Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

නමෝ තස්ස භගවතෝ අරහතෝ සම්මා සම්බුද්ධස්ස

Saṃyuttanikāyo

සංයුත්ත නිකාය

Sagāthāvaggo

සගාථාවග්ග සංයුත්තය

1. Devatāsaṃyuttaṃ

1. දේවතා සංයුත්තය

1. Naḷavaggo

1. නළ වර්ගය

1. Oghataraṇasuttaṃ

1. ඕඝතරණ සූත්‍රය

1. Evaṃ [Pg.1] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘kathaṃ nu tvaṃ, mārisa, oghamatarī’ti? ‘Appatiṭṭhaṃ khvāhaṃ, āvuso, anāyūhaṃ oghamatari’nti. ‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, mārisa, appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ oghamatarī’ti? ‘Yadākhvāhaṃ, āvuso, santiṭṭhāmi tadāssu saṃsīdāmi; yadākhvāhaṃ, āvuso, āyūhāmi tadāssu nibbuyhāmi. Evaṃ khvāhaṃ, āvuso, appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ oghamatari’’’nti.

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල එක්තරා දේවතාවෙක් රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු (මධ්‍යම රාත්‍රියෙහි), ඉතා මනහර සිරුරු ප්‍රභාවෙන් යුක්තව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසීය: "නිදුකාණන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ (සංසාර) ඕඝය තරණය කළේ කෙසේද?" "ඇවැත්නි, මම නතර නොවී, වෙහෙස නොවී ඕඝය තරණය කළෙමි." "නිදුකාණන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ නතර නොවී, වෙහෙස නොවී ඕඝය තරණය කළේ කෙසේද?" "ඇවැත්නි, යම් කලෙක මම නතර වෙම්ද, එකල මම (කෙලෙස් මඩෙහි) ගිලෙමි. ඇවැත්නි, යම් කලෙක මම වෙහෙස වෙම්ද, එකල මම (සැඩපහරෙහි) ගසාගෙන යමි. ඇවැත්නි, මෙසේ මම නතර නොවී, වෙහෙස නොවී ඕඝය තරණය කළෙමි."

‘‘Cirassaṃ vata passāmi, brāhmaṇaṃ parinibbutaṃ;

Appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ, tiṇṇaṃ loke visattika’’nti. –

"නතර නොවී, වෙහෙස නොවී, ලෝකයෙහි තෘෂ්ණාව තරණය කළ, කෙලෙස් නිවා සැනසුණු බ්‍රාහ්මණයා (බුදුරජාණන් වහන්සේ) මම බොහෝ කලකට පසු සැබවින්ම දිටිමි."

Idamavoca [Pg.2] sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā – ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

ඒ දේවතාවා මෙසේ කීවේය. ශාස්තෘන් වහන්සේ එය අනුමත කළ සේක. ඉක්බිති ඒ දේවතාවා "ශාස්තෘන් වහන්සේ මාගේ ප්‍රකාශය අනුමත කළ සේකැ"යි දැන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ ප්‍රදක්ෂිණා කොට එහිම අතුරුදහන් විය.

2. Nimokkhasuttaṃ

2. නිමොක්ඛ සූත්‍රය

2. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –

2. සැවැත් නුවරදීය. එකල එක්තරා දේවතාවෙක් රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, ඉතා මනහර සිරුරු ප්‍රභාවෙන් යුක්තව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසීය:

‘‘Jānāsi no tvaṃ, mārisa, sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti?

"නිදුකාණන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ සත්ත්වයන්ගේ (කෙලෙස් බැමිවලින්) මිදීම, සර්වප්‍රකාරයෙන් මිදීම සහ විවේකය (ක්ලේශ ප්‍රහාණය) දන්නා සේක්ද?"

‘‘Jānāmi khvāhaṃ, āvuso, sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti.

"ඇවැත්නි, මම සත්ත්වයන්ගේ මිදීම, සර්වප්‍රකාරයෙන් මිදීම සහ විවේකය දනිමි."

‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, mārisa, jānāsi sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti?

"නිදුකාණන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ සත්ත්වයන්ගේ මිදීම, සර්වප්‍රකාරයෙන් මිදීම සහ විවේකය දන්නේ කිනම් ආකාරයකින්ද?"

‘‘Nandībhavaparikkhayā, saññāviññāṇasaṅkhayā, vedanānaṃ nirodhā upasamā – evaṃ khvāhaṃ, āvuso, jānāmi sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti.

"ඇල්ම සහිත භවය ක්ෂය වීමෙන්ද, සංඥා සහ විඥාන ක්ෂය වීමෙන්ද, වේදනාවන් නිරුද්ධ වීමෙන් හා සංසිඳීමෙන්ද; ඇවැත්නි, මෙසේ මම සත්ත්වයන්ගේ මිදීම, සර්වප්‍රකාරයෙන් මිදීම සහ විවේකය දනිමි."

3. Upanīyasuttaṃ

3. උපනීය සූත්‍රය

3. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

3. සැවැත් නුවරදීය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය:

‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti.

"ජීවිතය ජරාව කරා ඇදගෙන යනු ලබයි, ආයුෂය අල්පය. ජරාවට පත් වූවහුට ආරක්ෂකයෝ නැත. මරණයෙහි පවතින මේ බිය දකිමින්, සැප ගෙන දෙන පින් කළ යුතුය."

‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.

"ජීවිතය ජරාව කරා ඇදගෙන යනු ලබයි, ආයුෂය අල්පය. ජරාවට පත් වූවහුට ආරක්ෂකයෝ නැත. මරණයෙහි පවතින මේ බිය දකිමින්, ශාන්තිය අපේක්ෂා කරන්නා ලෝක ආමිසය අත්හළ යුතුය."

4. Accentisuttaṃ

4. අච්චෙන්ති සූත්‍රය

4. Sāvatthinidānaṃ[Pg.3]. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

4. සැවැත් නුවරදීය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය:

‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti.

"කාලය ඉක්ම යයි, රාත්‍රීන් ගෙවී යයි, වයස් අවධීන් පිළිවෙළින් අතහැරී යයි. මරණයෙහි පවතින මේ බිය දකිමින්, සැප ගෙන දෙන පින් කළ යුතුය."

‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.

"කාලය ඉක්ම යයි, රාත්‍රීන් ගෙවී යයි, වයස් අවධීන් පිළිවෙළින් අතහැරී යයි. මරණයෙහි පවතින මේ බිය දකිමින්, ශාන්තිය අපේක්ෂා කරන්නා ලෝක ආමිසය අත්හළ යුතුය."

5. Katichindasuttaṃ

5. කතිඡින්ද සූත්‍රය

5. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

5. සැවැත් නුවරදීය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය:

‘‘Kati chinde kati jahe, kati cuttari bhāvaye;

Kati saṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.

"කීයක් සිඳිය යුතුද? කීයක් අත්හළ යුතුද? තවදුරටත් කීයක් වැඩිය යුතුද? බැමි (සංග) කීයක් ඉක්මවූ භික්ෂුව 'ඕඝය තරණය කළ තැනැත්තා' යැයි කියනු ලැබේ ද?"

‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;

Pañca saṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.

"(සංයෝජන) පහක් සිඳිය යුතුය, (සංයෝජන) පහක් අත්හළ යුතුය, තවදුරටත් (ඉන්ද්‍රිය) පහක් වැඩිය යුතුය. බැමි පහක් ඉක්මවූ භික්ෂුව 'ඕඝය තරණය කළ තැනැත්තා' යැයි කියනු ලැබේ."

6. Jāgarasuttaṃ

6. ජාගර සූත්‍රය

6. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

6. සැවැත් නුවරදීය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය:

‘‘Kati jāgarataṃ suttā, kati suttesu jāgarā;

Katibhi rajamādeti, katibhi parisujjhatī’’ti.

"පිබිදී සිටින්නවුන් අතර කොපමණක් නිදා සිටිත්ද? නිදා සිටින්නවුන් අතර කොපමණක් පිබිදී සිටිත්ද? කොපමණකින් (කෙලෙස්) රජස් රැස් කරයිද? කොපමණකින් පිරිසිදු වේද?"

‘‘Pañca jāgarataṃ suttā, pañca suttesu jāgarā;

Pañcabhi rajamādeti, pañcabhi parisujjhatī’’ti.

“අවදියෙන් සිටින්නවුන්ට (නීවරණ) පස නිදා සිටී. (නීවරණ පසට යටත්ව) නිදා සිටින්නවුන් අතරෙහි (ඉන්ද්‍රිය) පස අවදියෙන් පවතී. පසකින් (නීවරණවලින්) කෙලෙස් රජස් රැස් කරයි. පසකින් (ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන්) පිරිසිදු වේ.”

7. Appaṭividitasuttaṃ

7. අප්පටිවිදිත සූත්‍රය

7. Sāvatthinidānaṃ[Pg.4]. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

7. සැවැත් නුවරදී ය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Yesaṃ dhammā appaṭividitā, paravādesu nīyare ;

Suttā te nappabujjhanti, kālo tesaṃ pabujjhitu’’nti.

“යම් කෙනෙකු විසින් (සිවුසัจ) දහම් අවබෝධ නොකරන ලද්දේ ද, පරවාදයන් කරා මෙහෙයවනු ලබන්නෝ ද, නිදා සිටින ඔවුහු අවදි නොවෙති. ඔවුන්ට අවදි වීමට කාලය එළඹ ඇත.”

‘‘Yesaṃ dhammā suppaṭividitā, paravādesu na nīyare;

Te sambuddhā sammadaññā, caranti visame sama’’nti.

“යම් කෙනෙකු විසින් (සිවුසัจ) දහම් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේ ද, පරවාදයන් කරා මෙහෙයවනු නොලබන්නෝ ද, මැනවින් අවබෝධ කරගත් ඒ බුද්ධ පුත්‍රයෝ නිවැරදි වැටහීමෙන් යුතුව, විෂම ලෝකයෙහි සමව (නිවැරදිව) හැසිරෙති.”

8. Susammuṭṭhasuttaṃ

8. සුසම්මුට්ඨ සූත්‍රය

8. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

8. සැවැත් නුවරදී ය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Yesaṃ dhammā susammuṭṭhā, paravādesu nīyare;

Suttā te nappabujjhanti, kālo tesaṃ pabujjhitu’’nti.

“යම් කෙනෙකුට (සිවුසัจ) දහම් මුළාවී ඇත්තේ ද, පරවාදයන් කරා මෙහෙයවනු ලබන්නෝ ද, නිදා සිටින ඔවුහු අවදි නොවෙති. ඔවුන්ට අවදි වීමට කාලය එළඹ ඇත.”

‘‘Yesaṃ dhammā asammuṭṭhā, paravādesu na nīyare;

Te sambuddhā sammadaññā, caranti visame sama’’nti.

“යම් කෙනෙකුට (සිවුසัจ) දහම් මුළා නොවී පවතී ද, පරවාදයන් කරා මෙහෙයවනු නොලබන්නෝ ද, මැනවින් අවබෝධ කරගත් ඒ බුද්ධ පුත්‍රයෝ නිවැරදි වැටහීමෙන් යුතුව, විෂම ලෝකයෙහි සමව (නිවැරදිව) හැසිරෙති.”

9. Mānakāmasuttaṃ

9. මානකාම සූත්‍රය

9. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

9. සැවැත් නුවරදී ය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Na mānakāmassa damo idhatthi,Na monamatthi asamāhitassa;

Eko araññe viharaṃ pamatto,Na maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.

“මානයට කැමති තැනැත්තාට මෙලොව දමනයක් (සංවරයක්) නැත. සමාහිත නොවූවහුට (මුනිවත පුරන්නට) මුනිබවක් නැත. හුදෙකලාව වනයෙහි වසමින් වුවද ප්‍රමාදී වන්නා, මෘත්‍යූ දේශයෙහි (සංසාරයෙහි) එතරට නොයන්නේය.”

‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto,Sucetaso sabbadhi vippamutto;

Eko araññe viharaṃ appamatto,Sa maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.

“මානය අත්හැර, මැනවින් සමාහිත වූ සිත් ඇති, උසස් මනසකින් යුත්, සෑම තැනකදීම (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදුණු, වනයෙහි හුදෙකලාව වසමින් අප්‍රමාදී වන ඔහු, මෘත්‍යූ දේශයෙහි (සංසාරයෙහි) එතරට යන්නේය.”

10. Araññasuttaṃ

10. අරඤ්ඤ සූත්‍රය

10. Sāvatthinidānaṃ[Pg.5]. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

10. සැවැත් නුවරදී ය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ සැළ කළේය:

‘‘Araññe viharantānaṃ, santānaṃ brahmacārinaṃ;

Ekabhattaṃ bhuñjamānānaṃ, kena vaṇṇo pasīdatī’’ti.

“වනයෙහි වාසය කරන, ශාන්ත වූ, බ්‍රහ්මචාරී වූ, දිනකට එක් වේලක් පමණක් වළඳන (උතුමනි), ඔබ වහන්සේලාගේ ශරීර වර්ණය මෙතරම් ප්‍රසන්න වන්නේ කුමක් නිසාද?”

‘‘Atītaṃ nānusocanti, nappajappanti nāgataṃ;

Paccuppannena yāpenti, tena vaṇṇo pasīdati’’.

“ඔවුහු අතීතය ගැන ශෝක නොවෙති, අනාගතය පතා නොවැලපෙති, වර්තමානයෙන් ලැබෙන දෙයින් යැපෙති. ඒ හේතුවෙන් වර්ණ ප්‍රසාදය ඇතිවේ.”

‘‘Anāgatappajappāya, atītassānusocanā;

Etena bālā sussanti, naḷova harito luto’’ti.

“අනාගතය පැතීමෙන් ද, අතීතය ගැන ශෝක කිරීමෙන් ද යන කරුණු දෙක නිසා, කපන ලද අමු බට දණ්ඩක් මෙන් මෝඩයෝ වියළී යති.”

Naḷavaggo paṭhamo.

පළමු වන නළ වර්ගය නිමවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය:

Oghaṃ nimokkhaṃ upaneyyaṃ, accenti katichindi ca;

Jāgaraṃ appaṭividitā, susammuṭṭhā mānakāminā;

Araññe dasamo vutto, vaggo tena pavuccati.

ඕඝ, නිමොක්ඛ, උපනෙය්‍ය, අච්චෙන්ති, කතිඡින්දි, ජාගර, අප්පටිවිදිත, සුසම්මුට්ඨ, මානකාමී සහ දසවන අරඤ්ඤ සූත්‍රය යන මේවායින් මෙම වර්ගය සමන්විත වේ යැයි කියනු ලැබේ.

2. Nandanavaggo

2. නන්දන වර්ගය

1. Nandanasuttaṃ

1. නන්දන සූත්‍රය

11. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

11. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවන නම් වූ අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. “පින්වතුන් වහන්ස” යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññatarā tāvatiṃsakāyikā devatā nandane vane accharāsaṅghaparivutā dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāriyamānā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

“මහණෙනි, පෙර දිනෙක තාවතිංස වැසි එක්තරා දේවතාවෙක් නන්දන උයනෙහි අප්සරාවන් පිරිවරාගෙන, දිව්‍යමය වූ පංච කාම ගුණයන්ගෙන් යුක්තව සතුටු වෙමින් සිටිද්දී එම අවස්ථාවෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:”

‘‘Na [Pg.6] te sukhaṃ pajānanti, ye na passanti nandanaṃ;

Āvāsaṃ naradevānaṃ, tidasānaṃ yasassina’’nti.

“යශස් ඇති තිස්තුන් කෝටියක් දෙවියන්ගේ වාසස්ථානය වූ නන්දන උයන යමෙක් නොදැක්කේද, ඔවුහු සැපය යනු කුමක්දැයි නොදනිති.”

‘‘Evaṃ vutte, bhikkhave, aññatarā devatā taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsi –

“මහණෙනි, මෙසේ කී කල, එක්තරා දේවතාවෙක් එම දේවතාවාට ගාථාවකින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය:”

‘‘Na tvaṃ bāle pajānāsi, yathā arahataṃ vaco;

Aniccā sabbasaṅkhārā, uppādavayadhammino;

Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti.

“අඥානය, රහතන් වහන්සේලාගේ වචනය කුමක්දැයි ඔබ නොදන්නෙහිය. සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයහ. හටගැනීම හා විනාශ වීම ස්වභාව කොට ඇත්තාහ. ඔවුහු හටගෙන නිරුද්ධ වෙති. එම සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම (නිවන) සැපයකි.”

2. Nandatisuttaṃ

2. නන්දති සූත්‍රය

12. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

12. සැවැත් නුවරදී ය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Nandati puttehi puttimā,Gomā gohi tatheva nandati;

Upadhīhi narassa nandanā,Na hi so nandati yo nirūpadhī’’ti.

“පුත්‍රයන් ඇති තැනැත්තා පුත්‍රයන් නිසා සතුටු වෙයි. ගවයන් ඇති තැනැත්තා ද එසේම ගවයන් නිසා සතුටු වෙයි. උපධීන් (පංචකාම වස්තූන්) මිනිසාට සතුට ගෙන දෙයි. යමෙකුට උපධීන් නැද්ද, ඔහු සතුටු නොවේ.” මෙසේ දේවතාවා පැවසීය.

‘‘Socati puttehi puttimā,Gomā gohi tatheva socati;

Upadhīhi narassa socanā,Na hi so socati yo nirūpadhī’’ti.

“පුත්‍රයන් ඇති තැනැත්තා පුත්‍රයන් නිසා ශෝක වෙයි. ගවයන් ඇති තැනැත්තා ද එසේම ගවයන් නිසා ශෝක වෙයි. උපධීන් (පංචකාම වස්තූන්) මිනිසාට ශෝකය ගෙන දෙයි. යමෙකුට උපධීන් නැද්ද, ඔහු ශෝක නොවේ.” යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

3. Natthiputtasamasuttaṃ

3. 3. නත්ථිපුත්තසම සූත්‍රය

13. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

13. සැවැත් නුවරදීය. එක් පසෙක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Natthi puttasamaṃ pemaṃ, natthi gosamitaṃ dhanaṃ;

Natthi sūriyasamā ābhā, samuddaparamā sarā’’ti.

“පුත්‍රයෙකුට සමාන ප්‍රේමයක් නැත. ගවයන්ට සමාන ධනයක් නැත. සූර්යයාට සමාන ආලෝකයක් නැත. සියලු ජලාශයන් අතර මහා සමුද්‍රය උතුම් වේ.”

‘‘Natthi attasamaṃ pemaṃ, natthi dhaññasamaṃ dhanaṃ;

Natthi paññāsamā ābhā, vuṭṭhi ve paramā sarā’’ti.

“තමාට සමාන ප්‍රේමයක් නැත. ධාන්‍යයට සමාන ධනයක් නැත. ප්‍රඥාවට සමාන ආලෝකයක් නැත. සියලු ජලාශයන් අතර වර්ෂාව ම උතුම් වේ.”

4. Khattiyasuttaṃ

4. 4. ඛත්තිය සූත්‍රය

14. ‘‘Khattiyo [Pg.7] dvipadaṃ seṭṭho, balībaddo catuppadaṃ.

14. “දෙපාවුන් අතර ක්ෂත්‍රියයා ශ්‍රේෂ්ඨ වේ. සිවුපාවුන් අතර ගවයා (වෘෂභයා) ශ්‍රේෂ්ඨ වේ.

Komārī seṭṭhā bhariyānaṃ, yo ca puttāna pubbajo’’ti.

භාර්යාවන් අතර කුමාරියක (තරුණ බිරිඳක) ශ්‍රේෂ්ඨ වේ. පුත්‍රයන් අතර කුළුඳුල් පුත්‍රයා ශ්‍රේෂ්ඨ වේ.”

‘‘Sambuddho dvipadaṃ seṭṭho, ājānīyo catuppadaṃ;

Sussūsā seṭṭhā bhariyānaṃ, yo ca puttānamassavo’’ti.

“දෙපාවුන් අතර සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ වන සේක. සිවුපාවුන් අතර ආජානීය සත්වයා ශ්‍රේෂ්ඨ වේ. භාර්යාවන් අතර සැමියාට කීකරු තැනැත්තිය ශ්‍රේෂ්ඨ වේ. පුත්‍රයන් අතර අවවාදයට කීකරු වන පුත්‍රයා ශ්‍රේෂ්ඨ වේ.”

5. Saṇamānasuttaṃ

5. 5. සණමාන සූත්‍රය

15. ‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu.

15. “මධ්‍යහ්න කාලයේදී පක්ෂීන් නිහඬව ලැගුම් ගත් කල්හි,

Saṇateva brahāraññaṃ, taṃ bhayaṃ paṭibhāti ma’’nti.

මහා වනාන්තරය හඬ නගන්නාක් මෙන් වේ. එය මට මහත් බියක් ලෙස හැඟෙයි.”

‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu;

Saṇateva brahāraññaṃ, sā rati paṭibhāti ma’’nti.

“මධ්‍යහ්න කාලයේදී පක්ෂීන් නිහඬව ලැගුම් ගත් කල්හි, මහා වනාන්තරය හඬ නගන්නාක් මෙන් වේ. එය මට මහත් සතුටක් (විවේකී සුවයක්) ලෙස හැඟෙයි.”

6. Niddātandīsuttaṃ

6. 6. නිද්දාතන්දී සූත්‍රය

16. ‘‘Niddā tandī vijambhitā, aratī bhattasammado.

16. “නිදිමත, අලස බව, ඇඟ මැලි කැඩීම, (කුසලයෙහි) නොඇලීම සහ ආහාර ගෙන මත්වීම,

Etena nappakāsati, ariyamaggo idha pāṇina’’nti.

මෙම හේතු නිසා, මේ ලෝකයේ සත්වයන්ට ආර්ය මාර්ගය ප්‍රකට නොවේ.”

‘‘Niddaṃ tandiṃ vijambhitaṃ, aratiṃ bhattasammadaṃ;

Vīriyena naṃ paṇāmetvā, ariyamaggo visujjhatī’’ti.

“නිදිමත, අලස බව, ඇඟ මැලි කැඩීම, නොඇලීම සහ ආහාර මත වීර්යයෙන් දුරු කළ විට, ආර්ය මාර්ගය පිරිසිදු වේ.”

7. Dukkarasuttaṃ

7. 7. දුක්කර සූත්‍රය

17. ‘‘Dukkaraṃ duttitikkhañca, abyattena ca sāmaññaṃ.

17. “අදක්ෂ තැනැත්තාට ශ්‍රමණ ධර්මයෙහි හැසිරීම දුෂ්කර ය, එය ඉවසීම ද අපහසු ය.

Bahūhi tattha sambādhā, yattha bālo visīdatī’’ti.

යම් තැනක අඥානයා පසුබසින්නේ ද, එහි බොහෝ බාධාවන් ඇත.”

‘‘Katihaṃ careyya sāmaññaṃ, cittaṃ ce na nivāraye;

Pade pade visīdeyya, saṅkappānaṃ vasānugo’’ti.

“සිත පාලනය කර නොගන්නේ නම්, කොපමණ කලක් ශ්‍රමණ ධර්මයෙහි හැසිරිය හැකි ද? විතර්කයන්ට වසඟ වූ ඔහු පියවරක් පාසා පිරිහෙයි.”

‘‘Kummova aṅgāni sake kapāle,Samodahaṃ bhikkhu manovitakke;

Anissito aññamaheṭhayāno,Parinibbuto nūpavadeyya kañcī’’ti.

“ඉබ්බෙකු තම අවයවයන් කබල තුළට හකුළුවා ගන්නා සේ, භික්ෂුව තම සිතෙහි උපදින විතර්කයන් මැඩපවත්වා ගත යුතුය. කිසිවකටත් ඇලුම් නොකරමින්, අන් අයට හිංසා නොකරමින්, කෙලෙසුන් නිවා සැනසුණු ඔහු කිසිවෙකුටවත් දොස් නොනැගිය යුතුය.”

8. Hirīsuttaṃ

8. 8. හිරි සූත්‍රය

18. ‘‘Hirīnisedho [Pg.8] puriso, koci lokasmiṃ vijjati.

18. “යහපත් අශ්වයෙකු කස පහරට බිය වන්නාක් මෙන්,

Yo nindaṃ apabodhati, asso bhadro kasāmivā’’ti.

යම් පුරුෂයෙක් ලැජ්ජාව නිසා නින්දාවෙන් තමා වළක්වා ගන්නේ ද, එවැනි තැනැත්තෙකු මේ ලෝකයේ සිටී ද?”

‘‘Hirīnisedhā tanuyā, ye caranti sadā satā;

Antaṃ dukkhassa pappuyya, caranti visame sama’’nti.

“පවට ලැජ්ජාවෙන් සිත වළක්වන, නිරතුරුව සිහියෙන් යුතුව හැසිරෙන පිරිස ඉතා අල්ප ය. ඔවුහු දුකේ කෙළවරට (නිවනට) පැමිණ, කෙලෙස් බහුල විෂම ලෝකයේ නිවැරදි ව (සම ව) හැසිරෙති.”

9. Kuṭikāsuttaṃ

9. 9. කුටිකා සූත්‍රය

19.

19.

‘‘Kacci te kuṭikā natthi, kacci natthi kulāvakā;

Kacci santānakā natthi, kacci muttosi bandhanā’’ti.

“ඔබට කුඩා පැලක් නැද්ද? කූඩුවක් නැද්ද? ඇදුණු දැල් (බැඳීම්) නැද්ද? ඔබ සියලු බැඳීම්වලින් නිදහස් ද?”

‘‘Taggha me kuṭikā natthi, taggha natthi kulāvakā;

Taggha santānakā natthi, taggha muttomhi bandhanā’’ti.

“ඇත්තෙන්ම මට කුඩා පැලක් නැත. කූඩුවක් ද නැත. ඇදුණු දැල් (බැඳීම්) ද නැත. මම සියලු බැඳීම්වලින් නිදහස්ව සිටිමි.”

‘‘Kintāhaṃ kuṭikaṃ brūmi, kiṃ te brūmi kulāvakaṃ;

Kiṃ te santānakaṃ brūmi, kintāhaṃ brūmi bandhana’’nti.

“මම ඔබට කුමන දෙයක් පැල්පතක් (වාසස්ථානයක්) ලෙස පවසම්ද? ඔබට කුමන දෙයක් කැදැල්ලක් ලෙස පවසම්ද? ඔබට කුමන දෙයක් පැටලුණු දැලක් ලෙස පවසම්ද? ඔබට කුමන දෙයක් බන්ධනයක් (බැඳීමක්) ලෙස පවසම්ද?”

‘‘Mātaraṃ kuṭikaṃ brūsi, bhariyaṃ brūsi kulāvakaṃ;

Putte santānake brūsi, taṇhaṃ me brūsi bandhana’’nti.

“මව පැල්පතක් ලෙස පවසන්නෙහිය. බිරිඳ කැදැල්ලක් ලෙස පවසන්නෙහිය. දරුවන් පැටලුණු දැල් ලෙස පවසන්නෙහිය. තණ්හාව මගේ බන්ධනය ලෙස පවසන්නෙහිය.”

‘‘Sāhu te kuṭikā natthi, sāhu natthi kulāvakā;

Sāhu santānakā natthi, sāhu muttosi bandhanā’’ti.

“ඔබ වහන්සේට පැල්පතක් නොමැති වීම යහපතකි; කැදැල්ලක් නොමැති වීම යහපතකි; පැටලුණු දැලක් නොමැති වීම යහපතකි; ඔබ වහන්සේ බන්ධනයෙන් මිදුණු කෙනෙකු වීම යහපතකි.”

10. Samiddhisuttaṃ

10. සමිද්ධි සූත්‍රය

20. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati tapodārāme. Atha kho āyasmā samiddhi rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yena āyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhitā āyasmantaṃ samiddhiṃ gāthāya ajjhabhāsi –

20. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර තපෝදාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේ රාත්‍රියෙහි අලුයම් කාලයේ අවදි වී, ශරීරය සෝදා පිරිසිදු කරගනු පිණිස තපෝදා ගඟ වෙත වැඩි සේක. තපෝදා ගඟේ ශරීරය සෝදා පිරිසිදු කරගෙන, ජලයෙන් ගොඩට පැමිණ, එක් සිවුරක් පෙරවාගෙන ශරීරය වියළා ගනිමින් සිටි සේක. එකල්හි, රාත්‍රිය ගෙවී යන අලුයම් කාලයෙහි, ඉතා රමණීය පැහැ ඇති එක්තරා දේවතාවෙක් මුළු තපෝදා ප්‍රදේශයම ආලෝකවත් කරමින් ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ අහසෙහි රැඳී සිටිමින් ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන්ට ගාථාවකින් මෙසේ ඇමතීය –

‘‘Abhutvā [Pg.9] bhikkhasi bhikkhu, na hi bhutvāna bhikkhasi;

Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu, mā taṃ kālo upaccagā’’ti.

“මහණ, ඔබ (කාම සම්පත්) අනුභව නොකොට පිඬු සිඟා වඩින්නෙහිය. අනුභව කොට පිඬු සිඟා නොයන්නෙහිය. මහණ, පළමුව (කාම සම්පත්) අනුභව කොට පසුව පිඬු සිඟා වඩින්න. මේ කාලය ඔබට ඉක්ම යන්නට ඉඩ නොදෙන්න.”

‘‘Kālaṃ vohaṃ na jānāmi, channo kālo na dissati;

Tasmā abhutvā bhikkhāmi, mā maṃ kālo upaccagā’’ti.

“මම (මරණය සිදුවන) කාලය නොදනිමි. කාලය සැඟවී ඇත, එය නොපෙනේ. එබැවින් (කාම සම්පත්) අනුභව නොකොට මම පිඬු සිඟා වඩින්නෙමි. (මහණ දම් පිරීමට ඇති) මේ කාලය මට ඉක්ම යන්නට ඉඩ නොදෙන්නෙමි.”

Atha kho sā devatā pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca – ‘‘daharo tvaṃ bhikkhu, pabbajito susu kāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato, paṭhamena vayasā, anikkīḷitāvī kāmesu. Bhuñja, bhikkhu, mānusake kāme; mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvī’’ti.

එවිට එම දේවතාවා පොළොවෙහි පිහිටා ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන්ට මෙසේ කීවේය: “මහණ, ඔබ තරුණය, අලුත පැවිදි වූ කළු පැහැති කෙස් ඇති, සොඳුරු යෞවනයෙන් යුත්, පළමු වයසෙහි සිටින කෙනෙකි. කාමයන්හි කෙළි සෙල්ලම් කොට නැත. මහණ, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ කාමයන් අනුභව කරන්න. මේ ඇස් පනාපිට පෙනෙන දේ අත්හැර, කල් ගත වී (මරණින් පසු) ලැබෙන දේ පසුපස හඹා නොයන්න.”

‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāmi. Kālikañca khvāhaṃ, āvuso, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāmi. Kālikā hi, āvuso, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti.

“ඇවැත්නි, මම පෙනෙන දෙය අත්හැර කල් යන දෙයක් පසුපස හඹා නොයමි. මම කල් යන දෙය අත්හැර පෙනෙන (ලොකෝත්තර) දෙය පසුපස හඹා යන්නෙමි. ඇවැත්නි, කාමයන් කල් ගත වන සුළු බවත්, බොහෝ දුක් ඇති බවත්, බොහෝ වෙහෙස ඇති බවත්, එහි ආදීනව බොහෝ බවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. මේ ධර්මය වනාහි මේ ආත්මයේදීම දැකිය හැකි (සන්දිට්ඨික), කල් නොයවා ප්‍රතිඵල දෙන (අකාලික), ‘ඇවිත් බලන්න’ යයි කිව හැකි (ඒහිපස්සික), තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු (ඕපනයික), නුවණැත්තන් විසින් තම තමන්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු (පච්චත්තං වේදිතබ්බෝ විඤ්ඤූහි) එකකි.”

‘‘Kathañca, bhikkhu, kālikā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo? Kathaṃ sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti?

“මහණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කාමයන් කල් ගත වන සුළු බවත්, බොහෝ දුක් හා බොහෝ වෙහෙස ඇති බවත්, එහි ආදීනව බොහෝ බවත් වදාරන ලද්දේ කෙසේද? මේ ධර්මය මේ ආත්මයේදීම දැකිය හැකි, කල් නොයවා ප්‍රතිඵල දෙන, ‘ඇවිත් බලන්න’ යයි කිව හැකි, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු බව පවසන්නේ කෙසේද?”

‘‘Ahaṃ kho, āvuso, navo acirapabbajito adhunāgato imaṃ dhammavinayaṃ. Na tāhaṃ sakkomi vitthārena ācikkhituṃ. Ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho rājagahe viharati tapodārāme. Taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccha. Yathā te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī’’ti.

“ඇවැත්නි, මම අලුත පැවිදි වූ, ශාසනයට පැමිණ වැඩි කලක් නොවූ නවකයෙක් වෙමි. මේ ධර්ම විනය පිළිබඳව විස්තරාත්මකව කරුණු පැවසීමට මම අපොහොසත් වෙමි. ඒ අරහත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර තපෝදාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ කරුණ විමසන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබට යම් ලෙසකින් එය පැහැදිලි කර දෙන සේක්ද, එය එලෙසම මතක තබා ගන්න.”

‘‘Na kho, bhikkhu, sukaro so bhagavā amhehi upasaṅkamituṃ, aññāhi mahesakkhāhi devatāhi parivuto. Sace kho tvaṃ, bhikkhu, taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi, mayampi āgaccheyyāma dhammassavanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā samiddhi tassā devatāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca –

“මහණ, මහත් බලසම්පන්න වෙනත් දේවතාවන් පිරිවරා සිටින බැවින් අපට ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත සමීප වීම පහසු නැත. මහණ, ඉදින් ඔබ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ කරුණ විමසන්නේ නම්, අපිද ධර්ම ශ්‍රවණය පිණිස එහි එන්නෙමු.” එවිට ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් “ඇවැත්නි, ඉතා හොඳයි” කියා එම දේවතාවාට ප්‍රතිඥා දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට වැඩි සේක. වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය –

‘‘Idhāhaṃ[Pg.10], bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkamiṃ gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṃ gattāni pubbāpayamāno. Atha kho, bhante, aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhitā imāya gāthāya ajjhabhāsi –

“ස්වාමීනී, මම මෙහි රජගහනුවර රාත්‍රියෙහි අලුයම් කාලයේ අවදි වී, ශරීරය සෝදා පිරිසිදු කරගනු පිණිස තපෝදා ගඟ වෙත ගියෙමි. තපෝදා ගඟේ ශරීරය සෝදා පිරිසිදු කරගෙන, ජලයෙන් ගොඩට පැමිණ, එක් සිවුරක් පෙරවාගෙන ශරීරය වියළා ගනිමින් සිටියෙමි. ස්වාමීනී, එකල්හි රාත්‍රිය ගෙවී යන අලුයම් කාලයෙහි, ඉතා රමණීය පැහැ ඇති එක්තරා දේවතාවෙක් මුළු තපෝදා ප්‍රදේශයම ආලෝකවත් කරමින් මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ අහසෙහි රැඳී සිටිමින් මට මෙම ගාථාවෙන් මෙසේ ඇමතීය –

‘‘Abhutvā bhikkhasi bhikkhu, na hi bhutvāna bhikkhasi;

Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu, mā taṃ kālo upaccagā’’ti.

‘මහණ, ඔබ (කාම සම්පත්) අනුභව නොකොට පිඬු සිඟා වඩින්නෙහිය. අනුභව කොට පිඬු සිඟා නොයන්නෙහිය. මහණ, පළමුව (කාම සම්පත්) අනුභව කොට පසුව පිඬු සිඟා වඩින්න. මේ කාලය ඔබට ඉක්ම යන්නට ඉඩ නොදෙන්න.’

‘‘Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsiṃ –

ස්වාමීනී, එසේ කී විට මම එම දේවතාවාට ගාථාවකින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්නෙමි –

‘‘Kālaṃ vohaṃ na jānāmi, channo kālo na dissati;

Tasmā abhutvā bhikkhāmi, mā maṃ kālo upaccagā’’ti.

‘මම (මරණය සිදුවන) කාලය නොදනිමි. කාලය සැඟවී ඇත, එය නොපෙනේ. එබැවින් (කාම සම්පත්) අනුභව නොකොට මම පිඬු සිඟා වඩින්නෙමි. (මහණ දම් පිරීමට ඇති) මේ කාලය මට ඉක්ම යන්නට ඉඩ නොදෙන්නෙමි.’

‘‘Atha kho, bhante, sā devatā pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā maṃ etadavoca – ‘daharo tvaṃ, bhikkhu, pabbajito susu kāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato, paṭhamena vayasā, anikkīḷitāvī kāmesu. Bhuñja, bhikkhu, mānusake kāme; mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvī’’’ti.

ස්වාමීනී, ඉන්පසු එම දේවතාවා පොළොවෙහි පිහිටා මට මෙසේ කීවේය: ‘මහණ, ඔබ තරුණය, අලුත පැවිදි වූ කළු පැහැති කෙස් ඇති, සොඳුරු යෞවනයෙන් යුත්, පළමු වයසෙහි සිටින කෙනෙකි. කාමයන්හි කෙළි සෙල්ලම් කොට නැත. මහණ, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ කාමයන් අනුභව කරන්න. මේ පෙනෙන දේ අත්හැර, කල් යන (පසුව ලැබෙන) දේ පසුපස හඹා නොයන්න.’”

‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, taṃ devataṃ etadavocaṃ – ‘na khvāhaṃ, āvuso, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāmi; kālikañca khvāhaṃ, āvuso, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāmi. Kālikā hi, āvuso, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’’ti.

“ස්වාමීනි, මෙසේ කී කල්හි මම ඒ දේවතාවාට මෙසේ කීවෙමි: ‘ඇවැත්නි, මම වර්තමානයෙහි විපාක දෙන (සන්දිට්ඨික) දෙය අත්හැර කාලයකින් විපාක දෙන (කාලික) දෙයක් පසුපස හඹා නොයමි. ඇවැත්නි, මම කාලයකින් විපාක දෙන දෙය අත්හැර වර්තමානයෙහිම විපාක දෙන ධර්මය පසුපස හඹා යමි. ඇවැත්නි, කාමයන් කාලයකින් විපාක දෙන බවත්, ඒවා බොහෝ දුක් සහිත බවත්, බොහෝ වෙහෙස සහිත බවත්, එහි ආදීනව මෙන්ම බොහෝ බවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරා ඇත. මේ ශ්‍රී සද්ධර්මය වර්තමානයේදීම විපාක දෙන, කල් නොයවා විපාක දෙන, ‘ඇවිත් බලන්න’ යයි කීමට සුදුසු වූ, තම සිත තුළට පමුණුවා ගත යුතු වූ, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම දත යුතු වූ ධර්මයකි.’”

‘‘Evaṃ vutte, bhante, sā devatā maṃ etadavoca – ‘kathañca, bhikkhu, kālikā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo? Kathaṃ sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti? Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, taṃ devataṃ etadavocaṃ – ‘ahaṃ kho, āvuso, navo acirapabbajito adhunāgato imaṃ dhammavinayaṃ, na tāhaṃ sakkomi vitthārena ācikkhituṃ. Ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho rājagahe viharati tapodārāme. Taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccha. Yathā te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī’’’ti.

“ස්වාමීනි, මෙසේ කී කල්හි ඒ දේවතාවා මට මෙසේ කීවාය: ‘මහණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කාමයන් කාලයකින් විපාක දෙන බවත්, බොහෝ දුක් හා බොහෝ වෙහෙස සහිත බවත්, එහි ආදීනව බොහෝ බවත් වදාරා ඇත්තේ කෙසේද? මේ ධර්මය වර්තමානයේදීම විපාක දෙන, කල් නොයවා විපාක දෙන, ‘ඇවිත් බලන්න’ යයි කීමට සුදුසු වූ, තම සිත තුළට පමුණුවා ගත යුතු වූ, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම දත යුතු වූ ධර්මයක් වන්නේ කෙසේද?’ ස්වාමීනි, මෙසේ ඇසූ කල්හි මම ඒ දේවතාවාට මෙසේ කීවෙමි: ‘ඇවැත්නි, මම අලුතින් පැවිදි වූ, ශාසනයට පැමිණ වැඩි කලක් නොවූ නවක මහණෙක් වෙමි. මට මේ ධර්ම විනය විස්තරාත්මකව දේශනා කරන්නට ශක්තියක් නැත. ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ රජගහනුවර තපෝදාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. ඔබ උන්වහන්සේ වෙත ගොස් මේ කරුණ විමසන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබට යම් ලෙසකින් එය පැහැදිලි කර දෙන සේක්ද, එය එලෙසින්ම සිතෙහි දරා ගන්න.’”

‘‘Evaṃ [Pg.11] vutte, bhante, sā devatā maṃ etadavoca – ‘na kho, bhikkhu, sukaro so bhagavā amhehi upasaṅkamituṃ, aññāhi mahesakkhāhi devatāhi parivuto. Sace kho, tvaṃ bhikkhu, taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi, mayampi āgaccheyyāma dhammassavanāyā’ti. Sace, bhante, tassā devatāya saccaṃ vacanaṃ, idheva sā devatā avidūre’’ti.

“ස්වාමීනි, මෙසේ කී කල්හි ඒ දේවතාවා මට මෙසේ කීවාය: ‘මහණ, මහේශාක්‍ය වූ වෙනත් දේවතාවන් පිරිවරා සිටින ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹීම අප වැන්නවුන්ට පහසු නැත. මහණ, ඉදින් ඔබ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ කරුණ විමසන්නේ නම්, අපිද ධර්මය ඇසීම පිණිස පැමිණෙන්නෙමු.’ ස්වාමීනි, ඉදින් ඒ දේවතාවාගේ වචනය සත්‍යයක් නම්, ඇය මෙහි නුදුරින්ම සිටිනවා විය යුතුය.”

Evaṃ vutte, sā devatā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca – ‘‘puccha, bhikkhu, puccha, bhikkhu, yamahaṃ anuppattā’’ti.

මෙසේ කී කල්හි, ඒ දේවතාවා ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන්ට මෙසේ කීවාය: “මහණ, විමසන්න, මහණ, විමසන්න, මම මෙහි පැමිණ සිටිමි.”

Atha kho bhagavā taṃ devataṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ දේවතාවා අමතා මෙම ගාථාවලින් වදාළ සේක:

‘‘Akkheyyasaññino sattā, akkheyyasmiṃ patiṭṭhitā;

Akkheyyaṃ apariññāya, yogamāyanti maccuno.

“සත්වයෝ (පඤ්චස්කන්ධය වැනි) ප්‍රකාශ කළ හැකි ධර්මයන්හි ‘සත්ව, පුද්ගල’ වශයෙන් සංඥා කරන්නෝ වෙති; ඔවුහු ඒ ප්‍රකාශ කළ හැකි ධර්මයන්හිම පිහිටා සිටිති. ප්‍රකාශ කළ හැකි ධර්මයන් පිරිසිඳ නොදැනීම නිසා ඔවුහු මාරයාගේ බැඳීමට හසු වෙති.”

‘‘Akkheyyañca pariññāya, akkhātāraṃ na maññati;

Tañhi tassa na hotīti, yena naṃ vajjā na tassa atthi;

Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti.

“ප්‍රකාශ කළ හැකි ධර්මයන් පිරිසිඳ දැනගත් තැනැත්තා ‘මම ප්‍රකාශ කරන්නෙක්මි’ කියා තමා ගැනම මානයක් ඇති කර නොගනී. යම් රාගාදී හේතුවකින් ඔහු ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නේද, ඔහු කෙරෙහි එවැනි කරුණක් නැත. ඇත්තෙන්ම එය ඔහු කෙරෙහි නැත. යක්ෂය, ඉදින් ඔබ මෙය දන්නේ නම් පවසන්න.”

‘‘Na khvāhaṃ, bhante, imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂිප්තව වදාළ මේ දේශනාවෙහි අර්ථය විස්තරාත්මකව මම නොදනිමි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂිප්තව වදාළ මේ දේශනාවෙහි අර්ථය මට විස්තරාත්මකව වැටහෙන ලෙස දේශනා කරන සේක් නම් මැනවි.”

‘‘Samo visesī uda vā nihīno,Yo maññatī so vivadetha tena;

Tīsu vidhāsu avikampamāno,Samo visesīti na tassa hoti;

Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti.

“‘මම සමාන වෙමි’, ‘මම උසස් වෙමි’ හෝ ‘මම පහත් වෙමි’ යනුවෙන් යමෙක් සිතයිද, ඔහු ඒ නිසාම වාද විවාද කරයි. මේ ආකාර තුනෙහිම කම්පනයක් නැති (රහතන් වහන්සේට) ‘මම සමාන වෙමි’ හෝ ‘මම උසස් වෙමි’ හෝ ‘මම පහත් වෙමි’ යන සංකල්පයක් නැත. යක්ෂය, ඉදින් ඔබ මෙය දන්නේ නම් පවසන්න.”

‘‘Imassāpi khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa na vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂිප්තව වදාළ මේ දේශනාවෙහි අර්ථයද මම විස්තරාත්මකව නොදනිමි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂිප්තව වදාළ මෙහි අර්ථය මට විස්තරාත්මකව වැටහෙන ලෙස දේශනා කරන සේක් නම් මැනවි.”

‘‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā, acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe;

Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ, pariyesamānā nājjhagamuṃ;

Devā manussā idha vā huraṃ vā, saggesu vā sabbanivesanesu;

Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti.

“යමෙක් (රාගාදී) සංඥාවන් ප්‍රහීණ කළේද, හේ නව වැදෑරුම් මානයට පත් නොවූයේය; ඔහු මෙලොව නාමරූපයන් කෙරෙහි තණ්හාව සිඳ දැමුවේය. කෙලෙස් ගැට සිඳ දැමූ, දුක් රහිත, තෘෂ්ණා රහිත වූ ඒ පුද්ගලයා දෙවි මිනිසුන් විසින් මෙලොව හෝ පරලොව, දෙව්ලොව හෝ සියලු සත්ව වාසස්ථානයන්හි සොයා බැලුවද දැකගත නොහැක. යක්ෂය, ඉදින් ඔබ මෙය දන්නේ නම් පවසන්න.”

‘‘Imassa [Pg.12] khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi –

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂිප්තව වදාළ මේ ධර්මයෙහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් මම මෙසේ වටහා ගනිමි –”

‘‘Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā,Kāyena vā kiñcana sabbaloke;

Kāme pahāya satimā sampajāno,Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhita’’nti.

“මුළු ලෝකයෙහිම කයින් හෝ වචනයෙන් හෝ සිතින් කිසිදු පවක් නොකළ යුතුය; කාමයන් ප්‍රහීණ කොට, සිහි බුද්ධියෙන් යුක්තව, අනර්ථය පිණිස පවතින දුකෙහි නොඇලිය යුතුය.”

Nandanavaggo dutiyo.

දෙවන නන්දන වර්ගය අවසන්ය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

Nandanā nandati ceva, natthiputtasamena ca;

Khattiyo saṇamāno ca, niddātandī ca dukkaraṃ;

Hirī kuṭikā navamo, dasamo vutto samiddhināti.

නන්දනා සූත්‍රය, නන්දති සූත්‍රය, නත්ථිපුත්තසම සූත්‍රය, ඛත්තිය සූත්‍රය, සණමාන සූත්‍රය, නිද්දාතන්දී සූත්‍රය, දුක්කර සූත්‍රය, හිරි සූත්‍රය නවවැන්නයි, දසවැන්න සමිද්ධි සූත්‍රයයි.

3. Sattivaggo

3. සත්ති වර්ගය

1. Sattisuttaṃ

1. සත්ති සූත්‍රය

21. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

21. සාවත්ථි නිදානයයි. එක් පසෙක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මෙම ගාථාව පැවසුවාය:

‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

“සිරුරට එල්ල වූ හෙල්ලකින් පහර කෑවෙකු මෙන්ද, හිස ගිනි ගත්තෙකු මෙන්ද, කාමරාගය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස භික්ෂුව සිහි ඇත්තෙක්ව හැසිරිය යුතුය.”

‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

“සිරුරට එල්ල වූ හෙල්ලකින් පහර කෑවෙකු මෙන්ද, හිස ගිනි ගත්තෙකු මෙන්ද, සක්කාය දිට්ඨිය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස භික්ෂුව සිහි ඇත්තෙක්ව හැසිරිය යුතුය.”

2. Phusatisuttaṃ

2. ඵුසති සූත්‍රය

22.

22.

‘‘Nāphusantaṃ phusati ca, phusantañca tato phuse;

Tasmā phusantaṃ phusati, appaduṭṭhapadosina’’nti.

“පව් නොකරන තැනැත්තාට (කර්ම විපාකය) ස්පර්ශ නොවේ. පව් කරන්නාටම එය ස්පර්ශ වේ. එබැවින් නිදොස් පුද්ගලයෙකුට අපරාධ කරන, පව් කරන්නාටම විපාකය උරුම වේ.”

‘‘Yo [Pg.13] appaduṭṭhassa narassa dussati,Suddhassa posassa anaṅgaṇassa;

Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’’ti.

“යමෙක් වරදක් නැති, පිරිසිදු, කෙලෙස් රහිත වූ උත්තමයෙකුට අපරාධ කරයිද, උඩු හුළඟට දැමූ සියුම් දූවිල්ලක් මෙන් ඒ පව ඒ අනුවණයා වෙතටම පෙරළා එයි.”

3. Jaṭāsuttaṃ

3. ජටා සූත්‍රය

23.

23.

‘‘Anto jaṭā bahi jaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā;

Taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭa’’nti.

“ඇතුළත අවුලකි, පිටත අවුලකි. මුළු මහත් ප්‍රජාවම මේ (තණ්හා) අවුලෙන් වෙළී සිටිති. ගෞතමයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේගෙන් මම මෙය විමසමි; කවරෙක් නම් මේ අවුල නිරවුල් කරන්නේද?”

‘‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ;

Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ.

සීලයෙහි පිහිටා, ප්‍රඥාවන්ත වූ, කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇති, මනා නුවණැති මහණතෙමේ, සිතත් ප්‍රඥාවත් වඩමින්, මේ (තණ්හා) අවුල නිරවුල් කරන්නේය.

‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;

Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā.

යම් රහතන් වහන්සේලා තුළ රාගය ද, ද්වේෂය ද, අවිද්‍යාව ද දුරු වී ඇත්තේද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ ඒ රහතන් වහන්සේලා විසින් (තණ්හා) අවුල නිරවුල් කරන ලද්දේය.

‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;

Paṭighaṃ rūpasaññā ca, etthesā chijjate jaṭā’’ti.

යම් නිවනක නාමයත් රූපයත් ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වේද, ගැටීම් සහිත වූ (පටිඝ) සංඥාවත් රූප සංඥාවත් නිරුද්ධ වේද, එහිදී මේ (තණ්හා) අවුල සිඳී යයි.

4. Manonivāraṇasuttaṃ

4. මනෝනිවාරණ සූත්‍රය

24. ‘‘Yato yato mano nivāraye,

24. යම් යම් දෙයකින් සිත වළක්වන්නේද,

Na dukkhameti naṃ tato tato;

Sa sabbato mano nivāraye,Sa sabbato dukkhā pamuccati’’.

එම කරුණෙන් ඔහුට දුකක් නොපැමිණෙයි. හෙතෙම සියල්ලෙන් සිත වළක්වා ගන්නේ නම්, හෙතෙම සියලු දුකෙන් මිදෙන්නේය.

‘‘Na sabbato mano nivāraye,Na mano saṃyatattamāgataṃ;

Yato yato ca pāpakaṃ,Tato tato mano nivāraye’’ti.

සිත සියල්ලෙන්ම වළක්වා ගත යුතු නැත. (සංවරය පිණිස) මැනවින් සංවර වූ සිත (එලෙස) වළක්වා නොගත යුතුය. යම් යම් දෙයකින් පවක් උපදියි නම්, එම කරුණෙන් (පමණක්) සිත වළක්වා ගත යුතුය.

5. Arahantasuttaṃ

5. අරහන්ත සූත්‍රය

25.

25.

‘‘Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,Khīṇāsavo antimadehadhārī;

Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya,Mamaṃ vadantītipi so vadeyyā’’ti.

යම් මහණෙක් රහත් වූයේද, කළ යුතු දේ නිම කළේද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළේද, අවසාන ශරීරය දරන්නේද, ඔහු 'මම කියමි' කියා හෝ 'මට කියති' කියා හෝ පවසන්නේද?

‘‘Yo [Pg.14] hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,Khīṇāsavo antimadehadhārī;

Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya,Mamaṃ vadantītipi so vadeyya;

Loke samaññaṃ kusalo viditvā,Vohāramattena so vohareyyā’’ti.

