Yaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena upakkamitvā asuciṃ mocanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Āyasmantaṃ seyyasakaṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Āyasmā seyyasako upakkamitvā asuciṃ mocesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Atthi tattha paññatti, anupaññatti, anuppannapaññattīti? Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Anuppannapaññatti tasmiṃ natthi. Sabbatthapaññatti, padesapaññattīti? Sabbatthapaññatti. Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññattīti? Asādhāraṇapaññatti. Ekatopaññatti, ubhatopaññattīti? Ekatopaññatti. Pañcannaṃ pātimokkhuddesānaṃ katthogadhaṃ kattha pariyāpannanti? Nidānogadhaṃ nidānapariyāpannaṃ. Katamena uddesena uddesaṃ āgacchatīti? Tatiyena uddesena uddesaṃ āgacchati. Catunnaṃ vipattīnaṃ katamā vipattīti? Sīlavipatti. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katamo āpattikkhandhoti? Saṅghādisesāpattikkhandho. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato…pe… kenābhatanti? Paramparābhataṃ –

สังฆาทิเสสสิกขาบทที่พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง ทรงบัญญัติไว้เพราะเหตุแห่งการพยายามทำให้น้ำอสุจิเคลื่อน ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภท่านพระเสยยสกะ. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ท่านพระเสยยสกะพยายามทำให้น้ำอสุจิเคลื่อน. ในสิกขาบทนั้น มีบัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปปันนบัญญัติ หรือไม่? ตอบว่า มีมูลบัญญัติ ๑ มีอนุบัญญัติ ๑ ไม่มีอนุปปันนบัญญัติในสิกขาบทนั้น. เป็นสัพพัตถบัญญัติ หรือปเทสบัญญัติ? ตอบว่า เป็นสัพพัตถบัญญัติ. เป็นสาธารณบัญญัติ หรืออสาธารณบัญญัติ? ตอบว่า เป็นอสาธารณบัญญัติ. เป็นเอกโตบัญญัติ หรืออุภโตบัญญัติ? ตอบว่า เป็นเอกโตบัญญัติ. ในบรรดาปาฏิโมกขุทเทส ๕ อย่าง สิกขาบทนี้สงเคราะห์เข้าในอุเทสไหน และนับเนื่องในอุเทสไหน? ตอบว่า สงเคราะห์เข้าในนิทานุทเทส และนับเนื่องในนิทานุทเทส. ถึงการแสดงขึ้นโดยอุเทสไหน? ตอบว่า ถึงการแสดงขึ้นโดยตติยุทเทส. ในบรรดาวิบัติ ๔ อย่าง เป็นวิบัติไหน? ตอบว่า เป็นสีลวิบัติ. ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ อย่าง เป็นอาปัตติขันธ์ไหน? ตอบว่า เป็นสังฆาทิเสสาปัตติขันธ์. ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร? ตอบว่า เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ เกิดขึ้นทางกายกับจิต แต่ไม่เกิดขึ้นทางวาจา...ฯลฯ... ใครนำสืบมา? ตอบว่า พระอาจารย์ทั้งหลายนำสืบต่อกันมา คือ

Upāli dāsako ceva, soṇako siggavo tathā;

Moggaliputtena pañcamā, ete jambusirivhaye. …pe…;

พระอุบาลี พระทาสกะ พระโสณกะ พระสิคควะ และพระโมคคลีบุตรเป็นที่ ๕ พระเถระเหล่านี้ในชมพูทวีป...ฯลฯ...

Ete nāgā mahāpaññā, vinayaññū maggakovidā;

Vinayaṃ dīpe pakāsesuṃ, piṭakaṃ tambapaṇṇiyāti.

พระนาคะเหล่านั้น ผู้มีปัญญามาก รู้พระวินัย ฉลาดในทางมรรค ได้ประกาศพระวินัยปิฎกในเกาะตัมพปัณณิ ดังนี้แล

Mātugāmena saddhiṃ kāyasaṃsaggaṃ samāpajjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Āyasmantaṃ udāyiṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Āyasmā udāyī mātugāmena saddhiṃ kāyasaṃsaggaṃ samāpajji, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato…pe….

สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้เพราะเหตุแห่งการถึงความเคล้าคลึงกายกับมาตุคาม ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภท่านพระอุทายี. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ท่านพระอุทายีถึงความเคล้าคลึงกายกับมาตุคาม. เป็นมูลบัญญัติ ๑. ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ เกิดขึ้นทางกายกับจิต แต่ไม่เกิดขึ้นทางวาจา...ฯลฯ...

Mātugāmaṃ [Pg.86] duṭṭhullāhi vācāhi obhāsanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Āyasmantaṃ udāyiṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Āyasmā udāyī mātugāmaṃ duṭṭhullāhi vācāhi obhāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato; siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้เพราะเหตุแห่งการพูดเกี้ยวมาตุคามด้วยวาจาชั่วหยาบ ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภท่านพระอุทายี. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ท่านพระอุทายีพูดเกี้ยวมาตุคามด้วยวาจาชั่วหยาบ. เป็นมูลบัญญัติ ๑. ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง คือ บางครั้งเกิดขึ้นทางกายกับจิต แต่ไม่เกิดขึ้นทางวาจา, บางครั้งเกิดขึ้นทางวาจากับจิต แต่ไม่เกิดขึ้นทางกาย, บางครั้งเกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต...ฯลฯ...

Mātugāmassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ bhāsanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Āyasmantaṃ udāyiṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Āyasmā udāyī mātugāmassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ bhāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติสังฆาทิเสสเพราะเหตุแห่งการกล่าวสรรเสริญการบำเรอตนด้วยกามในสำนักของมาตุคาม ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพระอุทายีผู้มีอายุ. ในเรื่องอะไร? พระอุทายีผู้มีอายุได้กล่าวสรรเสริญการบำเรอตนด้วยกามในสำนักของมาตุคาม ในเรื่องนั้น. มีบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 3 อย่าง...ฯลฯ...

Sañcarittaṃ samāpajjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Āyasmantaṃ udāyiṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Āyasmā udāyī sañcarittaṃ samāpajji, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – siyā kāyato samuṭṭhāti, na vācato na cittato; siyā vācato samuṭṭhāti, na kāyato na cittato; siyā kāyato ca vācato ca samuṭṭhāti, na cittato; siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato; siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

อาบัติสังฆาทิเสสเพราะเหตุแห่งการประกอบสัญจริตตกรรม ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพระอุทายีผู้มีอายุ. ในเรื่องอะไร? พระอุทายีผู้มีอายุประกอบสัญจริตตกรรม ในเรื่องนั้น. มีบัญญัติ 1, อนุบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 6 อย่าง คือ บางครั้งเกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต; บางครั้งเกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางจิต; บางครั้งเกิดขึ้นทางกายและวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต; บางครั้งเกิดขึ้นทางกายและจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา; บางครั้งเกิดขึ้นทางวาจาและจิต ไม่เกิดขึ้นทางกาย; บางครั้งเกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต...ฯลฯ...

Saññācikāya kuṭiṃ kārāpanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Āḷaviyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Āḷavake bhikkhū ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Āḷavakā bhikkhū saññācikāya kuṭiyo kārāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติสังฆาทิเสสเพราะเหตุแห่งการให้สร้างกุฎีด้วยการขอเอง ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองอาฬวี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุชาวเมืองอาฬวี. ในเรื่องอะไร? พวกภิกษุชาวเมืองอาฬวีให้สร้างกุฎีทั้งหลายด้วยการขอเอง ในเรื่องนั้น. มีบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 6 อย่าง...ฯลฯ...

Mahallakaṃ [Pg.87] vihāraṃ kārāpanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Kosambiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Āyasmantaṃ channaṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Āyasmā channo vihāravatthuṃ sodhento aññataraṃ cetiyarukkhaṃ chedāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติสังฆาทิเสสเพราะเหตุแห่งการให้สร้างวิหารใหญ่ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองโกสัมพี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพระฉันนะผู้มีอายุ. ในเรื่องอะไร? พระฉันนะผู้มีอายุ เมื่อกำลังทำความสะอาดพื้นที่วิหาร ได้ให้ตัดต้นเจติยพฤกษ์ต้นหนึ่ง ในเรื่องนั้น. มีบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 6 อย่าง...ฯลฯ...

Bhikkhuṃ amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṃsanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Rājagahe paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Mettiyabhūmajake bhikkhū ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Mettiyabhūmajakā bhikkhū āyasmantaṃ dabbaṃ mallaputtaṃ amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṃsesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติสังฆาทิเสสเพราะเหตุแห่งการโจทภิกษุด้วยอาบัติปาราชิกอันไม่มีมูล ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงราชคฤห์. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุเมตติยภุมมชกะ. ในเรื่องอะไร? พวกภิกษุเมตติยภุมมชกะได้โจทพระทัพพมัลลบุตรผู้มีอายุด้วยอาบัติปาราชิกอันไม่มีมูล ในเรื่องนั้น. มีบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 3 อย่าง...ฯลฯ...

Bhikkhuṃ aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñcidesaṃ lesamattaṃ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṃsanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Rājagahe paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Mettiyabhūmajake bhikkhū ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Mettiyabhūmajakā bhikkhū āyasmantaṃ dabbaṃ mallaputtaṃ aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñci desaṃ lesamattaṃ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṃsesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติสังฆาทิเสสเพราะเหตุแห่งการโจทภิกษุด้วยอาบัติปาราชิก โดยอ้างเลศเพียงเล็กน้อยแห่งอธิกรณ์อันมีส่วนอื่น ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงราชคฤห์. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุเมตติยภุมมชกะ. ในเรื่องอะไร? พวกภิกษุเมตติยภุมมชกะได้โจทพระทัพพมัลลบุตรผู้มีอายุด้วยอาบัติปาราชิก โดยอ้างเลศเพียงเล็กน้อยแห่งอธิกรณ์อันมีส่วนอื่น ในเรื่องนั้น. มีบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 3 อย่าง...ฯลฯ...

Saṅghabhedakassa bhikkhuno yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Rājagahe paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Devadattaṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Devadatto samaggassa saṅghassa bhedāya parakkami, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

อาบัติสังฆาทิเสสเพราะเหตุแห่งการไม่สละคืนของภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ เมื่อถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่สาม ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงราชคฤห์. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพระเทวทัต. ในเรื่องอะไร? พระเทวทัตพากเพียรเพื่อทำลายสงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกัน ในเรื่องนั้น. มีบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 1 อย่าง คือ เกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต...ฯลฯ...

Bhedakānuvattakānaṃ bhikkhūnaṃ yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Rājagahe paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Sambahule bhikkhū ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhū devadattassa saṅghabhedāya parakkamantassa anuvattakā ahesuṃ vaggavādakā, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ eke [Pg.88] samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

อาบัติสังฆาทิเสสเพราะเหตุแห่งการไม่สละคืนของพวกภิกษุผู้ประพฤติตามภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ เมื่อถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่สาม ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงราชคฤห์. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุจำนวนมาก. ในเรื่องอะไร? ภิกษุจำนวนมากได้เป็นผู้ประพฤติตาม เป็นผู้กล่าวถ้อยคำแตกแยก ของพระเทวทัตผู้กำลังพากเพียรเพื่อทำลายสงฆ์ ในเรื่องนั้น. มีบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 1 อย่าง คือ เกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต...ฯลฯ...

Dubbacassa bhikkhuno yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Kosambiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Āyasmantaṃ channaṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Āyasmā channo bhikkhūhi sahadhammikaṃ vuccamāno attānaṃ avacanīyaṃ akāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

อาบัติสังฆาทิเสสเพราะเหตุแห่งการไม่สละคืนของภิกษุผู้ว่ายาก เมื่อถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่สาม ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองโกสัมพี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพระฉันนะผู้มีอายุ. ในเรื่องอะไร? พระฉันนะผู้มีอายุ เมื่อถูกภิกษุทั้งหลายว่ากล่าวโดยชอบธรรม ได้ทำตนให้เป็นผู้ที่ใครๆ ว่ากล่าวไม่ได้ ในเรื่องนั้น. มีบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 1 อย่าง คือ เกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต...ฯลฯ...

Kuladūsakassa bhikkhuno yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Assajipunabbasuke bhikkhū ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Assajipunabbasukā bhikkhū saṅghena pabbājanīyakammakatā bhikkhū chandagāmitā dosagāmitā mohagāmitā bhayagāmitā pāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

อาบัติสังฆาทิเสสเพราะเหตุไม่สละคืน (ทิฏฐิ) ของภิกษุผู้ประทุษร้ายตระกูล อันสงฆ์สวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุอัสสชิปุนัพพสุกะ. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่พวกภิกษุอัสสชิปุนัพพสุกะถูกสงฆ์ลงปัพพาชนียกรรมแล้ว ได้ชักนำพวกภิกษุให้ถึงความลำเอียงเพราะรัก ความลำเอียงเพราะชัง ความลำเอียงเพราะหลง ความลำเอียงเพราะกลัว. มีบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ คือ เกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต...ฯลฯ...

Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā dukkaṭaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiye bhikkhū ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhū udake uccārampi passāvampi kheḷampi akaṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato…pe….

อาบัติทุกกฏเพราะอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ถ่ายอุจจาระก็ตาม ปัสสาวะก็ตาม บ้วนน้ำลายก็ตาม ลงในน้ำ ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ถ่ายอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง บ้วนน้ำลายบ้าง ลงในน้ำ. มีบัญญัติ ๑ อนุบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ คือ เกิดขึ้นทางกายและจิต แต่ไม่เกิดขึ้นทางวาจา...ฯลฯ...

Katthapaññattivāro niṭṭhito paṭhamo.

กัตถบัญญัติวาร ที่ ๑ จบ.

2. Katāpattivāro

๒. กตาปัตติวาร

1. Pārājikakaṇḍaṃ

๑. ปาราชิกกัณฑ์

193. Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā catasso āpattiyo āpajjati – akkhāyite sarīre methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, āpatti pārājikassa; yebhuyyena khāyite sarīre methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, āpatti thullaccayassa[Pg.89]; vaṭṭakate mukhe acchupantaṃ aṅgajātaṃ paveseti, āpatti dukkaṭassa; jatumaṭṭhake pācittiyaṃ – methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā imā catasso āpattiyo āpajjati.

๑๙๓. เพราะเหตุเสพเมถุนธรรม ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะเหตุเสพเมถุนธรรม ต้องอาบัติ ๔ อย่าง คือ เสพเมถุนธรรมในซากศพที่สัตว์ยังมิได้กัดกิน ต้องอาบัติปาราชิก, เสพเมถุนธรรมในซากศพที่โดยมากสัตว์กัดกินแล้ว ต้องอาบัติถุลลัจจัย, สอดองคชาตเข้าไปในปากที่อ้าอยู่ แต่ไม่ถูก ต้องอาบัติทุกกฏ, ในกรณีใช้ชันตุแท่ง ต้องอาบัติปาจิตตีย์. เพราะเหตุเสพเมถุนธรรม ต้องอาบัติ ๔ อย่างเหล่านี้.

Adinnaṃ ādiyanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Adinnaṃ ādiyanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Pañcamāsakaṃ vā atirekapañcamāsakaṃ vā agghanakaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyati, āpatti pārājikassa; atirekamāsakaṃ vā ūnapañcamāsakaṃ vā agghanakaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyati, āpatti thullaccayassa; māsakaṃ vā ūnamāsakaṃ vā agghanakaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyati, āpatti dukkaṭassa – adinnaṃ ādiyanapaccayā imā tisso āpattiyo āpajjati.

เพราะเหตุถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะเหตุถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ ต้องอาบัติ ๓ อย่าง. ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ อันมีราคา ๕ มาสก หรือเกินกว่า ๕ มาสก ด้วยจิตคิดจะลัก ต้องอาบัติปาราชิก, ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ อันมีราคาเกินกว่า ๑ มาสก หรือหย่อนกว่า ๕ มาสก ด้วยจิตคิดจะลัก ต้องอาบัติถุลลัจจัย, ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ อันมีราคา ๑ มาสก หรือหย่อนกว่า ๑ มาสก ด้วยจิตคิดจะลัก ต้องอาบัติทุกกฏ. เพราะเหตุถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ ต้องอาบัติ ๓ อย่างเหล่านี้.

Sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Manussaṃ odissa opātaṃ khaṇati ‘‘papatitvā marissatī’’ti, āpatti dukkaṭassa; papatite dukkhā vedanā uppajjati, āpatti thullaccayassa; marati, āpatti pārājikassa – sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropanapaccayā imā tisso āpattiyo āpajjati.

เพราะเหตุจงใจพรากกายมนุษย์จากชีวิต ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะเหตุจงใจพรากกายมนุษย์จากชีวิต ต้องอาบัติ ๓ อย่าง. มุ่งหมายมนุษย์ ขุดหลุมพราง ด้วยคิดว่า "เขาตกลงไปแล้วจักตาย" ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อเขาตกลงไปแล้ว ทุกขเวทนาเกิดขึ้น ต้องอาบัติถุลลัจจัย, เขาตาย ต้องอาบัติปาราชิก. เพราะเหตุจงใจพรากกายมนุษย์จากชีวิต ต้องอาบัติ ๓ อย่างเหล่านี้.

Asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, āpatti pārājikassa, ‘‘yo te vihāre vasati so bhikkhu arahā’’ti bhaṇati, paṭivijānantassa āpatti thullaccayassa; na paṭivijānantassa āpatti dukkaṭassa – asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapanapaccayā imā tisso āpattiyo āpajjati.

เพราะเหตุอวดอุตตริมนุสสธรรมอันไม่มีอยู่ อันไม่เป็นจริง ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะเหตุอวดอุตตริมนุสสธรรมอันไม่มีอยู่ อันไม่เป็นจริง ต้องอาบัติ ๓ อย่าง คือ เป็นผู้มีความปรารถนาลามก ถูกความอยากครอบงำ อวดอุตตริมนุสสธรรมอันไม่มีอยู่ อันไม่เป็นจริง ต้องอาบัติปาราชิก, กล่าวว่า "ภิกษุรูปใดอยู่ในวิหารของท่าน ภิกษุรูปนั้นเป็นพระอรหันต์" เมื่อผู้ฟังเข้าใจความ ต้องอาบัติถุลลัจจัย, เมื่อผู้ฟังไม่เข้าใจความ ต้องอาบัติทุกกฏ. เพราะเหตุอวดอุตตริมนุสสธรรมอันไม่มีอยู่ อันไม่เป็นจริง ต้องอาบัติ ๓ อย่างเหล่านี้.

Cattāro pārājikā niṭṭhitā.

ปาราชิก ๔ สิกขาบท จบ.

2. Saṅghādisesakaṇḍādi

๒. สังฆาทิเสสกัณฑ์ เป็นต้น

194. Upakkamitvā asuciṃ mocanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Upakkamitvā asucimocanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – ceteti upakkamati muccati, āpatti saṅghādisesassa; ceteti [Pg.90] upakkamati na muccati, āpatti thullaccayassa; payoge dukkaṭaṃ – upakkamitvā asucimocanapaccayā imā tisso āpattiyo āpajjati.

๑๙๔. เพราะเหตุพยายามแล้วทำอสุจิให้เคลื่อน ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะเหตุพยายามแล้วทำอสุจิให้เคลื่อน ต้องอาบัติ ๓ อย่าง คือ คิด พยายาม แล้วเคลื่อน ต้องอาบัติสังฆาทิเสส, คิด พยายาม แต่ไม่เคลื่อน ต้องอาบัติถุลลัจจัย, ในขณะพยายาม ต้องอาบัติทุกกฏ. เพราะเหตุพยายามแล้วทำอสุจิให้เคลื่อน ต้องอาบัติ ๓ อย่างเหล่านี้.

Kāyasaṃsaggaṃ samāpajjanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Kāyasaṃsaggaṃ samāpajjanapaccayā pañca āpattiyo āpajjati – avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti pārājikassa; bhikkhu kāyena kāyaṃ āmasati, āpatti saṅghādisesassa; kāyena kāyapaṭibaddhaṃ āmasati, āpatti thullaccayassa; kāyapaṭibaddhena kāyapaṭibaddhaṃ āmasati, āpatti dukkaṭassa; aṅgulipatodake pācittiyaṃ – kāyasaṃsaggaṃ samāpajjanapaccayā imā pañca āpattiyo āpajjati.

เพราะเหตุถึงความเคล้าคลึงกาย ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะเหตุถึงความเคล้าคลึงกาย ต้องอาบัติ ๕ อย่าง คือ ภิกษุณีผู้กำหนัดแล้ว ยินดีการจับต้องอวัยวะเบื้องต่ำกว่ากระดูกไหปลาร้า เบื้องสูงกว่ามณฑลเข่าของบุรุษบุคคลผู้กำหนัดแล้ว ต้องอาบัติปาราชิก, ภิกษุใช้กายลูบไล้กาย ต้องอาบัติสังฆาทิเสส, ใช้กายลูบไล้ของที่เนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติถุลลัจจัย, ใช้ของที่เนื่องด้วยกายลูบไล้ของที่เนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ, ในการจี้ด้วยนิ้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์. เพราะเหตุถึงความเคล้าคลึงกาย ต้องอาบัติ ๕ อย่างเหล่านี้.

Mātugāmaṃ duṭṭhullāhi vācāhi obhāsanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati avaṇṇampi bhaṇati, āpatti saṅghādisesassa; vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ṭhapetvā adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati avaṇṇampi bhaṇati, āpatti thullaccayassa; kāyapaṭibaddhaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati avaṇṇampi bhaṇati, āpatti dukkaṭassa.

เพราะเหตุพูดเกี้ยวมาตุคามด้วยวาจาชั่วหยาบ ต้องอาบัติ ๓ อย่าง คือ ปรารภวัจจมรรค ปัสสาวมรรค แล้วกล่าวชมก็ตาม กล่าวติเตียนก็ตาม ต้องอาบัติสังฆาทิเสส, เว้นวัจจมรรค ปัสสาวมรรคเสีย ปรารภอวัยวะเบื้องต่ำกว่ากระดูกไหปลาร้า เบื้องสูงกว่ามณฑลเข่า แล้วกล่าวชมก็ตาม กล่าวติเตียนก็ตาม ต้องอาบัติถุลลัจจัย, ปรารภของที่เนื่องด้วยกาย แล้วกล่าวชมก็ตาม กล่าวติเตียนก็ตาม ต้องอาบัติทุกกฏ.

Attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ bhāsanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – mātugāmassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ bhāsati, āpatti saṅghādisesassa; paṇḍakassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ bhāsati, āpatti thullaccayassa; tiracchānagatassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ bhāsati, āpatti dukkaṭassa.

ต้องอาบัติ ๓ อย่าง เพราะการกล่าวสรรเสริญการบำเรอตนด้วยกามคุณเป็นปัจจัย คือ กล่าวสรรเสริญการบำเรอตนด้วยกามคุณในสำนักของมาตุคาม ต้องอาบัติสังฆาทิเสส, กล่าวสรรเสริญการบำเรอตนด้วยกามคุณในสำนักของบัณเฑาะก์ ต้องอาบัติถุลลัจจัย, กล่าวสรรเสริญการบำเรอตนด้วยกามคุณในสำนักของสัตว์ดิรัจฉาน ต้องอาบัติทุกกฏ

Sañcarittaṃ samāpajjanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – paṭiggaṇhāti vīmaṃsati paccāharati, āpatti saṅghādisesassa; paṭiggaṇhāti vīmaṃsati na paccāharati, āpatti thullaccayassa; paṭiggaṇhāti na vīmaṃsati na paccāharati, āpatti dukkaṭassa.

ต้องอาบัติ ๓ อย่าง เพราะการประกอบสัญจริตเป็นปัจจัย คือ รับคำ ไต่ถาม นำความกลับไปบอก ต้องอาบัติสังฆาทิเสส, รับคำ ไต่ถาม แต่ไม่นำความกลับไปบอก ต้องอาบัติถุลลัจจัย, รับคำ แต่ไม่ไต่ถาม และไม่นำความกลับไปบอก ต้องอาบัติทุกกฏ

Saññācikāya kuṭiṃ kārāpanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – kārāpeti, payoge dukkaṭaṃ; ekaṃ piṇḍaṃ anāgate āpatti thullaccayassa; tasmiṃ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassa.

ต้องอาบัติ ๓ อย่าง เพราะการให้สร้างกุฎีที่ขอเขาเองเป็นปัจจัย คือ ให้สร้าง ในประโยค ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อก้อนดินก้อนหนึ่งยังมาไม่ถึง ต้องอาบัติถุลลัจจัย, เมื่อก้อนดินก้อนนั้นมาถึงแล้ว ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Mahallakaṃ [Pg.91] vihāraṃ kārāpanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – kārāpeti, payoge dukkaṭaṃ; ekaṃ piṇḍaṃ anāgate, āpatti thullaccayassa; tasmiṃ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassa.

ต้องอาบัติ ๓ อย่าง เพราะการให้สร้างวิหารใหญ่เป็นปัจจัย คือ ให้สร้าง ในประโยค ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อก้อนดินก้อนหนึ่งยังมาไม่ถึง ต้องอาบัติถุลลัจจัย, เมื่อก้อนดินก้อนนั้นมาถึงแล้ว ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Bhikkhuṃ amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṃsanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – anokāsaṃ kārāpetvā cāvanādhippāyo vadeti, āpatti saṅghādisesena dukkaṭassa; okāsaṃ kārāpetvā akkosādhippāyo vadeti, āpatti omasavādassa.

ต้องอาบัติ ๓ อย่าง เพราะการโจทภิกษุด้วยอาบัติปาราชิกที่ไม่มีมูลเป็นปัจจัย คือ ไม่ทำโอกาส มีความประสงค์จะให้เคลื่อน แล้วกล่าว ต้องอาบัติสังฆาทิเสสกับทุกกฏ, ทำโอกาส มีความประสงค์จะด่า แล้วกล่าว ต้องอาบัติปาจิตตีย์เพราะโอวาท

Bhikkhuṃ aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñci desaṃ lesamattaṃ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṃsanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – anokāsaṃ kārāpetvā cāvanādhippāyo vadeti, āpatti saṅghādisesena dukkaṭassa; okāsaṃ kārāpetvā akkosādhippāyo vadeti, āpatti omasavādassa.

ต้องอาบัติ ๓ อย่าง เพราะการโจทภิกษุด้วยอาบัติปาราชิก โดยอ้างเลศเพียงเล็กน้อยแห่งอธิกรณ์อันเป็นส่วนอื่นเป็นปัจจัย คือ ไม่ทำโอกาส มีความประสงค์จะให้เคลื่อน แล้วกล่าว ต้องอาบัติสังฆาทิเสสกับทุกกฏ, ทำโอกาส มีความประสงค์จะด่า แล้วกล่าว ต้องอาบัติปาจิตตีย์เพราะโอวาท

Saṅghabhedako bhikkhu yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ เมื่อสงฆ์สวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่ ๓ แล้วไม่ยอมสละทิฏฐิเป็นปัจจัย ต้องอาบัติ ๓ อย่าง คือ จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ, จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย, จบกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Bhedakānuvattakā bhikkhū yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุผู้ประพฤติตามภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ เมื่อสงฆ์สวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่ ๓ แล้วไม่ยอมสละทิฏฐิเป็นปัจจัย ต้องอาบัติ ๓ อย่าง คือ จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ, จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย, จบกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Dubbaco bhikkhu yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุผู้ว่ายาก เมื่อสงฆ์สวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่ ๓ แล้วไม่ยอมสละทิฏฐิเป็นปัจจัย ต้องอาบัติ ๓ อย่าง คือ จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ, จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย, จบกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Kuladūsako bhikkhu yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati – ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa…pe….

ภิกษุผู้ประทุษร้ายตระกูล เมื่อสงฆ์สวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่ ๓ แล้วไม่ยอมสละทิฏฐิเป็นปัจจัย ต้องอาบัติ ๓ อย่าง คือ จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ, จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย, จบกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส...ฯลฯ...

Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ [Pg.92] vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Dukkaṭaṃ – anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā imaṃ ekaṃ āpattiṃ āpajjati.

ถามว่า เพราะอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำเป็นปัจจัย ต้องอาบัติเท่าไร? ตอบว่า เพราะอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำเป็นปัจจัย ต้องอาบัติ ๑ อย่าง คือ ทุกกฏ - เพราะอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำเป็นปัจจัย ต้องอาบัติ ๑ อย่างนี้

Katāpattivāro niṭṭhito dutiyo.

กตาปัตติวาร ที่ ๒ จบ

3. Vipattivāro

๓. วิปัตติวาร

195. Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ siyā ācāravipattiṃ…pe….

๑๙๕. ถามว่า อาบัติทั้งหลายเพราะการเสพเมถุนธรรมเป็นปัจจัย จัดเข้าในวิบัติเท่าไรในบรรดาวิบัติ ๔? ตอบว่า อาบัติทั้งหลายเพราะการเสพเมถุนธรรมเป็นปัจจัย จัดเข้าในวิบัติ ๒ อย่างในบรรดาวิบัติ ๔ คือ บางทีเป็นสีลวิบัติ บางทีเป็นอาจารวิบัติ...ฯลฯ...

Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā āpatti catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajati? Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā āpatti catunnaṃ vipattīnaṃ ekaṃ vipattiṃ bhajati – ācāravipattiṃ.

ถามว่า อาบัติเพราะอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำเป็นปัจจัย จัดเข้าในวิบัติเท่าไรในบรรดาวิบัติ ๔? ตอบว่า อาบัติเพราะอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำเป็นปัจจัย จัดเข้าในวิบัติ ๑ อย่างในบรรดาวิบัติ ๔ คือ อาจารวิบัติ

Vipattivāro niṭṭhito tatiyo.

วิปัตติวาร ที่ ๓ จบ

4. Saṅgahitavāro

๔. สังคหิตวาร

196. Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ catūhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena…pe….

๑๙๖. ถามว่า อาบัติทั้งหลายเพราะการเสพเมถุนธรรมเป็นปัจจัย สงเคราะห์เข้าด้วยอาบัติขันธ์เท่าไรในบรรดาอาบัติขันธ์ ๗? ตอบว่า อาบัติทั้งหลายเพราะการเสพเมถุนธรรมเป็นปัจจัย สงเคราะห์เข้าด้วยอาบัติขันธ์ ๔ อย่างในบรรดาอาบัติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาราชิกาบัติขันธ์, บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยถุลลัจจยาบัติขันธ์, บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาจิตติยาบัติขันธ์, บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยทุกกฏาบัติขันธ์...ฯลฯ...

Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā āpatti sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā āpatti sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ ekena āpattikkhandhena saṅgahitā – dukkaṭāpattikkhandhena.

ถามว่า อาบัติเพราะอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำเป็นปัจจัย สงเคราะห์เข้าด้วยอาบัติขันธ์เท่าไรในบรรดาอาบัติขันธ์ ๗? ตอบว่า อาบัติเพราะอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำเป็นปัจจัย สงเคราะห์เข้าด้วยอาบัติขันธ์ ๑ อย่างในบรรดาอาบัติขันธ์ ๗ คือ ทุกกฏาบัติขันธ์

Saṅgahitavāro niṭṭhito catuttho.

สังคหิตวาร ที่ ๔ จบ

5. Samuṭṭhānavāro

๕. สมุฏฐานวาร

197. Methunaṃ [Pg.93] dhammaṃ paṭisevanapaccayā āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato…pe….

๑๙๗. ถามว่า อาบัติทั้งหลายเพราะการเสพเมถุนธรรมเป็นปัจจัย เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไรในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖? ตอบว่า อาบัติทั้งหลายเพราะการเสพเมถุนธรรมเป็นปัจจัย เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ เกิดขึ้นทางกายกับจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา...ฯลฯ...

Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā āpatti channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti? Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā āpatti channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato…pe….

อาบัติเพราะปัจจัยคือการถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำ อาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖? อาบัติเพราะปัจจัยคือการถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำ อาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ คือ เกิดขึ้นทางกายและทางจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา...ฯลฯ...

Samuṭṭhānavāro niṭṭhito pañcamo.

สมุฏฐานวาร ที่ ๕ จบ

6. Adhikaraṇavāro

๖. อธิกรณวาร

198. Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ āpattādhikaraṇaṃ…pe….

๑๙๘. อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการเสพเมถุนธรรม เป็นอธิกรณ์ไหน ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการเสพเมถุนธรรม เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔...ฯลฯ...

Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā āpatti catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā āpatti catunnaṃ adhikaraṇānaṃ āpattādhikaraṇaṃ.

อาบัติเพราะปัจจัยคือการถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำ อาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ เป็นอธิกรณ์ไหน ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? อาบัติเพราะปัจจัยคือการถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำ อาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔

Adhikaraṇavāro niṭṭhito chaṭṭho.

อธิกรณวาร ที่ ๖ จบ

7. Samathavāro

๗. สมถวาร

199. Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca; siyā sammukhāvinayena tiṇavatthārakena ca…pe….

๑๙๙. อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการเสพเมถุนธรรม ย่อมระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการเสพเมถุนธรรม ย่อมระงับด้วยสมถะ ๓ อย่าง ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ...ฯลฯ...

Anādariyaṃ [Pg.94] paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā āpatti sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammati? Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā āpatti sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammati – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena cāti.

อาบัติเพราะปัจจัยคือการถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำ อาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ย่อมระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติเพราะปัจจัยคือการถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำ อาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ย่อมระงับด้วยสมถะ ๓ อย่าง ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ

Samathavāro niṭṭhito sattamo.

สมถวาร ที่ ๗ จบ

8. Samuccayavāro

๘. สมุจจยวาร

200. Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā catasso āpattiyo āpajjati. Akkhāyite sarīre methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, āpatti pārājikassa; yebhuyyena khāyite sarīre methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, āpatti thullaccayassa; vaṭṭakate mukhe acchupantaṃ aṅgajātaṃ paveseti, āpatti dukkaṭassa; jatumaṭṭhake pācittiyaṃ – methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā imā catasso āpattiyo āpajjati. Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ catūhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ, tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca, paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca…pe….

๒๐๐. เพราะปัจจัยคือการเสพเมถุนธรรม ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะปัจจัยคือการเสพเมถุนธรรม ต้องอาบัติ ๔ อย่าง. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในสรีระที่ยังไม่ถูกสัตว์กัดกิน ต้องอาบัติปาราชิก, เสพเมถุนธรรมในสรีระที่โดยมากถูกสัตว์กัดกินแล้ว ต้องอาบัติถุลลัจจัย, สอดองคชาตเข้าไปในปากที่เปิดอ้าอยู่โดยไม่ถูก ต้องอาบัติทุกกฏ, ในกรณีแท่งครั่ง ต้องอาบัติปาจิตตีย์. เพราะปัจจัยคือการเสพเมถุนธรรม ต้องอาบัติ ๔ อย่างเหล่านี้. อาบัติเหล่านั้นจัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔? สงเคราะห์ด้วยอาบัติขันธ์เท่าไร ในบรรดาอาบัติขันธ์ ๗? เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖? เป็นอธิกรณ์ไหน ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติเหล่านั้นจัดเข้าในวิบัติ ๒ อย่าง ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ บางทีเป็นสีลวิบัติ บางทีเป็นอาจารวิบัติ. สงเคราะห์ด้วยอาบัติขันธ์ ๔ อย่าง ในบรรดาอาบัติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์ด้วยปาราชิกาบัติขันธ์, บางทีด้วยถุลลัจจยาบัติขันธ์, บางทีด้วยปาจิตติยาบัติขันธ์, บางทีด้วยทุกกฏาบัติขันธ์. เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ คือ เกิดขึ้นทางกายและทางจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา. ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ เป็นอาปัตตาธิกรณ์. ในบรรดาสมถะ ๗ ระงับด้วยสมถะ ๓ อย่าง คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ, บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ...ฯลฯ...

Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Anādariyaṃ paṭicca udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Dukkaṭaṃ – anādariyaṃ paṭicca [Pg.95] udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karaṇapaccayā imaṃ ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Sā āpatti catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajati? Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti? Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammati? Sā āpatti catunnaṃ vipattīnaṃ ekaṃ vipattiṃ bhajati – ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ ekena āpattikkhandhena saṅgahitā – dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammati – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena cāti.

เพราะปัจจัยคือการถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำ อาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะปัจจัยคือการถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำ อาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ต้องอาบัติ ๑ อย่าง คือ ทุกกฏ. เพราะปัจจัยคือการถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะ หรือบ้วนน้ำลายในน้ำ อาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ต้องอาบัติ ๑ อย่างนี้. อาบัตินั้นจัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔? สงเคราะห์ด้วยอาบัติขันธ์เท่าไร ในบรรดาอาบัติขันธ์ ๗? เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖? เป็นอธิกรณ์ไหน ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัตินั้นจัดเข้าในวิบัติ ๑ อย่าง ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ อาจารวิบัติ. สงเคราะห์ด้วยอาบัติขันธ์ ๑ อย่าง ในบรรดาอาบัติขันธ์ ๗ คือ ทุกกฏาบัติขันธ์. เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ คือ เกิดขึ้นทางกายและทางจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา. ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ เป็นอาปัตตาธิกรณ์. ในบรรดาสมถะ ๗ ระงับด้วยสมถะ ๓ อย่าง คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ, บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ

Samuccayavāro niṭṭhito aṭṭhamo.

สมุจจยวาร ที่ ๘ จบ

Aṭṭhapaccayavārā niṭṭhitā.

ปัจจยวาร ๘ จบแล้ว

Mahāvibhaṅge soḷasamahāvārā niṭṭhitā.

มหาวาร ๑๖ ในมหาวิภังค์ จบแล้ว

Bhikkhuvibhaṅgamahāvāro niṭṭhito.

ภิกขุวิภังคมหาวาร จบ

Bhikkhunīvibhaṅgo

ภิกขุนีวิภังค์

1. Katthapaññattivāro

๑. กัตถบัญญัติวาร

1. Pārājikakaṇḍaṃ

๑. ปาราชิกกัณฑ์

201. Yaṃ [Pg.96] tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena bhikkhunīnaṃ pañcamaṃ pārājikaṃ kattha paññattaṃ? Kaṃ ārabbha? Kismiṃ vatthusmiṃ? Atthi tattha paññatti, anupaññatti, anuppannapaññatti? Sabbatthapaññatti, padesapaññatti? Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññatti? Ekatopaññatti, ubhatopaññatti? Catunnaṃ pātimokkhuddesānaṃ katthogadhaṃ kattha pariyāpannaṃ? Katamena uddesena uddesaṃ āgacchati? Catunnaṃ vipattīnaṃ katamā vipatti? Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katamo āpattikkhandho? Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti? Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammati? Ko tattha vinayo? Ko tattha abhivinayo? Kiṃ tattha pātimokkhaṃ? Kiṃ tattha adhipātimokkhaṃ? Kā vipatti? Kā sampatti? Kā paṭipatti? Kati atthavase paṭicca bhagavatā bhikkhunīnaṃ pañcamaṃ pārājikaṃ paññattaṃ? Kā sikkhanti? Kā sikkhitasikkhā? Kattha ṭhitaṃ? Kā dhārenti? Kassa vacanaṃ? Kenābhatanti?

๒๐๑. ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง ทรงบัญญัติไว้สำหรับภิกษุณีทั้งหลายนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงปรารภใคร? ในเรื่องอะไร? ในปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้น มีบัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปปันนบัญญัติ หรือไม่? เป็นสัพพัตถบัญญัติ หรือ ปเทสบัญญัติ? เป็นสาธารณบัญญัติ หรือ อสาธารณบัญญัติ? เป็นเอกโตบัญญัติ หรือ อุภโตบัญญัติ? ในบรรดาปาฏิโมกขุทเทส ๔ อย่าง สิกขาบทนี้ลงในอุเทสไหน สงเคราะห์เข้าในอุเทสไหน? ย่อมถึงการยกขึ้นแสดงด้วยอุเทสไหน? ในบรรดาวิบัติ ๔ อย่าง เป็นวิบัติข้อไหน? ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ อย่าง เป็นอาปัตติขันธ์ข้อไหน? ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร? ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ อย่าง เป็นอธิกรณ์ข้อไหน? ในบรรดาสมถะ ๗ อย่าง ย่อมระงับด้วยสมถะเท่าไร? ในสิกขาบทนั้น อะไรคือวินัย? อะไรคืออภิวินัย? ในสิกขาบทนั้น อะไรคือปาฏิโมกข์? อะไรคืออธิปาฏิโมกข์? อะไรคือวิบัติ? อะไรคือสมบัติ? อะไรคือปฏิบัติ? พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอาศัยอำนาจประโยชน์เท่าไร จึงทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ แก่ภิกษุณีทั้งหลาย? ใครกำลังศึกษาอยู่? ใครศึกษาจบแล้ว? สิกขาบทนี้ตั้งอยู่ในใคร? ใครทรงจำไว้? เป็นคำของใคร? ใครนำสืบมา?

202. Yaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena bhikkhunīnaṃ pañcamaṃ pārājikaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sundarīnandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sundarīnandā bhikkhunī avassutā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Atthi tattha paññatti anupaññatti anuppannapaññattīti? Ekā paññatti. Anupaññatti anuppannapaññatti tasmiṃ natthi. Sabbatthapaññatti, padesapaññattīti? Sabbatthapaññatti. Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññattīti? Asādhāraṇapaññatti. Ekatopaññatti, ubhatopaññattīti? Ekatopaññatti. Catunnaṃ pātimokkhuddesānaṃ katthogadhaṃ kattha pariyāpannanti? Nidānogadhaṃ nidānapariyāpannaṃ. Katamena uddesena uddesaṃ āgacchatīti? Dutiyena uddesena uddesaṃ āgacchati. Catunnaṃ vipattīnaṃ katamā vipattīti? Sīlavipatti. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katamo āpattikkhandhoti? Pārājikāpattikkhandho. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Ekena samuṭṭhāne [Pg.97] samuṭṭhāti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇanti? Āpattādhikaraṇaṃ? Sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammatīti? Dvīhi samathehi sammati – sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca. Ko tattha vinayo, ko tattha abhivinayoti? Paññatti vinayo, vibhatti abhivinayo. Kiṃ tattha pātimokkhaṃ, kiṃ tattha adhipātimokkhanti? Paññatti pātimokkhaṃ, vibhatti adhipātimokkhaṃ. Kā vipattīti? Asaṃvaro vipatti. Kā sampattīti? Saṃvaro sampatti. Kā paṭipattīti? Na evarūpaṃ karissāmīti yāvajīvaṃ āpāṇakoṭikaṃ samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Kati atthavase paṭicca bhagavatā bhikkhunīnaṃ pañcamaṃ pārājikaṃ paññattanti? Dasa atthavase paṭicca bhagavatā bhikkhunīnaṃ pañcamaṃ pārājikaṃ paññattaṃ – saṅghasuṭṭhutāya, saṅghaphāsutāya, dummaṅkūnaṃ bhikkhunīnaṃ niggahāya, pesalānaṃ bhikkhunīnaṃ phāsuvihārāya, diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya, samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya, appasannānaṃ pasādāya, pasannānaṃ bhiyyobhāvāya, saddhammaṭṭhitiyā, vinayānuggahāya. Kā sikkhantīti? Sekkhā ca puthujjanakalyāṇikā ca sikkhanti. Kā sikkhitasikkhāti? Arahantiyo sikkhitasikkhā. Kattha ṭhitanti? Sikkhākāmāsu ṭhitaṃ. Kā dhārentīti? Yāsaṃ vattati tā dhārenti. Kassa vacananti? Bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. Kenābhatanti? Paramparābhataṃ –

๒๐๒. ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง ทรงบัญญัติไว้สำหรับภิกษุณีทั้งหลายนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? (ตอบว่า) ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? (ตอบว่า) ทรงปรารภนางภิกษุณีสุนทรีนันทา. ในเรื่องอะไร? (ตอบว่า) ในเรื่องที่นางภิกษุณีสุนทรีนันทาผู้มีความกำหนัดยินดีแล้ว ได้ยินดีการเคล้าคลึงกายของบุรุษบุคคลผู้มีความกำหนัด. ในสิกขาบทนั้น มีบัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปปันนบัญญัติ หรือไม่? (ตอบว่า) มีบัญญัติอย่างเดียว ในสิกขาบทนั้นไม่มีอนุบัญญัติและอนุปปันนบัญญัติ. เป็นสัพพัตถบัญญัติ หรือ ปเทสบัญญัติ? (ตอบว่า) เป็นสัพพัตถบัญญัติ. เป็นสาธารณบัญญัติ หรือ อสาธารณบัญญัติ? (ตอบว่า) เป็นอสาธารณบัญญัติ. เป็นเอกโตบัญญัติ หรือ อุภโตบัญญัติ? (ตอบว่า) เป็นเอกโตบัญญัติ. ในบรรดาปาฏิโมกขุทเทส ๔ อย่าง สิกขาบทนี้ลงในอุเทสไหน สงเคราะห์เข้าในอุเทสไหน? (ตอบว่า) ลงในนิทาน สงเคราะห์เข้าในนิทาน. ย่อมถึงการยกขึ้นแสดงด้วยอุเทสไหน? (ตอบว่า) ย่อมถึงการยกขึ้นแสดงด้วยอุเทสที่ ๒. ในบรรดาวิบัติ ๔ อย่าง เป็นวิบัติข้อไหน? (ตอบว่า) เป็นสีลวิบัติ. ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ อย่าง เป็นอาปัตติขันธ์ข้อไหน? (ตอบว่า) เป็นปาราชิกาปัตติขันธ์. ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร? (ตอบว่า) เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเดียว คือ เกิดขึ้นทางกายและจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา. ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ อย่าง เป็นอธิกรณ์ข้อไหน? (ตอบว่า) เป็นอาปัตตาธิกรณ์. ในบรรดาสมถะ ๗ อย่าง ย่อมระงับด้วยสมถะเท่าไร? (ตอบว่า) ย่อมระงับด้วยสมถะ ๒ อย่าง คือ สัมมุขาวินัย และปฏิญญาตกรณะ. ในสิกขาบทนั้น อะไรคือวินัย? อะไรคืออภิวินัย? (ตอบว่า) บัญญัติเป็นวินัย วิภังค์เป็นอภิวินัย. ในสิกขาบทนั้น อะไรคือปาฏิโมกข์? อะไรคืออธิปาฏิโมกข์? (ตอบว่า) บัญญัติเป็นปาฏิโมกข์ วิภังค์เป็นอธิปาฏิโมกข์. อะไรคือวิบัติ? (ตอบว่า) ความไม่สำรวมเป็นวิบัติ. อะไรคือสมบัติ? (ตอบว่า) ความสำรวมเป็นสมบัติ. อะไรคือปฏิบัติ? (ตอบว่า) การสมาทานศึกษาในสิกขาบททั้งหลายตลอดชีวิตจนถึงที่สุดแห่งลมปราณว่า 'เราจักไม่กระทำกรรมเช่นนี้'. พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอาศัยอำนาจประโยชน์เท่าไร จึงทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ แก่ภิกษุณีทั้งหลาย? (ตอบว่า) พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอาศัยอำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการ จึงทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ แก่ภิกษุณีทั้งหลาย คือ เพื่อความดีงามแห่งสงฆ์, เพื่อความผาสุกแห่งสงฆ์, เพื่อข่มภิกษุณีผู้เก้อยาก, เพื่อความอยู่ผาสุกของภิกษุณีผู้มีศีลเป็นที่รัก, เพื่อป้องกันอาสวะทั้งหลายในปัจจุบัน, เพื่อกำจัดอาสวะทั้งหลายในสัมปรายภพ, เพื่อความเลื่อมใสของชนที่ยังไม่เลื่อมใส, เพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของชนที่เลื่อมใสแล้ว, เพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม, เพื่ออนุเคราะห์พระวินัย. ใครกำลังศึกษาอยู่? (ตอบว่า) พระเสขะและกัลยาณปุถุชนกำลังศึกษาอยู่. ใครศึกษาจบแล้ว? (ตอบว่า) พระอรหันต์ทั้งหลายศึกษาจบแล้ว. สิกขาบทนี้ตั้งอยู่ในใคร? (ตอบว่า) สิกขาบทนี้ตั้งอยู่ในผู้ใคร่ต่อการศึกษา. ใครทรงจำไว้? (ตอบว่า) ภิกษุณีเหล่าใดหมั่นสาธยาย ภิกษุณีเหล่านั้นย่อมทรงจำไว้. เป็นคำของใคร? (ตอบว่า) เป็นพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง. ใครนำสืบมา? (ตอบว่า) นำสืบกันมาโดยลำดับ คือ –

Upāli dāsako ceva, soṇako siggavo tathā;

Moggaliputtena pañcamā, ete jambusirivhaye.

พระอุบาลี พระทาสกะ พระโสณกะ พระสิคควะ และพระโมคคลีบุตรเป็นที่ ๕ พระเถระเหล่านี้ได้สวดสาธยาย (พระวินัย) ในชมพูทวีป.

Tato mahindo iṭṭiyo, uttiyo sambalo tathā;

Bhaddanāmo ca paṇḍito.

ต่อจากนั้น พระมหินทะ พระอิฏฏิยะ พระอุตติยะ พระสัมพละ และพระภัททนามะผู้เป็นบัณฑิต.

Ete nāgā mahāpaññā, jambudīpā idhāgatā;

Vinayaṃ te vācayiṃsu, piṭakaṃ tambapaṇṇiyā.

พระเถระผู้ประเสริฐ มีปัญญามากเหล่านี้ มาจากชมพูทวีปสู่เกาะลังกานี้ ท่านเหล่านั้นได้สวดสาธยายพระวินัยปิฎกในเกาะตัมพปัณณิ.

Nikāye pañca vācesuṃ, satta ceva pakaraṇe;

Tato ariṭṭho medhāvī, tissadatto ca paṇḍito.

ท่านเหล่านั้นได้สวดสาธยายนิกาย ๕ และปกรณ์ ๗ ด้วย ต่อจากนั้น พระอริฏฐะผู้มีปัญญา และพระติสสทัตตะผู้เป็นบัณฑิต.

Visārado kāḷasumano, thero ca dīghanāmako;

Dīghasumano ca paṇḍito.

พระกาฬสุมนะผู้แกล้วกล้า พระเถระชื่อทีฆะ และพระทีฆสุมนะผู้เป็นบัณฑิต.

Punadeva [Pg.98] kāḷasumano, nāgatthero ca buddharakkhito;

Tissatthero ca medhāvī, devatthero ca paṇḍito.

อีกครั้งหนึ่ง พระกาฬสุมนะ พระนาคเถระ และพระพุทธรักขิตะ พระติสสเถระผู้มีปัญญา และพระเทวเถระผู้เป็นบัณฑิต.

Punadeva sumano medhāvī, vinaye ca visārado;

Bahussuto cūḷanāgo, gajova duppadhaṃsiyo.

อีกครั้งหนึ่ง พระสุมนะผู้มีปัญญา แกล้วกล้าในพระวินัย พระจูฬนาคผู้เป็นพหูสูต ผู้ที่ใครๆ ข่มได้ยากดุจช้าง.

Dhammapālitanāmo ca, rohaṇe sādhupūjito;

Tassa sisso mahāpañño, khemanāmo tipeṭako.

และพระเถระนามว่าธัมมปาลิตะ ผู้ที่สัตบุรุษในชนบทโรหณะบูชาแล้ว ศิษย์ของท่านชื่อว่าเขมะ เป็นผู้มีปัญญามาก ทรงพระไตรปิฎก.

Dīpe tārakarājāva paññāya atirocatha;

Upatisso ca medhāvī, phussadevo mahākathī.

(พระเขมเถระ) รุ่งเรืองยิ่งในเกาะลังกาด้วยปัญญา ดุจพระราชาแห่งดวงดาว (พระจันทร์) และพระอุปติสสะผู้มีปัญญา พระปุสสเทวะผู้เป็นนักเทศน์ที่ยิ่งใหญ่.

Punadeva sumano medhāvī, pupphanāmo bahussuto;

Mahākathī mahāsivo, piṭake sabbattha kovido.

อีกครั้งหนึ่ง พระสุมนะผู้มีปัญญา พระเถระนามว่าปุปผะ (มหาปทุมะ) ผู้เป็นพหูสูต พระมหาสิวะผู้เป็นนักเทศน์ที่ยิ่งใหญ่ ผู้ฉลาดในพระปิฎกทั้งปวง.

Punadeva upāli medhāvī, vinaye ca visārado;

Mahānāgo mahāpañño, saddhammavaṃsakovido.

อีกครั้งหนึ่ง พระอุบาลีผู้มีปัญญา ผู้แกล้วกล้าในพระวินัย และพระมหานาคผู้มีปัญญามาก ผู้ฉลาดในวงศ์แห่งพระสัทธรรม

Punadeva abhayo medhāvī, piṭake sabbattha kovido;

Tissatthero ca medhāvī, vinaye ca visārado.

อีกครั้งหนึ่ง พระอภัยผู้มีปัญญา ผู้ฉลาดในพระปิฎกทั้งปวง และพระติสสเถระผู้มีปัญญา ผู้แกล้วกล้าในพระวินัย

Tassa sisso mahāpañño, pupphanāmo bahussuto;

Sāsanaṃ anurakkhanto, jambudīpe patiṭṭhito.

ศิษย์ของท่าน (พระติสสเถระ) นั้น คือพระเถระนามว่าปุปผะ ผู้มีปัญญามาก เป็นพหูสูต ท่านดำรงมั่นในชมพูทวีป คอยอนุรักษ์พระศาสนา

Cūḷābhayo ca medhāvī, vinaye ca visārado;

Tissatthero ca medhāvī, saddhammavaṃsakovido.

พระจูฬาภัยผู้มีปัญญา ผู้แกล้วกล้าในพระวินัย และพระติสสเถระผู้มีปัญญา ผู้ฉลาดในวงศ์แห่งพระสัทธรรม

Cūḷadevo ca medhāvī, vinaye ca visārado;

Sivatthero ca medhāvī, vinaye sabbattha kovido.

พระจูฬเทวะผู้มีปัญญา ผู้แกล้วกล้าในพระวินัย และพระสิวเถระผู้มีปัญญา ผู้ฉลาดในพระวินัยทั้งปวง

Ete nāgā mahāpaññā, vinayaññū maggakovidā;

Vinayaṃ dīpe pakāsesuṃ, piṭakaṃ tambapaṇṇiyāti.

พระนาคะ (ผู้ประเสริฐ) เหล่านั้น ผู้มีปัญญามาก รู้แจ้งพระวินัย ฉลาดในมรรค ได้ประกาศพระวินัยปิฎกในเกาะตัมพปัณณิ

203. Yaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena bhikkhunīnaṃ chaṭṭhaṃ pārājikaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī jānaṃ pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannaṃ bhikkhuniṃ nevattanā paṭicodesi [Pg.99] gaṇassa ārocesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

๒๐๓. ปาราชิกสิกขาบทที่ ๖ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบโดยพระองค์เอง ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีทั้งหลาย ณ ที่ไหน? (ตอบว่า) ทรงบัญญัติ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? (ตอบว่า) ทรงปรารภนางภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? (ตอบว่า) ในเรื่องที่นางภิกษุณีถุลลนันทารู้อยู่ว่าภิกษุณีต้องอาบัติปาราชิกแล้ว แต่ตนเองก็ไม่โจทนา ไม่บอกแก่หมู่คณะ. มีบัญญัติหนึ่ง. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นจากสมุฏฐานเดียว คือ เกิดขึ้นทางกาย ทางวาจา และทางใจ...ฯลฯ...

204. Bhikkhunīnaṃ sattamaṃ pārājikaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī samaggena saṅghena ukkhittaṃ ariṭṭhaṃ bhikkhuṃ gaddhabādhipubbaṃ anuvatti, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

๒๐๔. ปาราชิกสิกขาบทที่ ๗ ของภิกษุณีทั้งหลาย ทรงบัญญัติ ณ ที่ไหน? (ตอบว่า) ทรงบัญญัติ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? (ตอบว่า) ทรงปรารภนางภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? (ตอบว่า) ในเรื่องที่นางภิกษุณีถุลลนันทาประพฤติตามพระอริฏฐะ ผู้เคยอยู่ในตระกูลคนฆ่าแร้ง ซึ่งถูกสงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันยกวัตรแล้ว. มีบัญญัติหนึ่ง. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นจากสมุฏฐานเดียว คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

205. Bhikkhunīnaṃ aṭṭhamaṃ pārājikaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūresuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

๒๐๕. ปาราชิกสิกขาบทที่ ๘ ของภิกษุณีทั้งหลาย ทรงบัญญัติ ณ ที่ไหน? (ตอบว่า) ทรงบัญญัติ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? (ตอบว่า) ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร? (ตอบว่า) ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ทำวัตถุที่ ๘ ให้บริบูรณ์. มีบัญญัติหนึ่ง. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นจากสมุฏฐานเดียว คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

Aṭṭha pārājikā niṭṭhitā.

ปาราชิก ๘ สิกขาบท จบแล้ว.

Tassuddānaṃ –

อุทาน (หัวข้อ) ของปาราชิกนั้น คือ

Methunādinnādānañca, manussaviggahuttari;

Kāyasaṃsaggaṃ chādeti, ukkhittā aṭṭha vatthukā;

Paññāpesi mahāvīro, chejjavatthū asaṃsayāti.

พระมหาวีระเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทว่าด้วยเมถุนธรรม อทินนาทาน มนุสสวิคคหะ อุตตริมนุสสธรรม กายสังสัคคะ การปกปิดความผิด การประพฤติตามภิกษุที่ถูกยกวัตร และวัตถุ ๘ ประการ ซึ่งเป็นเฉชชวัตถุ (เหตุให้ขาดจากความเป็นภิกษุณี) โดยไม่ต้องสงสัย

2. Saṅghādisesakaṇḍaṃ

๒. สังฆาทิเสสกัณฑ์

206. Yaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ussayavādikāya bhikkhuniyā aḍḍaṃ karontiyā saṅghādiseso kattha paññatto? Kaṃ ārabbha? Kismiṃ vatthusmiṃ…pe… kenābhatanti?

๒๐๖. สังฆาทิเสสที่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบโดยพระองค์เอง ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ก่อคดีเพราะพูดด้วยความมุ่งหมายจะเอาชนะ ณ ที่ไหน? ทรงปรารภใคร? ในเรื่องอะไร? ...ฯลฯ... ใครเป็นผู้นำสืบมา?

207. Yaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ussayavādikāya bhikkhuniyā aḍḍaṃ karontiyā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī ussayavādikā vihari, tasmiṃ [Pg.100] vatthusmiṃ. Atthi tattha paññatti, anupaññatti, anuppannapaññattīti? Ekā paññatti. Anupaññatti anuppannapaññatti tasmiṃ natthi. Sabbatthapaññatti, padesapaññattīti? Sabbatthapaññatti. Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññattīti? Asādhāraṇapaññatti. Ekatopaññatti, ubhatopaññattīti? Ekatopaññatti. Catunnaṃ pātimokkhuddesānaṃ katthogadhaṃ kattha pariyāpannanti? Nidānogadhaṃ nidānapariyāpannaṃ. Katamena uddesena uddesaṃ āgacchatīti? Tatiyena uddesena uddesaṃ āgacchati. Catunnaṃ vipattīnaṃ katamā vipattīti? Sīlavipatti. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katamo āpattikkhandhoti? Saṅghādisesāpattikkhandho. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – siyā kāyato ca vācato ca samuṭṭhāti, na cittato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe… kenābhatanti? Paramparābhataṃ –

๒๐๗. สังฆาทิเสสที่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบโดยพระองค์เอง ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ก่อคดีเพราะพูดด้วยความมุ่งหมายจะเอาชนะ ณ ที่ไหน? (ตอบว่า) ทรงบัญญัติ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? (ตอบว่า) ทรงปรารภนางภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? (ตอบว่า) ในเรื่องที่นางภิกษุณีถุลลนันทาเป็นผู้พูดด้วยความมุ่งหมายจะเอาชนะอยู่. ในสิกขาบทนั้น มีบัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปปันนบัญญัติ หรือไม่? (ตอบว่า) มีบัญญัติหนึ่ง. ในสิกขาบทนั้น ไม่มีอนุบัญญัติ ไม่มีอนุปปันนบัญญัติ. เป็นสัพพัตถบัญญัติ หรือ ปเทสบัญญัติ? (ตอบว่า) เป็นสัพพัตถบัญญัติ. เป็นสาธารณบัญญัติ หรือ อสาธารณบัญญัติ? (ตอบว่า) เป็นอสาธารณบัญญัติ. เป็นเอกโตบัญญัติ หรือ อุภโตบัญญัติ? (ตอบว่า) เป็นเอกโตบัญญัติ. ในบรรดาปาติโมกขุทเทส ๔ อย่าง หยั่งลงในอุเทสไหน นับเนื่องในอุเทสไหน? (ตอบว่า) หยั่งลงในนิทาน นับเนื่องในนิทาน. ย่อมถึงซึ่งการยกขึ้นแสดงด้วยอุเทสไหน? (ตอบว่า) ย่อมถึงซึ่งการยกขึ้นแสดงด้วยตติยอุเทส. ในบรรดาวิบัติ ๔ อย่าง เป็นวิบัติไหน? (ตอบว่า) เป็นสีลวิบัติ. ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ อย่าง เป็นอาปัตติขันธ์ไหน? (ตอบว่า) เป็นสังฆาทิเสสาปัตติขันธ์. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร? (ตอบว่า) ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ บางครั้งเกิดขึ้นทางกายและทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางใจ บางครั้งเกิดขึ้นทางกาย ทางวาจา และทางใจ...ฯลฯ... ใครเป็นผู้นำสืบมา? (ตอบว่า) พระอาจารย์สืบต่อกันมา.

Upāli dāsako ceva, soṇako siggavo tathā;

Moggaliputtena pañcamā, ete jambusirivhaye. …pe…;

พระอุบาลี พระทาสกะ พระโสณกะ และพระสิคควะ พร้อมด้วยพระโมคคลีบุตรเป็นที่ ๕ ท่านเหล่านี้ (ได้สวดทรงจำพระวินัย) ในชมพูทวีป...ฯลฯ...

Ete nāgā mahāpaññā, vinayaññū maggakovidā;

Vinayaṃ dīpe pakāsesuṃ, piṭakaṃ tambapaṇṇiyāti.

พระนาคะ (ผู้ประเสริฐ) เหล่านั้น ผู้มีปัญญามาก รู้แจ้งพระวินัย ฉลาดในมรรค ได้ประกาศพระวินัยปิฎกในเกาะตัมพปัณณิ

208. Coriṃ vuṭṭhāpentiyā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī coriṃ vuṭṭhāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

๒๐๘. สังฆาทิเสสสำหรับภิกษุณีผู้ให้นางโจรบวช ทรงบัญญัติ ณ ที่ไหน? (ตอบว่า) ทรงบัญญัติ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? (ตอบว่า) ทรงปรารภนางภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? (ตอบว่า) ในเรื่องที่นางภิกษุณีถุลลนันทาให้นางโจรบวช. มีบัญญัติหนึ่ง. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ บางครั้งเกิดขึ้นทางวาจาและทางใจ ไม่เกิดขึ้นทางกาย บางครั้งเกิดขึ้นทางกาย ทางวาจา และทางใจ...ฯลฯ...

209. Ekāya gāmantaraṃ gacchantiyā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī ekā gāmantaraṃ gacchi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, tisso anupaññattiyo. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – paṭhamapārājike…pe….

๒๐๙. สังฆาทิเสสสำหรับภิกษุณีผู้เดินทางไปสู่ระหว่างหมู่บ้านรูปเดียว ทรงบัญญัติ ณ ที่ไหน? (ตอบว่า) ทรงบัญญัติ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? (ตอบว่า) ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ในเรื่องอะไร? (ตอบว่า) ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งเดินทางไปสู่ระหว่างหมู่บ้านรูปเดียว. มีบัญญัติหนึ่ง อนุบัญญัติสาม. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเดียว คือ (สมุฏฐาน) เหมือนปฐมปาราชิก...ฯลฯ...

210. Samaggena saṅghena ukkhittaṃ bhikkhuniṃ dhammena vinayena satthusāsanena anapaloketvā kārakasaṅghaṃ anaññāya gaṇassa chandaṃ [Pg.101] osārentiyā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī samaggena saṅghena ukkhittaṃ bhikkhuniṃ dhammena vinayena satthusāsanena anapaloketvā kārakasaṅghaṃ anaññāya gaṇassa chandaṃ osāresi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

๒๑๐. ถามว่า สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้รับภิกษุณีที่ถูกสงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันยกวัตรโดยธรรม โดยวินัย โดยสัตถุศาสน์ เข้ามาในหมู่ โดยไม่บอกกล่าวแก่การกสงฆ์ ไม่รู้ฉันทะของคณะ ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ภิกษุณีถุลลนันทารับภิกษุณีที่ถูกสงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันยกวัตรโดยธรรม โดยวินัย โดยสัตถุศาสน์ เข้ามาในหมู่ โดยไม่บอกกล่าวแก่การกสงฆ์ ไม่รู้ฉันทะของคณะ ในเรื่องนั้น มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ประการ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ประการ คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

211. Avassutāya bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa hatthato khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā bhuñjantiyā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Sundarīnandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sundarīnandā bhikkhunī avassutā avassutassa purisapuggalassa hatthato āmisaṃ paṭiggahesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – paṭhamapārājike…pe….

๒๑๑. ถามว่า สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้กำหนัดแล้ว รับของเคี้ยวหรือของฉันจากมือของบุรุษผู้กำหนัดแล้วด้วยมือของตนมาฉัน ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อสุนทรีนันทา ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ภิกษุณีสุนทรีนันทาผู้กำหนัดแล้ว ได้รับอามิสจากมือของบุรุษผู้กำหนัดแล้ว ในเรื่องนั้น มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ประการ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ประการ คือ ปฐมปาราชิก...ฯลฯ...

212. ‘‘Kiṃ te, ayye, eso purisapuggalo karissati avassuto vā anavassuto vā, yato tvaṃ anavassutā! Iṅgha, ayye, yaṃ te eso purisapuggalo deti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā, taṃ tvaṃ sahatthā paṭiggahetvā khāda vā bhuñja vā’’ti uyyojentiyā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ arabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī –‘‘kiṃ te, ayye, eso purisapuggalo karissati avassuto vā anavassuto vā, yato tvaṃ anavassutā! Iṅgha, ayye, yaṃ te eso purisapuggalo deti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā, taṃ tvaṃ sahatthā paṭiggahetvā khāda vā bhuñja vā’’ti uyyojesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

๒๑๒. ถามว่า สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้แนะนำอย่างนี้ว่า ‘แม่เจ้า บุรุษผู้นี้จะกำหนัดหรือไม่กำหนัดก็ตาม จักทำอะไรแก่ท่านได้ เพราะท่านไม่ได้กำหนัด มาเถิด แม่เจ้า บุรุษผู้นี้ให้ของเคี้ยวหรือของฉันใดแก่ท่าน ท่านจงรับของนั้นด้วยมือของตนแล้วเคี้ยวหรือฉันเถิด’ ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ภิกษุณีรูปหนึ่งได้แนะนำอย่างนี้ว่า ‘แม่เจ้า บุรุษผู้นี้จะกำหนัดหรือไม่กำหนัดก็ตาม จักทำอะไรแก่ท่านได้ เพราะท่านไม่ได้กำหนัด มาเถิด แม่เจ้า บุรุษผู้นี้ให้ของเคี้ยวหรือของฉันใดแก่ท่าน ท่านจงรับของนั้นด้วยมือของตนแล้วเคี้ยวหรือฉันเถิด’ ในเรื่องนั้น มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ประการ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ ประการ...ฯลฯ...

213. Kupitāya anattamanāya bhikkhuniyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantiyā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Caṇḍakāḷiṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Caṇḍakāḷī bhikkhunī kupitā anattamanā evaṃ avaca – ‘‘buddhaṃ paccācikkhāmi, dhammaṃ paccācikkhāmi, saṅghaṃ paccācikkhāmi, sikkhaṃ paccācikkhāmī’’ti, tasmiṃ [Pg.102] vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

๒๑๓. ถามว่า สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้โกรธ ไม่พอใจ อันสงฆ์สวดสมนุภาสน์อยู่จนครบ ๓ ครั้ง ก็ยังไม่สละเรื่องนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อจัณฑกาลี ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ภิกษุณีจัณฑกาลีโกรธ ไม่พอใจ ได้กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ข้าพเจ้าบอกคืนพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าบอกคืนพระธรรม ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ ข้าพเจ้าบอกคืนสิกขา’ ในเรื่องนั้น มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ประการ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ประการ คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

214. Kismiñcideva adhikaraṇe paccākatāya bhikkhuniyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantiyā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Caṇḍakāḷiṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Caṇḍakāḷī bhikkhunī kismiñcideva adhikaraṇe paccākatā kupitā anattamanā evaṃ avaca – ‘‘chandagāminiyo ca bhikkhuniyo, dosagāminiyo ca bhikkhuniyo, mohagāminiyo ca bhikkhuniyo, bhayagāminiyo ca bhikkhuniyo’’ti, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

๒๑๔. ถามว่า สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้แพ้ในอธิกรณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง อันสงฆ์สวดสมนุภาสน์อยู่จนครบ ๓ ครั้ง ก็ยังไม่สละเรื่องนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อจัณฑกาลี ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ภิกษุณีจัณฑกาลีแพ้ในอธิกรณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง โกรธ ไม่พอใจ ได้กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ภิกษุณีทั้งหลายเป็นผู้ถึงฉันทาคติ ภิกษุณีทั้งหลายเป็นผู้ถึงโทสาคติ ภิกษุณีทั้งหลายเป็นผู้ถึงโมหาคติ ภิกษุณีทั้งหลายเป็นผู้ถึงภยาคติ’ ในเรื่องนั้น มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ประการ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ประการ คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

215. Saṃsaṭṭhānaṃ bhikkhunīnaṃ yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantīnaṃ saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo saṃsaṭṭhā vihariṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

๒๑๕. ถามว่า สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีทั้งหลายผู้คลุกคลี อันสงฆ์สวดสมนุภาสน์อยู่จนครบ ๓ ครั้ง ก็ยังไม่สละเรื่องนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ภิกษุณีหลายรูปอยู่คลุกคลีกัน ในเรื่องนั้น มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ประการ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ประการ คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

216. ‘‘Saṃsaṭṭhāva, ayye, tumhe viharatha. Mā tumhe nānā viharitthā’’ti uyyojentiyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantiyā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī – ‘‘saṃsaṭṭhāva ayye, tumhe viharatha, mā tumhe nānā viharitthā’’ti uyyojesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

๒๑๖. ถามว่า สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้แนะนำอย่างนี้ว่า ‘แม่เจ้าทั้งหลาย พวกท่านจงอยู่คลุกคลีกันเถิด พวกท่านอย่าแยกกันอยู่เลย’ อันสงฆ์สวดสมนุภาสน์อยู่จนครบ ๓ ครั้ง ก็ยังไม่สละเรื่องนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ภิกษุณีถุลลนันทาได้แนะนำอย่างนี้ว่า ‘แม่เจ้าทั้งหลาย พวกท่านจงอยู่คลุกคลีกันเถิด พวกท่านอย่าแยกกันอยู่เลย’ ในเรื่องนั้น มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ประการ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ประการ คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

Dasa saṅghādisesā niṭṭhitā.

สังฆาทิเสส ๑๐ สิกขาบท จบแล้ว

Tassuddānaṃ –

อุทานของสิกขาบทเหล่านั้น คือ

Ussayacori gāmantaṃ, ukkhittaṃ khādanena ca;

Kiṃ te kupitā kismiñci, saṃsaṭṭhā ñāyate dasāti.

อุสสยวาทสิกขาบท, โจรีวุฏฐาปนสิกขาบท, คามันตรคมนสิกขาบท, อุกขิตตโอสารณสิกขาบท, ปฐมอวัสสุตสิกขาบทที่เกี่ยวกับของเคี้ยว, ทุติยอวัสสุตสิกขาบทที่เกี่ยวกับคำว่า ‘กึ เต’, ปฐมกุปิตสิกขาบท, ทุติยกุปิตสิกขาบทที่เกี่ยวกับคำว่า ‘กิสมิญจิ’, สังสัฏฐสิกขาบท ๒ สิกขาบท พึงทราบว่ามี ๑๐ สิกขาบทด้วยประการฉะนี้

3. Nissaggiyakaṇḍaṃ

๓. นิสสัคคิยกัณฑ์

217. Yaṃ [Pg.103] tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pattasannicayaṃ karontiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo pattasannicayaṃ akaṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kathinake…pe….

๒๑๗. อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้โดยชอบด้วยพระองค์เอง ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ทำการสะสมบาตรนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ทำการสะสมบาตร. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ...ฯลฯ...

Akālacīvaraṃ ‘‘kālacīvara’’nti adhiṭṭhahitvā bhājāpentiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī akālacīvaraṃ ‘‘kālacīvara’’nti adhiṭṭhahitvā bhājāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้อธิษฐานอกาลจีวรว่าเป็นกาลจีวรแล้วให้แจกกันนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาอธิษฐานอกาลจีวรว่าเป็นกาลจีวรแล้วให้แจกกัน. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ...ฯลฯ...

Bhikkhuniyā saddhiṃ cīvaraṃ parivattetvā acchindantiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī bhikkhuniyā saddhiṃ cīvaraṃ parivattetvā acchindi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้แลกเปลี่ยนจีวรกับภิกษุณีแล้วชิงเอาคืนนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาแลกเปลี่ยนจีวรกับภิกษุณีแล้วชิงเอาคืน. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ...ฯลฯ...

Aññaṃ viññāpetvā aññaṃ viññāpentiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī aññaṃ viññāpetvā aññaṃ viññāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ขอสิ่งหนึ่งแล้วขออีกสิ่งหนึ่งนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาขอสิ่งหนึ่งแล้วขออีกสิ่งหนึ่ง. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ...ฯลฯ...

Aññaṃ cetāpetvā aññaṃ cetāpentiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī aññaṃ cetāpetvā aññaṃ cetāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ให้ซื้อสิ่งหนึ่งแล้วให้ซื้ออีกสิ่งหนึ่งนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาให้ซื้อสิ่งหนึ่งแล้วให้ซื้ออีกสิ่งหนึ่ง. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ...ฯลฯ...

Aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena saṅghikena aññaṃ cetāpentiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ katthaṃ paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti[Pg.104]? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena saṅghikena aññaṃ cetāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ให้ซื้อสิ่งอื่นด้วยบริขารของสงฆ์ที่เขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างอื่นนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้ซื้อสิ่งอื่นด้วยบริขารของสงฆ์ที่เขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างอื่น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ...ฯลฯ...

Aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena saṅghikena saññācikena aññaṃ cetāpentiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena saṅghikena saññācikena aññaṃ cetāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ให้ซื้อสิ่งอื่นด้วยบริขารของสงฆ์ที่ตนขอมา ซึ่งเขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างอื่นนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้ซื้อสิ่งอื่นด้วยบริขารของสงฆ์ที่ตนขอมา ซึ่งเขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างอื่น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ...ฯลฯ...

Aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena mahājanikena aññaṃ cetāpentiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena mahājanikena aññaṃ cetāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ให้ซื้อสิ่งอื่นด้วยบริขารของคณะที่เขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างอื่นนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้ซื้อสิ่งอื่นด้วยบริขารของคณะที่เขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างอื่น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ...ฯลฯ...

Aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena mahājanikena saññācikena aññaṃ cetāpentiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena mahājanikena saññācikena aññaṃ cetāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ให้ซื้อสิ่งอื่นด้วยบริขารของคณะที่ตนขอมา ซึ่งเขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างอื่นนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้ซื้อสิ่งอื่นด้วยบริขารของคณะที่ตนขอมา ซึ่งเขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างอื่น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ...ฯลฯ...

Aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena puggalikena saññācikena aññaṃ cetāpentiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena puggalikena saññācikena aññaṃ cetāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ให้ซื้อสิ่งอื่นด้วยบริขารของบุคคลที่ตนขอมา ซึ่งเขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างอื่นนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาให้ซื้อสิ่งอื่นด้วยบริขารของบุคคลที่ตนขอมา ซึ่งเขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างอื่น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่างในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ...ฯลฯ...

Atirekacatukkaṃsaparamaṃ [Pg.105] garupāvuraṇaṃ cetāpentiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī rājānaṃ kambalaṃ viññāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

นิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้ทำผ้าห่มหนักมีราคาเกิน ๔ กังสะเป็นอย่างยิ่ง ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาขอผ้ากัมพลต่อพระราชา. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Atirekaaḍḍhateyyakaṃsaparamaṃ lahupāvuraṇaṃ cetāpentiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī rājānaṃ khomaṃ viññāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti …pe….

นิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้ทำผ้าห่มเบามีราคาเกิน ๒ กังสะกึ่งเป็นอย่างยิ่ง ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาขอผ้าโขมพัสตร์ต่อพระราชา. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Dvādasa nissaggiyā pācittiyā niṭṭhitā.

นิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๑๒ สิกขาบท จบแล้ว.

Tassuddānaṃ –

อุทานของสิกขาบทเหล่านั้น คือ

Pattaṃ akālaṃ kālañca, parivatte ca viññāpe;

Cetāpetvā aññadatthi, saṅghikañca mahājanikaṃ;

Saññācikā puggalikā, catukkaṃsaḍḍhateyyakāti.

ว่าด้วยบาตร ๑, จีวรนอกกาล ๑, จีวรในกาล ๑, การแลกเปลี่ยน ๑, การขอ ๑, การให้ทำ ๑, ของสงฆ์ที่เป็นของสงฆ์อื่น ๑, ของสงฆ์ ๑, ของมหาชน ๑, การขอของสงฆ์ ๑, การขอของบุคคล ๑, ราคา ๔ กังสะ และราคา ๒ กังสะกึ่ง ๑.

4. Pācittiyakaṇḍaṃ

๔. ปาจิตติยกัณฑ์

1. Lasuṇavaggo

๑. ลสุณวรรค

218. Yaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena lasuṇaṃ khādantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī na mattaṃ jānitvā lasuṇaṃ harāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti eḷakalomake…pe….

๒๑๘. ปาจิตตีย์ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้โดยชอบด้วยพระองค์เองพระองค์นั้น ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ฉันกระเทียม ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาไม่รู้จักประมาณ ให้นำกระเทียมมา. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกะ...ฯลฯ...

Sambādhe lomaṃ saṃharāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo sambādhe lomaṃ saṃharāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้ถอนขนในที่แคบ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ให้ถอนขนในที่แคบ. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๔ อย่าง...ฯลฯ...

Talaghātake [Pg.106] pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Dve bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Dve bhikkhuniyo talaghātakaṃ akaṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – paṭhamapārājike…pe….

ปาจิตตีย์ในการตบด้วยฝ่ามือ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณี ๒ รูป. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณี ๒ รูปได้ทำการตบด้วยฝ่ามือ. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ปฐมปาราชิก...ฯลฯ...

Jatumaṭṭhake pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī jatumaṭṭhakaṃ ādiyi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – paṭhamapārājike…pe….

ปาจิตตีย์ในการใช้แท่งครั่ง ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งได้ใช้แท่งครั่ง. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ปฐมปาราชิก...ฯลฯ...

Atirekadvaṅgulapabbaparamaṃ udakasuddhikaṃ ādiyantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sakkesu paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī atigambhīraṃ udakasuddhikaṃ ādiyi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – paṭhamapārājike…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ชำระด้วยน้ำเกิน ๒ องคุลีเป็นอย่างยิ่ง ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ในแคว้นสักกะ. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งชำระด้วยน้ำลึกเกินไป. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ปฐมปาราชิก...ฯลฯ...

Bhikkhussa bhuñjantassa pānīyena vā vidhūpanena vā upatiṭṭhantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī bhikkhussa bhuñjantassa pānīyena ca vidhūpanena ca upatiṭṭhi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้อุปัฏฐากภิกษุผู้กำลังฉันอยู่ด้วยน้ำฉันหรือพัด ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งได้อุปัฏฐากภิกษุผู้กำลังฉันอยู่ด้วยน้ำฉันและพัด. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกะ...ฯลฯ...

Āmakadhaññaṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo āmakadhaññaṃ viññāpetvā bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ขอข้าวเปลือกดิบมาฉัน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปขอข้าวเปลือกดิบมาฉัน. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๔ อย่าง...ฯลฯ...

Uccāraṃ vā passāvaṃ vā saṅkāraṃ vā vighāsaṃ vā tirokuṭṭe chaḍḍentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī uccāraṃ tirokuṭṭe chaḍḍesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ทิ้งอุจจาระก็ดี ปัสสาวะก็ดี ของบูดเน่าก็ดี เดนก็ดี นอกฝา ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งทิ้งอุจจาระนอกฝา. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Uccāraṃ [Pg.107] vā passāvaṃ vā saṅkāraṃ vā vighāsaṃ vā harite chaḍḍentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo uccārampi passāvampi saṅkārampi vighāsampi harite chaḍḍesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ทิ้งอุจจาระก็ดี ปัสสาวะก็ดี ของบูดเน่าก็ดี เดนก็ดี บนของเขียว ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปได้ทิ้งอุจจาระ ปัสสาวะ ของบูดเน่า และเดน บนของเขียว. เป็นบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Naccaṃ vā gītaṃ vā vāditaṃ vā dassanāya gacchantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Rājagahe paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo naccampi gītampi vāditampi dassanāya agamaṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ไปเพื่อดูการฟ้อนรำก็ดี การขับร้องก็ดี การประโคมก็ดี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงราชคฤห์. ถามว่า ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ถามว่า ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ไปเพื่อดูการฟ้อนรำบ้าง การขับร้องบ้าง การประโคมบ้าง. เป็นบัญญัติหนึ่ง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกะ...ฯลฯ...

Lasuṇavaggo paṭhamo.

ลสุณวรรคที่ ๑

2. Rattandhakāravaggo

๒. รัตตันธการวรรค

219. Rattandhakāre appadīpe purisena saddhiṃ ekenekāya santiṭṭhantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī rattandhakāre appadīpe purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭhi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – theyyasatthake…pe….

๒๑๙. อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ยืนอยู่กับบุรุษสองต่อสองในที่มืดเวลากลางคืนที่ไม่มีประทีป ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ถามว่า ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ถามว่า ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งยืนอยู่กับบุรุษสองต่อสองในที่มืดเวลากลางคืนที่ไม่มีประทีป. เป็นบัญญัติหนึ่ง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เถยยสัตถกะ...ฯลฯ...