යම් මහණෙක් රහත් වූයේද, කළ යුතු දේ නිම කළේද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළේද, අවසාන ශරීරය දරන්නේද, ඔහු 'මම කියමි' කියාත් 'මට කියති' කියාත් පවසන්නේය. ලෝකයෙහි සම්මුතීන් පිළිබඳ දක්ෂ වූ ඒ රහතන් වහන්සේ, ඒවා ව්‍යවහාර මාත්‍රයක් ලෙස දැන එලෙස ව්‍යවහාර කරන්නේය.

‘‘Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,Khīṇāsavo antimadehadhārī;

Mānaṃ nu kho so upagamma bhikkhu,Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya;

Mamaṃ vadantītipi so vadeyyā’’ti.

යම් මහණෙක් රහත් වූයේද, කළ යුතු දේ නිම කළේද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළේද, අවසාන ශරීරය දරන්නේද, ඒ මහණ තෙමේ මානයට පැමිණ 'මම කියමි' හෝ 'මට කියති' කියා පවසන්නේද?

‘‘Pahīnamānassa na santi ganthā,Vidhūpitā mānaganthassa sabbe;

Sa vītivatto maññataṃ sumedho,Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya.

මානය ප්‍රහීණ කළ තැනැත්තාට කෙලෙස් ගැට (ගන්ථ) නැත. ඔහු තුළ සියලු මාන නමැති ගැට විනාශ වී ඇත. මනා ප්‍රඥාවන්ත වූ ඒ රහතන් වහන්සේ (තණ්හා, මාන, දිට්ඨි නමැති) මඤ්ඤනා ඉක්මවා ගියත්, 'මම කියමි' කියා පවසන්නේය.

‘‘Mamaṃ vadantītipi so vadeyya;

Loke samaññaṃ kusalo viditvā;

Vohāramattena so vohareyyā’’ti.

ඔහු 'මට කියති' කියාද පවසන්නේය. ලෝකයෙහි සම්මුතීන් පිළිබඳ දක්ෂ වූ ඒ රහතන් වහන්සේ, ඒවා ව්‍යවහාර මාත්‍රයක් ලෙස දැන එලෙස ව්‍යවහාර කරන්නේය.

6. Pajjotasuttaṃ

6. පජ්ජෝත සූත්‍රය

26.

26.

‘‘Kati lokasmiṃ pajjotā, yehi loko pakāsati ;

Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.

ලෝකය බැබළෙන ආලෝකයන් ලෝකයෙහි කීයක් ඇද්ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් විමසීමට ආවෙමු, අපි එය කෙසේ දැනගනිමුද?

‘‘Cattāro loke pajjotā, pañcamettha na vijjati;

Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā.

ලෝකයෙහි ආලෝකයන් සතරක් ඇත, පස්වැන්නක් මෙහි විද්‍යාමාන නොවේ. දහවලට හිරු තැපෙයි, රාත්‍රියට සඳු බබළයි.

‘‘Atha aggi divārattiṃ, tattha tattha pakāsati;

Sambuddho tapataṃ seṭṭho, esā ābhā anuttarā’’ti.

එසේම ගින්න දහවල් හා රාත්‍රී කාලයේදී තැනින් තැන බබළයි. බබළන ඒ සියල්ලට වඩා සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ වන සේක. උන්වහන්සේගේ ඒ ආලෝකය අසමසම වන්නේය.

7. Sarasuttaṃ

7. සර සූත්‍රය

27.

27.

‘‘Kuto [Pg.15] sarā nivattanti, kattha vaṭṭaṃ na vattati;

Kattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhatī’’ti.

සංසාර නමැති සැඩපහරවල් කොතැනින් ආපසු හැරෙන්නේද? කොතැනක සසර වටය නොපවතින්නේද? කොතැනක නාමයත් රූපයත් ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වන්නේද?

‘‘Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati;

Ato sarā nivattanti, ettha vaṭṭaṃ na vattati;

Ettha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhatī’’ti.

යම් තැනක ආපෝ, පඨවි, තේජෝ, වායෝ යන සතර මහා භූතයන් පිහිටක් නොලබන්නේද, එතැනින් සැඩපහරවල් ආපසු හැරෙයි. එහි සසර වටය නොපවතියි. එහි නාමයත් රූපයත් ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වන්නේය.

8. Mahaddhanasuttaṃ

8. මහද්ධන සූත්‍රය

28.

28.

‘‘Mahaddhanā mahābhogā, raṭṭhavantopi khattiyā;

Aññamaññābhigijjhanti, kāmesu analaṅkatā.

මහා ධන සම්පත් ඇති, මහා භෝග සම්පත් ඇති, රටවල් පාලනය කරන ක්ෂත්‍රියයෝ පවා, කාමයන්ගෙන් සෑහීමකට පත් නොවී එකිනෙකාගේ සම්පත්වලට දැඩිව ලෝභ කරති.

‘‘Tesu ussukkajātesu, bhavasotānusārisu;

Kedha taṇhaṃ pajahiṃsu, ke lokasmiṃ anussukā’’ti.

භව නමැති සැඩපහරට අනුව යමින් විවිධ කටයුතුවල වෙහෙසෙන ඒ මිනිසුන් අතර, තණ්හාව ප්‍රහීණ කළේ කවුද? ලෝකයෙහි වෙහෙසක් (උත්සුක බවක්) නැති අය කවුද?

‘‘Hitvā agāraṃ pabbajitā, hitvā puttaṃ pasuṃ viyaṃ;

Hitvā rāgañca dosañca, avijjañca virājiya;

Khīṇāsavā arahanto, te lokasmiṃ anussukā’’ti.

ගිහි ගෙය අතහැර පැවිදි වූ, ප්‍රිය පුත්‍රයන් හා ගව මහීෂාදී සම්පත් අතහැර දැමූ, රාගය හා ද්වේෂය දුරු කළා වූ ද, අවිද්‍යාව පහ කළා වූ ද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ රහතන් වහන්සේලා ලෝකයෙහි උත්සුක බවක් නැත්තෝ වෙති.

9. Catucakkasuttaṃ

9. චතුචක්ක සූත්‍රය

29.

29.

‘‘Catucakkaṃ navadvāraṃ, puṇṇaṃ lobhena saṃyutaṃ;

Paṅkajātaṃ mahāvīra, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

මහා වීරයන් වහන්ස, (ඉරියව් නමැති) රෝද සතරක් ඇති, ද්වාරයන් නවයක් ඇති, අශුචියෙන් පිරුණු, ලෝභයෙන් බැඳුණු, (මව් කුස නමැති) මඩෙහි උපන් මේ ශරීරයේ සසරින් එතෙර වීම කෙසේ සිදුවේද?

‘‘Chetvā naddhiṃ varattañca, icchā lobhañca pāpakaṃ;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, evaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

වෛරය නමැති රැහැනත් කෙලෙස් නමැති යොතත් සිඳ දමා, ලාමක ඉච්ඡාව හා ලෝභය දුරු කර, තණ්හාව මුලින්ම උදුරා දැමීමෙන් සසරින් එතෙර වීම සිදුවන්නේය.

10. Eṇijaṅghasuttaṃ

10. ඒණිජංඝ සූත්‍රය

30.

30.

‘‘Eṇijaṅghaṃ kisaṃ vīraṃ, appāhāraṃ alolupaṃ;

Sīhaṃ vekacaraṃ nāgaṃ, kāmesu anapekkhinaṃ;

Upasaṅkamma pucchāma, kathaṃ dukkhā pamuccatī’’ti.

ඒණි මුවෙකුගේ වැනි කෙණ්ඩා ඇති, කෘශ වූ, වීර්යවන්ත වූ, අල්ප ආහාර ඇති, තණ්හාවෙන් තොර වූ, තනිව හැසිරෙන සිංහයෙකු හෝ ඇතෙකු වැනි වූ, කාමයන්හි අපේක්ෂා රහිත වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ විමසමු: කෙසේ නම් දුකෙන් මිදෙන්නේද?

‘‘Pañca [Pg.16] kāmaguṇā loke, manochaṭṭhā paveditā;

Ettha chandaṃ virājetvā, evaṃ dukkhā pamuccatī’’ti.

ලෝකයෙහි මනස හයවැන්න කොට ඇති පංච කාම ගුණයෝ දේශනා කරන ලදහ. මේ (නාමරූප) කෙරෙහි ඇති ඡන්ද රාගය දුරු කිරීමෙන් මෙසේ සියලු දුකෙන් මිදෙන්නේය.

Sattivaggo tatiyo.

තුන්වන සත්ති වර්ගය නිමාවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශ ගාථාව) මෙසේය –

Sattiyā phusati ceva, jaṭā manonivāraṇā;

Arahantena pajjoto, sarā mahaddhanena ca;

Catucakkena navamaṃ, eṇijaṅghena te dasāti.

සත්තිය, ඵුසති, ජටා, මනොනිවාරණ, අරහන්ත, පජ්ජොත, සර සහ මහද්ධන යන සූත්‍ර ද, නවවන චතුචක්ක සූත්‍රය ද, දසවන එණිජංඝ සූත්‍රය ද යනුවෙන් සූත්‍ර දසයකි.

4. Satullapakāyikavaggo

4. 4. සතුල්ලපකායික වර්ගය

1. Sabbhisuttaṃ

1. 1. සබ්භි සූත්‍රය

31. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

31. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි රෑ මැදියම ඉක්ම ගිය පසු, ඉතා රමණීය රූපකාය ඇති, මුළු ජේතවනයම ආලෝකවත් කරමින්, සතුල්ලපකායික නම් වූ බොහෝ දේවතාවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසෙක සිටියහ. එකත්පසෙක සිටි එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo’’ti.

"සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැනගැනීමෙන් තමාට යහපතක්ම වේ, පිරිහීමක් නොවන්නේය."

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

එකල්හි තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, paññā labbhati nāññato’’ti.

"සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැනගැනීමෙන් ප්‍රඥාව ලැබෙන්නේය; අන් අයගෙන් (අසත්පුරුෂයන්ගෙන්) ප්‍රඥාව නොලැබෙන්නේය."

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

එකල්හි තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sokamajjhe na socatī’’ti.

"සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැනගැනීමෙන්, සෝකයෙන් පෙළෙන්නන් මැද වුවද තමා ශෝක නොකරන්නේය."

Atha [Pg.17] kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

එකල්හි තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, ñātimajjhe virocatī’’ti.

"සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැනගැනීමෙන්, නෑ පිරිස මැද බැබළෙන්නේය."

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

එකල්හි තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sattā gacchanti suggati’’nti.

"සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැනගැනීමෙන්, සත්වයෝ සුගතියට යන්නාහ."

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

එකල්හි තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sattā tiṭṭhanti sātata’’nti.

"සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැනගැනීමෙන්, සත්වයෝ නිරන්තරයෙන් සුවසේ සිටින්නාහ."

Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti? Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha –

එකල්හි තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසීය: "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, කාගේ ප්‍රකාශය මැනවින් පවසන ලද්දක්ද?" භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "ඔබ සැමගේම ප්‍රකාශ යම් යම් අයුරකින් මැනවින් පවසන ලද්දේය. එහෙත් මා පවසන කරුණටද සවන් දෙන්න:"

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

"සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැනගැනීමෙන් සියලු දුකින් මිදෙන්නේය."

Idamavoca bhagavā. Attamanā tā devatāyo bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsūti.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක. එයින් සතුටට පත් ඒ දේවතාවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට එහිදීම අතුරුදන් වූහ.

2. Maccharisuttaṃ

2. 2. මච්ඡරි සූත්‍රය

32. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

32. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි රෑ මැදියම ඉක්ම ගිය පසු, ඉතා රමණීය රූපකාය ඇති, මුළු ජේතවනයම ආලෝකවත් කරමින්, සතුල්ලපකායික නම් වූ බොහෝ දේවතාවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසෙක සිටියහ. එකත්පසෙක සිටි එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati ;

Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti.

"මසුරුකම හා ප්‍රමාදය නිසා මෙලෙස දන් නොදෙති. පින කැමති වන්නා වූත්, එහි ආනිසංස දන්නා වූත් තැනැත්තා විසින් දන් දිය යුතුය."

Atha [Pg.18] kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

එකල්හි තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය –

‘‘Yasseva bhīto na dadāti maccharī, tadevādadato bhayaṃ;

Jighacchā ca pipāsā ca, yassa bhāyati maccharī;

Tameva bālaṃ phusati, asmiṃ loke paramhi ca.

"මසුරු තැනැත්තා යම් බියක් නිසා දන් නොදෙයිද, දන් නොදීම නිසාම ඔහුට ඒ බිය (දුගී බව) ඇති වේ. මසුරු තැනැත්තා යම් බඩගින්නකට හා පිපාසයකට බිය වෙයිද, මෙලොවදී මෙන්ම පරලොවදීත් ඒ අඥාන තැනැත්තාටම ඒ බිය අත්වෙයි."

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

"එබැවින් මසුරුකම දුරු කොට, මසුරුකම නමැති කෙලෙස් මල පරදවා දන් දිය යුතුය. පරලොවදී සත්වයින්ට පිහිට වන්නේ තමන් කරගත් පින්මය."

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

එකල්හි තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය –

‘‘Te matesu na mīyanti, panthānaṃva sahabbajaṃ;

Appasmiṃ ye pavecchanti, esa dhammo sanantano.

"දුෂ්කර මාවතක එක්ව ගමන් කරන්නවුන් අතර යම් කෙනෙක් තමා සතු ස්වල්පය වුවද බෙදා දෙත්ද, ඔවුහු මළවුන් (නොදෙන අය) අතර වුවද නොමැරෙන්නන් බඳු වෙති. මෙය සනාතන ධර්මයකි."

‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare;

Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti.

"ඇතැම්හු ස්වල්පයක් ඇති විට වුවද බෙදා දෙති. තවත් සමහරු බොහෝ සම්පත් තිබියදීත් දන් දීමට අකමැති වෙති. ස්වල්පය අතරින් දෙන ලද ඒ දක්ෂිණාව, දහසක් දානයන්ට සමාන කොට සලකනු ලැබේ."

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

එකල්හි තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය –

‘‘Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ;

Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo duranvayo.

“දීමට අපහසු දේ දෙන, කිරීමට අපහසු කුසල් ක්‍රියා කරන (සත්පුරුෂයන්ව), අසත්පුරුෂයෝ අනුගමනය නොකරති. සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මය (අනුගමනය කිරීමට) දුෂ්කර ය.”

‘‘Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati;

Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyanā’’ti.

“එබැවින් සත්පුරුෂයන්ගේ හා අසත්පුරුෂයන්ගේ මෙලොවින් චුත වූ පසු ගමන (ගතිය) එකිනෙකට වෙනස් වේ; අසත්පුරුෂයෝ නිරයට යති, සත්පුරුෂයෝ ස්වර්ගය පරායනය කරති.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti?

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මෙසේ පැවසුවේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මේ අතරින් කවුරුන්ගේ වචනය සුභාෂිත ද?”

‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena; api ca mamapi suṇātha –

“නුඹලා සියල්ලන්ගේම වචන යම් යම් කරුණු අනුව සුභාෂිතය. එහෙත් මා පවසන දෙයටත් සවන් දෙන්න:”

‘‘Dhammaṃ care yopi samuñjakaṃ care,Dārañca posaṃ dadamappakasmiṃ;

Sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ,Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.

“යමෙක් (අහුලාගත් ධාන්‍ය ආදියෙන්) දිවි පෙවෙත ගෙවමින් වුව ද දහමෙහි හැසිරේ ද, අඹුදරුවන් පෝෂණය කරමින් තමන් සතු ස්වල්ප දෙයින් වුව ද දන් දේ ද, දහස් ගණනින් දන් දෙන ලක්ෂ සංඛ්‍යාත පිරිසකගේ දානයන් එවැනි තැනැත්තාගේ දානයෙන් සියයෙන් පංගුවක් තරම්වත් අගය නොවේ.”

Atha [Pg.19] kho aparā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ සැළ කළේය:

‘‘Kenesa yañño vipulo mahaggato,Samena dinnassa na agghameti;

Kathaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ,Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.

“විශාල වූ ද, උසස් වූ ද ඒ (අසත්පුරුෂයන්ගේ) යාගයන් ධාර්මිකව දුන් දානයක අගයට සම නොවන්නේ කුමන හේතුවක් නිසාද? දහස් ගණනින් දන් දෙන ලක්ෂ සංඛ්‍යාත පිරිසකගේ ඒ දානයන් එවැනි තැනැත්තාගේ දානයෙන් සියයෙන් පංගුවක් තරම්වත් නොවටින්නේ කෙසේද?”

‘‘Dadanti heke visame niviṭṭhā,Chetvā vadhitvā atha socayitvā;

Sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā,Samena dinnassa na agghameti.

“සමහර පිරිස් අධාර්මිකව අන්‍යයන් පෙළා, වධ හිංසා පමුණුවා, ශෝකයට පත් කර දන් දෙති. කඳුළු පිරුණු මුහුණින් යුතුව, දඬුවමින් තර්ජනය කර බලහත්කාරයෙන් ලබාගත් දෑ දීමෙන් ලබන ඒ දානය, සාධාරණව උපයාගත් දෙයින් දුන් දානයක අගයට සම නොවේ.”

‘‘Evaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ;

Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.

“එබැවින් දහස් ගණනින් දන් දෙන ලක්ෂ සංඛ්‍යාත පිරිසකගේ ඒ දානයන් එවැනි (ධාර්මිකව ස්වල්පයක් වුවද දෙන) තැනැත්තාගේ දානයෙන් සියයෙන් පංගුවක් තරම්වත් අගය නොවේ.”

3. Sādhusuttaṃ

3. සාධු සූත්‍රය

33. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

33. සාවත්ථි නිදානයයි. එකල්හි රෑ බෝ වූ කල, අතිශයින් ශෝභමාන වූ, මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කළා වූ "සතුල්ලපකායික" නම් වූ බොහෝ දේවතාවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක සිටගත්හ. එකත්පසක සිටි එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මෙවැනි උදානයක් පළ කළේය:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati;

Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti.

“නිදුකාණන් වහන්ස, දන් දීම සැබවින්ම යහපත්ය. මසුරුකම හා ප්‍රමාදය නිසා මෙසේ දන් නොදෙති. පින කැමති වන්නා වූ, දානයෙහි විපාක දන්නා වූ තැනැත්තා විසින් දන් දිය යුත්තේමය.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මෙවැනි උදානයක් පළ කළේය:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

Api ca appakasmimpi sāhu dānaṃ’’.

“නිදුකාණන් වහන්ස, දන් දීම සැබවින්ම යහපත්ය. එමෙන්ම ස්වල්ප වූ වස්තුවෙන් වුවද දන් දීම යහපත්ය.”

‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare;

Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti.

“සමහරු තමන් සතු ස්වල්පයෙන් වුවද දන් දෙති. තවකෙක් බොහෝ වස්තුව තිබියදීත් දන් දීමට අකමැති වෙති. තමන් සතු ස්වල්ප දෙයින් දෙන දානය, (මසුරු ලෙස දෙන) දහසක් දානයන්ට සමාන යැයි කියනු ලැබේ.”

Atha [Pg.20] kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මෙවැනි උදානයක් පළ කළේය:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

appakasmimpi sāhu dānaṃ;

Api ca saddhāyapi sāhu dānaṃ’’.

“නිදුකාණන් වහන්ස, දන් දීම සැබවින්ම යහපත්ය. ස්වල්ප වූ වස්තුවෙන් වුවද දන් දීම යහපත්ය. එමෙන්ම ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන දානය ද යහපත්ය.”

‘‘Dānañca yuddhañca samānamāhu,Appāpi santā bahuke jinanti;

Appampi ce saddahāno dadāti,Teneva so hoti sukhī paratthā’’ti.

“දන් දීම සහ යුද්ධ කිරීම සමාන යැයි පවසති; (යුද්ධයකදී) සුළු පිරිසක් වුවද වීර්යවන්ත නම් බොහෝ පිරිසක් පරාජය කරති. එසේම ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව ස්වල්පයක් වුවද දන් දේ නම්, හෙතෙම එම හේතුවෙන්ම පරලොව සැපවත් වෙයි.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මෙවැනි උදානයක් පළ කළේය:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

appakasmimpi sāhu dānaṃ;

Saddhāyapi sāhu dānaṃ;

api ca dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ’’.

“නිදුකාණන් වහන්ස, දන් දීම සැබවින්ම යහපත්ය. ස්වල්ප වූ වස්තුවෙන් වුවද දන් දීම යහපත්ය. ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන දානය ද යහපත්ය. එමෙන්ම ධාර්මිකව උපයාගත් දෙයින් දෙන දානය ද යහපත්ය.”

‘‘Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ,Uṭṭhānavīriyādhigatassa jantu;

Atikkamma so vetaraṇiṃ yamassa,Dibbāni ṭhānāni upeti macco’’ti.

“කඩිසරකමින් හා වීර්යයෙන් ලබාගත්, ධාර්මිකව උපයාගත් වස්තුවෙන් යමෙක් දන් දේ නම්, ඒ මනුෂ්‍යයා යම රජුගේ වෛතරණී නරකය ඉක්මවා ගොස් දිව්‍ය ලෝකයන්ට පැමිණෙයි.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මෙවැනි උදානයක් පළ කළේය:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

appakasmimpi sāhu dānaṃ;

Saddhāyapi sāhu dānaṃ;

dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ;

Api ca viceyya dānampi sāhu dānaṃ’’.

“නිදුකාණන් වහන්ස, දන් දීම සැබවින්ම යහපත්ය. ස්වල්ප වූ වස්තුවෙන් වුවද දන් දීම යහපත්ය. ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන දානය ද යහපත්ය. ධාර්මිකව උපයාගත් දෙයින් දෙන දානය ද යහපත්ය. එමෙන්ම විමසා බලා (සුදුසු පුද්ගලයාට) දෙන දානය ද යහපත්ය.”

‘‘Viceyya dānaṃ sugatappasatthaṃ,Ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke;

Etesu dinnāni mahapphalāni,Bījāni vuttāni yathā sukhette’’ti.

“විමසා බලා දන් දීම සුගතයන් වහන්සේ විසින් පසසන ලද්දකි. මෙලොව දානයට සුදුසු වූ දක්ෂිණෙය්‍ය පුද්ගලයෝ වෙත් ද, ඔවුනට දෙන ලද දානය සුනිසිත කෙතක වපුරන ලද බීජ මෙන් මහත් ඵල මහානිසංස ගෙන දෙයි.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මෙවැනි උදානයක් පළ කළේය:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

appakasmimpi sāhu dānaṃ;

Saddhāyapi sāhu dānaṃ;

dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ;

Viceyya dānampi sāhu dānaṃ;

api ca pāṇesupi sādhu saṃyamo’’.

“නිදුකාණන් වහන්ස, දන් දීම සැබවින්ම යහපත්ය. ස්වල්ප වූ වස්තුවෙන් වුවද දන් දීම යහපත්ය. ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන දානය ද යහපත්ය. ධාර්මිකව උපයාගත් දෙයින් දෙන දානය ද යහපත්ය. විමසා බලා දන් දීම ද යහපත්ය. එමෙන්ම සත්වයන් විෂයෙහි සංයමයෙන් (හිංසා නොකර) සිටීම ද යහපත්ය.”

‘‘Yo [Pg.21] pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ caraṃ,Parūpavādā na karonti pāpaṃ;

Bhīruṃ pasaṃsanti na hi tattha sūraṃ,Bhayā hi santo na karonti pāpa’’nti.

“යමෙක් සත්වයන්ට හිංසා නොකර ජීවත් වේ ද, අන්‍යයන්ගේ නින්දා අපහාස කෙරෙහි බියෙන් පව් නොකෙරේ ද, එහිදී (පව් කිරීමට) බිය දක්වන්නා පසසන අතර නිර්භයව පව් කරන්නා පසසනු නොලැබේ. සැබවින්ම සත්පුරුෂයෝ (නින්දාවට ඇති) බිය නිසා පව් නොකරති.”

Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti?

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මේ අතරින් කවුරුන්ගේ වචනය සුභාෂිත ද?”

‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha –

“නුඹලා සියල්ලන්ගේම වචන යම් යම් කරුණු අනුව සුභාෂිතය. එහෙත් මා පවසන දෙයටත් සවන් දෙන්න:”

‘‘Saddhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ,Dānā ca kho dhammapadaṃva seyyo;

Pubbe ca hi pubbatare ca santo,Nibbānamevajjhagamuṃ sapaññā’’ti.

“විවිධාකාරයෙන් දන් දීම සැබවින්ම පසසන ලද්දකි. එහෙත් දානයට වඩා නිවනට මඟ පෙන්වන ධර්ම මාර්ගයම ශ්‍රේෂ්ඨ වේ. මක්නිසාද යත්, අතීතයේ ද, ඉතා ඈත අතීතයේ ද ප්‍රඥාවන්ත වූ සත්පුරුෂයන් නිවනටම පැමිණි බැවිනි.”

4. Nasantisuttaṃ

4. න සන්ති සූත්‍රය

34. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

34. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි සටුල්ලපකායික බොහෝ දෙවිවරු රැයෙහි මැදියම් වේලෙහි අතිශයින් පියකරු වර්ණ ඇතිව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එක් පසෙක සිටියහ. එක් පසෙක සිටි එක් දෙවි කෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසූහ:

‘‘Na santi kāmā manujesu niccā,Santīdha kamanīyāni yesu baddho;

Yesu pamatto apunāgamanaṃ,Anāgantā puriso maccudheyyā’’ti.

“මිනිසුන් කෙරෙහි ස්ථිර වූ කාම ගුණයන් නැත. මෙලොව ඇත්තේ ඇලුම් කටයුතු (වස්තු කාමයන්) පමණි. මේවායෙහි බැඳුණු, මේවායෙහි ප්‍රමාද වූ තැනැත්තා, මරණයට අයත් වූ (සංසාරයෙන්) නැවත නොපැමිණෙන (නිවන්) මගට නොපැමිණෙයි.”

‘‘Chandajaṃ aghaṃ chandajaṃ dukkhaṃ;

Chandavinayā aghavinayo;

Aghavinayā dukkhavinayo’’ti.

“පංචස්කන්ධ දුක හටගන්නේ (තණ්හා) ඡන්දයෙනි; දුක හටගන්නේ ඡන්දයෙනි. ඡන්දය දුරු කිරීමෙන් පංචස්කන්ධය දුරු වෙයි; පංචස්කන්ධය දුරු කිරීමෙන් (සංසාර) දුක දුරු වෙයි.”

‘‘Na te kāmā yāni citrāni loke,Saṅkapparāgo purisassa kāmo;

Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke,Athettha dhīrā vinayanti chandaṃ.

“ලොවෙහි යම් විසිතුරු අරමුණු ඇද්ද, ඒවා කාමයෝ නොවෙති. මිනිසාගේ (සිතෙහි ඇතිවන) සංකල්පරාගයම කාමය වෙයි. ලොවෙහි විසිතුරු වස්තූන් එලෙසම පවතියි. එහෙත් ප්‍රඥාවන්තයෝ ඒවා කෙරෙහි ඇති ඇල්ම (ඡන්දය) දුරු කරති.”

‘‘Kodhaṃ [Pg.22] jahe vippajaheyya mānaṃ,Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya;

Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ,Akiñcanaṃ nānupatanti dukkhā.

“ක්‍රෝධය අත්හළ යුතුය, මානය ප්‍රහීණ කළ යුතුය, සියලු සංයෝජනයන් ඉක්මවා යා යුතුය. නාම-රූපයන්හි නොඇලෙන, කිසිදු කෙලෙස් කිලුටක් නැති ඒ තැනැත්තා කරා (සංසාර) දුක්ඛයෝ ලුහුබැඳ නොඑති.”

‘‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā,Acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe;

Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ,Pariyesamānā nājjhagamuṃ;

Devā manussā idha vā huraṃ vā,Saggesu vā sabbanivesanesū’’ti.

“(කෙලෙස්) සංඥාවන් ප්‍රහීණ කළ, නවවිධ මානයට පත් නොවූ, මේ නාම-රූපයන් කෙරෙහි තණ්හාව සිඳ දැමූ, (ග්‍රන්ථ) බැඳීම් සිඳලූ, දුක් රහිත වූ, ආශා රහිත වූ ඒ රහතන් වහන්සේව, මේ ලොව හෝ පරලොව හෝ ස්වර්ගයන්හි හෝ සියලු වාසස්ථානයන්හි සොයා බලන දෙවි මිනිස්සු ද සොයා නොදකිති.”

‘‘Taṃ ce hi nāddakkhuṃ tathāvimuttaṃ (iccāyasmā mogharājā),Devā manussā idha vā huraṃ vā;

Naruttamaṃ atthacaraṃ narānaṃ,Ye taṃ namassanti pasaṃsiyā te’’ti.

“එලෙස විමුක්තියට පත් වූ, මිනිසුන් අතර උත්තම වූ, මිනිසුන්ගේ යහපත පිණිස හැසිරෙන ඒ උතුමාණන්ව මෙලොව හෝ පරලොව දී (දෙවි මිනිසුන්ට) දැකිය නොහැකි නම්, ආයුෂ්මත් මොඝරාජය, උන්වහන්සේට නමස්කාර කරන්නෝ ප්‍රශංසාවට පත් වෙත්ද?”

‘‘Pasaṃsiyā tepi bhavanti bhikkhū (mogharājāti bhagavā),Ye taṃ namassanti tathāvimuttaṃ;

Aññāya dhammaṃ vicikicchaṃ pahāya,Saṅgātigā tepi bhavanti bhikkhū’’ti.

“මොඝරාජය, එලෙස විමුක්තියට පත් වූ උතුමාණන්ට නමස්කාර කරන ඒ භික්ෂූහු ද ප්‍රශංසාවට පත් වෙති. ඔවුහු ද ධර්මය අවබෝධ කරගෙන, සැක දුරු කොට, සියලු බැඳීම් ඉක්මවා ගිය (රහතන් වහන්සේලා) බවට පත් වෙති.”

5. Ujjhānasaññisuttaṃ

5.

35. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā ujjhānasaññikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā vehāsaṃ aṭṭhaṃsu. Vehāsaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

35. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි අන්‍යයන්ට දොස් නගන ස්වභාවය ඇති (උජ්ඣානසඤ්ඤී) බොහෝ දෙවිවරු රැයෙහි මැදියම් වේලෙහි අතිශයින් පියකරු වර්ණ ඇතිව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවට පැමිණියහ. පැමිණ අහසෙහි සිටියහ. අහසෙහි සිටි එක් දෙවි කෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසූහ:

‘‘Aññathā santamattānaṃ, aññathā yo pavedaye;

Nikacca kitavasseva, bhuttaṃ theyyena tassa taṃ.

“යමෙක් තමා පවතින සැබෑ ස්වභාවයට වඩා වෙනස් (පිරිසිදු) ආකාරයකින් පෙනී සිටී නම්, කපටි වැද්දෙකු පක්ෂීන් රවටා මස් අනුභව කරන්නාක් මෙන්, ඔහු සොර සිතින් (සිව්පසය) වළඳන්නෙකි.”

‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;

Akarontaṃ bhāsamānānaṃ, parijānanti paṇḍitā’’ti.

“යමක් කරන්නේ ද එයම පැවසිය යුතුය. නොකරන දෙය නොපැවසිය යුතුය. නොකරන දෙය පවසන තැනැත්තාව ප්‍රඥාවන්තයෝ හඳුනා ගනිති.”

‘‘Na yidaṃ bhāsitamattena, ekantasavanena vā;

Anukkamitave sakkā, yāyaṃ paṭipadā daḷhā;

Yāya dhīrā pamuccanti, jhāyino mārabandhanā.

“කෙවළ කථා කිරීමෙන් හෝ ඇසීමෙන් පමණක් මෙම ස්ථිර ප්‍රතිපදාවට එළඹිය නොහැකිය. යම් ප්‍රතිපදාවකින් ප්‍රඥාවන්ත වූ, ධ්‍යාන වඩන උතුමෝ මාර බන්ධනයෙන් මිදෙත් ද (එය ප්‍රායෝගිකව අනුගමනය කළ යුතුය).”

‘‘Na [Pg.23] ve dhīrā pakubbanti, viditvā lokapariyāyaṃ;

Aññāya nibbutā dhīrā, tiṇṇā loke visattika’’nti.

“ලෝකයේ ස්වභාවය අවබෝධ කරගත් ප්‍රඥාවන්තයෝ සැබවින්ම එසේ (අසත්‍ය ලෙස) කටයුතු නොකරති. සත්‍යය අවබෝධ කරගත්, කෙලෙස් නිවී ගිය ඒ ප්‍රඥාවන්තයෝ ලොවෙහි (තෘෂ්ණා නැමැති) ඇලීම ඉක්මවා ගියහ.”

Atha kho tā devatāyo pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘accayo no, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yā mayaṃ bhagavantaṃ āsādetabbaṃ amaññimhā. Tāsaṃ no, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. Atha kho bhagavā sitaṃ pātvākāsi. Atha kho tā devatāyo bhiyyosomattāya ujjhāyantiyo vehāsaṃ abbhuggañchuṃ. Ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

එකල්හි ඒ දෙවිවරු පොළොවට බැස භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද මල නමස්කාර කොට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, අඥානයන් මෙන්, මුළා වූවන් මෙන්, අදක්ෂයන් මෙන් අප අතින් වරදක් සිදු විය. අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නිග්‍රහ කළ යුතු යැයි සිතුවෙමු. ස්වාමීනි, මතු සංවරය පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපගේ මෙම වරද වරදක් ලෙස පිළිගෙන අපට සමාව දෙන සේක්වා.” එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මද සිනහවක් පහළ කළ සේක. එවිට ඒ දෙවිවරු (සිනහව වැරදියට වටහාගෙන) වඩාත් දොස් පවරමින් අහසට නැඟුණහ. එක් දෙවි කෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මෙම ගාථාව පැවසූහ:

‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati;

Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcatī’’ti.

“තමා කළ වරද පවසන්නවුන්ගේ වරදට යමෙක් සමාව නොදේ ද, සිතෙහි උපන් ක්‍රෝධය ඇති, ද්වේෂයම ගරු කොට වසන ඔහු වෛරය තමා තුළ රඳවා ගනියි.”

‘‘Accayo ce na vijjetha, nocidhāpagataṃ siyā;

Verāni na ca sammeyyuṃ, kenīdha kusalo siyā’’ti.

“වරදක් සිදු නොවන්නේ නම්, මෙලොව කිසිදු දොසක් ඇති නොවිය යුතුය. වෛරයන් ද සංසිඳෙන්නේ නැති නම්, මෙලොව දක්ෂයෙක් (ප්‍රඥාවන්තයෙක්) වන්නේ කෙසේද?”

‘‘Kassaccayā na vijjanti, kassa natthi apāgataṃ;

Ko na sammohamāpādi, ko ca dhīro sadā sato’’ti.

“වරදක් නැත්තේ කාටද? කාගේ වරදක් නැද්ද? මුළාවට පත් නොවූයේ කවුද? නිරතුරුව සිහියෙන් යුත් ප්‍රඥාවන්තයා කවුද?”

‘‘Tathāgatassa buddhassa, sabbabhūtānukampino;

Tassaccayā na vijjanti, tassa natthi apāgataṃ;

So na sammohamāpādi, sova dhīro sadā sato’’ti.

“සියලු සත්වයන් කෙරෙහි අනුකම්පා කරන බුදු රජාණන් වහන්සේට කිසිදු වරදක් නැත. උන්වහන්සේගේ කිසිදු දොසක් නැත. උන්වහන්සේ මුළාවට පත් නොවූහ. උන්වහන්සේම නිරතුරුව සිහියෙන් යුත් ප්‍රඥාවන්තයාණෝ වෙති.”

‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati;

Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcati;

Taṃ veraṃ nābhinandāmi, paṭiggaṇhāmi voccaya’’nti.

“වරද පවසන්නවුන්ගේ වරදට යමෙක් සමාව නොදේ ද, සිතෙහි උපන් ක්‍රෝධය ඇති ඔහු වෛරය රඳවා ගනියි. මම ඒ වෛරයට ප්‍රිය නොකරමි, එබැවින් මම ඔබගේ වරදට සමාව දෙමි.”

6. Saddhāsuttaṃ

6. සද්ධා සූත්‍රය

36. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ [Pg.24] obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

36. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි සටුල්ලපකායික බොහෝ දෙවිවරු රැයෙහි මැදියම් වේලෙහි අතිශයින් පියකරු වර්ණ ඇතිව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එක් පසෙක සිටියහ. එක් පසෙක සිටි එක් දෙවි කෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසූහ:

‘‘Saddhā dutiyā purisassa hoti,No ce assaddhiyaṃ avatiṭṭhati;

Yaso ca kittī ca tatvassa hoti,Saggañca so gacchati sarīraṃ vihāyā’’ti.

“පුද්ගලයාට ශ්‍රද්ධාව (හොඳ) සහායකයෙක් වන්නේය. ඉදින් ඔහු තුළ අශ්‍රද්ධාව පවතිනුයේ නැත්නම්, ඒ නිසාම ඔහුට යසස හා කීර්තිය ඇති වන්නේය. ඔහු ශරීරය අත්හැර (මරණින් මතු) ස්වර්ගයට ද යන්නේය.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

එවිට තවත් එක්තරා දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් ප්‍රකාශ කළේය.

‘‘Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ,Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya;

Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ,Akiñcanaṃ nānupatanti saṅgā’’ti.

“ක්‍රෝධය දුරු කළ යුතුය. මානය සහමුලින්ම අත්හැරිය යුතුය. සියලු සංයෝජනයන් ඉක්මවා යා යුතුය. නාම-රූපයන්හි නොඇලෙන, කිසිදු කෙලෙස් වස්තුවක් (උපධියක්) නැති ඒ පුද්ගලයා කරා (රාගාදී) බැඳීම් ලුහුබැඳ නොඑති.”

‘‘Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā;

Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.

“නුවණ මඳ බාල ජනයා ප්‍රමාදයෙහි යෙදෙති. එහෙත් නුවණැත්තා උතුම් ධනයක් රකින්නාක් මෙන් අප්‍රමාදය රකින්නේය.”

‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmarati santhavaṃ;

Appamatto hi jhāyanto, pappoti paramaṃ sukha’’nti.

“ප්‍රමාදයෙහි නොයෙදෙන්න. කාම රතියෙහි ඇලීම්-බැඳීම් ඇති කර නොගන්න. අප්‍රමාදීව ධ්‍යාන වඩන්නා වූ තැනැත්තා උතුම් වූ (නිවන්) සුවය ලබන්නේය.”

7. Samayasuttaṃ

7. සමය සූත්‍රය

37. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Atha kho catunnaṃ suddhāvāsakāyikānaṃ devatānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Yaṃnūna mayampi yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā bhagavato santike paccekaṃ gāthaṃ bhāseyyāmā’’ti.

37. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි කපිලවස්තු පුර මහා වනයෙහි පන්සියයක් පමණ වූ, සියල්ලෝම රහතන් වහන්සේලාගෙන් සමන්විත වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ වැඩවෙසෙන සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද භික්ෂු සංඝයා ද දැකබලා ගැනීම පිණිස දස දහසක් ලෝක ධාතූන්ගෙන් දේවතාවෝ බොහෝ සෙයින් රැස්ව සිටියහ. එවිට ශුද්ධාවාස බඹලොව වසන දේවතාවන් සිව්දෙනෙකුට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය: “මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි කපිලවස්තු පුර මහා වනයෙහි රහතන් වහන්සේලා පන්සියයක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ වැඩවෙසෙන සේක. දේවතාවෝ දස දහසක් ලෝක ධාතූන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සහ භික්ෂු සංඝයා දැකබලා ගැනීම පිණිස බොහෝ සෙයින් රැස්ව සිටිති. අපි ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට ගොස්, උන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි එක් එක් දේවතාවා බැගින් ගාථාවක් ප්‍රකාශ කරන්නෙමු නම් මැනවැයි” කියාය.

Atha [Pg.25] kho tā devatā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya. Evameva – suddhāvāsesu devesu antarahitā bhagavato purato pāturahesuṃ. Atha kho tā devatā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

එවිට ඒ දේවතාවෝ, ශක්තිමත් මිනිසෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිග හරින්නාක් මෙන් හෝ දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන්, ශුද්ධාවාස බඹලොවෙන් අතුරුදන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි පහළ වූහ. ඉක්බිති ඒ දේවතාවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක සිට ගත්හ. එකත්පසෙක සිටි එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Mahāsamayo pavanasmiṃ, devakāyā samāgatā;

Āgatamha imaṃ dhammasamayaṃ, dakkhitāye aparājitasaṅgha’’nti.

“මහා වනයෙහි දෙව් පිරිස් රැස්ව සිටින මහා සමයකි. පරාජය කළ නොහැකි වූ (රහත්) සංඝයා වහන්සේලා දැකබලා ගැනීම පිණිස අපි ද මේ ධර්ම සභාවට පැමිණියෙමු.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

ඉක්බිති තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Tatra bhikkhavo samādahaṃsu, cittamattano ujukaṃ akaṃsu ;

Sārathīva nettāni gahetvā, indriyāni rakkhanti paṇḍitā’’ti.

“එහි රැස්ව සිටින ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා තම සිත සමාහිත කරගත්හ, සෘජු කරගත්හ. රියැදුරෙකු අශ්වයන්ගේ රැහැන අල්ලා ගන්නාක් මෙන්, ඒ නුවණැති උතුමෝ තම ඉන්ද්‍රියයන් සුරකිති.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

ඉක්බිති තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Chetvā khīlaṃ chetvā palighaṃ, indakhīlaṃ ūhacca manejā;

Te caranti suddhā vimalā, cakkhumatā sudantā susunāgā’’ti.

“රාගාදී ඇණ කපා දමා, මෝහය නමැති දොර අගුල බිඳ දමා, සංයෝජන නමැති ඉන්ද්‍රඛීලයන් උදුරා දමා, තෘෂ්ණාවෙන් තොරව වැඩවසන ඒ උතුමෝ පිරිසිදුය, නිර්මල වූවාහුය. පස් ඇසින් යුත් බුදුරදුන් විසින් මැනවින් දමනය කරන ලද ඒ තරුණ නාගයන් (රහත් භික්ෂූන්) සැරිසරති.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

ඉක්බිති තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Ye keci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ;

Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressantī’’ti.

“යම් කෙනෙක් බුදුරජාණන් වහන්සේ සරණ ගියාහු ද, ඔවුහු අපායට නොයන්නාහ. ඔවුහු මිනිස් සිරුර අත්හැර ගිය පසු දේව නිකාය සම්පූර්ණ කරන්නාහ (දෙව්ලොව උපදින්නාහ).”

8. Sakalikasuttaṃ

8. සකලික සූත්‍රය

38. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṃ migadāye. Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya khato hoti. Bhusā sudaṃ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā; tā sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno.

38. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර මද්දකුච්ඡි නම් මුව වනයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි ගල් පතුරක් වැදීමෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පතුල තුවාල විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඉතා දැඩි වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ කායික වේදනාවෝ හටගත්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ වේදනාවන් පීඩාවට පත් නොවී, සිහි නුවණින් යුක්තව ඉවසූ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සඟළ සිවුර සතර පටක් කොට පනවා, සිහි නුවණින් යුක්තව දකුණු පය මත වම් පය තබා දකුණු ඇලයෙන් සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක.”

Atha [Pg.26] kho sattasatā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ maddakucchiṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nāgo vata, bho, samaṇo gotamo; nāgavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

ඉක්බිති රාත්‍රියෙහි ප්‍රථම යාමය ඉක්ම ගිය පසු, ඉතා සුන්දර වර්ණ ඇති සත්සියයක් සතුල්ලපකායික දේවතාවෝ මුළු මද්දකුච්ඡි මුව වනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක සිට ගත්හ. එකත්පසෙක සිටි එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම උදානය ප්‍රකාශ කළේය: “භවත්නි, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම නාගයෙකි (ශ්‍රේෂ්ඨ උත්තමයෙකි). නාගයෙකු බඳු වූ උන්වහන්සේ, තමන් වහන්සේ තුළ හටගත් දුක්ඛිත වූ, තීව්‍ර වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ කායික වේදනාවන් සිහි නුවණින් යුතුව, පීඩාවට පත් නොවී ඉවසන සේක.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘sīho vata, bho, samaṇo gotamo; sīhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

ඉක්බිති තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම උදානය ප්‍රකාශ කළේය: “භවත්නි, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම සිංහයෙකි. සිංහයෙකු බඳු වූ උන්වහන්සේ, තමන් වහන්සේ තුළ හටගත් දුක්ඛිත වූ, තීව්‍ර වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ කායික වේදනාවන් සිහි නුවණින් යුතුව, පීඩාවට පත් නොවී ඉවසන සේක.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘ājānīyo vata, bho, samaṇo gotamo; ājānīyavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

ඉක්බිති තවත් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම උදානය ප්‍රකාශ කළේය: “භවත්නි, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම ආජානීය උත්තමයෙකි. ආජානීය උත්තමයෙකු බඳු වූ උන්වහන්සේ, තමන් වහන්සේ තුළ හටගත් දුක්ඛිත වූ, තීව්‍ර වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ කායික වේදනාවන් සිහි නුවණින් යුතුව, පීඩාවට පත් නොවී ඉවසන සේක.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nisabho vata, bho, samaṇo gotamo; nisabhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙසේ උදාන වාක්‍යයක් පැවසීය: "ප්‍රමුඛ වෘෂභයකු (නිසභ) වැනි වූ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම ආශ්චර්යයකි. උන්වහන්සේ ඒ නිසභ ස්වභාවය නිසාම, ශරීරයෙහි හටගත් යම් දුක්ඛිත වූ, තීව්‍ර වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමිහිරි වූ, මනාප නොවන වේදනාවෝ වෙත්ද, ඒවා පීඩාවට පත් නොවී සිහි නුවණින් යුක්තව ඉවසා වදාරන සේක."

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘dhorayho vata, bho, samaṇo gotamo; dhorayhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙසේ උදාන වාක්‍යයක් පැවසීය: "මහත් බර උසුලන වෘෂභයකු (ධෝරය්හ) වැනි වූ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම ආශ්චර්යයකි. උන්වහන්සේ ඒ ධෝරය්හ ස්වභාවය නිසාම, ශරීරයෙහි හටගත් යම් දුක්ඛිත වූ, තීව්‍ර වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමිහිරි වූ, මනාප නොවන වේදනාවෝ වෙත්ද, ඒවා පීඩාවට පත් නොවී සිහි නුවණින් යුක්තව ඉවසා වදාරන සේක."

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘danto vata, bho, samaṇo gotamo; dantavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙසේ උදාන වාක්‍යයක් පැවසීය: "මනාව හික්මුණු (දන්ත) ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඒකාන්තයෙන්ම ආශ්චර්යයකි. උන්වහන්සේ ඒ දන්ත ස්වභාවය නිසාම, ශරීරයෙහි හටගත් යම් දුක්ඛිත වූ, තීව්‍ර වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමිහිරි වූ, මනාප නොවන වේදනාවෝ වෙත්ද, ඒවා පීඩාවට පත් නොවී සිහි නුවණින් යුක්තව ඉවසා වදාරන සේක."

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘passa samādhiṃ subhāvitaṃ cittañca suvimuttaṃ, na cābhinataṃ na cāpanataṃ na [Pg.27] ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṃ. Yo evarūpaṃ purisanāgaṃ purisasīhaṃ purisaājānīyaṃ purisanisabhaṃ purisadhorayhaṃ purisadantaṃ atikkamitabbaṃ maññeyya kimaññatra adassanā’’ti.

එකල්හි තවත් එක් දේවතාවෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙසේ උදාන වාක්‍යයක් පැවසීය: "මනාව වඩන ලද සමාධිය ද (කෙලෙසුන්ගෙන්) මනාව මිදුණු සිත ද දෙස බලන්න. එය (රාගයෙන්) නැමුණු එකක් නොවේ, (ද්වේෂයෙන්) ඉවතට ගිය එකක් නොවේ, (උත්සාහයෙන්) මැඬපවත්වා වැළැක්වූවක් ද නොවේ. මෙබඳු වූ පුරුෂ නාගයකු, පුරුෂ සිංහයකු, පුරුෂ ආජානීයයකු, පුරුෂ නිසභයකු, පුරුෂ ධෝරය්හයකු හා හික්මුණු පුරුෂයකු වූ උන්වහන්සේට නිග්‍රහ කළ හැකි යැයි යමෙක් සිතයි නම්, එය ඒකාන්තයෙන්ම ඔහුගේ නොදැනීම (අවිද්‍යාව) මිස අන් කිසිවක් නොවේ."

‘‘Pañcavedā sataṃ samaṃ, tapassī brāhmaṇā caraṃ;

Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te.

"පස්වෙනි ඉතිහාසය සහිත වූ වේද පහම හදාරා, සියක් අවුරුදු මුළුල්ලේ තපස් රකිමින් හැසිරුණ ද, ඒ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ සිත මනාව (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදී නැත. පහත් ස්වභාවය ඇති ඔවුහු (නිවන නම් වූ) එතරට නොපැමිණෙති."

‘‘Taṇhādhipannā vatasīlabaddhā, lūkhaṃ tapaṃ vassasataṃ carantā;

Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te.

"තෘෂ්ණාවෙන් මඩනා ලද, වෘත හා සීලයන්ගෙන් බැඳුණු, සියක් වසරක් පුරා කටුක තපස් රකින අයගේ ද සිත මනාව (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදී නැත. පහත් ස්වභාවය ඇති ඔවුහු (නිවන නම් වූ) එතරට නොපැමිණෙති."

‘‘Na mānakāmassa damo idhatthi, na monamatthi asamāhitassa;

Eko araññe viharaṃ pamatto, na maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.

"මානයට කැමති තැනැත්තාට මෙහි (ශාසනයෙහි) ඉන්ද්‍රිය දමනයක් නැත. එකඟ වූ සිතක් නැති තැනැත්තාට මුනිභාවයක් (සත්‍යය අවබෝධයක්) නැත. වනයෙහි තනිව වෙසෙතත්, ප්‍රමාද වූ තැනැත්තා මාරයාගේ විෂයය වූ සංසාරයෙන් එතරට පැමිණිය නොහැක."

‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto, sucetaso sabbadhi vippamutto;

Eko araññe viharamappamatto, sa maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.

"මානය අත්හැර, මනාව තැන්පත් වූ ආත්මය ඇතිව, යහපත් සිත් ඇතිව, හැම තැන්හිම (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදුණු, වනයෙහි තනිව වෙසෙන අප්‍රමාදී වූ තැනැත්තා මාරයාගේ විෂයය වූ සංසාරයෙන් එතරට පැමිණිය හැක."

9. Paṭhamapajjunnadhītusuttaṃ

9. 9. ප්‍රථම පජ්ජුන්නධීතු සූත්‍රය

39. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho kokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā kokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

39. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි පජ්ජුන්න දිව්‍යරාජයාගේ දියණිය වූ කෝකනදා නම් දේවතාවිය, රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, අතිශය මනහර රූපශ්‍රීයෙන් මුළු මහාවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියාය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටියාය. එකත්පසක සිටි පජ්ජුන්න දිව්‍යරාජයාගේ දියණිය වූ ඒ කෝකනදා දේවතාවිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසුවාය.

‘‘Vesāliyaṃ vane viharantaṃ, aggaṃ sattassa sambuddhaṃ;

Kokanadāhamasmi abhivande, kokanadā pajjunnassa dhītā.

"විශාලා මහනුවර වනයෙහි වැඩවසන, සකල සත්ත්වයන්ට අග්‍ර වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මම වඳින්නෙමි. මම පජ්ජුන්න දිව්‍යරාජයාගේ දියණිය වූ කෝකනදා වෙමි."

‘‘Sutameva pure āsi, dhammo cakkhumatānubuddho;

Sāhaṃ dāni sakkhi jānāmi, munino desayato sugatassa.

"පසැස් ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය අවබෝධ කරන ලදැයි මම පෙර අසා පමණක් තිබුණෙමි. යහපත් වචන ඇති, මුනිවර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරන කල්හි දැන් මම එය ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන්ම දනිමි."

‘‘Ye keci ariyaṃ dhammaṃ, vigarahantā caranti dummedhā;

Upenti roruvaṃ ghoraṃ, cirarattaṃ dukkhaṃ anubhavanti.

"යම් මෝඩ පුද්ගලයන් ආර්ය ධර්මයට ගරහමින් හැසිරෙත්ද, ඔවුහු දරුණු වූ රෝරුව නිරයට පැමිණ බොහෝ කලක් දුක් විඳිති."

‘‘Ye ca kho ariye dhamme, khantiyā upasamena upetā;

Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāya paripūressantī’’ti.

"යම් කෙනෙක් ආර්ය ධර්මය කෙරෙහි ඉවසීමෙන් හා (කෙලෙස්) සංසිඳීමෙන් යුක්ත වෙත්ද, ඔවුහු මේ මිනිස් සිරුර අතහැර දිව්‍ය ලෝකයෙහි උපදින්නාහ."

10. Dutiyapajjunnadhītusuttaṃ

10. 10. ද්විතීය පජ්ජුන්නධීතු සූත්‍රය

40. Evaṃ [Pg.28] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

40. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි පජ්ජුන්න දිව්‍යරාජයාගේ දියණිය වූ චූළකෝකනදා නම් දේවතාවිය, රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, අතිශය මනහර රූපශ්‍රීයෙන් මුළු මහාවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියාය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටියාය. එකත්පසක සිටි පජ්ජුන්න දිව්‍යරාජයාගේ දියණිය වූ ඒ චූළකෝකනදා දේවතාවිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසුවාය.

‘‘Idhāgamā vijjupabhāsavaṇṇā, kokanadā pajjunnassa dhītā;

Buddhañca dhammañca namassamānā, gāthācimā atthavatī abhāsi.

"විදුලි එළියක් බඳු පැහැයක් ඇති, පජ්ජුන්න දිව්‍යරාජයාගේ දියණිය වූ කෝකනදා (දේවතාවිය) බුදුරජාණන් වහන්සේටත් ධර්මයටත් නමස්කාර කරනු පිණිස මෙහි පැමිණියාය. ඇය අර්ථවත් වූ මෙම ගාථාවන් පැවසුවාය."

‘‘Bahunāpi kho taṃ vibhajeyyaṃ, pariyāyena tādiso dhammo;

Saṃkhittamatthaṃ lapayissāmi, yāvatā me manasā pariyattaṃ.

"ඒ ධර්මය බොහෝ ක්‍රමවලින් විස්තර කළ හැකිය. එවැනි ස්වභාවයක් ධර්මයට ඇත. මා සිතින් ඉගෙන ගත් (ධාරණය කරගත්) ප්‍රමාණයට අනුව එහි අර්ථය සැකෙවින් පවසන්නෙමි."

‘‘Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā,Kāyena vā kiñcana sabbaloke;

Kāme pahāya satimā sampajāno,Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhita’’nti.

"මුළු ලෝකයෙහිම කයින්, වචනයෙන් හෝ සිතින් කිසිදු පවක් නොකළ යුතුය. කාමයන් අතහැර, සිහි නුවණින් යුක්තව, අනර්ථය පිණිස පවතින දුකෙහි නොයෙදිය යුතුය."

Satullapakāyikavaggo catuttho.

හතරවෙනි සතුල්ලපකායික වර්ගය නිමාවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය:

Sabbhimaccharinā sādhu, na santujjhānasaññino;

Saddhā samayo sakalikaṃ, ubho pajjunnadhītaroti.

සබ්භි සූත්‍රය, මච්ඡරි සූත්‍රය, සාධු සූත්‍රය, නසන්ති සූත්‍රය, උජ්ඣානසඤ්ඤි සූත්‍රය, සද්ධා සූත්‍රය, සමය සූත්‍රය, සක්ඛලික සූත්‍රය සහ පජ්ජුන්නධීතු සූත්‍ර දෙක වශයෙන් සූත්‍ර දහයකි.

5. Ādittavaggo

5. 5. ආදිත්ත වර්ගය

1. Ādittasuttaṃ

1. 1. ආදිත්ත සූත්‍රය

41. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya [Pg.29] rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

41. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කාලයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයේ වැඩසිටි සේක. එවිට එක්තරා දේවතාවෙක්, රාත්‍රිය ගෙවී යන මධ්‍යම යාමයේ දී අතිශය රමණීය වර්ණයෙන් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේ ය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එක් පසෙක සිට ගත්තේ ය. එක් පසෙක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසුවේ ය.

‘‘Ādittasmiṃ agārasmiṃ, yaṃ nīharati bhājanaṃ;

Taṃ tassa hoti atthāya, no ca yaṃ tattha ḍayhati.

ගිනි ගත් නිවසකින් යම් භාජනයක් (වස්තුවක්) පිටතට ගනු ලැබේද, එය ඔහුට ප්‍රයෝජනය පිණිස පවතියි. එහි ඇතුළත ඉතිරි වී පිළිස්සී යන දෑ ඔහුට එසේ ප්‍රයෝජනවත් නොවේ.

‘‘Evaṃ ādittako loko, jarāya maraṇena ca;

Nīharetheva dānena, dinnaṃ hoti sunīhataṃ.

එලෙසම මේ ලෝකය ජරාවෙන් හා මරණයෙන් ගිනි ගෙන ඇත. එබැවින් දානය මගින් (තම ධනය) පිටතට ගෙන සුරක්ෂිත කර ගත යුතුය. එසේ දෙන ලද දෙය මැනවින් රැකගත් දෙයක් වෙයි.

‘‘Dinnaṃ sukhaphalaṃ hoti, nādinnaṃ hoti taṃ tathā;

Corā haranti rājāno, aggi ḍahati nassati.

දෙන ලද දෙය සැපදායක ප්‍රතිඵල ලබා දෙයි, නුදුන් දෙය එසේ සැප ලබා නොදෙයි. නුදුන් ධනය සොරුන් හෝ රජවරුන් පැහැර ගනිති, ගින්නෙන් පිළිස්සී විනාශ වෙයි නැතහොත් අතුරුදන් වෙයි.

‘‘Atha antena jahati, sarīraṃ sapariggahaṃ;

Etadaññāya medhāvī, bhuñjetha ca dadetha ca;

Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ;

Anindito saggamupeti ṭhāna’’nti.

අවසානයේ මරණය පැමිණි කල තමාගේ ශරීරය මෙන්ම රැස්කළ සියලු වස්තුව ද අත්හැර දමා යන්නට සිදු වෙයි. මෙය වටහා ගත් ප්‍රඥාවන්තයා තමා ද භුක්ති විඳිමින් දන් දිය යුතුය. එසේ තමාගේ ශක්ති ප්‍රමාණයෙන් භුක්ති විඳිමින් හා දන් දෙමින් ජීවත් වන්නා කිසිවෙකුගේ දෝෂාරෝපණයකට ලක් නොවී දෙව්ලොව උපත ලබයි.

2. Kiṃdadasuttaṃ

2. කිංදද සූත්‍රය

42.

42.

‘‘Kiṃdado balado hoti, kiṃdado hoti vaṇṇado;

Kiṃdado sukhado hoti, kiṃdado hoti cakkhudo;

Ko ca sabbadado hoti, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti.

මොනවා දන් දීමෙන් බලය ලැබේද? මොනවා දන් දීමෙන් වර්ණය (රූප ශෝභාව) ලැබේද? මොනවා දන් දීමෙන් සැපය ලැබේද? මොනවා දන් දීමෙන් ඇස (පෙනීම) ලැබේද? සියල්ල ලබා දෙන්නා කවුද? මා විමසන මේ කරුණ මට වදාළ මැනව.

‘‘Annado balado hoti, vatthado hoti vaṇṇado;

Yānado sukhado hoti, dīpado hoti cakkhudo.

ආහාර දීමෙන් බලය ලබා දෙයි, වස්ත්‍ර දීමෙන් වර්ණය ලබා දෙයි, යාන වාහන දීමෙන් සැපය ලබා දෙයි, පහන් දීමෙන් ඇස (පෙනීම) ලබා දෙයි.

‘‘So ca sabbadado hoti, yo dadāti upassayaṃ;

Amataṃ dado ca so hoti, yo dhammamanusāsatī’’ti.

ආවාස (සෙනසුන්) ලබා දෙන්නා සියල්ල ලබා දෙන්නෙකු වෙයි. එසේම යමෙක් ශ්‍රී සද්ධර්මය අනුශාසනා කරයි ද, ඔහු අමෘතය (නිවන) ලබා දෙන්නෙකු වෙයි.

3. Annasuttaṃ

3. අන්න සූත්‍රය

43.

43.

‘‘Annamevābhinandanti, ubhaye devamānusā;

Atha ko nāma so yakkho, yaṃ annaṃ nābhinandatī’’ti.

දෙවියන් මෙන්ම මිනිසුන් ද නිතරම කැමති වන්නේ ආහාරයටයි. එසේ නම් ආහාරයට අකමැති වන ඒ දේවතාවා කවුද?

‘‘Ye [Pg.30] naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

යම් කෙනෙක් ප්‍රසන්න වූ සිතින් හා ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව දන් දෙයි ද, ඒ දෙන ලද ආහාරයම මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ඔහුට උපකාරී වෙයි.

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

එබැවින් මසුරුකම දුරු කර, මසුරුකම නමැති කිලිට පරදවා දන් දිය යුතුය. පරලොව දී සත්ත්වයන්ට පිහිට වන්නේ තමන් කරගන්නා වූ පින පමණි.

4. Ekamūlasuttaṃ

4. ඒකමූල සූත්‍රය

44.

44.

‘‘Ekamūlaṃ dvirāvaṭṭaṃ, timalaṃ pañcapattharaṃ;

Samuddaṃ dvādasāvaṭṭaṃ, pātālaṃ atarī isī’’ti.

තෘෂ්ණාව නමැති එකම මුලක් ඇති, (ශාස්වත හා උච්ඡේද) දෘෂ්ටි දෙකකින් වට වූ, (රාගාදී) කෙලෙස් මල තුනක් ඇති, පංච කාම ගුණ නමැති පතුරුවලින් යුත්, දොළොස් ආයතන නමැති සුළි සහිත, පතුලක් නොපෙනෙන මේ සසර සාගරය රහතන් වහන්සේ තරණය කළ සේක.

5. Anomasuttaṃ

5. අනෝම සූත්‍රය

45.

45.

‘‘Anomanāmaṃ nipuṇatthadassiṃ, paññādadaṃ kāmālaye asattaṃ;

Taṃ passatha sabbaviduṃ sumedhaṃ, ariye pathe kamamānaṃ mahesi’’nti.

අනූන වූ නාමයක් ඇති, සියුම් අර්ථ දක්නා වූ, ප්‍රඥාව ලබා දෙන්නා වූ, කාමයන්හි නොඇලුණා වූ, සියල්ල දත්, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ, ආර්ය මාර්ගයෙහි ගමන් කරන්නා වූ ඒ මහා ඉසිවර බුදුරජාණන් වහන්සේ දෙස බලන්න.

6. Accharāsuttaṃ

6. අච්ඡරා සූත්‍රය

46.

46.

‘‘Accharāgaṇasaṅghuṭṭhaṃ, pisācagaṇasevitaṃ;

Vanantaṃ mohanaṃ nāma, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

දෙවඟනන්ගේ හඬින් ගිගුම් දෙන, පිශාචයන් (සමාන වූවන්) විසින් සේවනය කරනු ලබන, ‘මෝහන’ නම් වූ මේ වනයෙන් එතෙර වීම කෙසේ සිදු වේ ද?

‘‘Ujuko nāma so maggo, abhayā nāma sā disā;

Ratho akūjano nāma, dhammacakkehi saṃyuto.

ඒ මාර්ගය ‘ඍජු මග’ නම් වෙයි. එහි දිශාව (ගමනාන්තය) ‘අභය’ (බිය නැති) නම් වෙයි. ඒ රථය ‘නිහඬ රථය’ නම් වන අතර එය ධර්ම නමැති රෝදවලින් යුක්තය.

‘‘Hirī tassa apālambo, satyassa parivāraṇaṃ;

Dhammāhaṃ sārathiṃ brūmi, sammādiṭṭhipurejavaṃ.

හිරිය (ලජ්ජාව) එහි ආධාරකයයි, සිහිය (සතිය) එහි වටකොට ඇති ආවරණයයි. සම්මා දිට්ඨිය පෙරටු කරගත් ධර්මය ඒ රථයේ රියදුරා ලෙස මම පවසමි.

‘‘Yassa etādisaṃ yānaṃ, itthiyā purisassa vā;

Sa ve etena yānena, nibbānasseva santike’’ti.

යම් ස්ත්‍රියකට හෝ පුරුෂයෙකුට මෙවැනි යානයක් ඇද්ද, ඔවුහු සැබවින්ම මේ යානයෙන් නිවන සමීපයටම පැමිණෙති.

7. Vanaropasuttaṃ

7. වනරෝප සූත්‍රය

47.

47.

‘‘Kesaṃ divā ca ratto ca, sadā puññaṃ pavaḍḍhati;

Dhammaṭṭhā sīlasampannā, ke janā saggagāmino’’ti.

දිවා රෑ දෙකෙහිම නිරන්තරයෙන් පින් වැඩෙන්නේ කාට ද? ධර්මයෙහි පිහිටි, සීලයෙන් යුක්ත වූ, දෙව්ලොව යන ඒ ජනයා කවුරුහු ද?

‘‘Ārāmaropā vanaropā, ye janā setukārakā;

Papañca udapānañca, ye dadanti upassayaṃ.

යම් ජනයෙක් මල් වතු හා පලතුරු වතු කරවයි ද, වන වගා කරයි ද, පාලම් තනයි ද, පැන් තාලි හා ළිං පොකුණු කරවයි ද, ආවාස (නවාතැන්) පූජා කරයි ද,

‘‘Tesaṃ [Pg.31] divā ca ratto ca, sadā puññaṃ pavaḍḍhati;

Dhammaṭṭhā sīlasampannā, te janā saggagāmino’’ti.

ඔවුන්ට දිවා රෑ දෙකෙහිම නිරන්තරයෙන් පින් වැඩෙයි. ධර්මයෙහි පිහිටි, සීලයෙන් යුක්ත වූ ඒ ජනයා දෙව්ලොව උපත ලබති.

8. Jetavanasuttaṃ

8. ජේතවන සූත්‍රය

48.

48.

‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ;

Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama.

ඉසිවර සංඝයා වහන්සේලා විසින් සේවනය කරන ලද, ධර්මරාජයන් වහන්සේ වැඩසිටියා වූ මේ ජේතවනය මාගේ සිතෙහි ප්‍රීතිය ඇති කරයි.

‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ;

Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā.

කර්මය ද, විද්‍යාව ද, ධර්මය ද, උතුම් ජීවිතයක් වූ ශීලය ද යන මෙයින් මනුෂ්‍යයෝ පිරිසිදු වෙති. ගෝත්‍රයෙන් හෝ ධනයෙන් පිරිසිදු නොවේ.

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati.

එබැවින් තම යහපත දකින ප්‍රඥාවන්තයා නුවණින් යුතුව ධර්මය විමසා බැලිය යුතුය. එවිට ඔහු එම ධර්මය තුළින්ම පිරිසිදු බවට පැමිණෙයි.

‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca;

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.

“ප්‍රඥාවෙන් ද, සීලයෙන් ද, ඉන්ද්‍රිය දමනයෙන් ද සැරියුත් තෙරණුවෝ ම උතුම් වෙති. යම් මහණෙක් (නිවන් දැක) එතෙර වී ද, ඔහු ද උපරිම වශයෙන් සැරියුත් තෙරණුවන්ට සමාන වන්නේ ය.”

9. Maccharisuttaṃ

9. 9. මච්ඡරි සූත්‍රය

49.

49.

‘‘Yedha maccharino loke, kadariyā paribhāsakā;

Aññesaṃ dadamānānaṃ, antarāyakarā narā.

“මේ ලෝකයෙහි යම් මිනිසුන් මසුරු වෙත් ද, ලෝභී වෙත් ද, අනුන්ට නින්දා කරත් ද, දන් දෙන අන් අයට බාධා පමුණුවත් ද,”

‘‘Kīdiso tesaṃ vipāko, samparāyo ca kīdiso;

Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.

“ඔවුන්ගේ විපාකය කෙබඳු ද? පරලොව කෙබඳු ද? අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් විමසනු පිණිස පැමිණියෙමු. අපි එය කෙසේ දැනගනිමු ද?”

‘‘Yedha maccharino loke, kadariyā paribhāsakā;

Aññesaṃ dadamānānaṃ, antarāyakarā narā.

“මේ ලෝකයෙහි යම් මිනිසුන් මසුරු වෙත් ද, ලෝභී වෙත් ද, අනුන්ට නින්දා කරත් ද, දන් දෙන අන් අයට බාධා පමුණුවත් ද,”

‘‘Nirayaṃ tiracchānayoniṃ, yamalokaṃ upapajjare;

Sace enti manussattaṃ, dalidde jāyare kule.

“ඔවුහු නරකයෙහි හෝ තිරිසන් යෝනියෙහි හෝ යම ලොවෙහි උපදිති. ඉදින් මනුෂ්‍ය ලොවට පැමිණෙත් නම්, දිළිඳු කුලයක උපදිති.”

‘‘Coḷaṃ piṇḍo ratī khiḍḍā, yattha kicchena labbhati;

Parato āsīsare bālā, tampi tesaṃ na labbhati;

Diṭṭhe dhammesa vipāko, samparāye ca duggatī’’ti.

“වස්ත්‍ර, ආහාර, ප්‍රීතිය හා කෙළිසෙල්ලම් යන මේවා යම් කුලයක දී ඉතා අමාරුවෙන් ලැබේ ද (එහි උපදිති). ඒ අඥානයෝ අනුන්ගෙන් යමක් බලාපොරොත්තු වෙත් ද, එය ද ඔවුන්ට නොලැබෙයි. මෙය මෙලොව විපාකය වන අතර පරලොව දී ඔවුහු දුගතියට යති.”

‘‘Itihetaṃ vijānāma, aññaṃ pucchāma gotama;

Yedha laddhā manussattaṃ, vadaññū vītamaccharā.

“අපි එය එසේ දැනගත්තෙමු. ගෞතමයන් වහන්ස, අපි තවත් ප්‍රශ්නයක් විමසමු. යම් කෙනෙක් මනුෂ්‍ය භාවය ලබා, දන් දීමේ අගය දන්නා, මසුරුකමෙන් තොර වූවාහු ද,”

‘‘Buddhe [Pg.32] pasannā dhamme ca, saṅghe ca tibbagāravā;

Kīdiso tesaṃ vipāko, samparāyo ca kīdiso;

Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.

“බුදුන් කෙරෙහි ද, දහම් කෙරෙහි ද, සඟුන් කෙරෙහි ද පැහැදුණු, දැඩි ගෞරව ඇති ඔවුන්ගේ විපාකය කෙබඳු ද? පරලොව කෙබඳු ද? අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් විමසනු පිණිස පැමිණියෙමු. අපි එය කෙසේ දැනගනිමු ද?”

‘‘Yedha laddhā manussattaṃ, vadaññū vītamaccharā;

Buddhe pasannā dhamme ca, saṅghe ca tibbagāravā;

Ete saggā pakāsanti, yattha te upapajjare.

“යම් කෙනෙක් මනුෂ්‍ය භාවය ලබා, දන් දීමේ අගය දන්නා, මසුරුකමෙන් තොර වූවාහු ද, බුදුන්, දහම්, සඟුන් කෙරෙහි පැහැදුණු, දැඩි ගෞරව ඇති ඔවුහු යම් ස්වර්ගයක උපදිත් ද, එහි තම විමාන ප්‍රභාවෙන් බැබළෙති.”

‘‘Sace enti manussattaṃ, aḍḍhe ājāyare kule;

Coḷaṃ piṇḍo ratī khiḍḍā, yatthākicchena labbhati.

“ඉදින් මනුෂ්‍ය ලොවට පැමිණෙත් නම්, මහා ධනවත් කුලයක උපදිති. එහි වස්ත්‍ර, ආහාර, ප්‍රීතිය හා කෙළිසෙල්ලම් යන මේවා ඔවුහු අපහසුවකින් තොරව ලබති.”

‘‘Parasambhatesu bhogesu, vasavattīva modare;

Diṭṭhe dhammesa vipāko, samparāye ca suggatī’’ti.

“අනුන් විසින් රැස් කරන ලද භෝග සම්පත් කෙරෙහි තමන් කැමති පරිදි වසඟව ප්‍රීති වෙති. මෙය මෙලොව විපාකය වන අතර පරලොව දී ඔවුහු සුගතියට යති.”

10. Ghaṭīkārasuttaṃ

10. 10. ඝටීකාර සූත්‍රය

50.

50.

‘‘Avihaṃ upapannāse, vimuttā satta bhikkhavo;

Rāgadosaparikkhīṇā, tiṇṇā loke visattika’’nti.

“අවිහ ලොව උපන්, (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදුණු, රාග ද්වේෂයන් ක්ෂය කළ, ලෝකයෙහි තණ්හාවෙන් එතෙර වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා හත්නම කවුරුහු ද?”

‘‘Ke ca te ataruṃ paṅkaṃ, maccudheyyaṃ suduttaraṃ;

Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti.

“කවරහු තරණය කිරීමට ඉතා අසීරු මාරයාගේ විෂය වූ කෙලෙස් මඩෙන් එතෙර වූවාහු ද? කවරහු මානුෂීය දේහය අතහැර දිව්‍යමය බැඳීම් ඉක්මවා ගියාහු ද?”

‘‘Upako palagaṇḍo ca, pukkusāti ca te tayo;

Bhaddiyo khaṇḍadevo ca, bāhuraggi ca siṅgiyo ;

Te hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti.

“උපක ද, පලගණ්ඩ ද, පුක්කුසාති ද යන ඒ තිදෙනා ද, භද්දිය, ඛණ්ඩදේව, බාහුරග්ගි සහ සිංගිය ද යන මොවුහු මානුෂීය දේහය අතහැර දිව්‍යමය බැඳීම් ඉක්මවා ගියාහු ය.”

‘‘Kusalī bhāsasī tesaṃ, mārapāsappahāyinaṃ;

Kassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti.

“මාර පාශයන් බැහැර කළ ඔවුන් පිළිබඳව ඔබ පවසන්නේ යහපත් වචනයි. ඔවුන් කාගේ ධර්මයක් දැනගෙන භව බන්ධනය සිඳ දැමුවාහු ද?”

‘‘Na aññatra bhagavatā, nāññatra tava sāsanā;

Yassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhanaṃ.

“භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර අන් කවරකුගෙන් ද? ඔබ වහන්සේගේ ශාසනය හැර අන් කවරකින් ද? ඔවුන් යම් ධර්මයක් දැන භව බන්ධනය සිඳ දැමුවාහු ද, ඒ ඔබ වහන්සේගේ ම ධර්මයයි.”

‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;

Taṃ te dhammaṃ idhaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti.

“නාමයත් රූපයත් ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වන යම් නිවනක් වේ ද, මෙහි දී ඒ ධර්මය දැන ඔවුහු භව බන්ධනය සිඳ දැමුවාහු ය.”

‘‘Gambhīraṃ bhāsasī vācaṃ, dubbijānaṃ sudubbudhaṃ;

Kassa tvaṃ dhammamaññāya, vācaṃ bhāsasi īdisa’’nti.

“ඔබ පවසන්නේ තේරුම් ගැනීමට ඉතා අපහසු ගැඹුරු වචනයකි. ඔබ කාගේ ධර්මයක් දැන මෙබඳු වචන පවසන්නෙහි ද?”

‘‘Kumbhakāro [Pg.33] pure āsiṃ, vekaḷiṅge ghaṭīkaro;

Mātāpettibharo āsiṃ, kassapassa upāsako.

“මම පෙර වේකළිංග ග්‍රාමයෙහි ඝටීකාර නම් කුඹල්කරු වීමි. මම මව්පියන් පෝෂණය කළ, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපාසකයෙක් වීමි.”

‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;

Ahuvā te sagāmeyyo, ahuvā te pure sakhā.

“මෛථුන ධර්මයෙන් වැළකී, ආමිස රහිත බ්‍රහ්මචාරියෙක් වීමි. මම ඔබ වහන්සේ සමඟ එකම ගමක වාසය කළෙමි. මම පෙර ඔබ වහන්සේගේ යහළුවා වීමි.”

‘‘Sohamete pajānāmi, vimutte satta bhikkhavo;

Rāgadosaparikkhīṇe, tiṇṇe loke visattika’’nti.

“එබැවින් රාග ද්වේෂයන් ක්ෂය කළ, ලෝකයෙහි තණ්හාවෙන් එතෙර වූ, විමුක්තිය ලැබූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා හත්නම මම හඳුනන්නෙමි.”

‘‘Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaggava;

Kumbhakāro pure āsi, vekaḷiṅge ghaṭīkaro;

Mātāpettibharo āsi, kassapassa upāsako.

“භග්ගවය, ඔබ පවසන පරිදි එදා එය එසේ ම විය. ඔබ පෙර වේකළිංග ග්‍රාමයෙහි ඝටීකාර නම් කුඹල්කරු වූවෙහිය. ඔබ මව්පියන් පෝෂණය කළ, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපාසකයෙකු වූවෙහිය.”

‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;

Ahuvā me sagāmeyyo, ahuvā me pure sakhā’’ti.

“මෛථුන ධර්මයෙන් වැළකී, ආමිස රහිත බ්‍රහ්මචාරියෙකු වූවෙහිය. ඔබ මා සමඟ එකම ගමක වාසය කළෙහිය. ඔබ පෙර මාගේ යහළුවා වූවෙහිය.”

‘‘Evametaṃ purāṇānaṃ, sahāyānaṃ ahu saṅgamo;

Ubhinnaṃ bhāvitattānaṃ, sarīrantimadhārina’’nti.

“භාවිත කළ සිත් ඇති, අවසන් දේහය දරන්නා වූ ඒ පැරණි යහළුවන් දෙදෙනාගේ හමුවීම මෙසේ සිදුවිය.”

Ādittavaggo pañcamo.

පස්වන ආදිත්ත වර්ගය නිමාවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Ādittaṃ kiṃdadaṃ annaṃ, ekamūlaanomiyaṃ;

Accharāvanaropajetaṃ, maccharena ghaṭīkaroti.

ආදිත්ත, කිංදද, අන්න, ඒකමූල, අනෝමිය, අච්ඡරා, වනරෝප, ජේත, මච්ඡර සහ ඝටීකාර යනු සූත්‍ර දසයයි.

6. Jarāvaggo

6. 6. ජරා වර්ගය

1. Jarāsuttaṃ

1. ජරා සූත්‍රය

51.

51.

‘‘Kiṃsu yāva jarā sādhu, kiṃsu sādhu patiṭṭhitaṃ;

Kiṃsu narānaṃ ratanaṃ, kiṃsu corehi dūhara’’nti.

“මහලු විය දක්වාම යහපත් වන්නේ කුමක්ද? මැනවින් පිහිටි කල්හි යහපත් වන්නේ කුමක්ද? මනුෂ්‍යයන්ට ඇති රත්නය කුමක්ද? සොරුන් විසින් රැගෙන යා නොහැකි වන්නේ කුමක්ද?”

‘‘Sīlaṃ yāva jarā sādhu, saddhā sādhu patiṭṭhitā;

Paññā narānaṃ ratanaṃ, puññaṃ corehi dūhara’’nti.

“මහලු විය දක්වාම සීලය යහපත්ය. ශ්‍රද්ධාව මැනවින් පිහිටි කල්හි යහපත්ය. ප්‍රඥාව මනුෂ්‍යයන්ට ඇති රත්නයයි. පින සොරුන් විසින් රැගෙන යා නොහැකිය.”

2. Ajarasāsuttaṃ

2. අජරසා සූත්‍රය

52.

52.

‘‘Kiṃsu [Pg.34] ajarasā sādhu, kiṃsu sādhu adhiṭṭhitaṃ;

Kiṃsu narānaṃ ratanaṃ, kiṃsu corehyahāriya’’nti.

“නොදිරා පවතින බැවින් යහපත් වන්නේ කුමක්ද? මැනවින් අධිෂ්ඨාන කර පිහිටි කල්හි යහපත් වන්නේ කුමක්ද? මනුෂ්‍යයන්ට ඇති රත්නය කුමක්ද? සොරුන් විසින් පැහැරගත නොහැකි වන්නේ කුමක්ද?”

‘‘Sīlaṃ ajarasā sādhu, saddhā sādhu adhiṭṭhitā;

Paññā narānaṃ ratanaṃ, puññaṃ corehyahāriya’’nti.

“සීලය නොදිරා පවතින බැවින් යහපත්ය. ශ්‍රද්ධාව මැනවින් අධිෂ්ඨාන කර පිහිටි කල්හි යහපත්ය. ප්‍රඥාව මනුෂ්‍යයන්ට ඇති රත්නයයි. පින සොරුන් විසින් පැහැරගත නොහැකිය.”

3. Mittasuttaṃ

3. මිත්ත සූත්‍රය

53.

53.

‘‘Kiṃsu pavasato mittaṃ, kiṃsu mittaṃ sake ghare;

Kiṃ mittaṃ atthajātassa, kiṃ mittaṃ samparāyika’’nti.

“විදේශගතව වසන්නාට (ගමන් බිමන් යන්නාට) මිතුරා කවුද? තමාගේ නිවසේදී මිතුරා කවුද? අවශ්‍යතාවක් පැමිණි කල්හි මිතුරා කවුද? පරලොවදී මිතුරා වන්නේ කුමක්ද?”

‘‘Sattho pavasato mittaṃ, mātā mittaṃ sake ghare;

Sahāyo atthajātassa, hoti mittaṃ punappunaṃ;

Sayaṃkatāni puññāni, taṃ mittaṃ samparāyika’’nti.

“සංචාරක පිරිස (ගැල් කණ්ඩායම) විදේශගතව යන්නාට මිතුරා වේ. තමාගේ නිවසේදී මෑණියෝ මිතුරියයි. අවශ්‍යතාවක් පැමිණි කල්හි නැවත නැවතත් උපකාරී වන යහළුවා මිතුරා වේ. තමා විසින්ම කරගත් පින් පරලොවදී මිතුරා වේ.”

4. Vatthusuttaṃ

4. වත්ථු සූත්‍රය

54.

54.

‘‘Kiṃsu vatthu manussānaṃ, kiṃsūdha paramo sakhā;

Kiṃsu bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.

“මනුෂ්‍යයන්ට පදනම (පිහිට) වන්නේ කුමක්ද? මෙලොව උතුම්ම මිතුරා කවුද? පොළොව ඇසුරු කොට වසන සියලු ප්‍රාණීහු කුමක් ඇසුරෙන් ජීවත් වෙත්ද?”

‘‘Puttā vatthu manussānaṃ, bhariyā ca paramo sakhā;

Vuṭṭhiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.

“දරුවෝ මනුෂ්‍යයන්ට පදනම (පිහිට) වෙති. භාර්යාව උතුම්ම මිතුරියයි. පොළොව ඇසුරු කොට වසන ප්‍රාණීහු වැසි ජලය ඇසුරෙන් ජීවත් වෙති.”

5. Paṭhamajanasuttaṃ

5. පඨමජන සූත්‍රය

55.

55.

‘‘Kiṃsu janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati;

Kiṃsu saṃsāramāpādi, kiṃsu tassa mahabbhaya’’nti.

“පුරුෂයා (සත්ත්වයා) උපදවන්නේ කුමක්ද? ඔහුගේ කුමක් නම් එහා මෙහා දුවන්නේද? සංසාරයට පැමිණෙන්නේ කවුද? ඔහුගේ මහත් බිය කුමක්ද?”

‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati;

Satto saṃsāramāpādi, dukkhamassa mahabbhaya’’nti.

“තණ්හාව පුරුෂයා උපදවයි. ඔහුගේ සිත එහා මෙහා දුවයි. සත්ත්වයා සංසාරයට පැමිණෙයි. දුක ඔහුගේ මහත් බියයි.”

6. Dutiyajanasuttaṃ

6. දුතියජන සූත්‍රය

56.

56.

‘‘Kiṃsu [Pg.35] janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati;

Kiṃsu saṃsāramāpādi, kismā na parimuccatī’’ti.

“පුරුෂයා උපදවන්නේ කුමක්ද? ඔහුගේ කුමක් නම් එහා මෙහා දුවන්නේද? සංසාරයට පැමිණෙන්නේ කවුද? ඔහු කුමකින් නිදහස් නොවන්නේද?”

‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati;

Satto saṃsāramāpādi, dukkhā na parimuccatī’’ti.

“තණ්හාව පුරුෂයා උපදවයි. ඔහුගේ සිත එහා මෙහා දුවයි. සත්ත්වයා සංසාරයට පැමිණෙයි. හෙතෙම දුකෙන් නිදහස් නොවෙයි.”

7. Tatiyajanasuttaṃ

7. තතියජන සූත්‍රය

57.

57.

‘‘Kiṃsu janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati;

Kiṃsu saṃsāramāpādi, kiṃsu tassa parāyana’’nti.

“පුරුෂයා උපදවන්නේ කුමක්ද? ඔහුගේ කුමක් නම් එහා මෙහා දුවන්නේද? සංසාරයට පැමිණෙන්නේ කවුද? ඔහුගේ අවසාන පිළිසරණ (පරමායනය) කුමක්ද?”

‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati;

Satto saṃsāramāpādi, kammaṃ tassa parāyana’’nti.

“තණ්හාව පුරුෂයා උපදවයි. ඔහුගේ සිත එහා මෙහා දුවයි. සත්ත්වයා සංසාරයට පැමිණෙයි. කර්මය ඔහුගේ අවසාන පිළිසරණ වේ.”

8. Uppathasuttaṃ

8. උප්පථ සූත්‍රය

58.

58.

‘‘Kiṃsu uppatho akkhāto, kiṃsu rattindivakkhayo;

Kiṃ malaṃ brahmacariyassa, kiṃ sinānamanodaka’’nti.

“වැරදි මඟ (නොමඟ) ලෙස හඳුන්වන්නේ කුමක්ද? රෑ දවල් දෙකෙහි ගෙවී යන්නේ (වැනසෙන්නේ) කුමක්ද? බ්‍රහ්මචරියාවේ කිලුට කුමක්ද? ජලය රහිත ස්නානය කුමක්ද?”

‘‘Rāgo uppatho akkhāto, vayo rattindivakkhayo;

Itthī malaṃ brahmacariyassa, etthāyaṃ sajjate pajā;

Tapo ca brahmacariyañca, taṃ sinānamanodaka’’nti.

“රාගය වැරදි මඟ ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. වයස රෑ දවල් දෙකෙහි ගෙවී යයි. ස්ත්‍රිය බ්‍රහ්මචරියාවේ කිලුටයි; මේ ලෝක සත්ත්වයා එහි ඇලී සිටියි. තපස හා බ්‍රහ්මචරියාව යන දෙක ජලය රහිත ස්නානයයි.”

9. Dutiyasuttaṃ

9. දුතිය සූත්‍රය

59.

59.

‘‘Kiṃsu dutiyā purisassa hoti, kiṃsu cenaṃ pasāsati;

Kissa cābhirato macco, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

“පුරුෂයාට දෙවැන්නා (සහායකයා) වන්නේ කුමක්ද? ඔහුට අනුශාසනා කරන්නේ කුමක්ද? මනුෂ්‍යයා කුමක ඇලී සිටීමෙන් සියලු දුකෙන් මිදෙන්නේද?”

‘‘Saddhā dutiyā purisassa hoti, paññā cenaṃ pasāsati;

Nibbānābhirato macco, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

“ශ්‍රද්ධාව පුරුෂයාට සහායකයා වේ. ප්‍රඥාව ඔහුට අනුශාසනා කරයි. නිවනෙහි ඇලුණු මනුෂ්‍යයා සියලු දුකෙන් මිදෙයි.”

10. Kavisuttaṃ

10. කවි සූත්‍රය

60.

60.

‘‘Kiṃsu nidānaṃ gāthānaṃ, kiṃsu tāsaṃ viyañjanaṃ;

Kiṃsu sannissitā gāthā, kiṃsu gāthānamāsayo’’ti.

“ගාථාවන්ගේ මුල (නිධානය) කුමක්ද? ඒවායේ ව්‍යංජනය (පද සැකසුම) කුමක්ද? ගාථා කුමක් ඇසුරු කර පවතීද? ගාථාවන්ගේ වාසස්ථානය කුමක්ද?”

‘‘Chando [Pg.36] nidānaṃ gāthānaṃ, akkharā tāsaṃ viyañjanaṃ;

Nāmasannissitā gāthā, kavi gāthānamāsayo’’ti.

“ඡන්දස (වෘත්තය) ගාථාවන්ගේ මුලයි. අක්ෂර ඒවායේ ව්‍යංජනයයි. ගාථාවෝ නාමයන් (සංඥා) ඇසුරු කර පවතිති. කවියා (පඬිවරයා) ගාථාවන්ගේ වාසස්ථානයයි.”

Jarāvaggo chaṭṭho.

සවැනි ජරා වර්ගය අවසන් විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය:

Jarā ajarasā mittaṃ, vatthu tīṇi janāni ca;

Uppatho ca dutiyo ca, kavinā pūrito vaggoti.

ජරා සූත්‍රය, අජරසා සූත්‍රය, මිත්ත සූත්‍රය, වත්ථු සූත්‍රය, ජනේති සූත්‍ර තුන ද, උප්පථ සූත්‍රය සහ දෙවැනි උප්පථ සූත්‍රය ද, කවි සූත්‍රය ද සමඟින් මෙම වර්ගය සම්පූර්ණ වේ.

7. Addhavaggo

7. 7. අද්ධ වර්ගය

1. Nāmasuttaṃ

1. 1. නාම සූත්‍රය

61.

61.

‘‘Kiṃsu sabbaṃ addhabhavi, kismā bhiyyo na vijjati;

Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“සියල්ල මැඩපවත්වාගෙන පවතින්නේ කුමක් ද? නාමයට වඩා වැඩි යමක් විද්‍යමාන නොවේ ද? සියලු ධර්මයන් අනුගත වන්නේ කුමන එක් ධර්මයක බලපෑමට ද?”

‘‘Nāmaṃ sabbaṃ addhabhavi, nāmā bhiyyo na vijjati;

Nāmassa ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“නාමය (නම) සියල්ල මැඩපවත්වාගෙන පවතියි. නාමයට වඩා වැඩි යමක් විද්‍යමාන නොවේ. සියලු ධර්මයන් නාමය නම් වූ එක් ධර්මයක බලපෑමට අනුගත වේ.”

2. Cittasuttaṃ

2. 2. චිත්ත සූත්‍රය

62.

62.

‘‘Kenassu nīyati loko, kenassu parikassati;

Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“ලෝකය මෙහෙයවනු ලබන්නේ කුමකින් ද? කුමකින් ලෝකය ඔබ්බට ඇදගෙන යනු ලබයි ද? සියලු ධර්මයන් අනුගත වන්නේ කුමන එක් ධර්මයක බලපෑමට ද?”

‘‘Cittena nīyati loko, cittena parikassati;

Cittassa ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“ලෝකය සිත විසින් මෙහෙයවනු ලබයි. සිත විසින් ඔබ්බට ඇදගෙන යනු ලබයි. සියලු ධර්මයන් සිත නම් වූ එක් ධර්මයක බලපෑමට අනුගත වේ.”

3. Taṇhāsuttaṃ

3. 3. තණ්හා සූත්‍රය

63.

63.

‘‘Kenassu nīyati loko, kenassu parikassati;

Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“ලෝකය මෙහෙයවනු ලබන්නේ කුමකින් ද? කුමකින් ලෝකය ඔබ්බට ඇදගෙන යනු ලබයි ද? සියලු ධර්මයන් අනුගත වන්නේ කුමන එක් ධර්මයක බලපෑමට ද?”

‘‘Taṇhāya nīyati loko, taṇhāya parikassati;

Taṇhāya ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“ලෝකය තණ්හාව විසින් මෙහෙයවනු ලබයි. තණ්හාව විසින් ඔබ්බට ඇදගෙන යනු ලබයි. සියලු ධර්මයන් තණ්හාව නම් වූ එක් ධර්මයක බලපෑමට අනුගත වේ.”

4. Saṃyojanasuttaṃ

4. 4. සංයෝජන සූත්‍රය

64.

64.

‘‘Kiṃsu [Pg.37] saṃyojano loko, kiṃsu tassa vicāraṇaṃ;

Kissassu vippahānena, nibbānaṃ iti vuccatī’’ti.

“ලෝකය කුමන සංයෝජනයකින් (බැම්මකින්) බැඳී පවතී ද? එහි හැසිරීම කුමක් ද? කුමක් ප්‍රහීණ කිරීමෙන් ‘නිර්වාණය’ යැයි කියනු ලැබේ ද?”

‘‘Nandīsaṃyojano loko, vitakkassa vicāraṇaṃ;

Taṇhāya vippahānena, nibbānaṃ iti vuccatī’’ti.

“ලෝකය නන්දියෙන් (ඇල්මෙන්) බැඳී පවතියි. විතර්කය එහි හැසිරීමයි. තණ්හාව ප්‍රහීණ කිරීමෙන් ‘නිර්වාණය’ යැයි කියනු ලැබේ.”

5. Bandhanasuttaṃ

5. 5. බන්ධන සූත්‍රය

65.

65.

‘‘Kiṃsu sambandhano loko, kiṃsu tassa vicāraṇaṃ;

Kissassu vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.

“ලෝකය කුමකින් බැඳී පවතී ද? එහි හැසිරීම කුමක් ද? කුමක් ප්‍රහීණ කිරීමෙන් සියලු බන්ධනයන් සිඳී යයි ද?”

‘‘Nandīsambandhano loko, vitakkassa vicāraṇaṃ;

Taṇhāya vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.

“ලෝකය නන්දියෙන් (ඇල්මෙන්) බැඳී පවතියි. විතර්කය එහි හැසිරීමයි. තණ්හාව ප්‍රහීණ කිරීමෙන් සියලු බන්ධනයන් සිඳී යයි.”

6. Attahatasuttaṃ

6. 6. අත්තහත සූත්‍රය

66.

66.

‘‘Kenassubbhāhato loko, kenassu parivārito;

Kena sallena otiṇṇo, kissa dhūpāyito sadā’’ti.

“ලෝකය පෙළනු ලබන්නේ කුමකින් ද? කුමකින් ලෝකය වට වී පවතී ද? කුමන හීයකින් පහර කා තිබේද? නිරතුරුවම කුමකින් දැවෙමින් පවතී ද?”

‘‘Maccunābbhāhato loko, jarāya parivārito;

Taṇhāsallena otiṇṇo, icchādhūpāyito sadā’’ti.

“ලෝකය මරණයෙන් පෙළනු ලබයි. ජරාවෙන් වට වී පවතියි. තණ්හාව නම් වූ හීයෙන් පහර කා ඇත. නිරතුරුවම ඉච්ඡාවෙන් (ආශාවෙන්) දැවෙමින් පවතියි.”

7. Uḍḍitasuttaṃ

7. 7. උඩ්ඩිත සූත්‍රය

67.

67.

‘‘Kenassu uḍḍito loko, kenassu parivārito;

Kenassu pihito loko, kismiṃ loko patiṭṭhito’’ti.

“ලෝකය කුමකින් හිර වී (බැඳී) පවතී ද? කුමකින් වට වී පවතී ද? ලෝකය කුමකින් වැසී පවතී ද? ලෝකය පිහිටා තිබෙන්නේ කුමක් මත ද?”

‘‘Taṇhāya uḍḍito loko, jarāya parivārito;

Maccunā pihito loko, dukkhe loko patiṭṭhito’’ti.

“ලෝකය තණ්හාවෙන් හිර වී පවතියි. ජරාවෙන් වට වී පවතියි. ලෝකය මරණයෙන් වැසී පවතියි. ලෝකය දුක මත පිහිටා තිබෙයි.”

8. Pihitasuttaṃ

8. 8. පිහිත සූත්‍රය

68.

68.

‘‘Kenassu pihito loko, kismiṃ loko patiṭṭhito;

Kenassu uḍḍito loko, kenassu parivārito’’ti.

“ලෝකය කුමකින් වැසී පවතී ද? ලෝකය පිහිටා තිබෙන්නේ කුමක් මත ද? ලෝකය කුමකින් හිර වී පවතී ද? කුමකින් වට වී පවතී ද?”

‘‘Maccunā [Pg.38] pihito loko, dukkhe loko patiṭṭhito;

Taṇhāya uḍḍito loko, jarāya parivārito’’ti.

“ලෝකය මරණයෙන් වැසී පවතියි. ලෝකය දුක මත පිහිටා තිබෙයි. ලෝකය තණ්හාවෙන් හිර වී පවතියි. ජරාවෙන් වට වී පවතියි.”

9. Icchāsuttaṃ

9. 9. ඉච්ඡා සූත්‍රය

69.

69.

‘‘Kenassu bajjhatī loko, kissa vinayāya muccati;

Kissassu vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.

“ලෝකය බැඳී පවතින්නේ කුමකින් ද? කුමක් දුරු කිරීමෙන් නිදහස් වේ ද? කුමක් ප්‍රහීණ කිරීමෙන් සියලු බන්ධනයන් සිඳී යයි ද?”

‘‘Icchāya bajjhatī loko, icchāvinayāya muccati;

Icchāya vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.

“ලෝකය ආශාවෙන් බැඳී සිටියි. ආශාව දමනය කිරීමෙන් ලෝකයෙන් මිදෙයි. ආශාව මුළුමනින්ම ප්‍රහාණය කිරීමෙන් සියලු බැඳීම් සිඳී යයි.”

10. Lokasuttaṃ

10. 10. ලෝක සූත්‍රය

70.

70.

‘‘Kismiṃ loko samuppanno, kismiṃ kubbati santhavaṃ;

Kissa loko upādāya, kismiṃ loko vihaññatī’’ti.

“ලෝකය කුමක් හටගත් කල්හි හටගන්නේ ද? ලෝකය කුමක් කෙරෙහි සබඳකම් පවත්වයි ද? කුමක් උපාදානය කරගෙන ලෝකය පවතියි ද? කුමක් නිසා ලෝකය පීඩාවට පත් වේ ද?”

‘‘Chasu loko samuppanno, chasu kubbati santhavaṃ;

Channameva upādāya, chasu loko vihaññatī’’ti.

“ආයතන හයක් හටගත් කල්හි ලෝකය හටගනියි. ආයතන හයක් කෙරෙහි ලෝකය සබඳකම් පවත්වයි. ආයතන හයක්ම උපාදානය කරගෙන ලෝකය පවතියි. ආයතන හයක් නිසාම ලෝකය පීඩාවට පත් වෙයි.”

Addhavaggo sattamo.

හත්වැනි අද්ධ වර්ගය නිමාවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Nāmaṃ cittañca taṇhā ca, saṃyojanañca bandhanā;

Abbhāhatuḍḍito pihito, icchā lokena te dasāti.

නාම සූත්‍රය, චිත්ත සූත්‍රය, තණ්හා සූත්‍රය, සංයෝජන සූත්‍රය, බන්ධන සූත්‍රය, අබ්භාහත සූත්‍රය, උද්ධිත සූත්‍රය, පිහිත සූත්‍රය, ඉච්ඡා සූත්‍රය සහ ලෝක සූත්‍රය යන සූත්‍ර දසයයි.

8. Chetvāvaggo

8. 8. ඡෙත්වා වර්ගය

1. Chetvāsuttaṃ

1. 1. ඡෙත්වා සූත්‍රය

71. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

71. සැවැත් නුවරදී ය. එක් පසෙක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය -

‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.

“ගෞතමයන් වහන්ස, කුමක් නැසීමෙන් සුවසේ නිදාගත හැකි ද? කුමක් නැසීමෙන් ශෝක නොකර සිටිය හැකි ද? කිනම් එක් ධර්මයක් විනාශ කිරීම ඔබ වහන්සේ අනුමත කරන සේක් ද?”

‘‘Kodhaṃ [Pg.39] chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa devate;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.

“දේවතාවිය, ක්‍රෝධය නැසීමෙන් සුවසේ නිදාගත හැකිය. ක්‍රෝධය නැසීමෙන් ශෝක නොකරයි. විෂ සහිත මුලක් ඇති, මී වන් අගක් ඇති ක්‍රෝධය නැසීම ආර්යයන් වහන්සේලා පසසති. සැබවින්ම එය නැසීමෙන් ශෝක නොකරයි.”

2. Rathasuttaṃ

2. 2. රථ සූත්‍රය

72.

72.

‘‘Kiṃsu rathassa paññāṇaṃ, kiṃsu paññāṇamaggino;

Kiṃsu raṭṭhassa paññāṇaṃ, kiṃsu paññāṇamitthiyā’’ti.

“රියක හඳුනාගැනීමේ ලකුණ කුමක් ද? ගින්නක හඳුනාගැනීමේ ලකුණ කුමක් ද? රටක හඳුනාගැනීමේ ලකුණ කුමක් ද? ස්ත්‍රියකගේ හඳුනාගැනීමේ ලකුණ කුමක් ද?”

‘‘Dhajo rathassa paññāṇaṃ, dhūmo paññāṇamaggino;

Rājā raṭṭhassa paññāṇaṃ, bhattā paññāṇamitthiyā’’ti.

“ධජය (කොඩිය) රියක ලකුණයි. දුම ගින්නක ලකුණයි. රජු රටක ලකුණයි. සැමියා ස්ත්‍රියකගේ ලකුණයි.”

3. Vittasuttaṃ

3. 3. විත්ත සූත්‍රය

73.

73.

‘‘Kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, kiṃsu suciṇṇo sukhamāvahati;

Kiṃsu have sādutaraṃ rasānaṃ, kathaṃjīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti.

“මෙලොව මිනිසෙකුට ඇති උතුම්ම ධනය කුමක් ද? මැනවින් පුරුදු කළ කුමක් සැප ගෙන දෙයි ද? රසයන් අතර සැබවින්ම ඉතා මිහිරි රසය කුමක් ද? කෙසේ ජීවත් වන්නාගේ ජීවිතය උතුම් යැයි පවසත් ද?”

‘‘Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati;

Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti.

“මෙලොව මිනිසෙකුට ඇති උතුම්ම ධනය ශ්‍රද්ධාවයි. මැනවින් පුරුදු කළ ධර්මය සැප ගෙන දෙයි. රසයන් අතර සැබවින්ම සත්‍යය ඉතා මිහිරි රසයයි. ප්‍රඥාවෙන් ජීවත් වන්නාගේ ජීවිතය උතුම් යැයි පවසති.”

4. Vuṭṭhisuttaṃ

4. 4. වුට්ඨි සූත්‍රය

74.

74.

‘‘Kiṃsu uppatataṃ seṭṭhaṃ, kiṃsu nipatataṃ varaṃ;

Kiṃsu pavajamānānaṃ, kiṃsu pavadataṃ vara’’nti.

“ඉහළට නඟින දේවල් අතර උතුම් කුමක් ද? පහළට වැටෙන දේවල් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ කුමක් ද? ගමන් කරන්නන් අතර උතුම් කවුද? කරුණු පවසන්නන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ කවුද?”

‘‘Bījaṃ uppatataṃ seṭṭhaṃ, vuṭṭhi nipatataṃ varā;

Gāvo pavajamānānaṃ, putto pavadataṃ varoti.

“ඉහළට නඟින දේවල් අතර බීජය උතුම්ය. පහළට වැටෙන දේවල් අතර වැස්ස ශ්‍රේෂ්ඨය. ගමන් කරන්නන් අතර ගවයෝ උතුම්ය. කරුණු පවසන්නන් අතර පුත්‍රයා ශ්‍රේෂ්ඨය.”

‘‘Vijjā uppatataṃ seṭṭhā, avijjā nipatataṃ varā;

Saṅgho pavajamānānaṃ, buddho pavadataṃ varo’’ti.

“ඉහළට නඟින දේවල් අතර විද්‍යාව (ප්‍රඥාව) උතුම්ය. පහළට වැටෙන දේවල් අතර අවිද්‍යාව (මෝහය) ශ්‍රේෂ්ඨය. ගමන් කරන්නන් අතර සංඝ රත්නය උතුම්ය. කරුණු පවසන්නන් අතර බුදුරජාණන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ වන සේක.”

5. Bhītāsuttaṃ

5. 5. භීතා සූත්‍රය

75.

75.

‘‘Kiṃsūdha bhītā janatā anekā,Maggo canekāyatanappavutto;

Pucchāmi taṃ gotama bhūripañña,Kismiṃ ṭhito paralokaṃ na bhāye’’ti.

“නොයෙක් ආකාරයෙන් නිර්වාණ මාර්ගය පවසා තිබියදීත්, මෙලොව බොහෝ ජනයා බිය වන්නේ මන්ද? මහා ප්‍රඥාවැති ගෞතමයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේගෙන් විමසමි; කුමක පිහිටි තැනැත්තා පරලොවට බිය නොවේ ද?”

‘‘Vācaṃ [Pg.40] manañca paṇidhāya sammā,Kāyena pāpāni akubbamāno;

Bavhannapānaṃ gharamāvasanto,Saddho mudū saṃvibhāgī vadaññū;

Etesu dhammesu ṭhito catūsu,Dhamme ṭhito paralokaṃ na bhāye’’ti.

“වචනය හා සිත මැනවින් (සුචරිතයෙහි) පිහිටුවාගෙන, කයින් පව්කම් නොකරමින්, බොහෝ ආහාර පාන ඇති නිවසක වෙසෙමින්, ශ්‍රද්ධාවන්තව, මෘදු ගුණැතිව, දන් දෙන සුලු, කරුණු දත් තැනැත්තෙකු වී; මෙකී කරුණු සතරෙහි පිහිටා ධර්මයෙහි හැසිරෙන තැනැත්තා පරලොවට බිය නොවේ.”