Paṭicchanne okāse purisena saddhiṃ ekenekāya santiṭṭhantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī paṭicchanne okāse purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭhi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – theyyasatthake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ยืนอยู่กับบุรุษสองต่อสองในที่กำบัง ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ถามว่า ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ถามว่า ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งยืนอยู่กับบุรุษสองต่อสองในที่กำบัง. เป็นบัญญัติหนึ่ง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เถยยสัตถกะ...ฯลฯ...

Ajjhokāse purisena saddhiṃ ekenekāya santiṭṭhantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī ajjhokāse purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭhi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – theyyasatthake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ยืนอยู่กับบุรุษสองต่อสองในที่แจ้ง ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ถามว่า ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ถามว่า ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งยืนอยู่กับบุรุษสองต่อสองในที่แจ้ง. เป็นบัญญัติหนึ่ง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เถยยสัตถกะ...ฯลฯ...

Rathikā [Pg.108] vā byūhe vā siṅghāṭake vā purisena saddhiṃ ekenekāya santiṭṭhantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī rathikāyapi byūhepi siṅghāṭakepi purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭhi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – theyyasatthake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ยืนอยู่กับบุรุษสองต่อสองที่ถนนก็ดี ที่ตรอกก็ดี ที่ทางสามแพร่งก็ดี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ถามว่า ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ถามว่า ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทายืนอยู่กับบุรุษสองต่อสองที่ถนนบ้าง ที่ตรอกบ้าง ที่ทางสามแพร่งบ้าง. เป็นบัญญัติหนึ่ง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เถยยสัตถกะ...ฯลฯ...

Purebhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā āsane nisīditvā sāmike anāpucchā pakkamantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī purebhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā āsane nisīditvā sāmike anāpucchā pakkāmi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kathinake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้เข้าไปสู่ตระกูลในเวลาเช้า นั่งบนอาสนะแล้วหลีกไปโดยไม่บอกลาเจ้าของบ้าน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ถามว่า ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ถามว่า ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งเข้าไปสู่ตระกูลในเวลาเช้า นั่งบนอาสนะแล้วหลีกไปโดยไม่บอกลาเจ้าของบ้าน. เป็นบัญญัติหนึ่ง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ กฐินกะ...ฯลฯ...

Pacchābhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā sāmike anāpucchā āsane abhinisīdantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī pacchābhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā sāmike anāpucchā āsane abhinisīdi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kathinake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้เข้าไปสู่ตระกูลในเวลาหลังภัตตาหารแล้วนั่งบนอาสนะโดยไม่บอกลาเจ้าของบ้าน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ถามว่า ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ถามว่า ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาเข้าไปสู่ตระกูลในเวลาหลังภัตตาหารแล้วนั่งบนอาสนะโดยไม่บอกลาเจ้าของบ้าน. เป็นบัญญัติหนึ่ง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ กฐินกะ...ฯลฯ...

Vikāle kulāni upasaṅkamitvā sāmike anāpucchā seyyaṃ santharitvā vā santharāpetvā vā abhinisīdantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo vikāle kulāni upasaṅkamitvā sāmike anāpucchā seyyaṃ santharitvā abhinisīdiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kathinake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้เข้าไปสู่ตระกูลในเวลาวิกาล ไม่บอกลาเจ้าของบ้านแล้วปูเองก็ดี ให้ผู้อื่นปูก็ดี ซึ่งที่นอนแล้วนั่งทับ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ถามว่า ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ถามว่า ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปเข้าไปสู่ตระกูลในเวลาวิกาล ไม่บอกลาเจ้าของบ้านแล้วปูที่นอนนั่งทับ. เป็นบัญญัติหนึ่ง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ กฐินกะ...ฯลฯ...

Duggahitena dūpadhāritena paraṃ ujjhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī duggahitena dūpadhāritena paraṃ ujjhāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ยังผู้อื่นให้เพ่งโทษด้วยเรื่องที่ตนถือเอาไม่ดี ด้วยเรื่องที่ตนทรงจำไว้ไม่ดี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ถามว่า ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ถามว่า ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งยังผู้อื่นให้เพ่งโทษด้วยเรื่องที่ตนถือเอาไม่ดี ด้วยเรื่องที่ตนทรงจำไว้ไม่ดี. เป็นบัญญัติหนึ่ง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง...ฯลฯ...

Attānaṃ [Pg.109] vā paraṃ vā nirayena vā brahmacariyena vā abhisapantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Caṇḍakāḷiṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Caṇḍakāḷī bhikkhunī attānampi parampi nirayenapi brahmacariyenapi abhisapi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้แช่งตนเองก็ดี ผู้อื่นก็ดี ด้วยนรกก็ดี ด้วยพรหมจรรย์ก็ดี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ถามว่า ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีจัณฑกาลี. ถามว่า ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีจัณฑกาลีแช่งตนเองบ้าง ผู้อื่นบ้าง ด้วยนรกบ้าง ด้วยพรหมจรรย์บ้าง. เป็นบัญญัติหนึ่ง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง...ฯลฯ...

Attānaṃ vadhitvā vadhitvā rodantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Caṇḍakāḷiṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Caṇḍakāḷī bhikkhunī attānaṃ vadhitvā vadhitvā rodi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

(ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ทุบตีตนเองร่ำไห้อยู่ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภภิกษุณีชื่อจัณฑกาลี (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) ภิกษุณีชื่อจัณฑกาลีทุบตีตนเองร่ำไห้ ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ธุรนิกเขปสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Rattandhakāravaggo dutiyo.

รัตต अंधการวรรค ที่ ๒ จบ

3. Nahānavaggo

๓. นหานวรรค

220. Naggāya nahāyantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo naggā nahāyiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

๒๒๐. (ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้อาบน้ำเปลือยกาย ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) ภิกษุณีหลายรูปอาบน้ำเปลือยกาย ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Pamāṇātikkantaṃ udakasāṭikaṃ kārāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo appamāṇikāyo udakasāṭikāyo dhāresuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

(ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้ทำผ้าอาบน้ำฝนมีขนาดเกินประมาณ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ใช้ผ้าอาบน้ำฝนที่ไม่มีประมาณ ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Bhikkhuniyā cīvaraṃ visibbetvā vā visibbāpetvā vā neva sibbentiyā na sibbāpanāya ussukkaṃ karontiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī bhikkhuniyā cīvaraṃ visibbāpetvā neva sibbesi na sibbāpanāya ussukkaṃ akāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

(ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้เลาะจีวรของภิกษุณีเองก็ดี ให้ผู้อื่นเลาะก็ดี แล้วไม่เย็บเอง ไม่ขวนขวายในการให้ผู้อื่นเย็บ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) ภิกษุณีชื่อถุลลนันทาให้ผู้อื่นเลาะจีวรของภิกษุณีแล้ว ไม่เย็บเอง ไม่ขวนขวายในการให้ผู้อื่นเย็บ ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ธุรนิกเขปสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Pañcāhikaṃ [Pg.110] saṅghāṭicāraṃ atikkāmentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo bhikkhunīnaṃ hatthe cīvaraṃ nikkhipitvā santaruttarena janapadacārikaṃ pakkamiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti kathinake…pe….

(ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้สังฆาฏิที่อยู่ปราศล่วง ๕ วันไป ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) ภิกษุณีหลายรูปฝากจีวรไว้ในมือของพวกภิกษุณีแล้ว มีเพียงผ้าอุตราสงค์กับอันตรวาสกหลีกจาริกไปในชนบท ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ กฐินกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Cīvarasaṅkamanīyaṃ dhārentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī aññatarāya bhikkhuniyā cīvaraṃ anāpucchā pārupi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kathinake…pe….

(ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ทรงจีวรที่พึงสับเปลี่ยน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) ภิกษุณีรูปหนึ่งไม่ได้บอกลาก่อนแล้วนุ่งห่มจีวรของภิกษุณีอีกรูปหนึ่ง ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ กฐินกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Gaṇassa cīvaralābhaṃ antarāyaṃ karontiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī gaṇassa cīvaralābhaṃ antarāyaṃ akāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

(ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ทำอันตรายแก่จีวรลาภของหมู่คณะ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) ภิกษุณีชื่อถุลลนันทาได้ทำอันตรายแก่จีวรลาภของหมู่คณะ ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง...ฯลฯ...

Dhammikaṃ cīvaravibhaṅgaṃ paṭibāhantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti. Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī dhammikaṃ cīvaravibhaṅgaṃ paṭibāhi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

(ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ห้ามการแบ่งจีวรที่ชอบธรรม ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) ภิกษุณีชื่อถุลลนันทาได้ห้ามการแบ่งจีวรที่ชอบธรรม ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง...ฯลฯ...

Agārikassa vā paribbājakassa vā paribbājikāya vā samaṇacīvaraṃ dentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī agārikassa samaṇacīvaraṃ adāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

(ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้สมณจีวรแก่คฤหัสถ์ก็ดี ปริพาชกก็ดี ปริพาชิกาก็ดี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) ภิกษุณีชื่อถุลลนันทาได้ให้สมณจีวรแก่คฤหัสถ์ ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Dubbalacīvarapaccāsāya cīvarakālasamayaṃ atikkāmentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī dubbalacīvarapaccāsāya cīvarakālasamayaṃ atikkāmesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

(ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้มีความหวังในจีวรเพียงเล็กน้อย แล้วให้จีวรกาลสมัยล่วงไป ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) ภิกษุณีชื่อถุลลนันทามีความหวังในจีวรเพียงเล็กน้อย แล้วได้ให้จีวรกาลสมัยล่วงไป ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง...ฯลฯ...

Dhammikaṃ [Pg.111] kathinuddhāraṃ paṭibāhantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī dhammikaṃ kathinuddhāraṃ paṭibāhi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

(ถาม) อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ห้ามการเดาะกฐินที่ชอบธรรม ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน (ตอบ) ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี (ถาม) ทรงปรารภใคร (ตอบ) ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา (ถาม) ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร (ตอบ) ภิกษุณีชื่อถุลลนันทาได้ห้ามการเดาะกฐินที่ชอบธรรม ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น เป็นบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง...ฯลฯ...

Nahānavaggo tatiyo.

นหานวรรค ที่ ๓ จบ

4. Tuvaṭṭavaggo

๔. ทุวัฏฏวรรค

221. Dvinnaṃ bhikkhunīnaṃ ekamañce tuvaṭṭentīnaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo dve ekamañce tuvaṭṭesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

๒๒๑. ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณี ๒ รูป ผู้นอนบนเตียงเดียวกัน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูป ๒ รูปนอนบนเตียงเดียวกัน มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Dvinnaṃ bhikkhunīnaṃ ekattharaṇapāvuraṇe tuvaṭṭentīnaṃ pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo dve ekattharaṇapāvuraṇā tuvaṭṭesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณี ๒ รูป ผู้นอนร่วมเครื่องปูนอนและผ้าห่มผืนเดียวกัน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูป ๒ รูปนอนร่วมเครื่องปูนอนและผ้าห่มผืนเดียวกัน มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Bhikkhuniyā sañcicca aphāsuṃ karontiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī bhikkhuniyā sañcicca aphāsuṃ akāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้จงใจทำความไม่ผาสุก ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาจงใจทำความไม่ผาสุกแก่ภิกษุณี มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง...ฯลฯ...

Dukkhitaṃ sahajīviniṃ neva upaṭṭhentiyā na upaṭṭhāpanāya ussukkaṃ karontiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī dukkhitaṃ sahajīviniṃ neva upaṭṭhesi na upaṭṭhāpanāya ussukkaṃ akāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ไม่อุปัฏฐากสัทธิวิหาริณีที่ป่วยไข้เอง และไม่ขวนขวายเพื่อให้อุปัฏฐาก ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาไม่อุปัฏฐากสัทธิวิหาริณีที่ป่วยไข้เอง และไม่ขวนขวายเพื่อให้อุปัฏฐาก มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ธุรนิกเขปสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Bhikkhuniyā [Pg.112] upassayaṃ datvā kupitāya anattamanāya nikkaḍḍhantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī bhikkhuniyā upassayaṃ datvā kupitā anattamanā nikkaḍḍhi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ให้ที่อยู่แก่ภิกษุณีแล้ว โกรธ ไม่พอใจ ขับไล่ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาให้ที่อยู่แก่ภิกษุณีแล้ว โกรธ ไม่พอใจ ขับไล่เสีย มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง...ฯลฯ...

Saṃsaṭṭhāya bhikkhuniyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Caṇḍakāḷiṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Caṇḍakāḷī bhikkhunī saṃsaṭṭhā vihari, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้คลุกคลี เมื่อถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่ ๓ ยังไม่สละเสีย ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีจัณฑกาลี ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีจัณฑกาลีอยู่คลุกคลี มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ธุรนิกเขปสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Antoraṭṭhe sāsaṅkasammate sappaṭibhaye asatthikāya cārikaṃ carantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo antoraṭṭhe sāsaṅkasammate sappaṭibhaye asatthikāyo cārikaṃ cariṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้เที่ยวจาริกไปโดยไม่มีเพื่อนในภายในแว่นแคว้นที่สมมติกันว่าน่ารังเกียจ มีภัยเฉพาะหน้า ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปเที่ยวจาริกไปโดยไม่มีเพื่อนในภายในแว่นแคว้นที่สมมติกันว่าน่ารังเกียจ มีภัยเฉพาะหน้า มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Tiroraṭṭhe sāsaṅkasammate sappaṭibhaye asatthikāya cārikaṃ carantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo tiroraṭṭhe sāsaṅkasammate sappaṭibhaye asatthikāyo cārikaṃ cariṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้เที่ยวจาริกไปโดยไม่มีเพื่อนในภายนอกแว่นแคว้นที่สมมติกันว่าน่ารังเกียจ มีภัยเฉพาะหน้า ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปเที่ยวจาริกไปโดยไม่มีเพื่อนในภายนอกแว่นแคว้นที่สมมติกันว่าน่ารังเกียจ มีภัยเฉพาะหน้า มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Antovassaṃ cārikaṃ carantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Rājagahe paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo antovassaṃ cārikaṃ cariṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้เที่ยวจาริกไปในระหว่างพรรษา ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงราชคฤห์ ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปเที่ยวจาริกไปในระหว่างพรรษา มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Vassaṃvuṭṭhāya bhikkhuniyā cārikaṃ na pakkamantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Rājagahe paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha[Pg.113]. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo vassaṃvuṭṭhā cārikaṃ na pakkamiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – paṭhamapārājike…pe….

ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้อยู่จำพรรษาแล้วไม่หลีกจาริกไป ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงราชคฤห์ ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปอยู่จำพรรษาแล้วไม่หลีกจาริกไป มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ปฐมปาราชิกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Tuvaṭṭavaggo catuttho.

ตุวัฏฏวรรคที่ ๔

5. Cittāgāravaggo

๕. จิตตาคารวรรค

222. Rājāgāraṃ vā cittāgāraṃ vā ārāmaṃ vā uyyānaṃ vā pokkharaṇiṃ vā dassanāya gacchantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo rājāgārampi cittāgārampi dassanāya agamaṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

๒๒๒. ถามว่า อาบัติปาจิตตีย์ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ไปเพื่อจะดูพระราชมณเฑียร หรือโรงเขียนภาพ หรืออาราม หรือสวน หรือสระโบกขรณี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ถามว่า ในเรื่องอะไร ตอบว่า ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ไปเพื่อจะดูพระราชมณเฑียรบ้าง โรงเขียนภาพบ้าง มีบัญญัติ ๑ บรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Āsandiṃ vā pallaṅkaṃ vā paribhuñjantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo āsandimpi pallaṅkampi paribhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ใช้สอยอาสนะสูงหรือบัลลังก์ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปใช้สอยทั้งอาสนะสูงและบัลลังก์. เป็นปฐมบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ... เอฬกโลมกะ...ฯลฯ...

Suttaṃ kantantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo suttaṃ kantiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้กรอด้าย ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีฉัพพัคคีย์กรอด้าย. เป็นปฐมบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ... เอฬกโลมกะ...ฯลฯ...

Gihiveyyāvaccaṃ karontiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo gihiveyyāvaccaṃ akaṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ทำไวยาวัจจะให้คฤหัสถ์ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปทำไวยาวัจจะให้คฤหัสถ์. เป็นปฐมบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ... เอฬกโลมกะ...ฯลฯ...

Bhikkhuniyā ‘‘ehāyye imaṃ adhikaraṇaṃ vūpasamehī’’ti vuccamānāya ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā neva vūpasamentiyā na vūpasamāya ussukkaṃ karontiyā [Pg.114] pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī bhikkhuniyā – ‘‘ehāyye, imaṃ adhikaraṇaṃ vūpasamehī’’ti vuccamānā ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā neva vūpasamesi na vūpasamāya ussukkaṃ akāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ถูกภิกษุณีอื่นกล่าวว่า "แม่เจ้า เชิญมาเถิด โปรดระงับอธิกรณ์นี้" แล้วรับคำว่า "สาธุ" แต่ไม่ระงับเอง ทั้งไม่ขวนขวายเพื่อระงับ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาถูกภิกษุณีอื่นกล่าวว่า "แม่เจ้า เชิญมาเถิด โปรดระงับอธิกรณ์นี้" แล้วรับคำว่า "สาธุ" แต่ไม่ระงับเอง ทั้งไม่ขวนขวายเพื่อระงับ. เป็นปฐมบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ... ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

Agārikassa vā paribbājakassa vā paribbājikāya vā sahatthā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā dentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī agārikassa sahatthā khādanīyampi bhojanīyampi adāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้ของเคี้ยวหรือของฉันแก่คฤหัสถ์ก็ดี ปริพาชกก็ดี ปริพาชิกาก็ดี ด้วยมือของตน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาได้ให้ทั้งของเคี้ยวและของฉันแก่คฤหัสถ์ด้วยมือของตน. เป็นปฐมบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ... เอฬกโลมกะ...ฯลฯ...

Āvasathacīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī āvasathacīvaraṃ anissajjitvā paribhuñji, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kathinake…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ไม่สละจีวรสำหรับอยู่ป่าแล้วใช้สอย ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาไม่สละจีวรสำหรับอยู่ป่าแล้วใช้สอย. เป็นปฐมบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ... กฐิน...ฯลฯ...

Āvasathaṃ anissajjitvā cārikaṃ pakkamantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī āvasathaṃ anissajjitvā cārikaṃ pakkāmi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kathinake…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ไม่สละอาวาสแล้วหลีกจาริกไป ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาไม่สละอาวาสแล้วหลีกจาริกไป. เป็นปฐมบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ... กฐิน...ฯลฯ...

Tiracchānavijjaṃ pariyāpuṇantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo tiracchānavijjaṃ pariyāpuṇiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – padasodhamme…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้เรียนติรัจฉานวิชา ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีฉัพพัคคีย์เรียนติรัจฉานวิชา. เป็นปฐมบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ... ปทโสธัมมะ...ฯลฯ...

Tiracchānavijjaṃ vācentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti. Chabbaggiyā bhikkhuniyo [Pg.115] tiracchānavijjaṃ vācesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – padasodhamme…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้สอนติรัจฉานวิชา ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีฉัพพัคคีย์สอนติรัจฉานวิชา. เป็นปฐมบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ... ปทโสธัมมะ...ฯลฯ...

Cittāgāravaggo pañcamo.

จิตตาคารวรรคที่ ๕

6. Ārāmavaggo

๖. อารามวรรค

223. Jānaṃ sabhikkhukaṃ ārāmaṃ anāpucchā pavisantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo ārāmaṃ anāpucchā pavisiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, dve anupaññattiyo. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

๒๒๓. ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้รู้อยู่ เข้าไปในอารามที่มีภิกษุอยู่โดยไม่ขออนุญาต ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปเข้าไปในอารามโดยไม่ขออนุญาต. เป็นปฐมบัญญัติ ๑, อนุบัญญัติ ๒. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ... ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

Bhikkhuṃ akkosantiyā paribhāsantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Vesāliyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo āyasmantaṃ upāliṃ akkosiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

ปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ด่าบริภาษภิกษุ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองเวสาลี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีฉัพพัคคีย์ด่าท่านพระอุบาลี. เป็นปฐมบัญญัติ ๑. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง...ฯลฯ...

Caṇḍīkatāya gaṇaṃ paribhāsantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī caṇḍīkatāya gaṇaṃ paribhāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ด่าคณะ เพราะความเป็นคนดุร้าย ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภนางภิกษุณีถุลลนันทา. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? นางภิกษุณีถุลลนันทาด่าคณะ เพราะความเป็นคนดุร้าย ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Nimantitāya vā pavāritāya vā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā aññatra bhuñjantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo bhuttāviniyo pavāritā aññatra bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้อันเขานิมนต์แล้วก็ดี ปวารณาแล้วก็ดี ฉันของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดี ในที่อื่น ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? ภิกษุณีหลายรูปฉันเสร็จแล้ว ห้ามภัตแล้ว ได้ฉันในที่อื่น ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๔ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Kulaṃ maccharāyantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī kulaṃ maccharāyi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ตระหนี่ตระกูล ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? ภิกษุณีรูปหนึ่งตระหนี่ตระกูล ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Abhikkhuke [Pg.116] āvāse vassaṃ vasantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo abhikkhuke āvāse vassaṃ vasiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้จำพรรษาในอาวาสที่ไม่มีภิกษุ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? ภิกษุณีหลายรูปจำพรรษาในอาวาสที่ไม่มีภิกษุ ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Vassaṃvuṭṭhāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi na pavārentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo vassaṃvuṭṭhā bhikkhusaṅghaṃ na pavāresuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้อยู่จำพรรษาแล้ว ไม่ปวารณาในสงฆ์สองฝ่ายด้วยสถาน ๓ อย่าง ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? ภิกษุณีหลายรูปอยู่จำพรรษาแล้ว ไม่ได้ปวารณาภิกษุสงฆ์ ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง คือ ธุรนิกเขปสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Ovādāya vā saṃvāsāya vā na gacchantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sakkesu paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ovādaṃ na gacchiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – paṭhamapārājike…pe….

อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ไม่ไปเพื่อรับโอวาทก็ดี เพื่ออยู่ร่วมก็ดี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่แคว้นสักกะ. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ไม่ไปรับโอวาท ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง คือ ปฐมปาราชิกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Uposathampi na pucchantiyā ovādampi na yācantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo uposathampi na pucchiṃsu ovādampi na yāciṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ไม่ถามอุโบสถด้วย ไม่ขอโอวาทด้วย ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? ภิกษุณีหลายรูปไม่ถามอุโบสถด้วย ไม่ขอโอวาทด้วย ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง คือ ธุรนิกเขปสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Pasākhe jātaṃ gaṇḍaṃ vā rudhitaṃ vā anapaloketvā saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā purisena saddhiṃ ekenekāya bhedāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī pasākhe jātaṃ gaṇḍaṃ purisena saddhiṃ ekenekā bhedāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kathinake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้ไม่บอกสงฆ์ก็ดี คณะก็ดี ให้ผ่าฝีก็ดี แผลก็ดี ที่เกิดในซอกเร้น กับบุรุษสองต่อสอง ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? ภิกษุณีรูปหนึ่งให้ผ่าฝีที่เกิดในซอกเร้น กับบุรุษสองต่อสอง ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง คือ กฐินกสมุฏฐาน...ฯลฯ...

Ārāmavaggo chaṭṭho.

อารามวรรค ที่ ๖

7. Gabbhinīvaggo

๗. คัพภินีวรรค

224. Gabbhiniṃ [Pg.117] vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo gabbhiniṃ vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

๒๒๔. อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้อุปสมบทให้หญิงมีครรภ์ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? ภิกษุณีหลายรูปอุปสมบทให้หญิงมีครรภ์ ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Pāyantiṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo pāyantiṃ vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้อุปสมบทให้หญิงผู้ยังให้บุตรดื่มนม ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? ภิกษุณีหลายรูปอุปสมบทให้หญิงผู้ยังให้บุตรดื่มนม ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์ ที่ทรงบัญญัติแก่ภิกษุณีผู้อุปสมบทให้สิกขมานาผู้ที่ยังไม่ได้ศึกษาสิกขาในธรรม ๖ ประการตลอด ๒ ปี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ทรงบัญญัติในเรื่องอะไร? ภิกษุณีหลายรูปอุปสมบทให้สิกขมานาผู้ที่ยังไม่ได้ศึกษาสิกขาในธรรม ๖ ประการตลอด ๒ ปี ทรงบัญญัติในเรื่องนั้น. เป็นเอกบัญญัติ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง...ฯลฯ...

Dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่สิกขมานาผู้มีสิกขาอันศึกษาแล้วในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี แต่สงฆ์ยังมิได้สมมติ บัญญัติไว้ที่ไหน ? บัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้อุปสมบทแก่สิกขมานาผู้มีสิกขาอันศึกษาแล้วในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี แต่สงฆ์ยังมิได้สมมติ. เป็นเอกบัญญัติ. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน 3 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง...ฯลฯ...

Ūnadvādasavassaṃ gihigataṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo ūnadvādasavassaṃ gihigataṃ vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่หญิงผู้เคยมีสามีแล้วอายุหย่อน 12 ปี บัญญัติไว้ที่ไหน ? บัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้อุปสมบทแก่หญิงผู้เคยมีสามีแล้วอายุหย่อน 12 ปี. เป็นเอกบัญญัติ. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน 3 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง...ฯลฯ...

Paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ vuṭṭhāpesuṃ[Pg.118], tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่หญิงผู้เคยมีสามีแล้วอายุครบ 12 ปี ผู้มีสิกขาอันยังมิได้ศึกษาในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี บัญญัติไว้ที่ไหน ? บัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้อุปสมบทแก่หญิงผู้เคยมีสามีแล้วอายุครบ 12 ปี ผู้มีสิกขาอันยังมิได้ศึกษาในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี. เป็นเอกบัญญัติ. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน 3 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง...ฯลฯ...

Paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่หญิงผู้เคยมีสามีแล้วอายุครบ 12 ปี ผู้มีสิกขาอันศึกษาแล้วในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี แต่สงฆ์ยังมิได้สมมติ บัญญัติไว้ที่ไหน ? บัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้อุปสมบทแก่หญิงผู้เคยมีสามีแล้วอายุครบ 12 ปี ผู้มีสิกขาอันศึกษาแล้วในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี แต่สงฆ์ยังมิได้สมมติ. เป็นเอกบัญญัติ. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน 3 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง...ฯลฯ...

Sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā dve vassāni neva anuggaṇhantiyā na anuggaṇhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā dve vassāni neva anuggahesi na anuggaṇhāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่สัทธิวิหาริณีแล้ว ตลอด 2 ปี ไม่สงเคราะห์เองด้วย ไม่ให้ผู้อื่นสงเคราะห์ด้วย บัญญัติไว้ที่ไหน ? บัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาให้อุปสมบทแก่สัทธิวิหาริณีแล้ว ตลอด 2 ปี ไม่สงเคราะห์เองด้วย ไม่ให้ผู้อื่นสงเคราะห์ด้วย. เป็นเอกบัญญัติ. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน 1 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง คือ ธุรนิกเขป...ฯลฯ...

Vuṭṭhāpitaṃ pavattiniṃ dve vassāni nānubandhantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo vuṭṭhāpitaṃ pavattiniṃ dve vassāni nānubandhiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – paṭhamapārājike…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้อันปวัตตินีให้อุปสมบทแล้ว ไม่ติดตาม (อุปัฏฐาก) ปวัตตินีตลอด 2 ปี บัญญัติไว้ที่ไหน ? บัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปอันปวัตตินีให้อุปสมบทแล้ว ไม่ติดตาม (อุปัฏฐาก) ปวัตตินีตลอด 2 ปี. เป็นเอกบัญญัติ. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน 1 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง คือ ปฐมปาราชิก...ฯลฯ...

Sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā neva vūpakāsentiyā na vūpakāsāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā neva vūpakāsesi na vūpakāsāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่สัทธิวิหาริณีแล้ว ไม่พาหลีกไปเองด้วย ไม่ให้ผู้อื่นพาหลีกไปด้วย บัญญัติไว้ที่ไหน ? บัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาให้อุปสมบทแก่สัทธิวิหาริณีแล้ว ไม่พาหลีกไปเองด้วย ไม่ให้ผู้อื่นพาหลีกไปด้วย. เป็นเอกบัญญัติ. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน 1 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง คือ ธุรนิกเขป...ฯลฯ...

Gabbhinivaggo sattamo.

คัพภินีวรรคที่ 7

8. Kumārībhūtavaggo

๘. กุมารีภูตวรรค

225. Ūnavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha[Pg.119]. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo ūnavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

๒๒๕. อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่กุมารีภูตา (หญิงสาวพรหมจารี) อายุหย่อน 20 ปี บัญญัติไว้ที่ไหน ? บัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้อุปสมบทแก่กุมารีภูตาอายุหย่อน 20 ปี. เป็นเอกบัญญัติ. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน 3 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง...ฯลฯ...

Paripuṇṇavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo paripuṇṇavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่กุมารีภูตาอายุครบ 20 ปี ผู้มีสิกขาอันยังมิได้ศึกษาในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี บัญญัติไว้ที่ไหน ? บัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้อุปสมบทแก่กุมารีภูตาอายุครบ 20 ปี ผู้มีสิกขาอันยังมิได้ศึกษาในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี. เป็นเอกบัญญัติ. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน 3 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง...ฯลฯ...

Paripuṇṇavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo paripuṇṇavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่กุมารีภูตาอายุครบ 20 ปี ผู้มีสิกขาอันศึกษาแล้วในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี แต่สงฆ์ยังมิได้สมมติ บัญญัติไว้ที่ไหน ? บัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้อุปสมบทแก่กุมารีภูตาอายุครบ 20 ปี ผู้มีสิกขาอันศึกษาแล้วในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี แต่สงฆ์ยังมิได้สมมติ. เป็นเอกบัญญัติ. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน 3 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง...ฯลฯ...

Ūnadvādasavassāya vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo ūnadvādasavassā vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่สตรีผู้มีอายุหย่อน 12 ปี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้อุปสมบทแก่สตรีผู้มีอายุหย่อน 12 ปี. เป็นปฐมบัญญัติ. อาบัตินี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 3 อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน 6 อย่าง...ฯลฯ...

Paripuṇṇadvādasavassāya saṅghena asammatāya vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo paripuṇṇadvādasavassā saṅghena asammatā vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – dutiyapārājike…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ยังมิได้รับสมมติจากสงฆ์ ให้อุปสมบทแก่สตรีผู้มีอายุครบ 12 ปี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปผู้ยังมิได้รับสมมติจากสงฆ์ ให้อุปสมบทแก่สตรีผู้มีอายุครบ 12 ปี. เป็นปฐมบัญญัติ. อาบัตินี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 3 อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน 6 อย่าง (สมุฏฐาน) เหมือนทุติยปาราชิก...ฯลฯ...

‘‘Alaṃ tāva te, ayye, vuṭṭhāpitenā’’ti vuccamānāya ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā pacchā khīyanadhammaṃ āpajjantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Caṇḍakāḷiṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Caṇḍakāḷī bhikkhunī ‘‘alaṃ tāva te, ayye, vuṭṭhāpitenā’’ti vuccamānā [Pg.120] ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā pacchā khīyanadhammaṃ āpajji, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้เมื่อถูกกล่าวว่า “แม่เจ้า ท่านงดการให้อุปสมบทไว้ก่อนเถิด” รับคำว่า “สาธุ” แล้ว ภายหลังกลับแสดงความไม่พอใจ ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อจัณฑกาลี. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีจัณฑกาลี เมื่อถูกกล่าวว่า “แม่เจ้า ท่านงดการให้อุปสมบทไว้ก่อนเถิด” รับคำว่า “สาธุ” แล้ว ภายหลังกลับแสดงความไม่พอใจ. เป็นปฐมบัญญัติ. อาบัตินี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 3 อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน 6 อย่าง...ฯลฯ...

Sikkhamānaṃ – ‘‘sace me tvaṃ, ayye, cīvaraṃ dassasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’ti vatvā neva vuṭṭhāpentiyā na vuṭṭhāpanāya ussukkaṃ karontiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī sikkhamānaṃ – ‘‘sace me tvaṃ, ayye, cīvaraṃ dassasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’ti vatvā neva vuṭṭhāpesi na vuṭṭhāpanāya ussukkaṃ akāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้กล่าวกับสิกขมานาว่า “แม่เจ้า ถ้าเธอให้จีวรแก่เรา เราจะให้อุปสมบทแก่เธอ” แล้วไม่ให้อุปสมบทเอง ทั้งไม่ขวนขวายเพื่อการอุปสมบท (ของนาง) ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทากล่าวกับสิกขมานาว่า “แม่เจ้า ถ้าเธอให้จีวรแก่เรา เราจะให้อุปสมบทแก่เธอ” แล้วไม่ให้อุปสมบทเอง ทั้งไม่ขวนขวายเพื่อการอุปสมบท (ของนาง). เป็นปฐมบัญญัติ. อาบัตินี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 1 อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน 6 อย่าง คือ เกิดจากการทอดธุระ...ฯลฯ...

Sikkhamānaṃ – ‘‘sace maṃ tvaṃ, ayye, dve vassāni anubandhissasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’ti vatvā neva vuṭṭhāpentiyā na vuṭṭhāpanāya ussukkaṃ karontiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī sikkhamānaṃ – ‘‘sace maṃ tvaṃ, ayye, dve vassāni anubandhissasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’ti vatvā neva vuṭṭhāpesi na vuṭṭhāpanāya ussukkaṃ akāsi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้กล่าวกับสิกขมานาว่า “แม่เจ้า ถ้าเธอติดตามอุปัฏฐากเรา 2 ปี เราจะให้อุปสมบทแก่เธอ” แล้วไม่ให้อุปสมบทเอง ทั้งไม่ขวนขวายเพื่อการอุปสมบท (ของนาง) ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทากล่าวกับสิกขมานาว่า “แม่เจ้า ถ้าเธอติดตามอุปัฏฐากเรา 2 ปี เราจะให้อุปสมบทแก่เธอ” แล้วไม่ให้อุปสมบทเอง ทั้งไม่ขวนขวายเพื่อการอุปสมบท (ของนาง). เป็นปฐมบัญญัติ. อาบัตินี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 1 อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน 6 อย่าง คือ เกิดจากการทอดธุระ...ฯลฯ...

Purisasaṃsaṭṭhaṃ kumārakasaṃsaṭṭhaṃ caṇḍiṃ sokāvāsaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī purisasaṃsaṭṭhaṃ kumārakasaṃsaṭṭhaṃ caṇḍiṃ sokāvāsaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่สิกขมานาผู้คลุกคลีกับบุรุษ คลุกคลีกับเด็กหนุ่ม เป็นคนดุร้าย เป็นที่อาศัยแห่งความโศก ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาให้อุปสมบทแก่สิกขมานาผู้คลุกคลีกับบุรุษ คลุกคลีกับเด็กหนุ่ม เป็นคนดุร้าย เป็นที่อาศัยแห่งความโศก. เป็นปฐมบัญญัติ. อาบัตินี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 3 อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน 6 อย่าง...ฯลฯ...

Mātāpitūhi vā sāmikena vā ananuññātaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī mātāpitūhipi sāmikenāpi ananuññātaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – siyā vācato samuṭṭhāti, na kāyato na cittato; siyā kāyato ca vācato [Pg.121] ca samuṭṭhāti, na cittato; siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่สิกขมานาที่มารดาบิดาหรือสามียังมิได้อนุญาต ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาให้อุปสมบทแก่สิกขมานาที่มารดาบิดาและสามียังมิได้อนุญาต. เป็นปฐมบัญญัติ. อาบัตินี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 4 อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน 6 อย่าง คือ บางครั้งเกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางจิต, บางครั้งเกิดขึ้นทางกายและวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต, บางครั้งเกิดขึ้นทางวาจาและจิต ไม่เกิดขึ้นทางกาย, บางครั้งเกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต...ฯลฯ...

Pārivāsikachandadānena sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Rājagahe paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī pārivāsikachandadānena sikkhamānaṃ vuṭṭhāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่สิกขมานาด้วยฉันทะที่ให้ไว้ค้างคืน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองราชคฤห์. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาให้อุปสมบทแก่สิกขมานาด้วยฉันทะที่ให้ไว้ค้างคืน. เป็นปฐมบัญญัติ. อาบัตินี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 3 อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน 6 อย่าง...ฯลฯ...

Anuvassaṃ vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo anuvassaṃ vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบททุกปี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้อุปสมบททุกปี. เป็นปฐมบัญญัติ. อาบัตินี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 3 อย่าง ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน 6 อย่าง...ฯลฯ...

Ekaṃ vassaṃ dve vuṭṭhāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo ekaṃ vassaṃ dve vuṭṭhāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้อุปสมบทแก่สิกขมานา ๒ รูปในพรรษาเดียวกัน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้อุปสมบทแก่สิกขมานา ๒ รูปในพรรษาเดียวกัน มีบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง ...ฯลฯ...

Kumārībhūtavaggo aṭṭhamo.

กุมารีภูตวรรค ที่ ๘

9. Chattupāhanavaggo

๙. ฉัตตุปาหนวรรค

226. Chattupāhanaṃ dhārentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo chattupāhanaṃ dhāresuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

๒๒๖. อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ใช้ร่มและรองเท้า ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ใช้ร่มและรองเท้า มีบัญญัติ ๑ อย่าง อนุบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Yānena yāyantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo yānena yāyiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ไปด้วยยาน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ไปด้วยยาน มีบัญญัติ ๑ อย่าง อนุบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Saṅghāṇiṃ [Pg.122] dhārentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī saṅghāṇiṃ dhāresi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ใช้ประคดเอว ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งใช้ประคดเอว มีบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Itthālaṅkāraṃ dhārentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo itthālaṅkāraṃ dhāresuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ใช้เครื่องประดับของสตรี ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ใช้เครื่องประดับของสตรี มีบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Gandhavaṇṇakena nahāyantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo gandhavaṇṇakena nahāyiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้อาบน้ำด้วยของหอมและเครื่องประเทืองผิว ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์อาบน้ำด้วยของหอมและเครื่องประเทืองผิว มีบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Vāsitakena piññākena nahāyantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo vāsitakena piññākena nahāyiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้อาบน้ำด้วยกากงาที่อบด้วยของหอม ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์อาบน้ำด้วยกากงาที่อบด้วยของหอม มีบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Bhikkhuniyā ummaddāpentiyā parimaddāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo bhikkhuniyā ummaddāpesuṃ parimaddāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้ภิกษุณีขัดสีและนวดฟั้น ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้ภิกษุณีขัดสีและนวดฟั้น มีบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Sikkhamānā ummaddāpentiyā parimaddāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo sikkhamānāya ummaddāpesuṃ parimaddāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้สิกขมานาขัดสีและนวดฟั้น ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้สิกขมานาขัดสีและนวดฟั้น มีบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Sāmaṇeriyā ummaddāpentiyā parimaddāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha[Pg.123]. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo sāmaṇeriyā ummaddāpesuṃ parimaddāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้สามเณรีขัดสีและนวดฟั้น ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้สามเณรีขัดสีและนวดฟั้น มีบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Gihiniyā ummaddāpentiyā parimaddāpentiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo gihiniyā ummaddāpesuṃ parimaddāpesuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – eḷakalomake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ให้คฤหัสถ์หญิงขัดสีและนวดฟั้น ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปให้คฤหัสถ์หญิงขัดสีและนวดฟั้น มีบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ เอฬกโลมกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Bhikkhussa purato anāpucchā āsane nisīdantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo bhikkhussa purato anāpucchā āsane nisīdiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kathinake…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้นั่งบนอาสนะข้างหน้าภิกษุโดยไม่ได้รับอนุญาต ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ที่เมืองสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปนั่งบนอาสนะข้างหน้าภิกษุโดยไม่ได้รับอนุญาต มีบัญญัติ ๑ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง ย่อมเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ กฐินกสมุฏฐาน ...ฯลฯ...

Anokāsakataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ pucchantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo anokāsakataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ pucchiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – padasodhamme…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ทูลถามปัญหาภิกษุผู้ที่ตนยังมิได้ขอโอกาส ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปทูลถามปัญหาภิกษุผู้ที่ตนยังมิได้ขอโอกาส. มีบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 2 อย่าง คือ ปทโสธัมมะ...ฯลฯ...

Asaṅkaccikāya gāmaṃ pavisantiyā pācittiyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī asaṅkaccikā gāmaṃ pāvisi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – siyā kāyato samuṭṭhāti, na vācato na cittato; siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato…pe….

อาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุณีผู้ไม่ใช้ผ้าสังฆาฏิเข้าบ้าน ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งไม่ใช้ผ้าสังฆาฏิเข้าบ้าน. มีบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 2 อย่าง คือ บางทีเกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต, บางทีเกิดขึ้นทางกายและทางจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา...ฯลฯ...

Chattupāhanavaggo navamo.

ฉัตตุปาหนวรรค ที่ 9

Navavaggakhuddakā niṭṭhitā.

ขุททกวรรค 9 วรรค จบแล้ว

Tassuddānaṃ –

อุทานของขุททกวรรคนั้น คือ

Lasuṇaṃ [Pg.124] saṃhare lomaṃ, talamaṭṭhañca suddhikaṃ;

Bhuñjantāmakadhaññānaṃ, dve vighāsena dassanā.