6. Najīratisuttaṃ

6. 6. නජීරති සූත්‍රය

76.

76.

‘‘Kiṃ jīrati kiṃ na jīrati, kiṃsu uppathoti vuccati;

Kiṃsu dhammānaṃ paripantho, kiṃsu rattindivakkhayo;

Kiṃ malaṃ brahmacariyassa, kiṃ sinānamanodakaṃ.

“දිරා යන්නේ කුමක් ද? නොදිරන්නේ කුමක් ද? වැරදි මඟ යැයි කියනු ලබන්නේ කුමක් ද? ධර්මයන්ට ඇති බාධාව කුමක් ද? රෑ දවල් ගෙවී යන්නේ කුමක් ද? බඹසරෙහි කිලුට කුමක් ද? ජලය රහිත ස්නානය කුමක් ද?”

‘‘Kati lokasmiṃ chiddāni, yattha vittaṃ na tiṭṭhati;

Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.

“ලෝකයෙහි (පින්) ධනය රඳා නොපවතින සිදුරු කොපමණ තිබේ ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් විමසීමට පැමිණියෙමු. අප එය දැනගන්නේ කෙසේ ද?”

‘‘Rūpaṃ jīrati maccānaṃ, nāmagottaṃ na jīrati;

Rāgo uppathoti vuccati.

“සත්වයන්ගේ රූපය දිරා යයි. නාමය හා ගෝත්‍රය නොදිරයි. රාගය වැරදි මඟ යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Lobho dhammānaṃ paripantho, vayo rattindivakkhayo;

Itthī malaṃ brahmacariyassa, etthāyaṃ sajjate pajā;

Tapo ca brahmacariyañca, taṃ sinānamanodakaṃ.

“ලෝභය ධර්මයන්ට බාධාවකි. වයස රෑ දවල් ගෙවී යයි. ස්ත්‍රිය බඹසරෙහි කිලුටයි; මෙලොව ජනයා එහි ඇලී සිටිති. තපස හා බ්‍රහ්මචර්යාව යන දෙක (ක්ලේශයන් සෝදා හරින) ජලය රහිත ස්නානයයි.”

‘‘Cha lokasmiṃ chiddāni, yattha vittaṃ na tiṭṭhati;

Ālasyañca pamādo ca, anuṭṭhānaṃ asaṃyamo;

Niddā tandī ca te chidde, sabbaso taṃ vivajjaye’’ti.

"ලෝකයෙහි (කුසල නමැති) ධනය රැඳී නොපවතින සිදුරු සයක් වෙයි. කම්මැලිකම, ප්‍රමාදය, උත්සාහය නොමැති බව, අසංයමය (ඉඳුරන් නොදැමීම), අධික නිදිලෝලි බව සහ අලස බව යන මේ සිදුරු සයම මුළුමනින්ම දුරු කළ යුතුය."

7. Issariyasuttaṃ

7. 7. ඓශ්චර්ය සූත්‍රය

77.

77.

‘‘Kiṃsu issariyaṃ loke, kiṃsu bhaṇḍānamuttamaṃ;

Kiṃsu satthamalaṃ loke, kiṃsu lokasmimabbudaṃ.

"ලෝකයෙහි ඓශ්චර්යය (පාලන බලය) කුමක්ද? වස්තූන් අතර උතුම්ම වස්තුව කුමක්ද? ලෝකයෙහි (ප්‍රඥා නමැති) අවියෙහි මලකඩ කුමක්ද? ලෝකයෙහි ඇතිවන මහත් උවදුර කුමක්ද?

‘‘Kiṃsu harantaṃ vārenti, haranto pana ko piyo;

Kiṃsu punappunāyantaṃ, abhinandanti paṇḍitā’’ti.

ධනය පැහැරගන්නා විට (මිනිසුන්) වළක්වන්නේ කවරෙකුද? එහෙත් පැහැරගන්නා වූ කවරෙක් ප්‍රිය වේද? නැවත නැවතත් වඩින්නා වූ කවුරුන් කෙරෙහි පණ්ඩිතයෝ සතුටු වෙත්ද?"

‘‘Vaso [Pg.41] issariyaṃ loke, itthī bhaṇḍānamuttamaṃ;

Kodho satthamalaṃ loke, corā lokasmimabbudā.

"ලෝකයෙහි ඓශ්චර්යය නම් වසඟය (තමාට අවනත කරගැනීමේ බලය) යි. වස්තූන් අතර උතුම්ම වස්තුව ස්ත්‍රියයි. ලෝකයෙහි (ප්‍රඥා නමැති) අවියෙහි මලකඩ ක්‍රෝධයයි. සොරහු ලෝකයෙහි ඇතිවන මහත් උවදුරු වෙති.

‘‘Coraṃ harantaṃ vārenti, haranto samaṇo piyo;

Samaṇaṃ punappunāyantaṃ, abhinandanti paṇḍitā’’ti.

ධනය පැහැරගන්නා සොරා (මිනිසුන් විසින්) වළක්වනු ලබයි. එහෙත් (දන් ආදිය) පිළිගන්නා ශ්‍රමණයන් වහන්සේ ප්‍රිය වෙති. නැවත නැවතත් වඩින්නා වූ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ කෙරෙහි පණ්ඩිතයෝ සතුටු වෙති."

8. Kāmasuttaṃ

8. 8. කාම සූත්‍රය

78.

78.

‘‘Kimatthakāmo na dade, kiṃ macco na pariccaje;

Kiṃsu muñceyya kalyāṇaṃ, pāpikaṃ na ca mocaye’’ti.

"තමාට යහපතක් පතන්නා වූ තැනැත්තා කුමක් නොදිය යුතුද? මිනිසා කුමක් අත් නොහළ යුතුද? කවර යහපත් දෙයක් මුදාහළ යුතුද? කවර ලාමක දෙයක් මුදා නොහැරිය යුතුද?"

‘‘Attānaṃ na dade poso, attānaṃ na pariccaje;

Vācaṃ muñceyya kalyāṇaṃ, pāpikañca na mocaye’’ti.

"පුද්ගලයා තමා (අනුන්ට වහල්කමට) නොදිය යුතුය. තමා (විනාශයට) පත් නොකළ යුතුය. යහපත් වචනය මුදාහළ (පැවසිය) යුතුය. ලාමක (පාපී) වචනය මුදා නොහැරිය යුතුය."

9. Pātheyyasuttaṃ

9. 9. පාථෙය්‍ය සූත්‍රය

79.

79.

‘‘Kiṃsu bandhati pātheyyaṃ, kiṃsu bhogānamāsayo;

Kiṃsu naraṃ parikassati, kiṃsu lokasmi dujjahaṃ;

Kismiṃ baddhā puthū sattā, pāsena sakuṇī yathā’’ti.

"මතු භවයට ගෙනයන මගපොදිය (කුසල්) සපයා ගන්නේ කුමකින්ද? භෝග සම්පත් ඇතිවීමට පදනම කුමක්ද? මිනිසාව ඇදගෙන යන්නේ කුමක් විසින්ද? ලෝකයෙහි අත්හැරීමට අපහසුම දේ කුමක්ද? දැලකට හසු වූ පක්ෂියෙකු මෙන් බොහෝ සත්ත්වයෝ කුමකින් බැඳී සිටිත්ද?"

‘‘Saddhā bandhati pātheyyaṃ, sirī bhogānamāsayo;

Icchā naraṃ parikassati, icchā lokasmi dujjahā;

Icchābaddhā puthū sattā, pāsena sakuṇī yathā’’ti.

"ශ්‍රද්ධාව මගපොදිය (කුසල්) සපයා දෙයි. ශ්‍රියාව (වාසනාවන්ත සම්පත්තිය) භෝගයන්ගේ පදනම වෙයි. තෘෂ්ණාව මිනිසාව ඇදගෙන යයි. ලෝකයෙහි තෘෂ්ණාව අත්හැරීමට අපහසුය. දැලකට හසු වූ පක්ෂියෙකු මෙන් බොහෝ සත්ත්වයෝ තෘෂ්ණාවෙන් බැඳී සිටිති."

10. Pajjotasuttaṃ

10. 10. පජ්ජෝත සූත්‍රය

80.

80.

‘‘Kiṃsu lokasmi pajjoto, kiṃsu lokasmi jāgaro;

Kiṃsu kamme sajīvānaṃ, kimassa iriyāpatho.

"ලෝකයෙහි ප්‍රදීපය කුමක්ද? ලෝකයෙහි අවදියෙන් සිටින්නා කුමක්ද? වැඩපල කරමින් ජීවත්වන්නවුන්ගේ සහායකයා කවුද? සත්ත්ව සමූහයාගේ ජීවනෝපාය කුමක්ද?

‘‘Kiṃsu alasaṃ analasañca, mātā puttaṃva posati;

Kiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.

මවක් සිය පුතු පෝෂණය කරන්නාක් මෙන්, කම්මැලි වූත් උත්සාහවන්ත වූත් අය පෝෂණය කරන්නේ කුමක් විසින්ද? පොළොව ඇසුරු කොට වසන ප්‍රාණීහු කුමක් ඇසුරු කොට ජීවත් වෙත්ද?"

‘‘Paññā lokasmi pajjoto, sati lokasmi jāgaro;

Gāvo kamme sajīvānaṃ, sītassa iriyāpatho.

"ප්‍රඥාව ලෝකයෙහි ප්‍රදීපයයි. සතිය (සිහිය) ලෝකයෙහි අවදියෙන් සිටින්නායි. වැඩපල කරමින් ජීවත්වන්නවුන්ගේ සහායකයෝ ගවයෝය. ජීවනෝපාය සී සෑම (කෘෂිකර්මය) යි.

‘‘Vuṭṭhi alasaṃ analasañca, mātā puttaṃva posati;

Vuṭṭhiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.

මවක් සිය පුතු පෝෂණය කරන්නාක් මෙන්, කම්මැලි වූත් උත්සාහවන්ත වූත් අය වර්ෂාව විසින් පෝෂණය කරනු ලබයි. පොළොව ඇසුරු කොට වසන ප්‍රාණීහු වර්ෂාව ඇසුරු කොට ජීවත් වෙති."

11. Araṇasuttaṃ

11. 11. අරණ සූත්‍රය

81.

81.

‘‘Kesūdha [Pg.42] araṇā loke, kesaṃ vusitaṃ na nassati;

Kedha icchaṃ parijānanti, kesaṃ bhojissiyaṃ sadā.

"මේ ලෝකයෙහි කෙලෙස් රහිත වූ ශාන්ත තැනැත්තෝ කවුරුන්ද? කාගේ බ්‍රහ්මචර්යාව (හික්මීම) විනාශ නොවේද? මේ ලෝකයෙහි තෘෂ්ණාව පිරිසිඳ දන්නේ කවුරුන්ද? නිරතුරුවම නිදහස් (ස්වාධීන) වන්නේ කවුරුන්ද?

‘‘Kiṃsu mātā pitā bhātā, vandanti naṃ patiṭṭhitaṃ;

Kiṃsu idha jātihīnaṃ, abhivādenti khattiyā’’ti.

මව, පියා සහ සහෝදරයන් වැඳ නමස්කාර කරන්නේ (ගුණයෙහි) පිහිටි කවරෙකුටද? මෙලොව උපතින් හීන වුවද, රජවරුන් පවා වැඳ නමස්කාර කරන්නේ කා හටද?"

‘‘Samaṇīdha araṇā loke, samaṇānaṃ vusitaṃ na nassati;

Samaṇā icchaṃ parijānanti, samaṇānaṃ bhojissiyaṃ sadā.

"මේ ලෝකයෙහි ශ්‍රමණයෝ කෙලෙස් රහිත වෙති. ශ්‍රමණයන්ගේ බ්‍රහ්මචර්යාව විනාශ නොවේ. ශ්‍රමණයෝ තෘෂ්ණාව පිරිසිඳ දනිති. ශ්‍රමණයෝ නිරතුරුවම (තෘෂ්ණා දාසකමෙන්) නිදහස් වූවෝ වෙති.

‘‘Samaṇaṃ mātā pitā bhātā, vandanti naṃ patiṭṭhitaṃ;

Samaṇīdha jātihīnaṃ, abhivādenti khattiyā’’ti.

(ගුණයෙහි) පිහිටි ශ්‍රමණයන් වහන්සේට මව, පියා සහ සහෝදරයෝ වැඳ නමස්කාර කරති. උපතින් හීන වුවද, ශ්‍රමණයන් වහන්සේට රජවරු පවා වැඳ නමස්කාර කරති."

Chetvāvaggo aṭṭhamo.

අටවැනි ඡෙත්වා වර්ගය නිමාවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සූත්‍ර නාමාවලිය):

Chetvā rathañca cittañca, vuṭṭhi bhītā najīrati;

Issaraṃ kāmaṃ pātheyyaṃ, pajjoto araṇena cāti.

ඡෙත්වා, රථ, චිත්ත, වුට්ඨි, භීත, නජීරති, ඉස්සර, කාම, පාථෙය්‍ය, පජ්ජෝත සහ අරණ යන සූත්‍රයෝ මෙහි අඩංගු වෙති.

Devatāsaṃyuttaṃ samattaṃ.

දේවතා සංයුක්තය නිමාවිය.

2. Devaputtasaṃyuttaṃ

2. දේවපුත්ත සංයුක්තය

1. Paṭhamavaggo

1. පළමු වන වර්ගය

1. Paṭhamakassapasuttaṃ

1. පළමු වන කස්සප සූත්‍රය

82. Evaṃ [Pg.43] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho kassapo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kassapo devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhikkhuṃ bhagavā pakāsesi, no ca bhikkhuno anusāsa’’nti. ‘‘Tena hi kassapa, taññevettha paṭibhātū’’ti.

82. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි කස්සප නම් දේවපුත්‍රයා රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, අතිශයින් මනහර රශ්මියෙන් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වැඳ එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි කස්සප දේවපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂුව පිළිබඳව දේශනා කළ සේක, එහෙත් භික්ෂුවට කළ යුතු අනුශාසනාව දේශනා නොකළ සේක.' 'එසේ නම් කස්සප, ඒ පිළිබඳව ඔබට වැටහෙන දෙය මෙහිදී ප්‍රකාශ කරන්න' යයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

‘‘Subhāsitassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca;

Ekāsanassa ca raho, cittavūpasamassa cā’’ti.

මැනවින් පවසන ලද දෙය (වචී සුචරිතය) ඉගෙනගත යුතුය, ශ්‍රමණයන් ඇසුරු කිරීම (සහ ශ්‍රමණයන්ට සුදුසු කමටහන් වැඩීම) පුහුණු කළ යුතුය, හුදෙකලා අස්නෙහි ඇලී සිටිය යුතුය, සිතේ සන්සුන් බව (සමාපත්තිය) පුහුණු කළ යුතුය.

Idamavoca kassapo devaputto; samanuñño satthā ahosi. Atha kho kassapo devaputto ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

කස්සප දිව්‍යපුත්‍රයා මෙය පැවසීය. ශාස්තෘන් වහන්සේ එය අනුමත කළ සේක. එවිට කස්සප දිව්‍යපුත්‍රයා "ශාස්තෘන් වහන්සේ මාගේ වචනය අනුමත කළ සේකැ"යි සිතා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, ප්‍රදක්ෂිණා කොට, එතැනම අතුරුදන් විය.

2. Dutiyakassapasuttaṃ

2. දෙවන කස්සප සූත්‍රය

83. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho kassapo devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

83. සැවැත් නුවරදීය. එක් පසෙක සිටි කස්සප දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto,Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ;

Lokassa ñatvā udayabbayañca,Sucetaso anissito tadānisaṃso’’ti.

"ඉදින් මහණ තෙමේ අර්හත් ඵලය පතන්නේ නම්, ඔහු ධ්‍යාන වඩන්නෙක් හා මිදුණු සිතක් ඇත්තෙක් විය යුතුය. ලොව ඇති වීම හා නැති වීම දැන, යහපත් සිතින් යුතුව, තෘෂ්ණා දිට්ඨිවලින් තොරව, අර්හත් ඵලයම අරමුණු කොට වාසය කළ යුතුය."

3. Māghasuttaṃ

3. මාඝ සූත්‍රය

84. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho māgho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi[Pg.44]. Ekamantaṃ ṭhito kho māgho devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

84. සැවැත් නුවරදීය. ඉක්බිති මාඝ දිව්‍යපුත්‍රයා රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, ඉතා රමණීය පැහැයෙන් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටි මාඝ දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.

"ගෞතමයන් වහන්ස, කුමක් නැසීමෙන් සුවසේ නිදාගත හැකිද? කුමක් නැසීමෙන් ශෝක නොකරයිද? කවර නම් එක් ධර්මයක් නැසීමට ඔබ වහන්සේ කැමති වන සේක්ද?"

‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vatrabhū;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.

"වත්‍රභූ (ශක්‍රය), ක්‍රෝධය නැසීමෙන් සුවසේ නිදාගත හැකිය. ක්‍රෝධය නැසීමෙන් ශෝක නොකරයි. විෂ සහිත මුලක් හා මී වැනි අගක් ඇති ක්‍රෝධය නැසීම ආර්යයෝ පසසති. එය නැසීමෙන් සැබවින්ම ශෝක නොකරයි."

4. Māgadhasuttaṃ

4. මාගධ සූත්‍රය

85. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho māgadho devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

85. සැවැත් නුවරදීය. එක් පසෙක සිටි මාගධ දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Kati lokasmiṃ pajjotā, yehi loko pakāsati;

Bhavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.

"ලෝකයෙහි ප්‍රදීප කීයක් තිබේද? ඒවායින් ලෝකය බබළයි. ඔබ වහන්සේගෙන් විමසීමට අපි පැමිණියෙමු. ඒ ගැන අප දැනගත යුත්තේ කෙසේද?"

‘‘Cattāro loke pajjotā, pañcamettha na vijjati;

Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā.

"ලෝකයෙහි ප්‍රදීප සතරකි, පස්වැන්නක් මෙහි නැත. හිරු දහවල බබළයි, සඳු රැයෙහි බබළයි."

‘‘Atha aggi divārattiṃ, tattha tattha pakāsati;

Sambuddho tapataṃ seṭṭho, esā ābhā anuttarā’’ti.

"එසේම ගින්න දිවා රාත්‍රී දෙකෙහිම තැනින් තැන බබළයි. බබළන දෑ අතර සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ වන සේක. ඒ බුදුරැස් මාලාව අනුත්තර ආලෝකයයි."

5. Dāmalisuttaṃ

5. දාමලි සූත්‍රය

86. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho dāmali devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dāmali devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

86. සැවැත් නුවරදීය. ඉක්බිති දාමලි දිව්‍යපුත්‍රයා රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, ඉතා රමණීය පැහැයෙන් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටි දාමලි දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Karaṇīyametaṃ brāhmaṇena, padhānaṃ akilāsunā;

Kāmānaṃ vippahānena, na tenāsīsate bhava’’nti.

"කාමයන් ප්‍රහීණ කළ බ්‍රාහ්මණයා (රහතන් වහන්සේ) විසින් නොපසුබට උත්සාහයෙන් යුතුව මේ වීර්යය කළ යුතුය. එම වීර්යය හේතුවෙන් උන්වහන්සේ භවය පතන්නේ නැත."

‘‘Natthi kiccaṃ brāhmaṇassa (dāmalīti bhagavā),Katakicco hi brāhmaṇo.

"දාමලි, බ්‍රාහ්මණයාට (රහතන් වහන්සේට) තවදුරටත් කළ යුතු කිසිවක් නැත. මන්ද බ්‍රාහ්මණයා සියලු කටයුතු නිම කළ අයෙකි."

‘‘Yāva [Pg.45] na gādhaṃ labhati nadīsu,Āyūhati sabbagattebhi jantu;

Gādhañca laddhāna thale ṭhito yo,Nāyūhatī pāragato hi sova.

"යම් තාක් ගඟෙහි පතුලක් හමු නොවේද, ඒ තාක් සත්වයා සියලු අවයවයන් වෙහෙසවා උත්සාහ කරයි. පතුල හමු වී ගොඩබිම සිටගත් පසු ඔහු තවදුරටත් උත්සාහ නොකරයි. ඔහු සැබවින්ම එතෙර වූවෙකි."

‘‘Esūpamā dāmali brāhmaṇassa,Khīṇāsavassa nipakassa jhāyino;

Pappuyya jātimaraṇassa antaṃ,Nāyūhatī pāragato hi so’’ti.

"දාමලි, මේ උපමාව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ, ප්‍රඥාවන්ත වූ, ධ්‍යාන වඩන්නා වූ බ්‍රාහ්මණයාට ගැලපේ. ජාති මරණයේ කෙළවරට පැමිණි ඔහු තවදුරටත් උත්සාහ නොකරයි. මන්ද ඔහු සැබවින්ම එතෙර වූවෙකි."

6. Kāmadasuttaṃ

6. කාමද සූත්‍රය

87. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho kāmado devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dukkaraṃ bhagavā, sudukkaraṃ bhagavā’’ti.

87. සැවැත් නුවරදීය. එක් පසෙක සිටි කාමද දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය – "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, (මහණ දහම) කිරීම අපහසුය. භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය ඉතාමත් අපහසුය."

‘‘Dukkaraṃ vāpi karonti (kāmadāti bhagavā),Sekhā sīlasamāhitā;

Ṭhitattā anagāriyupetassa,Tuṭṭhi hoti sukhāvahā’’ti.

"කාමද, සීලයෙන් යුත්, ස්ථීර සිත් ඇති සේඛ (හික්මෙන) පුද්ගලයෝ අපහසු දෑ පවා කරති. පැවිදි බවට පත් වූවහුගේ සතුට සුවය පිණිස පවතී."

‘‘Dullabhā bhagavā yadidaṃ tuṭṭhī’’ti.

"භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ සතුට ලැබීම ඉතා දුෂ්කරය."

‘‘Dullabhaṃ vāpi labhanti (kāmadāti bhagavā),Cittavūpasame ratā;

Yesaṃ divā ca ratto ca,Bhāvanāya rato mano’’ti.

"කාමද, සිත සන්සුන් කිරීමෙහි ඇලුණු, දිවා රාත්‍රී භාවනාවෙහිම ඇලුණු සිතක් ඇති අය ඒ දුෂ්කර වූ සතුට පවා ලබති."

‘‘Dussamādahaṃ bhagavā yadidaṃ citta’’nti.

"භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මේ සිත සමාධිමත් කිරීම ඉතා අපහසුය."

‘‘Dussamādahaṃ vāpi samādahanti (kāmadāti bhagavā),Indriyūpasame ratā;

Te chetvā maccuno jālaṃ,Ariyā gacchanti kāmadā’’ti.

"කාමද, ඉන්ද්‍රියයන් දමනය කිරීමෙහි ඇලුණු අය, සමාධිමත් කිරීමට අපහසු සිත පවා සමාධිමත් කරති. කාමද, ඒ ආර්යයෝ මාරයාගේ දැල සිඳ දමා (නිවනට) වඩිති."

‘‘Duggamo [Pg.46] bhagavā visamo maggo’’ti.

"භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මාවත දුෂ්කරය, විෂමය."

‘‘Duggame visame vāpi, ariyā gacchanti kāmada;

Anariyā visame magge, papatanti avaṃsirā;

Ariyānaṃ samo maggo, ariyā hi visame samā’’ti.

"කාමද, ආර්යයෝ දුෂ්කර වූත්, විෂම වූත් මාවතෙහි පවා වඩිති. අනාර්යයෝ විෂම මාවතෙහි හිස යටිකුරුව ඇද වැටෙති. ආර්යයන්ගේ මාවත සමතල එකකි. මන්ද ආර්යයෝ විෂම වූවන් අතර පවා සම මෙත් සිතින් යුක්ත වෙති."

7. Pañcālacaṇḍasuttaṃ

7. පංචාලචණ්ඩ සූත්‍රය

88. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho pañcālacaṇḍo devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

88. සැවැත් නුවරදීය. එක් පසෙක සිටි පංචාලචණ්ඩ දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙම ගාථාව පැවසීය.

‘‘Sambādhe vata okāsaṃ, avindi bhūrimedhaso;

Yo jhānamabujjhi buddho, paṭilīnanisabho munī’’ti.

"මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ, ධ්‍යානය අවබෝධ කළා වූ, මානය දුරුකොට විවේකීව වසන්නා වූ ශ්‍රේෂ්ඨ මුනිවරයාණන් වන බුදුරජාණන් වහන්සේ සැබවින්ම නීවරණ නමැති පීඩාකාරී අවහිරය මැද ධ්‍යාන නමැති නිදහස් අවකාශය සොයාගත් සේක."

‘‘Sambādhe vāpi vindanti (pañcālacaṇḍāti bhagavā),Dhammaṃ nibbānapattiyā;

Ye satiṃ paccalatthaṃsu,Sammā te susamāhitā’’ti.

"පංචාලචණ්ඩය, යම් කෙනෙක් නිවනට පැමිණීම පිණිස ධර්මයත් සිහියත් මැනවින් ලබත්ද, මැනවින් එකඟ වූ සිත් ඇති ඒ අය පීඩාකාරී අවහිරය මැද වුවද නිවන ලබති" යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

8. Tāyanasuttaṃ

8. තායන සූත්‍රය

89. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho tāyano devaputto purāṇatitthakaro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho tāyano devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

89. සැවැත් නුවරදීය. එකල්හි පෙර තීර්ථකරයෙකු වූ තායන දිව්‍ය පුත්‍රයා රාත්‍රියෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, ඉතා සුන්දර රශ්මියෙන් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටි තායන දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය.

‘‘Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa;

Nappahāya munī kāme, nekattamupapajjati.

"බ්‍රාහ්මණය, වීර්යය කොට තණ්හා ස්වෝතය සිඳලන්න. කාමයන් දුරු කරන්න. කාමයන් ප්‍රහීණ නොකර මුනිවරයෙක් ධ්‍යාන නමැති ඒකීභූත භාවයට පත් නොවේ."

‘‘Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;

Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ.

"යම් වීරියක් කරන්නේ නම් එය මැනවින් කළ යුතුය. එය දැඩි වීර්යයෙන් යුතුව කළ යුතුය. මන්ද යත්, ලිහිල් ලෙස මහණදම් පුරන්නා වඩ වඩාත් කෙලෙස් රජස් තමා වෙත විසිරුවා ගනී."

‘‘Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tapati dukkaṭaṃ;

Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati.

"නපුරු ක්‍රියාව නොකර සිටීම උතුම්ය, මන්ද නපුරු ක්‍රියාව පසුව තැවීමට හේතු වෙයි. යමක් කිරීමෙන් පසු තැවීමක් ඇති නොවේද, එවැනි යහපත් ක්‍රියාව කිරීම උතුම්ය."

‘‘Kuso [Pg.47] yathā duggahito, hatthamevānukantati;

Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhati.

"වැරදි ලෙස අල්ලාගත් කුස තණ කොළය අතම කපා දමන්නාක් මෙන්, වැරදි ලෙස පවත්වන මහණකම කෙනෙකුව නිරය කරා ඇදගෙන යයි."

‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ;

Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphala’’nti.

"ලිහිල් ලෙස කරන යම් ක්‍රියාවක් වේද, කෙලෙස් සහිත වූ යම් ව්‍රතයක් වේද, සැක සහිත වූ යම් බ්‍රහ්මචර්යාවක් වේද, එය මහා ඵල සහිත නොවේ."

Idamavoca tāyano devaputto; idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

තායන දිව්‍ය පුත්‍රයා මෙය පවසා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට එහිදීම අතුරුදන් විය.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ tāyano nāma devaputto purāṇatitthakaro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, tāyano devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, මේ රාත්‍රියෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, පෙර තීර්ථකරයෙකු වූ තායන නම් දිව්‍ය පුත්‍රයා ඉතා සුන්දර රශ්මියෙන් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට වැඳ එක් පසෙක සිටියේය. මහණෙනි, එක් පසෙක සිටි තායන දිව්‍ය පුත්‍රයා මා ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය:"

‘‘Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa;

Nappahāya munī kāme, nekattamupapajjati.

"බ්‍රාහ්මණය, වීර්යය කොට තණ්හා ස්වෝතය සිඳලන්න. කාමයන් දුරු කරන්න. කාමයන් ප්‍රහීණ නොකර මුනිවරයෙක් ධ්‍යාන නමැති ඒකීභූත භාවයට පත් නොවේ."

‘‘Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;

Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ.

"යම් වීරියක් කරන්නේ නම් එය මැනවින් කළ යුතුය. එය දැඩි වීර්යයෙන් යුතුව කළ යුතුය. මන්ද යත්, ලිහිල් ලෙස මහණදම් පුරන්නා වඩ වඩාත් කෙලෙස් රජස් තමා වෙත විසිරුවා ගනී."

‘‘Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tapati dukkaṭaṃ;

Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati.

"නපුරු ක්‍රියාව නොකර සිටීම උතුම්ය, මන්ද නපුරු ක්‍රියාව පසුව තැවීමට හේතු වෙයි. යමක් කිරීමෙන් පසු තැවීමක් ඇති නොවේද, එවැනි යහපත් ක්‍රියාව කිරීම උතුම්ය."

‘‘Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati;

Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhati.

"වැරදි ලෙස අල්ලාගත් කුස තණ කොළය අතම කපා දමන්නාක් මෙන්, වැරදි ලෙස පවත්වන මහණකම කෙනෙකුව නිරය කරා ඇදගෙන යයි."

‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ;

Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphala’’nti.

"ලිහිල් ලෙස කරන යම් ක්‍රියාවක් වේද, කෙලෙස් සහිත වූ යම් ව්‍රතයක් වේද, සැක සහිත වූ යම් බ්‍රහ්මචර්යාවක් වේද, එය මහා ඵල සහිත නොවේ."

‘‘Idamavoca, bhikkhave, tāyano devaputto, idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. Uggaṇhātha, bhikkhave, tāyanagāthā; pariyāpuṇātha, bhikkhave, tāyanagāthā; dhāretha, bhikkhave, tāyanagāthā. Atthasaṃhitā, bhikkhave, tāyanagāthā ādibrahmacariyikā’’ti.

"මහණෙනි, තායන දිව්‍ය පුත්‍රයා මෙය පවසා මට වැඳ පැදකුණු කොට එහිදීම අතුරුදන් විය. මහණෙනි, තායන ගාථාවන් ඉගෙන ගන්න, තායන ගාථාවන් ප්‍රගුණ කරන්න, තායන ගාථාවන් දරා ගන්න. මහණෙනි, තායන ගාථාවන් අර්ථය හා සබැඳි ඒවාය, ඒවා ආර්ය මාර්ගය නමැති උතුම් බ්‍රහ්මචර්යාවට පූර්වභාග ප්‍රතිපදාවෝය."

9. Candimasuttaṃ

9. චන්දිම සූත්‍රය

90. Sāvatthinidānaṃ[Pg.48]. Tena kho pana samayena candimā devaputto rāhunā asurindena gahito hoti. Atha kho candimā devaputto bhagavantaṃ anussaramāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

90. සැවැත් නුවරදීය. එකල්හි චන්දිම දිව්‍ය පුත්‍රයා රාහු අසුරේන්ද්‍රයා විසින් අල්ලා ගන්නා ලදී. එවිට චන්දිම දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේව සිහි කරමින් එම අවස්ථාවෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය:

‘‘Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi;

Sambādhapaṭipannosmi, tassa me saraṇaṃ bhavā’’ti.

"මහා වීර වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා! ඔබ වහන්සේ සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු සේක. මම පීඩාවට පත්ව සිටිමි. එබැවින් මට සරණ වන සේක්වා!"

Atha kho bhagavā candimaṃ devaputtaṃ ārabbha rāhuṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චන්දිම දිව්‍ය පුත්‍රයා අරභයා රාහු අසුරේන්ද්‍රයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Tathāgataṃ arahantaṃ, candimā saraṇaṃ gato;

Rāhu candaṃ pamuñcassu, buddhā lokānukampakā’’ti.

"රාහු, චන්දිම දිව්‍ය පුත්‍රයා අර්හත් වූ තථාගතයන් වහන්සේ සරණ ගියේය. චන්ද්‍රයා මුදා හරින්න. බුදුවරු ලෝකය කෙරෙහි අනුකම්පා කරන්නාහ."

Atha kho rāhu asurindo candimaṃ devaputtaṃ muñcitvā taramānarūpo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho rāhuṃ asurindaṃ vepacitti asurindo gāthāya ajjhabhāsi –

එකල්හි රාහු අසුරේන්ද්‍රයා චන්දිම දිව්‍ය පුත්‍රයා මුදා හැර, ඉතා වේගයෙන් වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා වෙත ගියේය. එසේ ගොස් තැතිගත් තැතිගත් ස්වභාවයෙන්, ලොමුඩැහැ ගත් සිරුරින් යුතුව එක් පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටි රාහු අසුරේන්ද්‍රයාට වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Kiṃ nu santaramānova, rāhu candaṃ pamuñcasi;

Saṃviggarūpo āgamma, kiṃ nu bhītova tiṭṭhasī’’ti.

"රාහු, ඔබ කුමක් හෙයින් මෙතරම් කලබලයෙන් චන්ද්‍රයා මුදා හැරියෙහිද? භීතියට පත් වී මෙහි පැමිණ බියෙන් මෙන් සිටින්නේ කුමක් හෙයින්ද?"

‘‘Sattadhā me phale muddhā, jīvanto na sukhaṃ labhe;

Buddhagāthābhigītomhi, no ce muñceyya candima’’nti.

"බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ ගාථාවෙන් මම අතිශය භීතියට පත් වීමි. ඉදින් මම චන්ද්‍රයා මුදා නොහැරියේ නම්, මාගේ හිස සත් කඩකට පැළී යනු ඇත. ජීවත් වුවද මට කිසිදු සුවයක් නොලැබෙනු ඇත."

10. Sūriyasuttaṃ

10. සූරිය සූත්‍රය

91. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena sūriyo devaputto rāhunā asurindena gahito hoti. Atha kho sūriyo devaputto bhagavantaṃ anussaramāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

91. සැවැත් නුවරදීය. එකල්හි සූරිය දිව්‍ය පුත්‍රයා රාහු අසුරේන්ද්‍රයා විසින් අල්ලා ගන්නා ලදී. එවිට සූරිය දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේව සිහි කරමින් එම අවස්ථාවෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය:

‘‘Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi;

Sambādhapaṭipannosmi, tassa me saraṇaṃ bhavā’’ti.

"මහා වීර වූ බුදුරජාණන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා! ඔබ වහන්සේ සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු සේක. මම පීඩාවට පත්ව සිටිමි. එබැවින් මට සරණ වන සේක්වා!"

Atha kho bhagavā sūriyaṃ devaputtaṃ ārabbha rāhuṃ asurindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සූරිය දිව්‍යපුත්‍රයා අරභයා රාහු අසුරේන්ද්‍රයාට ගාථාවලින් මෙසේ වදාළ සේක.

‘‘Tathāgataṃ [Pg.49] arahantaṃ, sūriyo saraṇaṃ gato;

Rāhu sūriyaṃ pamuñcassu, buddhā lokānukampakā.

“සූරිය දිව්‍යපුත්‍රයා අර්හත් වූ තථාගතයන් වහන්සේ සරණ ගියේය. රාහු, සූරිය දිව්‍යපුත්‍රයාව මුදා හරින්න. බුදුවරු ලෝකය කෙරෙහි අනුකම්පා කරන්නාහ.”

‘‘Yo andhakāre tamasi pabhaṅkaro,Verocano maṇḍalī uggatejo;

Mā rāhu gilī caramantalikkhe,Pajaṃ mamaṃ rāhu pamuñca sūriya’’nti.

“රාහු, අඳුරු තිමිරයෙහි ආලෝකය පතුරුවන්නා වූ, බැබළෙන්නා වූ, මණ්ඩලාකාර වූ, තියුණු තේජස් ඇති යම් සූරිය දිව්‍යපුත්‍රයෙක් අහසෙහි ගමන් කෙරේද, ඔහුව ගිල නොගන්න. රාහු, මාගේ පුත්‍රයා වූ සූරිය දිව්‍යපුත්‍රයාව මුදා හරින්න.”

Atha kho rāhu asurindo sūriyaṃ devaputtaṃ muñcitvā taramānarūpo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho rāhuṃ asurindaṃ vepacitti asurindo gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට රාහු අසුරේන්ද්‍රයා සූරිය දිව්‍යපුත්‍රයා මුදා හැර, ඉතා කලබලයට පත් වූ ස්වරූපයෙන් වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා වෙත ගියේය. එහි ගොස් බියට පත්ව, රොමෝද්ගමනය වූ සිරුරින් යුතුව එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි රාහු අසුරේන්ද්‍රයාට වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා ගාථාවකින් මෙසේ කීවේය:

‘‘Kiṃ nu santaramānova, rāhu sūriyaṃ pamuñcasi;

Saṃviggarūpo āgamma, kiṃ nu bhītova tiṭṭhasī’’ti.

“රාහු, ඔබ කුමක් හෙයින් ඉතා කලබලයෙන් මෙන් සූරිය දිව්‍යපුත්‍රයාව මුදා හැරියෙහිද? භීතියට පත් ස්වරූපයෙන් මෙහි පැමිණ, කුමක් හෙයින් බියෙන් වෙවුලමින් සිටින්නෙහිද?”

‘‘Sattadhā me phale muddhā, jīvanto na sukhaṃ labhe;

Buddhagāthābhigītomhi, no ce muñceyya sūriya’’nti.

“සූරිය දිව්‍යපුත්‍රයාව මුදා නොහැරියේ නම්, මාගේ හිස සත් කඩකට පැළී යන්නේය. ජීවත්ව සිටියත් මට සුවයක් නොලැබෙන්නේය. මම බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ ගාථාවෙන් බියට පත් කරනු ලැබුවෙමි.”

Paṭhamo vaggo.

පළමු වර්ගය නිමා විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය:

Dve kassapā ca māgho ca, māgadho dāmali kāmado;

Pañcālacaṇḍo tāyano, candimasūriyena te dasāti.

කස්සප සූත්‍ර දෙකද, මාඝ, මාගධ, දාමලී, කාමද යන සූත්‍රද, පඤ්චාලචණ්ඩ, තායන, චන්දිම සහ සූරිය යන සූත්‍රද ඇතුළුව සූත්‍ර දසයකි.

2. Anāthapiṇḍikavaggo

2. අනාථපිණ්ඩික වර්ගය

1. Candimasasuttaṃ

1. චන්දිමස සූත්‍රය

92. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho candimaso devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi[Pg.50]. Ekamantaṃ ṭhito kho candimaso devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

92. සාවත්ථි නිදානයයි. ඉක්බිති චන්දිමස දිව්‍යපුත්‍රයා රෑ මැදියම් වේලෙහි ඉතා අලංකාර වර්ණයෙන් යුතුව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි චන්දිමස දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය:

‘‘Te hi sotthiṃ gamissanti, kacche vāmakase magā;

Jhānāni upasampajja, ekodi nipakā satā’’ti.

“යමෙක් ධ්‍යානයන්ට සමවැදී, ඒකාග්‍ර වූ සිතින් හා මනා නුවණින් යුතුව, සිහි බුද්ධියෙන් වසන්නාහුද, ඔවුහු මදුරුවන්ගෙන් තොර වල් බිම්වල වසන මුවන් මෙන් සුවසේ භය රහිත ස්ථානයට පැමිණෙන්නාහ.”

‘‘Te hi pāraṃ gamissanti, chetvā jālaṃva ambujo;

Jhānāni upasampajja, appamattā raṇañjahā’’ti.

“යමෙක් ධ්‍යානයන්ට සමවැදී, අප්‍රමාදීව කෙලෙස් දුරු කරන්නාහුද, ඔවුහු දැල කපා නිදහස් වූ මත්ස්‍යයෙකු මෙන් සසරින් එතරව නිවනට පැමිණෙන්නාහ.”

2. Veṇḍusuttaṃ

2. වේණ්ඩු සූත්‍රය

93. Ekamantaṃ ṭhito kho veṇḍu devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

93. එකත්පසක සිටි වේණ්ඩු දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය:

‘‘Sukhitāva te manujā, sugataṃ payirupāsiya;

Yuñjaṃ gotamasāsane, appamattā nu sikkhare’’ti.

“සුගතයන් වහන්සේ ඇසුරු කරමින්, ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි අප්‍රමාදීව හික්මෙමින් වීර්යය කරන ඒ මිනිස්සු සැබවින්ම සුවපත් වන්නාහ.”

‘‘Ye me pavutte siṭṭhipade (veṇḍūti bhagavā),Anusikkhanti jhāyino;

Kāle te appamajjantā,Na maccuvasagā siyu’’nti.

“වේණ්ඩු, මා විසින් වදාරන ලද අනුශාසනා මනාකොට පිළිපදිමින් යම් ධ්‍යාන වඩන්නෝ හික්මෙත්ද, සුදුසු කල්හි අප්‍රමාදී වන ඔවුහු මාරයාගේ වසඟයට පත් නොවන්නාහ.”

3. Dīghalaṭṭhisuttaṃ

3. දීඝලට්ඨි සූත්‍රය

94. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho dīghalaṭṭhi devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dīghalaṭṭhi devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

94. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. ඉක්බිති දීඝලට්ඨි දිව්‍යපුත්‍රයා රෑ මැදියම් වේලෙහි ඉතා අලංකාර වර්ණයෙන් යුතුව මුළු වේළුවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි දීඝලට්ඨි දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය:

‘‘Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto,Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ;

Lokassa ñatvā udayabbayañca,Sucetaso anissito tadānisaṃso’’ti.

“යම් මහණෙක් අරහත් ඵලය පතන්නේ නම්, හෙතෙම ධ්‍යාන වඩන්නෙකු හා කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු සිතක් ඇත්තෙකු විය යුතුය. ලෝකයාගේ ඇතිවීම හා නැතිවීම දැන, යහපත් සිතින් හා කිසිවක් කෙරෙහි තණ්හා දිට්ඨිවලින් තොරව, අරහත් ඵලයේ ආනිසංස පතමින් විසිය යුතුය.”

4. Nandanasuttaṃ

4. නන්දන සූත්‍රය

95. Ekamantaṃ [Pg.51] ṭhito kho nandano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

95. එකත්පසක සිටි නන්දන දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ සැල කළේය:

‘‘Pucchāmi taṃ gotama bhūripañña,Anāvaṭaṃ bhagavato ñāṇadassanaṃ;

Kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti,Kathaṃvidhaṃ paññavantaṃ vadanti;

Kathaṃvidho dukkhamaticca iriyati,Kathaṃvidhaṃ devatā pūjayantī’’ti.

“මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ ගෝතමයන් වහන්ස, මම ඔබ වහන්සේගෙන් විමසමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඥාන දර්ශනය කිසිවකින් ආවරණය නොවූවකි. කෙබඳු වූ කෙනෙකුට සිල්වතා යයි පවසත්ද? කෙබඳු වූ කෙනෙකුට ප්‍රඥාවන්තයා යයි පවසත්ද? කෙබඳු වූවෙක් දුක ඉක්මවා පවතින්නේද? දෙවියෝ කෙබඳු වූ කෙනෙකුට පූජා කරත්ද?”

‘‘Yo sīlavā paññavā bhāvitatto,Samāhito jhānarato satīmā;

Sabbassa sokā vigatā pahīnā,Khīṇāsavo antimadehadhārī.

“යමෙක් සිල්වත්ද, ප්‍රඥාවන්තද, වඩන ලද සිතැතිද, සමාහිතව ධ්‍යානයෙහි ඇලුනේද, සිහියෙන් යුක්තව සියලු ශෝකයන් දුරු කළේද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ එබඳු අවසන් සිරුර දරන්නා වූ රහතන් වහන්සේව:”

‘‘Tathāvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti,Tathāvidhaṃ paññavantaṃ vadanti;

Tathāvidho dukkhamaticca iriyati,Tathāvidhaṃ devatā pūjayantī’’ti.

“එබඳු වූ තැනැත්තා සිල්වතා යයි පවසති; එබඳු වූ තැනැත්තා ප්‍රඥාවන්තයා යයි පවසති; එබඳු වූ තැනැත්තා දුක ඉක්මවා පවතී; එබඳු වූ තැනැත්තාට දෙවියෝ පූජා කරති.”

5. Candanasuttaṃ

5. චන්දන සූත්‍රය

96. Ekamantaṃ ṭhito kho candano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

96. එකත්පසක සිටි චන්දන දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ සැල කළේය:

‘‘Kathaṃsu tarati oghaṃ, rattindivamatandito;

Appatiṭṭhe anālambe, ko gambhīre na sīdatī’’ti.

“දිවා රෑ නොකම්මැලිව වීර්යයෙන් ඕඝය තරණය කරන්නේ කෙසේද? පිහිටක් හෝ එල්බ ගැනීමට දෙයක් හෝ නැති, ගැඹුරු වූ සසර ඕඝයෙහි නොගිලෙන්නේ කවුද?”

‘‘Sabbadā sīlasampanno, paññavā susamāhito;

Āraddhavīriyo pahitatto, oghaṃ tarati duttaraṃ.

“සෑම කල්හිම සීලයෙන් යුක්ත වූ, ප්‍රඥාවන්ත වූ, මනා සමාහිත බවක් ඇති, වීර්යය ආරම්භ කළා වූ, නිවනට යොමු කළ සිතැති තැනැත්තා තරණය කිරීමට අපහසු වූ ඕඝය තරණය කරයි.”

‘‘Virato kāmasaññāya, rūpasaṃyojanātigo;

Nandīrāgaparikkhīṇo, so gambhīre na sīdatī’’ti.

“කාම සංඥාවෙන් වෙන් වූ, රූප සංයෝජනයන් ඉක්මවා ගිය, නන්දි රාගය (සතුට හා බැඳුණු තෘෂ්ණාව) ක්ෂය කළ ඒ තැනැත්තා ගැඹුරු වූ සංසාර සැඩපහරෙහි ගිලී නොයයි.”

6. Vāsudattasuttaṃ

6. වාසුදත්ත සූත්‍රය

97. Ekamantaṃ [Pg.52] ṭhito kho vāsudatto devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

97. එක් පසෙක සිටි වාසුදත්ත දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

“හෙල්ලකින් ඇනුම් කෑවෙකු මෙන් ද, හිස ගිනි ගත්තෙකු මෙන් ද, භික්ෂුව කාම රාගය ප්‍රහාණය කරනු පිණිස සිහියෙන් යුතුව විසිය යුතුය.”

‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

“හෙල්ලකින් ඇනුම් කෑවෙකු මෙන් ද, හිස ගිනි ගත්තෙකු මෙන් ද, භික්ෂුව සක්කාය දිට්ඨිය ප්‍රහාණය කරනු පිණිස සිහියෙන් යුතුව විසිය යුතුය.”

7. Subrahmasuttaṃ

7. සුබ්‍රහ්ම සූත්‍රය

98. Ekamantaṃ ṭhito kho subrahmā devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

98. එක් පසෙක සිටි සුබ්‍රහ්ම දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ සැළ කළේය –

‘‘Niccaṃ utrastamidaṃ cittaṃ, niccaṃ ubbiggamidaṃ mano;

Anuppannesu kicchesu, atho uppatitesu ca;

Sace atthi anutrastaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti.

“මාගේ මේ සිත නිරන්තරයෙන්ම තැති ගෙන ඇත, මේ මනස නිරන්තරයෙන්ම කැළඹී ඇත; නූපන් කරදර ගැන මෙන්ම උපන් කරදර ගැන ද එසේම වේ. තැතිගැනීමක් නැති යම් මගක් වේ නම්, මා ඇසූ මේ ප්‍රශ්නයට එය වදාරනු මැනව.”

‘‘Nāññatra bojjhā tapasā, nāññatrindriyasaṃvarā;

Nāññatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇina’’nti.

“බොජ්ඣංග ධර්මයන් වැඩීමෙන් හා තපසින් තොරව ද, ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් තොරව ද, සියලු උපාධීන් අත්හැරීමෙන් (නිවනින්) තොරව ද, සත්වයන්ට කිසිදු සෙතක් මම නොදකිමි.”

‘‘Idamavoca…pe… tatthevantaradhāyī’’ti.

“භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක... (දිව්‍ය පුත්‍රයා) එහිම අතුරුදහන් විය.”

8. Kakudhasuttaṃ

8. කකුධ සූත්‍රය

99. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati añjanavane migadāye. Atha kho kakudho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ añjanavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kakudho devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nandasi, samaṇā’’ti? ‘‘Kiṃ laddhā, āvuso’’ti? ‘‘Tena hi, samaṇa, socasī’’ti? ‘‘Kiṃ jīyittha, āvuso’’ti? ‘‘Tena hi, samaṇa, neva nandasi na ca socasī’’ti? ‘‘Evamāvuso’’ti.

99. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙසේය: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සාකේත නුවර අංජන වනයෙහි මිගදායෙහි වැඩවසන සේක. එකල අතිශයින් ශෝභමාන වූ කකුධ දිව්‍ය පුත්‍රයා රාත්‍රියෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, මුළු අංජන වනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටි කකුධ දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ශ්‍රමණයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ සතුටින් (නන්දනයෙන්) පසුවන සේක් ද?” “ඇවැත්නි, කුමක් ලැබීමෙන් මම සතුටු වන්න ද?” “ශ්‍රමණයන් වහන්ස, එසේ නම් ඔබ වහන්සේ ශෝක කරන සේක් ද?” “ඇවැත්නි, කුමක් විනාශ වීම නිසා මම ශෝක වන්න ද?” “ශ්‍රමණයන් වහන්ස, එසේ නම් ඔබ වහන්සේ සතුටු වන්නේත් නැත, ශෝක වන්නේත් නැත යන වග සැබෑවක් ද?” “ඇවැත්නි, එය එසේමය.”

‘‘Kacci [Pg.53] tvaṃ anagho bhikkhu, kacci nandī na vijjati;

Kacci taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti.

“භික්ෂුව, ඔබ වහන්සේ සැබවින්ම දුක් පීඩා රහිත (අනඝ) කෙනෙක් ද? ඔබ වහන්සේ තුළ සතුටක් (නන්දියක්) ඇත්තේම නැද්ද? හුදෙකලාව වසන ඔබ වහන්සේ තුළ නොඇල්ම (අරතිය) මැඩපැවැත්වීමක් සිදු නොවේ ද?”

‘‘Anagho ve ahaṃ yakkha, atho nandī na vijjati;

Atho maṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti.

“දිව්‍ය පුත්‍රය, මම සැබවින්ම දුක් පීඩා රහිතයෙමි. එසේම මා තුළ සතුටක් ද නැත. තවද හුදෙකලාව වසන මාව නොඇල්ම මැඩ නොපවත්වයි.”

‘‘Kathaṃ tvaṃ anagho bhikkhu, kathaṃ nandī na vijjati;

Kathaṃ taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti.

“භික්ෂුව, ඔබ වහන්සේ දුක් පීඩා රහිත වූයේ කෙසේද? ඔබ වහන්සේ තුළ සතුටක් නැත්තේ කෙසේද? හුදෙකලාව වසන ඔබ වහන්සේව නොඇල්ම මැඩ නොපවත්වන්නේ කවර කරුණක් නිසා ද?”

‘‘Aghajātassa ve nandī, nandījātassa ve aghaṃ;

Anandī anagho bhikkhu, evaṃ jānāhi āvuso’’ti.

“දුක් සහිත තැනැත්තාට සතුටක් (නන්දියක්) උපදී, සතුටක් ඇති තැනැත්තාට දුකක් (අඝයක්) උපදී. භික්ෂුව සතුටු වන්නේ ද නැත, දුක් වන්නේ ද නැත. ඇවැත්නි, මෙසේ දැනගන්න.”

‘‘Cirassaṃ vata passāmi, brāhmaṇaṃ parinibbutaṃ;

Anandiṃ anaghaṃ bhikkhuṃ, tiṇṇaṃ loke visattika’’nti.

“ලෝකයෙහි කෙලෙස් නමැති ඇලීමෙන් එතෙර වූ, සතුටක් හෝ දුකක් නැති, පිරිනිවුණු ඒ බ්‍රාහ්මණයා (මුනිවරයා) මම බොහෝ කලකට පසුව දකිමි.”

9. Uttarasuttaṃ

9. උත්තර සූත්‍රය

100. Rājagahanidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho uttaro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

100. රජගහ නුවරදීය. එක් පසෙක සිටි උත්තර දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti.

“ජීවිතය (ජරාව හා මරණය කරා) ගෙන යනු ලබයි, ආයුෂය ඉතා ස්වල්පය. ජරාවෙන් පෙළෙන තැනැත්තාට පිළිසරණක් නැත. මරණය පිළිබඳ පවත්නා මේ භය දැක, සැප ගෙන දෙන පින්කම් කළ යුතුය.”

‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.

“ජීවිතය ගෙන යනු ලබයි, ආයුෂය ස්වල්පය. ජරාවෙන් පෙළෙන තැනැත්තාට පිළිසරණක් නැත. මරණය පිළිබඳ පවත්නා මේ භය දැක, ශාන්තිය (නිවන) පතන්නා ලෝක ආමිසය අත්හැරිය යුතුය.”

10. Anāthapiṇḍikasuttaṃ

10. අනාථපිණ්ඩික සූත්‍රය

101. Ekamantaṃ ṭhito kho anāthapiṇḍiko devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

101. එක් පසෙක සිටි අනාථපිණ්ඩික දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය –

‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ;

Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama.

“ඍෂි සංඝයා වහන්සේලා විසින් සේවනය කරන ලද, ධර්මරාජයන් වහන්සේ වැඩසිටි මේ ජේතවනය මට මහත් ප්‍රීතියක් ඇති කරයි.”

‘‘Kammaṃ [Pg.54] vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ;

Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā.

“කර්මය ද, විද්‍යාව ද, ධර්මය ද, සීලය ද, උතුම් වූ ජීවන ක්‍රමය ද යන මෙයින් සත්වයෝ පිරිසිදු වෙති; ගෝත්‍රයෙන් හෝ ධනයෙන් පිරිසිදු නොවෙති.”

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati.

“එබැවින් තමාගේ යහපත දකින නුවණැති මිනිසා, නුවණින් යුතුව ධර්මය විමසා බැලිය යුතුය. එවිට ඔහු එම ධර්මයෙහි පිරිසිදු වෙයි.”

‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca;

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.

“ප්‍රඥාවෙන් ද, සීලයෙන් ද, ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් ද සාරිපුත්තයන් වහන්සේම අග්‍ර වන සේක. නිවන් ලැබූ යම් භික්ෂුවක් වේ ද, උන්වහන්සේ ද සාරිපුත්තයන් වහන්සේ හා සමාන වනුයේ උපරිමයෙනි.”

Idamavoca anāthapiṇḍiko devaputto. Idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

අනාථපිණ්ඩික දිව්‍ය පුත්‍රයා මෙය පැවසීය. මෙසේ පවසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට එහිම අතුරුදහන් විය.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, so devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, මේ රාත්‍රියෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු එක්තරා දිව්‍ය පුත්‍රයෙක් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට වැඳ එක් පසෙක සිටියේය. මහණෙනි, එක් පසෙක සිටි ඒ දිව්‍ය පුත්‍රයා මා ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය –

‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ;

Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama.

“ඍෂි සංඝයා වහන්සේලා විසින් සේවනය කරන ලද, ධර්මරාජයන් වහන්සේ වැඩසිටි මේ ජේතවනය මට මහත් ප්‍රීතියක් ඇති කරයි.”

‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ;

Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā.

“කර්මය ද, විද්‍යාව (මාර්ග ප්‍රඥාව) ද, ධර්මය ද, උතුම් ජීවිතය වූ සීලය ද යන මෙයින් සත්වයෝ පිරිසිදු වෙති. කුලය නිසා හෝ ධනය නිසා හෝ (පිරිසිදු වීමක්) සිදු නොවේ.”

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati.

“එබැවින් නුවණැති පුරුෂයා තමාගේ යහපත සලකා බලා, නුවණින් යුතුව ධර්මය විමසා බැලිය යුතුය. එවිට ඔහු ඒ (සතර සත්‍ය) ධර්මයෙහි පිරිසිදු වෙයි.”

‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca;

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.

“ප්‍රඥාවෙන් ද, සීලයෙන් ද, ඉන්ද්‍රිය දමනයෙන් ද ශාරිපුත්‍රයන් වහන්සේම උතුම් වන සේක. යම් මහණෙක් (නිවන නමැති) එතෙරට පැමිණියේ ද, ඔහු උපරිම වශයෙන් ශාරිපුත්‍රයන් වහන්සේ හා සමාන විය හැකිය.”

‘‘Idamavoca, bhikkhave, so devaputto. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

“මහණෙනි, ඒ දිව්‍ය පුත්‍රයා මෙය පැවසීය. මෙය පවසා මට වැඳ, පැදකුණු කොට එතැනම අතුරුදන් විය.”

Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘so hi nūna, bhante, anāthapiṇḍiko devaputto bhavissati. Anāthapiṇḍiko gahapati āyasmante sāriputte abhippasanno ahosī’’ti. ‘‘Sādhu [Pg.55] sādhu, ānanda, yāvatakaṃ kho, ānanda, takkāya pattabbaṃ anuppattaṃ taṃ tayā. Anāthapiṇḍiko hi so, ānanda, devaputto’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, ඒ දිව්‍ය පුත්‍රයා නිසැකවම අනාථපිණ්ඩික වන්නට ඇත. අනාථපිණ්ඩික ගෘහපති තෙමේ ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍රයන් වහන්සේ කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදී සිටියේය.” “සාධු සාධු, ආනන්ද! ආනන්දය, තර්කයෙන් වටහා ගත යුතු යමක් ඇත්ද, එය ඔබ විසින් නිවැරදිව වටහා ගන්නා ලදී. ආනන්දය, ඒ දිව්‍ය පුත්‍රයා අනාථපිණ්ඩිකමය.”

Anāthapiṇḍikavaggo dutiyo.

දෙවන අනාථපිණ්ඩික වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය –

Candimaso ca veṇḍu ca, dīghalaṭṭhi ca nandano;

Candano vāsudatto ca, subrahmā kakudhena ca;

Uttaro navamo vutto, dasamo anāthapiṇḍikoti.

චන්දිම, වේණ්ඩු, දීඝලට්ඨි, නන්දන, චන්දන, වාසුදත්ත, සුබ්‍රහ්ම, කකුධ, නවවන උත්තර සහ දසවන අනාථපිණ්ඩික යන සූත්‍රයන් වදාරන ලදී.

3. Nānātitthiyavaggo

3. නානාතිත්ථිය වර්ගය

1. Sivasuttaṃ

1. සිව සූත්‍රය

102. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sivo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sivo devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

102. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි සිව දිව්‍ය පුත්‍රයා රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, අතිශයින් විචිත්‍ර වූ ශෝභා ඇත්තේ මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටියේය. එකත්පසක සිටි සිව දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය –

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.

“සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැන ගැනීමෙන් තමාට යහපතක්ම සැලසෙයි, අයහපතක් නොවේ.”

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, paññā labbhati nāññato.

“සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැන ගැනීමෙන් ප්‍රඥාව ලැබෙයි, අන්‍යයන්ගෙන් (අසත්පුරුෂයන්ගෙන්) එය නොලැබෙයි.”

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sokamajjhe na socati.

“සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැන ගැනීමෙන් ශෝක කරන්නන් මධ්‍යයෙහි පවා ඔහු ශෝක නොකරයි.”

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, ñātimajjhe virocati.

“සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැන ගැනීමෙන් නෑයන් මධ්‍යයෙහි බබළයි.”

‘‘Sabbhireva [Pg.56] samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sattā gacchanti suggatiṃ.

“සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැන ගැනීමෙන් සත්වයෝ සුගතියට යති.”

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sattā tiṭṭhanti sātata’’nti.

“සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැන ගැනීමෙන් සත්වයෝ නිරන්තර සැපයෙන් වෙසෙති.”

Atha kho bhagavā sivaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිව දිව්‍ය පුත්‍රයාට ගාථාවකින් මෙසේ පිළිතුරු වදාළ සේක –

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

“සත්පුරුෂයන් සමඟම ඇසුරු කළ යුතුය. සත්පුරුෂයන් සමඟම මිත්‍රත්වය ඇති කරගත යුතුය. සත්පුරුෂයන්ගේ සද්ධර්මය දැන ගැනීමෙන් සියලු දුකින් මිදෙයි.”

2. Khemasuttaṃ

2. ඛේම සූත්‍රය

103. Ekamantaṃ ṭhito kho khemo devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

103. එකත්පසක සිටි ඛේම දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය –

‘‘Caranti bālā dummedhā, amitteneva attanā;

Karontā pāpakaṃ kammaṃ, yaṃ hoti kaṭukapphalaṃ.

“අල්ප ප්‍රඥා ඇති අඥාන බාලයෝ තමාට සතුරෙකු ලෙසින්ම හැසිරෙති; ඔවුහු කටුක විපාක දෙන පාපකර්මයන්ම කරති.”

‘‘Na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā anutappati;

Yassa assumukho rodaṃ, vipākaṃ paṭisevati.

“යම් කර්මයක් කිරීමෙන් පසු පසුතැවීමට සිදු වේ නම්, කඳුළු පිරුණු මුහුණින් යුතුව අඬමින් යමක විපාක විඳීමට සිදු වේ නම්, ඒ කර්මය කිරීම යහපත් නොවේ.”

‘‘Tañca kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā nānutappati;

Yassa patīto sumano, vipākaṃ paṭisevati.

“යම් කර්මයක් කිරීමෙන් පසු පසුතැවීමට සිදු නොවේ නම්, සතුටු සිතින් යුතුව යමක විපාක විඳිය හැකි නම්, ඒ කර්මය කිරීම යහපත් වේ.”

‘‘Paṭikacceva taṃ kayirā, yaṃ jaññā hitamattano;

Na sākaṭikacintāya, mantā dhīro parakkame.

“තමාගේ යහපතට හේතු වන දෙය (මරණයට) කලින්ම කළ යුතුය. නුවණැති වීර්යවන්තයා ගැල්කරුවෙකුගේ සිතුවිල්ලෙන් (පසුතැවෙන ලෙස) කටයුතු නොකළ යුතුය.”

‘‘Yathā sākaṭiko maṭṭhaṃ, samaṃ hitvā mahāpathaṃ;

Visamaṃ maggamāruyha, akkhacchinnova jhāyati.

“සමතලා වූ පහසු මාවත හැර දමා, රළු මාවතකට පිවිස ගැල් ඇක්සලය කැඩී ගිය පසු ගැල්කරුවෙකු ශෝක වන්නා සේ,”

‘‘Evaṃ dhammā apakkamma, adhammamanuvattiya;

Mando maccumukhaṃ patto, akkhacchinnova jhāyatī’’ti.

“එලෙසම සද්ධර්මයෙන් බැහැර වී අධර්මයෙහි නියැලී මාරයාගේ මුවට හසු වූ අඥානයා ද, ගැල් ඇක්සලය කැඩුණු ගැල්කරුවා මෙන් ශෝක වෙයි.”

3. Serīsuttaṃ

3. සේරී සූත්‍රය

104. Ekamantaṃ ṭhito kho serī devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

104. එකත්පසක සිටි සේරී දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Annamevābhinandanti[Pg.57], ubhaye devamānusā;

Atha ko nāma so yakkho, yaṃ annaṃ nābhinandatī’’ti.

“දෙවිමිනිස් යන දෙපිරිසම ආහාරයටම ඇලුම් කරති. එසේ නම් ආහාරයට ඇලුම් නොකරන ඒ දිව්‍යමය සත්වයා කවරෙක් ද?”

‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

“යම් කෙනෙක් ශ්‍රද්ධාවෙන් හා ප්‍රසන්න වූ සිතින් (ආහාරය) දන් දෙත්ද, එම දානයම මෙලොවෙහිත් පරලොවෙහිත් ඔවුන් කරා පැමිණෙයි (ඔවුන්ට පිහිට වෙයි).

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

එබැවින්, මසුරුකම නැමති කිලුට දුරු කොට, එම මලකඩ මැඬ පවත්වා දන් දිය යුතුය. පින් පරලොවෙහිදී සත්ත්වයන්ට මහත් වූ පිහිටක් වන්නේය.”

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā –

“ස්වාමීනී, එය ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනී, එය අද්භූතයකි! ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙම දේශනාව කොතරම් මැනවින් වදාරන ලද්දක්ද යත් –

‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

‘යම් කෙනෙක් ශ්‍රද්ධාවෙන් හා ප්‍රසන්න වූ සිතින් (ආහාරය) දන් දෙත්ද, එම දානයම මෙලොවෙහිත් පරලොවෙහිත් ඔවුන් කරා පැමිණෙයි.

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

එබැවින්, මසුරුකම නැමති කිලුට දුරු කොට, එම මලකඩ මැඬ පවත්වා දන් දිය යුතුය. පින් පරලොවෙහිදී සත්ත්වයන්ට මහත් වූ පිහිටක් වන්නේය’ යනුයි.”

‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhante, sirī nāma rājā ahosiṃ dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Tassa mayhaṃ, bhante, catūsu dvāresu dānaṃ dīyittha samaṇa-brāhmaṇa-kapaṇaddhika-vanibbakayācakānaṃ. Atha kho maṃ, bhante, itthāgāraṃ upasaṅkamitvā etadavoca – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ, bhante, paṭhamaṃ dvāraṃ itthāgārassa adāsiṃ. Tattha itthāgārassa dānaṃ dīyittha; mama dānaṃ paṭikkami.

“ස්වාමීනී, පෙර කලෙක මම ‘සේරී’ නම් රජකුව සිටියෙමි. මම දායකයෙක්මි, දානපතියෙක්මි, දානයෙහි ගුණ පවසන්නෙක්මි. ස්වාමීනී, ඒ මා විසින් (නුවර) සතර දොරටුවෙහිදී ශ්‍රමණ-බ්‍රාහ්මණයන්ට, අසරණයන්ට, මගීන්ට, සිඟන්නන්ට සහ යාචකයන්ට දන් දෙන ලදී. ස්වාමීනී, එවිට අන්තඃපුර ස්ත්‍රීහු මා වෙත පැමිණ මෙසේ කීහ: ‘දේවයන් වහන්සේ දන් දෙති; අපට දන් දීමට අවස්ථාවක් නැත. මැනවි, අපිත් දේවයන් වහන්සේ ඇසුරු කොට දන් දෙන්නෙමු, පින් සිදු කරගන්නෙමු’ කියායි. ස්වාමීනී, එවිට මට මෙසේ සිතුණි: ‘මම දායකයෙක්මි, දානපතියෙක්මි, දානයෙහි ගුණ වර්ණනා කරන්නෙක්මි. “අපි දන් දෙමු” යැයි පවසන අයට මා කුමක් කියන්නද?’ ස්වාමීනී, ඒ මම පළමු දොරටුව අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන්ට (දන් දීමට) ලබා දුන්නෙමි. එහි අන්තඃපුරය විසින් දන් දෙන ලද අතර, මාගේ දානය එතැනින් ඉවත් විය (නතර විය).

‘‘Atha kho maṃ, bhante, khattiyā anuyantā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti[Pg.58]? So khvāhaṃ, bhante, dutiyaṃ dvāraṃ khattiyānaṃ anuyantānaṃ adāsiṃ. Tattha khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.

ඉන්පසු ස්වාමීනී, මාගේ අනුගාමික ක්ෂත්‍රියයෝ මා වෙත පැමිණ මෙසේ කීහ: ‘දේවයන් වහන්සේ දන් දෙති; අන්තඃපුරයද දන් දෙයි; අපට දන් දීමට අවස්ථාවක් නැත. මැනවි, අපිත් දේවයන් වහන්සේ ඇසුරු කොට දන් දෙන්නෙමු, පින් සිදු කරගන්නෙමු’ කියායි. ස්වාමීනී, එවිට මට මෙසේ සිතුණි: ‘මම දායකයෙක්මි... “අපි දන් දෙමු” යැයි පවසන අයට මා කුමක් කියන්නද?’ ස්වාමීනී, ඒ මම දෙවන දොරටුව අනුගාමික ක්ෂත්‍රියයන්ට ලබා දුන්නෙමි. එහි ක්ෂත්‍රියයන් විසින් දන් දෙන ලද අතර, මාගේ දානය එතැනින් ඉවත් විය.

‘‘Atha kho maṃ, bhante, balakāyo upasaṅkamitvā etadavoca – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ bhante, tatiyaṃ dvāraṃ balakāyassa adāsiṃ. Tattha balakāyassa dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.

ඉන්පසු ස්වාමීනී, සේනා සමූහයා මා වෙත පැමිණ මෙසේ කීහ: ‘දේවයන් වහන්සේ දන් දෙති; අන්තඃපුරයද දන් දෙයි; ක්ෂත්‍රියයෝද දන් දෙති; අපට දන් දීමට අවස්ථාවක් නැත. මැනවි, අපිත් දේවයන් වහන්සේ ඇසුරු කොට දන් දෙන්නෙමු, පින් සිදු කරගන්නෙමු’ කියායි. ස්වාමීනී, එවිට මට මෙසේ සිතුණි: ‘මම දායකයෙක්මි... “අපි දන් දෙමු” යැයි පවසන අයට මා කුමක් කියන්නද?’ ස්වාමීනී, ඒ මම තුන්වන දොරටුව සේනා සමූහයාට ලබා දුන්නෙමි. එහි සේනා සමූහයා විසින් දන් දෙන ලද අතර, මාගේ දානය එතැනින් ඉවත් විය.

‘‘Atha kho maṃ, bhante, brāhmaṇagahapatikā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyati; balakāyassa dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ, bhante, catutthaṃ dvāraṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ adāsiṃ. Tattha brāhmaṇagahapatikānaṃ dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.

ඉන්පසු ස්වාමීනී, බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ මා වෙත පැමිණ මෙසේ කීහ: ‘දේවයන් වහන්සේ දන් දෙති; අන්තඃපුරයද දන් දෙයි; ක්ෂත්‍රියයෝද දන් දෙති; සේනා සමූහයාද දන් දෙති; අපට දන් දීමට අවස්ථාවක් නැත. මැනවි, අපිත් දේවයන් වහන්සේ ඇසුරු කොට දන් දෙන්නෙමු, පින් සිදු කරගන්නෙමු’ කියායි. ස්වාමීනී, එවිට මට මෙසේ සිතුණි: ‘මම දායකයෙක්මි... “අපි දන් දෙමු” යැයි පවසන අයට මා කුමක් කියන්නද?’ ස්වාමීනී, ඒ මම සිව්වන දොරටුව බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට ලබා දුන්නෙමි. එහි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් විසින් දන් දෙන ලද අතර, මාගේ දානය එතැනින් ඉවත් විය.

‘‘Atha kho maṃ, bhante, purisā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘na kho dāni devassa koci dānaṃ dīyatī’ti. Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, te purise etadavocaṃ – ‘tena hi, bhaṇe, yo bāhiresu janapadesu āyo sañjāyati tato upaḍḍhaṃ antepure pavesetha, upaḍḍhaṃ tattheva dānaṃ detha samaṇa-brāhmaṇa-kapaṇaddhika-vanibbaka-yācakāna’nti. So khvāhaṃ, bhante, evaṃ dīgharattaṃ katānaṃ puññānaṃ evaṃ dīgharattaṃ katānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ pariyantaṃ nādhigacchāmi – ettakaṃ puññanti vā ettako puññavipākoti vā ettakaṃ sagge ṭhātabbanti vāti. Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā –

ඉන්පසු ස්වාමීනී, රජ පුරුෂයෝ මා වෙත පැමිණ ‘දැන් දේවයන් වහන්සේට දන් දීමට කොහේවත් ඉඩක් නැත’ යැයි කීහ. ස්වාමීනී, එසේ කී කල මම එම පුරුෂයන්ට මෙසේ කීවෙමි: ‘එසේ නම් පින්වත්නි, පිටිසර ජනපදවලින් යම් ආදායමක් ලැබේ නම්, එයින් අඩක් අන්තඃපුරයට ගෙනයන්න; ඉතිරි අඩ එම ජනපදවලදීම ශ්‍රමණ-බ්‍රාහ්මණයන්ට, අසරණයන්ට, මගීන්ට, සිඟන්නන්ට සහ යාචකයන්ට දන් දෙන්න’ කියායි. ස්වාමීනී, දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ එසේ කරන ලද පින්වල, කුසල්වල කෙළවරක් මම නොදකිමි—‘පින මෙපමණයි’ කියා හෝ, ‘පිනෙහි විපාකය මෙපමණයි’ කියා හෝ, ‘මෙපමණ කලක් ස්වර්ගයෙහි වාසය කළ හැකිය’ කියා හෝ (පරිච්ඡේදයක් දැකිය නොහැක). ස්වාමීනී, එය ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනී, එය අද්භූතයකි! ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙම දේශනාව කොතරම් මැනවින් වදාරන ලද්දක්ද යත් –

‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

‘යම් කෙනෙක් ශ්‍රද්ධාවෙන් හා ප්‍රසන්න වූ සිතින් (ආහාරය) දන් දෙත්ද, එම දානයම මෙලොවෙහිත් පරලොවෙහිත් ඔවුන් කරා පැමිණෙයි.

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

එබැවින්, මසුරුකම නැමති කිලුට දුරු කොට, එම මලකඩ මැඬ පවත්වා දන් දිය යුතුය. පින් පරලොවෙහිදී සත්ත්වයන්ට මහත් වූ පිහිටක් වන්නේය’ යනුයි.”

4. Ghaṭīkārasuttaṃ

4. ඝටීකාර සූත්‍රය

105. Ekamantaṃ [Pg.59] ṭhito kho ghaṭīkāro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

105. එකත්පසක සිටි ඝටීකාර දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Avihaṃ upapannāse, vimuttā satta bhikkhavo;

Rāgadosaparikkhīṇā, tiṇṇā loke visattika’’nti.

“රාග හා ද්වේෂය ක්ෂය කළ, ලෝකයෙහි තණ්හාව තරණය කළ, කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු භික්ෂූන් වහන්සේලා සත්නමක් අවිහ භවයෙහි උපත ලැබූහ.”

‘‘Ke ca te ataruṃ paṅkaṃ, maccudheyyaṃ suduttaraṃ;

Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti.

“මාරයාගේ විෂය වූ, තරණය කිරීමට ඉතා දුෂ්කර වූ කෙලෙස් මඩ ගොහොරුව තරණය කළේ කවුරුන්ද? මානුෂීය ශරීරය අත්හැර දිව්‍යමය බැඳීම් ඉක්මවා ගියේ කවුරුන්ද?”

‘‘Upako palagaṇḍo ca, pukkusāti ca te tayo;

Bhaddiyo khaṇḍadevo ca, bāhuraggi ca saṅgiyo ;

Te hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti.

“උපක, පලගණ්ඩ සහ පුක්කුසාති යන ඒ තිදෙනා ද, භද්දිය, ඛණ්ඩදේව, බාහුරග්ගි සහ සංගිය යන පිරිස ද යන මේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සත්නම මානුෂීය ශරීරය අත්හැර දිව්‍යමය බැඳීම් ඉක්මවා ගියහ.”

‘‘Kusalī bhāsasī tesaṃ, mārapāsappahāyinaṃ;

Kassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti.

“මාරයාගේ මලපුඩුව අත්හළ ඒ භික්ෂූන් ගැන ඔබ යහපත් වචන පවසන්නෙහිය. ඔවුන් කාගේ ධර්මයක් අවබෝධ කරගෙන භව බන්ධනයන් සිඳ දැමූහ ද?”

‘‘Na aññatra bhagavatā, nāññatra tava sāsanā;

Yassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhanaṃ.

“භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර අන් කවරෙකුගෙන් ද? ඔබ වහන්සේගේ ශාසනය හැර අන් කොහේ ද? යමෙකුගේ ධර්මය අවබෝධ කරගෙන ඔවුන් භව බන්ධනයන් සිඳ දැමූයේ ද (ඒ ඔබ වහන්සේමය).”

‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;

Taṃ te dhammaṃ idhaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti.

“යම් තැනක නාම-රූපයන් ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වේ ද, මේ ශාසනයෙහි ඒ ධර්මය අවබෝධ කරගෙන ඔවුහු භව බන්ධනයන් සිඳ දැමූහ.”

‘‘Gambhīraṃ bhāsasī vācaṃ, dubbijānaṃ sudubbudhaṃ;

Kassa tvaṃ dhammamaññāya, vācaṃ bhāsasi īdisa’’nti.

“ඔබ පවසන්නේ ඉතා ගැඹුරු වූ, තේරුම් ගැනීමට අපහසු වූ, අවබෝධ කර ගැනීමට ඉතා දුෂ්කර වූ වචනයකි. කවරෙකුගේ ධර්මයක් දැන ඔබ මෙවැනි වචන පවසන්නෙහි ද?”

‘‘Kumbhakāro pure āsiṃ, vekaḷiṅge ghaṭīkaro;

Mātāpettibharo āsiṃ, kassapassa upāsako.

“ස්වාමීනි, මම පෙර වේකළිංග ගමෙහි ඝටීකාර නම් කුඹල්කරුවා වීමි. මව්පියන් පෝෂණය කළ මම කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපාසකයෙක් වීමි.”

‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;

Ahuvā te sagāmeyyo, ahuvā te pure sakhā.

“මම මෙතුන් දහමින් වැළකී, ආමිසයෙන් තොරව බ්‍රහ්මචාරීව වාසය කළෙමි. මම ඔබ වහන්සේ හා එකම ගමක වාසය කළෙමි. පෙර මම ඔබ වහන්සේගේ යහළුවා වීමි.”

‘‘Sohamete pajānāmi, vimutte satta bhikkhavo;

Rāgadosaparikkhīṇe, tiṇṇe loke visattika’’nti.

“රාග හා ද්වේෂය ක්ෂය කළ, ලෝකයෙහි තණ්හාව තරණය කළ, ඒ විමුක්තිය ලැබූ භික්ෂූන් වහන්සේලා සත්නම මම හඳුනමි.”

‘‘Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaggava;

Kumbhakāro pure āsi, vekaḷiṅge ghaṭīkaro.

“භග්ගවය, ඔබ පවසන පරිදි එදා එය එසේම විය. පෙර වේකළිංග ගමෙහි ඝටීකාර නම් කුඹල්කරුවා ඔබ විය.”

‘‘Mātāpettibharo [Pg.60] āsi, kassapassa upāsako;

Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;

Ahuvā me sagāmeyyo, ahuvā me pure sakhā’’ti.

“ඔබ මව්පියන් පෝෂණය කළ කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපාසකයෙක් විය. මෙතුන් දහමින් වැළකී ආමිස රහිතව බ්‍රහ්මචාරීව වාසය කළේය. ඔබ මා හා එකම ගමක විසූ මාගේ පැරණි මිතුරා විය.”

‘‘Evametaṃ purāṇānaṃ, sahāyānaṃ ahu saṅgamo;

Ubhinnaṃ bhāvitattānaṃ, sarīrantimadhārina’’nti.

“සිත් දියුණු කරගත්, අවසාන ශරීරය දරන්නා වූ, ඒ පැරණි යහළුවන් දෙදෙනාගේ හමුවීම මෙලෙස සිදු විය.”

5. Jantusuttaṃ

5. “ජන්තු සූත්‍රය”

106. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū, kosalesu viharanti himavantapasse araññakuṭikāya uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā.

106. “මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් කලෙක බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා කෝසල ජනපදයෙහි හිමාල පර්වත පාමුල පිහිටි ආරණ්‍ය කුටියක වාසය කළහ. එම භික්ෂූන් වහන්සේලා නොසන්සුන් සිත් ඇතිව, උඩඟු වූ, ලොල් බවින් යුක්ත වූ, මුඛරි වූ, හිස් වචන කතා කරන්නා වූ, මුළා වූ සිහි ඇති, ප්‍රඥාවෙන් තොර, සමාධියක් නැති, විසිරුණු සිත් ඇති සහ අසංවර ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් යුක්තව වාසය කළහ.”

Atha kho jantu devaputto tadahuposathe pannarase yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū gāthāhi ajjhabhāsi –

“එකල්හි ජන්තු නම් දිව්‍ය පුත්‍රයා පසළොස්වක පෝය දිනක එම භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ එම භික්ෂූන් වහන්සේලාට ගාථාවලින් මෙසේ පැවසීය:”

‘‘Sukhajīvino pure āsuṃ, bhikkhū gotamasāvakā;

Anicchā piṇḍamesanā, anicchā sayanāsanaṃ;

Loke aniccataṃ ñatvā, dukkhassantaṃ akaṃsu te.

“ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ අතීතයේ වැඩසිටි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඉතා සැපවත් ජීවිත ගත කළහ. උන්වහන්සේලා තණ්හාවෙන් තොරව පිණ්ඩපාතය සෙවූහ; තණ්හාවෙන් තොරව සේනාසන පරිහරණය කළහ. ලෝකයෙහි අනිත්‍ය බව දැන ඔවුහු දුක කෙළවර කළහ.”

‘‘Dupposaṃ katvā attānaṃ, gāme gāmaṇikā viya;

Bhutvā bhutvā nipajjanti, parāgāresu mucchitā.

“නමුත් දැන් ඇතැම් අය ගමක ගම්මුලාදෑනීන් මෙන් තමන්ව පෝෂණය කර ගැනීම අපහසු තත්ත්වයට පත් කරගෙන සිටිති. ඔවුහු අනුන්ගේ නිවෙස් කෙරෙහි දැඩිව ඇලී ගැලී, හොඳින් අනුභව කොට නැවත නැවතත් නිදාගනිති.”

‘‘Saṅghassa añjaliṃ katvā, idhekacce vadāmahaṃ ;

Apaviddhā anāthā te, yathā petā tatheva te.

“මම මහා සංඝරත්නයට නමස්කාර කොට මෙහි සිටින ඇතැම් අය ගැන මෙසේ පවසමි: බැහැර කරන ලද, පිළිසරණක් නැති, හරියට මළ සිරුරු මෙන් ඔවුහු වන්නාහ.”

‘‘Ye kho pamattā viharanti, te me sandhāya bhāsitaṃ;

Ye appamattā viharanti, namo tesaṃ karomaha’’nti.

“මා මෙසේ පැවසුවේ ප්‍රමාද වී වාසය කරන අය අරභයා ය. යම් භික්ෂූන් වහන්සේලා අප්‍රමාදීව වාසය කරත් ද, මම උන්වහන්සේලාට නමස්කාර කරමි.”

6. Rohitassasuttaṃ

6. “රෝහිතස්ස සූත්‍රය”

107. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho rohitasso devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yattha nu kho, bhante, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so, bhante, gamanena lokassa [Pg.61] anto ñātuṃ vā daṭṭhuṃ vā pāpuṇituṃ vā’’ti? ‘‘Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’ti.

107. “සැවැත් නුවරදීය. එක් පසෙක සිටි රෝහිතස්ස දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: ‘ස්වාමීනි, යම් තැනක උපතක් නැති ද, දිරීමක් නැති ද, මරණයක් නැති ද, චුත වීමක් නැති ද, නැවත උපතක් නැති ද, එබඳු වූ ලෝකයේ කෙළවරට පයින් ගමන් කිරීමෙන් දැන ගැනීමට හෝ දැක ගැනීමට හෝ ළඟා වීමට හෝ හැකි ද?’ ‘ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක් නැති ද, දිරීමක් නැති ද, මරණයක් නැති ද, චුත වීමක් නැති ද, නැවත උපතක් නැති ද, පයින් ගමන් කිරීමෙන් ලෝකයේ ඒ කෙළවර දැනගත හැකි යැයි හෝ දැකගත හැකි යැයි හෝ ළඟා විය හැකි යැයි හෝ මම නොකියමි.’”

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’ti.

“ස්වාමීනි, එය ඉතා ආශ්චර්යයකි, ස්වාමීනි, එය ඉතා පුදුමයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය කොතරම් යහපත් ලෙස දේශනා කරන ලද්දේ ද යත්: ‘ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක්, දිරීමක්, මරණයක්, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් නැති ද, පයින් ගමන් කිරීමෙන් ලෝකයේ ඒ කෙළවර දැනගත හැකි යැයි හෝ දැකගත හැකි යැයි හෝ ළඟා විය හැකි යැයි හෝ මම නොකියමි’ යනුවෙනි.”

‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhante, rohitasso nāma isi ahosiṃ bhojaputto iddhimā vehāsaṅgamo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo javo ahosi; seyyathāpi nāma daḷhadhammā dhanuggaho susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo padavītihāro ahosi; seyyathāpi nāma puratthimā samuddā pacchimo samuddo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpaṃ icchāgataṃ uppajji – ‘ahaṃ gamanena lokassa antaṃ pāpuṇissāmī’ti. So khvāhaṃ, bhante, evarūpena javena samannāgato evarūpena ca padavītihārena aññatreva asita-pīta-khāyita-sāyitā aññatra uccāra-passāvakammā aññatra niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṃ gantvā appatvāva lokassa antaṃ antarāva kālaṅkato.

“ස්වාමීනි, අතීතයෙහි මම රෝහිතස්ස නම් වූ, ඉර්ධි බල ඇති, අහසින් යා හැකි ඍෂිවරයෙක් වීමි. භෝජ පුත්‍රයෙකු වූ මට මෙවැනි වේගයක් තිබුණි: මනා පුහුණුවක් ලත්, අත හුරු වූ, ශිල්පය මැනවින් ප්‍රගුණ කළ දුනුවායෙකු සැහැල්ලු ඊතලයකින් තල් ගසක සෙවනැල්ල ඉතා පහසුවෙන් ඉක්මවා යවන්නාක් මෙන් මට වේගයක් තිබුණි. මගේ පියවර මෙබඳු විය: පෙරදිග මුහුදේ සිට අපරදිග මුහුද දක්වා වූ දුරක් එක පියවරකට තිබුණි. ස්වාමීනි, එවැනි මට මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: ‘මම පයින් ගමන් කොට ලෝකයේ කෙළවරට ළඟා වෙමි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, එබඳු වේගයකින් හා එබඳු පියවරකින් යුක්ත වූ මම, ආහාර පාන ගැනීම හා රස බැලීම හැර, මලමූත්‍ර කිරීමේ කාලය හැර, නින්ද හා වෙහෙස නිවා ගැනීමේ කාලය හැර, අවුරුදු සියයක ආයුෂ ඇතිව, අවුරුදු සියයක්ම ගමන් කළෙමි. එහෙත් ලෝකයේ කෙළවරට ළඟා වීමට නොහැකිව අතරමඟදී මියගියෙමි.”

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’’ti.

“ස්වාමීනි, එය ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනි, එය අද්භූතය! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය කොතරම් මැනවින් දේශනා කරන ලද්දක්ද යත්: ‘ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක් නැතිද, ජරාවක් නැතිද, මරණයක් නැතිද, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් නැතිද, ඒ ලෝකයේ කෙළවරට පයින් ගමන් කිරීමෙන් දත හැකිය, දැකිය හැකිය, හෝ ළඟා විය හැකිය කියා මම නොකියමි’ යනුවෙනි.”

‘‘Na kho panāhaṃ, āvuso, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. Api ca khvāhaṃ, āvuso, imasmiṃyeva byāmamatte kaḷevare sasaññimhi samanake lokañca paññapemi lokasamudayañca lokanirodhañca lokanirodhagāminiñca paṭipadanti.

“එහෙත් ඇවැත්නි, ලෝකයේ කෙළවරට පත් නොවී දුක් කෙළවර කිරීමක් ගැන මම ප්‍රකාශ නොකරමි. ඇවැත්නි, සංඥාව සහිත වූ, මනස සහිත වූ, බඹයක් පමණ වූ මේ ශරීරය තුළම මම ලෝකයත්, ලෝකයේ හටගැනීමත්, ලෝකයේ නිරුද්ධ වීමත්, ලෝකය නිරුද්ධ කිරීමේ මඟත් පනවමි.”

‘‘Gamanena na pattabbo, lokassanto kudācanaṃ;

Na ca appatvā lokantaṃ, dukkhā atthi pamocanaṃ.

“පයින් ගමන් කිරීමෙන් කිසි කලෙක ලෝකයේ කෙළවරට පැමිණිය නොහැකිය. එසේම ලෝකයේ කෙළවරට පත් නොවී දුකින් මිදීමක් ද නැත.”

‘‘Tasmā [Pg.62] have lokavidū sumedho,Lokantagū vusitabrahmacariyo;

Lokassa antaṃ samitāvi ñatvā,Nāsīsati lokamimaṃ parañcā’’ti.

“එබැවින්, සැබවින්ම ලෝකය දන්නා වූ, මනා ප්‍රඥාවෙන් යුත්, ලෝකාන්තයට පැමිණි, බ්‍රහ්මචර්යාව සම්පූර්ණ කළ, කෙලෙස් සන්සිඳවූ ඒ ප්‍රඥාවන්තයා ලෝකයේ කෙළවර දැන, මේ ලෝකය හෝ පරලෝකය පතන්නේ නැත.”

7. Nandasuttaṃ

7. නන්ද සූත්‍රය

108. Ekamantaṃ ṭhito kho nando devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

108. එක් පසෙක සිටි නන්ද දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසුවේය:

‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti.

“කාලය ගෙවී යයි, රාත්‍රීන් ඉක්මවා යයි. වයස් අවධීන් පිළිවෙළින් අපව අත්හැර යයි. මරණය කෙරෙහි ඇති මෙම බිය දකිමින්, සැපය ගෙන දෙන පින් කළ යුතුය.”

‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.

“කාලය ගෙවී යයි, රාත්‍රීන් ඉක්මවා යයි. වයස් අවධීන් පිළිවෙළින් අපව අත්හැර යයි. මරණය කෙරෙහි ඇති මෙම බිය දකිමින්, ශාන්තිය (නිවන) පතන්නා ලෝකයා කෙරෙහි ඇති ආමිසය (ඇමිණුම්) අත්හැරිය යුතුය.”

8. Nandivisālasuttaṃ

8. නන්දිවිසාල සූත්‍රය

109. Ekamantaṃ ṭhito kho nandivisālo devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

109. එක් පසෙක සිටි නන්දිවිසාල දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ සැළ කළේය:

‘‘Catucakkaṃ navadvāraṃ, puṇṇaṃ lobhena saṃyutaṃ;

Paṅkajātaṃ mahāvīra, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

“සක් සතරක් (ඉරියව් සතරක්) සහ දොරටු නවයක් ඇති, ලෝභයෙන් පිරුණු හා බැඳුණු, මඩෙහි උපන් (මව්කුසෙහි උපන්) ශරීරයක් ඇති මහා වීරයන් වහන්ස, මෙයින් මිදීම කෙසේ සිදු වන්නේද?”

‘‘Chetvā naddhiṃ varattañca, icchālobhañca pāpakaṃ;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, evaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

“නැහැය (දැඩි කෝපය) සහ වරපට (කෙලෙස්) ද, පවිටු ඉච්ඡාව හා ලෝභය ද සිඳ දමා, තෘෂ්ණාව මුලින්ම උදුරා දැමූ විට, මෙසේ මෙයින් මිදීම සිදු වේ.”

9. Susimasuttaṃ

9. සුසිම සූත්‍රය

110. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘tuyhampi no, ānanda, sāriputto ruccatī’’ti?

110. සැවැත් නුවරදීය. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එක් පසෙක වාඩි වූහ. එක් පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසූහ: “ආනන්ද, ඔබටත් සාරිපුත්තයන් කෙරෙහි ප්‍රසාදයක් තිබේද?”

‘‘Kassa [Pg.63] hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, bhante, āyasmā sāriputto. Mahāpañño, bhante, āyasmā sāriputto. Puthupañño, bhante, āyasmā sāriputto. Hāsapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Javanapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Tikkhapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Nibbedhikapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Appiccho, bhante, āyasmā sāriputto. Santuṭṭho, bhante, āyasmā sāriputto. Pavivitto, bhante, āyasmā sāriputto. Asaṃsaṭṭho, bhante, āyasmā sāriputto. Āraddhavīriyo, bhante, āyasmā sāriputto. Vattā, bhante, āyasmā sāriputto. Vacanakkhamo, bhante, āyasmā sāriputto. Codako, bhante, āyasmā sāriputto. Pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputto. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyyā’’ti?

“ස්වාමීනි, අඥානයෙකු නොවූ, ද්වේෂයෙන් තොර වූ, මුළා නොවූ, විපරීත නොවූ සිතක් ඇති කවරෙක් නම් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ කෙරෙහි ප්‍රසාදයක් ඇති කර නොගන්නේද? ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ පණ්ඩිතයෙකි. මහා ප්‍රඥාවන්තයෙකි. පෘථුල ප්‍රඥාවන්තයෙකි. හස ප්‍රඥාවන්තයෙකි. ජවන ප්‍රඥාවන්තයෙකි. තියුණු ප්‍රඥාවන්තයෙකි. නිර්වේදික ප්‍රඥාවන්තයෙකි. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ අල්පේච්ඡයහ. ලද දෙයින් සතුටු වන්නාහ. විවේකයට ලැදියහ. මිශ්‍ර නොවූහ. ආරම්භ කළ වීර්යය ඇති අයෙකි. අනුශාසනා කරන්නෙකි. අනුශාසනා ඉවසන්නෙකි. වරද පෙන්වා දෙන්නෙකි. පාපය හෙළා දකින්නෙකි. ස්වාමීනි, අඥානයෙකු නොවූ, ද්වේෂයෙන් තොර වූ, මුළා නොවූ, විපරීත නොවූ සිතක් ඇති කවරෙක් නම් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ කෙරෙහි ප්‍රසාදයක් ඇති කර නොගන්නේද?”

‘‘Evametaṃ, ānanda, evametaṃ, ānanda! Kassa hi nāma, ānanda, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, ānanda, sāriputto. Mahāpañño, ānanda, sāriputto. Puthupañño, ānanda, sāriputto. Hāsapañño, ānanda, sāriputto. Javanapañño, ānanda, sāriputto. Tikkhapañño, ānanda, sāriputto. Nibbedhikapañño, ānanda, sāriputto. Appiccho, ānanda, sāriputto. Santuṭṭho, ānanda, sāriputto. Pavivitto, ānanda, sāriputto. Asaṃsaṭṭho, ānanda, sāriputto. Āraddhavīriyo, ānanda, sāriputto. Vattā, ānanda, sāriputto. Vacanakkhamo, ānanda, sāriputto. Codako, ānanda, sāriputto. Pāpagarahī, ānanda, sāriputto. Kassa hi nāma, ānanda, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa sāriputto na rucceyyā’’ti?

“ආනන්ද, එය එසේමය! ආනන්ද, එය එසේමය! ආනන්ද, අඥානයෙකු නොවූ, ද්වේෂයෙන් තොර වූ, මුළා නොවූ, විපරීත නොවූ සිතක් ඇති කවරෙක් නම් සාරිපුත්තයන් කෙරෙහි ප්‍රසාදයක් ඇති කර නොගන්නේද? ආනන්ද, සාරිපුත්තයන් පණ්ඩිතයෙකි. මහා ප්‍රඥාවන්තයෙකි. පෘථුල ප්‍රඥාවන්තයෙකි. හස ප්‍රඥාවන්තයෙකි. ජවන ප්‍රඥාවන්තයෙකි. තියුණු ප්‍රඥාවන්තයෙකි. නිර්වේදික ප්‍රඥාවන්තයෙකි. ආනන්ද, සාරිපුත්තයන් අල්පේච්ඡය. ලද දෙයින් සතුටු වන්නාහ. විවේකයට ලැදියහ. මිශ්‍ර නොවූහ. ආරම්භ කළ වීර්යය ඇති අයෙකි. අනුශාසනා කරන්නෙකි. අනුශාසනා ඉවසන්නෙකි. වරද පෙන්වා දෙන්නෙකි. පාපය හෙළා දකින්නෙකි. ආනන්ද, අඥානයෙකු නොවූ, ද්වේෂයෙන් තොර වූ, මුළා නොවූ, විපරීත නොවූ සිතක් ඇති කවරෙක් නම් සාරිපුත්තයන් කෙරෙහි ප්‍රසාදයක් ඇති කර නොගන්නේද?”

Atha kho susimo devaputto āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne mahatiyā devaputtaparisāya parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho susimo devaputto bhagavantaṃ etadavoca –

එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කරනු ලබන විට, සුසිම දිව්‍ය පුත්‍රයා විශාල දිව්‍ය පුත්‍ර පිරිසක් පිරිවරාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. එසේ පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එක් පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටි සුසිම දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය:

‘‘Evametaṃ[Pg.64], bhagavā, evametaṃ, sugata. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, bhante, āyasmā sāriputto. Mahāpañño, bhante, puthupañño, bhante, hāsapañño, bhante, javanapañño, bhante, tikkhapañño, bhante, nibbedhikapañño, bhante, appiccho, bhante, santuṭṭho, bhante, pavivitto, bhante, asaṃsaṭṭho, bhante, āraddhavīriyo, bhante, vattā, bhante, vacanakkhamo, bhante, codako, bhante, pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputto. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya?

“භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේමය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේමය. ස්වාමීනි, අඥාන නොවන, ද්වේෂ රහිත වූ, මෝහයෙන් මුළා නොවන, විපරීත නොවූ සිත් ඇති කවරෙක් නම් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ ගැන අකමැති වන්නෙහිද? ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ පණ්ඩිතයෙකි. ස්වාමීනි, උන්වහන්සේ මහා ප්‍රඥාවන්තය, පුළුල් ප්‍රඥාවන්තය, ප්‍රීතිමත් ප්‍රඥාවන්තය, වේගවත් ප්‍රඥාවන්තය, තියුණු ප්‍රඥාවන්තය, විනිවිද දකින ප්‍රඥාවන්තය. උන්වහන්සේ අල්පේච්ඡය, ලද දෙයින් සතුටු වන්නෙකි, විවේකීව වසන්නෙකි, පිරිස අතර නොගැවසෙන්නෙකි, වීර්යය ආරම්භ කළ කෙනෙකි. උන්වහන්සේ අනුශාසනා කරන්නෙකි, වචනය ඉවසන්නෙකි, වැරදි පෙන්වා දෙන්නෙකි, පාපයට ගරහන්නෙකි. ස්වාමීනි, අඥාන නොවන, ද්වේෂ රහිත වූ, මුළා නොවන, විපරීත නොවූ සිත් ඇති කවරෙක් නම් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ ගැන අකමැති වන්නෙහිද?”

‘‘Ahampi hi, bhante, yaññadeva devaputtaparisaṃ upasaṅkamiṃ, etadeva bahulaṃ saddaṃ suṇāmi – ‘paṇḍito āyasmā sāriputto; mahāpañño āyasmā, puthupañño āyasmā, hāsapañño āyasmā, javanapañño āyasmā, tikkhapañño āyasmā, nibbedhikapañño āyasmā, appiccho āyasmā, santuṭṭho āyasmā, pavivitto āyasmā, asaṃsaṭṭho āyasmā, āraddhavīriyo āyasmā, vattā āyasmā, vacanakkhamo āyasmā, codako āyasmā, pāpagarahī āyasmā sāriputto’ti. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyyā’’ti?

“ස්වාමීනි, මා යම් යම් දිව්‍යපුත්‍ර පිරිස් වෙත පැමිණියෙම් ද, ඒ හැම තැනකදීම බොහෝ සෙයින් අසන්නට ලැබෙන්නේ මෙවැනි වදන්මය: ‘ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ පණ්ඩිතයෙකි, මහා ප්‍රඥාවන්තය, පුළුල් ප්‍රඥාවන්තය, ප්‍රීතිමත් ප්‍රඥාවන්තය, වේගවත් ප්‍රඥාවන්තය, තියුණු ප්‍රඥාවන්තය, විනිවිද දකින ප්‍රඥාවන්තය, අල්පේච්ඡය, ලද දෙයින් සතුටු වන්නෙකි, විවේකීව වසන්නෙකි, පිරිස අතර නොගැවසෙන්නෙකි, වීර්යයවන්තය, අනුශාසනා කරන්නෙකි, වචනය ඉවසන්නෙකි, වැරදි පෙන්වා දෙන්නෙකි, පාපයට ගරහන්නෙකි’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අඥාන නොවන, ද්වේෂ රහිත වූ, මුළා නොවන, විපරීත නොවූ සිත් ඇති කවරෙක් නම් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ කෙරෙහි අකමැති වන්නෙහිද?”

Atha kho susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

ඉන්පසු ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කරන කල්හි, සුසීම දිව්‍යපුත්‍රයාගේ දිව්‍ය පිරිස සතුටු වී, ප්‍රමෝදයට පත්ව, ප්‍රීති සොමනස්සයෙන් යුක්තව නොයෙක් ආකාරයේ පැහැපත් වර්ණයන් ප්‍රකට කළහ.

‘‘Seyyathāpi nāma maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

“යම් සේ මනා කොට ඔප දමන ලද, අෂ්ටාස්‍ර වූ, උසස් ජාතියේ වෛඩූර්ය මාණික්‍යයක් රතු ඇතිරිල්ලක් මත තැබූ විට බබළයි ද, දිදුලයි ද, විරාජමාන වෙයි ද; එලෙසම ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කරන කල්හි සුසීම දිව්‍යපුත්‍රයාගේ ඒ දිව්‍ය පිරිස සතුටු වී, ප්‍රමෝදයට පත්ව, ප්‍රීති සොමනස්සයෙන් යුක්තව විවිධ පැහැපත් වර්ණයන් ප්‍රකට කළහ.

‘‘Seyyathāpi nāma nikkhaṃ jambonadaṃ dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhaṃ paṇḍukambale nikkhittaṃ bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

යම් සේ දක්ෂ ස්වර්ණාභරණ ශිල්පියෙකු විසින් පෝරණුවක මනා කොට පුළුස්සා පිරිසිදු කරන ලද ජම්බෝනද රන් ආභරණයක් රතු ඇතිරිල්ලක් මත තැබූ විට බබළයි ද, දිදුලයි ද, විරාජමාන වෙයි ද; එලෙසම සාරිපුත්තයන් වහන්සේගේ ගුණ කියන කල්හි ඒ දිව්‍ය පිරිස ප්‍රීතියෙන් හා වර්ණවත් රශ්මියෙන් බැබළුණහ.

‘‘Seyyathāpi [Pg.65] nāma saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve rattiyā paccūsasamayaṃ osadhitārakā bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

යම් සේ වලාකුළු නැති නිර්මල ශරත් සෘතුවේ අහසෙහි, අලුයම් කාලයෙහි ඕෂධී තාරකාව බබළයි ද, දිදුලයි ද, විරාජමාන වෙයි ද; එලෙසම සාරිපුත්තයන් වහන්සේගේ ගුණ කියන කල්හි ඒ දිව්‍ය පිරිස ප්‍රීතියෙන් හා වර්ණවත් රශ්මියෙන් බැබළුණහ.

‘‘Seyyathāpi nāma saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

යම් සේ ශරත් සෘතුවේ වලාකුළු නැති අහසෙහි හිරු උදාවන කල්හි අහසේ ඇති සියලු අඳුර දුරු කොට බබළයි ද, දිදුලයි ද, විරාජමාන වෙයි ද; එලෙසම ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කරන කල්හි සුසීම දිව්‍යපුත්‍රයාගේ ඒ දිව්‍ය පිරිස සතුටු වී, ප්‍රමෝදයට පත්ව, ප්‍රීති සොමනස්සයෙන් යුක්තව විවිධ පැහැපත් වර්ණයන් ප්‍රකට කළහ.”

Atha kho susimo devaputto āyasmantaṃ sāriputtaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

එවිට සුසීම දිව්‍යපුත්‍රයා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මේ ගාථාව පැවසීය –

‘‘Paṇḍitoti samaññāto, sāriputto akodhano;

Appiccho sorato danto, satthuvaṇṇābhato isī’’ti.

“පණ්ඩිතයෙකු ලෙස ප්‍රකට වූ, ක්‍රෝධ රහිත වූ, අල්පේච්ඡ වූ, ශාන්ත වූ, දමනය වූ, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ප්‍රශංසාව ලත් ඒ සාරිපුත්ත රහතන් වහන්සේ සැබවින්ම ඍෂිවරයෙකි.”

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ ārabbha susimaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ අරභයා සුසීම දිව්‍යපුත්‍රයාට ගාථාවකින් මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක –

‘‘Paṇḍitoti samaññāto, sāriputto akodhano;

Appiccho sorato danto, kālaṃ kaṅkhati sudanto’’ ti.

“පණ්ඩිතයෙකු ලෙස ප්‍රකට වූ, ක්‍රෝධ රහිත වූ, අල්පේච්ඡ වූ, ශාන්ත වූ, දමනය වූ, ඒ සාරිපුත්ත රහතන් වහන්සේ මනා කොට දමනය වී (පිරිනිවන් පානා) කාලය එළඹෙන තෙක් බලා සිටින සේක.”

10. Nānātitthiyasāvakasuttaṃ

10. නානාතිත්ථියසාවක සූත්‍රය

111. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho sambahulā nānātitthiyasāvakā devaputtā asamo ca sahali ca nīko ca ākoṭako ca vegabbhari ca māṇavagāmiyo ca abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā [Pg.66] ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhito kho asamo devaputto pūraṇaṃ kassapaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

111. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට ආහාර දෙන වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල විවිධ තීර්ථකයන්ගේ ශ්‍රාවක වූ අසම, සහලි, නීක, ආකෝටක, වේගබ්භරි සහ මාණවගාමිය යන බොහෝ දිව්‍යපුත්‍රයෝ රාත්‍රියෙහි අලුයම් කාලයෙහි ඉතා අභිරූපී වර්ණ ඇතිව, මුළු වේළුවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක සිටගත්හ. එකත්පසක සිටි අසම දිව්‍යපුත්‍රයා පූරණ කස්සප අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මේ ගාථාව පැවසීය –

‘‘Idha chinditamārite, hatajānīsu kassapo;

Na pāpaṃ samanupassati, puññaṃ vā pana attano;

Sa ve vissāsamācikkhi, satthā arahati mānana’’nti.