ลสุณสิกขาบท, โลมสังหรณสิกขาบท, ตลฆาตกสิกขาบท, ชตุมัฏฐกสิกขาบท, อุทกสุทธิกสิกขาบท, ภุญชันตสิกขาบท, อามกธัญญสิกขาบท, วิฆาสสิกขาบท 2, ทัสสนสิกขาบท

Andhakāre paṭicchanne, ajjhokāse rathikāya ca;

Pure pacchā vikāle ca, duggahi niraye vadhi.

อันธการสิกขาบท, ปฏิจฉันนสิกขาบท, อัชโฌกาสสิกขาบท, รถิกาสิกขาบท, ปุเรภัตตสิกขาบท, ปัจฉาภัตตสิกขาบท, วิกาลสิกขาบท, ทุคคหิตสิกขาบท, นิรยสิกขาบท, วธสิกขาบท

Naggodakā visibbetvā, pañcāhikaṃ saṅkamanīyaṃ;

Gaṇaṃ vibhaṅgasamaṇaṃ, dubbalaṃ kathinena ca.

นัคคสิกขาบท, อุทกสาฏิกสิกขาบท, วิสิพเพตวาสิกขาบท, ปัญจาหิกสิกขาบท, สังขมณียสิกขาบท, คณสิกขาบท, วิภังคสิกขาบท, สมณสิกขาบท, ทุพพลสิกขาบท, กฐินสิกขาบท

Ekamañcattharaṇena, sañcicca sahajīvinī;

Datvā saṃsaṭṭhaanto ca, tirovassaṃ na pakkame.

เอกมัญจัตถรณสิกขาบท, สัญจิจจสิกขาบท, สหชีวินีสิกขาบท, ทัตวาสิกขาบท, สังสัฏฐสิกขาบท, อันโตสิกขาบท, ติโรสิกขาบท, วัสสสิกขาบท, น ปักกเมสิกขาบท

Rājā āsandi suttañca, gihi vūpasamena ca;

Dade cīvarāvasathaṃ, pariyāpuṇañca vācaye.

ราชสิกขาบท, อาสันทิสิกขาบท, สุตตสิกขาบท, คิหิสิกขาบท, วูปสมนสิกขาบท, ทเทสิกขาบท, จีวราวสถสิกขาบท, ปริยาปุณนสิกขาบท, วาจเยสิกขาบท

Ārāmakkosacaṇḍī ca, bhuñjeyya kulamaccharī;

Vāse pavāraṇovādaṃ, dve dhammā pasākhena ca.

อารามสิกขาบท, อักโกสสิกขาบท, จัณฑีสิกขาบท, ภุญเชยยสิกขาบท, กุลมัจฉรีสิกขาบท, วาสสิกขาบท, ปวารณาโอวาทสิกขาบท, ทเวธัมมาสิกขาบท, ปสาขสิกขาบท

Gabbhī pāyantī cha dhamme, asammatūnadvādasa;

Paripuṇṇañca saṅghena, saha vuṭṭhā cha pañca ca.

คัพภินีสิกขาบท, ปายันตีสิกขาบท, ฉธัมเมสิกขาบท, อสัมมตสิกขาบท, อูนทวาทสสิกขาบท, ปริปุณณสิกขาบท, สังเฆนสิกขาบท, สหสิกขาบท, วุฏฐาสิกขาบท, ฉ ปัญจสิกขาบท

Kumārī dve ca saṅghena, dvādasa sammatena ca;

Alaṃ sace ca dvevassaṃ, saṃsaṭṭhā sāmikena ca.

กุมารีสิกขาบท 2, สังเฆนสิกขาบท, ทวาทสสิกขาบท, สัมมเตนสิกขาบท, อลังสิกขาบท, สเจสิกขาบท, ทเววัสสัง สังสัฏฐาสิกขาบท, สามิเกนสิกขาบท

Pārivāsikānuvassaṃ, duve vuṭṭhāpanena ca;

Chattayānena saṅghāṇi, itthālaṅkāravaṇṇake.

ปาริวาสิกสิกขาบท, อนุวัสสสิกขาบท, ทุเว วุฏฐาปเนนสิกขาบท, ฉัตตสิกขาบท, ยานสิกขาบท, สังฆาณิสิกขาบท, อิตถาลังการสิกขาบท, วัณณเกสิกขาบท

Piññākabhikkhunī ceva, sikkhā ca sāmaṇerikā;

Gihi bhikkhussa purato, anokāsaṃ saṅkaccikāti.

ปิณญากสิกขาบท, ภิกขุนีสิกขาบท, สิกขสิกขาบท, สามเณริกา, คิหิสิกขาบท, ภิกขุสส ปุรโตสิกขาบท, อโนกาสสิกขาบท, สังกัจจิกาสิกขาบท

Tesaṃ vaggānaṃ uddānaṃ –

อุทานของวรรคเหล่านั้น คือ

Lasuṇandhakārā nhānā, tuvaṭṭā cittagārakā;

Ārāmaṃ gabbhinī ceva, kumārī chattupāhanāti.

ลสุณวรรค, อันธการวรรค, นหานวรรค, ตุวัฏฏวรรค, จิตตาคารวรรค, อารามวรรค, คัพภินีวรรค, กุมารีวรรค, ฉัตตุปาหนวรรค

5. Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ

๕. ปาฏิเทสนียกัณฑ์

227. Sappiṃ [Pg.125] viññāpetvā bhuñjantiyā pāṭidesanīyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo sappiṃ viññāpetvā bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

๒๒๗. อาบัติปาฏิเทสนียะแก่ภิกษุณีผู้ขอเนยใสมาฉัน ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอเนยใสมาฉัน. มีบัญญัติ 1 อนุบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 4 อย่าง...ฯลฯ...

Telaṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pāṭidesanīyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo telaṃ viññāpetvā bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาฏิเทสนียะแก่ภิกษุณีผู้ขอน้ำมันมาฉัน ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอน้ำมันมาฉัน. มีบัญญัติ 1 อนุบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 4 อย่าง...ฯลฯ...

Madhuṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pāṭidesanīyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo madhuṃ viññāpetvā bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาฏิเทสนียะแก่ภิกษุณีผู้ขอน้ำผึ้งมาฉัน ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอน้ำผึ้งมาฉัน. มีบัญญัติ 1 อนุบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 4 อย่าง...ฯลฯ...

Phāṇitaṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pāṭidesanīyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo phāṇitaṃ viññāpetvā bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาฏิเทสนียะแก่ภิกษุณีผู้ขอน้ำอ้อยมาฉัน ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอน้ำอ้อยมาฉัน. มีบัญญัติ 1 อนุบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 4 อย่าง...ฯลฯ...

Macchaṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pāṭidesanīyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo macchaṃ viññāpetvā bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาฏิเทสนียะแก่ภิกษุณีผู้ขอปลามาฉัน ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอปลามาฉัน. มีบัญญัติ 1 อนุบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 4 อย่าง...ฯลฯ...

Maṃsaṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pāṭidesanīyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo. Maṃsaṃ viññāpetvā bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

อาบัติปาฏิเทสนียะแก่ภิกษุณีผู้ขอเนื้อมาฉัน ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน ? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร ? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร ? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอเนื้อมาฉัน. มีบัญญัติ 1 อนุบัญญัติ 1. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 4 อย่าง...ฯลฯ...

Khīraṃ [Pg.126] viññāpetvā bhuñjantiyā pāṭidesanīyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo khīraṃ viññāpetvā bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

ปาฏิเทสนียะสำหรับภิกษุณีผู้ขอนมสดมาฉัน บัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า บัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอนมสดมาฉัน เป็นบัญญัติ 1 เป็นอนุบัญญัติ 1 เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 4 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 ...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā pāṭidesanīyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo dadhiṃ viññāpetvā bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – siyā kāyato samuṭṭhāti, na vācato na cittato; siyā kāyato ca vācato ca samuṭṭhāti, na cittato; siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

ปาฏิเทสนียะสำหรับภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน บัญญัติไว้ที่ไหน? ตอบว่า บัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ในเรื่องอะไร? ตอบว่า ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอนมส้มมาฉัน เป็นบัญญัติ 1 เป็นอนุบัญญัติ 1 เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน 4 ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 คือ บางครั้งเกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต บางครั้งเกิดขึ้นทางกายและทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต บางครั้งเกิดขึ้นทางกายและทางจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา บางครั้งเกิดขึ้นทางกาย ทางวาจา และทางจิต ...ฯลฯ...

Aṭṭha pāṭidesanīyā niṭṭhitā.

ปาฏิเทสนียะ 8 สิกขาบท จบแล้ว

Tassuddānaṃ –

อุทานของปาฏิเทสนียะนั้น คือ

Sappiṃ telaṃ madhuñceva, phāṇitaṃ macchameva ca;

Maṃsaṃ khīraṃ dadhiñcāpi, viññāpetvāna bhikkhunī;

Pāṭidesanīyā aṭṭha, sayaṃ buddhena desitāti.

ภิกษุณีขอเนยใส น้ำมัน น้ำผึ้ง น้ำอ้อย ปลา เนื้อ นมสด และนมส้ม (มาฉัน) ปาฏิเทสนียะ 8 สิกขาบทเหล่านี้ พระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้เอง ดังนี้

Ye sikkhāpadā bhikkhuvibhaṅge vitthāritā te saṃkhittā

สิกขาบทเหล่าใดที่ทรงแสดงไว้โดยพิสดารในภิกขุวิภังค์ สิกขาบทเหล่านั้น (ทรงแสดงไว้) โดยย่อ

Bhikkhunivibhaṅge.

ในภิกขุนีวิภังค์

Katthapaññattivāro niṭṭhito paṭhamo.

กัตถบัญญัติวาร ที่ 1 จบแล้ว

2. Katāpattivāro

๒. กตาปัตติวาร

1. Pārājikakaṇḍaṃ

๑. ปาราชิกกัณฑ์

228. Avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantī kati āpattiyo āpajjati? Avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantī tisso āpattiyo āpajjati[Pg.127]. Adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti pārājikassa; ubbhakkhakaṃ adhojāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti thullaccayassa; kāyapaṭibaddhaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti dukkaṭassa – avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantī imā tisso āpattiyo āpajjati.

๒๒๘. ภิกษุณีผู้กำหนัดแล้ว ยินดีการเคล้าคลึงกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัดแล้ว ต้องอาบัติเท่าไร? ภิกษุณีผู้กำหนัดแล้ว ยินดีการเคล้าคลึงกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัดแล้ว ต้องอาบัติ 3 อย่าง คือ ยินดีการจับต้องในที่ต่ำกว่ากระดูกไหปลาร้าลงมา สูงกว่าวงรอบเข่าขึ้นไป ต้องอาบัติปาราชิก ยินดีการจับต้องในที่สูงกว่ากระดูกไหปลาร้าขึ้นไป ต่ำกว่าวงรอบเข่าลงมา ต้องอาบัติถุลลัจจัย ยินดีการจับต้องสิ่งที่เนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ ภิกษุณีผู้กำหนัดแล้ว ยินดีการเคล้าคลึงกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัดแล้ว ต้องอาบัติ 3 อย่างเหล่านี้

Vajjappaṭicchādikā bhikkhunī vajjaṃ paṭicchādentī kati āpattiyo āpajjati? Vajjappaṭicchādikā bhikkhunī vajjaṃ paṭicchādentī tisso āpattiyo āpajjati. Jānaṃ pārājikaṃ dhammaṃ paṭicchādeti, āpatti pārājikassa; vematikā paṭicchādeti, āpatti thullaccayassa; ācāravipattiṃ paṭicchādeti, āpatti dukkaṭassa – vajjappaṭicchādikā bhikkhunī vajjaṃ paṭicchādentī imā tisso āpattiyo āpajjati.

ภิกษุณีผู้ปกปิดโทษ เมื่อปกปิดโทษ ต้องอาบัติเท่าไร? ภิกษุณีผู้ปกปิดโทษ เมื่อปกปิดโทษ ต้องอาบัติ 3 อย่าง คือ รู้อยู่ ปกปิดปาราชิกธรรม ต้องอาบัติปาราชิก มีความสงสัย ปกปิด ต้องอาบัติถุลลัจจัย ปกปิดอาจารวิบัติ ต้องอาบัติทุกกฏ ภิกษุณีผู้ปกปิดโทษ เมื่อปกปิดโทษ ต้องอาบัติ 3 อย่างเหล่านี้

Ukkhittānuvattikā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantī kati āpattiyo āpajjati? Ukkhittānuvattikā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantī tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti pārājikassa – ukkhittānuvattikā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantī imā tisso āpattiyo āpajjati.

ภิกษุณีผู้ประพฤติตามภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตร เมื่อถูกสวดสมนุภาสน์ครบ 3 ครั้งแล้วไม่สละทิฏฐิ ต้องอาบัติเท่าไร? ภิกษุณีผู้ประพฤติตามภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตร เมื่อถูกสวดสมนุภาสน์ครบ 3 ครั้งแล้วไม่สละทิฏฐิ ต้องอาบัติ 3 อย่าง คือ ต้องอาบัติทุกกฏด้วยญัตติ ต้องอาบัติถุลลัจจัยด้วยกรรมวาจา 2 ครั้ง ในที่สุดแห่งกรรมวาจา ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุณีผู้ประพฤติตามภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตร เมื่อถูกสวดสมนุภาสน์ครบ 3 ครั้งแล้วไม่สละทิฏฐิ ต้องอาบัติ 3 อย่างเหล่านี้

Aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūrentī kati āpattiyo āpajjati? Aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūrentī tisso āpattiyo āpajjati. Purisena – ‘‘itthannāmaṃ okāsaṃ āgacchā’’ti vuttā gacchati, āpatti dukkaṭassa; purisassa hatthapāsaṃ okkantamatte āpatti thullaccayassa; aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūreti, āpatti pārājikassa – aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūrentī imā tisso āpattiyo āpajjati.

ภิกษุณีผู้ทำวัตถุที่ 8 ให้บริบูรณ์ ต้องอาบัติเท่าไร? ภิกษุณีผู้ทำวัตถุที่ 8 ให้บริบูรณ์ ต้องอาบัติ 3 อย่าง คือ เมื่อบุรุษบอกว่า 'เธอจงมายังที่ชื่อโน้น' แล้วไป ต้องอาบัติทุกกฏ เพียงก้าวล่วงเข้าสู่หัตถบาสของบุรุษ ต้องอาบัติถุลลัจจัย ทำวัตถุที่ 8 ให้บริบูรณ์ ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุณีผู้ทำวัตถุที่ 8 ให้บริบูรณ์ ต้องอาบัติ 3 อย่างเหล่านี้

Pārājikā niṭṭhitā.

ปาราชิก จบแล้ว

2. Saṅghādisesakaṇḍaṃ

๒. สังฆาทิเสสกัณฑ์

229. Ussayavādikā bhikkhunī aḍḍaṃ karontī tisso āpattiyo āpajjati. Ekassa āroceti, āpatti dukkaṭassa; dutiyassa āroceti, [Pg.128] āpatti thullaccayassa; aḍḍapariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

๒๒๙. ภิกษุณีผู้กล่าวคำแข่งดี เมื่อก่ออธิกรณ์ ต้องอาบัติ 3 อย่าง คือ บอกแก่คนหนึ่ง ต้องอาบัติทุกกฏ บอกแก่คนที่สอง ต้องอาบัติถุลลัจจัย ในที่สุดแห่งอธิกรณ์ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Coriṃ vuṭṭhāpentī tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้อุปสมบทให้หญิงโจร ต้องอาบัติ 3 อย่าง คือ ต้องอาบัติทุกกฏด้วยญัตติ ต้องอาบัติถุลลัจจัยด้วยกรรมวาจา 2 ครั้ง ในที่สุดแห่งกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Ekā gāmantaraṃ gacchantī tisso āpattiyo āpajjati. Gacchati, āpatti dukkaṭassa; paṭhamaṃ pādaṃ parikkhepaṃ atikkāmeti, āpatti thullaccayassa; dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti, āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้เดินทางระหว่างบ้านเพียงผู้เดียว ต้องอาบัติ 3 อย่าง คือ ไป ต้องอาบัติทุกกฏ ก้าวเท้าที่หนึ่งล่วงเขต ต้องอาบัติถุลลัจจัย ก้าวเท้าที่สองล่วงเขต ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Samaggena saṅghena ukkhittaṃ bhikkhuniṃ dhammena vinayena satthusāsanena anapaloketvā kārakasaṅghaṃ anaññāya gaṇassa chandaṃ osārentī tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้รับภิกษุณีที่สงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันยกวัตรแล้วโดยธรรม โดยวินัย โดยสัตถุศาสน์ เข้าหมู่ โดยไม่บอกกล่าวการกสงฆ์ ไม่รู้ฉันทะของคณะ ต้องอาบัติ 3 อย่าง คือ ต้องอาบัติทุกกฏด้วยญัตติ ต้องอาบัติถุลลัจจัยด้วยกรรมวาจา 2 ครั้ง ในที่สุดแห่งกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa hatthato khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā bhuñjantī tisso āpattiyo āpajjati. ‘‘Khādissāmi bhuñjissāmī’’ti paṭiggaṇhāti, āpatti thullaccayassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti saṅghādisesassa; udakadantaponaṃ paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa.

ภิกษุณีผู้กำหนัดแล้ว รับของเคี้ยวหรือของฉันจากมือของบุรุษบุคคลผู้กำหนัดแล้วด้วยมือของตนมาฉัน ต้องอาบัติ 3 อย่าง คือ รับด้วยคิดว่า 'จักเคี้ยว' 'จักฉัน' ต้องอาบัติถุลลัจจัย ต้องอาบัติสังฆาทิเสสทุกๆ คำกลืน รับน้ำและไม้ชำระฟัน ต้องอาบัติทุกกฏ

‘‘Kiṃ te, ayye, eso purisapuggalo karissati avassuto vā anavassuto vā, yato tvaṃ anavassutā! Iṅgha, ayye, yaṃ te eso purisapuggalo deti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā, taṃ tvaṃ sahatthā paṭiggahetvā khāda vā bhuñja vā’’ti uyyojentī tisso āpattiyo āpajjati. Tassā vacanena khādissāmi bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti thullaccayassa; bhojanapariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้ชักชวนว่า "แม่เจ้า บุรุษผู้นี้จะกำหนัดยินดีก็ตาม ไม่กำหนัดยินดีก็ตาม จักทำอะไรแก่แม่เจ้าได้ เพราะแม่เจ้ามิได้กำหนัดยินดี เอาเถิดแม่เจ้า บุรุษผู้นี้ให้ของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดี สิ่งใดแก่แม่เจ้า แม่เจ้าจงรับสิ่งนั้นด้วยมือตนเองแล้วเคี้ยวก็ตาม ฉันก็ตามเถิด" ต้องอาบัติ ๓ อย่าง (คือ) ภิกษุณีผู้รับของนั้นรับประเคนด้วยคำพูดของภิกษุณีนั้นว่า "ดิฉันจักเคี้ยว ดิฉันจักฉัน" ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติถุลลัจจัย เมื่อฉันเสร็จ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Kupitā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantī tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้โกรธเคือง ถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ (ทิฏฐินั้น) ต้องอาบัติ ๓ อย่าง (คือ) จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย จบกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Kismiñcideva adhikaraṇe paccākatā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantī tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; [Pg.129] dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้แพ้ในอธิกรณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง ถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ (ทิฏฐินั้น) ต้องอาบัติ ๓ อย่าง (คือ) จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย จบกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Saṃsaṭṭhā bhikkhuniyo yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantiyo tisso āpattiyo āpajjanti. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีทั้งหลายผู้คลุกคลี ถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ (ทิฏฐินั้น) ต้องอาบัติ ๓ อย่าง (คือ) จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย จบกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

‘‘Saṃsaṭṭhāva, ayye, tumhe viharatha. Mā tumhe nānā viharitthā’’ti uyyojentī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantī tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้ชักชวนว่า "แม่เจ้าทั้งหลาย พวกท่านจงคลุกคลีกันอยู่เถิด พวกท่านอย่าแยกกันอยู่เลย" ถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ (ทิฏฐินั้น) ต้องอาบัติ ๓ อย่าง (คือ) จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย จบกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

Saṅghādisesā niṭṭhitā.

สังฆาทิเสส จบ

3. Nissaggiyakaṇḍaṃ

๓. นิสสัคคิยกัณฑ์

230. Pattasannicayaṃ karontī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

๒๓๐. ภิกษุณีผู้ทำการสะสมบาตร ต้องอาบัติ ๑ อย่าง คือ นิสสัคคิยปาจิตตีย์

Akālacīvaraṃ ‘‘kālacīvara’’nti adhiṭṭhahitvā bhājāpentī dve āpattiyo āpajjati. Bhājāpeti, payoge dukkaṭaṃ; bhājāpite nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้อธิษฐานอกาลจีวรว่าเป็นกาลจีวรแล้วให้แจกกัน ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ให้แจก ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อแจกแล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Bhikkhuniyā saddhiṃ cīvaraṃ parivattetvā acchindantī dve āpattiyo āpajjati. Acchindati, payoge dukkaṭaṃ; acchinne nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้แลกเปลี่ยนจีวรกับภิกษุณีแล้วชิงเอาคืน ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ชิงเอาคืน ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อชิงเอาคืนได้แล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Aññaṃ viññāpetvā aññaṃ viññāpentī dve āpattiyo āpajjati. Viññāpeti, payoge dukkaṭaṃ; viññāpite nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้ขอสิ่งหนึ่งแล้วกลับขออีกสิ่งหนึ่ง ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ขอ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อขอได้แล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Aññaṃ cetāpetvā aññaṃ cetāpentī dve āpattiyo āpajjati. Cetāpeti, payoge dukkaṭaṃ; cetāpite nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้ให้ซื้อสิ่งหนึ่งแล้วกลับให้ซื้ออีกสิ่งหนึ่ง ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ให้ซื้อ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อซื้อได้แล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena saṅghikena aññaṃ cetāpentī dve āpattiyo āpajjati. Cetāpeti, payoge dukkaṭaṃ; cetāpite nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้ใช้บริขารของสงฆ์ที่เขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างหนึ่ง ไปให้ซื้อของอย่างอื่น ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ให้ซื้อ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อซื้อได้แล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Aññadatthike [Pg.130] parikkhārena aññuddisikena saṅghikena saṃyācikena aññaṃ cetāpentī dve āpattiyo āpajjati. Cetāpeti, payoge dukkaṭaṃ; cetāpite nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้ใช้บริขารของสงฆ์ที่เขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างหนึ่ง ที่ตนขอมาเอง ไปให้ซื้อของอย่างอื่น ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ให้ซื้อ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อซื้อได้แล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena mahājanikena aññaṃ cetāpentī dve āpattiyo āpajjati. Cetāpeti, payoge dukkaṭaṃ; cetāpite nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้ใช้บริขารของคณะที่เขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างหนึ่ง ไปให้ซื้อของอย่างอื่น ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ให้ซื้อ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อซื้อได้แล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena mahājanikena saṃyācikena aññaṃ cetāpentī dve āpattiyo āpajjati. Cetāpeti, payoge dukkaṭaṃ; cetāpite nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้ใช้บริขารของคณะที่เขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างหนึ่ง ที่ตนขอมาเอง ไปให้ซื้อของอย่างอื่น ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ให้ซื้อ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อซื้อได้แล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Aññadatthikena parikkhārena aññuddisike puggalikena saṃyācikena aññaṃ cetāpentī dve āpattiyo āpajjati. Cetāpeti, payoge dukkaṭaṃ; cetāpite nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้ใช้บริขารส่วนบุคคลที่เขาถวายเพื่อประโยชน์อย่างหนึ่ง เจาะจงเพื่ออย่างหนึ่ง ที่ตนขอมาเอง ไปให้ซื้อของอย่างอื่น ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ให้ซื้อ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อซื้อได้แล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Atirekacatukkaṃsaparamaṃ garupāvuraṇaṃ cetāpentī dve āpattiyo āpajjati. Cetāpeti, payoge dukkaṭaṃ; cetāpite nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้ให้ซื้อผ้าห่มหนักมีราคาเกิน ๔ กังสะเป็นอย่างยิ่ง ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ให้ซื้อ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อซื้อได้แล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Atirekaaḍḍhateyyakaṃsaparamaṃ lahupāvuraṇaṃ cetāpentī dve āpattiyo āpajjati. Cetāpeti, payoge dukkaṭaṃ; cetāpite nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

ภิกษุณีผู้ให้ซื้อผ้าห่มเบามีราคาเกิน ๒ กังสะกึ่งเป็นอย่างยิ่ง ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ให้ซื้อ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อซื้อได้แล้ว ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์

Nissaggiyā pācittiyā niṭṭhitā.

นิสสัคคิยปาจิตตีย์ จบ

4. Pācittiyakaṇḍaṃ

๔. ปาจิตติยกัณฑ์

1. Lasuṇavaggo

๑. ลสุณวรรค

231. Lasuṇaṃ khādantī dve āpattiyo āpajjati. Khādissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pācittiyassa.

๒๓๑. ภิกษุณีผู้ฉันกระเทียม ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) รับประเคนด้วยตั้งใจว่า "จักฉัน" ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Sambādhe lomaṃ saṃharāpentī dve āpattiyo āpajjati. Saṃharāpeti, payoge dukkaṭaṃ; saṃharāpite āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ให้กำจัดขนในที่แคบ ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ให้กำจัด ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อกำจัดแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Talaghātakaṃ [Pg.131] karontī dve āpattiyo āpajjati. Karoti, payoge dukkaṭaṃ; kate āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ทำการตบ ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ทำ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อทำแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Jatumaṭṭhakaṃ ādiyantī dve āpattiyo āpajjati. Ādiyati, payoge dukkaṭaṃ, ādinne āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ใช้แท่งครั่งขัดมัน ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อใช้แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Atirekadvaṅgulapabbaparamaṃ udakasuddhikaṃ ādiyantī dve āpattiyo āpajjati. Ādiyati, payoge dukkaṭaṃ; ādinne āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ใช้น้ำชำระล่วงเกิน ๒ ข้อนิ้วเป็นอย่างยิ่ง ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ในประโยคที่ใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อใช้แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Bhikkhussa bhuñjantassa pānīyena vā vidhūpanena vā upatiṭṭhantī dve āpattiyo āpajjati. Hatthapāse tiṭṭhati, āpatti pācittiyassa; hatthapāsaṃ vijahitvā tiṭṭhati, āpatti dukkaṭassa.

ภิกษุณีผู้อุปัฏฐากภิกษุผู้กำลังฉันด้วยน้ำก็ดี ด้วยพัดก็ดี ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) ยืนอยู่ในหัตถบาส ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ยืนพ้นหัตถบาสไป ต้องอาบัติทุกกฏ

Āmakadhaññaṃ viññāpetvā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ขอข้าวเปลือกดิบมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ อย่าง (คือ) รับประเคนด้วยตั้งใจว่า "จักฉัน" ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Uccāraṃ vā passāvaṃ vā saṅkāraṃ vā vighāsaṃ vā tirokuṭṭe vā tiropākāre vā chaḍḍentī dve āpattiyo āpajjati. Chaḍḍeti, payoge dukkaṭaṃ; chaḍḍite āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีทิ้งอุจจาระก็ดี ปัสสาวะก็ดี ของสำหรับทิ้งก็ดี ของเคี้ยวกินเหลือก็ดี ที่นอกฝาก็ดี ที่นอกกำแพงก็ดี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่ทิ้ง ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อทิ้งแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Uccāraṃ vā passāvaṃ vā saṅkāraṃ vā vighāsaṃ vā harite chaḍḍentī dve āpattiyo āpajjati. Chaḍḍeti, payoge dukkaṭaṃ; chaḍḍite āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีทิ้งอุจจาระก็ดี ปัสสาวะก็ดี ของสำหรับทิ้งก็ดี ของเคี้ยวกินเหลือก็ดี บนของเขียวสด ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่ทิ้ง ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อทิ้งแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Naccaṃ vā gītaṃ vā vāditaṃ vā dassanāya gacchantī dve āpattiyo āpajjati. Gacchati, āpatti dukkaṭassa; yattha ṭhitā passati vā suṇāti vā, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีไปเพื่อจะดูการฟ้อนรำก็ดี การขับร้องก็ดี การประโคมก็ดี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ไป ต้องอาบัติทุกกฏ ยืนอยู่ในที่ใด ดูหรือฟังอยู่ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Lasuṇavaggo paṭhamo.

ลสุณวรรคที่ 1 จบ

2. Rattandhakāravaggo

๒. รัตตันธการวรรค

232. Rattandhakāre appadīpe purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭhantī dve āpattiyo āpajjati. Hatthapāse tiṭṭhati, āpatti pācittiyassa; hatthapāsaṃ vijahitvā tiṭṭhati, āpatti dukkaṭassa.

๒๓๒. ภิกษุณียืนกับบุรุษสองต่อสองในที่มืดในเวลากลางคืนที่ไม่มีแสงสว่าง ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ยืนอยู่ในหัตถบาส ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ยืนพ้นหัตถบาส ต้องอาบัติทุกกฏ

Paṭicchanne [Pg.132] okāse purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭhantī dve āpattiyo āpajjati. Hatthapāse tiṭṭhati, āpatti pācittiyassa; hatthapāsaṃ vijahitvā tiṭṭhati, āpatti dukkaṭassa.

ภิกษุณียืนกับบุรุษสองต่อสองในที่กำบัง ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ยืนอยู่ในหัตถบาส ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ยืนพ้นหัตถบาส ต้องอาบัติทุกกฏ

Ajjhokāse purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭhantī dve āpattiyo āpajjati. Hatthapāse tiṭṭhati, āpatti pācittiyassa; hatthapāsaṃ vijahitvā tiṭṭhati, āpatti dukkaṭassa.

ภิกษุณียืนกับบุรุษสองต่อสองในที่แจ้ง ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ยืนอยู่ในหัตถบาส ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ยืนพ้นหัตถบาส ต้องอาบัติทุกกฏ

Rathikāya vā byūhe vā siṅghāṭake vā purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭhantī dve āpattiyo āpajjati. Hatthapāse tiṭṭhati, āpatti pācittiyassa; hatthapāsaṃ vijahitvā tiṭṭhati, āpatti dukkaṭassa.

ภิกษุณียืนกับบุรุษสองต่อสองที่ถนนก็ดี ที่ตรอกก็ดี ที่ทางสามแพร่งก็ดี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ยืนอยู่ในหัตถบาส ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ยืนพ้นหัตถบาส ต้องอาบัติทุกกฏ

Purebhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā āsane nisīditvā sāmike anāpucchā pakkamantī dve āpattiyo āpajjati. Paṭhamaṃ pādaṃ anovassakaṃ atikkāmeti, āpatti dukkaṭassa; dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีเข้าไปสู่ตระกูลในเวลาก่อนฉัน นั่งบนอาสนะแล้ว ไม่บอกลาเจ้าของบ้านหลีกไป ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ก้าวเท้าที่หนึ่งให้ล่วงพ้นที่ที่ฝนไม่สาด ต้องอาบัติทุกกฏ ก้าวเท้าที่สองให้ล่วงพ้นไป ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Pacchābhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā sāmike anāpucchā āsane nisīdantī dve āpattiyo āpajjati. Nisīdati, payoge dukkaṭaṃ; nisinne āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีเข้าไปสู่ตระกูลในเวลาหลังฉัน ไม่บอกลาเจ้าของบ้าน นั่งบนอาสนะ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่นั่ง ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อนั่งแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Vikāle kulāni upasaṅkamitvā sāmike anāpucchā seyyaṃ santharitvā vā santharāpetvā vā abhinisīdantī dve āpattiyo āpajjati. Abhinisīdati, payoge dukkaṭaṃ; abhinisinne āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีเข้าไปสู่ตระกูลในเวลาวิกาล ไม่บอกลาเจ้าของบ้าน ปูที่นอนเองก็ดี ให้ผู้อื่นปูก็ดี แล้วนั่งทับ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่นั่งทับ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อนั่งทับแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Duggahitena dūpadhāritena paraṃ ujjhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Ujjhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; ujjhāpite āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีถือเอาไม่ดี ทรงจำไว้ไม่ดี แล้วให้ผู้อื่นเพ่งโทษ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่ให้เพ่งโทษ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อให้เพ่งโทษแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Attānaṃ vā paraṃ vā nirayena vā brahmacariyena vā abhisapantī dve āpattiyo āpajjati. Abhisapati, payoge dukkaṭaṃ; abhisapite āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีแช่งตนเองก็ดี ผู้อื่นก็ดี ด้วยนรกก็ดี ด้วยพรหมจรรย์ก็ดี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่แช่ง ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อแช่งแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Attānaṃ vadhitvā vadhitvā rodantī dve āpattiyo āpajjati. Vadhati rodati, āpatti pācittiyassa; vadhati na rodati, āpatti dukkaṭassa.

ภิกษุณีทุบตีตนเองแล้วร้องไห้ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ทุบตีและร้องไห้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุบตีแต่ไม่ร้องไห้ ต้องอาบัติทุกกฏ

Rattandhakāravaggo dutiyo.

รัตตันธการวรรคที่ 2 จบ

3. Nahānavaggo

๓. นหานวรรค

233. Naggā [Pg.133] nahāyantī dve āpattiyo āpajjati. Nahāyati, payoge dukkaṭaṃ; nahānapariyosāne āpatti pācittiyassa.

๒๓๓. ภิกษุณีเปลือยกายอาบน้ำ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่อาบน้ำ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออาบน้ำเสร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Pamāṇātikkantaṃ udakasāṭikaṃ kārāpentī dve āpattiyo āpajjati. Kārāpeti, payoge dukkaṭaṃ; kārāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้ทำผ้าอาบน้ำฝนเกินประมาณ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่ให้ทำ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อทำเสร็จแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Bhikkhuniyā cīvaraṃ visibbetvā vā visibbāpetvā vā neva sibbentī na sibbāpanāya ussukkaṃ karontī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีเลาะจีวรของภิกษุณีอื่นเองก็ดี ให้ผู้อื่นเลาะก็ดี แล้วไม่เย็บเอง ไม่ขวนขวายเพื่อให้ผู้อื่นเย็บ ต้องอาบัติ 1 ตัว คือ ปาจิตตีย์

Pañcāhikaṃ saṅghāṭicāraṃ atikkāmentī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ. Cīvarasaṅkamanīyaṃ dhārentī dve āpattiyo āpajjati. Dhāreti, payoge dukkaṭaṃ; dhārite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้การผลัดเปลี่ยนสังฆาฏิเกิน 5 วันไป ต้องอาบัติ 1 ตัว คือ ปาจิตตีย์ ภิกษุณีทรงจีวรที่ควรผลัดเปลี่ยน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่ทรงไว้ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อทรงไว้แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Gaṇassa cīvaralābhaṃ antarāyaṃ karontī dve āpattiyo āpajjati. Karoti, payoge dukkaṭaṃ; kate, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีทำอันตรายแก่จีวรลาภของหมู่คณะ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่ทำ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อทำแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Dhammikaṃ cīvaravibhaṅgaṃ paṭibāhantī dve āpattiyo āpajjati. Paṭibāhati, payoge dukkaṭaṃ; paṭibāhite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีห้ามการแบ่งจีวรที่ชอบธรรม ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่ห้าม ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อห้ามแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Agārikassa vā paribbājakassa vā paribbājikāya vā samaṇacīvaraṃ dentī dve āpattiyo āpajjati. Deti, payoge dukkaṭaṃ; dinne, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้จีวรของสมณะแก่คฤหัสถ์ก็ดี แก่ปริพาชกก็ดี แก่ปริพาชิกาก็ดี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่ให้ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อให้แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Dubbalacīvarapaccāsā cīvarakālasamayaṃ atikkāmentī dve āpattiyo āpajjati. Atikkāmeti, payoge dukkaṭaṃ; atikkāmite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีมีความหวังในจีวรน้อย แล้วให้จีวรกาลสมัยล่วงไป ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่ให้ล่วงไป ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อให้ล่วงไปแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Dhammikaṃ kathinuddhāraṃ paṭibāhantī dve āpattiyo āpajjati. Paṭibāhati, payoge dukkaṭaṃ; paṭibāhite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีห้ามการเดาะกฐินที่ชอบธรรม ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่ห้าม ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อห้ามแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Nahānavaggo tatiyo.

นหานวรรคที่ 3 จบ

4. Tuvaṭṭavaggo

๔. ตุวัฏฏวรรค

234. Dve [Pg.134] bhikkhuniyo ekamañce tuvaṭṭentiyo dve āpattiyo āpajjanti. Nipajjanti, payoge dukkaṭaṃ; nipanne, āpatti pācittiyassa.

๒๓๔. ภิกษุณี 2 รูป นอนร่วมกันบนเตียงเดียวกัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่นอน ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อนอนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Dve bhikkhuniyo ekattharaṇapāvuraṇā tuvaṭṭentiyo dve āpattiyo āpajjanti. Nipajjanti, payoge dukkaṭaṃ; nipanne, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณี 2 รูป มีเครื่องปูนอนและเครื่องห่มผืนเดียวกัน นอนร่วมกัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะที่นอน ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อนอนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Bhikkhuniyā sañcicca aphāsuṃ karontī dve āpattiyo āpajjati. Karoti, payoge dukkaṭaṃ; kate, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีจงใจก่อความไม่ผาสุกแก่ภิกษุณี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อทำสำเร็จแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Dukkhitaṃ sahajīviniṃ neva upaṭṭhentī na upaṭṭhāpanāya ussukkaṃ karontī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีไม่อุปัฏฐากสัทธิวิหาริณี (ศิษย์ผู้อยู่ร่วม) ที่ป่วยไข้ด้วยตนเอง และไม่ขวนขวายเพื่อให้อุปัฏฐาก ต้องอาบัติ ๑ ตัว คือ ปาจิตตีย์

Bhikkhuniyā upassayaṃ datvā kupitā anattamanā nikkaḍḍhantī dve āpattiyo āpajjati. Nikkaḍḍhati, payoge dukkaṭaṃ; nikkaḍḍhite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้ที่พักแก่ภิกษุณีแล้ว โกรธ ไม่พอใจ ขับไล่ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อขับไล่สำเร็จแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Saṃsaṭṭhā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjantī dve āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; kammavācāpariyosāne āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้คลุกคลี ถูกสวดสมนุภาสน์ถึง ๓ ครั้งแล้วยังไม่สละทิ้ง ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ เมื่อจบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อจบกรรมวาจา ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Antoraṭṭhe sāsaṅkasammate sappaṭibhaye asatthikā cārikaṃ carantī dve āpattiyo āpajjati. Paṭipajjati, payoge dukkaṭaṃ; paṭipanne, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีจาริกไปในภายในรัฐ ที่สมมติกันว่าน่ารังเกียจ มีภัยเฉพาะหน้า ไม่มีหมู่เกวียนเป็นเพื่อน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อเดินทางไปแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Tiroraṭṭhe sāsaṅkasammate sappaṭibhaye asatthikā cārikaṃ carantī dve āpattiyo āpajjati. Paṭipajjati, payoge dukkaṭaṃ; paṭipanne, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีจาริกไปในภายนอกรัฐ ที่สมมติกันว่าน่ารังเกียจ มีภัยเฉพาะหน้า ไม่มีหมู่เกวียนเป็นเพื่อน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อเดินทางไปแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Antovassaṃ cārikaṃ carantī dve āpattiyo āpajjati. Paṭipajjati, payoge dukkaṭaṃ; paṭipanne, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีจาริกไปในระหว่างพรรษา ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อเดินทางไปแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Vassaṃvuṭṭhā bhikkhunī cārikaṃ na pakkamantī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีอยู่จำพรรษาแล้ว ไม่หลีกจาริกไป ต้องอาบัติ ๑ ตัว คือ ปาจิตตีย์

Tuvaṭṭavaggo catuttho.

ตุวัฏฏวรรคที่ ๔

5. Cittāgāravaggo

๕. จิตตาคารวรรค

235. Rājāgāraṃ [Pg.135] vā cittāgāraṃ vā ārāmaṃ vā uyyānaṃ vā pokkharaṇiṃ vā dassanāya gacchantī dve āpattiyo āpajjati. Gacchati, āpatti dukkaṭassa; yattha ṭhitā passati, āpatti pācittiyassa.