“යමෙක් මෙලොව අනුන් කැපුවත්, මැරුවත්, පහර දුන්නත්, දේපළ අහිමි කළත්, ඒ පූරණ කස්සප එහි පාපයක් නොදකියි; එසේම තමාගේ පිනක් ද නොදකියි. ඔහු සැබවින්ම (සතුන්ගේ) විශ්වාසය (පිහිට) ගැන කියා දුන්නේය. ඒ ශාස්තෘවරයා පිදීමට සුදුසුය.”

Atha kho sahali devaputto makkhaliṃ gosālaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

ඉක්බිති සහලී දිව්‍යපුත්‍රයා මක්ඛලි ගෝසාල පිළිබඳව අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය.

‘‘Tapojigucchāya susaṃvutatto,Vācaṃ pahāya kalahaṃ janena;

Samosavajjā virato saccavādī,Na hi nūna tādisaṃ karoti pāpa’’nti.

"තපසින් හා පාපය පිළිකුල් කිරීමෙන් මනාව සංවර වූ සිත් ඇති, ජනයා සමඟ ඇති කරන වාද-කලහ අතහැර දැමූ, සත්‍යවාදී වූ, පාපයෙන් වෙන් වූ ඒ තැනැත්තා සැබවින්ම එවැනි අකුසලයක් නොකරන්නේමය."

Atha kho nīko devaputto nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

ඉක්බිති නීක දිව්‍යපුත්‍රයා නිගණ්ඨ නාටපුත්ත පිළිබඳව අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය.

‘‘Jegucchī nipako bhikkhu, cātuyāmasusaṃvuto;

Diṭṭhaṃ sutañca ācikkhaṃ, na hi nūna kibbisī siyā’’ti.

"පව් පිළිකුල් කරන, නුවණැති, සිව් වැදෑරුම් සංවරයෙන් යුත් නිගණ්ඨ භික්ෂුව, තමා දුටු හා ඇසූ දේ මැනවින් පහදා දෙයි. සැබවින්ම ඔහු පව්කාරයෙකු විය නොහැකිය."

Atha kho ākoṭako devaputto nānātitthiye ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

එවිට ආකෝටක දිව්‍යපුත්‍රයා නන් වැදෑරුම් තීර්ථකයන් පිළිබඳව අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය.

‘‘Pakudhako kātiyāno nigaṇṭho,Ye cāpime makkhalipūraṇāse;

Gaṇassa satthāro sāmaññappattā,Na hi nūna te sappurisehi dūre’’ti.

"පකුධ කච්චායන, නිගණ්ඨ නාටපුත්ත මෙන්ම මක්ඛලි ගෝසාල හා පූරණ කස්සප යන මොවුහු පිරිස් පාලනය කරන, මහජනයා අතර ප්‍රචලිත ශාස්තෘවරු වෙති. සැබවින්ම ඔවුහු සත්පුරුෂයන්ගෙන් දුරස් වූවෝ නොවෙති."

Atha kho vegabbhari devaputto ākoṭakaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi –

එවිට වේගබ්භරී දිව්‍යපුත්‍රයා ආකෝටක දිව්‍යපුත්‍රයාට ගාථාවකින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය.

‘‘Sahācaritena chavo sigālo,Na kotthuko sīhasamo kadāci;

Naggo musāvādī gaṇassa satthā,Saṅkassarācāro na sataṃ sarikkho’’ti.

"සිංහයෙකු මෙන් කෑගැසූ පමණින් නීච සිවලෙක් කිසි කලෙකත් සිංහයෙකුට සමාන නොවේ. පිරිසකට නායකත්වය දුන් පමණින්, මුසාවාදී වූ, සැක කටයුතු චර්යා ඇති ඒ තීර්ථක ශාස්තෘවරයා සැබෑ සත්පුරුෂයන්ට සමාන කළ නොහැකිය."

Atha [Pg.67] kho māro pāpimā begabbhariṃ devaputtaṃ anvāvisitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

ඉක්බිති පාපිෂ්ඨ මාරයා වේගබ්භරී දිව්‍යපුත්‍රයාට ආවේශ වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය.

‘‘Tapojigucchāya āyuttā, pālayaṃ pavivekiyaṃ;

Rūpe ca ye niviṭṭhāse, devalokābhinandino;

Te ve sammānusāsanti, paralokāya mātiyā’’ti.

"තපසෙහි හා පාප පිළිකුලෙහි යෙදුණු, හුදෙකලාව ආරක්ෂා කරන, රූපයෙහි බැඳුණු, දිව්‍ය ලෝකය ප්‍රාර්ථනා කරන ඒ තැනැත්තෝ සැබවින්ම පරලොව යහපත පිණිස අන් අයට මැනවින් අනුශාසනා කරති."

Atha kho bhagavā, ‘māro ayaṃ pāpimā’ iti viditvā, māraṃ pāpimantaṃ gāthāya paccabhāsi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ 'මේ පාපිෂ්ඨ මාරයා යැයි' දැනගෙන, මාරයාට ගාථාවකින් මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක.

‘‘Ye keci rūpā idha vā huraṃ vā,Ye cantalikkhasmiṃ pabhāsavaṇṇā;

Sabbeva te te namucippasatthā,Āmisaṃva macchānaṃ vadhāya khittā’’ti.

"මෙහි හෝ පරලොව හෝ අහසෙහි බැබළෙන යම් රූප ඇද්ද, නමුචිය (මාරය), ඔබ විසින් පසසනු ලබන ඒ සියලු රූප, මසුන් මැරීම සඳහා දමන ලද ඇමක් මෙන් සත්වයන් විනාශ කිරීම පිණිස දමන ලද්දේමය."

Atha kho māṇavagāmiyo devaputto bhagavantaṃ ārabbha bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

එවිට මාණවගාමිය දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිබඳව අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය.

‘‘Vipulo rājagahīyānaṃ, giriseṭṭho pavuccati;

Seto himavataṃ seṭṭho, ādicco aghagāminaṃ.

"රාජගෘහය අවට කඳු අතර විපුල පර්වතය ශ්‍රේෂ්ඨ යැයි කියනු ලැබේ. හිමාලයේ කඳු අතර සේත පර්වතය ශ්‍රේෂ්ඨය. අහසේ හැසිරෙන්නන් අතර සූර්යයා ශ්‍රේෂ්ඨය."

‘‘Samuddo udadhinaṃ seṭṭho, nakkhattānañca candimā ;

Sadevakassa lokassa, buddho aggo pavuccatī’’ti.

"ජලාශයන් අතර සාගරය ශ්‍රේෂ්ඨය. නක්ෂත්‍රයන් අතර චන්ද්‍රයා ශ්‍රේෂ්ඨය. දෙවියන් සහිත ලෝකයෙහි බුදුරජාණන් වහන්සේම අග්‍ර වන සේක."

Nānātitthiyavaggo tatiyo.

තෙවන නානාතිත්ථිය වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය.

Sivo khemo ca serī ca, ghaṭī jantu ca rohito;

Nando nandivisālo ca, susimo nānātitthiyena te dasāti.

සිව, ඛේම, සේරී, ඝටී, ජන්තු, රෝහිත, නන්ද, නන්දිවිසාල, සුසීම සහ නානාතිත්ථිය යන සූත්‍ර දසයයි.

Devaputtasaṃyuttaṃ samattaṃ.

දේවපුත්ත සංයුක්තය නිමාවට පත් විය.

3. Kosalasaṃyuttaṃ

3. කෝසල සංයුක්තය

1. Paṭhamavaggo

1. පළමු වර්ගය

1. Daharasuttaṃ

1. දහර සූත්‍රය

112. Evaṃ [Pg.68] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavampi no gotamo anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paṭijānātī’’ti? ‘‘Yañhi taṃ, mahārāja, sammā vadamāno vadeyya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya. Ahañhi, mahārāja, anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’’ti.

112. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙසේය: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එවිට කොසොල් රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ කොසොල් රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේත් අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළේ යැයි පිළිගන්නා සේක් ද?" "මහරජ, යමෙකු අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළේ යැයි මැනවින් පවසන්නේ නම්, ඔහු මැනවින් පැවසිය යුත්තේ මා පිළිබඳවමය. මහරජ, මම අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළෙමි."

‘‘Yepi te, bho gotama, samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, seyyathidaṃ – pūraṇo kassapo, makkhali gosālo, nigaṇṭho nāṭaputto, sañcayo belaṭṭhaputto, pakudho kaccāyano, ajito kesakambalo; tepi mayā ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paṭijānāthā’ti puṭṭhā samānā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti na paṭijānanti. Kiṃ pana bhavaṃ gotamo daharo ceva jātiyā navo ca pabbajjāyā’’ti?

"භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් පිරිස් පාලනය කරන, ගණ ප්‍රධාන වූ, ප්‍රසිද්ධ වූ, බොහෝ පිරිවර ඇති, තීර්ථකර වූ, මහජනයා විසින් සාධු සම්මත වූවාහු ද, එනම් - පූරණ කස්සප, මක්ඛලි ගෝසාල, නිගණ්ඨ නාටපුත්ත, සංජය බෙලට්ඨිපුත්ත, පකුධ කච්චායන, අජිත කේසකම්බල යන මොවුහු වෙති. මා ඔවුන්ගෙන් 'ඔබ වහන්සේලා අනුත්තර සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළේ දැයි' විමසූ විට, ඔවුහු එසේ අවබෝධ කළ බවක් පිළිගත්තේ නැත. එහෙත් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ වයසින් බාල වූත්, පැවිද්දෙන් අලුත් වූත් කෙනෙක්ව සිටියදී මෙසේ පවසන්නේ කෙසේද?"

‘‘Cattāro kho me, mahārāja, daharāti na uññātabbā, daharāti na paribhotabbā. Katame cattāro? Khattiyo kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Urago kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Aggi kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Bhikkhu, kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Ime kho, mahārāja, cattāro daharāti na uññātabbā, daharāti na paribhotabbā’’ti.

"මහරජ, බාලය කියා අවඥා නොකළ යුතු, නිග්‍රහ නොකළ යුතු සතර දෙනෙක් සිටිති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? මහරජ, ක්ෂත්‍රිය කුමාරයා බාලය කියා අවඥා නොකළ යුතුය. මහරජ, සර්පයා කුඩාය කියා අවඥා නොකළ යුතුය. මහරජ, ගින්න කුඩාය කියා අවඥා නොකළ යුතුය. මහරජ, භික්ෂුව තරුණය කියා අවඥා නොකළ යුතුය. මහරජ, මේ සතර බාලය කියා අවඥා නොකළ යුතුය, නිග්‍රහ නොකළ යුතුය."

Idamavoca [Pg.69] bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා ඉන්පසු මෙසේද වදාළ සේක:

‘‘Khattiyaṃ jātisampannaṃ, abhijātaṃ yasassinaṃ;

Daharoti nāvajāneyya, na naṃ paribhave naro.

"උසස් ජාතියක උපන්, කීර්තිමත් වූ ක්ෂත්‍රිය කුමාරයා බාලය කියා මිනිසෙකු විසින් අවඥා නොකළ යුතුය, ඔහුට නිග්‍රහ නොකළ යුතුය."

‘‘Ṭhānañhi so manujindo, rajjaṃ laddhāna khattiyo;

So kuddho rājadaṇḍena, tasmiṃ pakkamate bhusaṃ;

Tasmā taṃ parivajjeyya, rakkhaṃ jīvitamattano.

මහරජ, සැබවින්ම මිනිසුන්ට අධිපති වූ ඒ ක්ෂත්‍රියයා රාජ්‍යය ලබා ගත් කල්හි, කෝපයට පත්ව රාජ දණ්ඩනය යොදා (වරදකරුට) දරුණු ලෙස දඬුවම් කළ හැකි ය. එහෙයින් තමාගේ ජීවිතය ආරක්ෂා කරගනු කැමති තැනැත්තා ඔහු (එවැනි රජෙකු) මඟහැරිය යුතු ය.

‘‘Gāme vā yadi vā raññe, yattha passe bhujaṅgamaṃ;

Daharoti nāvajāneyya, na naṃ paribhave naro.

ගමක හෝ වේවා, වනයක හෝ වේවා, කොතැනකදී සර්පයෙකු දුටුවද, ඌ කුඩා යැයි සිතා මිනිසෙකු විසින් අවඥාවට හෝ අපහාසයට පත් නොකළ යුතු ය.

‘‘Uccāvacehi vaṇṇehi, urago carati tejasī ;

So āsajja ḍaṃse bālaṃ, naraṃ nāriñca ekadā;

Tasmā taṃ parivajjeyya, rakkhaṃ jīvitamattano.

විවිධ වර්ණයන්ගෙන් යුතු ඒ තේජවන්ත සර්පයා හැසිරෙන්නේ ය. ඌ කිසියම් දිනෙක තමා අසලට පැමිණි අඥාන පුරුෂයෙකු හෝ ස්ත්‍රියක වෙත දෂ්ට කළ හැකි ය. එහෙයින් තමාගේ ජීවිතය ආරක්ෂා කරගනු කැමති තැනැත්තා ඌ (එවැනි සර්පයන්) මඟහැරිය යුතු ය.

‘‘Pahūtabhakkhaṃ jālinaṃ, pāvakaṃ kaṇhavattaniṃ;

Daharoti nāvajāneyya, na naṃ paribhave naro.

මහරජ, බොහෝ දේ දවන, දැල් සහිත, කළු පැහැති ගමන් මඟක් (අළු මාවතක්) ඇති ඒ ගින්න 'කුඩා ය' කියා මිනිසෙකු විසින් අවඥාවට හෝ අපහාසයට පත් නොකළ යුතු ය.

‘‘Laddhā hi so upādānaṃ, mahā hutvāna pāvako;

So āsajja ḍahe bālaṃ, naraṃ nāriñca ekadā;

Tasmā taṃ parivajjeyya, rakkhaṃ jīvitamattano.

මක්නිසාද යත්, ඒ ගින්න දර (ඉන්ධන) ලැබූ විට මහත් වී, කිසියම් දිනෙක තමා අසලට පැමිණි අඥාන පුරුෂයෙකු හෝ ස්ත්‍රියක දවාලිය හැකි බැවිනි. එහෙයින් තමාගේ ජීවිතය ආරක්ෂා කරගනු කැමති තැනැත්තා ඒ (ගින්න) මඟහැරිය යුතු ය.

‘‘Vanaṃ yadaggi ḍahati, pāvako kaṇhavattanī;

Jāyanti tattha pārohā, ahorattānamaccaye.

කළු පැහැති මඟක් ඇති ගින්න වනයක් දවාලූවත්, දිවා රාත්‍රීන් ගෙවී ගිය පසු එහි යළිත් පැළෑටි හටගන්නේ ය.

‘‘Yañca kho sīlasampanno, bhikkhu ḍahati tejasā;

Na tassa puttā pasavo, dāyādā vindare dhanaṃ;

Anapaccā adāyādā, tālāvatthū bhavanti te.

මහරජ, සිල්වත් භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් සිය (සිල්) තේජසින් යමෙකු දවාලූ කල්හි, ඔහුට දූ දරුවන් හෝ ගවමහිසාදීන් ඉතුරු නොවේ. උරුමකරුවන්ට ධනයක් හිමි නොවේ. දූ දරුවන් හා උරුමකරුවන් රහිත වූ ඔවුහු හිස සිඳුණු තල් කඳන් මෙන් විනාශ වී යති.

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Bhujaṅgamaṃ pāvakañca, khattiyañca yasassinaṃ;

Bhikkhuñca sīlasampannaṃ, sammadeva samācare’’ti.

එහෙයින් තමාගේ යහපත දකින නැණවත් පුරුෂයා, සර්පයා ද, ගින්න ද, පිරිවර සහිත ක්ෂත්‍රියයා ද, සිල්වත් භික්ෂූන් වහන්සේ ද යන මොවුන් කෙරෙහි මනා කොට (ගෞරවයෙන්) පිළිපැදිය යුතු ය.

Evaṃ vutte, rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya[Pg.70], paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේ ය: 'ස්වාමීනි, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනි, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනි, යම් සේ යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කර පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, මංමුළා වූවෙකුට මඟ පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, ඇස් ඇති අයට රූප දැකීම පිණිස අඳුරේ තෙල් පහනක් දල්වා දරන්නාක් මෙන් ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, භික්ෂු සංඝරත්නය ද සරණ යමි. ස්වාමීනි, අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා පිළිගන්නා සේක්වා!'

2. Purisasuttaṃ

2. පුරිස සූත්‍රය

113. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante, purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti?

113. සැවැත් නුවරදී ය. එකල්හි කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේ ය. එකත්පසක හුන් කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසුවේ ය: 'ස්වාමීනි, පුරුෂයෙකු තුළ උපදින කවර ධර්මයන් ඔහුගේ අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ අසහනය පිණිස පවතී ද?'

‘‘Tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Katame tayo? Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Doso kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti. Idamavoca…pe…

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: 'මහරජ, පුරුෂයෙකු තුළ උපදින ධර්මයන් තුනක් ඔහුගේ අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ අසහනය පිණිස පවතී. ඒ තුන කවරේ ද? මහරජ, පුරුෂයෙකු තුළ උපදින ලෝභය ඔහුගේ අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ අසහනය පිණිස පවතී. මහරජ, පුරුෂයෙකු තුළ උපදින දෝෂය (ද්වේෂය) ඔහුගේ අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ අසහනය පිණිස පවතී. මහරජ, පුරුෂයෙකු තුළ උපදින මෝහය ඔහුගේ අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ අසහනය පිණිස පවතී. මහරජ, පුරුෂයෙකු තුළ උපදින මේ ධර්මයන් තුන ඔහුගේ අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ අසහනය පිණිස පවතී.'

‘‘Lobho doso ca moho ca, purisaṃ pāpacetasaṃ;

Hiṃsanti attasambhūtā, tacasāraṃva samphala’’nti.

ලෝභය ද, ද්වේෂය ද, මෝහය ද යන මේවා තමා තුළම හටගෙන, පවිටු සිත් ඇති පුරුෂයාව විනාශ කරයි. ඒ, උණ ගස හෝ බට ගස තමාගේම ඵලය (ගෙඩිය) නිසා විනාශ වී යන්නාක් මෙනි.

3. Jarāmaraṇasuttaṃ

3. ජරා මරණ සූත්‍රය

114. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, jātassa aññatra jarāmaraṇā’’ti? ‘‘Natthi kho, mahārāja, jātassa aññatra jarāmaraṇā. Yepi te, mahārāja, khattiyamahāsālā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā pahūtajātarūparajatā [Pg.71] pahūtavittūpakaraṇā pahūtadhanadhaññā, tesampi jātānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇā. Yepi te, mahārāja, brāhmaṇamahāsālā…pe… gahapatimahāsālā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā pahūtajātarūparajatā pahūtavittūpakaraṇā pahūtadhanadhaññā, tesampi jātānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇā. Yepi te, mahārāja, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññāvimuttā, tesaṃ pāyaṃ kāyo bhedanadhammo nikkhepanadhammo’’ti. Idamavoca…pe…

114. සැවැත් නුවරදී ය. එකත්පසක හුන් කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසුවේ ය: 'ස්වාමීනි, උපන් සත්වයාට ජරා මරණ හැර වෙනත් යමක් (බලාපොරොත්තු විය හැකි) තිබේ ද?' 'මහරජ, උපන් සත්වයාට ජරා මරණ හැර වෙනත් යමක් නැත. මහරජ, මහත් ධනය ඇති, මහත් සම්පත් ඇති, බොහෝ රන් රිදී ඇති, බොහෝ උපකරණ හා වස්තුව ඇති, බොහෝ ධන ධාන්‍ය ඇති යම් ඒ මහාසාල ක්ෂත්‍රියයෝ වෙත් ද, උපත ලැබූ ඔවුන්ට ද ජරා මරණ හැර අන් දෙයක් නැත. මහරජ, මහාසාල බ්‍රාහ්මණයන් වේවා ... මහාසාල ගෘහපතියන් වේවා ... ඔවුන්ට ද ජරා මරණ හැර අන් දෙයක් නැත. මහරජ, යම් ඒ ක්ෂීණාශ්‍රව වූ, බඹසර වැස නිම කළ, කළ යුතු දේ නිම කළ, බහා තැබූ බර ඇති, පරමාර්ථය සාක්ෂාත් කළ, භව සංයෝජන ප්‍රහීණ කළ, මනා දැනුමෙන් විමුක්තිය ලැබූ රහතන් වහන්සේලා වෙත් ද, උන්වහන්සේලාගේ පවා මේ ශරීරය බිඳී යන ස්වභාවයෙන් හා අතහැර දැමිය යුතු ස්වභාවයෙන් යුක්ත වේ.'

‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā,Atho sarīrampi jaraṃ upeti;

Satañca dhammo na jaraṃ upeti,Santo have sabbhi pavedayantī’’ti.

මනාව විසිතුරු කළ රජුන්ගේ රථ පවා දිරා යයි. එලෙසම මේ ශරීරය ද ජරාවට පත් වෙයි. නමුත් සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මය (නිවන) ජරාවට පත් නොවේ. සත්පුරුෂයෝ සත්පුරුෂයන් සමඟ ඒ බව පවසති.

4. Piyasuttaṃ

4. පිය සූත්‍රය

115. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘kesaṃ nu kho piyo attā, kesaṃ appiyo attā’ti? Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ye ca kho keci kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti; tesaṃ appiyo attā’. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘piyo no attā’ti, atha kho tesaṃ appiyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi appiyo appiyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ appiyo attā. Ye ca kho keci kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ piyo attā. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘appiyo no attā’ti; atha kho tesaṃ piyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi piyo piyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ piyo attā’’ti.

115. සැවැත් නුවරදීය. එක්පසෙක හුන් පසේනදී කොසොල් රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: ’ස්වාමීනි, හුදෙකලාව විවේකීව සිටි මට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය: ‘කාට නම් තමා තමාට ප්‍රිය වේද, කාට නම් තමා තමාට අප්‍රිය වේද?’ ස්වාමීනි, ඉක්බිති මට මෙසේ සිතුණි: ‘යම් කෙනෙක් කයින් දුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, වචනයෙන් දුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, මනසින් දුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, ඔවුන්ට තමා අප්‍රිය වේ. ඔවුන් ‘අපට අප ප්‍රියය’යි කීවත්, සැබවින්ම ඔවුන්ට තමා අප්‍රියය. ඒ කවර හෙයින්ද? අප්‍රියයෙකු අප්‍රියයෙකුට යම් නපුරක් කරන්නේද, ඔවුහු තමා විසින්ම තමාට එම නපුර කරගන්නා බැවිනි. එබැවින් ඔවුන්ට තමා අප්‍රියය. එහෙත් යම් කෙනෙක් කයින් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, වචනයෙන් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, මනසින් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, ඔවුන්ට තමා ප්‍රිය වේ. ඔවුන් ‘අපට අප අප්‍රියය’යි කීවත්, සැබවින්ම ඔවුන්ට තමා ප්‍රියය. ඒ කවර හෙයින්ද? ප්‍රියයෙකු ප්‍රියයෙකුට යම් යහපතක් කරන්නේද, ඔවුහු තමා විසින්ම තමාට එම යහපත කරගන්නා බැවිනි. එබැවින් ඔවුන්ට තමා ප්‍රියය.’”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Ye hi keci, mahārāja, kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti; tesaṃ appiyo attā. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘piyo no attā’ti, atha kho tesaṃ appiyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi, mahārāja, appiyo appiyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ appiyo attā. Ye ca kho keci, mahārāja, kāyena [Pg.72] sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ piyo attā. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘appiyo no attā’ti; atha kho tesaṃ piyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi mahārāja, piyo piyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ piyo attā’’ti. Idamavoca…pe…

“මහාරාජය, එය එසේමය! මහාරාජය, එය එසේමය! මහාරාජය, යම් කෙනෙක් කයින් දුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, වචනයෙන් දුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, මනසින් දුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, ඔවුන්ට තමා අප්‍රිය වේ. ඔවුන් ‘අපට අප ප්‍රියය’යි කීවත්, සැබවින්ම ඔවුන්ට තමා අප්‍රියය. ඒ කවර හෙයින්ද? මහාරාජය, අප්‍රියයෙකු අප්‍රියයෙකුට යම් නපුරක් කරන්නේද, ඔවුහු තමා විසින්ම තමාට එම නපුර කරගන්නා බැවිනි. එබැවින් ඔවුන්ට තමා අප්‍රියය. මහාරාජය, යම් කෙනෙක් කයින් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, වචනයෙන් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, මනසින් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, ඔවුන්ට තමා ප්‍රිය වේ. ඔවුන් ‘අපට අප අප්‍රියය’යි කීවත්, සැබවින්ම ඔවුන්ට තමා ප්‍රියය. ඒ කවර හෙයින්ද? මහාරාජය, ප්‍රියයෙකු ප්‍රියයෙකුට යම් යහපතක් කරන්නේද, ඔවුහු තමා විසින්ම තමාට එම යහපත කරගන්නා බැවිනි. එබැවින් ඔවුන්ට තමා ප්‍රියය.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක...

‘‘Attānañce piyaṃ jaññā, na naṃ pāpena saṃyuje;

Na hi taṃ sulabhaṃ hoti, sukhaṃ dukkaṭakārinā.

“තමා තමාට ප්‍රිය බව දන්නේ නම්, තමා පවෙහි නොයෙදවිය යුතුය. මක්නිසාද යත්, නපුරුකම් කරන්නාට සැපතක් ලැබීම පහසු නොවන බැවිනි.”

‘‘Antakenādhipannassa, jahato mānusaṃ bhavaṃ;

Kiñhi tassa sakaṃ hoti, kiñca ādāya gacchati;

Kiñcassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī.

“මාරයා විසින් මැඩපවත්වන ලදුව, මිනිස් භවය අත්හැර යන ඔහුට තමාගේම කියා කුමක් ඉතිරි වේද? ඔහු කුමක් රැගෙන යයිද? නොබැඳි සෙවනැල්ල මෙන් ඔහු පසුපස එන්නේ කුමක්ද?”

‘‘Ubho puññañca pāpañca, yaṃ macco kurute idha;

Tañhi tassa sakaṃ hoti, tañca ādāya gacchati;

Tañcassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī.

“මනුෂ්‍යයා මෙලොවදී රැස්කරන පින හා පව යන දෙකම ඔහු සතු දෙය වෙයි. ඔහු රැගෙන යන්නේද එයමය. කිසිවිටෙකත් වෙන් නොවන සෙවනැල්ල මෙන් එය ඔහු පසුපසම එයි.”

‘‘Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“එබැවින් මතු පරලොව ජීවිතය වෙනුවෙන් පින් රැස්කළ යුතුය. පරලොවදී සත්ත්වයන්ට එකම පිහිට වන්නේ තමන් කළ පිනම වේ.”

5. Attarakkhitasuttaṃ

5. “අත්ත රක්ඛිත සූත්‍රය”

116. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘kesaṃ nu kho rakkhito attā, kesaṃ arakkhito attā’ti? Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ye kho keci kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti; tesaṃ arakkhito attā. Kiñcāpi te hatthikāyo vā rakkheyya, assakāyo vā rakkheyya, rathakāyo vā rakkheyya, pattikāyo vā rakkheyya; atha kho tesaṃ arakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Bāhirā hesā rakkhā, nesā rakkhā ajjhattikā; tasmā tesaṃ arakkhito attā. Ye ca kho keci kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ rakkhito attā. Kiñcāpi te neva hatthikāyo rakkheyya, na assakāyo rakkheyya, na rathakāyo rakkheyya[Pg.73], na pattikāyo rakkheyya; atha kho tesaṃ rakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Ajjhattikā hesā rakkhā, nesā rakkhā bāhirā; tasmā tesaṃ rakkhito attā’’’ti.

116. සැවැත් නුවරදීය. එක්පසෙක හුන් පසේනදී කොසොල් රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: ’ස්වාමීනි, හුදෙකලාව විවේකීව සිටි මට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය: ‘කාගේ ආත්මය ආරක්ෂිතද, කාගේ ආත්මය අනාරක්ෂිතද?’ ස්වාමීනි, එවිට මට මෙසේ සිතුණි: ‘යම් කෙනෙක් කයින් දුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, වචනයෙන් දුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, මනසින් දුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, ඔවුන්ගේ ආත්මය අනාරක්ෂිතය. ඔවුන්ව ඇතෙකු මඟින් හෝ අශ්වයෙකු මඟින් හෝ රථයකින් හෝ පාබල හමුදාවකින් හෝ ආරක්ෂා කළත්, සැබවින්ම ඔවුන්ගේ ආත්මය අනාරක්ෂිතය. ඒ කවර හෙයින්ද? එම ආරක්ෂාව බාහිර එකක් මිස ආධ්‍යාත්මික ආරක්ෂාවක් නොවන බැවිනි. එබැවින් ඔවුන්ගේ ආත්මය අනාරක්ෂිතය. එහෙත් යම් කෙනෙක් කයින් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, වචනයෙන් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, මනසින් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, ඔවුන්ගේ ආත්මය ආරක්ෂිතය. ඔවුන්ව ඇතුන්, අශ්වයන්, රථ හෝ පාබල හමුදාවන් මඟින් ආරක්ෂා නොකළත්, සැබවින්ම ඔවුන්ගේ ආත්මය ආරක්ෂිතය. ඒ කවර හෙයින්ද? එම ආරක්ෂාව ආධ්‍යාත්මික ආරක්ෂාවක් වන අතර බාහිර එකක් නොවන බැවිනි. එබැවින් ඔවුන්ගේ ආත්මය ආරක්ෂිතය.’”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Ye hi keci, mahārāja, kāyena duccaritaṃ caranti…pe… tesaṃ arakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Bāhirā hesā, mahārāja, rakkhā, nesā rakkhā ajjhattikā; tasmā tesaṃ arakkhito attā. Ye ca kho keci, mahārāja, kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ rakkhito attā. Kiñcāpi te neva hatthikāyo rakkheyya, na assakāyo rakkheyya, na rathakāyo rakkheyya, na pattikāyo rakkheyya; atha kho tesaṃ rakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Ajjhattikā hesā, mahārāja, rakkhā, nesā rakkhā bāhirā; tasmā tesaṃ rakkhito attā’’ti. Idamavoca…pe…

“මහාරාජයෙනි, එය එසේමයි! මහාරාජයෙනි, එය එසේමයි! මහාරාජයෙනි, යම් කෙනෙක් කයෙන් දුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද... (පෙ)... ඔවුන්ගේ ආත්මය අනාරක්ෂිතය. එයට හේතුව කුමක්ද? මහාරාජයෙනි, එම ආරක්ෂාව බාහිර එකකි, එය අධ්‍යාත්මික ආරක්ෂාවක් නොවේ. එබැවින් ඔවුන්ගේ ආත්මය අනාරක්ෂිතය. මහාරාජයෙනි, යම් කෙනෙක් කයෙන් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, වචනයෙන් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, මනසින් සුසිරිතෙහි යෙදෙත්ද, ඔවුන්ගේ ආත්මය ආරක්ෂිතය. ඇත් සේනාව, අස් සේනාව, රථ සේනාව හෝ පාබල සේනාව ඔවුන්ව ආරක්ෂා නොකළද, ඔවුන්ගේ ආත්මය ආරක්ෂිතය. එයට හේතුව කුමක්ද? මහාරාජයෙනි, එම ආරක්ෂාව අධ්‍යාත්මික එකකි, එය බාහිර ආරක්ෂාවක් නොවේ. එබැවින් ඔවුන්ගේ ආත්මය ආරක්ෂිතය.” මෙය වදාළ සේක... (පෙ)...

‘‘Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro;

Manasā saṃvaro sādhu, sādhu sabbattha saṃvaro;

Sabbattha saṃvuto lajjī, rakkhitoti pavuccatī’’ti.

“කය සංවර කර ගැනීම මැනවි, වචනය සංවර කර ගැනීම මැනවි. මනස සංවර කර ගැනීම මැනවි, හැම තැනම සංවරය මැනවි. හැම තැනම සංවර වූ, ලජ්ජා භය ඇති තැනැත්තා ‘ආරක්ෂිතයෙක්’ යැයි කියනු ලැබේ.”

6. Appakasuttaṃ

6. අප්පක සූත්‍රය

117. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘appakā te sattā lokasmiṃ ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā na ceva majjanti, na ca pamajjanti, na ca kāmesu gedhaṃ āpajjanti, na ca sattesu vippaṭipajjanti. Atha kho eteva bahutarā sattā lokasmiṃ ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā majjanti ceva pamajjanti, ca kāmesu ca gedhaṃ āpajjanti, sattesu ca vippaṭipajjantī’’’ti.

117. ශ්‍රාවස්ති නිදානයයි. එකත්පසක උන් කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, මෙහි හුදෙකලාව විවේකීව සිටින මට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය - ‘ලෝකයෙහි යම් සත්ත්ව කෙනෙක් ඉතා උසස් වූ මහත් වූ සම්පත් ලබා මත් නොවෙත්ද, ප්‍රමාද නොවෙත්ද, කාමයන්හි දැඩි ගිජු බවට පත් නොවෙත්ද, සත්ත්වයන්ට විරුද්ධව වැරදි ලෙස ක්‍රියා නොවෙත්ද, එවැනි සත්ත්වයෝ ඉතා ස්වල්ප වෙති. එහෙත් ලෝකයෙහි යම් සත්ත්ව කෙනෙක් මහත් වූ සම්පත් ලබා මත් වෙත්ද, ප්‍රමාද වෙත්ද, කාමයන්හි දැඩි ගිජු බවට පත් වෙත්ද, සත්ත්වයන්ට විරුද්ධව වැරදි ලෙස ක්‍රියා කරත්ද, එවැනි සත්ත්වයෝම ඉතා බහුල වෙති.’”}, {

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Appakā te, mahārāja, sattā lokasmiṃ, ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā na ceva majjanti, na ca pamajjanti, na ca kāmesu gedhaṃ āpajjanti, na ca sattesu vippaṭipajjanti. Atha kho eteva bahutarā sattā lokasmiṃ, ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā [Pg.74] majjanti ceva pamajjanti ca kāmesu ca gedhaṃ āpajjanti, sattesu ca vippaṭipajjantī’’ti. Idamavoca…pe…

“මහාරාජයෙනි, එය එසේමයි! මහාරාජයෙනි, එය එසේමයි! මහාරාජයෙනි, ලෝකයෙහි යම් සත්ත්ව කෙනෙක් මහත් වූ සම්පත් ලබා මත් නොවෙත්ද, ප්‍රමාද නොවෙත්ද, කාමයන්හි දැඩි ගිජු බවට පත් නොවෙත්ද, සත්ත්වයන්ට විරුද්ධව වැරදි ලෙස ක්‍රියා නොවෙත්ද, එවැනි සත්ත්වයෝ ඉතා ස්වල්ප වෙති. එහෙත් මහාරාජයෙනි, ලෝකයෙහි යම් සත්ත්ව කෙනෙක් මහත් වූ සම්පත් ලබා මත් වෙත්ද, ප්‍රමාද වෙත්ද, කාමයන්හි දැඩි ගිජු බවට පත් වෙත්ද, සත්ත්වයන්ට විරුද්ධව වැරදි ලෙස ක්‍රියා කරත්ද, එවැනි සත්ත්වයෝම ඉතා බහුල වෙති.” මෙය වදාළ සේක... (පෙ)...

‘‘Sārattā kāmabhogesu, giddhā kāmesu mucchitā;

Atisāraṃ na bujjhanti, migā kūṭaṃva oḍḍitaṃ;

Pacchāsaṃ kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.

“කාම සම්පත්හි ඇලුණු, කාමයන්හි ගිජු වූ, මුළා වූවෝ අටවන ලද මලපුඩුවට හසු වන මුවන් මෙන් තමන් කරන්නේ අතික්‍රමණයකැයි (වැරැද්දකැයි) වටහා නොගනිති. පසුව එහි විපාකය ඉතා කටුක වේ. මන්ද යත්, ඔහුගේ විපාකය පවිටු බැවිනි.”

7. Aḍḍakaraṇasuttaṃ

7. අඩ්ඪකරණ සූත්‍රය

118. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, aḍḍakaraṇe nisinno passāmi khattiyamahāsālepi brāhmaṇamahāsālepi gahapatimahāsālepi aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ sampajānamusā bhāsante. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘alaṃ dāni me aḍḍakaraṇena, bhadramukho dāni aḍḍakaraṇena paññāyissatī’’’ti.

118. ශ්‍රාවස්ති නිදානයයි. එකත්පසක උන් කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, මෙහි මම විනිශ්චය සභාවේ සිටින විට, මහත් වස්තුවක් ඇති, මහත් සම්පත් ඇති, බොහෝ රන් රිදී ඇති, බොහෝ උපකරණ හා ධන ධාන්‍ය ඇති ක්ෂත්‍රිය මහාසාරයන්, බ්‍රාහ්මණ මහාසාරයන් මෙන්ම ගෘහපති මහාසාරයන් පවා කාමය හේතුවෙන්, කාමය නිදානය කොටගෙන, කාමය නිසාම දැන දැන බොරු කියනු දකිමි. ස්වාමීනී, එවිට මට මෙසේ සිතුණි - ‘දැන් මට මේ විනිශ්චය කටයුතු වලින් ඇති ප්‍රයෝජනය කිම? දැන් භද්‍රමුඛයා (විඩූඩභ) විනිශ්චය කටයුතු මගින් ප්‍රකට වනු ඇත.’”}, {

‘‘(Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ mahārāja!) Yepi te, mahārāja, khattiyamahāsālā brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā pahūtajātarūparajatā pahūtavittūpakaraṇā pahūtadhanadhaññā kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ sampajānamusā bhāsanti; tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. Idamavoca…pe…

“(මහාරාජයෙනි, එය එසේමයි! මහාරාජයෙනි, එය එසේමයි!) මහාරාජයෙනි, යම් ඒ ක්ෂත්‍රිය මහාසාර, බ්‍රාහ්මණ මහාසාර, ගෘහපති මහාසාර කෙනෙක් මහත් ධන සම්පත් ඇතිව, බොහෝ රන් රිදී, උපකරණ හා ධන ධාන්‍ය ඇතිව කාමය හේතුවෙන්, කාමය නිදානය කොටගෙන, කාමය නිසාම දැන දැන බොරු කියත්ද; එය ඔවුන්ට දීර්ඝ කාලයක් අහිත පිණිසත්, දුක් පිණිසත් පවතිනු ඇත.” මෙය වදාළ සේක... (පෙ)...

‘‘Sārattā kāmabhogesu, giddhā kāmesu mucchitā;

Atisāraṃ na bujjhanti, macchā khippaṃva oḍḍitaṃ;

Pacchāsaṃ kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.

“කාම සම්පත්හි ඇලුණු, කාමයන්හි ගිජු වූ, මුළා වූවෝ අටවන ලද දැලට හසු වන මසුන් මෙන් තමන් කරන්නේ අතික්‍රමණයකැයි වටහා නොගනිති. පසුව එහි විපාකය ඉතා කටුක වේ. මන්ද යත්, ඔහුගේ විපාකය පවිටු බැවිනි.”

8. Mallikāsuttaṃ

8. මල්ලිකා සූත්‍රය

119. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo mallikāya deviyā saddhiṃ uparipāsādavaragato hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṃ deviṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’’ti? ‘‘Natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro. Tuyhaṃ pana, mahārāja, atthañño [Pg.75] koci attanā piyataro’’ti? ‘‘Mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’’ti.

119. ශ්‍රාවස්ති නිදානයයි. එකල්හි කොසොල් රජතුමා මල්ලිකා දේවිය සමග රම්‍ය වූ ප්‍රාසාදයේ උඩුමහලට ගොස් සිටියේය. එවිට කොසොල් රජතුමා මල්ලිකා දේවියගෙන් මෙසේ ඇසීය: “මල්ලිකාවෙනි, ඔබට තමන්ට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය වූ වෙනත් අයෙකු සිටීද?” “මහාරාජයෙනි, මට තමන්ට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය වූ වෙනත් කිසිවෙකු නැත. එහෙත් මහාරාජයෙනි, ඔබට තමන්ට වඩා ප්‍රිය වූ වෙනත් අයෙකු සිටීද?” “මල්ලිකාවෙනි, මටද තමන්ට වඩා ප්‍රිය වූ වෙනත් කිසිවෙකු නැත.”

Atha kho rājā pasenadi kosalo pāsādā orohitvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, mallikāya deviyā saddhiṃ uparipāsādavaragato mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ – ‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’ti? Evaṃ vutte, bhante, mallikā devī maṃ etadavoca – ‘natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro. Tuyhaṃ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro’ti? Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ – ‘mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’’ti.

එකල්හි කොසොල් රජු ප්‍රාසාදයෙන් බැස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනාකොට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් කොසොල් රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවේය: “ස්වාමීනි, මම මල්ලිකා දේවිය සමග උතුම් ප්‍රාසාදය මතුපිට සිටියදී මල්ලිකා දේවියගෙන් මෙසේ ඇසුවෙමි: ‘මල්ලිකාවෙනි, තමාට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙනත් කිසිවෙකු ඔබට සිටීද?’ මෙසේ ඇසූ කල ස්වාමීනි, මල්ලිකා දේවිය මට මෙසේ කීවාය: ‘මහරජතුමනි, මට මා හැර තමාට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙනත් කිසිවෙකු නැත. මහරජතුමනි, ඔබට තමාට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙනත් කිසිවෙකු සිටීද?’ මෙසේ පැවසූ කල ස්වාමීනි, මම මල්ලිකා දේවියට මෙසේ කීවෙමි: ‘මල්ලිකාවෙනි, මටද මා හැර තමාට වඩා වැඩියෙන් ප්‍රිය කරන වෙනත් කිසිවෙකු නැත’ කියායි.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ කරුණ දැන, ඒ වේලාවෙහි මෙම ගාථාව වදාළ සේක:

‘‘Sabbā disā anuparigamma cetasā,Nevajjhagā piyataramattanā kvaci;

Evaṃ piyo puthu attā paresaṃ,Tasmā na hiṃse paramattakāmo’’ti.

“සියලු දිශාවන් මනසින් විමසා බැලුවද, තමාට වඩා ප්‍රිය වූ කිසිවෙකු කොතැනකවත් සොයාගත නොහැකි විය. මෙලෙසම අන් අයටද තම තමාම ප්‍රිය වන්නේය; එබැවින් තමාට යහපත කැමති තැනැත්තා අන් අයට හිංසා නොකළ යුතුය.”

9. Yaññasuttaṃ

9. යාග සූත්‍රය

120. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa mahāyañño paccupaṭṭhito hoti, pañca ca usabhasatāni pañca ca vacchatarasatāni pañca ca vacchatarisatāni pañca ca ajasatāni pañca ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya. Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karonti.

120. සැවැත් නුවරදීය. එකල්හි කොසොල් රජු විසින් මහත් වූ යාගයක් පිළියෙළ කර තිබුණි. ඒ යාගය සඳහා ගොනුන් පන්සියයක්ද, වස්සන් පන්සියයක්ද, වැස්සියන් පන්සියයක්ද, එළුවන් පන්සියයක්ද, බැටළුවන් පන්සියයක්ද යාග කණුවල බඳනා ලදහ. එම රජුගේ යම් දාසයෝ හෝ මෙහෙකරුවෝ හෝ කම්කරුවෝ වූවාහුද, ඔවුහුද දණ්ඩනයට හා භයට බියපත් වූවාහු, කඳුළු පිරුණු මුහුණින් යුතුව හඬමින් යාගයේ වැඩ කටයුතු කළහ.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, rañño pasenadissa kosalassa mahāyañño paccupaṭṭhito [Pg.76] hoti, pañca ca usabhasatāni pañca ca vacchatarasatāni pañca ca vacchatarisatāni pañca ca ajasatāni pañca ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya. Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karontī’’ti.

ඉක්බිති බොහෝ භික්ෂූහු පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍රය හා සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු සිඟා වැඩියහ. සැවැත් නුවර පිඬු සිඟා වැඩ නිමවා, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, මෙහි කොසොල් රජු විසින් මහත් වූ යාගයක් පිළියෙළ කර තිබේ. ඒ යාගය සඳහා ගොනුන් පන්සියයක්, වස්සන් පන්සියයක්, වැස්සියන් පන්සියයක්, එළුවන් පන්සියයක් සහ බැටළුවන් පන්සියයක් යාග කණුවල බඳනා ලදහ. රජුගේ යම් දාසයෝ හෝ මෙහෙකරුවෝ හෝ කම්කරුවෝ වෙත්ද, ඔවුහුද දණ්ඩනයට හා භයට බියපත්ව, කඳුළු පිරුණු මුහුණින් හඬමින් යාගයේ වැඩ කටයුතු කරති.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ කරුණ දැන ඒ වේලාවෙහි මෙම ගාථාවන් වදාළ සේක:

‘‘Assamedhaṃ purisamedhaṃ, sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷhaṃ;

Mahāyaññā mahārambhā, na te honti mahapphalā.

“අශ්වමේධය, පුරිසමේධය, සම්මාපාසය, වාජපෙය්‍යය සහ නිරග්ගළය යන මහත් වූ කටයුතු සහිත මහා යාගයෝ මහත් ඵල ගෙන දෙන්නෝ නොවෙති.

‘‘Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā yattha haññare;

Na taṃ sammaggatā yaññaṃ, upayanti mahesino.

යම් යාගයක එළුවන්, බැටළුවන් හා ගවයන් යන විවිධ සතුන් මරනු ලැබෙත්ද, මනා පිළිවෙතින් යුත් මහේසීහු (රහතන් වහන්සේලා) ඒ යාගය වෙත නොවඩිති.

‘‘Ye ca yaññā nirārambhā, yajanti anukulaṃ sadā;

Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā nettha haññare;

Etaṃ sammaggatā yaññaṃ, upayanti mahesino.

යම් යාගයක් සතුන් මැරීමකින් තොර වූයේද, කුල සිරිත් පරිදි නිරන්තරයෙන් දෙන ලද්දේද, එහි එළුවන්, බැටළුවන් හා ගවයන් යන විවිධ සතුන් මරනු නොලැබෙත්. මනා පිළිවෙතින් යුත් මහේසීහු ඒ යාගය වෙත වඩිති.

‘‘Etaṃ yajetha medhāvī, eso yañño mahapphalo;

Etañhi yajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo;

Yañño ca vipulo hoti, pasīdanti ca devatā’’ti.

නුවණැත්තා එවැනි යාගයක් කළ යුතුය. ඒ යාගය මහත් ඵල ගෙන දෙයි. එවැනි යාගයක් කරන්නාට යහපතක්ම වේ, අයහපතක් නොවේ. එම යාගය මහත් වූවකි; දෙවියෝද ඒ ගැන පැහැදෙති.”

10. Bandhanasuttaṃ

10. බන්ධන සූත්‍රය

121. Tena kho pana samayena raññā pasenadinā kosalena mahājanakāyo bandhāpito hoti, appekacce rajjūhi appekacce andūhi appekacce saṅkhalikāhi.

121. එකල්හි කොසොල් රජු විසින් බොහෝ ජනයා බැඳ තබන ලදහ. ඇතමෙක් ලණුවලින්ද, ඇතමෙක් විලංගුවලින්ද, ඇතමෙක් යදම්වලින්ද බැඳ තිබුණි.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, raññā pasenadinā kosalena mahājanakāyo bandhāpito, appekacce rajjūhi appekacce andūhi appekacce saṅkhalikāhī’’ti.

ඉක්බිති බොහෝ භික්ෂූහු පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍ර හා සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු සිඟා වැඩියහ. සැවැත් නුවර පිඬු සිඟා නිමවා, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, මෙහි කොසොල් රජු විසින් බොහෝ ජනයා බැඳ තබන ලදහ. ඇතමෙක් ලණුවලින්ද, ඇතමෙක් විලංගුවලින්ද, ඇතමෙක් යදම්වලින්ද බැඳ ඇත.”

Atha [Pg.77] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ කරුණ දැන ඒ වේලාවෙහි මෙම ගාථාවන් වදාළ සේක:

‘‘Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā,Yadāyasaṃ dārujaṃ pabbajañca;

Sārattarattā maṇikuṇḍalesu,Puttesu dāresu ca yā apekkhā.

“යකඩින් තැනූ, ලීයෙන් තැනූ හෝ හණ වැලින් කළ ඒ බැඳුම දැඩි බැඳුමක් යැයි නුවණැත්තෝ නොකියති. මැණික් හා කුණ්ඩලාභරණ කෙරෙහි ඇති තදබල ඇල්මද, අඹු දරුවන් කෙරෙහි ඇති යම් ආලයෙක් වේද (එයම බැඳුමකි).

‘‘Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā,Ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ;

Etampi chetvāna paribbajanti,Anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyā’’ti.

පහත් තැන් කරා ඇදගෙන යන, ලිහිල් ලෙස පෙනෙන නමුත් මුදාලීමට අපහසු ඒ බැඳීම දැඩි බැඳුමක් යැයි නුවණැත්තෝ කියති. නුවණැත්තෝ ඒ බැඳීමද සිඳලියා, අපේක්ෂා රහිතව, කාම සැපය අතහැර පැවිදි වෙති.”

Paṭhamo vaggo.

පළමුවන වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය:

Daharo puriso jarā, piyaṃ attānarakkhito;

Appakā aḍḍakaraṇaṃ, mallikā yaññabandhananti.

දහර සූත්‍රය, පුරිස සූත්‍රය, ජරා සූත්‍රය, පිය සූත්‍රය, අත්තාරක්ඛිත සූත්‍රය, අප්පක සූත්‍රය, අඩ්ඩකරණ සූත්‍රය, මල්ලිකා සූත්‍රය, යඤ්ඤ සූත්‍රය සහ බන්ධන සූත්‍රය යනු දසයකි.

2. Dutiyavaggo

2. දෙවන වර්ගය

1. Sattajaṭilasuttaṃ

1. සත්තජටිල සූත්‍රය

122. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito bahidvārakoṭṭhake nisinno hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.

122. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර පූර්වාරාමය නම් වූ මිගාරමාතෘ ප්‍රාසාදයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව වැඩසිටීමෙන් (ඵලසමාපත්තියෙන්) නැගී සිට ප්‍රාසාදයේ බාහිර ද්වාර මණ්ඩපයෙහි වැඩසිටි සේක. ඉක්බිති කොසොල් රජ පසේනදී රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසක වාඩි විය.

Tena kho pana samayena satta ca jaṭilā satta ca nigaṇṭhā satta ca acelakā satta ca ekasāṭakā satta ca paribbājakā parūḷhakacchanakhalomā khārivividhamādāya bhagavato avidūre atikkamanti. Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ [Pg.78] pathaviyaṃ nihantvā yena te satta ca jaṭilā satta ca nigaṇṭhā satta ca acelakā satta ca ekasāṭakā satta ca paribbājakā tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāvesi – ‘‘rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo…pe… rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo’’ti.

එකල දිගු කිහිලි මයිල්, නියපොතු හා ලොම් ඇති ජටිලයන් සත් දෙනෙක් ද, නිගණ්ඨයන් සත් දෙනෙක් ද, අචේලකයන් සත් දෙනෙක් ද, ඒකසාටකයන් සත් දෙනෙක් ද, පරිබ්‍රාජකයන් සත් දෙනෙක් ද විවිධ තවුස් පිරිකර ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් ගමන් කළහ. එවිට කොසොල් රජ පසේනදී රජතුමා අසුනින් නැගිට, සළුව එකාංශ කරගෙන, දකුණු දණමඬල බිම තබා, ඒ ජටිලයන්, නිගණ්ඨයන්, අචේලකයන්, ඒකසාටකයන් හා පරිබ්‍රාජකයන් සිටි දිශාවට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට තුන් වරක් තමන්ගේ නම ප්‍රකාශ කළේය: "ස්වාමීනි, මම කොසොල් රජ පසේනදී රජතුමා වෙමි... ස්වාමීනි, මම කොසොල් රජ පසේනදී රජතුමා වෙමි" යනුවෙනි.

Atha kho rājā pasenadi kosalo acirapakkantesu tesu sattasu ca jaṭilesu sattasu ca nigaṇṭhesu sattasu ca acelakesu sattasu ca ekasāṭakesu sattasu ca paribbājakesu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ye te, bhante, loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā ete tesaṃ aññatarā’’ti.