๒๓๕. ภิกษุณีไปเพื่อจะดูราชอุทยาน หรือจิตตาคาร หรืออาราม หรืออุทยาน หรือสระโบกขรณี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในการไป ต้องอาบัติทุกกฏ, ยืนดู ณ ที่ใด ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ณ ที่นั้น

Āsandiṃ vā pallaṅkaṃ vā paribhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Paribhuñjati, payoge dukkaṭaṃ; paribhutte, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีใช้สอยอาสนะหรือบัลลังก์ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อใช้สอยแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Suttaṃ kantantī dve āpattiyo āpajjati. Kantati, payoge dukkaṭaṃ; ujjavujjave, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีกรอเส้นด้าย ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, ทุกๆ ครั้งที่หมุนหลอดด้าย ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Gihiveyyāvaccaṃ karontī dve āpattiyo āpajjati. Karoti, payoge dukkaṭaṃ; kate, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีทำไวยาวัจจะแก่คฤหัสถ์ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อทำสำเร็จแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Bhikkhuniyā – ‘‘ehāyye imaṃ adhikaraṇaṃ vūpasamehī’’ti vuccamānā – ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā neva vūpasamentī na vūpasamāya ussukkaṃ karontī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีถูกกล่าวว่า "แม่เจ้า เชิญมาช่วยระงับอธิกรณ์นี้เถิด" แล้วรับคำว่า "สาธุ" แต่ไม่ระงับเอง และไม่ขวนขวายเพื่อให้ระงับ ต้องอาบัติ ๑ ตัว คือ ปาจิตตีย์

Agārikassa vā paribbājakassa vā paribbājikāya vā sahatthā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā dentī dve āpattiyo āpajjati. Deti, payoge dukkaṭaṃ; dinne, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้ของเคี้ยวหรือของฉันด้วยมือของตนแก่คฤหัสถ์ก็ดี ปริพาชกก็ดี ปริพาชิกาก็ดี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อให้แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Āvasathacīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Paribhuñjati, payoge dukkaṭaṃ; paribhutte, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีไม่สละจีวรสำหรับอยู่ปริวาสแล้วใช้สอย ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อใช้สอยแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Āvasathaṃ anissajjitvā cārikaṃ pakkamantī dve āpattiyo āpajjati. Paṭhamaṃ pādaṃ parikkhepaṃ atikkāmeti, āpatti dukkaṭassa; dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีไม่สละอาวาสแล้วหลีกจาริกไป ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ เมื่อก้าวเท้าแรกพ้นเขตวัด ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อก้าวเท้าที่สองพ้นเขตวัด ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Tiracchānavijjaṃ pariyāpuṇantī dve āpattiyo āpajjati. Pariyāpuṇāti, payoge dukkaṭaṃ; pade pade āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีเรียนติรัจฉานวิชา ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, ทุกๆ บท ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Tiracchānavijjaṃ vācentī dve āpattiyo āpajjati. Vāceti, payoge dukkaṭaṃ; pade pade āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีสอนติรัจฉานวิชา ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, ทุกๆ บท ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Cittāgāravaggo pañcamo.

จิตตาคารวรรคที่ ๕

6. Ārāmavaggo

๖. อารามวรรค

236. Jānaṃ [Pg.136] sabhikkhukaṃ ārāmaṃ anāpucchā pavisantī dve āpattiyo āpajjati. Paṭhamaṃ pādaṃ parikkhepaṃ atikkāmeti, āpatti dukkaṭassa; dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti, āpatti pācittiyassa.

๒๓๖. ภิกษุณีรู้อยู่ เข้าไปในอารามที่มีภิกษุอยู่โดยไม่ขออนุญาต ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ เมื่อก้าวเท้าแรกพ้นเขตวัด ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อก้าวเท้าที่สองพ้นเขตวัด ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Bhikkhuṃ akkosantī paribhāsantī dve āpattiyo āpajjati. Akkosati, payoge dukkaṭaṃ; akkosite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีด่าบริภาษภิกษุ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อด่าแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Caṇḍīkatā gaṇaṃ paribhāsantī dve āpattiyo āpajjati. Paribhāsati, payoge dukkaṭaṃ; paribhāsite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีเป็นผู้ปากร้าย บริภาษคณะ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อบริภาษแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Nimantitā vā pavāritā vā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. ‘‘Khādissāmi bhuñjissāmī’’ti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้อันเขานิมนต์แล้วก็ดี ปวารณาแล้วก็ดี ฉันของเคี้ยวหรือของฉัน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ เมื่อรับประเคนด้วยตั้งใจว่า "จักเคี้ยว จักฉัน" ต้องอาบัติทุกกฏ, ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Kulaṃ maccharāyantī dve āpattiyo āpajjati. Maccharāyati, payoge dukkaṭaṃ; maccharite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีตระหนี่สกุล ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ ในประโยค (ขณะพยายาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, เมื่อตระหนี่แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Abhikkhuke āvāse vassaṃ vasantī dve āpattiyo āpajjati. ‘‘Vassaṃ vasissāmī’’ti senāsanaṃ paññapeti pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapeti pariveṇaṃ sammajjati, āpatti dukkaṭassa; saha aruṇuggamanā āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีจำพรรษาในอาวาสที่ไม่มีภิกษุ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ เมื่อตั้งใจว่า "จักจำพรรษา" แล้วปูเสนาสนะ ตั้งน้ำฉันน้ำใช้ กวาดบริเวณ ต้องอาบัติทุกกฏ, พร้อมกับอรุณขึ้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Vassaṃvuṭṭhā bhikkhunī ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi na pavārentī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีอยู่จำพรรษาแล้ว ไม่ปวารณาในสงฆ์สองฝ่ายด้วยสถาน ๓ ต้องอาบัติ ๑ ตัว คือ ปาจิตตีย์

Ovādāya vā saṃvāsāya vā na gacchantī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีไม่ไปเพื่อรับโอวาทก็ดี เพื่ออยู่ร่วมก็ดี ต้องอาบัติ ๑ ตัว คือ ปาจิตตีย์

Uposathampi na pucchantī ovādampi na yācantī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีไม่ถามถึงอุโบสถบ้าง ไม่ขอโอวาทบ้าง ต้องอาบัติ 1 ตัว คือ ปาจิตตีย์

Pasākhe jātaṃ gaṇḍaṃ vā rudhitaṃ vā anapaloketvā saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā purisena saddhiṃ ekenekā bhedāpentī dve āpattiyo āpajjati. Bhedāpeti, payoge dukkaṭaṃ; bhinne, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีมีฝีหรือแผลเกิดขึ้นที่หว่างขา ไม่บอกสงฆ์หรือคณะ ให้บุรุษผ่าให้สองต่อสอง ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้ผ่า ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อผ่าแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Ārāmavaggo chaṭṭho.

อารามวรรคที่ 6 จบ

7. Gabbhinīvaggo

๗. คัพภินีวรรค

237. Gabbhiniṃ [Pg.137] vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

๒๓๗. ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่หญิงมีครรภ์ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Pāyantiṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่หญิงผู้ยังให้บุตรดื่มนม ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่สิกขมานาผู้ยังไม่ได้ศึกษาในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่สิกขมานาผู้ศึกษาในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปีแล้ว แต่สงฆ์ยังไม่ได้สมมติ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Ūnadvādasavassaṃ gihigataṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่หญิงผู้เคยมีสามี อายุหย่อน 12 ปี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่หญิงผู้เคยมีสามี อายุครบ 12 ปี แต่ยังไม่ได้ศึกษาในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่หญิงผู้เคยมีสามี อายุครบ 12 ปี ศึกษาในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปีแล้ว แต่สงฆ์ยังไม่ได้สมมติ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā dve vassāni neva anuggaṇhantī nānuggaṇhāpentī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่สัทธิวิหาริณีแล้ว ตลอด 2 ปี ไม่สงเคราะห์เองด้วย ไม่ให้ผู้อื่นสงเคราะห์ด้วย ต้องอาบัติ 1 ตัว คือ ปาจิตตีย์

Vuṭṭhāpitaṃ pavattiniṃ dve vassāni nānubandhantī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีไม่อนุเคราะห์อุปัชฌาย์ผู้ให้อุปสมบทแก่ตนตลอด 2 ปี ต้องอาบัติ 1 ตัว คือ ปาจิตตีย์

Sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā neva vūpakāsentī na vūpakāsāpentī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่สัทธิวิหาริณีแล้ว ไม่พาหลีกไปเองด้วย ไม่ให้ผู้อื่นพาหลีกไปด้วย ต้องอาบัติ 1 ตัว คือ ปาจิตตีย์

Gabbhinīvaggo sattamo.

คัพภินีวรรคที่ 7 จบ

8. Kumārībhūtavaggo

๘. กุมารีภูตวรรค

238. Ūnavīsativassaṃ [Pg.138] kumāribhūtaṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

๒๓๘. ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่กุมารีภูตา (หญิงที่ยังเป็นสาวพรหมจารี) อายุหย่อน 20 ปี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Paripuṇṇavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่กุมารีภูตา อายุครบ 20 ปี แต่ยังไม่ได้ศึกษาในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Paripuṇṇavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่กุมารีภูตา อายุครบ 20 ปี ศึกษาในธรรม 6 ประการตลอด 2 ปีแล้ว แต่สงฆ์ยังไม่ได้สมมติ ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Ūnadvādasavassā vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีมีพรรษาหย่อน 12 ให้อุปสมบท ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Paripuṇṇadvādasavassā saṅghena asammatā vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีมีพรรษาครบ 12 แต่สงฆ์ยังไม่ได้สมมติ ให้อุปสมบท ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

‘‘Alaṃ tāva te, ayye, vuṭṭhāpitenā’’ti vuccamānā ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā pacchā khīyanadhammaṃ āpajjantī dve āpattiyo āpajjati. Khiyyati, payoge dukkaṭaṃ; khiyyite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีถูกกล่าวว่า "แม่เจ้า ท่านจงงดการให้อุปสมบทไว้ก่อนเถิด" รับว่า "สาธุ" แล้ว ภายหลังกลับพูดติเตียน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ติเตียน ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อติเตียนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Sikkhamānaṃ – ‘‘sace me tvaṃ, ayye, cīvaraṃ dassasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’ti vatvā neva vuṭṭhāpentī na vuṭṭhāpanāya ussukkaṃ karontī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีพูดกับสิกขมานาว่า "แม่เจ้า ถ้าเธอให้จีวรแก่ฉัน ฉันจึงจะให้อุปสมบทแก่เธอ" แล้วไม่ให้อุปสมบทเองด้วย ไม่ขวนขวายให้ผู้อื่นให้อุปสมบทด้วย ต้องอาบัติ 1 ตัว คือ ปาจิตตีย์

Sikkhamānaṃ – ‘‘sace maṃ tvaṃ, ayye, dve vassāni anubandhissasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’ti vatvā neva vuṭṭhāpentī na vuṭṭhāpanāya ussukkaṃ karontī ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Pācittiyaṃ.

ภิกษุณีพูดกับสิกขมานาว่า "แม่เจ้า ถ้าเธออุปัฏฐากฉันตลอด 2 ปี ฉันจึงจะให้อุปสมบทแก่เธอ" แล้วไม่ให้อุปสมบทเองด้วย ไม่ขวนขวายให้ผู้อื่นให้อุปสมบทด้วย ต้องอาบัติ 1 ตัว คือ ปาจิตตีย์

Purisasaṃsaṭṭhaṃ kumārakasaṃsaṭṭhaṃ caṇḍiṃ sokāvāsaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่สิกขมานาผู้คลุกคลีกับบุรุษ คลุกคลีกับเด็กชาย เป็นคนดุร้าย มีแต่ความโศกเศร้า ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Mātāpitūhi vā sāmikena vā ananuññātaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่สิกขมานาที่มารดาบิดาหรือสามียังไม่ได้อนุญาต ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Pārivāsikachandadāne [Pg.139] sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบทแก่สิกขมานาด้วยฉันทะที่ให้ไว้ค้างคืน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Anuvassaṃ vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบททุกปี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Ekaṃ vassaṃ dve vuṭṭhāpentī dve āpattiyo āpajjati. Vuṭṭhāpeti, payoge dukkaṭaṃ; vuṭṭhāpite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีให้อุปสมบท 2 รูปในปีเดียวกัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ในประโยคที่ให้อุปสมบท ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Kumārībhūtavaggo aṭṭhamo.

กุมารีภูตวรรคที่ 8 จบ

9. Chattupāhanavaggo

๙. ฉัตตุปาหนวรรค

239. Chattupāhanaṃ dhārentī dve āpattiyo āpajjati. Dhāreti, payoge dukkaṭaṃ; dhārite, āpatti pācittiyassa.

๒๓๙. ภิกษุณีผู้ทรงร่มและรองเท้า ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะทรง ต้องอาบัติทุกกฏ ทรงแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Yānena yāyantī dve āpattiyo āpajjati. Yāyati, payoge dukkaṭaṃ; yāyite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ไปด้วยยาน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะไป ต้องอาบัติทุกกฏ ไปแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Saṅghāṇiṃ dhārentī dve āpattiyo āpajjati. Dhāreti, payoge dukkaṭaṃ; dhārite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ทรงประคดเอว ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะทรง ต้องอาบัติทุกกฏ ทรงแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Itthālaṅkāraṃ dhārentī dve āpattiyo āpajjati. Dhāreti, payoge dukkaṭaṃ; dhārite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ทรงเครื่องประดับของสตรี ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะทรง ต้องอาบัติทุกกฏ ทรงแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Gandhavaṇṇakena nahāyantī dve āpattiyo āpajjati. Nahāyati, payoge dukkaṭaṃ; nahānapariyosāne, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้อาบน้ำด้วยของหอมและเครื่องผัดผิว ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะอาบ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออาบเสร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Vāsitakena piññākena nahāyantī dve āpattiyo āpajjati. Nahāyati, payoge dukkaṭaṃ; nahānapariyosāne, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้อาบน้ำด้วยแป้งที่อบด้วยของหอม ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะอาบ ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่ออาบเสร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Bhikkhuniyā ummaddāpentī parimaddāpentī dve āpattiyo āpajjati. Ummaddāpeti, payoge dukkaṭaṃ; ummaddite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ให้ภิกษุณีขัดสีและนวดฟั้น ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะให้ขัดสี ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อให้ขัดสีแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Sikkhamānāya ummaddāpentī parimaddāpentī dve āpattiyo āpajjati. Ummaddāpeti, payoge dukkaṭaṃ; ummaddite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ให้สิกขมานาขัดสีและนวดฟั้น ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะให้ขัดสี ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อให้ขัดสีแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Sāmaṇeriyā [Pg.140] ummaddāpentī parimaddāpentī dve āpattiyo āpajjati. Ummaddāpeti, payoge dukkaṭaṃ; ummaddite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ให้สามเณรีขัดสีและนวดฟั้น ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะให้ขัดสี ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อให้ขัดสีแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Gihiniyā ummaddāpentī parimaddāpentī dve āpattiyo āpajjati. Ummaddāpeti, payoge dukkaṭaṃ; ummaddite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ให้คฤหัสถ์หญิงขัดสีและนวดฟั้น ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะให้ขัดสี ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อให้ขัดสีแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Bhikkhussa purato anāpucchā āsane nisīdantī dve āpattiyo āpajjati. Nisīdati, payoge dukkaṭaṃ; nisinne, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้นั่งบนอาสนะต่อหน้าภิกษุโดยไม่ได้ขอโอกาส ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะนั่ง ต้องอาบัติทุกกฏ นั่งแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Anokāsakataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ pucchantī dve āpattiyo āpajjati. Pucchati, payoge dukkaṭaṃ; pucchite, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ถามปัญหาต่อภิกษุผู้ยังไม่ได้ให้โอกาส ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ ขณะพยายามจะถาม ต้องอาบัติทุกกฏ ถามแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Asaṅkaccikā gāmaṃ pavisantī dve āpattiyo āpajjati. Paṭhamaṃ pādaṃ parikkhepaṃ atikkāmeti, āpatti dukkaṭassa; dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti, āpatti pācittiyassa.

ภิกษุณีผู้ไม่ห่มสังฆาฏิเข้าบ้าน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ เมื่อก้าวเท้าที่หนึ่งล่วงเขต ต้องอาบัติทุกกฏ เมื่อก้าวเท้าที่สองล่วงเขต ต้องอาบัติปาจิตตีย์

Chattupāhanavaggo navamo.

ฉัตตุปาหนวรรค ที่ 9

Khuddakaṃ niṭṭhitaṃ.

ขุททกะ จบ

5. Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ

๕. ปาฏิเทสนียกัณฑ์

240. Sappiṃ viññāpetvā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa.

๒๔๐. ภิกษุณีผู้ขอเนยใสมาฉัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ รับมาด้วยตั้งใจว่า 'จักฉัน' ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ

Telaṃ viññāpetvā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa.

ภิกษุณีผู้ขอน้ำมันมาฉัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ รับมาด้วยตั้งใจว่า 'จักฉัน' ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ

Madhuṃ viññāpetvā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa.

ภิกษุณีผู้ขอน้ำผึ้งมาฉัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ รับมาด้วยตั้งใจว่า 'จักฉัน' ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ

Phāṇitaṃ viññāpetvā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa.

ภิกษุณีผู้ขอน้ำอ้อยมาฉัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ รับมาด้วยตั้งใจว่า 'จักฉัน' ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ

Macchaṃ [Pg.141] viññāpetvā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa.

ภิกษุณีผู้ขอปลามาฉัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ รับมาด้วยตั้งใจว่า 'จักฉัน' ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ

Maṃsaṃ viññāpetvā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa.

ภิกษุณีผู้ขอเนื้อมาฉัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ รับมาด้วยตั้งใจว่า 'จักฉัน' ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ

Khīraṃ viññāpetvā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa.

ภิกษุณีผู้ขอนมสดมาฉัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ รับมาด้วยตั้งใจว่า 'จักฉัน' ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa.

ภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน ต้องอาบัติ 2 ตัว คือ รับมาด้วยตั้งใจว่า 'จักฉัน' ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ

Aṭṭha pāṭidesanīyā niṭṭhitā.

ปาฏิเทสนียะ 8 สิกขาบท จบ

Katāpattivāro niṭṭhito dutiyo.

กตาปัตติวาร ที่ 2 จบ

3. Vipattivāro

๓. วิปัตติวาร

241. Avassutā bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantiyā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Avassutāya bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantiyā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ…pe….

๒๔๑. อาบัติของภิกษุณีผู้กำหนัดแล้ว ยินดีการถูกต้องกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัดแล้ว จัดเข้าในวิบัติเท่าไรในบรรดาวิบัติ 4? อาบัติของภิกษุณีผู้กำหนัดแล้ว ยินดีการถูกต้องกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัดแล้ว จัดเข้าในวิบัติ 2 อย่างในบรรดาวิบัติ 4 คือ เป็นสีลวิบัติบ้าง เป็นอาจารวิบัติบ้าง...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ ekaṃ vipattiṃ bhajanti – ācāravipattiṃ.

อาบัติของภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน จัดเข้าในวิบัติเท่าไรในบรรดาวิบัติ 4? อาบัติของภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน จัดเข้าในวิบัติอย่างหนึ่งในบรรดาวิบัติ 4 คือ อาจารวิบัติ

Vipattivāro niṭṭhito tatiyo.

วิปัตติวารที่ ๓ จบ

4. Saṅgahavāro

๔. สังคหวาร

242. Avassutā [Pg.142] bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantiyā āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Avassutāya bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantiyā āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ tīhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena…pe….

๒๔๒. อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์เท่าไร ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗? อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๓ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์คือปาราชิก บางทีสงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์คือถุลลัจจัย บางทีสงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์คือทุกกฏ...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ dvīhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pāṭidesanīyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena.

อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์เท่าไร ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗? อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๒ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์คือปาฏิเทสนียะ บางทีสงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์คือทุกกฏ

Saṅgahavāro niṭṭhito catuttho.

สังคหวารที่ ๔ จบ

5. Samuṭṭhānavāro

๕. สมุฏฐานวาร

243. Avassutāya bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantiyā āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Avassutāya bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantiyā āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato…pe….

๒๔๓. อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖? อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ เกิดขึ้นทางกายและทางใจ ไม่เกิดทางวาจา...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti – siyā kāyato samuṭṭhanti, na vācato na cittato; siyā kāyato ca vācato ca samuṭṭhanti, na cittato; siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhanti.

อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖? อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๔ ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ บางทีเกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดทางวาจา ไม่เกิดทางใจ, บางทีเกิดขึ้นทางกายและทางวาจา ไม่เกิดทางใจ, บางทีเกิดขึ้นทางกายและทางใจ ไม่เกิดทางวาจา, บางทีเกิดขึ้นทางกาย ทางวาจา และทางใจ

Samuṭṭhānavāro niṭṭhito pañcamo.

สมุฏฐานวารที่ ๕ จบ

6. Adhikaraṇavāro

๖. อธิกรณวาร

244. Avassutā [Pg.143] bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantiyā āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Avassutāya bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantiyā āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ – āpattādhikaraṇaṃ…pe….

๒๔๔. อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด เป็นอธิกรณ์อะไร ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ เป็นอาปัตตาธิกรณ์...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ – āpattādhikaraṇaṃ.

อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน เป็นอธิกรณ์อะไร ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ เป็นอาปัตตาธิกรณ์

Adhikaraṇavāro niṭṭhito chaṭṭho.

อธิกรณวารที่ ๖ จบ

7. Samathavāro

๗. สมถวาร

245. Avassutāya bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantiyā āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Avassutāya bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantiyā āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca…pe….

๒๔๕. อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด ย่อมระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด ย่อมระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantiyā āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน ย่อมระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติทั้งหลายของภิกษุณีผู้ขอนมส้มมาฉัน ย่อมระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ

Samathavāro niṭṭhito sattamo.

สมถวารที่ ๗ จบ

8. Samuccayavāro

๘. สมุจจยวาร

246. Avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantī kati āpattiyo āpajjati? Avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa [Pg.144] kāyasaṃsaggaṃ sādiyantī tisso āpattiyo āpajjati. Adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti pārājikassa; ubbhakkhakaṃ adhojāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti thullaccayassa; kāyapaṭibaddhaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti dukkaṭassa – avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyantī imā tisso āpattiyo āpajjati.

๒๔๖. ภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด ต้องอาบัติเท่าไร? ภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด ต้องอาบัติ ๓ อย่าง. ถ้าเธอยินดีการจับต้องในที่ต่ำกว่ากระดูกไหปลาร้าลงมา สูงกว่าวงเข่าขึ้นไป ต้องอาบัติปาราชิก, ถ้าเธอยินดีการจับต้องในที่สูงกว่ากระดูกไหปลาร้าขึ้นไป ต่ำกว่าวงเข่าลงมา ต้องอาบัติถุลลัจจัย, ถ้าเธอยินดีการจับต้องสิ่งที่เนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ. ภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการคลุกคลีด้วยกายของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด ต้องอาบัติ ๓ อย่างเหล่านี้

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ tīhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca…pe….

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔? สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์เท่าไร ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗? เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖? เป็นอธิกรณ์อะไร ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? ย่อมระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ ๒ ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ บางทีจัดเข้าในสีลวิบัติ บางทีจัดเข้าในอาจารวิบัติ. สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๓ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์คือปาราชิก บางทีสงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์คือถุลลัจจัย บางทีสงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์คือทุกกฏ. เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ เกิดขึ้นทางกายและทางใจ ไม่เกิดทางวาจา. ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ เป็นอาปัตตาธิกรณ์. ย่อมระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantī kati āpattiyo āpajjati? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantī dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa – dadhiṃ viññāpetvā bhuñjantī imā dve āpattiyo āpajjati.

ภิกษุณีขอเนยข้นฉัน ต้องอาบัติเท่าไร? ภิกษุณีขอเนยข้นฉัน ต้องอาบัติ 2 อย่าง คือ รับประเคนด้วยคิดว่า ‘จักฉัน’ ต้องอาบัติทุกกฏ, ในทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ. ภิกษุณีขอเนยข้นฉัน ต้องอาบัติ 2 อย่างเหล่านี้.

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ ekaṃ vipattiṃ bhajanti – ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ dvīhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pāṭidesanīyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti – siyā kāyato samuṭṭhanti na vācato na cittato, siyā kāyato ca vācato ca samuṭṭhanti na cittato, siyā [Pg.145] kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti na vācato, siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhanti. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ – āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ 4 ได้กี่อย่าง? สงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์ 7 ได้กี่ขันธ์? เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 ได้กี่สมุฏฐาน? เป็นอธิกรณ์อะไรในอธิกรณ์ 4? ระงับด้วยสมถะ 7 ได้กี่อย่าง? อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ 4 ได้วิบัติอย่างเดียว คือ อาจารวิบัติ. สงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์ 7 ได้ 2 ขันธ์ คือ บางทีสงเคราะห์ด้วยปาฏิเทสนียาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์ด้วยทุกกฏาปัตติขันธ์. เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 ได้ 4 สมุฏฐาน คือ บางทีเกิดขึ้นทางกาย ไม่ใช่ทางวาจา ไม่ใช่ทางจิต, บางทีเกิดขึ้นทางกายและวาจา ไม่ใช่ทางจิต, บางทีเกิดขึ้นทางกายและจิต ไม่ใช่ทางวาจา, บางทีเกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต. ในอธิกรณ์ 4 เป็นอาปัตตาธิกรณ์. ในสมถะ 7 ระงับได้ด้วยสมถะ 3 อย่าง คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ.

Samuccayavāro niṭṭhito aṭṭhamo.

สมุจจยวาร ที่ 8 จบ.

1. Katthapaññattivāro

๑. กัตถบัญญัติวาร

1. Pārājikakaṇḍaṃ

๑. ปาราชิกกัณฑ์

247. Yaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā pārājikaṃ kattha paññattaṃ? Kaṃ ārabbha? Kismiṃ vatthusmiṃ…pe… kenābhatanti?

๒๔๗. ปาราชิกสิกขาบทใด ที่พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้โดยชอบด้วยพระองค์เอง ทรงบัญญัติไว้เพราะเหตุแห่งการยินดีกายสังสัคคะ, สิกขาบทนั้นทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงปรารภใคร? ในเรื่องอะไร?...ฯลฯ...ใครนำมา?

Yaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā pārājikaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Sundarīnandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sundarīnandā bhikkhunī avassutā avassutassa purisapuggalassa kāyasaṃsaggaṃ sādiyi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Atthi tattha paññatti, anupaññatti, anuppannapaññattīti? Ekā paññatti. Anupaññatti anuppannapaññatti tasmiṃ natthi. Sabbatthapaññatti, padesapaññattīti? Sabbatthapaññatti. Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññattīti? Asādhāraṇapaññatti. Ekatopaññatti, ubhatopaññattīti? Ekatopaññatti. Catunnaṃ pātimokkhuddesānaṃ katthogadhaṃ kattha pariyāpannanti? Nidānogadhaṃ nidānapariyāpannaṃ? Katamena uddesena uddesaṃ āgacchatīti? Dutiyena uddesena uddesaṃ āgacchati. Catunnaṃ vipattīnaṃ katamā vipattīti? Sīlavipatti. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katamo āpattikkhandhoti? Pārājikāpattikkhandho. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato…pe… kenābhatanti? Paramparābhataṃ –

ปาราชิกสิกขาบทใด ที่พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้โดยชอบด้วยพระองค์เอง ทรงบัญญัติไว้เพราะเหตุแห่งการยินดีกายสังสัคคะ, สิกขาบทนั้นทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีสุนทรีนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีสุนทรีนันทามีความกำหนัดแล้ว ได้ยินดีกายสังสัคคะของบุรุษบุคคลผู้มีความกำหนัดแล้ว. ในสิกขาบทนั้นมีบัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปปันนบัญญัติ หรือไม่? มีบัญญัติอย่างเดียว. ในสิกขาบทนั้นไม่มีอนุบัญญัติและอนุปปันนบัญญัติ. เป็นสัพพัตถบัญญัติ หรือปเทสบัญญัติ? เป็นสัพพัตถบัญญัติ. เป็นสาธารณบัญญัติ หรืออสาธารณบัญญัติ? เป็นอสาธารณบัญญัติ. เป็นเอกโตบัญญัติ หรืออุภโตบัญญัติ? เป็นเอกโตบัญญัติ. ในปาฏิโมกขุทเทส 4 รวมเข้าในอุเทสไหน นับเนื่องในอุเทสไหน? รวมเข้าในนิทาน นับเนื่องในนิทาน. มาสู่อุเทสด้วยอุเทสไหน? มาสู่อุเทสด้วยอุเทสที่ 2. ในวิบัติ 4 เป็นวิบัติอะไร? เป็นสีลวิบัติ. ในอาปัตติขันธ์ 7 เป็นอาปัตติขันธ์อะไร? เป็นปาราชิกาปัตติขันธ์. ในสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร? เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเดียว คือ เกิดขึ้นทางกายและจิต ไม่ใช่ทางวาจา...ฯลฯ...ใครนำมา? นำมาโดยลำดับอาจารย์.

Upāli [Pg.146] dāsako ceva, soṇako siggavo tathā;

Moggaliputtena pañcamā, ete jambusirivhaye. …pe…;

พระอุบาลี พระทาสกะ พระโสณกะ พระสิคควะ และพระโมคคลีบุตรเป็นที่ 5, พระเถระเหล่านี้ได้สวดวินัยในชมพูทวีป...ฯลฯ...

Ete nāgā mahāpaññā, vinayaññū maggakovidā;

Vinayaṃ dīpe pakāsesuṃ, piṭakaṃ tambapaṇṇiyāti.

พระนาคผู้มีปัญญามาก รู้พระวินัย ฉลาดในทาง (สวรรค์และนิพพาน) เหล่านี้ ได้ประกาศพระวินัยปิฎกในเกาะตัมพปัณณิ.

Vajjappaṭicchādanapaccayā pārājikaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī jānaṃ pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannaṃ bhikkhuniṃ nevattanā paṭicodesi na gaṇassa ārocesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

ปาราชิกสิกขาบทเพราะเหตุแห่งการปกปิดโทษ ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทารู้อยู่ว่าภิกษุณีต้องอาบัติปาราชิกแล้ว แต่ไม่โจทด้วยตนเอง ไม่บอกแก่คณะ. มีบัญญัติอย่างเดียว. ในสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเดียว คือ ธุรนิกเขป...ฯลฯ...

Yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā pārājikaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī samaggena saṅghena ukkhittaṃ ariṭṭhaṃ bhikkhuṃ gaddhabādhipubbaṃ anuvatti, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

ปาราชิกสิกขาบทเพราะเหตุแห่งการไม่สละคืน (ทิฏฐิ) เมื่อถูกว่ากล่าวตักเตือนครบ 3 ครั้ง ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาประพฤติตามพระอริฏฐะ ผู้เคยเป็นพรานฆ่าแร้ง ซึ่งถูกสงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันยกวัตรแล้ว. มีบัญญัติอย่างเดียว. ในสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเดียว คือ ธุรนิกเขป...ฯลฯ...

Aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūraṇapaccayā pārājikaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūresuṃ, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

ปาราชิกสิกขาบทเพราะเหตุแห่งการทำให้วัตถุที่ 8 บริบูรณ์ ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์. ในเรื่องอะไร? ในเรื่องที่พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ทำให้วัตถุที่ 8 บริบูรณ์. มีบัญญัติอย่างเดียว. ในสมุฏฐานแห่งอาบัติ 6 เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเดียว คือ ธุรนิกเขป...ฯลฯ...

Pārājikā niṭṭhitā.

ปาราชิก จบ.

2. Saṅghādisesakaṇḍādi

๒. สังฆาทิเสสกัณฑ์ เป็นต้น

248. Yaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ussayavādikāya bhikkhuniyā aḍḍaṃ karaṇapaccayā saṅghādiseso kattha paññatto? Kaṃ ārabbha? Kismiṃ vatthusmiṃ…pe… kenābhatanti?

๒๔๘. สังฆาทิเสสสิกขาบทใด ที่พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้โดยชอบด้วยพระองค์เอง ทรงบัญญัติไว้เพราะเหตุแห่งการก่ออธิกรณ์แก่ภิกษุณีผู้กล่าวถ้อยคำแข่งดี, สิกขาบทนั้นทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ทรงปรารภใคร? ในเรื่องอะไร?...ฯลฯ...ใครนำมา?

Yaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ussayavādikāya bhikkhuniyā aḍḍaṃ karaṇapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti[Pg.147]? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī ussayavādikā vihari, tasmiṃ vatthusmiṃ. Atthi tattha paññatti, anupaññatti, anuppannapaññattīti? Ekā paññatti. Anupaññatti anuppannapaññatti tasmiṃ natthi. Sabbatthapaññatti, padesapaññattīti? Sabbatthapaññatti. Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññattīti? Asādhāraṇapaññatti. Ekatopaññatti, ubhatopaññattīti? Ekatopaññatti. Catunnaṃ pātimokkhuddesānaṃ katthogadhaṃ kattha pariyāpannanti? Nidānogadhaṃ nidānapariyāpannaṃ. Katamena uddesena uddesaṃ āgacchatīti? Tatiyena uddesena uddesaṃ āgacchati. Catunnaṃ vipattīnaṃ katamā vipattīti? Sīlavipatti. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katamo āpattikkhandhoti? Saṅghādisesāpattikkhandho. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – siyā kāyato ca vācato ca samuṭṭhāti, na cittato; siyā kāyato ca vācato cittato ca samuṭṭhāti…pe… kenābhatanti? Paramparābhataṃ –

สังฆาทิเสสสิกขาบทที่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง ทรงบัญญัติไว้เพราะเหตุแห่งการก่ออธิกรณ์แก่ภิกษุณีผู้กล่าวคำเสียดสีนั้น ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภถุลลนันทาภิกษุณี. ทรงปรารภเรื่องอะไร? ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องที่ถุลลนันทาภิกษุณีเป็นผู้กล่าวคำเสียดสี. ในสิกขาบทนั้น มีบัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปปันนบัญญัติ หรือไม่? ตอบว่า มีบัญญัติ ๑. ในสิกขาบทนั้น ไม่มีอนุบัญญัติ ไม่มีอนุปปันนบัญญัติ. เป็นสัพพัตถบัญญัติ หรือปเทสบัญญัติ? ตอบว่า เป็นสัพพัตถบัญญัติ. เป็นสาธารณบัญญัติ หรืออสาธารณบัญญัติ? ตอบว่า เป็นอสาธารณบัญญัติ. เป็นเอกโตบัญญัติ หรืออุภโตบัญญัติ? ตอบว่า เป็นเอกโตบัญญัติ. ในบรรดาปาฏิโมกขุทเทส ๔ อย่าง สิกขาบทนี้สงเคราะห์เข้าในอุเทสไหน นับเข้าในอุเทสไหน? ตอบว่า สงเคราะห์เข้าในนิทาน นับเข้าในนิทาน. ย่อมถึงซึ่งการยกขึ้นแสดงด้วยอุเทสไหน? ตอบว่า ย่อมถึงซึ่งการยกขึ้นแสดงด้วยอุเทสที่ ๓. ในบรรดาวิบัติ ๔ อย่าง เป็นวิบัติไหน? ตอบว่า เป็นสีลวิบัติ. ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ อย่าง เป็นอาปัตติขันธ์ไหน? ตอบว่า เป็นสังฆาทิเสสาปัตติขันธ์. ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร? ตอบว่า เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ บางครั้งเกิดขึ้นทางกายและวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต บางครั้งเกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต...ฯลฯ... ใครนำมา? ตอบว่า นำมาสืบๆ กัน

Upāli dāsako ceva, soṇako siggavo tathā;

Moggaliputtena pañcamā, ete jambusirivhaye. …pe…;

พระอุบาลี พระทาสกะ พระโสณกะ พระสิคควะ และพระโมคคลีบุตรเป็นที่ ๕ พระเถระเหล่านี้ได้สวดวินัยในชมพูทวีป...ฯลฯ...

Ete nāgā mahāpaññā, vinayaññū maggakovidā;

Vinayaṃ dīpe pakāsesuṃ, piṭakaṃ tambapaṇṇiyāti.

พระนาคะผู้มีปัญญามาก ผู้รู้พระวินัย ผู้ฉลาดในทาง (สวรรค์และนิพพาน) เหล่านี้ ได้ประกาศพระวินัยปิฎกในเกาะตัมพปัณณิ

Coriṃ vuṭṭhāpanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī coriṃ vuṭṭhāpesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti…pe….

สังฆาทิเสสสิกขาบทเพราะเหตุแห่งการให้อุปสมบทแก่นางโจร ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภถุลลนันทาภิกษุณี. ทรงปรารภเรื่องอะไร? ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องที่ถุลลนันทาภิกษุณีให้อุปสมบทแก่นางโจร. มีบัญญัติ ๑. ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ อย่าง คือ บางครั้งเกิดขึ้นทางวาจาและจิต ไม่เกิดขึ้นทางกาย บางครั้งเกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต...ฯลฯ...

Ekā gāmantaraṃ gamanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī ekā gāmantaraṃ gacchi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, tisso anupaññattiyo. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – paṭhamapārājike…pe….

สังฆาทิเสสสิกขาบทเพราะเหตุแห่งการเดินทางไปสู่ละแวกบ้านอื่นคนเดียว ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ทรงปรารภเรื่องอะไร? ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งเดินทางไปสู่ละแวกบ้านอื่นคนเดียว. มีบัญญัติ ๑, อนุบัญญัติ ๓. ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ (สมุฏฐาน) แห่งปาราชิกสิกขาบทที่ ๑...ฯลฯ...

Samaggena [Pg.148] saṅghena ukkhittaṃ bhikkhuniṃ dhammena vinayena satthusāsanena anapaloketvā kārakasaṅghaṃ anaññāya gaṇassa chandaṃ osāraṇapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī samaggena saṅghena ukkhittaṃ bhikkhuniṃ dhammena vinayena satthusāsanena anapaloketvā kārakasaṅghaṃ anaññāya gaṇassa chandaṃ osāresi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

สังฆาทิเสสสิกขาบทเพราะเหตุแห่งการรับภิกษุณีผู้ที่สงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันยกวัตรแล้วโดยธรรม โดยวินัย โดยสัตถุศาสน์ เข้าหมู่ โดยไม่บอกกล่าวแก่การกสงฆ์ ไม่รู้ฉันทะของคณะสงฆ์ ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภถุลลนันทาภิกษุณี. ทรงปรารภเรื่องอะไร? ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องที่ถุลลนันทาภิกษุณีรับภิกษุณีผู้ที่สงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันยกวัตรแล้วโดยธรรม โดยวินัย โดยสัตถุศาสน์ เข้าหมู่ โดยไม่บอกกล่าวแก่การกสงฆ์ ไม่รู้ฉันทะของคณะสงฆ์. มีบัญญัติ ๑. ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ (สมุฏฐาน) แห่งธุรนิกเขป...ฯลฯ...

Avassutāya bhikkhuniyā avassutassa purisapuggalassa hatthato khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā bhuñjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Sundarīnandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sundarīnandā bhikkhunī avassutā avassutassa purisapuggalassa hatthato āmisaṃ paṭiggahesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – paṭhamapārājike…pe….

สังฆาทิเสสสิกขาบทเพราะเหตุแห่งการที่ภิกษุณีผู้กำหนัดแล้วรับของเคี้ยวหรือของฉันจากมือของบุรุษบุคคลผู้กำหนัดแล้วด้วยมือของตนแล้วฉัน ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภสุนทรีนันทาภิกษุณี. ทรงปรารภเรื่องอะไร? ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องที่สุนทรีนันทาภิกษุณีผู้กำหนัดแล้วได้รับอามิสจากมือของบุรุษบุคคลผู้กำหนัดแล้ว. มีบัญญัติ ๑. ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ (สมุฏฐาน) แห่งปาราชิกสิกขาบทที่ ๑...ฯลฯ...

‘‘Kiṃ te, ayye, eso purisapuggalo karissati avassuto vā anavassuto vā, yato tvaṃ anavassutā! Iṅgha, ayye, yaṃ te eso purisapuggalo deti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā taṃ tvaṃ sahatthā paṭiggahetvā khāda vā bhuñja vā’’ti uyyojanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Aññataraṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Aññatarā bhikkhunī – ‘‘kiṃ te, ayye, eso purisapuggalo karissati avassuto vā anavassuto vā, yato tvaṃ anavassutā! Iṅgha, ayye, yaṃ te eso purisapuggalo deti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā taṃ tvaṃ sahatthā paṭiggahetvā khāda vā bhuñja vā’’ti uyyojesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

สังฆาทิเสสสิกขาบทเพราะเหตุแห่งการแนะนำว่า ‘แม่เจ้า บุรุษบุคคลผู้นี้จะกำหนัดหรือไม่กำหนัดก็ตาม จักทำอะไรแก่ท่านได้ เพราะท่านไม่ได้กำหนัด! มาเถิด แม่เจ้า บุรุษบุคคลผู้นี้ให้ของเคี้ยวหรือของฉันใดแก่ท่าน ท่านจงรับของนั้นด้วยมือของตนแล้วเคี้ยวหรือฉันเถิด’ ทรงบัญญัติไว้ ณ ที่ไหน? ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ ณ กรุงสาวัตถี. ทรงปรารภใคร? ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง. ทรงปรารภเรื่องอะไร? ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งแนะนำว่า ‘แม่เจ้า บุรุษบุคคลผู้นี้จะกำหนัดหรือไม่กำหนัดก็ตาม จักทำอะไรแก่ท่านได้ เพราะท่านไม่ได้กำหนัด! มาเถิด แม่เจ้า บุรุษบุคคลผู้นี้ให้ของเคี้ยวหรือของฉันใดแก่ท่าน ท่านจงรับของนั้นด้วยมือของตนแล้วเคี้ยวหรือฉันเถิด’. มีบัญญัติ ๑. ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ อย่าง...ฯลฯ...

Kupitāya anattamanāya bhikkhuniyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Caṇḍakāḷiṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Caṇḍakāḷī bhikkhunī kupitā anattamanā evaṃ avaca – ‘‘buddhaṃ paccācikkhāmi, dhammaṃ paccācikkhāmi, saṅghaṃ paccācikkhāmi, sikkhaṃ paccācikkhāmī’’ti, tasmiṃ vatthusmiṃ[Pg.149]. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

ถามว่า สังฆาทิเสสเพราะภิกษุณีผู้โกรธ ไม่พอใจ ถูกสวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ (ทิฏฐินั้น) ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อจัณฑกาลี ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องภิกษุณีชื่อจัณฑกาลีโกรธ ไม่พอใจ ได้กล่าวอย่างนี้ว่า "ดิฉันบอกคืนพระพุทธเจ้า ดิฉันบอกคืนพระธรรม ดิฉันบอกคืนพระสงฆ์ ดิฉันบอกคืนสิกขา" มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

Kismiñcideva adhikaraṇe paccākatāya bhikkhuniyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Caṇḍakāḷiṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Caṇḍakāḷī bhikkhunī kismiñcideva adhikaraṇe paccākatā kupitā anattamanā evaṃ avaca – ‘‘chandagāminiyo ca bhikkhuniyo, dosagāminiyo ca bhikkhuniyo, mohagāminiyo ca bhikkhuniyo, bhayagāminiyo ca bhikkhuniyo’’ti, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

ถามว่า สังฆาทิเสสเพราะภิกษุณีผู้แพ้ในอธิกรณ์เรื่องใดเรื่องหนึ่ง ถูกสวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ (ทิฏฐินั้น) ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อจัณฑกาลี ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องภิกษุณีชื่อจัณฑกาลีแพ้ในอธิกรณ์เรื่องใดเรื่องหนึ่ง โกรธ ไม่พอใจ ได้กล่าวอย่างนี้ว่า "ภิกษุณีทั้งหลายลำเอียงเพราะรัก ภิกษุณีทั้งหลายลำเอียงเพราะชัง ภิกษุณีทั้งหลายลำเอียงเพราะหลง ภิกษุณีทั้งหลายลำเอียงเพราะกลัว" มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

Saṃsaṭṭhānaṃ bhikkhunīnaṃ yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Sambahulā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Sambahulā bhikkhuniyo saṃsaṭṭhā vihariṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

ถามว่า สังฆาทิเสสเพราะภิกษุณีทั้งหลายผู้คลุกคลี ถูกสวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ (ทิฏฐินั้น) ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องภิกษุณีหลายรูปอยู่คลุกคลีกัน มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

‘‘Saṃsaṭṭhā, ayye, tumhe viharatha. Mā tumhe nānā viharitthā’’ti uyyojentiyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā saṅghādiseso kattha paññattoti? Sāvatthiyaṃ paññatto. Kaṃ ārabbhāti? Thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Thullanandā bhikkhunī – ‘‘saṃsaṭṭhāva ayye, tumhe viharatha. Mā tamhe nānā viharitthā’’ti uyyojesi, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – dhuranikkhepe…pe….

ถามว่า สังฆาทิเสสเพราะภิกษุณีผู้ชักชวนว่า "แม่เจ้าทั้งหลาย พวกท่านจงอยู่คลุกคลีกันเถิด พวกท่านอย่าอยู่แยกกันเลย" ถูกสวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ (ทิฏฐินั้น) ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถุลลนันทา ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องภิกษุณีชื่อถุลลนันทาชักชวนว่า "แม่เจ้าทั้งหลาย พวกท่านจงอยู่คลุกคลีกันเถิด พวกท่านอย่าอยู่แยกกันเลย" มีบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ อย่าง คือ ธุรนิกเขปะ...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā pāṭidesanīyaṃ kattha paññattanti? Sāvatthiyaṃ paññattaṃ. Kaṃ ārabbhāti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha. Kismiṃ vatthusminti? Chabbaggiyā bhikkhuniyo dadhiṃ viññāpetvā bhuñjiṃsu, tasmiṃ vatthusmiṃ. Ekā paññatti, ekā anupaññatti. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti…pe….

ถามว่า ปาฏิเทสนียะเพราะขอเนยข้นมาฉัน ทรงบัญญัติไว้ที่ไหน ตอบว่า ทรงบัญญัติไว้ที่กรุงสาวัตถี ถามว่า ทรงปรารภใคร ตอบว่า ทรงปรารภพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ถามว่า ทรงปรารภเรื่องอะไร ตอบว่า ทรงปรารภเรื่องพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอเนยข้นมาฉัน มีบัญญัติ ๑ อนุบัญญัติ ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ อย่าง เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๔ อย่าง...ฯลฯ...

Katthapaññattivāro niṭṭhito paṭhamo.

กัตถบัญญัติวาร ที่ ๑ จบ

2. Katāpattivāro

๒. กตาปัตติวาร

1. Pārājikakaṇḍaṃ

๑. ปาราชิกกัณฑ์

249. Kāyasaṃsaggaṃ [Pg.150] sādiyanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā pañca āpattiyo āpajjati. Avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti pārājikassa; bhikkhu kāyena kāyaṃ āmasati, āpatti saṅghādisesassa; kāyena kāyapaṭibaddhaṃ āmasati, āpatti thullaccayassa; kāyapaṭibaddhena kāyapaṭibaddhaṃ āmasati, āpatti dukkaṭassa; aṅgulipatodake pācittiyaṃ – kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā imā pañca āpattiyo āpajjati.

๒๔๙. เพราะยินดีการเคล้าคลึงกาย ต้องอาบัติเท่าไร เพราะยินดีการเคล้าคลึงกาย ต้องอาบัติ ๕ อย่าง ภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการจับต้องต่ำกว่ากระดูกไหปลาร้า เหนือหัวเข่าขึ้นไป ของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุใช้กายจับต้องกาย ต้องอาบัติสังฆาทิเสส ใช้กายจับต้องของที่เนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติถุลลัจจัย ใช้ของที่เนื่องด้วยกายจับต้องของที่เนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ จี้ด้วยนิ้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์ เพราะยินดีการเคล้าคลึงกาย ต้องอาบัติ ๕ อย่างเหล่านี้

Vajjappaṭicchādanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Vajjappaṭicchādanapaccayā catasso āpattiyo āpajjati. Bhikkhunī jānaṃ pārājikaṃ dhammaṃ paṭicchādeti, āpatti pārājikassa; vematikā paṭicchādeti, āpatti thullaccayassa; bhikkhu saṅghādisesaṃ paṭicchādeti, āpatti pācittiyassa; ācāravipattiṃ paṭicchādeti, āpatti dukkaṭassa – vajjappaṭicchādanapaccayā imā catasso āpattiyo āpajjati.

เพราะปกปิดโทษ ต้องอาบัติเท่าไร เพราะปกปิดโทษ ต้องอาบัติ ๔ อย่าง ภิกษุณีรู้อยู่ ปกปิดปาราชิกธรรม ต้องอาบัติปาราชิก สงสัยแล้วปกปิด ต้องอาบัติถุลลัจจัย ภิกษุปกปิดสังฆาทิเสส ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ปกปิดอาจารวิบัติ ต้องอาบัติทุกกฏ เพราะปกปิดโทษ ต้องอาบัติ ๔ อย่างเหล่านี้

Yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā pañca āpattiyo āpajjati. Ukkhittānuvattikā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjati, ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti pārājikassa; bhedakānuvattikā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjati, āpatti saṅghādisesassa; pāpikāya diṭṭhiyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjati, āpatti pācittiyassa – yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā imā pañca āpattiyo āpajjati.

เพราะถูกสวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ ต้องอาบัติเท่าไร เพราะถูกสวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ ต้องอาบัติ ๕ อย่าง ภิกษุณีผู้ประพฤติตามภิกษุผู้ถูกลงอุกเขปนียกรรม ถูกสวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย จบกรรมวาจา ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุณีผู้ประพฤติตามภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ ถูกสวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส เพราะทิฏฐิอันลามก ถูกสวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ เพราะถูกสวดสมนุภาสน์อยู่จนถึงครั้งที่ ๓ ไม่ยอมสละ ต้องอาบัติ ๕ อย่างเหล่านี้

Aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūraṇapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūraṇapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Purisena – ‘‘itthannāmaṃ okāsaṃ āgacchā’’ti vuttā gacchati, āpatti dukkaṭassa; purisassa [Pg.151] hatthapāsaṃ okkantamatte āpatti thullaccayassa; aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūreti, āpatti pārājikassa – aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūraṇapaccayā imā tisso āpattiyo āpajjati.

เพราะเหตุแห่งการทำวัตถุข้อที่ ๘ ให้บริบูรณ์ ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะเหตุแห่งการทำวัตถุข้อที่ ๘ ให้บริบูรณ์ ต้องอาบัติ ๓ ตัว. บุรุษกล่าวว่า “เธอจงมายังสถานที่ชื่อโน้น” ภิกษุณีผู้ถูกกล่าวอย่างนั้นไป ต้องอาบัติทุกกฏ; เพียงก้าวล่วงหัตถบาสของบุรุษ ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ทำวัตถุข้อที่ ๘ ให้บริบูรณ์ ต้องอาบัติปาราชิก. เพราะเหตุแห่งการทำวัตถุข้อที่ ๘ ให้บริบูรณ์ ต้องอาบัติ ๓ ตัวเหล่านี้.

Pārājikā niṭṭhitā.

ปาราชิกกัณฑ์ จบ.

2. Saṅghādisesakaṇḍādi

๒. สังฆาทิเสสกัณฑ์ เป็นต้น

250. Ussayavādikā bhikkhunī aḍḍaṃ karaṇapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Ekassa āroceti, āpatti dukkaṭassa; dutiyassa āroceti, āpatti thullaccayassa; aḍḍapariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

๒๕๐. ภิกษุณีผู้กล่าวถ้อยคำแข่งดี เพราะเหตุแห่งการทำอรรถคดี ต้องอาบัติ ๓ ตัว. บอกแก่คนหนึ่ง ต้องอาบัติทุกกฏ; บอกแก่คนที่สอง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ในที่สุดแห่งอรรถคดี ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.

Coriṃ vuṭṭhāpanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

เพราะเหตุแห่งการอุปสมบทให้หญิงโจร ต้องอาบัติ ๓ ตัว. ด้วยญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ; ด้วยกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ในที่สุดแห่งกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.

Ekā gāmantaraṃ gamanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Gacchati, āpatti dukkaṭassa; paṭhamaṃ pādaṃ parikkhepaṃ atikkāmeti, āpatti thullaccayassa; dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti, āpatti saṅghādisesassa.

เพราะเหตุแห่งการไปสู่ละแวกบ้านอื่นผู้เดียว ต้องอาบัติ ๓ ตัว. ไป ต้องอาบัติทุกกฏ; ก้าวล่วงเขตด้วยเท้าที่หนึ่ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ก้าวล่วงด้วยเท้าที่สอง ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.

Samaggena saṅghena ukkhittaṃ bhikkhuniṃ dhammena vinayena satthusāsanena anapaloketvā kārakasaṅghaṃ anaññāya gaṇassa chandaṃ osāraṇapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

เพราะเหตุแห่งการรับภิกษุณีผู้ที่สงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันยกวัตรแล้วโดยธรรม โดยวินัย โดยสัตถุศาสน์ เข้าหมู่ โดยไม่บอกกล่าวการกสงฆ์ ไม่รู้ฉันทะของคณะ ต้องอาบัติ ๓ ตัว. ด้วยญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ; ด้วยกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ในที่สุดแห่งกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.

Avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa hatthato khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā bhuñjanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. ‘‘Khādissāmi bhuñjissāmī’’ti paṭiggaṇhāti, āpatti thullaccayassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti saṅghādisesassa; udakadantaponaṃ paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa.

ภิกษุณีผู้กำหนัดแล้ว เพราะเหตุแห่งการรับของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดี จากมือของบุรุษบุคคลผู้กำหนัดแล้ว ด้วยมือของตนแล้วฉัน ต้องอาบัติ ๓ ตัว. รับด้วยตั้งใจว่า “จักเคี้ยว จักฉัน” ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติสังฆาทิเสส; รับน้ำและไม้ชำระฟัน ต้องอาบัติทุกกฏ.

‘‘Kiṃ te, ayye, eso purisapuggalo karissati avassuto vā anavassuto vā, yato tvaṃ anavassutā! Iṅgha, ayye, yaṃ te eso purisapuggalo [Pg.152] deti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā taṃ tvaṃ sahatthā paṭiggahetvā khāda vā bhuñja vā’’ti, uyyojanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Tassā vacanena khādissāmi bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti thullaccayassa; bhojanapariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

เพราะเหตุแห่งการแนะนำว่า “แม่เจ้า บุรุษบุคคลผู้นี้จะกำหนัดหรือไม่กำหนัดก็ตาม จักทำอะไรแก่ท่านได้ เพราะท่านมิได้กำหนัด! เอาเถิด แม่เจ้า บุรุษบุคคลผู้นี้ให้ของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดีใดแก่ท่าน ท่านจงรับของนั้นด้วยมือของตนแล้วเคี้ยวหรือฉันเถิด” ต้องอาบัติ ๓ ตัว. รับด้วยคำของภิกษุณีนั้นด้วยตั้งใจว่า จักเคี้ยว จักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ; ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ในที่สุดแห่งการฉัน ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.

Kupitā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้โกรธเคือง เพราะเหตุแห่งการไม่สละคืนเมื่อถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่สาม ต้องอาบัติ ๓ ตัว. ด้วยญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ; ด้วยกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ในที่สุดแห่งกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.

Kismiñcideva adhikaraṇe paccākatā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้แพ้ในอธิกรณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง เพราะเหตุแห่งการไม่สละคืนเมื่อถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่สาม ต้องอาบัติ ๓ ตัว. ด้วยญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ; ด้วยกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ในที่สุดแห่งกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.

Saṃsaṭṭhā bhikkhunī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้คลุกคลี เพราะเหตุแห่งการไม่สละคืนเมื่อถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่สาม ต้องอาบัติ ๓ ตัว. ด้วยญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ; ด้วยกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ในที่สุดแห่งกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.

‘‘Saṃsaṭṭhāva, ayye, tumhe viharatha, mā tumhe nānā viharitthā’’ti uyyojentī yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjanapaccayā tisso āpattiyo āpajjati. Ñattiyā dukkaṭaṃ; dvīhi kammavācāhi thullaccayā; kammavācāpariyosāne āpatti saṅghādisesassa.

ภิกษุณีผู้แนะนำว่า “แม่เจ้าทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงคลุกคลีกันอยู่เถิด ท่านทั้งหลายอย่าแยกกันอยู่เลย” เพราะเหตุแห่งการไม่สละคืนเมื่อถูกสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่สาม ต้องอาบัติ ๓ ตัว. ด้วยญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ; ด้วยกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ในที่สุดแห่งกรรมวาจา ต้องอาบัติสังฆาทิเสส.

Dasa saṅghādisesā niṭṭhitā…pe….

สังฆาทิเสส ๑๐ สิกขาบท จบ...ฯลฯ...

(Yathā heṭṭhā tathā vitthāretabbā paccayameva nānākaraṇaṃ)

(พึงขยายความเหมือนในเบื้องต่ำฉันใด ก็พึงขยายความฉันนั้น มีเพียงปัจจัยเท่านั้นที่แตกต่างกัน)

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa – dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā imā dve āpattiyo āpajjati.

เพราะเหตุแห่งการขอโคนมมาฉัน ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะเหตุแห่งการขอโคนมมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ ตัว. รับด้วยตั้งใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ; ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ. เพราะเหตุแห่งการขอโคนมมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ ตัวเหล่านี้.

Katāpattivāro niṭṭhito dutiyo.

กตาปัตติวาร ที่ ๒ จบ.

3. Vipattivāro

๓. วิปัตติวาร

251. Kāyasaṃsaggaṃ [Pg.153] sādiyanapaccayā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ…pe… dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ ekaṃ vipattiṃ bhajanti – ācāravipattiṃ.

๒๕๑. อาบัติทั้งหลายเพราะเหตุแห่งการยินดีกายสังสัคคะ จัดเข้าในวิบัติเท่าไรในบรรดาวิบัติ ๔? อาบัติทั้งหลายเพราะเหตุแห่งการยินดีกายสังสัคคะ จัดเข้าในวิบัติ ๒ ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ บางทีจัดเข้าในสีลวิบัติ บางทีจัดเข้าในอาจารวิบัติ...ฯลฯ... อาบัติทั้งหลายเพราะเหตุแห่งการขอโคนมมาฉัน จัดเข้าในวิบัติเท่าไรในบรรดาวิบัติ ๔? อาบัติทั้งหลายเพราะเหตุแห่งการขอโคนมมาฉัน จัดเข้าในวิบัติ ๑ ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ อาจารวิบัติ.

Vipattivāro niṭṭhito tatiyo.

วิปัตติวาร ที่ ๓ จบ.

4. Saṅgahavāro

๔. สังคหวาร

252. Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ pañcahi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā saṅghādisesāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena…pe….

๒๕๒. อาบัติทั้งหลายเพราะเหตุแห่งการยินดีกายสังสัคคะ สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์เท่าไรในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗? อาบัติทั้งหลายเพราะเหตุแห่งการยินดีกายสังสัคคะ สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๕ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาราชิกาปัตติขันธ์, บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยสังฆาทิเสสาปัตติขันธ์, บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยถุลลัจจยาปัตติขันธ์, บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาจิตติยาปัตติขันธ์, บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยทุกกฏาปัตติขันธ์...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ dvīhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pāṭidesanīyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena.

อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน จัดเข้าในอาปัตติขันธ์เท่าไร จากอาปัตติขันธ์ ๗? อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน จัดเข้าในอาปัตติขันธ์ ๒ ขันธ์ จากอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีจัดเข้าในปาฏิเทสนียาปัตติขันธ์ บางทีจัดเข้าในทุกกฏาปัตติขันธ์

Saṅgahavāro niṭṭhito catuttho.

สังคหวาร ที่ ๔ จบ

5. Samuṭṭhānavāro

๕. สมุฏฐานวาร

253. Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato…pe….

๒๕๓. อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการยินดีกายสังสัคคะ เกิดขึ้นจากสมุฏฐานเท่าไร ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖? อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการยินดีกายสังสัคคะ เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน ๑ ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ เกิดขึ้นทางกายและจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา...ฯลฯ...

Dadhiṃ [Pg.154] viññāpetvā bhuñjanapaccayā āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti – siyā kāyato samuṭṭhanti, na vācato na cittato; siyā kāyato ca vācato ca samuṭṭhanti, na cittato; siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhanti.

อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน เกิดขึ้นจากสมุฏฐานเท่าไร ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖? อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน ๔ ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ บางทีเกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต, บางทีเกิดขึ้นทางกายและวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต, บางทีเกิดขึ้นทางกายและจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา, บางทีเกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต

Samuṭṭhānavāro niṭṭhito pañcamo.

สมุฏฐานวาร ที่ ๕ จบ

6. Adhikaraṇavāro

๖. อธิกรณวาร

254. Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ…pe….

๒๕๔. อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการยินดีกายสังสัคคะ เป็นอธิกรณ์ข้อไหน ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการยินดีกายสังสัคคะ เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ – āpattādhikaraṇaṃ.

อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน เป็นอธิกรณ์ข้อไหน ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔

Adhikaraṇavāro niṭṭhito chaṭṭho.

อธิกรณวาร ที่ ๖ จบ

7. Samathavāro

๗. สมถวาร

255. Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca…pe….

๒๕๕. อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการยินดีกายสังสัคคะ ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการยินดีกายสังสัคคะ ระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติทั้งหลายเพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน ระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ

Samathavāro niṭṭhito sattamo.

สมถวาร ที่ ๗ จบ

8. Samuccayavāro

๘. สมุจจยวาร

256. Kāyasaṃsaggaṃ [Pg.155] sādiyanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā pañca āpattiyo āpajjati. Avassutā bhikkhunī avassutassa purisapuggalassa adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti pārājikassa; bhikkhu kāyena kāyaṃ āmasati, āpatti saṅghādisesassa; kāyena kāyapaṭibaddhaṃ āmasati, āpatti thullaccayassa; kāyapaṭibaddhena kāyapaṭibaddhaṃ āmasati, āpatti dukkaṭassa; aṅgulipatodake pācittiyaṃ – kāyasaṃsaggaṃ sādiyanapaccayā imā pañca āpattiyo āpajjati.

๒๕๖. เพราะปัจจัยคือการยินดีกายสังสัคคะ ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะปัจจัยคือการยินดีกายสังสัคคะ ต้องอาบัติ ๕ อย่าง คือ ภิกษุณีผู้กำหนัด ยินดีการจับต้องของบุรุษบุคคลผู้กำหนัด ในที่ต่ำกว่ากระดูกไหปลาร้าลงมา เหนือวงเข่าขึ้นไป ต้องอาบัติปาราชิก, ภิกษุใช้กายถูกต้องกาย (ของมาตุคาม) ต้องอาบัติสังฆาทิเสส, ใช้กายถูกต้องของที่เนื่องด้วยกาย (ของมาตุคาม) ต้องอาบัติถุลลัจจัย, ใช้ของที่เนื่องด้วยกายถูกต้องของที่เนื่องด้วยกาย (ของมาตุคาม) ต้องอาบัติทุกกฏ, ในเพราะการจี้ด้วยนิ้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์ - เพราะปัจจัยคือการยินดีกายสังสัคคะ ต้องอาบัติ ๕ อย่างเหล่านี้

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ pañcahi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā saṅghādisesāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca…pe….

อาบัติเหล่านั้นจัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔? จัดเข้าในอาปัตติขันธ์เท่าไร ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗? เกิดขึ้นจากสมุฏฐานเท่าไร ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖? เป็นอธิกรณ์ข้อไหน ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติเหล่านั้นจัดเข้าในวิบัติ ๒ ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ บางทีเป็นสีลวิบัติ บางทีเป็นอาจารวิบัติ. จัดเข้าในอาปัตติขันธ์ ๕ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีจัดเข้าในปาราชิกาปัตติขันธ์ บางทีจัดเข้าในสังฆาทิเสสาปัตติขันธ์ บางทีจัดเข้าในถุลลัจจยาปัตติขันธ์ บางทีจัดเข้าในปาจิตติยาปัตติขันธ์ บางทีจัดเข้าในทุกกฏาปัตติขันธ์. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน ๑ ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ เกิดขึ้นทางกายและจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา. เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔. ระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ...ฯลฯ...

Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā dve āpattiyo āpajjati. Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa; ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa – dadhiṃ viññāpetvā bhuñjanapaccayā imā dve āpattiyo āpajjati.

เพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน ต้องอาบัติเท่าไร? เพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน ต้องอาบัติ ๒ อย่าง คือ รับประเคนด้วยคิดว่า 'จักฉัน' ต้องอาบัติทุกกฏ, ทุกๆ คำกลืน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ - เพราะปัจจัยคือการขอโภชนะแล้วฉัน ต้องอาบัติ ๒ อย่างเหล่านี้

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ[Pg.156]? Sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ ekaṃ vipattiṃ bhajanti – ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ dvīhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pāṭidesanīyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti – siyā kāyato samuṭṭhanti, na vācato na cittato; siyā kāyato ca vācato ca samuṭṭhanti, na cittato; siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti na vācato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhanti. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena cāti.

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔ อย่าง? สงเคราะห์ด้วยอาบัติขันธ์เท่าไร ในบรรดาอาบัติขันธ์ ๗? เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖? เป็นอธิกรณ์ข้อไหน ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ ๑ อย่าง คือ อาจารวิบัติ ในบรรดาวิบัติ ๔ อย่าง. สงเคราะห์ด้วยอาบัติขันธ์ ๒ อย่าง คือ บางทีสงเคราะห์ด้วยปาฏิเทสนียาบัติขันธ์ บางทีสงเคราะห์ด้วยทุกกฏาบัติขันธ์ ในบรรดาอาบัติขันธ์ ๗. เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๔ อย่าง ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ บางทีเกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต, บางทีเกิดขึ้นทางกายและวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต, บางทีเกิดขึ้นทางกายและจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา, บางทีเกิดขึ้นทางกาย วาจา และจิต. เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔. ระงับด้วยสมถะ ๓ อย่าง ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ.

Samuccayavāro niṭṭhito aṭṭhamo.

สมุจจยวารที่ ๘ จบแล้ว

Aṭṭha paccayavārā niṭṭhitā.

ปัจจยวาร ๘ วาร จบแล้ว

Bhikkhunīvibhaṅge soḷasa mahāvārā niṭṭhitā.

มหาวาร ๑๖ วาร ในภิกขุนีวิภังค์ จบแล้ว

Samuṭṭhānasīsasaṅkhepo

สังเขปหัวข้อสมุฏฐาน

Samuṭṭhānassuddānaṃ

อุทานของสมุฏฐาน

257.

๒๕๗.

Aniccā [Pg.157] sabbe saṅkhārā, dukkhānattā ca saṅkhatā;

Nibbānañceva paññatti, anattā iti nicchayā.

สังขารทั้งปวงไม่เที่ยง สังขตธรรมทั้งหลายเป็นทุกข์และเป็นอนัตตา พึงตัดสินว่า แม้นิพพานและบัญญัติก็เป็นอนัตตา

Buddhacande anuppanne, buddhādicce anuggate;

Tesaṃ sabhāgadhammānaṃ, nāmamattaṃ na nāyati.

เมื่อพระพุทธเจ้าผู้เปรียบดังดวงจันทร์ยังไม่เกิดขึ้น เมื่อพระพุทธเจ้าผู้เปรียบดังดวงอาทิตย์ยังไม่อุบัติขึ้น แม้เพียงชื่อแห่งสภาวธรรมเหล่านั้นก็ไม่ปรากฏ

Dukkaraṃ vividhaṃ katvā, pūrayitvāna pāramī;

Uppajjanti mahāvīrā, cakkhubhūtā sabrahmake.

พระมหาวีรเจ้าทั้งหลาย ผู้ทรงเป็นดุจดวงตาของโลกพร้อมทั้งพรหมโลก ทรงกระทำกรรมที่ทำได้ยากนานาประการ ทรงบำเพ็ญบารมีให้เต็มเปี่ยมแล้ว ย่อมอุบัติขึ้น

Te desayanti saddhammaṃ, dukkhahāniṃ sukhāvahaṃ;

Aṅgīraso sakyamuni, sabbabhūtānukampako.

พระศากยมุนีผู้มีพระรัศมีแผ่ออกจากพระวรกาย ผู้ทรงอนุเคราะห์แก่สรรพสัตว์ทั้งปวง พระองค์นั้น ย่อมทรงแสดงสัทธรรมอันเป็นเครื่องกำจัดทุกข์และนำมาซึ่งความสุข

Sabbasattuttamo sīho, piṭake tīṇi desayi;

Suttantamabhidhammañca, vinayañca mahāguṇaṃ.

พระองค์ผู้ประเสริฐกว่าสรรพสัตว์ทั้งปวง ผู้ทรงเป็นดุจราชสีห์ ได้ทรงแสดงปิฎก ๓ คือ สุตตันตะ อภิธรรม และพระวินัยอันมีคุณมาก

Evaṃ nīyati saddhammo, vinayo yadi tiṭṭhati;

Ubhato ca vibhaṅgāni, khandhakā yā ca mātikā.

ถ้าพระวินัยยังตั้งอยู่ สัทธรรมก็ย่อมดำรงอยู่ได้, อุภโตวิภังค์ ขันธกะ และมาติกา ก็เช่นกัน

Mālā suttaguṇeneva, parivārena ganthitā;

Tasseva parivārassa, samuṭṭhānaṃ niyato kataṃ.

(คัมภีร์เหล่านั้น) ร้อยกรองไว้ด้วยคัมภีร์บริวาร เหมือนพวงมาลัยที่ร้อยไว้ด้วยเส้นด้ายฉะนั้น, นิยตสมุฏฐานก็ถูกจัดทำไว้ในคัมภีร์บริวารนั้นเอง

Sambhedaṃ nidānaṃ caññaṃ, sutte dissanti upari;

Tasmā sikkhe parivāraṃ, dhammakāmo supesaloti.

สัมภินนสมุฏฐานและนิทานอย่างอื่น ก็ปรากฏอยู่ในพระสูตรเบื้องบน (คือคัมภีร์บริวาร) นั้น, เพราะฉะนั้น สัตบุรุษผู้ใคร่ธรรม มีศีลอันน่ารัก พึงศึกษาคัมภีร์บริวารเถิด

Terasasamuṭṭhānaṃ

เตรสสมุฏฐาน (สมุฏฐาน ๑๓ อย่าง)

Vibhaṅge dvīsu paññattaṃ, uddisanti uposathe;

Pavakkhāmi samuṭṭhānaṃ, yathāñāyaṃ suṇātha me.

สิกขาบทใดที่ทรงบัญญัติไว้ในวิภังค์ทั้งสอง ที่ท่านสวดแสดงในวันอุโบสถ, เราจักกล่าวสมุฏฐานของสิกขาบทนั้นตามแนวทางที่ถูกต้อง ขอท่านทั้งหลายจงฟังคำของเรา

Pārājikaṃ yaṃ paṭhamaṃ, dutiyañca tato paraṃ;

Sañcarittānubhāsanañca, atirekañca cīvaraṃ.

สมุฏฐานแห่งปาราชิกสิกขาบทที่ ๑, สมุฏฐานแห่งสิกขาบทที่ ๒, นอกจากนั้นยังมีสมุฏฐานแห่งสัญจริตตสิกขาบทและสมนุภาสนสิกขาบท, และสมุฏฐานแห่งอติเรกจีวรสิกขาบท

Lomāni padasodhammo, bhūtaṃ saṃvidhānena ca;

Theyyadesanacorī ca, ananuññātāya terasa.

สมุฏฐานแห่งเอฬกลมสิกขาบท, ปทโสธัมมสิกขาบท, ภูตาโรจนสิกขาบท, สังวิธานสิกขาบท, เถยยสัตถสิกขาบท, ธัมมเทสนาสิกขาบท, โจรีวุฏฐาปนสิกขาบท, และอนนุญาตสิกขาบท รวมเป็น ๑๓

Terasete samuṭṭhāna nayā, viññūhi cintitā.Ekekasmiṃ samuṭṭhāne, sadisā idha dissare.

นัยแห่งสมุฏฐาน ๑๓ เหล่านี้ บัณฑิตทั้งหลายได้คิดไว้แล้ว ในสมุฏฐานแต่ละอย่างๆ ในที่นี้ ย่อมปรากฏสิกขาบทที่มีสมุฏฐานเช่นเดียวกัน

1. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ

๑. ปฐมปาราชิกสมุฏฐาน

258.

๒๕๘.

Methunaṃ [Pg.158] sukkasaṃsaggo, aniyatā paṭhamikā;

Pubbūpaparipācitā, raho bhikkhuniyā saha.

เมถุนสิกขาบท, สุกกวิสัฏฐิสิกขาบท, กายสังสัคคสิกขาบท, อนิยตสิกขาบทที่ ๑, ปุพพูปคตสิกขาบท, ปริปาจิตสิกขาบท, และรโหสิกขาบท (การอยู่ร่วมกับภิกษุณีในที่ลับ)

Sabhojane raho dve ca, aṅguli udake hasaṃ;

Pahāre uggire ceva, tepaññāsā ca sekhiyā.

สโภชนสิกขาบท, รโหสิกขาบท ๒ สิกขาบท, อังคุลิปโตทกสิกขาบท, อุทกหสสิกขาบท, ปหารสิกขาบท, อุคคิรณสิกขาบท, และเสขิยสิกขาบท ๕๓ สิกขาบท

Adhakkhagāmāvassutā, talamaṭṭhañca suddhikā;

Vassaṃvuṭṭhā ca ovādaṃ, nānubandhe pavattiniṃ.

อธักขกสิกขาบท, คามันตรคมนสิกขาบท, อวัสสุตคาหนสิกขาบท, ตลฆาตกสิกขาบท, ชตุมัฏฐกสิกขาบท, อุทกสุทธิกสิกขาบท, วัสสังวุฏฐสิกขาบท, โอวาทสิกขาบท, นานุพันธนสิกขาบท, ปวัตตินีสิกขาบท

Chasattati ime sikkhā, kāyamānasikā katā;

Sabbe ekasamuṭṭhānā, paṭhamaṃ pārājikaṃ yathā.

สิกขาบท ๗๖ เหล่านี้ ท่านจัดไว้ว่ามีสมุฏฐานเกิดทางกายกับจิต สิกขาบททั้งหมดมีสมุฏฐานเดียว เหมือนปาราชิกสิกขาบทที่ ๑

Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

ปฐมปาราชิกสมุฏฐาน จบ

2. Dutiyapārājikasamuṭṭhānaṃ

๒. ทุติยปาราชิกสมุฏฐาน

259.

๒๕๙.

Adinnaṃ viggahuttari, duṭṭhullā attakāminaṃ;

Amūlā aññabhāgiyā, aniyatā dutiyikā.

อทินนาทานสิกขาบท, มนุสสวิคคหสิกขาบท, อุตตริมนุสสธัมมสิกขาบท, ทุฏฐุลลวาจาสิกขาบท, อัตตกามปาริจริยสิกขาบท, อมูลกสิกขาบท, อัญญภาคิยสิกขาบท, อนิยตสิกขาบทที่ ๒

Acchinde pariṇāmane, musā omasapesuṇā;

Duṭṭhullā pathavīkhaṇe, bhūtaṃ aññāya ujjhāpe.

อัจฉินทนสิกขาบท, ปริณามนสิกขาบท, มุสาวาทสิกขาบท, โอมสวาทสิกขาบท, ภิกขุเปสุญญสิกขาบท, ทุฏฐุลลาปัตติอาโรจนสิกขาบท, ปฐวีขณนสิกขาบท, ภูตคามสิกขาบท, อัญญวาทกสิกขาบท, อุชฌาปนกสิกขาบท

Nikkaḍḍhanaṃ siñcanañca, āmisahetu bhuttāvī;

Ehi anādari bhiṃsā, apanidhe ca jīvitaṃ.

นิกกัฑฒนสิกขาบท, สิญจนสิกขาบท, อามิสเหตุสิกขาบท, ภุตตาวีสิกขาบท, เอหิสิกขาบท, อนาทริยสิกขาบท, ภิงสาปนสิกขาบท, อปนิธาปนสิกขาบท, และชีวิตสิกขาบท

Jānaṃ sappāṇakaṃ kammaṃ, ūnasaṃvāsanāsanā;

Sahadhammikavilekhā, moho amūlakena ca.

ชานังสัปปาณกสิกขาบท, กัมมอุกโกฏนสิกขาบท, อูนวีสติวัสสสิกขาบท, อุกขิตตกสังวาสสิกขาบท, นาสิตกสามเณรสัมโภคสิกขาบท, สหธัมมิกวุจจมานสิกขาบท, วิเลขนสิกขาบท, โมหนสิกขาบท, และอมูลกานุทธংসนสิกขาบท

Kukkuccaṃ dhammikaṃ cīvaraṃ, datvā pariṇāmeyya puggale;

Kiṃ te akālaṃ acchinde, duggahī nirayena ca.

กุกกุจจุปปาทนสิกขาบท, ธัมมิกสิกขาบท (ฉันทัง ทัตวา ขิยนสิกขาบท), จีวรัง ทัตวา ขิยนสิกขาบท, ปุคคลปริณามนสิกขาบท, ทุติยอวัสสุตสิกขาบท, อกาลจีวรภาชนสิกขาบท, จีวรปริวรรตอัจฉันทนสิกขาบท, ปรังอุชฌาปนสิกขาบท, และอภิสปนสิกขาบท

Gaṇaṃ vibhaṅgaṃ dubbalaṃ, kathināphāsupassayaṃ;

Akkosacaṇḍī maccharī, gabbhinī ca pāyantiyā.

คณจีวรลาภสิกขาบท, จีวรวิภังคสิกขาบท, ทุพพลจีวรปัจจาสาสิกขาบท, กฐินุทธารสิกขาบท, อผาสุกรณสิกขาบท, อุปัสสยสิกขาบท, อักโกสสิกขาบท, จัณฑิกสิกขาบท, กุลมัจฉรีสิกขาบท, คัพภินีสิกขาบท, และปายันตีสิกขาบท

Dvevassaṃ [Pg.159] sikkhā saṅghena, tayo ceva gihīgatā;

Kumāribhūtā tisso ca, ūnadvādasasammatā.

เทววสสสิกขาบท, สังเฆน อสัมมตสิกขาบท, คิหิคตสิกขาบท ๓ สิกขาบท, กุมารีภูตสิกขาบท ๓ สิกขาบท, และอูนทวาทสวสสวุฏฐาปนสิกขาบท และปริปุณณทวาทสวสสวุฏฐาปนสิกขาบท

Alaṃ tāva sokāvāsaṃ, chandā anuvassā ca dve;

Sikkhāpadā sattatime, samuṭṭhānā tikā katā.

อลันตาวสิกขาบท, โสกาวาสสิกขาบท, ฉันทสิกขาบท (ปาริวาสิกฉันททานสิกขาบท), อนุวสสวุฏฐาปนสิกขาบท และเทววุฏฐาปนสิกขาบท สิกขาบท ๗๐ เหล่านี้ ท่านจัดไว้ว่าเป็นติกสมุฏฐาน

Kāyacittena na vācā, vācācittaṃ na kāyikaṃ;

Tīhi dvārehi jāyanti, pārājikaṃ dutiyaṃ yathā.

(สิกขาบทเหล่านี้) เกิดทางกายกับจิต ไม่เกิดทางวาจา, เกิดทางวาจากับจิต ไม่เกิดทางกาย, เกิดทางทวาร ๓ เหมือนทุติยปาราชิก

Dutiyapārājikasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

ทุติยปาราชิกสมุฏฐาน จบ

3. Sañcarittasamuṭṭhānaṃ

๓. สัญจริตตสมุฏฐาน

260.

๒๖๐.

Sañcarī kuṭi vihāro, dhovanañca paṭiggaho;

Viññattuttari abhihaṭṭhuṃ, ubhinnaṃ dūtakena ca.

สัญจริตตสิกขาบท, กุฏิกาสิกขาบท, วิหารสิกขาบท, โธวนสิกขาบท (ปุราณจีวรโธวนสิกขาบท), ปฏิคคหสิกขาบท (จีวรปฏิคคหณสิกขาบท), วิญญัตติสิกขาบท (อัญญาตกวิญญัตติสิกขาบท), ตตุตตริสาทิยนสิกขาบท, อุปักขฏสิกขาบท ๒ สิกขาบท, และทูตกสิกขาบท

Kosiyā suddhadvebhāgā, chabbassāni nisīdanaṃ;

Riñcanti rūpikā ceva, ubho nānappakārakā.

โกสิยสิกขาบท, สุทธกาฬกสิกขาบท, เทวภาคสิกขาบท, ฉัพพัสสสิกขาบท, นิสีทนสันถตสิกขาบท, เอฬกโลมโธวาปนสิกขาบท, รูปิยสิกขาบท, และนานัปปการกสิกขาบท ๒ สิกขาบท (คือ รูปิยสังโวหารสิกขาบท และ กยวิกยสิกขาบท)

Ūnabandhanavassikā, suttaṃ vikappanena ca;

Dvāradānasibbāni ca, pūvapaccayajoti ca.

อูนปัญจพันธนสิกขาบท, วัสสิกสาฏิกสิกขาบท, สุตตวิญญัตติสิกขาบท, เปสการสิกขาบท, มหัลลกวิหารสิกขาบท, จีวรทานสิกขาบท, จีวรสิพพนสิกขาบท, กาณมาตาสิกขาบท, มหานามสิกขาบท, และโชติสิกขาบท

Ratanaṃ sūci mañco ca, tūlaṃ nisīdanakaṇḍu ca;

Vassikā ca sugatena, viññatti aññaṃ cetāpanā.

รตนสิกขาบท, สูจิฆรสิกขาบท, มัญจสิกขาบท, ตูโลนัทธสิกขาบท, นิสีทนสิกขาบท, กัณฑุปฏิจฉาทิสิกขาบท, วัสสิกสาฏิกสิกขาบท, สุคตสิกขาบท (นันทัตเถรสิกขาบท), อัญญวิญญาปนสิกขาบท, และอัญญเจตาปนสิกขาบท

Dve saṅghikā mahājanikā, dve puggalalahukā garu;

Dve vighāsā sāṭikā ca, samaṇacīvarena ca.

สังฆิกสิกขาบท ๒ สิกขาบท, มหาชนิกสิกขาบท ๒ สิกขาบท, ปุคคลสิกขาบท, ลหุกสิกขาบท, ครุสิกขาบท, วิฆาสสิกขาบท ๒ สิกขาบท, สาฏิกสิกขาบท, และสมณจีวรสิกขาบท

Samapaññāsime dhammā, chahi ṭhānehi jāyare;

Kāyato na vācācittā, vācato na kāyamanā.

สิกขาบท ๕๐ ถ้วนเหล่านี้ เกิดจากฐาน ๖ อย่าง คือ เกิดทางกาย ไม่เกิดทางวาจากับจิต, เกิดทางวาจา ไม่เกิดทางกายกับใจ

Kāyavācā na ca cittā, kāyacittā na vācikā ;

Vācācittā na kāyena, tīhi dvārehi jāyare.

เกิดทางกายกับวาจา ไม่เกิดทางจิต, เกิดทางกายกับจิต ไม่เกิดทางวาจา, เกิดทางวาจากับจิต ไม่เกิดทางกาย, (และ) เกิดทางทวาร ๓

Chasamuṭṭhānikā ete, sañcarittena sādisā.

สิกขาบทเหล่านี้ เป็นฉสมุฏฐานิกะ (มีสมุฏฐาน ๖) เหมือนกับสัญจริตตสิกขาบท

Sañcarittasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

สัญจริตตสมุฏฐาน จบ

4. Samanubhāsanāsamuṭṭhānaṃ

๔. สมนุภาสนาสมุฏฐาน

261.