ඉක්බිති ඒ ජටිලයන්, නිගණ්ඨයන්, අචේලකයන්, ඒකසාටකයන් සහ පරිබ්‍රාජකයන් නික්ම ගොස් වැඩි වේලාවක් යන්නට මත්තෙන් කොසොල් රජ පසේනදී රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ කොසොල් රජ පසේනදී රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "ස්වාමීනි, ලෝකයෙහි යම් රහතන් වහන්සේලා හෝ රහත් මගට පිළිපන් උතුමන් වෙත්ද, මොවුන් ඒ අය අතරින් කෙනෙක්ද?"

‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, mahārāja, tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ‘ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannā’’’ti.

වදාළ සේක: "මහරජ, කාමභෝගී වූ, දරු මුනුබුරන්ගෙන් පිරි ගිහිගෙයි වසන, කසී සළුවලින් හා සුවඳ විලවුන්වලින් සුව විඳින, මල් හා සුවඳ දරන, රන් රිදී පරිහරණය කරන ඔබ වැනි ගිහියකුට 'මොවුන් රහතන් වහන්සේලාය' හෝ 'මොවුන් රහත් මගට පිළිපන් අයය' කියා දැනගැනීම සැබවින්ම දුෂ්කරය."

‘‘Saṃvāsena kho, mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Saṃvohārena kho, mahārāja, soceyyaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Āpadāsu kho, mahārāja, thāmo veditabbo. So ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Sākacchāya, kho, mahārāja, paññā veditabbā. Sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’’ti.

"මහරජ, පුද්ගලයකුගේ සීලය දැනගත හැක්කේ එක්ව වාසය කිරීමෙනි. එය ද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; මැනවින් මෙනෙහි කරන්නෙකුට මිස මෙනෙහි නොකරන්නෙකුට නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයකුට මිස මෝඩයකුට නොවේ. මහරජ, පුද්ගලයකුගේ පිරිසිදු බව දැනගත හැක්කේ ගනුදෙනු කිරීමෙනි. එය ද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; මැනවින් මෙනෙහි කරන්නෙකුට මිස මෙනෙහි නොකරන්නෙකුට නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයකුට මිස මෝඩයකුට නොවේ. මහරජ, පුද්ගලයකුගේ ධෛර්යය දැනගත හැක්කේ විපතකදීය. එය ද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; මැනවින් මෙනෙහි කරන්නෙකුට මිස මෙනෙහි නොකරන්නෙකුට නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයකුට මිස මෝඩයකුට නොවේ. මහරජ, පුද්ගලයකුගේ ප්‍රඥාව දැනගත හැක්කේ සාකච්ඡා කිරීමෙනි. එය ද බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; මැනවින් මෙනෙහි කරන්නෙකුට මිස මෙනෙහි නොකරන්නෙකුට නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයකුට මිස මෝඩයකුට නොවේ."

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ bhante! Yāva subhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘dujjānaṃ kho etaṃ, mahārāja, tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannā’ti. Saṃvāsena kho, mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Saṃvohārena kho mahārāja[Pg.79], soceyyaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Āpadāsu kho, mahārāja, thāmo veditabbo. So ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Sākacchāya kho, mahārāja, paññā veditabbā. Sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’’ti.

"ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනි, අසිරිමත්ය! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් 'මහරජ, කාමභෝගී වූ... ප්‍රඥාවන්තයකුට මිස මෝඩයකුට නොවේ' යනුවෙන් දේශනා කරන ලද මේ කරුණු ඉතා මැනවින් දේශනා කරන ලද්දකි."

‘‘Ete, bhante, mama purisā carā ocarakā janapadaṃ ocaritvā āgacchanti. Tehi paṭhamaṃ ociṇṇaṃ ahaṃ pacchā osāpayissāmi. Idāni te, bhante, taṃ rajojallaṃ pavāhetvā sunhātā suvilittā kappitakesamassū odātavatthā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāressantī’’ti.

"ස්වාමීනි, මොවුන් මාගේ ඔත්තුකරුවන්ය, රහස් තොරතුරු සොයන්නන්ය. ඔවුහු රට පුරා සැරිසරා තොරතුරු රැස් කර පැමිණෙති. ඔවුන් මුලින් ගෙන එන තොරතුරු පසුව මම විමසා බලමි. ස්වාමීනි, දැන් ඔවුහු සිරුරේ තැවරුණු දූවිලි හා කුණු සෝදා හැර, මැනවින් නා පිරිසිදු වී, සුවඳ විලවුන් ගල්වා, කෙස් රැවුල් සකසා, සුදු වස්ත්‍ර හැඳ පංච කාම සම්පත්තියෙන් යුක්තව ඉඳුරන් පිනවමින් කාලය ගත කරනු ඇත."

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි අර්ථය වටහාගෙන, ඒ අවස්ථාවෙහිදී මෙම ගාථාවන් වදාළ සේක:

‘‘Na vaṇṇarūpena naro sujāno,Na vissase ittaradassanena;

Susaññatānañhi viyañjanena,Asaññatā lokamimaṃ caranti.

"බාහිර වර්ණයෙන් හා රූපයෙන් පමණක් පුද්ගලයෙකු හඳුනාගත නොහැකිය. මතුපිටින් දැකීමෙන් පමණක් විශ්වාසය නොතැබිය යුතුය. මන්ද, සංවර වූවන්ගේ වෙස් ගෙන අසංවර පුද්ගලයෝ මේ ලෝකයෙහි සැරිසරති."

‘‘Patirūpako mattikākuṇḍalova,Lohaḍḍhamāsova suvaṇṇachanno;

Caranti loke parivārachannā,Anto asuddhā bahi sobhamānā’’ti.

"මැටිවලින් සාදා රන් ආලේප කළ ව්‍යාජ කන් කරාබු මෙන් ද, තඹවලින් සාදා රන් ආලේප කළ මස්සක් මෙන් ද, ඇතැම්හු ඇතුළත අපිරිසිදු වුවත් පිටතින් පිරිවරින් පිරි ශෝභමානව ලෝකයෙහි සැරිසරති."

2. Pañcarājasuttaṃ

2. පංචරාජ සූත්‍රය

123. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena pañcannaṃ rājūnaṃ pasenadipamukhānaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṃ samaṅgībhūtānaṃ paricārayamānānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘kiṃ nu kho kāmānaṃ agga’’nti? Tatrekacce evamāhaṃsu – ‘‘rūpā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu [Pg.80] – ‘‘saddā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘gandhā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘rasā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘phoṭṭhabbā kāmānaṃ agga’’nti. Yato kho te rājāno nāsakkhiṃsu aññamaññaṃ saññāpetuṃ.

123. සැවැත් නුවරදීය. එකල පසේනදී කොසොල් රජතුමා ඇතුළු රජවරු පස්දෙනෙක් පංච කාමගුණයන්ගෙන් පිනා ගියවුන්ව, ඒවා අනුභව කරමින් හා වින්දනය කරමින් සිටියදී ඔවුන් අතර මෙබඳු සාකච්ඡාවක් ඇති විය: "කාමයන් අතර උසස්ම දෙය කුමක්ද?" එහිදී ඇතැම් රජවරු "රූපය කාමයන් අතර උසස්ම දෙය" යැයි පැවසූහ. ඇතැම් රජවරු "ශබ්දය" ද, ඇතැම් රජවරු "ගන්ධය" ද, ඇතැම් රජවරු "රසය" ද, ඇතැම් රජවරු "ස්පර්ශය" ද කාමයන් අතර උසස්ම දෙය යැයි පැවසූහ. එම රජවරුන්ට (මේ කරුණෙහිදී) එකිනෙකා ඒත්තු ගැන්වීමට නොහැකි විය.

Atha kho rājā pasenadi kosalo te rājāno etadavoca – ‘‘āyāma, mārisā, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etamatthaṃ paṭipucchissāma. Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, mārisā’’ti kho te rājāno rañño pasenadissa kosalassa paccassosuṃ.

එවිට පසේනදී කොසොල් රජතුමා එම රජවරුන්ට මෙසේ කීවේය: "පින්වතුනි, එන්න, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත යමු. ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මේ කරුණ විමසමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට යම් සේ පිළිතුරු දෙන සේක් ද, අපි එය එසේම මතක තබා ගනිමු." "එසේය පින්වත, එය යහපත්" කියා එම රජවරු පසේනදී කොසොල් රජතුමාගේ වචනය පිළිගත්තහ.

Atha kho te pañca rājāno pasenadipamukhā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, amhākaṃ pañcannaṃ rājūnaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṃ samaṅgībhūtānaṃ paricārayamānānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘kiṃ nu kho kāmānaṃ agga’nti? Ekacce evamāhaṃsu – ‘rūpā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘saddā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘gandhā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘rasā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘phoṭṭhabbā kāmānaṃ agga’nti. Kiṃ nu kho, bhante, kāmānaṃ agga’’nti?

ඉක්බිති පසේනදී කොසොල් රජතුමා ඇතුළු ඒ රජවරු පස්දෙනා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ පසේනදී කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළේය: "ස්වාමීනී, මෙහිදී පංච කාමගුණයන්ගෙන් පිනා ගිය, ඒවා අනුභව කරමින් වින්දනය කරමින් සිටින අප රජවරු පස්දෙනා අතර, 'කාමයන් අතර උසස්ම දෙය කුමක්ද?' යන මේ සාකච්ඡාව ඇති විය. ඇතැම් රජවරු රූපය ද, ඇතැම් රජවරු ශබ්දය ද, ඇතැම් රජවරු ගන්ධය ද, ඇතැම් රජවරු රසය ද, ඇතැම් රජවරු ස්පර්ශය ද උසස්ම දෙය යැයි පැවසූහ. ස්වාමීනී, සැබවින්ම කාමයන් අතර උසස්ම දෙය කුමක්ද?"

‘‘Manāpapariyantaṃ khvāhaṃ, mahārāja, pañcasu kāmaguṇesu agganti vadāmi. Teva, mahārāja, rūpā ekaccassa manāpā honti, teva rūpā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo rūpehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi rūpehi aññaṃ rūpaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa rūpā paramā honti. Te tassa rūpā anuttarā honti.

"මහාරාජය, මම නම් පංච කාමගුණයන් අතර මනාපය (කැමැත්ත) අවසාන කොට ඇති දෙය හෙවත් වඩාත්ම ප්‍රිය කරන දෙය උසස්ම දෙය යැයි පවසමි. මහාරාජය, ඇතැම් රූප කෙනෙකුට මනාප (ප්‍රිය) වන අතර, එම රූපම තවකෙකුට අමනාප (අප්‍රිය) වේ. යම් රූපයකින් යමෙක් සතුටු සිත් ඇත්තේ වේ ද, පූර්ණ වූ අදහස් ඇත්තේ වේ ද, ඔහු ඒ රූපවලට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ වෙනත් රූපයක් පතන්නේ නැත. ඔහුට ඒ රූප උතුම්ය. ඔහුට ඒ රූප අනුත්තර වේ.

‘‘Teva, mahārāja, saddā ekaccassa manāpā honti, teva saddā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo saddehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi saddehi aññaṃ saddaṃ uttaritaraṃ vā [Pg.81] paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa saddā paramā honti. Te tassa saddā anuttarā honti.

මහාරාජය, ඇතැම් ශබ්ද කෙනෙකුට මනාප වන අතර, එම ශබ්දම තවකෙකුට අමනාප වේ. යම් ශබ්දයකින් යමෙක් සතුටු සිත් ඇත්තේ වේ ද, පූර්ණ වූ අදහස් ඇත්තේ වේ ද, ඔහු ඒ ශබ්දවලට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ වෙනත් ශබ්දයක් පතන්නේ නැත. ඔහුට ඒ ශබ්ද උතුම්ය. ඔහුට ඒ ශබ්ද අනුත්තර වේ.

‘‘Teva, mahārāja, gandhā ekaccassa manāpā honti, teva gandhā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo gandhehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi gandhehi aññaṃ gandhaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa gandhā paramā honti. Te tassa gandhā anuttarā honti.

මහාරාජය, ඇතැම් ගන්ධයන් කෙනෙකුට මනාප වන අතර, එම ගන්ධයන්ම තවකෙකුට අමනාප වේ. යම් ගන්ධයකින් යමෙක් සතුටු සිත් ඇත්තේ වේ ද, පූර්ණ වූ අදහස් ඇත්තේ වේ ද, ඔහු ඒ ගන්ධවලට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ වෙනත් ගන්ධයක් පතන්නේ නැත. ඔහුට ඒ ගන්ධයන් උතුම්ය. ඔහුට ඒ ගන්ධයන් අනුත්තර වේ.

‘‘Teva, mahārāja, rasā ekaccassa manāpā honti, teva rasā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo rasehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi rasehi aññaṃ rasaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa rasā paramā honti. Te tassa rasā anuttarā honti.

මහාරාජය, ඇතැම් රසයන් කෙනෙකුට මනාප වන අතර, එම රසයන්ම තවකෙකුට අමනාප වේ. යම් රසයකින් යමෙක් සතුටු සිත් ඇත්තේ වේ ද, පූර්ණ වූ අදහස් ඇත්තේ වේ ද, ඔහු ඒ රසවලට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ වෙනත් රසයක් පතන්නේ නැත. ඔහුට ඒ රසයන් උතුම්ය. ඔහුට ඒ රසයන් අනුත්තර වේ.

‘‘Teva, mahārāja, phoṭṭhabbā ekaccassa manāpā honti, teva phoṭṭhabbā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo phoṭṭhabbehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi phoṭṭhabbehi aññaṃ phoṭṭhabbaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa phoṭṭhabbā paramā honti. Te tassa phoṭṭhabbā anuttarā hontī’’ti.

මහාරාජය, ඇතැම් ස්පර්ශයන් කෙනෙකුට මනාප වන අතර, එම ස්පර්ශයන්ම තවකෙකුට අමනාප වේ. යම් ස්පර්ශයකින් යමෙක් සතුටු සිත් ඇත්තේ වේ ද, පූර්ණ වූ අදහස් ඇත්තේ වේ ද, ඔහු ඒ ස්පර්ශවලට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ වෙනත් ස්පර්ශයක් පතන්නේ නැත. ඔහුට ඒ ස්පර්ශයන් උතුම්ය. ඔහුට ඒ ස්පර්ශයන් අනුත්තර වන්නේය" යි වදාළ සේක.

Tena kho pana samayena candanaṅgaliko upāsako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti. Atha kho candanaṅgaliko upāsako uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ candanaṅgalikā’’ti bhagavā avoca.

එකල චන්දනංගලික නම් උපාසකයා ඒ පිරිසෙහි වාඩි වී සිටියේය. ඉක්බිති චන්දනංගලික උපාසකයා අසුනෙන් නැගී සිට, සළුව ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළේය: "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට යමක් වැටහේ! සුගතයන් වහන්ස, මට යමක් වැටහේ!" එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, "චන්දනංගලික, එය ඔබට වැටහේවා (ප්‍රකාශ කරනු)" යි වදාළ සේක.

Atha kho candanaṅgaliko upāsako bhagavato sammukhā tadanurūpāya gāthāya abhitthavi –

එවිට චන්දනංගලික උපාසකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි උන්වහන්සේට අනුරූප වූ ගාථාවකින් මෙසේ ප්‍රශංසා කළේය:

‘‘Padumaṃ yathā kokanadaṃ sugandhaṃ,Pāto siyā phullamavītagandhaṃ;

Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ,Tapantamādiccamivantalikkhe’’ti.

"සුවඳවත් වූ ද, නොගිලිහුණු සුවඳ ඇතිව අලුයම පිබිදුණා වූ ද 'කොකනද' නම් රතු පියුමක් යම් සේද, එසේම අහසෙහි බබළන සූර්යයා මෙන් තේජස්වීව විරාජමාන වන්නා වූ ද, ශරීරාලෝකය විහිදුවන්නා වූ ද අංගීරසයන් වහන්සේ (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ) දෙස බලනු මැනවි."

Atha [Pg.82] kho te pañca rājāno candanaṅgalikaṃ upāsakaṃ pañcahi uttarāsaṅgehi acchādesuṃ. Atha kho candanaṅgaliko upāsako tehi pañcahi uttarāsaṅgehi bhagavantaṃ acchādesīti.

එවිට ඒ රජවරු පස්දෙනා චන්දනංගලික උපාසකයාට උතුරු සළු පහක් පූජා කළහ. ඉන්පසු චන්දනංගලික උපාසකයා එම උතුරු සළු පහ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පූජා කළේය.

3. Doṇapākasuttaṃ

3. දෝණපාක සූත්‍රය

124. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo doṇapākakuraṃ bhuñjati. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhuttāvī mahassāsī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.

124. සැවැත්නුවරදීය. එකල කොසොල් මහරජතුමා දෝණයක් (සහල් නැළි හතරක ප්‍රමාණයක්) පමණ වූ බත් සහ වෑංජන අනුභව කළේය. ඉක්බිති කොසොල් මහරජතුමා ආහාර අනුභව කර හමාර වී, අධික ආහාරය නිසා ඇති වූ වෙහෙසින් (බර හුස්ම හෙළමින්) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වැඳ එකත්පසක වාඩි විය.

Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhuttāviṃ mahassāsiṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආහාර අනුභව කර හෙම්බත් වී, බර හුස්ම හෙළමින් සිටි කොසොල් මහරජතුමා දැක, ඒ අවස්ථාවේදී මෙම ගාථාව දේශනා කළ සේක –

‘‘Manujassa sadā satīmato,Mattaṃ jānato laddhabhojane;

Tanukassa bhavanti vedanā,Saṇikaṃ jīrati āyupālaya’’nti.

"සැමවිටම සිහියෙන් යුක්තව, තමා ලබන ආහාරයේ ප්‍රමාණය දන්නා මිනිසාගේ ශාරීරික පීඩාවෝ අල්ප වෙති. ආයුෂ රකිමින් ඔහුගේ ආහාරය සෙමෙන් දිරවයි."

Tena kho pana samayena sudassano māṇavo rañño pasenadissa kosalassa piṭṭhito ṭhito hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo sudassanaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, tāta sudassana, bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā mama bhattābhihāre (bhattābhihāre) bhāsa. Ahañca te devasikaṃ kahāpaṇasataṃ (kahāpaṇasataṃ) niccaṃ bhikkhaṃ pavattayissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ devā’’ti kho sudassano māṇavo rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā rañño pasenadissa kosalassa bhattābhihāre sudaṃ bhāsati –

එකල්හි සුදස්සන නම් මානවකයා කොසොල් මහරජතුමා පිටුපස සිටගෙන සිටියේය. එවිට කොසොල් මහරජතුමා සුදස්සන මානවකයා අමතා, “පින්වත් සුදස්සන, මෙහි එන්න. ඔබ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙම ගාථාව ඉගෙන ගෙන මා ආහාර අනුභව කරන සෑම වේලාවකම එය ගායනා කරන්න. එවිට මම ඔබට දිනපතා කහාපණ සියය බැගින් වූ ස්ථිර දීමනාවක් ලබා දෙන්නෙමි”යි පැවසීය. “එසේය දේවයන් වහන්ස” කියා සුදස්සන මානවකයා කොසොල් මහරජතුමාට එකඟ වී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ඒ ගාථාව ඉගෙනගෙන, කොසොල් මහරජතුමා ආහාර අනුභව කරන සෑම වේලාවකම මෙසේ ගායනා කළේය –

‘‘Manujassa sadā satīmato,Mattaṃ jānato laddhabhojane;

Tanukassa bhavanti vedanā,Saṇikaṃ jīrati āyupālaya’’nti.

"සැමවිටම සිහියෙන් යුක්තව, තමා ලබන ආහාරයේ ප්‍රමාණය දන්නා මිනිසාගේ ශාරීරික පීඩාවෝ අල්ප වෙති. ආයුෂ රකිමින් ඔහුගේ ආහාරය සෙමෙන් දිරවයි."

Atha [Pg.83] kho rājā pasenadi kosalo anupubbena nāḷikodanaparamatāya saṇṭhāsi. Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena susallikhitagatto pāṇinā gattāni anumajjanto tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘ubhayena vata maṃ so bhagavā atthena anukampi – diṭṭhadhammikena ceva atthena samparāyikena cā’’ti.

ඉක්බිති කොසොල් මහරජතුමා ක්‍රමයෙන් සහල් නැළියක බත් ප්‍රමාණයකට සිය ආහාරය සීමා කළේය. පසු කාලයක කොසොල් මහරජතුමා මැනවින් වැහැරුණු (සිහින් වූ) සිරුරක් ඇතිව, දෑතින් සිය සිරුර පිරිමදිමින් ඒ වේලාවේදී මෙබඳු උදානයක් පළ කළේය. "ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙලොව අභිවෘද්ධිය සහ පරලොව අභිවෘද්ධිය යන දෙයාකාරයෙන්ම මට අනුකම්පා කළ සේක" යනුවෙනි.

4. Paṭhamasaṅgāmasuttaṃ

4. ප්‍රථම සංග්‍රාම සූත්‍රය

125. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho rājā pasenadi kosalo – ‘‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana saṅgāme rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ parājesi. Parājito ca rājā pasenadi kosalo sakameva rājadhāniṃ sāvatthiṃ paccuyyāsi.

125. සැවැත්නුවරදීය. එකල මගධයේ වේදේහී පුත් අජාසත්ත රජතුමා සිව් රඟ සේනාව සන්නද්ධ කරගෙන, කාසි ජනපදය අත්පත් කරගනු පිණිස කොසොල් මහරජතුමා සමඟ යුද වැදීමට ගියේය. “මගධයේ වේදේහී පුත් අජාසත්ත රජතුමා සිව් රඟ සේනාව පිරිවරාගෙන මා සමඟ යුද වැදීමට කාසි ජනපදය දෙසට එන්නේය”යි කොසොල් මහරජතුමාට අසන්නට ලැබුණි. එවිට කොසොල් මහරජතුමාද සිව් රඟ සේනාව සන්නද්ධ කරගෙන, අජාසත්ත රජුට එරෙහිව යුද වැදීමට කාසි ජනපදය බලා පිටත් විය. ඉන්පසු මගධයේ අජාසත්ත රජු සහ කොසොල් මහරජතුමා යුද වැදුණහ. ඒ යුද්ධයේදී මගධයේ අජාසත්ත රජතුමා කොසොල් මහරජතුමාව පරාජය කළේය. පරාජයට පත් වූ කොසොල් මහරජතුමා සිය රාජධානිය වූ සැවැත්නුවරටම ආපසු පසුබැස ගියේය.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

ඉක්බිති බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරුවේ සිවුරු හැඳ පොරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන පිණ්ඩපාතය පිණිස සැවැත්නුවරට වැඩම කළහ. සැවැත්නුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, දහවල ආහාරයෙන් පසුව පිණ්ඩපාතයෙන් ආපසු පැමිණි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ.

‘‘Idha, bhante, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho, bhante, rājā pasenadi kosalo – ‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’ti. Atha kho, bhante, rājā pasenadi kosalo [Pg.84] caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho, bhante, rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana, bhante, saṅgāme rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ parājesi. Parājito ca, bhante, rājā pasenadi kosalo sakameva rājadhāniṃ sāvatthiṃ paccuyyāsī’’ti.

“ස්වාමීනි, මගධයේ වේදේහී පුත් අජාසත්ත රජතුමා සිව් රඟ සේනාව සන්නද්ධ කරගෙන, කාසි ජනපදය උදෙසා කොසොල් මහරජතුමා සමඟ යුද වැදීමට ගියේය. ස්වාමීනි, ‘මගධයේ අජාසත්ත රජතුමා සිව් රඟ සේනාව පිරිවරාගෙන මා සමඟ යුද වැදීමට කාසි ජනපදය දෙසට එන්නේය’යි කොසොල් මහරජතුමාට අසන්නට ලැබුණි. ස්වාමීනි, එවිට කොසොල් මහරජතුමාද සිව් රඟ සේනාව සන්නද්ධ කරගෙන, මගධයේ අජාසත්ත රජුට එරෙහිව යුද වැදීමට කාසි ජනපදය බලා පිටත් විය. ස්වාමීනි, ඉන්පසු අජාසත්ත රජු සහ කොසොල් මහරජතුමා යුද වැදුණහ. ස්වාමීනි, ඒ යුද්ධයේදී අජාසත්ත රජතුමා කොසොල් මහරජතුමාව පරාජය කළේය. පරාජයට පත් වූ කොසොල් මහරජතුමා සිය රාජධානිය වූ සැවැත්නුවරටම ආපසු පැමිණියේය.”

‘‘Rājā, bhikkhave, māgadho ajātasattu vedehiputto pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko; rājā ca kho, bhikkhave, pasenadi kosalo kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Ajjeva, bhikkhave, rājā pasenadi kosalo imaṃ rattiṃ dukkhaṃ seti parājito’’ti. Idamavoca…pe…

“මහණෙනි, මගධ දේශය පාලනය කරන වේදේහී පුත්‍ර අජාතසත්තු රජුට පවිටු මිතුරන් ඇත, පවිටු සහායකයන් ඇත, ඔහු පාපී පුද්ගලයන් කෙරෙහි නැඹුරු වූ සිත් ඇත්තෙකි. එහෙත් මහණෙනි, පසේනදී කොසොල් රජුට කල්‍යාණ මිතුරන් ඇත, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇත, ඔහු යහපත් පුද්ගලයන් කෙරෙහි නැඹුරු වූ සිත් ඇත්තෙකි. මහණෙනි, පරාජයට පත් වූ පසේනදී කොසොල් රජු අද දින මේ රාත්‍රිය පුරා දුකසේ සයනය කරන්නේය.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

‘‘Jayaṃ veraṃ pasavati, dukkhaṃ seti parājito;

Upasanto sukhaṃ seti, hitvā jayaparājaya’’nti.

“ජයග්‍රහණය කරන්නා වෛරය වඩවයි. පරාජිතයා දුකසේ සයනය කරයි. ජය පරාජය යන දෙකම අතහැර දැමූ, කෙලෙස් සන්සිඳුවා ගත් උපශාන්ත පුද්ගලයා සුවසේ සයනය කරන්නේය.”

5. Dutiyasaṅgāmasuttaṃ

5. පස්වන - දෙවන සංග්‍රාම සූත්‍රය

126. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho rājā pasenadi kosalo – ‘‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ parājesi, jīvaggāhañca naṃ aggahesi. Atha kho rañño pasenadissa kosalassa etadahosi – ‘‘kiñcāpi kho myāyaṃ [Pg.85] rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati, atha ca pana me bhāgineyyo hoti. Yaṃnūnāhaṃ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjeyya’’nti.

126. එකල්හි මගධයේ රජ වූ වේදේහී පුත්‍ර අජාතසත්තු චතුරංගිනී සේනාව සන්නද්ධ කොට පසේනදී කොසොල් රජු හා සටන් කිරීම පිණිස කාසි ග්‍රාමය වෙත ගියේය. “මගධයේ රජ වූ වේදේහී පුත්‍ර අජාතසත්තු චතුරංගිනී සේනාව සන්නද්ධ කොට තමා හා සටන් කිරීමට කාසි ග්‍රාමය වෙත එන්නේලු”යි පසේනදී කොසොල් රජුට අසන්නට ලැබුණි. එවිට පසේනදී කොසොල් රජුද චතුරංගිනී සේනාව සන්නද්ධ කොට මගධයේ අජාතසත්තු රජු හමුවට පෙරමුණට ගියේය. ඉන්පසු මගධයේ අජාතසත්තු රජු සහ පසේනදී කොසොල් රජු සටන් වැදුණහ. එම සටනේදී පසේනදී කොසොල් රජු මගධයේ අජාතසත්තු රජු පරාජය කර පණපිටින් අල්ලා ගත්තේය. එවිට පසේනදී කොසොල් රජුට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “මම කිසිදු වරදක් නොකළද මේ මගධයේ අජාතසත්තු රජු මට වරදක් කරයි. එසේ වුවද ඔහු මාගේ බෑණනුවන් වේ. එබැවින් මම අජාතසත්තු රජුගේ සියලු ඇතැන්, අසුන්, රියන් සහ පාබල සේනාවන් අත්පත් කරගෙන, ඔහුට පණපිටින් සිටීමට ඉඩ දී (ජීවිත දානය දී) මුදා හරින්නේ නම් මැනවි” කියායි.

Atha kho rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajji.

ඉන්පසු පසේනදී කොසොල් රජු මගධයේ අජාතසත්තු රජු සතු සියලු හස්ති සේනාව, අශ්ව සේනාව, රථ සේනාව සහ පාබල සේනාව අත්පත් කරගෙන, ඔහුට ජීවිත දානය දී පණපිටින් මුදා හැරියේය.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සාවත්ථි නුවරට පිණ්ඩපාතය සඳහා වැඩම කළහ. සාවත්ථි නුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, දන් වළඳා අවසානයේ ආපසු වැඩම කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

‘‘Idha, bhante, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho, bhante, rājā pasenadi kosalo – ‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’ti. Atha kho, bhante, rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho, bhante, rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana, bhante, saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ parājesi, jīvaggāhañca naṃ aggahesi. Atha kho, bhante, rañño pasenadissa kosalassa etadahosi – ‘kiñcāpi kho myāyaṃ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati, atha ca pana me bhāgineyyo hoti. Yaṃnūnāhaṃ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ sabbaṃ rathakāyaṃ sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjeyya’’’nti.

“ස්වාමීනි, මගධයේ රජ වූ වේදේහී පුත්‍ර අජාතසත්තු චතුරංගිනී සේනාව සන්නද්ධ කොට පසේනදී කොසොල් රජු හා සටන් කිරීම පිණිස කාසි ග්‍රාමය වෙත ගියේය. ස්වාමීනි, 'අජාතසත්තු රජු සේනාව රැස් කරගෙන තමා හා සටන් කිරීමට එන්නේලු'යි පසේනදී කොසොල් රජුට අසන්නට ලැබුණි. ස්වාමීනි, එවිට පසේනදී කොසොල් රජුද සේනාව රැස් කරගෙන අජාතසත්තු රජු හමුවට පෙරමුණට ගියේය. ස්වාමීනි, ඉන්පසු ඒ රජවරු දෙදෙනා සටන් වැදුණහ. එම සටනේදී පසේනදී කොසොල් රජු අජාතසත්තු රජු පරාජය කර පණපිටින් අල්ලා ගත්තේය. ස්වාමීනි, එවිට පසේනදී කොසොල් රජුට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: 'මම කිසිදු වරදක් නොකළද මේ අජාතසත්තු රජු මට වරදක් කරයි. එසේ වුවද ඔහු මාගේ බෑණනුවන් වේ. එබැවින් මම අජාතසත්තු රජුගේ සියලු ඇතැන්, අසුන්, රියන් සහ පාබල සේනාවන් අත්පත් කරගෙන, ඔහුට ජීවිත දානය දී පණපිටින් මුදා හරින්නේ නම් මැනවි' කියායි.”

‘‘Atha [Pg.86] kho, bhante, rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjī’’ti. Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

“ස්වාමීනි, ඉන්පසු පසේනදී කොසොල් රජු අජාතසත්තු රජු සතු සියලු සේනාවන් අත්පත් කරගෙන, ඔහුට ජීවිත දානය දී පණපිටින් මුදා හැරියේය.” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැනගෙන ඒ වේලාවේදී මෙම ගාථාවන් වදාළ සේක:

‘‘Vilumpateva puriso, yāvassa upakappati;

Yadā caññe vilumpanti, so vilutto viluppati.

“යම් මිනිසෙකුට තම අරමුණ සාර්ථක වන තෙක් ඔහු අන් අයව විනාශ කරයි. එහෙත් අන් අය ඔහුව විනාශ කරන විට, විනාශ කරන්නාද පෙරළා විනාශයට පත් වේ.”

‘‘Ṭhānañhi maññati bālo, yāva pāpaṃ na paccati;

Yadā ca paccati pāpaṃ, atha dukkhaṃ nigacchati.

“පව විපාක නොදෙන තාක් කල් අඥානයා එය තමාට සුදුසු දෙයක් ලෙස සලකයි. එහෙත් යම් දිනක පව විපාක දෙන විට අඥාන පුද්ගලයා මහත් දුකට පත් වේ.”

‘‘Hantā labhati hantāraṃ, jetāraṃ labhate jayaṃ;

Akkosako ca akkosaṃ, rosetārañca rosako;

Atha kammavivaṭṭena, so vilutto viluppatī’’ti.

"ඝාතනය කරන්නා (අනෙක් අතට) තමා මරන්නෙකු ලබයි. ජයගන්නා තමා පරාජය කරන්නෙකු ලබයි. අක්‍රෝශ කරන්නා තමාට අක්‍රෝශ කරන්නෙකු ලබයි. හිරිහැර කරන්නා තමාට හිරිහැර කරන්නෙකු ලබයි. මෙසේ කර්ම විපාකයන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය හේතුවෙන්, අනුන්ව පැහැරගන්නා තැනැත්තා තමාද පැහැරගැනීමට ලක්වේ."

6. Mallikāsuttaṃ

6. මල්ලිකා සූත්‍රය

127. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Atha kho aññataro puriso yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rañño pasenadissa kosalassa upakaṇṇake ārocesi – ‘‘mallikā, deva, devī dhītaraṃ vijātā’’ti. Evaṃ vutte, rājā pasenadi kosalo anattamano ahosi.

127. ශ්‍රාවස්ති නිදානයයි. එකල්හි කොසොල් මහරජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකල්හි එක්තරා පුරුෂයෙක් කොසොල් මහරජතුමා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ කොසොල් මහරජතුමාගේ කනට කර, "දේවයන් වහන්ස, මල්ලිකා දේවිය දියණියක ප්‍රසූත කළා" යැයි රහසින් සැළ කළේය. මෙසේ කී විට කොසොල් මහරජතුමා නොසතුටට පත් විය.

Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ anattamanataṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසොල් මහරජතුමාගේ නොසතුට දැනගෙන, එම අවස්ථාවේදී මෙම ගාථාවන් වදාළ සේක.

‘‘Itthīpi hi ekacciyā, seyyā posa janādhipa;

Medhāvinī sīlavatī, sassudevā patibbatā.

"මහජනයාට අධිපති වූ රජතුමනි, ඇතැම් ස්ත්‍රියක් පුරුෂයෙකුට වඩා උතුම් විය හැකිය. ඇය ප්‍රඥාවන්ත, සිල්වත්, නැන්දණියට හා මාමණ්ඩියට දෙවියන් මෙන් ගරු කරන (සස්සුදේව), පතිවත රකින බිරිඳක නම් ඇය පෝෂණය කරන්න.

‘‘Tassā yo jāyati poso, sūro hoti disampati;

Tādisā subhagiyā putto, rajjampi anusāsatī’’ti.

"දසත පතළ කීර්ති ඇති රජතුමනි, එබඳු උතුම් ස්ත්‍රියකගෙන් උපදින පුත්‍රයා වීරයෙක් වන්නේය. එබඳු පුණ්‍යවන්ත ස්ත්‍රියකගේ පුත්‍රයා රාජ්‍ය පාලනය පවා කිරීමට සුදුස්සෙක් වන්නේය."

7. Appamādasuttaṃ

7. අප්පමාද සූත්‍රය

128. Sāvatthinidānaṃ[Pg.87]. Ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, eko dhammo yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti?

128. ශ්‍රාවස්ති නිදානයයි. එකත්පසක වාඩි වූ කොසොල් මහරජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: "ස්වාමීනී, මෙලොව අභිවෘද්ධිය සහ පරලොව අභිවෘද්ධිය යන උභය යහපතම සාක්ෂාත් කර දෙන එක් ධර්මයක් ඇද්ද?"

‘‘Atthi kho, mahārāja, eko dhammo yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti.

"මහරජතුමනි, මෙලොව අභිවෘද්ධිය සහ පරලොව අභිවෘද්ධිය යන උභය අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කර දෙන එක් ධර්මයක් තිබේ."

‘‘Katamo pana, bhante, eko dhammo, yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti?

"ස්වාමීනී, මෙලොව සහ පරලොව යන උභය අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කර දෙන ඒ එක් ධර්මය කුමක්ද?"

‘‘Appamādo kho, mahārāja, eko dhammo, yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcāti. Seyyathāpi, mahārāja, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti, hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati – yadidaṃ mahantattena; evameva kho, mahārāja, appamādo eko dhammo, yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti. Idamavoca…pe…

"මහරජතුමනි, මෙලොව සහ පරලොව යන උභය අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කර දෙන ඒ එක් ධර්මය නම් 'අප්‍රමාදය' (නොපමාව) යි. මහරජතුමනි, ගොඩබිම වසන යම් පමණ සතුන්ගේ පා සටහන් වේද, ඒ සියලුම පා සටහන් ඇතුගේ පා සටහන තුළ අන්තර්ගත වේ. විශාලත්වය නිසා ඇතුගේ පා සටහන ඒ සියල්ලටම වඩා අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහරජතුමනි, එමෙන්ම අප්‍රමාදය නම් වූ එක් ධර්මය මෙලොව සහ පරලොව යන උභය අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කර දෙයි." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

‘‘Āyuṃ arogiyaṃ vaṇṇaṃ, saggaṃ uccākulīnataṃ;

Ratiyo patthayantena, uḷārā aparāparā.

"ආයුෂය, නිරෝගීභාවය, වර්ණය, ස්වර්ගය, උසස් කුලයක ඉපදීම සහ උතුම් වූ නොයෙක් සැප සම්පත් ප්‍රාර්ථනා කරන තැනැත්තා විසින්,

‘‘Appamādaṃ pasaṃsanti, puññakiriyāsu paṇḍitā;

Appamatto ubho atthe, adhiggaṇhāti paṇḍito.

"පින්කම් කිරීමෙහිලා පවතින අප්‍රමාදය පණ්ඩිතයෝ පසසති. අප්‍රමාදී වූ පණ්ඩිතයා මෙලොව සහ පරලොව යන දෙලොවම යහපත ලබා ගනී.

‘‘Diṭṭhe dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko;

Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī’’ti.

"යම් අර්ථයක් මෙලොව වේද, යම් අර්ථයක් පරලොව වේද, ඒ උභය අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කරගැනීම නිසා ධීර පුරුෂයා 'පණ්ඩිතයා' යැයි කියනු ලැබේ."

8. Kalyāṇamittasuttaṃ

8. කල්‍යාණමිත්ත සූත්‍රය

129. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo, so ca kho kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa, no pāpamittassa no pāpasahāyassa no pāpasampavaṅkassā’’’ti.

129. ශ්‍රාවස්ති නිදානයයි. එකත්පසක වාඩි වූ කොසොල් මහරජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: "ස්වාමීනී, හුදෙකලාව විවේකීව සිටි මට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් පහළ විය: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය. එය කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූවන්ට මිස, පාප මිත්‍රයන් ඇති, පාප සහායකයන් ඇති, පාප මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූවන්ට නොවේ' කියායි."

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Svākkhāto[Pg.88], mahārāja, mayā dhammo. So ca kho kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa, no pāpamittassa no pāpasahāyassa no pāpasampavaṅkassāti.

"මහරජතුමනි, එය එසේමය. මහරජතුමනි, එය එසේමය. මහරජතුමනි, මා විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය. එය කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූවන්ට මිස, පාප මිත්‍රයන් ඇති, පාප සහායකයන් ඇති, පාප මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූවන්ට නොවේ.

‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ sakkesu viharāmi nagarakaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Atha kho, mahārāja, ānando bhikkhu yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, mahārāja, ānando bhikkhu maṃ etadavoca – ‘upaḍḍhamidaṃ, bhante, brahmacariyassa – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’’ti.

"මහරජතුමනි, එක් සමයක මම ශාක්‍ය ජනපදයේ නගරක නම් වූ ශාක්‍යයන්ගේ නියම් ගමෙහි වාසය කළෙමි. එකල්හි මහරජතුමනි, ආනන්ද භික්ෂුව මා වෙත පැමිණ, මට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ආනන්ද භික්ෂුව මගෙන් මෙසේ විමසුවේය: 'ස්වාමීනී, මේ කල්‍යාණ මිත්‍රකම, කල්‍යාණ සහායකත්වය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත ඇති නැඹුරුව මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙන් අඩක්ම වේ නේද?' කියායි."

‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, mahārāja, ānandaṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ – ‘mā hevaṃ, ānanda, mā hevaṃ, ānanda! Sakalameva hidaṃ, ānanda, brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Kalyāṇamittassetaṃ, ānanda, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati’’’.

"මහරජතුමනි, මෙසේ කී විට මම ආනන්ද භික්ෂුවට මෙසේ වදාළෙමි: 'ආනන්දය, එසේ පවසන්න එපා. ආනන්දය, එසේ පවසන්න එපා. ආනන්දය, මේ කල්‍යාණ මිත්‍රකම, කල්‍යාණ සහායකත්වය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත ඇති නැඹුරුව යනු මුළු මහත් බ්‍රහ්මචර්යාවම වේ. ආනන්දය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූ භික්ෂුවකගෙන් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩනු ඇතැයිද, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය බහුල වශයෙන් පුරුදු කරනු ඇතැයිද යන කාරණය බලාපොරොත්තු විය හැකිය'"

‘‘Kathañca, ānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idhānanda, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ, sammāsaṅkappaṃ bhāveti…pe… sammāvācaṃ bhāveti…pe… sammākammantaṃ bhāveti…pe… sammāājīvaṃ bhāveti…pe… sammāvāyāmaṃ bhāveti…pe… sammāsatiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, ānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti. Tadamināpetaṃ, ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti.

“ආනන්දයෙනි, කල්‍යාණ මිතුරන් ඇති, කල්‍යාණ යහළුවන් ඇති, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූ භික්ෂුව උතුම් අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩන්නේ කෙසේද, උතුම් අෂ්ටාංගික මාර්ගය බහුලව පුරුදු කරන්නේ කෙසේද? ආනන්දයෙනි, මෙහි භික්ෂුව විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරු කළ, නිවනට නැඹුරු වූ සම්මා දිට්ඨිය වඩයි... සම්මා සංකප්පය වඩයි... සම්මා වාචාව වඩයි... සම්මා කම්මන්තය වඩයි... සම්මා ආජීවය වඩයි... සම්මා වායාමය වඩයි... සම්මා සතිය වඩයි... විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරු කළ, නිවනට නැඹුරු වූ සම්මා සමාධිය වඩයි. ආනන්දයෙනි, කල්‍යාණ මිතුරන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූ භික්ෂුව උතුම් අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩන්නේත්, උතුම් අෂ්ටාංගික මාර්ගය බහුලව පුරුදු කරන්නේත් මෙලෙසය. ආනන්දයෙනි, මේ මුළු මහත් ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාවම කල්‍යාණ මිත්‍රත්වය, කල්‍යාණ සහායකත්වය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු බව ම ය යන මෙකරුණ මෙම ක්‍රමයෙන් ද දත යුතුය.”

‘‘Mamañhi, ānanda, kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccanti, byādhidhammā sattā byādhito parimuccanti, maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti. Iminā kho etaṃ, ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ [Pg.89] brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti.

“ආනන්දයෙනි, කල්‍යාණ මිත්‍රයෙකු වූ මා ඇසුරු කිරීම හේතුවෙන් ම ජාතිය ස්වභාව කොට ඇති සත්ත්වයෝ ජාතියෙන් මිදෙති; ජරාව ස්වභාව කොට ඇති සත්ත්වයෝ ජරාවෙන් මිදෙති; ව්‍යාධිය ස්වභාව කොට ඇති සත්ත්වයෝ ව්‍යාධියෙන් මිදෙති; මරණය ස්වභාව කොට ඇති සත්ත්වයෝ මරණයෙන් මිදෙති; සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන් ස්වභාව කොට ඇති සත්ත්වයෝ සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් මිදෙති. ආනන්දයෙනි, මේ මුළු මහත් ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාවම කල්‍යාණ මිත්‍රත්වය, කල්‍යාණ සහායකත්වය, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු බව ම ය යන මෙකරුණ මෙම ක්‍රමයෙන් ද දත යුතුය.”

‘‘Tasmātiha te, mahārāja, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘kalyāṇamitto bhavissāmi kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko’ti. Evañhi te, mahārāja, sikkhitabbaṃ.

“මහාරාජයෙනි, එබැවින් ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘මම කල්‍යාණ මිතුරන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූවෙකු වන්නෙමි’ කියා ය. මහාරාජයෙනි, ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය.”

‘‘Kalyāṇamittassa te, mahārāja, kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ayaṃ eko dhammo upanissāya vihātabbo – appamādo kusalesu dhammesu.

“මහාරාජයෙනි, කල්‍යාණ මිතුරන් ඇති, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇති, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූ ඔබ විසින් කුසල් දහම්හි අප්‍රමාදී බව නම් වූ මේ එක් කරුණ ඇසුරු කොට වාසය කළ යුතුය.”

‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, itthāgārassa anuyantassa evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati, appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti.

“මහාරාජයෙනි, ඔබ අප්‍රමාදීව වාසය කරන කල්හි, ඔබගේ අප්‍රමාදී බව ඇසුරු කොට අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන්ට මෙසේ සිතෙනු ඇත: ‘රජතුමා අප්‍රමාදීව වාසය කරයි, එබැවින් අපිත් අප්‍රමාදීව වාසය කරමු’ කියා ය.”

‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, khattiyānampi anuyantānaṃ evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti.

“මහාරාජයෙනි, ඔබ අප්‍රමාදීව වාසය කරන කල්හි, ඔබගේ අප්‍රමාදී බව ඇසුරු කොට ඔබට අනුගාමී වන ක්‍ෂත්‍රිය රජවරුන්ට ද මෙසේ සිතෙනු ඇත: ‘රජතුමා අප්‍රමාදීව වාසය කරයි, එබැවින් අපිත් අප්‍රමාදීව වාසය කරමු’ කියා ය.”

‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, balakāyassapi evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti.

“මහාරාජයෙනි, ඔබ අප්‍රමාදීව වාසය කරන කල්හි, ඔබගේ අප්‍රමාදී බව ඇසුරු කොට සේනාවට ද මෙසේ සිතෙනු ඇත: ‘රජතුමා අප්‍රමාදීව වාසය කරයි, එබැවින් අපිත් අප්‍රමාදීව වාසය කරමු’ කියා ය.”

‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, negamajānapadassapi evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati, appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti?

“මහාරාජයෙනි, ඔබ අප්‍රමාදීව වාසය කරන කල්හි, ඔබගේ අප්‍රමාදී බව ඇසුරු කොට රට වැසියන්ට ද මෙසේ සිතෙනු ඇත: ‘රජතුමා අප්‍රමාදීව වාසය කරයි, එබැවින් අපිත් අප්‍රමාදීව වාසය කරමු’ කියා ය.”

‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, attāpi gutto rakkhito bhavissati – itthāgārampi guttaṃ rakkhitaṃ bhavissati, kosakoṭṭhāgārampi guttaṃ rakkhitaṃ bhavissatī’’ti. Idamavoca…pe…

“මහාරාජයෙනි, ඔබ අප්‍රමාදය ඇසුරු කොට වාසය කරන කල්හි, ඔබගේ ආත්මය ද සුරක්ෂිත වනු ඇත, රැකවරණය ලැබෙනු ඇත. අන්තඃපුරය ද සුරක්ෂිත වනු ඇත, රැකවරණය ලැබෙනු ඇත. භාණ්ඩාගාරය හා අටුකොටු ද සුරක්ෂිත වනු ඇත, රැකවරණය ලැබෙනු ඇත.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

‘‘Bhoge patthayamānena, uḷāre aparāpare;

Appamādaṃ pasaṃsanti, puññakiriyāsu paṇḍitā.

“මහා සම්පත් හා උතුම් දේ පතා පින්කම්හි යෙදෙන තැනැත්තාගේ අප්‍රමාදී බව පණ්ඩිතයෝ පසසති.”

‘‘Appamatto ubho atthe, adhiggaṇhāti paṇḍito;

Diṭṭhe [Pg.90] dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko;

Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī’’ti.

“අප්‍රමාදී පණ්ඩිතයා මෙලොව අභිවෘද්ධිය සහ පරලොව අභිවෘද්ධිය යන දෙකම ලබා ගනියි. එම යහපත ලබා ගන්නා බැවින් ඔහු ‘පණ්ඩිතයා’ යැයි කියනු ලැබේ.”

9. Paṭhamaaputtakasuttaṃ

9. ප්‍රථම අපුත්තක සූත්‍රය

130. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti?

130. සැවැත් නුවරදී ය. එකල්හි පසේනදී කොසොල් රජතුමා දහවල් කාලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක හිඳගත්තේය. එකත්පසෙක හුන් පසේනදී කොසොල් රජුට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “මහාරාජයෙනි, ඔබ මේ දහවල් කාලයෙහි කොහේ සිට පැමිණෙන්නේ ද?”

‘‘Idha, bhante, sāvatthiyaṃ seṭṭhi gahapati kālaṅkato. Tamahaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājantepuraṃ atiharitvā āgacchāmi. Asīti, bhante, satasahassāni hiraññasseva, ko pana vādo rūpiyassa! Tassa kho pana, bhante, seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi – kaṇājakaṃ bhuñjati bilaṅgadutiyaṃ. Evarūpo vatthabhogo ahosi – sāṇaṃ dhāreti tipakkhavasanaṃ. Evarūpo yānabhogo ahosi – jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā’’ti.

“ස්වාමීනී, මෙහි සැවැත් නුවර සිටුවරයෙක් කළුරිය කළේය. ඔහුට උරුමකරුවන් නැති බැවින් ඒ ධනය රජමාලිගාවට රැගෙන විත් මම මේ එන්නෙමි. ස්වාමීනී, එහි රන් කාසි පමණක් අසූ ලක්ෂයක් තිබුණි. රිදී ගැන කවර කතා ද! ස්වාමීනී, ඒ සිටු ගෘහපතියාගේ ආහාර පරිභෝජනය මෙබඳු විය: ඔහු ලොඳ මිශ්‍ර වූ කුඩු සහල් බත් අනුභව කළේය. ඇඳුම් පැළඳුම් මෙබඳු විය: ඔහු පට කැබලි තුනක් එක් කොට මැසූ හණ රෙදි හැඳ සිටියේය. යාන වාහන මෙබඳු විය: ඔහු කොළ කුඩයක් දරමින් දිරා ගිය කුඩා රථයකින් ගමන් කළේය.”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Asappuriso kho, mahārāja, uḷāre bhoge labhitvā nevattānaṃ sukheti pīṇeti, na mātāpitaro sukheti pīṇeti, na puttadāraṃ sukheti pīṇeti, na dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, na mittāmacce sukheti pīṇeti, na samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā aparibhuñjiyamāne rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṃ vā vahati appiyā vā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā aparibhuñjiyamānā parikkhayaṃ gacchanti, no paribhogaṃ.

“මහරජතුමනි, එය එසේමය. මහරජතුමනි, එය එසේමය. මහරජතුමනි, අසත්පුරුෂයා වනාහි මහත් වූ භෝග සම්පත් ලැබුවත් තමා සැපවත් නොකරයි, තමා පිනවන්නේ නැත; මවුපියන් සැපවත් නොකරයි, ඔවුන් පිනවන්නේ නැත; අඹුදරුවන් සැපවත් නොකරයි, ඔවුන් පිනවන්නේ නැත; තම දැසි දස් කම්කරු සේවකයන් සැපවත් නොකරයි, ඔවුන් පිනවන්නේ නැත; මිත්‍ර අමාත්‍යයන් සැපවත් නොකරයි, ඔවුන් පිනවන්නේ නැත; මතු මතු ලෝකයන්හි උසස් සැප ලබා දෙන, ස්වර්ගයට මඟ පෙන්වන, සැප විපාක ගෙන දෙන, ස්වර්ගය පිණිස පවතින උතුම් දක්ෂිණාවක් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විෂයෙහි පිහිටුවන්නේ (පිරිනමන්නේ) ද නැත. මනා කොට පරිභෝජනය නොකරන ලද්දා වූ ඔහුගේ ඒ සම්පත් රජවරු හෝ ගනිති, සොරෝ හෝ ගනිති, ගින්නෙන් හෝ දැවෙයි, ජලයෙන් හෝ ගසාගෙන යයි, අකමැති උරුමක්කාරයෝ හෝ පැහැර ගනිති. මහරජතුමනි, මෙසේ මනා කොට පරිභෝජනය නොකරන ලද්දා වූ ඔහුගේ ඒ භෝග සම්පත් ක්ෂය වී යෑමට පත් වෙයි, පරිභෝජනයට පත් නොවේ.”

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, amanussaṭṭhāne pokkharaṇī acchodakā sītodakā sātodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā. Taṃ jano neva hareyya na piveyya na nahāyeyya na yathāpaccayaṃ vā kareyya. Evañhi taṃ, mahārāja, udakaṃ sammā aparibhuñjiyamānaṃ parikkhayaṃ gaccheyya[Pg.91], no paribhogaṃ. Evameva kho, mahārāja, asappuriso uḷāre bhoge labhitvā nevattānaṃ sukheti pīṇeti, na mātāpitaro sukheti pīṇeti, na puttadāraṃ sukheti pīṇeti, na dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, na mittāmacce sukheti pīṇeti, na samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā aparibhuñjiyamāne rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṃ vā vahati appiyā vā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā aparibhuñjiyamānā parikkhayaṃ gacchanti, no paribhogaṃ.