๒๖๑.

Bhedānuvattadubbaca[Pg.160], dūsaduṭṭhulladiṭṭhi ca;

Chandaṃ ujjagghikā dve ca, dve ca saddā na byāhare.

เภทานุวัตตกสิกขาบท, ทุพพจสิกขาบท, กุลทูสกสิกขาบท, ทุฏฐุลลสิกขาบท, ทิฏฐิสิกขาบท, ฉันทสิกขาบท, อุชชัคฆิกสิกขาบท ๒ สิกขาบท, สัททสิกขาบท ๒ สิกขาบท, และนัพยาหรณสิกขาบท

Chamā nīcāsane ṭhānaṃ, pacchato uppathena ca;

Vajjānuvattigahaṇā, osāre paccācikkhanā.

ฉมาสิกขาบท, นีจาสนสิกขาบท, ฐานสิกขาบท, ปัจฉโตสิกขาบท, อุปปเถนสิกขาบท, วัชชัปปฏิจฉาทนสิกขาบท, อุกขิตตานุวัตตนสิกขาบท, คหณสิกขาบท (อัฏฐวัตถุกสิกขาบท), โอสารณสิกขาบท, และปัจจาจิกขณสิกขาบท

Kismiṃ saṃsaṭṭhā dve vadhi, visibbe dukkhitāya ca;

Puna saṃsaṭṭhā na vūpasame, ārāmañca pavāraṇā.

กิสมิญจิเทวสิกขาบท, สังสัฏฐสิกขาบท ๒ สิกขาบท, วธิสิกขาบท, วิสิพเพสิกขาบท, ทุกขิตาสิกขาบท, สังสัฏฐสิกขาบทอีก, นวูปสมสิกขาบท, อารามสิกขาบท, และปวารณา

Anvaddhaṃ saha jīviniṃ, dve cīvaraṃ anubandhanā;

Sattatiṃsa ime dhammā, kāyavācāya cittato.

อันวัฑฒสิกขาบท, สหชีวินีสิกขาบท ๒ สิกขาบท, จีวรสิกขาบท, อนุพันธนาสิกขาบท สิกขาบท ๓๗ เหล่านี้ (เกิด) จากกาย วาจา และจิต

Sabbe ekasamuṭṭhānā, samanubhāsanā yathā.

ทั้งหมดเป็นเอกสมุฏฐาน เหมือนสมนุภาสนสิกขาบท

Samanubhāsanāsamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

สมนุภาสนาสมุฏฐาน จบ

5. Kathinasamuṭṭhānaṃ

๕. กฐินสมุฏฐาน

262.

๒๖๒.

Ubbhataṃ kathinaṃ tīṇi, paṭhamaṃ pattabhesajjaṃ;

Accekaṃ cāpi sāsaṅkaṃ, pakkamantena vā duve.

กฐินสิกขาบท ๓ สิกขาบทที่ขึ้นต้นด้วย "อุพภตัง", ปฐมปัตตสิกขาบท, เภสัชชสิกขาบท, อัจเจกจีวรสิกขาบท, สาสังกสิกขาบท, และปักกมันตสิกขาบท ๒ สิกขาบท

Upassayaṃ paramparā, anatirittaṃ nimantanā;

Vikappaṃ rañño vikāle, vosāsāraññakena ca.

อุปัสสยสิกขาบท, ปรัมปรโภชนสิกขาบท, อนติริตตสิกขาบท, นิมันตนสิกขาบท, วิกัปปนสิกขาบท, รัญโญสิกขาบท, วิกาลสิกขาบท, และโวสาสารัญญกสิกขาบท (คือ ทุติยปาฏิเทสนียะ และ จตุตถปาฏิเทสนียะ)

Ussayāsannicayañca, pure pacchā vikāle ca;

Pañcāhikā saṅkamanī, dvepi āvasathena ca.

อุสสยวาทิกสิกขาบท, สันนิจยสิกขาบท, ปุเรภัตตสิกขาบท, ปัจฉาภัตตสิกขาบท, วิกาลสิกขาบท, ปัญจาหิกสิกขาบท, สังคมนียสิกขาบท, และอาวสถสิกขาบท ๒ สิกขาบท

Pasākhe āsane ceva, tiṃsa ekūnakā ime;

Kāyavācā na ca cittā, tīhi dvārehi jāyare.

ปสาขสิกขาบท, อาสนสิกขาบท สิกขาบท ๒๙ เหล่านี้ เกิดทางกายกับวาจา ไม่เกิดทางจิต, (และ) เกิดทางทวาร ๓

Dvisamuṭṭhānikā sabbe, kathinena sahāsamā.

ทั้งหมดเป็นทวิสมุฏฐานิกะ (มีสมุฏฐาน ๒) เหมือนกับกฐินสิกขาบท

Kathinasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

กฐินสมุฏฐาน จบ

6. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ

๖. เอฬกลอมสมุฏฐาน

263.

๒๖๓.

Eḷakalomā [Pg.161] dve seyyā, āhacca piṇḍabhojanaṃ;

Gaṇavikālasannidhi, dantaponena celakā.

เอฬกลอมสิกขาบท, สหเสยยสิกขาบท ๒ สิกขาบท, อาหัจจปิณฑโภชนสิกขาบท, คณโภชนสิกขาบท, วิกาลโภชนสิกขาบท, สันนิธิการกสิกขาบท, ทันตโปนสิกขาบท, อเจลกสิกขาบท

Uyyuttaṃ senaṃ uyyodhi, surā orena nhāyanā;

Dubbaṇṇe dve desanikā, lasuṇupatiṭṭhe naccanā.

อุยยุตตเสนสิกขาบท, เสนาวสนสิกขาบท, อุยโยธิกสิกขาบท, สุราปานสิกขาบท, โอเรนัทธมาสนหานสิกขาบท, ทุพพัณณกรณสิกขาบท, ปาฏิเทสนียสิกขาบท ๒ สิกขาบท, ลสุณสิกขาบท, อุปัฏฐิตสิกขาบท, นัจจนสิกขาบท

Nhānamattharaṇaṃ seyyā, antoraṭṭhe tathā bahi;

Antovassaṃ cittāgāraṃ, āsandi suttakantanā.

นหานสิกขาบท, อัตถรณสิกขาบท, เสยยสิกขาบท, อันโตรัฏฐสิกขาบท, ติโรรัฏฐสิกขาบท, อันโตวสฺสสิกขาบท, จิตตาคารสิกขาบท, อาสันทิสิกขาบท, สุตตกันตนสิกขาบท

Veyyāvaccaṃ sahatthā ca, abhikkhukāvāsena ca;

Chattaṃ yānañca saṅghāṇiṃ, alaṅkāraṃ gandhavāsitaṃ.

เวยยาวัจจสิกขาบท, สหัตถสิกขาบท, อภิกขุกาวาสสิกขาบท, ฉัตตสิกขาบท, ยานสิกขาบท, สังฆาณิสิกขาบท, อลังการสิกขาบท, คันธวาสิตสิกขาบท

Bhikkhunī sikkhamānā ca, sāmaṇerī gihiniyā;

Asaṃkaccikā āpatti, cattārīsā catuttari.

ภิกขุนีอุมมัททนสิกขาบท, สิกขมานอุมมัททนสิกขาบท, สามเณรีอุมมัททนสิกขาบท, คิหินีอุมมัททนสิกขาบท, อสังกัจจิกาบัติ, สิกขาบท ๔๔ สิกขาบท

Kāyena na vācācittena, kāyacittena na vācato;

Dvisamuṭṭhānikā sabbe, samā eḷakalomikāti.

(สิกขาบทเหล่านี้) เกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางวาจาและจิต, เกิดขึ้นทางกายและจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา, สิกขาบททั้งหมดเป็นทวิสมุฏฐาน เหมือนกับเอฬกลอมสิกขาบท

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

เอฬกลอมสมุฏฐาน จบ

7. Padasodhammasamuṭṭhānaṃ

๗. ปทโสธัมมสมุฏฐาน

264.

๒๖๔.

Padaññatra asammatā, tathā atthaṅgatena ca;

Tiracchānavijjā dve vuttā, anokāso ca pucchanā.

ปทโสธัมมสิกขาบท, อัญญตรสิกขาบท, อสัมมตสิกขาบท, และอัตถังคตสิกขาบท, ติรัจฉานวิชชาสิกขาบท ๒ สิกขาบทที่ทรงแสดงไว้, และอโนกาสปุจฉนสิกขาบท

Satta sikkhāpadā ete, vācā na kāyacittato ;

Vācācittena jāyanti, na tu kāyena jāyare.

สิกขาบท ๗ สิกขาบทเหล่านี้ เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางกายและจิต, เกิดขึ้นทางวาจาและจิต แต่ไม่เกิดขึ้นทางกาย

Dvisamuṭṭhānikā sabbe, padasodhammasadisā.

สิกขาบททั้งหมดเป็นทวิสมุฏฐาน เหมือนกับปทโสธัมมสิกขาบท

Padasodhammasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

ปทโสธัมมสมุฏฐาน จบ

8. Addhānasamuṭṭhānaṃ

๘. อัทธานสมุฏฐาน

265.

๒๖๕.

Addhānanāvaṃ [Pg.162] paṇītaṃ, mātugāmena saṃhare;

Dhaññaṃ nimantitā ceva, aṭṭha ca pāṭidesanī.

อัทธานสิกขาบท, นาวาสิกขาบท, ปณีตโภชนสิกขาบท, มาตุคามสิกขาบท, โลมสังหรสิกขาบท, ธัญญสิกขาบท, นิมันติตสิกขาบท, และปาฏิเทสนียสิกขาบท ๘ สิกขาบท

Sikkhā pannarasa ete, kāyā na vācā na manā;

Kāyavācāhi jāyanti, na te cittena jāyare.

สิกขาบท ๑๕ สิกขาบทเหล่านี้ เกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต, เกิดขึ้นทางกายและวาจา แต่สิกขาบทเหล่านั้นไม่เกิดขึ้นทางจิต

Kāyacittena jāyanti, na te jāyanti vācato;

Kāyavācāhi cittena, samuṭṭhānā catubbidhā.

เกิดขึ้นทางกายและจิต แต่สิกขาบทเหล่านั้นไม่เกิดขึ้นทางวาจา, เกิดขึ้นทางกายและวาจาและจิต สมุฏฐานมี ๔ อย่าง

Paññattā buddhañāṇena, addhānena sahā samā.

อันพระพุทธเจ้าผู้มีพระญาณทรงบัญญัติไว้ ซึ่งเหมือนกับอัทธานสิกขาบท

Addhānasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

อัทธานสมุฏฐาน จบ

9. Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ

๙. เถยยสัตถสมุฏฐาน

266.

๒๖๖.

Theyyasatthaṃ upassuti, sūpaviññāpanena ca;

Rattichannañca okāsaṃ, ete byūhena sattamā.

เถยยสัตถสิกขาบท, อุปัสสุติสิกขาบท, สูปวิญญาปนสิกขาบท, รัตติสิกขาบท, ฉันนสิกขาบท, โอกาสสิกขาบท, และพยูหสิกขาบทเป็นที่ ๗

Kāyacittena jāyanti, na te jāyanti vācato;

Tīhi dvārehi jāyanti, dvisamuṭṭhānikā ime.

(สิกขาบทเหล่านี้) เกิดขึ้นทางกายและจิต แต่ไม่เกิดขึ้นทางวาจา, เกิดขึ้นทางทวาร ๓, สิกขาบทเหล่านี้เป็นทวิสมุฏฐาน

Theyyasatthasamuṭṭhānā, desitādiccabandhunā.

พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระอาทิตย์ ทรงแสดงแล้วว่าเป็นเถยยสัตถสมุฏฐาน

Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

เถยยสัตถสมุฏฐาน จบ

10. Dhammadesanāsamuṭṭhānaṃ

๑๐. ธัมมเทสนาสมุฏฐาน

267.

๒๖๗.

Chattapāṇissa saddhammaṃ, na desenti tathāgatā;

Evameva daṇḍapāṇissa, satthaāvudhapāṇinaṃ.

พระตถาคตเจ้าทั้งหลาย ย่อมไม่ทรงแสดงสัทธรรมแก่คนถือร่ม, ฉันนั้นเหมือนกัน (ย่อมไม่ทรงแสดง) แก่คนถือไม้เท้า, แก่คนถือศัสตราและอาวุธ

Pādukupāhanā yānaṃ, seyyapallatthikāya ca;

Veṭhitoguṇṭhito ceva, ekādasamanūnakā.

(ย่อมไม่ทรงแสดง) แก่คนสวมรองเท้าไม้, สวมรองเท้า, นั่งบนยาน, นอนอยู่บนที่นอน, และนั่งรัดเข่า, และแก่คนโพกศีรษะและคนคลุมศีรษะ, (สิกขาบท) ๑๑ สิกขาบทถ้วน

Vācācittena jāyanti, na te jāyanti kāyato;

Sabbe ekasamuṭṭhānā, samakā dhammadesane.

(สิกขาบทเหล่านี้) เกิดขึ้นทางวาจาและจิต แต่ไม่เกิดขึ้นทางกาย, ทั้งหมดเป็นเอกสมุฏฐาน เหมือนกับธัมมเทสนาสิกขาบท

Dhammadesanāsamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

ธัมมเทสนาสมุฏฐาน จบ

11. Bhūtārocanasamuṭṭhānaṃ

๑๑. ภูตาโรจนสมุฏฐาน

268.

๒๖๘.

Bhūtaṃ [Pg.163] kāyena jāyati, na vācā na ca cittato;

Vācato ca samuṭṭhāti, na kāyā na ca cittato.

ภูตาโรจนสิกขาบท เกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางวาจา และไม่เกิดขึ้นทางจิต และเกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางกาย และไม่เกิดขึ้นทางจิต

Kāyavācāya jāyati, na tu jāyati cittato;

Bhūtārocanakā nāma, tīhi ṭhānehi jāyati.

เกิดขึ้นทางกายและวาจา แต่ไม่เกิดขึ้นทางจิต สิกขาบทชื่อภูตาโรจนะ เกิดขึ้นจากฐานะ 3 อย่าง

Bhūtārocanasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

สมุฏฐานแห่งภูตาโรจนสิกขาบท จบแล้ว

12. Corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ

๑๒. สมุฏฐานแห่งโจรีวุฏฐาปนสิกขาบท

269.

๒๖๙.

Corī vācāya cittena, na taṃ jāyati kāyato;

Jāyati tīhi dvārehi, corivuṭṭhāpanaṃ idaṃ;

Akataṃ dvisamuṭṭhānaṃ, dhammarājena bhāsitaṃ.

โจรีวุฏฐาปนสิกขาบท เกิดขึ้นทางวาจาและจิต สิกขาบทนั้นไม่เกิดขึ้นทางกาย เกิดขึ้นจากทวาร 3 โจรีวุฏฐาปนสิกขาบทนี้ พระธรรมราชาตรัสว่าเป็นอกตทวิสมุฏฐาน

Corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

สมุฏฐานแห่งโจรีวุฏฐาปนสิกขาบท จบแล้ว

13. Ananuññātasamuṭṭhānaṃ

๑๓. สมุฏฐานแห่งอนนุญาตสิกขาบท

270.

๒๗๐.

Ananuññātaṃ vācāya, na kāyā na ca cittato;

Jāyati kāyavācāya, na taṃ jāyati cittato.

อนนุญาตสิกขาบท เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางกาย และไม่เกิดขึ้นทางจิต เกิดขึ้นทางกายและวาจา สิกขาบทนั้นไม่เกิดขึ้นทางจิต

Jāyati vācācittena, na taṃ jāyati kāyato;

Jāyati tīhi dvārehi, akataṃ catuṭhānikaṃ.

เกิดขึ้นทางวาจาและจิต สิกขาบทนั้นไม่เกิดขึ้นทางกาย เกิดขึ้นจากทวาร 3 เป็นอกตจตุสมุฏฐาน

Ananuññātasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ.

สมุฏฐานแห่งอนนุญาตสิกขาบท จบแล้ว

Samuṭṭhānañhi saṅkhepaṃ, dasa tīṇi sudesitaṃ;

Asammohakaraṃ ṭhānaṃ, nettidhammānulomikaṃ;

Dhārayanto imaṃ viññū, samuṭṭhāne na muyhatīti.

สมุฏฐาน 13 ประการนี้ ที่ทรงแสดงไว้ดีแล้วโดยย่อ เป็นเหตุไม่ให้หลง เป็นไปตามหลักธรรมในพระวินัย ผู้มีปัญญาทรงจำสมุฏฐานนี้ไว้ ย่อมไม่หลงในสมุฏฐานทั้งหลาย

Samuṭṭhānasīsasaṅkhepo niṭṭhito.

สังเขปหัวข้อสมุฏฐาน จบแล้ว

Antarapeyyālaṃ

อันตรเปยยาล

Katipucchāvāro

กติปุจฉาวาร

271. Kati [Pg.164] āpattiyo? Kati āpattikkhandhā? Kati vinītavatthūni? Kati agāravā? Kati gāravā? Kati vinītavatthūni? Kati vipattiyo? Kati āpattisamuṭṭhānā? Kati vivādamūlāni? Kati anuvādamūlāni? Kati sāraṇīyā dhammā? Kati bhedakaravatthūni? Kati adhikaraṇāni? Kati samathā?

๒๗๑. อาบัติมีเท่าไร อาบัติขันธ์มีเท่าไร วินีตวัตถุมีเท่าไร อคารวะมีเท่าไร คารวะมีเท่าไร วินีตวัตถุมีเท่าไร วิบัติมีเท่าไร อาปัตติสมุฏฐานมีเท่าไร วิวาทมูลมีเท่าไร อนุวาทมูลมีเท่าไร สาราณิยธรรมมีเท่าไร เภทกรวัตถุมีเท่าไร อธิกรณ์มีเท่าไร สมถะมีเท่าไร

Pañca āpattiyo. Pañca āpattikkhandhā. Pañca vinītavatthūni. Satta āpattiyo. Satta āpattikkhandhā. Satta vinītavatthūni. Cha agāravā. Cha gāravā. Cha vinītavatthūni. Catasso vipattiyo. Cha āpattisamuṭṭhānā. Cha vivādamūlāni. Cha anuvādamūlāni. Cha sāraṇīyā dhammā. Aṭṭhārasa bhedakaravatthūni. Cattāri adhikaraṇāni. Satta samathā.

อาบัติมี 5 อาบัติขันธ์มี 5 วินีตวัตถุมี 5 อาบัติมี 7 อาบัติขันธ์มี 7 วินีตวัตถุมี 7 อคารวะมี 6 คารวะมี 6 วินีตวัตถุมี 6 วิบัติมี 4 อาปัตติสมุฏฐานมี 6 วิวาทมูลมี 6 อนุวาทมูลมี 6 สาราณิยธรรมมี 6 เภทกรวัตถุมี 18 อธิกรณ์มี 4 สมถะมี 7

Tattha katamā pañca āpattiyo? Pārājikāpatti, saṅghādisesāpatti, pācittiyāpatti, pāṭidesanīyāpatti, dukkaṭāpatti – imā pañca āpattiyo.

บรรดาอาบัติเหล่านั้น อาบัติ 5 เป็นไฉน คือ ปาราชิกาบัติ สังฆาทิเสสาบัติ ปาจิตติยาบัติ ปาฏิเทสนียาบัติ ทุกกฏาบัติ - เหล่านี้คืออาบัติ 5

Tattha katame pañca āpattikkhandhā? Pārājikāpattikkhandho, saṅghādisesāpattikkhandho, pācittiyāpattikkhandho, pāṭidesanīyāpattikkhandho, dukkaṭāpattikkhandho – ime pañca āpattikkhandhā.

บรรดาอาบัติขันธ์เหล่านั้น อาบัติขันธ์ 5 เป็นไฉน คือ ปาราชิกาบัติขันธ์ สังฆาทิเสสาบัติขันธ์ ปาจิตติยาบัติขันธ์ ปาฏิเทสนียาบัติขันธ์ ทุกกฏาบัติขันธ์ - เหล่านี้คืออาบัติขันธ์ 5

Tattha katamāni pañca vinītavatthūni? Pañcahi āpattikkhandhehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto – imāni pañca vinītavatthūni.

บรรดาอาบัติเหล่านั้น วินีตวัตถุ 5 เป็นไฉน คือ การงด การเว้น การเว้นขาด การกำจัดเวร การไม่ทำ การไม่ประกอบ การไม่ล่วงละเมิด การไม่ก้าวล่วงเขตแดน การทำลายซึ่งเครื่องกั้น จากอาบัติขันธ์ 5 - เหล่านี้คือวินีตวัตถุ 5

Tattha katamā satta āpattiyo? Pārājikāpatti, saṅghādisesāpatti, thullaccayāpatti, pācittiyāpatti, pāṭidesanīyāpatti, dukkaṭāpatti, dubbhāsitāpatti – imā satta āpattiyo.

บรรดาอาบัติเหล่านั้น อาบัติ 7 เป็นไฉน คือ ปาราชิกาบัติ สังฆาทิเสสาบัติ ถุลลัจจยาบัติ ปาจิตติยาบัติ ปาฏิเทสนียาบัติ ทุกกฏาบัติ ทุพภาสิตาบัติ - เหล่านี้คืออาบัติ 7

Tattha katame satta āpattikkhandhā? Pārājikāpattikkhandho, saṅghādisesāpattikkhandho, thullaccayāpattikkhandho, pācittiyāpattikkhandho, pāṭidesanīyāpattikkhandho, dukkaṭāpattikkhandho, dubbhāsitāpattikkhandho – ime satta āpattikkhandhā.

บรรดาอาบัติขันธ์เหล่านั้น อาบัติขันธ์ 7 เป็นไฉน คือ ปาราชิกาบัติขันธ์ สังฆาทิเสสาบัติขันธ์ ถุลลัจจยาบัติขันธ์ ปาจิตติยาบัติขันธ์ ปาฏิเทสนียาบัติขันธ์ ทุกกฏาบัติขันธ์ ทุพภาสิตาบัติขันธ์ - เหล่านี้คืออาบัติขันธ์ 7

Tattha [Pg.165] katamāni satta vinītavatthūni? Sattahi āpattikkhandhehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto – imāni satta vinītavatthūni.

บรรดาอาบัติเหล่านั้น วินีตวัตถุ 7 เป็นไฉน คือ การงด การเว้น การเว้นขาด การกำจัดเวร การไม่ทำ การไม่ประกอบ การไม่ล่วงละเมิด การไม่ก้าวล่วงเขตแดน การทำลายซึ่งเครื่องกั้น จากอาบัติขันธ์ 7 - เหล่านี้คือวินีตวัตถุ 7

Tattha katame cha agāravā? Buddhe agāravo, dhamme agāravo, saṅghe agāravo, sikkhāya agāravo, appamāde agāravo, paṭisandhāre agāravo – ime cha agāravā.

บรรดาอคารวะเหล่านั้น อคารวะ 6 เป็นไฉน คือ ความไม่เคารพในพระพุทธเจ้า ความไม่เคารพในพระธรรม ความไม่เคารพในพระสงฆ์ ความไม่เคารพในสิกขา ความไม่เคารพในความไม่ประมาท ความไม่เคารพในปฏิสันถาร - เหล่านี้คืออคารวะ 6

Tattha katame cha gāravā? Buddhe gāravo, dhamme gāravo, saṅghe gāravo, sikkhāya gāravo, appamāde gāravo, paṭisandhāre gāravo – ime cha gāravā.

บรรดาคารวะเหล่านั้น คารวะ 6 เป็นไฉน คือ ความเคารพในพระพุทธเจ้า ความเคารพในพระธรรม ความเคารพในพระสงฆ์ ความเคารพในสิกขา ความเคารพในความไม่ประมาท ความเคารพในปฏิสันถาร - เหล่านี้คือคารวะ 6

Tattha katamāni cha vinītavatthūni? Chahi agāravehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto – imāni cha vinītavatthūni.

บรรดาอคารวะเหล่านั้น วินีตวัตถุ 6 เป็นไฉน คือ การงด การเว้น การเว้นขาด การกำจัดเวร การไม่ทำ การไม่ประกอบ การไม่ล่วงละเมิด การไม่ก้าวล่วงเขตแดน การทำลายซึ่งเครื่องกั้น จากอคารวะ 6 - เหล่านี้คือวินีตวัตถุ 6

Tattha katamā catasso vipattiyo? Sīlavipatti, ācāravipatti, diṭṭhivipatti, ājīvavipatti – imā catasso vipattiyo.

บรรดาวิบัติเหล่านั้น วิบัติ 4 เป็นไฉน คือ สีลวิบัติ อาจารวิบัติ ทิฏฐิวิบัติ อาชีววิบัติ - เหล่านี้คือวิบัติ 4

Tattha katame cha āpattisamuṭṭhānā? Atthāpatti kāyato samuṭṭhāti, na vācato na cittato; atthāpatti vācato samuṭṭhāti, na kāyato na cittato; atthāpatti kāyato ca vācato ca samuṭṭhāti, na cittato; atthāpatti kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato; atthāpatti vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato; atthāpatti kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti – ime cha āpattisamuṭṭhānā.

บรรดาอาปัตติสมุฏฐานเหล่านั้น อาปัตติสมุฏฐาน 6 เป็นไฉน คือ มีอาบัติที่เกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต มีอาบัติที่เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางจิต มีอาบัติที่เกิดขึ้นทางกายและทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต มีอาบัติที่เกิดขึ้นทางกายและทางจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา มีอาบัติที่เกิดขึ้นทางวาจาและทางจิต ไม่เกิดขึ้นทางกาย มีอาบัติที่เกิดขึ้นทางกาย ทางวาจา และทางจิต - เหล่านี้คืออาปัตติสมุฏฐาน 6

272. Tattha katamāni cha vivādamūlāni? Idha bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so bhikkhu kodhano hoti upanāhī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme…pe… saṅghe…pe… sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti. Yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha tatra tumhe [Pg.166] tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

๒๗๒. ในบรรดาธรรมเหล่านั้น มูลแห่งวิวาห ๖ ประการเป็นไฉน? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้โกรธ เป็นผู้ผูกโกรธ ภิกษุใดเป็นผู้โกรธ เป็นผู้ผูกโกรธ ภิกษุนั้นย่อมไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระศาสดาอยู่, ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระธรรมอยู่, ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระสงฆ์อยู่, ไม่เป็นผู้ทำสิกขาให้บริบูรณ์. ภิกษุใดไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระศาสดาอยู่, ...ในพระธรรม... ...ในพระสงฆ์... ไม่เป็นผู้ทำสิกขาให้บริบูรณ์, ภิกษุนั้นย่อมก่อวิวาหขึ้นในสงฆ์. วิวาหนั้นย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่ชนหมู่มาก เพื่อความไม่สุขแก่ชนหมู่มาก เพื่อความฉิบหายแก่ชนหมู่มาก เพื่อสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล เพื่อทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย. หากเธอทั้งหลายพึงเห็นมูลแห่งวิวาหเช่นนี้ในภายในก็ตาม ในภายนอกก็ตาม, ในกรณีนั้น เธอทั้งหลายพึงพยายามเพื่อละมูลแห่งวิวาหอันลามกนั้นเสีย. หากเธอทั้งหลายไม่พึงเห็นมูลแห่งวิวาหเช่นนี้ในภายในก็ตาม ในภายนอกก็ตาม, ในกรณีนั้น เธอทั้งหลายพึงปฏิบัติเพื่อไม่ให้มูลแห่งวิวาหอันลามกนั้นเกิดขึ้นอีกในอนาคต. การละมูลแห่งวิวาหอันลามกนั้นย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้. การไม่เกิดขึ้นอีกในอนาคตของมูลแห่งวิวาหอันลามกนั้นย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้.

Puna caparaṃ bhikkhu makkhī hoti paḷāsī…pe… issukī hoti maccharī, saṭho hoti māyāvī, pāpiccho hoti micchādiṭṭhi, sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yo so bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso dhamme…pe… saṅghe…pe… sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti. Yo so hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti. Imāni cha vivādamūlāni.

อีกประการหนึ่ง ภิกษุเป็นผู้ลบหลู่คุณท่าน เป็นผู้ตีเสมอ...เป... เป็นผู้ริษยา เป็นผู้ตระหนี่, เป็นผู้โอ้อวด เป็นผู้มีมายา, เป็นผู้มีความปรารถนาลามก เป็นผู้มีความเห็นผิด, เป็นผู้ยึดมั่นทิฏฐิของตน เป็นผู้ยึดถืออย่างมั่นคง เป็นผู้สละได้ยาก. ภิกษุใดเป็นผู้ยึดมั่นทิฏฐิของตน เป็นผู้ยึดถืออย่างมั่นคง เป็นผู้สละได้ยาก ภิกษุนั้นย่อมไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระศาสดาอยู่, ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระธรรมอยู่, ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระสงฆ์อยู่, ไม่เป็นผู้ทำสิกขาให้บริบูรณ์. ภิกษุใดไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระศาสดาอยู่ ...ในพระธรรม... ...ในพระสงฆ์... ไม่เป็นผู้ทำสิกขาให้บริบูรณ์, ภิกษุนั้นย่อมก่อวิวาหขึ้นในสงฆ์. วิวาหนั้นย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่ชนหมู่มาก เพื่อความไม่สุขแก่ชนหมู่มาก เพื่อความฉิบหายแก่ชนหมู่มาก เพื่อสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล เพื่อทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย. หากเธอทั้งหลายพึงเห็นมูลแห่งวิวาหเช่นนี้ในภายในก็ตาม ในภายนอกก็ตาม, ในกรณีนั้น เธอทั้งหลายพึงพยายามเพื่อละมูลแห่งวิวาหอันลามกนั้นเสีย. หากเธอทั้งหลายไม่พึงเห็นมูลแห่งวิวาหเช่นนี้ในภายในก็ตาม ในภายนอกก็ตาม, ในกรณีนั้น เธอทั้งหลายพึงปฏิบัติเพื่อไม่ให้มูลแห่งวิวาหอันลามกนั้นเกิดขึ้นอีกในอนาคต. การละมูลแห่งวิวาหอันลามกนั้นย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้. การไม่เกิดขึ้นอีกในอนาคตของมูลแห่งวิวาหอันลามกนั้นย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้. เหล่านี้คือมูลแห่งวิวาห ๖ ประการ.

273. Tattha katamāni cha anuvādamūlāni? Idha bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so bhikkhu kodhano hoti upanāhī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso dhamme…pe… saṅghe …pe… sikkhāya na paripūrakārī so saṅghe anuvādaṃ janeti. Yo hoti anuvādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ [Pg.167] ce tumhe anuvādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa anuvādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe anuvādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

๒๗๓. ในบรรดาธรรมเหล่านั้น มูลแห่งอนุวาท ๖ ประการเป็นไฉน? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้โกรธ เป็นผู้ผูกโกรธ. ภิกษุใดเป็นผู้โกรธ เป็นผู้ผูกโกรธ ภิกษุนั้นย่อมไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระศาสดาอยู่, ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระธรรมอยู่, ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระสงฆ์อยู่, ไม่เป็นผู้ทำสิกขาให้บริบูรณ์. ภิกษุใดไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระศาสดาอยู่ ...ในพระธรรม... ...ในพระสงฆ์... ไม่เป็นผู้ทำสิกขาให้บริบูรณ์, ภิกษุนั้นย่อมก่ออนุวาทขึ้นในสงฆ์. อนุวาทนั้นย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่ชนหมู่มาก เพื่อความไม่สุขแก่ชนหมู่มาก เพื่อความฉิบหายแก่ชนหมู่มาก เพื่อสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล เพื่อทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย. หากเธอทั้งหลายพึงเห็นมูลแห่งอนุวาทเช่นนี้ในภายในก็ตาม ในภายนอกก็ตาม, ในกรณีนั้น เธอทั้งหลายพึงพยายามเพื่อละมูลแห่งอนุวาทอันลามกนั้นเสีย. หากเธอทั้งหลายไม่พึงเห็นมูลแห่งอนุวาทเช่นนี้ในภายในก็ตาม ในภายนอกก็ตาม, ในกรณีนั้น เธอทั้งหลายพึงปฏิบัติเพื่อไม่ให้มูลแห่งอนุวาทอันลามกนั้นเกิดขึ้นอีกในอนาคต. การละมูลแห่งอนุวาทอันลามกนั้นย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้. การไม่เกิดขึ้นอีกในอนาคตของมูลแห่งอนุวาทอันลามกนั้นย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้.

Puna caparaṃ bhikkhu makkhī hoti palāsī…pe… issukī hoti maccharī, saṭho hoti māyāvī, pāpiccho hoti micchādiṭṭhi, sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yo so bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso dhamme…pe… saṅghe…pe… sikkhāya na paripūrakārī so saṅghe anuvādaṃ janeti. Yo hoti anuvādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe anuvādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa anuvādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe anuvādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra tumhe tasseva pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti. Imāni cha anuvādamūlāni.

อีกประการหนึ่ง ภิกษุเป็นผู้ลบหลู่คุณท่าน เป็นผู้ตีเสมอ...เป... เป็นผู้ริษยา เป็นผู้ตระหนี่, เป็นผู้โอ้อวด เป็นผู้มีมายา, เป็นผู้มีความปรารถนาลามก เป็นผู้มีความเห็นผิด, เป็นผู้ยึดมั่นทิฏฐิของตน เป็นผู้ยึดถืออย่างมั่นคง เป็นผู้สละได้ยาก. ภิกษุใดเป็นผู้ยึดมั่นทิฏฐิของตน เป็นผู้ยึดถืออย่างมั่นคง เป็นผู้สละได้ยาก ภิกษุนั้นย่อมไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระศาสดาอยู่, ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระธรรมอยู่, ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระสงฆ์อยู่, ไม่เป็นผู้ทำสิกขาให้บริบูรณ์. ภิกษุใดไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระศาสดาอยู่ ...ในพระธรรม... ...ในพระสงฆ์... ไม่เป็นผู้ทำสิกขาให้บริบูรณ์, ภิกษุนั้นย่อมก่ออนุวาทขึ้นในสงฆ์. อนุวาทนั้นย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่ชนหมู่มาก เพื่อความไม่สุขแก่ชนหมู่มาก เพื่อความฉิบหายแก่ชนหมู่มาก เพื่อสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล เพื่อทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย. หากเธอทั้งหลายพึงเห็นมูลแห่งอนุวาทเช่นนี้ในภายในก็ตาม ในภายนอกก็ตาม, ในกรณีนั้น เธอทั้งหลายพึงพยายามเพื่อละมูลแห่งอนุวาทอันลามกนั้นเสีย. หากเธอทั้งหลายไม่พึงเห็นมูลแห่งอนุวาทเช่นนี้ในภายในก็ตาม ในภายนอกก็ตาม, ในกรณีนั้น เธอทั้งหลายพึงปฏิบัติเพื่อไม่ให้มูลแห่งอนุวาทอันลามกนั้นเกิดขึ้นอีกในอนาคต. การละมูลแห่งอนุวาทอันลามกนั้นย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้. การไม่เกิดขึ้นอีกในอนาคตของมูลแห่งอนุวาทอันลามกนั้นย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้. เหล่านี้คือมูลแห่งอนุวาท ๖ ประการ.

274. Tattha katame cha sāraṇīyā dhammā? Idha bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

๒๗๔. บรรดาธรรมเหล่านั้น สาราณิยธรรม ๖ ประการ เป็นไฉน? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เข้าไปตั้งเมตตากายกรรมในเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งต่อหน้าและลับหลัง แม้ธรรมข้อนี้ก็เป็นสาราณิยธรรม เป็นไปเพื่อความรัก เพื่อความเคารพ เพื่อความสงเคราะห์ เพื่อความไม่วิวาท เพื่อความสามัคคี เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

Puna caparaṃ bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

อีกประการหนึ่ง ภิกษุเข้าไปตั้งเมตตาวจีกรรมในเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งต่อหน้าและลับหลัง แม้ธรรมข้อนี้ก็เป็นสาราณิยธรรม เป็นไปเพื่อความรัก เพื่อความเคารพ เพื่อความสงเคราะห์ เพื่อความไม่วิวาท เพื่อความสามัคคี เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

Puna [Pg.168] caparaṃ bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

อีกประการหนึ่ง ภิกษุเข้าไปตั้งเมตตามโนกรรมในเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งต่อหน้าและลับหลัง แม้ธรรมข้อนี้ก็เป็นสาราณิยธรรม เป็นไปเพื่อความรัก เพื่อความเคารพ เพื่อความสงเคราะห์ เพื่อความไม่วิวาท เพื่อความสามัคคี เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

Puna caparaṃ bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

อีกประการหนึ่ง ภิกษุเป็นผู้ไม่แบ่งแยกของบริโภค เป็นผู้บริโภคทั่วไปกับเพื่อนพรหมจารีผู้มีศีล ด้วยลาภทั้งหลายที่เป็นธรรม ได้มาโดยธรรม แม้ที่สุดเพียงของที่ตกในบาตร แม้ธรรมข้อนี้ก็เป็นสาราณิยธรรม เป็นไปเพื่อความรัก เพื่อความเคารพ เพื่อความสงเคราะห์ เพื่อความไม่วิวาท เพื่อความสามัคคี เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

Puna caparaṃ bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññupasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

อีกประการหนึ่ง ภิกษุเป็นผู้มีศีลเสมอกันกับเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งต่อหน้าและลับหลัง ในศีลทั้งหลายที่ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท วิญญูชนสรรเสริญ อันตัณหาและทิฏฐิไม่ลูบคลำ เป็นไปเพื่อสมาธิ แม้ธรรมข้อนี้ก็เป็นสาราณิยธรรม เป็นไปเพื่อความรัก เพื่อความเคารพ เพื่อความสงเคราะห์ เพื่อความไม่วิวาท เพื่อความสามัคคี เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

Puna caparaṃ bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Ime cha sāraṇīyā dhammā.

อีกประการหนึ่ง ภิกษุเป็นผู้มีทิฏฐิเสมอกันกับเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งต่อหน้าและลับหลัง ในทิฏฐิอันประเสริฐ นำออกจากทุกข์ ย่อมนำผู้ประพฤติตามทิฏฐินั้นไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบ แม้ธรรมข้อนี้ก็เป็นสาราณิยธรรม เป็นไปเพื่อความรัก เพื่อความเคารพ เพื่อความสงเคราะห์ เพื่อความไม่วิวาท เพื่อความสามัคคี เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน สาราณิยธรรม ๖ ประการเหล่านี้แล

275. Tattha katamāni aṭṭhārasa bhedakaravatthūni? Idha bhikkhu adhammaṃ ‘‘dhammo’’ti dīpeti, dhammaṃ ‘‘adhammo’’ti dīpeti, avinayaṃ ‘‘vinayo’’ti dīpeti, vinayaṃ ‘‘avinayo’’ti dīpeti, abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena ‘‘bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenā’’ti dīpeti, bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena ‘‘abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenā’’ti dīpeti, anāciṇṇaṃ tathāgatena ‘‘āciṇṇaṃ tathāgatenā’’ti dīpeti, āciṇṇaṃ tathāgatena ‘‘anāciṇṇaṃ tathāgatenā’’ti dīpeti, apaññattaṃ tathāgatena ‘‘paññattaṃ tathāgatenā’’ti dīpeti, paññattaṃ tathāgatena ‘‘apaññattaṃ tathāgatenā’’ti dīpeti, āpattiṃ ‘‘anāpattī’’ti dīpeti, anāpattiṃ ‘‘āpattī’’ti dīpeti, lahukaṃ āpattiṃ ‘‘garukā āpattī’’ti dīpeti, garukaṃ āpattiṃ ‘‘lahukā āpattī’’ti dīpeti, sāvasesaṃ āpattiṃ ‘‘anavasesā āpattī’’ti dīpeti, anavasesaṃ āpattiṃ ‘‘sāvasesā āpattī’’ti [Pg.169] dīpeti, duṭṭhullaṃ āpattiṃ ‘‘aduṭṭhullā āpattī’’ti dīpeti, aduṭṭhullaṃ āpattiṃ ‘‘duṭṭhullā āpattī’’ti dīpeti. Imāni aṭṭhārasa bhedakaravatthūni.

๒๗๕. บรรดาธรรมเหล่านั้น เภทกรวัตถุ ๑๘ ประการ เป็นไฉน? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ แสดงอธรรมว่า “เป็นธรรม” แสดงธรรมว่า “เป็นอธรรม” แสดงสิ่งที่มิใช่วินัยว่า “เป็นวินัย” แสดงวินัยว่า “เป็นสิ่งที่มิใช่วินัย” แสดงคำที่พระตถาคตมิได้ตรัสไว้ มิได้กล่าวไว้ว่า “เป็นคำที่พระตถาคตตรัสไว้ กล่าวไว้” แสดงคำที่พระตถาคตตรัสไว้ กล่าวไว้ว่า “เป็นคำที่พระตถาคตมิได้ตรัสไว้ มิได้กล่าวไว้” แสดงกรรมที่พระตถาคตมิได้ทรงประพฤติมาว่า “เป็นกรรมที่พระตถาคตทรงประพฤติมา” แสดงกรรมที่พระตถาคตทรงประพฤติมาว่า “เป็นกรรมที่พระตถาคตมิได้ทรงประพฤติมา” แสดงสิ่งที่พระตถาคตมิได้ทรงบัญญัติไว้ว่า “เป็นสิ่งที่พระตถาคตทรงบัญญัติไว้” แสดงสิ่งที่พระตถาคตทรงบัญญัติไว้ว่า “เป็นสิ่งที่พระตถาคตมิได้ทรงบัญญัติไว้” แสดงอาบัติว่า “ไม่เป็นอาบัติ” แสดงความไม่เป็นอาบัติว่า “เป็นอาบัติ” แสดงอาบัติเบาว่า “เป็นอาบัติหนัก” แสดงอาบัติหนักว่า “เป็นอาบัติเบา” แสดงอาบัติมีส่วนเหลือว่า “เป็นอาบัติไม่มีส่วนเหลือ” แสดงอาบัติไม่มีส่วนเหลือว่า “เป็นอาบัติมีส่วนเหลือ” แสดงอาบัติชั่วหยาบว่า “เป็นอาบัติไม่ชั่วหยาบ” แสดงอาบัติไม่ชั่วหยาบว่า “เป็นอาบัติชั่วหยาบ” เหล่านี้คือเภทกรวัตถุ ๑๘ ประการ

Tattha katamāni cattāri adhikaraṇāni? Vivādādhikaraṇaṃ, anuvādādhikaraṇaṃ, āpattādhikaraṇaṃ, kiccādhikaraṇaṃ – imāni cattāri adhikaraṇāni.

บรรดาธรรมเหล่านั้น อธิกรณ์ ๔ ประการ เป็นไฉน? วิวาทาธิกรณ์, อนุวาทาธิกรณ์, อาปัตตาธิกรณ์, กิจจาธิกรณ์ – เหล่านี้คืออธิกรณ์ ๔ ประการ

Tattha katame satta samathā? Sammukhāvinayo, sativinayo, amūḷhavinayo, paṭiññātakaraṇaṃ, yebhuyyasikā, tassapāpiyasikā, tiṇavatthārako – ime satta samathā.

บรรดาธรรมเหล่านั้น สมถะ ๗ ประการ เป็นไฉน? สัมมุขาวินัย, สติวินัย, อมูฬหวินัย, ปฏิญญาตกรณะ, เยภุยยสิกา, ตัสสปาปิยสิกา, ติณวัตถารกะ – เหล่านี้คือสมถะ ๗ ประการ

Katipucchāvāro niṭṭhito.

กติปุจฉาวาร จบแล้ว

Tassuddānaṃ –

อุทานของกติปุจฉาวารนั้น –

Āpatti āpattikkhandhā, vinītā sattadhā puna;

Vinītāgāravā ceva, gāravā mūlameva ca.

อาบัติ, อาบัติขันธ์, วินีตวัตถุ, อีกอย่างหนึ่ง อาบัติ ๗ กอง, วินีตวัตถุ, อคารวะ, คารวะ และมูล

Puna vinītā vipatti, samuṭṭhānā vivādanā;

Anuvādā sāraṇīyaṃ, bhedādhikaraṇena ca.

อีกอย่างหนึ่ง วินีตวัตถุ, วิบัติ, สมุฏฐาน, วิวาท, อนุวาท, สาราณิยธรรม, เภทกรวัตถุ และอธิกรณ์

Satteva samathā vuttā, padā sattarasā imeti.

สมถะ ๗ ประการเท่านั้นที่กล่าวไว้แล้ว บทเหล่านี้มี ๑๗ บท ดังนี้แล

1. Chaāpattisamuṭṭhānavāro

๑. วาระว่าด้วยสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖

276. Paṭhamena āpattisamuṭṭhānena pārājikaṃ āpajjeyyāti? Na hīti vattabbaṃ. Saṅghādisesaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Thullaccayaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pācittiyaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pāṭidesanīyaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Dukkaṭaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Dubbhāsitaṃ āpajjeyyāti? Na hīti vattabbaṃ.

๒๗๖. ถามว่า พึงต้องอาบัติปาราชิกด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ ๑ หรือ? พึงตอบว่า ไม่ต้องเลย. ถามว่า พึงต้องอาบัติสังฆาทิเสสหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติถุลลัจจัยหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติปาจิตตีย์หรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติปาฏิเทสนียะหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติทุกกฏหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติทุพภาสิตหรือ? พึงตอบว่า ไม่ต้องเลย.

Dutiyena āpattisamuṭṭhānena pārājikaṃ āpajjeyyāti? Na hīti vattabbaṃ. Saṅghādisesaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Thullaccayaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pācittiyaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pāṭidesanīyaṃ āpajjeyyāti? Na hīti vattabbaṃ. Dukkaṭaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Dubbhāsitaṃ āpajjeyyāti? Na hīti vattabbaṃ.

ถามว่า พึงต้องอาบัติปาราชิกด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ ๒ หรือ? พึงตอบว่า ไม่ต้องเลย. ถามว่า พึงต้องอาบัติสังฆาทิเสสหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติถุลลัจจัยหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติปาจิตตีย์หรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติปาฏิเทสนียะหรือ? พึงตอบว่า ไม่ต้องเลย. ถามว่า พึงต้องอาบัติทุกกฏหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติทุพภาสิตหรือ? พึงตอบว่า ไม่ต้องเลย.

Tatiyena [Pg.170] āpattisamuṭṭhānena pārājikaṃ āpajjeyyāti? Na hīti vattabbaṃ. Saṅghādisesaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Thullaccayaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pācittiyaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pāṭidesanīyaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Dukkaṭaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Dubbhāsitaṃ āpajjeyyāti? Na hīti vattabbaṃ.

ถามว่า พึงต้องอาบัติปาราชิกด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ ๓ หรือ? พึงตอบว่า ไม่ต้องเลย. ถามว่า พึงต้องอาบัติสังฆาทิเสสหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติถุลลัจจัยหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติปาจิตตีย์หรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติปาฏิเทสนียะหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติทุกกฏหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. ถามว่า พึงต้องอาบัติทุพภาสิตหรือ? พึงตอบว่า ไม่ต้องเลย.

Catutthe āpattisamuṭṭhānena pārājikaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Saṅghādisesaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Thullaccayaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pācittiyaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pāṭidesanīyaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Dukkaṭaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Dubbhāsitaṃ āpajjeyyāti? Na hīti vattabbaṃ.

(ถามว่า) พึงต้องอาบัติปาราชิกเพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๔ หรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติสังฆาทิเสสหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติถุลลัจจัยหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติปาจิตตีย์หรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติปาฏิเทสนียะหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติทุกกฏหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติทุพภาสิตหรือ? พึงตอบว่า ไม่ต้องเลย.

Pañcamena āpattisamuṭṭhānena pārājikaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Saṅghādisesaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Thullaccayaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pācittiyaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pāṭidesanīyaṃ āpajjeyyāti? Na hīti vattabbaṃ. Dukkaṭaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Dubbhāsitaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ.

(ถามว่า) พึงต้องอาบัติปาราชิกเพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๕ หรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติสังฆาทิเสสหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติถุลลัจจัยหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติปาจิตตีย์หรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติปาฏิเทสนียะหรือ? พึงตอบว่า ไม่ต้องเลย. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติทุกกฏหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติทุพภาสิตหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง.

Chaṭṭhena āpattisamuṭṭhānena pārājikaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Saṅghādisesaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Thullaccayaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pācittiyaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Pāṭidesanīyaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Dukkaṭaṃ āpajjeyyāti? Siyāti vattabbaṃ. Dubbhāsitaṃ āpajjeyyāti? Na hīti vattabbaṃ.

(ถามว่า) พึงต้องอาบัติปาราชิกเพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๖ หรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติสังฆาทิเสสหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติถุลลัจจัยหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติปาจิตตีย์หรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติปาฏิเทสนียะหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติทุกกฏหรือ? พึงตอบว่า พึงต้อง. (ถามว่า) พึงต้องอาบัติทุพภาสิตหรือ? พึงตอบว่า ไม่ต้องเลย.

Chaāpattisamuṭṭhānavāro niṭṭhito paṭhamo.

วาระว่าด้วยอาปัตติสมุฏฐาน ๖ ประการ ที่ ๑ จบแล้ว

2. Katāpattivāro

๒. กตาปัตติวาร

277. Paṭhamena āpattisamuṭṭhānena kati āpattiyo āpajjati? Paṭhamena āpattisamuṭṭhānena pañca āpattiyo āpajjati. Bhikkhu kappiyasaññī saññācikāya kuṭiṃ karoti adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamanaṃ, payoge dukkaṭaṃ; ekaṃ piṇḍaṃ anāgate āpatti [Pg.171] thullaccayassa; tasmiṃ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassa; bhikkhu kappiyasaññī vikāle bhojanaṃ bhuñjati, āpatti pācittiyassa; bhikkhu kappiyasaññī aññātikāya bhikkhuniyā antaragharaṃ paviṭṭhāya hatthato khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa – paṭhamena āpattisamuṭṭhānena imā pañca āpattiyo āpajjati.

๒๗๗. (ถามว่า) ภิกษุต้องอาบัติเท่าไรเพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๑? (ตอบว่า) ภิกษุต้องอาบัติ ๕ อย่างเพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๑. ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นของสมควร สร้างกุฎีด้วยของที่ขอเขามาเอง เป็นกุฎีมีพื้นที่ที่สงฆ์ยังไม่ได้แสดงให้ เกินประมาณ มีสัตว์มีชีวิตเป็นที่ตั้ง ไม่มีปริกมณะ ต้องอาบัติทุกกฏในประโยค, เมื่อก้อนดินก้อนหนึ่งยังไม่มาถึง ต้องอาบัติถุลลัจจัย, เมื่อก้อนดินนั้นมาถึงแล้ว ต้องอาบัติสังฆาทิเสส. ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นของสมควร ฉันโภชนะในเวลาวิกาล ต้องอาบัติปาจิตตีย์. ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นของสมควร รับของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดี จากมือของภิกษุณีผู้ไม่ใช่ญาติซึ่งเข้าไปสู่ภายในบ้าน ด้วยมือของตนแล้วฉัน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ. ภิกษุต้องอาบัติ ๕ อย่างเหล่านี้เพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๑.

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ pañcahi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā saṅghādisesāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā pāṭidesanīyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato samuṭṭhanti, na vācato na cittato. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

(ถามว่า) อาบัติเหล่านั้นจัดเข้าในวิบัติเท่าไรในบรรดาวิบัติ ๔? สงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์เท่าไรในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗? เกิดขึ้นจากสมุฏฐานเท่าไรในบรรดาสมุฏฐาน ๖? เป็นอธิกรณ์ไหนในบรรดาอธิกรณ์ ๔? ระงับด้วยสมถะเท่าไรในบรรดาสมถะ ๗? (ตอบว่า) อาบัติเหล่านั้นจัดเข้าในวิบัติ ๒ อย่างในบรรดาวิบัติ ๔ คือ สีลวิบัติบ้าง อาจารวิบัติบ้าง. สงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์ ๕ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ สังฆาทิเสสาปัตติขันธ์บ้าง ถุลลัจจยาปัตติขันธ์บ้าง ปาจิตติยาปัตติขันธ์บ้าง ปาฏิเทสนียาปัตติขันธ์บ้าง ทุกกฏาปัตติขันธ์บ้าง. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน ๑ ในบรรดาสมุฏฐาน ๖ คือ เกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต. เป็นอาปัตตาธิกรณ์ในบรรดาอธิกรณ์ ๔. ระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ ด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะบ้าง ด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะบ้าง.

278. Dutiyena āpattisamuṭṭhānena kati āpattiyo āpajjati? Dutiyena āpattisamuṭṭhānena catasso āpattiyo āpajjati – bhikkhu kappiyasaññī samādisati – ‘‘kuṭiṃ me karothā’’ti. Tassa kuṭiṃ karonti adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamanaṃ. Payoge dukkaṭaṃ; ekaṃ piṇḍaṃ anāgate āpatti thullaccayassa; tasmiṃ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassa. Bhikkhu kappiyasaññī anupasampannaṃ padaso dhammaṃ vāceti, āpatti pācittiyassa – dutiyena āpattisamuṭṭhānena imā catasso āpattiyo āpajjati.

๒๗๘. (ถามว่า) ภิกษุต้องอาบัติเท่าไรเพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๒? (ตอบว่า) ภิกษุต้องอาบัติ ๔ อย่างเพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๒. ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นของสมควร สั่งว่า "ท่านทั้งหลายจงทำกุฎีให้เรา". ทายกทั้งหลายทำกุฎีให้ภิกษุนั้น เป็นกุฎีมีพื้นที่ที่สงฆ์ยังไม่ได้แสดงให้ เกินประมาณ มีสัตว์มีชีวิตเป็นที่ตั้ง ไม่มีปริกมณะ. ต้องอาบัติทุกกฏในประโยค, เมื่อก้อนดินก้อนหนึ่งยังไม่มาถึง ต้องอาบัติถุลลัจจัย, เมื่อก้อนดินนั้นมาถึงแล้ว ต้องอาบัติสังฆาทิเสส. ภิกษุมีความสำคัญว่าเป็นของสมควร สอนธรรมโดยบทแก่ผู้ที่ยังไม่ได้อุปสมบท ต้องอาบัติปาจิตตีย์. ภิกษุต้องอาบัติ ๔ อย่างเหล่านี้เพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๒.

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti…pe… sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ [Pg.172] catūhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā saṅghādisesāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – vācato samuṭṭhanti, na kāyato na cittato. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

(ถามว่า) อาบัติเหล่านั้นจัดเข้าในวิบัติเท่าไรในบรรดาวิบัติ ๔? ...ฯลฯ... ระงับด้วยสมถะเท่าไรในบรรดาสมถะ ๗? (ตอบว่า) อาบัติเหล่านั้นจัดเข้าในวิบัติ ๒ อย่างในบรรดาวิบัติ ๔ คือ สีลวิบัติบ้าง อาจารวิบัติบ้าง. สงเคราะห์ด้วยอาปัตติขันธ์ ๔ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ สังฆาทิเสสาปัตติขันธ์บ้าง ถุลลัจจยาปัตติขันธ์บ้าง ปาจิตติยาปัตติขันธ์บ้าง ทุกกฏาปัตติขันธ์บ้าง. เกิดขึ้นจากสมุฏฐาน ๑ ในบรรดาสมุฏฐาน ๖ คือ เกิดขึ้นทางวาจา ไม่เกิดขึ้นทางกาย ไม่เกิดขึ้นทางจิต. เป็นอาปัตตาธิกรณ์ในบรรดาอธิกรณ์ ๔. ระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ ด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะบ้าง ด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะบ้าง.

279. Tatiyena āpattisamuṭṭhānena kati āpattiyo āpajjati? Tatiyena āpattisamuṭṭhānena pañca āpattiyo āpajjati. Bhikkhu kappiyasaññī saṃvidahitvā kuṭiṃ karoti adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamanaṃ. Payoge dukkaṭaṃ; ekaṃ piṇḍaṃ anāgate āpatti thullaccayassa; tasmiṃ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassa. Bhikkhu kappiyasaññī paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa. Bhikkhu kappiyasaññī bhikkhuniyā vosāsantiyā na nivāretvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa – tatiyena āpattisamuṭṭhānena imā pañca āpattiyo āpajjati.

๒๗๙. ภิกษุต้องอาบัติเท่าไร ด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ 3? ภิกษุต้องอาบัติ 5 อย่าง ด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ 3. ภิกษุมีความสำคัญว่าสมควร ชักชวนกันสร้างกุฎีที่ไม่มีใครชี้ให้ดูที่ สร้างเกินประมาณ มีอันตรายเฉพาะหน้า ไม่มีบริเวณโดยรอบ. ในประโยคคือความพยายาม ต้องอาบัติทุกกฏ; เมื่อยังไม่ได้วางก้อนดินก้อนหนึ่ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; เมื่อวางก้อนดินนั้นแล้ว ต้องอาบัติสังฆาทิเสส. ภิกษุมีความสำคัญว่าสมควร ขอโภชนะอันประณีตมาเพื่อตนแล้วฉัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์. ภิกษุมีความสำคัญว่าสมควร ไม่ห้ามภิกษุณีผู้กำลังสั่งให้แจกอาหารแล้วฉัน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ – ภิกษุต้องอาบัติ 5 อย่างเหล่านี้ ด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ 3.

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti…pe… sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ pañcahi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā saṅghādisesāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā pāṭidesanīyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca vācato ca samuṭṭhanti, na cittato. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไรในบรรดาวิบัติ 4 ...ฯลฯ... ระงับด้วยสมถะเท่าไรในบรรดาสมถะ 7? อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ 2 อย่างในบรรดาวิบัติ 4 คือ บางทีเป็นสีลวิบัติ บางทีเป็นอาจารวิบัติ. สงเคราะห์เข้าด้วยอาบัติขันธ์ 5 อย่างในบรรดาอาบัติขันธ์ 7 คือ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยสังฆาทิเสสาบัติขันธ์ บางทีด้วยถุลลัจจยาบัติขันธ์ บางทีด้วยปาจิตติยาบัติขันธ์ บางทีด้วยปาฏิเทสนียาบัติขันธ์ บางทีด้วยทุกกฏาบัติขันธ์. ในบรรดาอาบัติสมุฏฐาน 6 เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานอย่างหนึ่ง คือ เกิดขึ้นทางกายและวาจา ไม่เกิดขึ้นทางจิต. ในบรรดาอธิกรณ์ 4 เป็นอาปัตตาธิกรณ์. ในบรรดาสมถะ 7 ย่อมระงับด้วยสมถะ 3 อย่าง คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ.

280. Catutthena āpattisamuṭṭhānena kati āpattiyo āpajjati? Catutthena āpattisamuṭṭhānena cha āpattiyo āpajjati – bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, āpatti pārājikassa; bhikkhu akappiyasaññī saññācikāya kuṭiṃ karoti adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamanaṃ, payoge [Pg.173] dukkaṭaṃ; ekaṃ piṇḍaṃ anāgate āpatti thullaccayassa; tasmiṃ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassa. Bhikkhu akappiyasaññī vikāle bhojanaṃ bhuñjati, āpatti pācittiyassa. Bhikkhu akappiyasaññī aññātikāya bhikkhuniyā antaragharaṃ paviṭṭhāya hatthato khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa. Catutthena āpattisamuṭṭhānena imā cha āpattiyo āpajjati.

๒๘๐. ภิกษุต้องอาบัติเท่าไร ด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ 4? ภิกษุต้องอาบัติ 6 อย่าง ด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ 4 คือ ภิกษุเสพเมถุนธรรม ต้องอาบัติปาราชิก; ภิกษุมีความสำคัญว่าไม่สมควร สร้างกุฎีด้วยสิ่งที่ตนขอเอาเอง ที่ไม่มีใครชี้ให้ดูที่ สร้างเกินประมาณ มีอันตรายเฉพาะหน้า ไม่มีบริเวณโดยรอบ ในประโยคคือความพยายาม ต้องอาบัติทุกกฏ; เมื่อยังไม่ได้วางก้อนดินก้อนหนึ่ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; เมื่อวางก้อนดินนั้นแล้ว ต้องอาบัติสังฆาทิเสส. ภิกษุมีความสำคัญว่าไม่สมควร ฉันโภชนะในเวลาวิกาล ต้องอาบัติปาจิตตีย์. ภิกษุมีความสำคัญว่าไม่สมควร รับของเคี้ยวหรือของฉันจากมือของภิกษุณีผู้ไม่ใช่ญาติ ซึ่งเข้าไปในละแวกบ้าน ด้วยมือของตนแล้วฉัน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ. ภิกษุต้องอาบัติ 6 อย่างเหล่านี้ ด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ 4.

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti…pe… sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ chahi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā saṅghādisesāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā pāṭidesanīyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไรในบรรดาวิบัติ 4 ...ฯลฯ... ระงับด้วยสมถะเท่าไรในบรรดาสมถะ 7? อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ 2 อย่างในบรรดาวิบัติ 4 คือ บางทีเป็นสีลวิบัติ บางทีเป็นอาจารวิบัติ. สงเคราะห์เข้าด้วยอาบัติขันธ์ 6 อย่างในบรรดาอาบัติขันธ์ 7 คือ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาราชิกาบัติขันธ์ บางทีด้วยสังฆาทิเสสาบัติขันธ์ บางทีด้วยถุลลัจจยาบัติขันธ์ บางทีด้วยปาจิตติยาบัติขันธ์ บางทีด้วยปาฏิเทสนียาบัติขันธ์ บางทีด้วยทุกกฏาบัติขันธ์. ในบรรดาอาบัติสมุฏฐาน 6 เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานอย่างหนึ่ง คือ เกิดขึ้นทางกายและจิต ไม่เกิดขึ้นทางวาจา. ในบรรดาอธิกรณ์ 4 เป็นอาปัตตาธิกรณ์. ในบรรดาสมถะ 7 ย่อมระงับด้วยสมถะ 3 อย่าง คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ.

281. Pañcamena āpattisamuṭṭhānena kati āpattiyo āpajjati? Pañcamena āpattisamuṭṭhānena cha āpattiyo āpajjati. Bhikkhu pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, āpatti pārājikassa; bhikkhu akappiyasaññī samādisati – ‘‘kuṭiṃ me karothā’’ti. Tassa kuṭiṃ karonti adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamanaṃ. Payoge dukkaṭaṃ; ekaṃ piṇḍaṃ anāgate āpatti thullaccayassa; tasmiṃ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassa. Bhikkhu akappiyasaññī anupasampannaṃ padaso dhammaṃ vāceti, āpatti pācittiyassa. Na khuṃsetukāmo na vambhetukāmo na maṅkukattukāmo davakamyatā hīnena hīnaṃ vadeti, āpatti dubbhāsitassa – pañcamena āpattisamuṭṭhānena imā cha āpattiyo āpajjati.

๒๘๑. ภิกษุต้องอาบัติเท่าไร ด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ 5? ภิกษุต้องอาบัติ 6 อย่าง ด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ 5. ภิกษุมีความปรารถนาลามก ถูกความอยากครอบงำ พูดอวดอุตตริมนุสสธรรมที่ไม่มีอยู่ ไม่เป็นจริง ต้องอาบัติปาราชิก; ภิกษุมีความสำคัญว่าไม่สมควร สั่งว่า 'พวกท่านจงสร้างกุฎีให้เรา' พวกเขาสร้างกุฎีให้ภิกษุนั้น ที่ไม่มีใครชี้ให้ดูที่ สร้างเกินประมาณ มีอันตรายเฉพาะหน้า ไม่มีบริเวณโดยรอบ. ในประโยคคือความพยายาม ต้องอาบัติทุกกฏ; เมื่อยังไม่ได้วางก้อนดินก้อนหนึ่ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย; เมื่อวางก้อนดินนั้นแล้ว ต้องอาบัติสังฆาทิเสส. ภิกษุมีความสำคัญว่าไม่สมควร สอนธรรมแก่อนุปสัมบันเป็นบทๆ ไป ต้องอาบัติปาจิตตีย์. ไม่ประสงค์จะด่า ไม่ประสงค์จะว่าร้าย ไม่ประสงค์จะทำให้เก้อเขิน แต่เพราะต้องการจะพูดเล่น จึงพูดคำหยาบกับคนเลว ต้องอาบัติทุพภาสิต – ภิกษุต้องอาบัติ 6 อย่างเหล่านี้ ด้วยอาบัติสมุฏฐานที่ 5.

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti…pe… sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ [Pg.174] dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ chahi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā saṅghādisesāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena, siyā dubbhāsitāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – vācato ca cittato ca samuṭṭhanti, na kāyato. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔ ...ฯลฯ... ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ ๒ อย่าง ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ บางทีเป็นสีลวิบัติ บางทีเป็นอาจารวิบัติ. สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๖ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาราชิกาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยสังฆาทิเสสาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยถุลลัจทยาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาจิตติยาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยทุกกฏาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยทุพภาสิตาปัตติขันธ์. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ คือ เกิดขึ้นทางวาจาและทางใจ ไม่เกิดขึ้นทางกาย. ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ เป็นอาปัตตาธิกรณ์. ในบรรดาสมถะ ๗ ระงับด้วยสมถะ ๓ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ.

282. Chaṭṭhena āpattisamuṭṭhānena kati āpattiyo āpajjati? Chaṭṭhena āpattisamuṭṭhānena cha āpattiyo āpajjati – bhikkhu saṃvidahitvā bhaṇḍaṃ avaharati, āpatti pārājikassa; bhikkhu akappiyasaññī saṃvidahitvā kuṭiṃ karoti adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamanaṃ, payoge dukkaṭaṃ; ekaṃ piṇḍaṃ anāgate āpatti thullaccayassa; tasmiṃ piṇḍe āgate, āpatti saṅghādisesassa. Bhikkhu akappiyasaññī paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa. Bhikkhu akappiyasaññī bhikkhuniyā vosāsantiyā na nivāretvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa – chaṭṭhena āpattisamuṭṭhānena imā cha āpattiyo āpajjati.

๒๘๒. ภิกษุต้องอาบัติเท่าไร เพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๖? ภิกษุต้องอาบัติ ๖ อย่าง เพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๖ คือ ภิกษุพูดนัดแนะกันแล้วลักทรัพย์ ต้องอาบัติปาราชิก. ภิกษุมีความสำคัญว่าไม่สมควร พูดนัดแนะกันแล้วสร้างกุฎีที่ไม่มีใครชี้ให้ดูที่สร้าง เกินประมาณ มีสัตว์เป็นที่ตั้ง ไม่มีบริเวณ ต้องอาบัติทุกกฏในประโยค. เมื่อยังไม่ถึงก้อนดินก้อนหนึ่ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย. เมื่อถึงก้อนดินนั้นแล้ว ต้องอาบัติสังฆาทิเสส. ภิกษุมีความสำคัญว่าไม่สมควร ขอโภชนะอันประณีตเพื่อตนมาฉัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์. ภิกษุมีความสำคัญว่าไม่สมควร ไม่ห้ามภิกษุณีที่กำลังจัดแจง (อาหาร) แล้วฉัน ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ. ภิกษุต้องอาบัติ ๖ อย่างเหล่านี้ เพราะอาปัตติสมุฏฐานที่ ๖.

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti? Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā? Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi āpattisamuṭṭhānehi samuṭṭhanti? Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇaṃ? Sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ chahi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā saṅghādisesāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā pāṭidesanīyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhanti. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ [Pg.175] samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena cāti.

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔? สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์เท่าไร ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗? เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานแห่งอาบัติเท่าไร ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖? เป็นอธิกรณ์อะไร ในบรรดาอธิกรณ์ ๔? ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ ๒ อย่าง ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ บางทีเป็นสีลวิบัติ บางทีเป็นอาจารวิบัติ. สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๖ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาราชิกาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยสังฆาทิเสสาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยถุลลัจทยาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาจิตติยาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาฏิเทสนียาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยทุกกฏาปัตติขันธ์. ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ คือ เกิดขึ้นทางกาย ทางวาจา และทางใจ. ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ เป็นอาปัตตาธิกรณ์. ในบรรดาสมถะ ๗ ระงับด้วยสมถะ ๓ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ.

Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ

แห่งสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖

Katāpattivāro niṭṭhito dutiyo.

กตาปัตติวาร ที่ ๒ จบ.

3. Āpattisamuṭṭhānagāthā

๓. อาปัตติสมุฏฐานคาถา

283.

๒๘๓.

Samuṭṭhānā kāyikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā kati;

Pucchāmi taṃ brūhi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางกายอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติเท่าไรเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอถามท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ โปรดบอกด้วยเถิด.

Samuṭṭhānā kāyikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā pañca;

Etaṃ te akkhāmi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางกายอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติ ๕ อย่างเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอบอกเรื่องนั้นแก่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์.

Samuṭṭhānā vācasikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā kati;

Pucchāmi taṃ brūhi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางวาจาอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติเท่าไรเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอถามท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ โปรดบอกด้วยเถิด.

Samuṭṭhānā vācasikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā catasso;

Etaṃ te akkhāmi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางวาจาอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติ ๔ อย่างเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอบอกเรื่องนั้นแก่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์.

Samuṭṭhānā kāyikā vācasikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā kati;

Pucchāmi taṃ brūhi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางกายและวาจาอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติเท่าไรเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอถามท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ โปรดบอกด้วยเถิด.

Samuṭṭhānā [Pg.176] kāyikā vācasikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā pañca;

Etaṃ te akkhāmi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางกายและวาจาอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติ ๕ อย่างเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอบอกเรื่องนั้นแก่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์.

Samuṭṭhānā kāyikā mānasikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā kati;

Pucchāmi taṃ brūhi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางกายและใจอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติเท่าไรเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอถามท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ โปรดบอกด้วยเถิด.

Samuṭṭhānā kāyikā mānasikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā cha;

Etaṃ te akkhāmi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางกายและใจอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติ ๖ อย่างเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอบอกเรื่องนั้นแก่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์.

Samuṭṭhānā vācasikā mānasikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā kati;

Pucchāmi taṃ brūhi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางวาจาและใจอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติเท่าไรเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอถามท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ โปรดบอกด้วยเถิด.

Samuṭṭhānā vācasikā mānasikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā cha;

Etaṃ te akkhāmi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางวาจาและใจอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติ ๖ อย่างเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอบอกเรื่องนั้นแก่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์.

Samuṭṭhānā kāyikā vācasikā mānasikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā kati;

Pucchāmi taṃ brūhi vibhaṅgakovida.

สมุฏฐานที่เกิดทางกาย วาจา และใจอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติเท่าไรเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอถามท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ โปรดบอกด้วยเถิด.

Samuṭṭhānā kāyikā vācasikā mānasikā anantadassinā;

Akkhātā lokahitena vivekadassinā;

Āpattiyo tena samuṭṭhitā cha;

Etaṃ te akkhāmi vibhaṅgakovidāti.

สมุฏฐานที่เกิดทางกาย วาจา และใจอันใด ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเห็นธรรมอันหาที่สุดมิได้ ผู้ทรงเห็นวิเวก ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลก ได้ตรัสไว้แล้ว อาบัติ ๖ อย่างเกิดขึ้นเพราะสมุฏฐานนั้น ข้าพเจ้าขอบอกเรื่องนั้นแก่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์.

Āpattisamuṭṭhānagāthā niṭṭhitā tatiyā.

อาปัตติสมุฏฐานคาถา ที่ ๓ จบแล้ว

4. Vipattipaccayavāro

๔. วิปัตติปัจจยวาร

284. Sīlavipattipaccayā [Pg.177] kati āpattiyo āpajjati? Sīlavipattipaccayā catasso āpattiyo āpajjati – bhikkhunī jānaṃ pārājikaṃ dhammaṃ paṭicchādeti, āpatti pārājikassa; vematikā paṭicchādeti, āpatti thullaccayassa; bhikkhu saṅghādisesaṃ paṭicchādeti, āpatti pācittiyassa; attano duṭṭhullaṃ āpattiṃ paṭicchādeti, āpatti dukkaṭassa – sīlavipattipaccayā imā catasso āpattiyo āpajjati.

๒๘๔. ต้องอาบัติเท่าไร เพราะศีลวิบัติเป็นปัจจัย? ต้องอาบัติ ๔ อย่าง เพราะศีลวิบัติเป็นปัจจัย คือ ภิกษุณีรู้อยู่ ปกปิดธรรมปาราชิก ต้องอาบัติปาราชิก, มีความสงสัย ปกปิด ต้องอาบัติถุลลัจจัย, ภิกษุปกปิดอาบัติสังฆาทิเสส ต้องอาบัติปาจิตตีย์, ปกปิดอาบัติชั่วหยาบของตน ต้องอาบัติทุกกฏ. ภิกษุต้องอาบัติ ๔ อย่างเหล่านี้ เพราะศีลวิบัติเป็นปัจจัย

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti…pe… sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ catūhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhanti. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔ ...ฯลฯ... ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ ๒ อย่าง ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ บางทีเป็นศีลวิบัติ บางทีเป็นอาจารวิบัติ. สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๔ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาราชิกาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยถุลลัจจยาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาจิตติยาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยทุกกฏาปัตติขันธ์. เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ คือ เกิดขึ้นจากกาย วาจา และจิต. เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔. ระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ

285. Ācāravipattipaccayā kati āpattiyo āpajjati? Ācāravipattipaccayā ekaṃ āpattiṃ āpajjati. Ācāravipattiṃ paṭicchādeti, āpatti dukkaṭassa – ācāravipattipaccayā imaṃ ekaṃ āpattiṃ āpajjati.

๒๘๕. ต้องอาบัติเท่าไร เพราะอาจารวิบัติเป็นปัจจัย? ต้องอาบัติ ๑ อย่าง เพราะอาจารวิบัติเป็นปัจจัย. ปกปิดอาจารวิบัติ ต้องอาบัติทุกกฏ. ภิกษุต้องอาบัติ ๑ อย่างนี้ เพราะอาจารวิบัติเป็นปัจจัย

Sā āpatti catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajati …pe… sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammati? Sā āpatti catunnaṃ vipattīnaṃ ekaṃ vipattiṃ bhajati – ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ ekena āpattikkhandhena saṅgahitā – dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti – kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammati – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัตินั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔ ...ฯลฯ... ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัตินั้น จัดเข้าในวิบัติ ๑ อย่าง ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ อาจารวิบัติ. สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๑ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ ทุกกฏาปัตติขันธ์. เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ คือ เกิดขึ้นจากกาย วาจา และจิต. เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔. ระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ

286. Diṭṭhivipattipaccayā [Pg.178] kati āpattiyo āpajjati? Diṭṭhivipattipaccayā dve āpattiyo āpajjati. Pāpikāya diṭṭhiyā yāvatatiyaṃ samanubhāsanāya na paṭinissajjati, ñattiyā dukkaṭaṃ ; kammavācāpariyosāne āpatti pācittiyassa – diṭṭhivipattipaccayā imā dve āpattiyo āpajjati.

๒๘๖. ต้องอาบัติเท่าไร เพราะทิฏฐิวิบัติเป็นปัจจัย? ต้องอาบัติ ๒ อย่าง เพราะทิฏฐิวิบัติเป็นปัจจัย. ภิกษุไม่สละทิฏฐิอันลามก เพราะการสวดสมนุภาสน์จนถึงครั้งที่ ๓, ในขณะจบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ, ในขณะจบกรรมวาจา ต้องอาบัติปาจิตตีย์. ภิกษุต้องอาบัติ ๒ อย่างเหล่านี้ เพราะทิฏฐิวิบัติเป็นปัจจัย

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti…pe… sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ ekaṃ vipattiṃ bhajanti – ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ dvīhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhanti – kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhanti. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔ ...ฯลฯ... ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗? อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ ๑ อย่าง ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ อาจารวิบัติ. สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๒ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาจิตติยาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยทุกกฏาปัตติขันธ์. เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ ในบรรดาอาปัตติสมุฏฐาน ๖ คือ เกิดขึ้นจากกาย วาจา และจิต. เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔. ระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ

287. Ājīvavipattipaccayā kati āpattiyo āpajjati? Ājīvavipattipaccayā cha āpattiyo āpajjati – ājīvahetu ājīvakāraṇā pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, āpatti pārājikassa; ājīvahetu ājīvakāraṇā sañcarittaṃ samāpajjati, āpatti saṅghādisesassa; ājīvahetu ājīvakāraṇā ‘‘yo te vihāre vasati, so bhikkhu arahā’’ti bhaṇati, paṭivijānantassa āpatti thullaccayassa; ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhu paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa; ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhunī paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa; ājīvahetu ājīvakāraṇā sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti dukkaṭassa – ājīvavipattipaccayā imā cha āpattiyo āpajjati.

๒๘๗. ต้องอาบัติเท่าไร เพราะอาชีววิบัติเป็นปัจจัย? ต้องอาบัติ ๖ อย่าง เพราะอาชีววิบัติเป็นปัจจัย คือ ภิกษุมีความปรารถนาลามก ถูกความอยากครอบงำ พูดอวดอุตตริมนุสสธรรมอันไม่มีอยู่ ไม่เป็นจริง เพราะเหตุแห่งอาชีวะ เพราะการแห่งอาชีวะ ต้องอาบัติปาราชิก; ภิกษุทำหน้าที่สื่อรัก เพราะเหตุแห่งอาชีวะ เพราะการแห่งอาชีวะ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส; ภิกษุกล่าวว่า "ภิกษุรูปใดอยู่ในวิหารของท่าน ภิกษุรูปนั้นเป็นพระอรหันต์" เพราะเหตุแห่งอาชีวะ เพราะการแห่งอาชีวะ เมื่อผู้ฟังเข้าใจความ ต้องอาบัติถุลลัจจัย; ภิกษุขอโภชนะอันประณีตมาเพื่อตนแล้วฉัน เพราะเหตุแห่งอาชีวะ เพราะการแห่งอาชีวะ ต้องอาบัติปาจิตตีย์; ภิกษุณีขอโภชนะอันประณีตมาเพื่อตนแล้วฉัน เพราะเหตุแห่งอาชีวะ เพราะการแห่งอาชีวะ ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะ; ภิกษุไม่เจ็บไข้ ขอแกงหรือข้าวสุกมาเพื่อตนแล้วฉัน เพราะเหตุแห่งอาชีวะ เพราะการแห่งอาชีวะ ต้องอาบัติทุกกฏ. ภิกษุต้องอาบัติ ๖ อย่างเหล่านี้ เพราะอาชีววิบัติเป็นปัจจัย

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti…pe… sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti. Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ dve [Pg.179] vipattiyo bhajanti – siyā sīlavipattiṃ, siyā ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ chahi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pārājikāpattikkhandhena, siyā saṅghādisesāpattikkhandhena, siyā thullaccayāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā pāṭidesanīyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti – siyā kāyato samuṭṭhanti, na vācato na cittato; siyā vācato samuṭṭhanti, na kāyato na cittato; siyā kāyato ca vācato ca samuṭṭhanti, na cittato; siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato; siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhanti, na kāyato; siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhanti. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔ ...ฯลฯ... ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗ อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ ๒ อย่าง ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ บางทีจัดเข้าในสีลวิบัติ บางทีจัดเข้าในอาจารวิบัติ สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๖ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาราชิกาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยสังฆาทิเสสาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยถุลลัจจยาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาจิตติยาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาฏิเทสนียาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยทุกกฏาปัตติขันธ์ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ บางทีเกิดขึ้นทางกาย ไม่ใช่ทางวาจา ไม่ใช่ทางจิต บางทีเกิดขึ้นทางวาจา ไม่ใช่ทางกาย ไม่ใช่ทางจิต บางทีเกิดขึ้นทางกายและทางวาจา ไม่ใช่ทางจิต บางทีเกิดขึ้นทางกายและทางจิต ไม่ใช่ทางวาจา บางทีเกิดขึ้นทางวาจาและทางจิต ไม่ใช่ทางกาย บางทีเกิดขึ้นทางกาย ทางวาจา และทางจิต เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ ระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ

Vipattipaccayavāro niṭṭhito catuttho.

วิปัตติปัจจยวาระ ที่ ๔ จบ

5. Adhikaraṇapaccayavāro

๕. อธิกรณปัจจยวาระ

288. Vivādādhikaraṇapaccayā kati āpattiyo āpajjati? Vivādādhikaraṇapaccayā dve āpattiyo āpajjati – upasampannaṃ omasati, āpatti pācittiyassa; anupasampannaṃ omasati, āpatti dukkaṭassa – vivādādhikaraṇapaccayā imā dve āpattiyo āpajjati.

๒๘๘. ภิกษุต้องอาบัติเท่าไร เพราะวิวาదాธิกรณ์เป็นปัจจัย ภิกษุต้องอาบัติ ๒ อย่าง เพราะวิวาదాธิกรณ์เป็นปัจจัย คือ เสียดสีอุปสัมบัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ เสียดสีอนุปสัมบัน ต้องอาบัติทุกกฏ ภิกษุต้องอาบัติ ๒ อย่างเหล่านี้ เพราะวิวาదాธิกรณ์เป็นปัจจัย

Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajanti…pe… sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammanti? Tā āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ ekaṃ vipattiṃ bhajanti – ācāravipattiṃ. Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ dvīhi āpattikkhandhehi saṅgahitā – siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena. Channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti – siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhanti, na vācato; siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhanti, na kāyato; siyā kāyato ca vācato ca cittato [Pg.180] ca samuṭṭhanti. Catunnaṃ adhikaraṇānaṃ, āpattādhikaraṇaṃ. Sattannaṃ samathānaṃ tīhi samathehi sammanti – siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติเท่าไร ในบรรดาวิบัติ ๔ ...ฯลฯ... ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในบรรดาสมถะ ๗ อาบัติเหล่านั้น จัดเข้าในวิบัติ ๑ อย่าง ในบรรดาวิบัติ ๔ คือ อาจารวิบัติ สงเคราะห์เข้าด้วยอาปัตติขันธ์ ๒ ในบรรดาอาปัตติขันธ์ ๗ คือ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยปาจิตติยาปัตติขันธ์ บางทีสงเคราะห์เข้าด้วยทุกกฏาปัตติขันธ์ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ ในบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ บางทีเกิดขึ้นทางกายและทางจิต ไม่ใช่ทางวาจา บางทีเกิดขึ้นทางวาจาและทางจิต ไม่ใช่ทางกาย บางทีเกิดขึ้นทางกาย ทางวาจา และทางจิต เป็นอาปัตตาธิกรณ์ ในบรรดาอธิกรณ์ ๔ ระงับด้วยสมถะ ๓ ในบรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและปฏิญญาตกรณะ บางทีระงับด้วยสัมมุขาวินัยและติณวัตถารกะ