“මහරජතුමනි, එය හරියට මිනිසුන් නැති පාළු පෙදෙසක පිහිටි පිරිසිදු දිය ඇති, සිසිල් දිය ඇති, මිහිරි දිය ඇති, විනිවිද පෙනෙන (සුදු පැහැ) දිය ඇති, මනා තොටුපළවල් ඇති, සිත්කලු වූ පොකුණක් වැනිය. මිනිසුන් ඒ දිය රැගෙන නොයන්නේ නම්, පානය නොකරන්නේ නම්, නාන්නේ නැතිනම් හෝ කිසිදු අවශ්‍යතාවක් සඳහා යොදා නොගන්නේ නම්, මහරජතුමනි, මෙසේ මනා කොට පරිභෝජනය නොකරන ඒ ජලය වියළී (ක්ෂය වී) යන්නේ ය, ප්‍රයෝජනයකට පත් නොවන්නේ ය. මහරජතුමනි, එලෙසම අසත්පුරුෂයා ද මහත් වූ භෝග සම්පත් ලැබුවත් තමා සැපවත් නොකරයි, තමා පිනවන්නේ නැත; මවුපියන් සැපවත් නොකරයි, අඹුදරුවන් සැපවත් නොකරයි, සේවකයන් සැපවත් නොකරයි, මිතුරන් සැපවත් නොකරයි; ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විෂයෙහි මතු මතු ලෝකයන්හි උසස් සැප පිණිස පවතින උතුම් දානයක් පිරිනමන්නේ ද නැත. මනා කොට පරිභෝජනය නොකරන ලද්දා වූ ඔහුගේ ඒ සම්පත් රජවරු, සොරුන්, ගින්න, ජලය හෝ අකමැති උරුමක්කාරයන් නිසා විනාශයට පත් වෙයි. මහරජතුමනි, මෙසේ මනා කොට පරිභෝජනය නොකරන ලද්දා වූ ඔහුගේ ඒ භෝග සම්පත් ක්ෂය වී යෑමට පත් වෙයි, පරිභෝජනයට පත් නොවේ.”

‘‘Sappuriso ca kho, mahārāja, uḷāre bhoge labhitvā attānaṃ sukheti pīṇeti, mātāpitaro sukheti pīṇeti, puttadāraṃ sukheti pīṇeti, dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, mittāmacce sukheti pīṇeti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā paribhuñjiyamāne neva rājāno haranti, na corā haranti, na aggi ḍahati, na udakaṃ vahati, na appiyā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā paribhuñjiyamānā paribhogaṃ gacchanti, no parikkhayaṃ.

“නමුත් මහරජතුමනි, සත්පුරුෂයා වනාහි මහත් වූ භෝග සම්පත් ලැබූ විට තමා සැපවත් කරයි, පිනවයි; මවුපියන් සැපවත් කරයි, පිනවයි; අඹුදරුවන් සැපවත් කරයි, පිනවයි; දැසි දස් කම්කරු සේවකයන් සැපවත් කරයි, පිනවයි; මිත්‍ර අමාත්‍යයන් සැපවත් කරයි, පිනවයි; ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විෂයෙහි උසස් ඵල ගෙන දෙන, ස්වර්ගයට මඟ පෙන්වන, සැප විපාක දෙන, ස්වර්ගය පිණිස පවතින උතුම් දක්ෂිණාවක් පිහිටුවයි. ඔහු විසින් මෙසේ මනා කොට පරිභෝජනය කරනු ලබන ඒ භෝග සම්පත් රජවරු පැහැර නොගනිති, සොරෝ පැහැර නොගනිති, ගින්නෙන් නොදැවෙයි, ජලයෙන් ගසාගෙන නොයයි, අකමැති උරුමක්කාරයෝ පැහැර නොගනිති. මහරජතුමනි, මෙසේ මනා කොට පරිභෝජනය කරනු ලබන ඔහුගේ ඒ භෝග සම්පත් පරිභෝජනය පිණිසම පවතියි, ක්ෂය වී (අපතේ) නොයයි.”

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, gāmassa vā nigamassa vā avidūre pokkharaṇī acchodakā sītodakā sātodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā. Tañca udakaṃ jano hareyyapi piveyyapi nahāyeyyapi yathāpaccayampi kareyya. Evañhi taṃ, mahārāja, udakaṃ sammā paribhuñjiyamānaṃ paribhogaṃ gaccheyya, no parikkhayaṃ. Evameva kho, mahārāja, sappuriso uḷāre bhoge labhitvā attānaṃ sukheti pīṇeti, mātāpitaro sukheti pīṇeti, puttadāraṃ sukheti pīṇeti, dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, mittāmacce sukheti pīṇeti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā paribhuñjiyamāne neva rājāno haranti, na corā haranti, na aggi ḍahati, na udakaṃ vahati, na appiyā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā paribhuñjiyamānā paribhogaṃ gacchanti, no parikkhaya’’nti.

“මහරජතුමනි, එය හරියට ගමකට හෝ නියම්ගමකට නුදුරින් පිහිටි පිරිසිදු දිය ඇති, සිසිල් දිය ඇති, මිහිරි දිය ඇති, විනිවිද පෙනෙන දිය ඇති, මනා තොටුපළවල් ඇති, සිත්කලු වූ පොකුණක් වැනිය. මිනිසුන් ඒ දිය රැගෙන යන්නේ නම්, පානය කරන්නේ නම්, නාන්නේ නම් හෝ කිසිදු අවශ්‍යතාවක් සඳහා යොදා ගන්නේ නම්, මහරජතුමනි, මෙසේ මනා කොට පරිභෝජනය කරන ඒ ජලය ප්‍රයෝජනය පිණිස පවතියි, අපතේ නොයයි. මහරජතුමනි, එලෙසම සත්පුරුෂයා ද මහත් වූ භෝග සම්පත් ලැබූ විට තමා සැපවත් කරයි, පිනවයි; මවුපියන්, අඹුදරුවන්, සේවකයන් සහ මිතුරන් සැපවත් කරයි; ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් උදෙසා උතුම් වූ පින්කම් සිදු කරයි. ඔහු විසින් මෙසේ මනා කොට පරිභෝජනය කරනු ලබන ඒ සම්පත් රජවරුන්ගෙන්, සොරුන්ගෙන්, ගින්නෙන්, ජලයෙන් හෝ අකමැති උරුමක්කාරයන්ගෙන් විනාශයට පත් නොවේ. මහරජතුමනි, මෙසේ මනා කොට පරිභෝජනය කරනු ලබන ඔහුගේ ඒ භෝග සම්පත් පරිභෝජනය පිණිස පවතියි, ක්ෂය වී නොයයි.”

‘‘Amanussaṭṭhāne [Pg.92] udakaṃva sītaṃ,Tadapeyyamānaṃ parisosameti;

Evaṃ dhanaṃ kāpuriso labhitvā,Nevattanā bhuñjati no dadāti.

“මිනිසුන් නැති පාළු පෙදෙසක තිබෙන සිසිල් ජලය, කිසිවෙකු පානය නොකළහොත් නිකරුණේ වියළී යන්නා සේම; ලාමක පුරුෂයා ද ධනය ලබා එය තමා ද පරිභෝජනය නොකරයි, අනුන්ට ද නොදෙයි.”

Dhīro ca viññū adhigamma bhoge,So bhuñjati kiccakaro ca hoti;

So ñātisaṅghaṃ nisabho bharitvā,Anindito saggamupeti ṭhāna’’nti.

“නමුත් ධීර වූ ප්‍රඥාවන්තයා වනාහි ධනය ලබා එය පරිභෝජනය කරයි, තමාගේ යුතුකම් ද ඉටු කරයි; ඔහු ශ්‍රේෂ්ඨයෙකු ලෙස නෑදෑ පිරිස පෝෂණය කොට, නින්දාවෙන් තොරව සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයට පැමිණෙයි.”

10. Dutiyaaputtakasuttaṃ

10. දෙවන අපුත්තක සූත්‍රය.

131. Atha kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti?

131. එකල්හි කොසොල් මහරජතුමා දවල් කාලයේ (මධ්‍යහ්නයේ) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනා කොට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ කොසොල් මහරජතුමාගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ අසා වදාළ සේක: “මහරජතුමනි, ඔබ මේ දවල් කාලයේ කොහේ සිට පැමිණෙන්නේ ද?”

‘‘Idha, bhante, sāvatthiyaṃ seṭṭhi gahapati kālaṅkato. Tamahaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājantepuraṃ atiharitvā āgacchāmi. Sataṃ, bhante, satasahassāni hiraññasseva, ko pana vādo rūpiyassa! Tassa kho pana, bhante, seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi – kaṇājakaṃ bhuñjati bilaṅgadutiyaṃ. Evarūpo vatthabhogo ahosi – sāṇaṃ dhāreti tipakkhavasanaṃ. Evarūpo yānabhogo ahosi – jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā’’ti.

“ස්වාමීනි, සැවැත්නුවර සිටු ගෘහපතියෙක් මිය ගියේය. ඔහුට දරුවන් (අනුප්‍රාප්තිකයින්) නොමැති බැවින් ඒ ධනය මම රජමාලිගයට ගෙන ගොස් පැමිණියෙමි. ස්වාමීනි, රන් කහවනුම ලක්ෂ සියයක් (කෝටියක්) තිබේ. රිදී ගැන කවර කතාද? ස්වාමීනි, ඒ සිටු ගෘහපතියාගේ ආහාර පරිභෝජනය මෙබඳු විය; ඔහු කාඩි හොද්ද දෙවැන්න කොට ඇති කුඩු සහල් බත් අනුභව කළේය. ඔහුගේ වස්ත්‍ර පරිභෝජනය මෙබඳු විය; පතුරු තුනක් එක් කොට මසන ලද හණ වැරහැල්ලක් ඔහු හැඳ ගත්තේය. ඔහුගේ යාන පරිභෝජනය මෙබඳු විය; කොළ කුඩයක් දරාගෙන ඔහු දිරාගිය කුඩා රථයකින් ගමන් කළේය.”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Bhūtapubbaṃ so, mahārāja, seṭṭhi gahapati taggarasikhiṃ nāma paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesi. ‘Detha samaṇassa piṇḍa’nti vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Datvā ca pana pacchā vippaṭisārī ahosi – ‘varametaṃ piṇḍapātaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyu’nti. Bhātu ca pana ekaputtakaṃ sāpateyyassa kāraṇā jīvitā voropesi.

“මහාරාජය, එය එසේමයි! මහාරාජය, එය එසේමයි! මහාරාජය, පෙර කලෙක ඒ සිටු ගෘහපතියා තගරසිඛී නම් පසේබුදුරජාණන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතයෙන් සංග්‍රහ කළේය. ‘මේ ශ්‍රමණයන්ට පිණ්ඩපාතය දෙන්න’ යැයි පවසා අස්නෙන් නැගිට ගියේය. දන් දීමෙන් පසු ඔහු මෙසේ පසුතැවිලි විය; ‘මේ පිණ්ඩපාතය දාසයන් හෝ කම්කරුවන් හෝ අනුභව කළේ නම් එය වඩාත් යෙහෙක’ යනුවෙනි. තවද ඔහු සිය සොහොයුරාගේ එකම පුත්‍රයාව වස්තුව සඳහා දිවික්ෂයට පත් කළේය.”

‘‘Yaṃ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati taggarasikhiṃ paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesi, tassa kammassa vipākena sattakkhattuṃ sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji. Tasseva kammassa vipākāvasesena imissāyeva sāvatthiyā [Pg.93] sattakkhattuṃ seṭṭhittaṃ kāresi. Yaṃ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati datvā pacchā vippaṭisārī ahosi – ‘varametaṃ piṇḍapātaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyu’nti, tassa kammassa vipākena nāssuḷārāya bhattabhogāya cittaṃ namati, nāssuḷārāya vatthabhogāya cittaṃ namati, nāssuḷārāya yānabhogāya cittaṃ namati, nāssuḷārānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ bhogāya cittaṃ namati. Yaṃ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati bhātu ca pana ekaputtakaṃ sāpateyyassa kāraṇā jīvitā voropesi, tassa kammassa vipākena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni niraye paccittha. Tasseva kammassa vipākāvasesena idaṃ sattamaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājakosaṃ paveseti. Tassa kho, mahārāja, seṭṭhissa gahapatissa purāṇañca puññaṃ parikkhīṇaṃ, navañca puññaṃ anupacitaṃ. Ajja pana, mahārāja, seṭṭhi gahapati mahāroruve niraye paccatī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante, seṭṭhi gahapati mahāroruvaṃ nirayaṃ upapanno’’ti. ‘‘Evaṃ, mahārāja, seṭṭhi gahapati mahāroruvaṃ nirayaṃ upapanno’’ti. Idamavoca…pe….

“මහාරාජය, ඒ සිටු ගෘහපතියා තගරසිඛී පසේබුදුරජාණන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතයෙන් සංග්‍රහ කළ යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මයේ විපාකයෙන් ඔහු සත් වරක් සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයේ උපන්නේය. එම කර්මයේම ඉතිරි විපාකයෙන් මේ සැවැත්නුවරම සත් වරක් සිටු තනතුර දැරුවේය. මහාරාජය, ඒ සිටු ගෘහපතියා දන් දී පසුව ‘මේ පිණ්ඩපාතය දාසයන් හෝ කම්කරුවන් හෝ අනුභව කළේ නම් මැනව’යි යම් පසුතැවිල්ලක් ඇති කර ගත්තේද, ඒ කර්මයේ විපාකයෙන් ඔහුගේ සිත උසස් ආහාර පරිභෝජනයට නොනැමෙයි, උසස් වස්ත්‍ර පරිභෝජනයට නොනැමෙයි, උසස් යාන පරිභෝජනයට නොනැමෙයි, මනා වූ පංච කාම ගුණයන් අනුභව කිරීමට ඔහුගේ සිත නොනැමෙයි. මහාරාජය, ඒ සිටු ගෘහපතියා සිය සොහොයුරාගේ එකම පුත්‍රයාව වස්තුව නිසා දිවික්ෂයට පත් කළ යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මයේ විපාකයෙන් ඔහු වසර දහස් ගණනක්, ලක්ෂ ගණනක් නිරයෙහි පැසවුණේය. එම කර්මයේම ඉතිරි විපාකයෙන් මේ සත්වැනි වරටත් දරුවන් නැතිව ඔහුගේ වස්තුව රජගෙට පවරන්නට සිදු විය. මහාරාජය, ඒ සිටු ගෘහපතියාගේ පැරණි පින දැන් ගෙවී අවසන්ය, අලුත් පිනක් ඔහු රැස් කරගත්තේ ද නැත. මහාරාජය, අද දින ඒ සිටු ගෘහපතියා මහා රෞරව නිරයෙහි පැසවන්නේය.” “ස්වාමීනි, ඒ සිටු ගෘහපතියා මහා රෞරව නිරයෙහි උපන්නේද?” “මහාරාජය, ඒ සිටු ගෘහපතියා මහා රෞරව නිරයෙහි උපන්නේය.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක...පෙ...

‘‘Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, pariggahaṃ vāpi yadatthi kiñci;

Dāsā kammakarā pessā, ye cassa anujīvino.

“ධාන්‍ය, ධනය, රිදී, රන් හෝ පරිහරණය කරන යම් වස්තුවක් ලොව ඇත්ද, ඔහු ඇසුරු කොට ජීවත් වන දාසයෝ, කම්කරුවෝ සහ මෙහෙකරුවෝ යමෙක් වෙත්ද,”}, {

‘‘Sabbaṃ nādāya gantabbaṃ, sabbaṃ nikkhippagāminaṃ ;

Yañca karoti kāyena, vācāya uda cetasā.

“ඒ සියල්ල හැර දමා යා යුතුය, ඒ සියල්ල අත්හැර දමා යා යුතු දේවල්මය. යමෙක් කයින් ද, වචනයෙන් ද, එසේම සිතින් ද යම් කර්මයක් කරයි ද,”}, {

‘‘Tañhi tassa sakaṃ hoti, tañca ādāya gacchati;

Tañcassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī.

“එයම ඔහුගේ ස්වකීය වස්තුව වෙයි. ඔහු එය රැගෙන පරලොව යයි. තමා අත නොහැර යන සෙවණැල්ල සේ ඒ කර්මය ඔහු පසුපසම යයි.”}, {

‘‘Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“එබැවින් පරලොව සඳහා යහපත් කුසල් දහම් රැස් කළ යුතුය. පරලොව යන සත්වයන්ට පිනම පිහිට වන්නේය.”

Dutiyo vaggo.

දෙවන වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Jaṭilā pañca rājāno, doṇapākakurena ca;

Saṅgāmena dve vuttāni, mallikā dve appamādena ca;

Aputtakena dve vuttā, vaggo tena pavuccatīti.

ජටිල සූත්‍රය, රජවරු පස්දෙනාගේ සූත්‍රය, දෝණපාක සූත්‍රය, සංග්‍රාම සූත්‍ර දෙක, මල්ලිකා සූත්‍රය, අප්පමාද සූත්‍ර දෙක සහ අපුත්තක සූත්‍ර දෙකය. මේවායින් වර්ගය කියැවේ.

3. Tatiyavaggo

3. තුන්වන වර්ගය

1. Puggalasuttaṃ

1. පුද්ගල සූත්‍රය

132. Sāvatthinidānaṃ[Pg.94]. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘cattārome, mahārāja, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Tamotamaparāyano, tamojotiparāyano, jotitamaparāyano, jotijotiparāyano’’.

132. සැවැත්නුවරදීය. එකල්හි කොසොල් මහරජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, වැඳ, එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් කොසොල් මහරජුට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක: “මහාරාජය, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? අඳුරෙන් අඳුරට යන පුද්ගලයා, අඳුරෙන් එළියට යන පුද්ගලයා, එළියෙන් අඳුරට යන පුද්ගලයා සහ එළියෙන් එළියට යන පුද්ගලයා යන සතර දෙනාය.”

‘‘Kathañca, mahārāja puggalo tamotamaparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti, caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

“මහරජ, අඳුරෙන් අඳුරට යන පුද්ගලයා කවරේද? මහරජ, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සැඩොල් කුලයක හෝ බට වැඩ කරන්නන්ගේ කුලයක හෝ වැදි කුලයක හෝ සම් පදම් කරන්නන්ගේ කුලයක හෝ අතුගාන්නන්ගේ කුලයක හෝ ආහාර පාන ඉතා අල්ප වූ, ඉතා දුකසේ දිවි ගෙවන, කෑම බීම හා ඇඳුම් පැළඳුම් පවා අමාරුවෙන් ලැබෙන දිළිඳු කුලයක උපදී. ඔහු විරූපී වූ, දැකීමට අප්‍රිය වූ, මිටි වූ, බොහෝ ලෙඩ රෝග ඇති, අන්ධ වූ හෝ අතපය ඇද වූ හෝ කොර වූ හෝ පණ නැති වූ අයෙක් වෙයි. ඔහුට ආහාර පාන, ඇඳුම් පැළඳුම්, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, නිදන ඇඳ පුටු, වාසස්ථාන හා පහන් ආලෝකය ලැබෙන්නෙක් නොවේ. ඔහු කයෙන් අකුසල් කරයි, වචනයෙන් අකුසල් කරයි, සිතින් අකුසල් කරයි. ඔහු එලෙස කය, වචනය, සිත යන තිදොරින් අකුසල් කොට, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සැපයෙන් තොර වූ, නපුරු ගති ඇති, විපතට පත්වන නිරයෙහි උපදී.”

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso andhakārā vā andhakāraṃ gaccheyya, tamā vā tamaṃ gaccheyya, lohitamalā vā lohitamalaṃ gaccheyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo tamotamaparāyano hoti.

“මහරජ, එය යම් පුරුෂයෙක් අඳුරෙන් තවත් අඳුරකට යන්නාක් මෙන් ද, අන්ධකාරයෙන් තවත් අන්ධකාරයකට යන්නාක් මෙන් ද, කිලුටෙන් තවත් කිලුටකට යන්නාක් මෙන් ද වේ. මහරජ, මම මේ පුද්ගලයා ඒ උපමාවට සමාන යැයි කියමි. මහරජ, මෙලෙස පුද්ගලයා අඳුරෙන් අඳුරට යන්නෙක් වෙයි.”

‘‘Kathañca, mahārāja, puggalo tamojotiparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti, caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca kho hoti dubbaṇṇo duddasiko [Pg.95] okoṭimako bavhābādho, kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.

“මහරජ, අඳුරෙන් එළියට යන පුද්ගලයා කවරේද? මහරජ, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සැඩොල් කුලයක හෝ බට වැඩ කරන්නන්ගේ කුලයක හෝ වැදි කුලයක හෝ සම් පදම් කරන්නන්ගේ කුලයක හෝ අතුගාන්නන්ගේ කුලයක හෝ ආහාර පාන ඉතා අල්ප වූ, ඉතා දුකසේ දිවි ගෙවන, කෑම බීම හා ඇඳුම් පැළඳුම් පවා අමාරුවෙන් ලැබෙන දිළිඳු කුලයක උපදී. ඔහු විරූපී වූ, දැකීමට අප්‍රිය වූ, මිටි වූ, බොහෝ ලෙඩ රෝග ඇති, අන්ධ වූ හෝ අතපය ඇද වූ හෝ කොර වූ හෝ පණ නැති වූ අයෙක් වෙයි. ඔහුට ආහාර පාන, ඇඳුම් පැළඳුම්, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, නිදන ඇඳ පුටු, වාසස්ථාන හා පහන් ආලෝකය ලැබෙන්නෙක් නොවේ. ඔහු කයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි. ඔහු එලෙස කය, වචනය, සිත යන තිදොරින් සුචරිතයෙහි හැසිරී, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදී.”

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso pathaviyā vā pallaṅkaṃ āroheyya, pallaṅkā vā assapiṭṭhiṃ āroheyya, assapiṭṭhiyā vā hatthikkhandhaṃ āroheyya, hatthikkhandhā vā pāsādaṃ āroheyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo tamojotiparāyano hoti.

“මහරජ, එය යම් පුරුෂයෙක් බිම සිට දෝලාවකට නගින්නාක් මෙන් ද, දෝලාවෙන් අශ්ව පිටකට නගින්නාක් මෙන් ද, අශ්ව පිටින් ඇත් පිටකට නගින්නාක් මෙන් ද, ඇත් පිටින් මාලිගාවකට නගින්නාක් මෙන් ද වේ. මහරජ, මම මේ පුද්ගලයා ඒ උපමාවට සමාන යැයි කියමි. මහරජ, මෙලෙස පුද්ගලයා අඳුරෙන් එළියට යන්නෙක් වෙයි.”

‘‘Kathañca, mahārāja, puggalo jotitamaparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti, khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā, aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko, paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

“මහරජ, එළියෙන් අඳුරට යන පුද්ගලයා කවරේද? මහරජ, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් උසස් ක්ෂත්‍රිය මහාසාර කුලයක හෝ බ්‍රාහ්මණ මහාසාර කුලයක හෝ ගෘහපති මහාසාර කුලයක හෝ බොහෝ ධන ධාන්‍ය ඇති, රන් රිදී ඇති, මහා සම්පත් ඇති, ඉසුරුමත් වූ උසස් කුලයක උපදී. ඔහු ඉතා රූමත් වූ, දැකීමට ප්‍රිය වූ, ප්‍රසාදය දනවන, උතුම් වර්ණ සෞන්දර්යයෙන් යුක්ත වූවෙක් වෙයි. ඔහුට ආහාර පාන, ඇඳුම් පැළඳුම්, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, නිදන ඇඳ පුටු, වාසස්ථාන හා පහන් ආලෝකය ලැබෙන්නෙක් වෙයි. ඔහු කයෙන් අකුසල් කරයි, වචනයෙන් අකුසල් කරයි, සිතින් අකුසල් කරයි. ඔහු එලෙස කය, වචනය, සිත යන තිදොරින් අකුසල් කොට, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සැපයෙන් තොර වූ, නපුරු ගති ඇති, විපතට පත්වන නිරයෙහි උපදී.”

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso pāsādā vā hatthikkhandhaṃ oroheyya, hatthikkhandhā vā assapiṭṭhiṃ oroheyya, assapiṭṭhiyā vā pallaṅkaṃ oroheyya, pallaṅkā vā pathaviṃ oroheyya, pathaviyā vā andhakāraṃ paviseyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo jotitamaparāyano hoti.

“මහරජ, එය යම් පුරුෂයෙක් මාලිගාවකින් ඇත් පිටකට බසින්නාක් මෙන් ද, ඇත් පිටින් අශ්ව පිටකට බසින්නාක් මෙන් ද, අශ්ව පිටින් දෝලාවකට බසින්නාක් මෙන් ද, දෝලාවෙන් බිමට බසින්නාක් මෙන් ද, බිම සිට අඳුරු ගෙයකට පිවිසෙන්නාක් මෙන් ද වේ. මහරජ, මම මේ පුද්ගලයා ඒ උපමාවට සමාන යැයි කියමි. මහරජ, මෙලෙස පුද්ගලයා එළියෙන් අඳුරට යන්නෙක් වෙයි.”

‘‘Kathañca, mahārāja, puggalo jotijotiparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti, khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule [Pg.96] vā, aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko, paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.

“මහරජ, එළියෙන් එළියට යන පුද්ගලයා කවරේද? මහරජ, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් උසස් ක්ෂත්‍රිය මහාසාර කුලයක හෝ බ්‍රාහ්මණ මහාසාර කුලයක හෝ ගෘහපති මහාසාර කුලයක හෝ බොහෝ ධන ධාන්‍ය ඇති, රන් රිදී ඇති, මහා සම්පත් ඇති, ඉසුරුමත් වූ උසස් කුලයක උපදී. ඔහු ඉතා රූමත් වූ, දැකීමට ප්‍රිය වූ, ප්‍රසාදය දනවන, උතුම් වර්ණ සෞන්දර්යයෙන් යුක්ත වූවෙක් වෙයි. ඔහුට ආහාර පාන, ඇඳුම් පැළඳුම්, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, නිදන ඇඳ පුටු, වාසස්ථාන හා පහන් ආලෝකය ලැබෙන්නෙක් වෙයි. ඔහු කයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි. ඔහු එලෙස කය, වචනය, සිත යන තිදොරින් සුචරිතයෙහි හැසිරී, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදී.”

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso pallaṅkā vā pallaṅkaṃ saṅkameyya, assapiṭṭhiyā vā assapiṭṭhiṃ saṅkameyya, hatthikkhandhā vā hatthikkhandhaṃ saṅkameyya, pāsādā vā pāsādaṃ saṅkameyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo jotijotiparāyano hoti. Ime kho, mahārāja, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Idamavoca…pe…

“මහාරාජයෙනි, යම් සේ පුරුෂයෙක් එක් පල්ලැක්කියකින් තවත් පල්ලැක්කියකට හෝ, අස් පිටකින් තවත් අස් පිටකට හෝ, ඇත් කඳකින් තවත් ඇත් කඳකට හෝ, එක් ප්‍රාසාදයකින් තවත් ප්‍රාසාදයකට හෝ මාරු වන්නේද; මහාරාජයෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ උපමාවට සමාන යැයි කියමි. මහාරාජයෙනි, මෙසේ මේ පුද්ගලයා ආලෝකයෙන් ආලෝකයට පරලොව යන අයෙක් වෙයි. මහාරාජයෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා විද්‍යමාන වන්නාහ.” මෙය වදාළ සේක...

‘‘Daliddo puriso rāja, assaddho hoti maccharī;

Kadariyo pāpasaṅkappo, micchādiṭṭhi anādaro.

“මහරජාණෙනි, යම් දිළිඳු පුරුෂයෙක් ශ්‍රද්ධාව නැති අයෙක්, මසුරු අයෙක් වෙයිද; තද මසුරු වූ, ලාමක කල්පනා ඇති, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූ, ගෞරවයක් නැති අයෙක් වෙයිද;

‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;

Akkosati paribhāsati, natthiko hoti rosako.

“ශ්‍රමණයන්ට හෝ බ්‍රාහ්මණයන්ට හෝ අනෙකුත් යාචකයන්ට හෝ ආක්‍රෝශ කරයි, පරිභව කරයි; කිසිවක් නැතැයි කියන (නත්ථික දෘෂ්ටික), ක්‍රෝධ කරන්නෙක් වෙයි.

‘‘Dadamānaṃ nivāreti, yācamānāna bhojanaṃ;

Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa;

Upeti nirayaṃ ghoraṃ, tamotamaparāyano.

“ආහාර ඉල්ලා සිටින අයට දන් දෙන කල්හි එය වළක්වයි. ජනාධිපති වූ මහරජාණෙනි, එවැනි ස්වභාව ඇති පුරුෂයා මිය යන කල්හි, අන්ධකාරයෙන් අන්ධකාරයට යන පුද්ගලයා වී, බිහිසුණු නිරයට පැමිණෙයි.”

‘‘Daliddo puriso rāja, saddho hoti amaccharī;

Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamanaso naro.

“මහරජාණෙනි, දිළිඳු වූ පුරුෂයා ශ්‍රද්ධාව ඇති, මසුරුකම නැති අයෙක් වෙයි. ශ්‍රේෂ්ඨ කල්පනා ඇති, අවුල් නොවූ සිතක් ඇති ඒ මිනිසා දන් දෙයි.

‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;

Uṭṭhāya abhivādeti, samacariyāya sikkhati.

“ශ්‍රමණයන් හෝ බ්‍රාහ්මණයන් හෝ අනෙකුත් යාචකයන් හෝ දැක හුනස්නෙන් නැගී සිට ආචාර කරයි, මනා පැවැත්මෙහි හික්මෙයි.

‘‘Dadamānaṃ na vāreti, yācamānāna bhojanaṃ;

Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa;

Upeti tidivaṃ ṭhānaṃ, tamojotiparāyano.

“ආහාර ඉල්ලා සිටින අයට දන් දෙන කල්හි එය වළක්වන්නේ නැත. ජනාධිපති වූ මහරජාණෙනි, එවැනි ස්වභාව ඇති පුරුෂයා මිය යන කල්හි, අන්ධකාරයෙන් ආලෝකයට යන පුද්ගලයා වී, දෙව්ලොවට පැමිණෙයි.”

‘‘Aḍḍho [Pg.97] ce puriso rāja, assaddho hoti maccharī;

Kadariyo pāpasaṅkappo, micchādiṭṭhi anādaro.

“මහරජාණෙනි, යම් පුරුෂයෙක් පොහොසත් වුවද, ශ්‍රද්ධාව නැති, මසුරු අයෙක් වෙයිද; තද මසුරු වූ, ලාමක කල්පනා ඇති, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූ, ගෞරවයක් නැති අයෙක් වෙයිද;

‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;

Akkosati paribhāsati, natthiko hoti rosako.

“ශ්‍රමණයන්ට හෝ බ්‍රාහ්මණයන්ට හෝ අනෙකුත් යාචකයන්ට හෝ ආක්‍රෝශ කරයි, පරිභව කරයි; කිසිවක් නැතැයි කියන, ක්‍රෝධ කරන්නෙක් වෙයි.

‘‘Dadamānaṃ nivāreti, yācamānāna bhojanaṃ;

Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa;

Upeti nirayaṃ ghoraṃ, jotitamaparāyano.

“ආහාර ඉල්ලා සිටින අයට දන් දෙන කල්හි එය වළක්වයි. ජනාධිපති වූ මහරජාණෙනි, එවැනි ස්වභාව ඇති පුරුෂයා මිය යන කල්හි, ආලෝකයෙන් අන්ධකාරයට යන පුද්ගලයා වී, බිහිසුණු නිරයට පැමිණෙයි.”

‘‘Aḍḍho ce puriso rāja, saddho hoti amaccharī;

Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamanaso naro.

“මහරජාණෙනි, යම් පුරුෂයෙක් පොහොසත් වී, ශ්‍රද්ධාව ඇති, මසුරුකම නැති අයෙක් වෙයිද; ශ්‍රේෂ්ඨ කල්පනා ඇති, අවුල් නොවූ සිතක් ඇති ඒ මිනිසා දන් දෙයි.

‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;

Uṭṭhāya abhivādeti, samacariyāya sikkhati.

“ශ්‍රමණයන් හෝ බ්‍රාහ්මණයන් හෝ අනෙකුත් යාචකයන් හෝ දැක හුනස්නෙන් නැගී සිට ආචාර කරයි, මනා පැවැත්මෙහි හික්මෙයි.

‘‘Dadamānaṃ na vāreti, yācamānāna bhojanaṃ;

Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa;

Upeti tidivaṃ ṭhānaṃ, jotijotiparāyano’’ti.

“ආහාර ඉල්ලා සිටින අයට දන් දෙන කල්හි එය වළක්වන්නේ නැත. ජනාධිපති වූ මහරජාණෙනි, එවැනි ස්වභාව ඇති පුරුෂයා මිය යන කල්හි, ආලෝකයෙන් ආලෝකයට යන පුද්ගලයා වී, දෙව්ලොවට පැමිණෙයි.”

2. Ayyikāsuttaṃ

2. අයියිකා සූත්‍රය (මිත්තණිය පිළිබඳ සූත්‍රය)

133. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divādivassā’’ti?

133. සැවැත් නුවරදීය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක් පසෙක හුන් කොසොල් රජුට මෙසේ වදාළ සේක: “මහරජාණෙනි, ඔබ මේ මහ දවල් කොහේ සිට පැමිණෙන්නේද?”

‘‘Ayyikā me, bhante, kālaṅkatā jiṇṇā vuḍḍhā mahallikā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā. Ayyikā kho pana me, bhante, piyā hoti manāpā. Hatthiratanena cepāhaṃ, bhante, labheyyaṃ ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, hatthiratanampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. Assaratanena cepāhaṃ, bhante, labheyyaṃ ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, assaratanampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. Gāmavarena cepāhaṃ bhante, labheyyaṃ ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, gāmavarampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. Janapadapadesena cepāhaṃ, bhante, labheyyaṃ [Pg.98] ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, janapadapadesampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. ‘Sabbe sattā, mahārāja, maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā’ti. ‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā’’’ti.

“ස්වාමීනි, මාගේ මිත්තණිය කලුරිය කළාය. ඇය ඉතා මහලු වූ, ජරාවට පත් වූ, වයසින් මුහුකුරා ගිය, අන්තිම අවධියට පත් වූ, උපතින් වසර එකසිය විස්සක් වූ තැනැත්තියකි. ස්වාමීනි, මාගේ මිත්තණිය මට ඉතා ප්‍රිය මනාප වූවාය. ස්වාමීනි, ඉදින් ඇත් රුවනක් දී හෝ ‘මාගේ මිත්තණිය මරණයට පත් නොවේවා’ යි ඇයව මරණයෙන් මුදවා ගත හැක්කේ නම්, මම ඒ ඇත් රුවන වුවද දෙන්නෙමි. ස්වාමීනි, ඉදින් අස් රුවනක් දී හෝ... ස්වාමීනි, ඉදින් උතුම් ගම්වරයක් දී හෝ... ස්වාමීනි, ඉදින් මුළු ජනපදයක් දී හෝ ‘මාගේ මිත්තණිය මරණයට පත් නොවේවා’ යි ඇයව මුදවා ගත හැක්කේ නම්, මම ඒ ජනපදය වුවද දෙන්නෙමි.” “මහරජාණෙනි, සියලු සත්වයෝ මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තාහ, මරණය අවසානය කොට ඇත්තාහ, මරණය ඉක්මවා නොගියහ.” “ස්වාමීනි, එය ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනි, එය අද්භූතයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය කොතරම් මැනවින් වදාරන ලද්දක්ද: ‘සියලු සත්වයෝ මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තාහ, මරණය අවසානය කොට ඇත්තාහ, මරණය ඉක්මවා නොගියහ’ යන්න.”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā. Seyyathāpi, mahārāja, yāni kānici kumbhakārabhājanāni āmakāni ceva pakkāni ca sabbāni tāni bhedanadhammāni bhedanapariyosānāni bhedanaṃ anatītāni; evameva kho, mahārāja, sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā’’ti. Idamavoca…pe…

“මහරජාණෙනි, එය එසේමය! මහරජාණෙනි, එය එසේමය! සියලු සත්වයෝ මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තාහ, මරණය අවසානය කොට ඇත්තාහ, මරණය ඉක්මවා නොගියහ. මහරජාණෙනි, යම් සේ කුඹල්කරුවෙකුගේ අමු වූ හෝ පදම් වූ හෝ යම් බඳුන් වේද, ඒ සියල්ල බිඳෙන ස්වභාව කොට ඇත්තාහ, බිඳීම අවසානය කොට ඇත්තාහ, බිඳීම ඉක්මවා නොගියහ; මහරජාණෙනි, එමෙන්ම සියලු සත්වයෝ මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තාහ, මරණය අවසානය කොට ඇත්තාහ, මරණය ඉක්මවා නොගියහ.” මෙය වදාළ සේක...

‘‘Sabbe sattā marissanti, maraṇantañhi jīvitaṃ;

Yathākammaṃ gamissanti, puññapāpaphalūpagā;

Nirayaṃ pāpakammantā, puññakammā ca suggatiṃ.

“සියලු සත්වයෝ මිය යන්නාහ. ජීවිතය මරණය කෙළවර කොට ඇත්තේය. පින් පව් වල විපාක ලබන සත්වයෝ තම තමන් කළ කර්මයට අනුව පරලොව යන්නාහ. පව්කම් කළ අය නිරයටද, පින්කම් කළ අය සුගතියටද යන්නාහ.”

‘‘Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“එබැවින්, මතු ලොව පිහිට පිණිස කුසල් රැස් කළ යුතුය. පරලොවදී සත්වයන්ට පිහිට වන්නේ පිනම වේ.”

3. Lokasuttaṃ

3. ලෝක සූත්‍රය

134. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante, lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti? ‘‘Tayo kho, mahārāja, lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Katame tayo? Lobho kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Doso kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Moho kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Ime kho, mahārāja, tayo lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti. Idamavoca…pe…

134. සැවැත් නුවරදීය. එක් පසෙක හුන් කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: “ස්වාමීනි, ලෝක සත්වයා තුළ හටගන්නා වූ කවර ධර්මයන් අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ පීඩාකාරී පැවැත්ම (අපහසු විහරණය) පිණිස පවතිත්ද?” “මහරජ, ලෝක සත්වයා තුළ හටගන්නා වූ ධර්මයන් තුනක් අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ පීඩාකාරී පැවැත්ම පිණිස පවතියි. ඒ තුන කවරේද? මහරජ, ලෝක සත්වයා තුළ හටගන්නා වූ ලෝභය අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ පීඩාකාරී පැවැත්ම පිණිස පවතියි. මහරජ, ලෝක සත්වයා තුළ හටගන්නා වූ ද්වේෂය අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ පීඩාකාරී පැවැත්ම පිණිස පවතියි. මහරජ, ලෝක සත්වයා තුළ හටගන්නා වූ මෝහය අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ පීඩාකාරී පැවැත්ම පිණිස පවතියි. මහරජ, ලෝක සත්වයා තුළ හටගන්නා මේ ධර්ම තුන අහිත පිණිස, දුක් පිණිස සහ පීඩාකාරී පැවැත්ම පිණිස පවතියි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක...

‘‘Lobho [Pg.99] doso ca moho ca, purisaṃ pāpacetasaṃ;

Hiṃsanti attasambhūtā, tacasāraṃva samphala’’nti.

“ලෝභය, ද්වේෂය සහ මෝහය යන මේ ධර්මයන් තමා තුළම හටගෙන, පවිටු සිත් ඇති පුද්ගලයා විනාශ කර දමන්නේ, උණ ගසෙහි හටගන්නා ඵලය (ගෙඩි) එම ගසම විනාශ කර දමන්නාක් මෙනි.”

4. Issattasuttaṃ

4. ඉස්සත්ත සූත්‍රය

135. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kattha nu kho, bhante, dānaṃ dātabba’’nti? ‘‘Yattha kho, mahārāja, cittaṃ pasīdatī’’ti. ‘‘Kattha pana, bhante, dinnaṃ mahapphala’’nti? ‘‘Aññaṃ kho etaṃ, mahārāja, kattha dānaṃ dātabbaṃ, aññaṃ panetaṃ kattha dinnaṃ mahapphalanti? Sīlavato kho, mahārāja, dinnaṃ mahapphalaṃ, no tathā dussīle. Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā, te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha tyassa yuddhaṃ paccupaṭṭhitaṃ saṅgāmo samupabyūḷho. Atha āgaccheyya khattiyakumāro asikkhito akatahattho akatayoggo akatūpāsano bhīru chambhī utrāsī palāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Nāhaṃ, bhante, bhareyyaṃ taṃ purisaṃ, na ca me attho tādisena purisenā’’ti. ‘‘Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro asikkhito…pe… atha āgaccheyya vessakumāro asikkhito…pe… atha āgaccheyya suddakumāro asikkhito…pe… na ca me attho tādisena purisenā’’ti.

135. සැවැත් නුවරදීය. එක් පසෙක හුන් කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: “ස්වාමීනි, දානය දිය යුත්තේ කාහටද?” “මහරජ, යම් පුද්ගලයෙකු කෙරෙහි සිත පැහැදේ නම්, ඔහුට දිය යුතුය.” “ස්වාමීනි, කාහට දෙන ලද දානය මහත් ඵල මහානිසංස වේද?” “මහරජ, දානය දිය යුත්තේ කාහටද යන්න එක් ප්‍රශ්නයකි; කාහට දෙන ලද දානය මහත් ඵල වේද යන්න තවත් ප්‍රශ්නයකි. මහරජ, සිල්වතුන්ට දෙන දානය මහත් ඵල මහානිසංස වේ, දුසිල්වතුන්ට දුන් විට එසේ නොවේ. මහරජ, ඒ සම්බන්ධයෙන් මම ඔබගෙන් ප්‍රශ්නයක් අසමි. ඔබට වැටහෙන පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. මහරජ, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? ඔබට යුද්ධයක් එළඹී ඇති අතර සේනාව සූදානම් වී සිටින්නේ යැයි සිතන්න. එවිට යුධ ශිල්පය නුහුරු, දුනු ශිල්පයෙහි අදක්ෂ, පුහුණුවක් නැති, අභ්‍යාස නොකළ, බියගුළු, තැතිගන්නා සුළු, පලා යන සුළු ක්ෂත්‍රිය කුමාරයෙක් පැමිණෙන්නේ නම්, ඔබ ඔහුව සේවයට ගන්නවාද? එවැනි පුද්ගලයෙකුගෙන් ඔබට ප්‍රයෝජනයක් තිබේද?” “ස්වාමීනි, මා එවැනි පුද්ගලයෙකු සේවයට නොගන්නා අතර, එවැනි අයෙකුගෙන් මට ප්‍රයෝජනයක්ද නැත.” “මහරජ, ඉදින් නුපුහුණු... පලා යන සුළු බ්‍රාහ්මණ කුමාරයෙක් හෝ වෛශ්‍ය කුමාරයෙක් හෝ ශුද්‍ර කුමාරයෙක් පැමිණියහොත්, එවැනි පුද්ගලයෙකුගෙන් ඔබට ප්‍රයෝජනයක් තිබේද?” “ස්වාමීනි, නැත, එවැනි අයෙකුගෙන් මට ප්‍රයෝජනයක් නැත.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha tyassa yuddhaṃ paccupaṭṭhitaṃ saṅgāmo samupabyūḷho. Atha āgaccheyya khattiyakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Bhareyyāhaṃ, bhante, taṃ purisaṃ, attho ca me tādisena purisenā’’ti. ‘‘Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro…pe… atha āgaccheyya vessakumāro…pe… atha āgaccheyya suddakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Bhareyyāhaṃ, bhante, taṃ purisaṃ, attho ca me tādisena purisenā’’ti.

“මහරජ, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? යුද්ධයක් එළඹී ඇති විට, මැනවින් යුධ ශිල්පය උගත්, දුනු ශිල්පයෙහි දක්ෂ, මැනවින් පුහුණුව හා අභ්‍යාස ඇති, බිය නොවන, තැති නොගන්නා, පලා නොයන ක්ෂත්‍රිය කුමාරයෙක් පැමිණෙන්නේ නම්, ඔබ ඔහුව සේවයට ගන්නවාද? එවැනි පුද්ගලයෙකුගෙන් ඔබට ප්‍රයෝජනයක් තිබේද?” “ස්වාමීනි, මම ඔහුව සේවයට ගන්නෙමි. එවැනි පුද්ගලයෙකුගෙන් මට ප්‍රයෝජනයක් ඇත.” “මහරජ, ඉදින් මැනවින් යුධ ශිල්පය උගත් බ්‍රාහ්මණ කුමාරයෙක් හෝ වෛශ්‍ය කුමාරයෙක් හෝ ශුද්‍ර කුමාරයෙක් පැමිණියහොත්, ඔබ ඔහුව සේවයට ගන්නවාද? එවැනි පුද්ගලයෙකුගෙන් ඔබට ප්‍රයෝජනයක් තිබේද?” “ස්වාමීනි, මම ඔහුව සේවයට ගන්නෙමි. එවැනි පුද්ගලයෙකුගෙන් මට ප්‍රයෝජනයක් ඇත.”

‘‘Evameva kho, mahārāja, yasmā kasmā cepi kulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti, so ca hoti pañcaṅgavippahīno pañcaṅgasamannāgato, tasmiṃ [Pg.100] dinnaṃ mahapphalaṃ hoti. Katamāni pañcaṅgāni pahīnāni honti? Kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Imāni pañcaṅgāni pahīnāni honti. Katamehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti? Asekkhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekkhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti. Imehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti. Iti pañcaṅgavippahīne pañcaṅgasamannāgate dinnaṃ mahapphala’’nti. Idamavoca bhagavā…pe… satthā –

“මහරජ, එලෙසම යම් පුද්ගලයෙකු කවර කුලයකින් පැමිණ ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වූයේ වුවද, ඔහු අංග පහක් ප්‍රහීණ කළේ නම් සහ අංග පහකින් සමන්විත වූයේ නම්, ඔහුට දෙන දානය මහත් ඵල වේ. ප්‍රහීණ කළ අංග පහ කවරේද? කාමච්ඡන්දය, ව්‍යාපාදය, ථීනමිද්ධය, උද්ධච්චකුක්කුච්චය සහ විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කර තිබීමයි. මේ අංග පහ ප්‍රහීණ කළ යුතුය. සමන්විත අංග පහ කවරේද? අශෛක්ෂ (රහත්) සීලස්කන්ධය, අශෛක්ෂ සමාධිස්කන්ධය, අශෛක්ෂ ප්‍රඥාස්කන්ධය, අශෛක්ෂ විමුක්තිස්කන්ධය සහ අශෛක්ෂ විමුක්ති ඥානදර්ශන ස්කන්ධයෙන් සමන්විත වීමයි. මේ අංග පහෙන් සමන්විත විය යුතුය. මෙසේ අංග පහක් ප්‍රහීණ කළා වූද, අංග පහකින් සමන්විත වූවා වූද උතුමෙකුට දෙන ලද දානය මහත් ඵල මහානිසංස වේ.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක... ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙසේද වදාළ සේක:

‘‘Issattaṃ balavīriyañca, yasmiṃ vijjetha māṇave;

Taṃ yuddhattho bhare rājā, nāsūraṃ jātipaccayā.

“යුද්ධයක් අපේක්ෂා කරන රජතුමා සේවයට බඳවා ගන්නේ දුනු ශිල්පයෙහි දක්ෂ, ශක්තිය හා වීර්යය ඇති තරුණයෙකි. කුලය උසස් වූ පමණින් බියගුළු අයෙකු සේවයට නොගනී.”

‘‘Tatheva khantisoraccaṃ, dhammā yasmiṃ patiṭṭhitā;

Ariyavuttiṃ medhāviṃ, hīnajaccampi pūjaye.

“එලෙසම, යමෙකු තුළ ඉවසීම සහ සන්සුන් බව (සෝරච්චය) යන ධර්මයන් පිහිටා තිබේ නම්, ඔහු හීන කුලයක උපන්නෙකු වුවද, ආර්ය චර්යාවෙන් යුත් ඒ ප්‍රඥාවන්තයාට පූජා පැවැත්විය යුතුය.”

‘‘Kāraye assame ramme, vāsayettha bahussute;

Papañca vivane kayirā, dugge saṅkamanāni ca.

“රමණීය ආරාම කරවා එහි බහුශ්‍රැත උතුමන් වැඩහිඳුවිය යුතුය. ජල රහිත වනාන්තරවල පැන් පොකුණුද, දුෂ්කර මාවත්වල ඒදඬු මංමාවත්ද කරවිය යුතුය.”

‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca;

Dadeyya ujubhūtesu, vippasannena cetasā.

“ඍජු වූ (කෙළින් වූ) චරිත ඇති උතුමන් කෙරෙහි ඉතා පැහැදුණු සිතින් යුතුව ආහාර, පාන වර්ග, කෑ යුතු දෑ මෙන්ම වස්ත්‍ර හා සේනාසන ද දන් දිය යුතුය.”

‘‘Yathā hi megho thanayaṃ, vijjumālī satakkaku;

Thalaṃ ninnañca pūreti, abhivassaṃ vasundharaṃ.

“විදුලි වැල් සහිත වූ, කූට (සිඛර) සිය ගණනකින් යුක්ත වූ, ගර්ජනා කරන්නා වූ වැහි වලාකුළක් පෘථිවිය මත ඇද හැලෙමින් ගොඩබිම මෙන්ම මිටියාවත් ද ජලයෙන් පුරවා දමන්නාක් මෙනි;”

‘‘Tatheva saddho sutavā, abhisaṅkhacca bhojanaṃ;

Vanibbake tappayati, annapānena paṇḍito.

“එලෙසම, ශ්‍රද්ධාවන්ත වූ ද බහුශ්‍රුත වූ ද පණ්ඩිත තෙමේ භෝජන පිළියෙල කරවා අන්නපානයෙන් යාචකයන් පිනවයි (සතුටු කරයි).”

‘‘Āmodamāno pakireti, detha dethāti bhāsati;

Taṃ hissa gajjitaṃ hoti, devasseva pavassato;

Sā puññadhārā vipulā, dātāraṃ abhivassatī’’ti.

“ඔහු ඉතා සතුටු සිතින් යුතුව ‘දෙන්න, දෙන්න’ යැයි පවසමින් දන් බෙදා දෙයි. එය වැසි වසින වැහි වලාකුළක ගර්ජනාව වැනිය. ඒ මහා පින් දහර දායකයා කෙරෙහි ද ඇද හැලෙයි.”

5. Pabbatūpamasuttaṃ

5. පබ්බතූපම සූත්‍රය

136. Sāvatthinidānaṃ[Pg.101]. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti? ‘‘Yāni tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ rājakaraṇīyāni bhavanti, tesu khvāhaṃ, etarahi ussukkamāpanno’’ti.

136. සැවැත් නුවරදීය. ඉක්බිති පසේනදී කොසොල් රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ පසේනදී කොසොල් රජතුමාගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසූ සේක: ‘මහරජ, ඔබ මේ දහවල් කාලයේ කොහේ සිට පැමිණෙන්නේද?’ ‘ස්වාමීනි, මුදුන් අභිෂේක ලත්, රාජ්‍ය බලයෙන් මත් වූ, කාමයන්හි ගිජු බවින් වෙළුණු, ජනපදයන්හි ස්ථාවර භාවය ලබා මහා පෘථිවි මණ්ඩලයම ජයගෙන පාලනය කරන්නා වූ ක්ෂත්‍රිය රජවරුන්ට කළ යුතු යම් රාජ්‍ය කටයුතු ඇද්ද, මම දැනට එවැනි රාජ්‍ය කටයුතුවල නිරතව සිටියෙමි.’”},{

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha te puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi puratthimāya disāya. Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati. Yaṃ te, mahārāja, karaṇīyaṃ, taṃ karohī’ti. Atha dutiyo puriso āgaccheyya pacchimāya disāya…pe… atha tatiyo puriso āgaccheyya uttarāya disāya…pe… atha catuttho puriso āgaccheyya dakkhiṇāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi dakkhiṇāya disāya. Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati. Yaṃ te, mahārāja, karaṇīyaṃ taṃ karohī’ti. Evarūpe te, mahārāja, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīya’’nti?

“මහාරාජයෙනි, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? විශ්වාසවන්ත වූ, වචනය පිළිගත හැකි පුරුෂයෙක් නැගෙනහිර දිශාවෙන් පැමිණෙන්නේ යැයි සිතමු. ඔහු ඔබ වෙත පැමිණ මෙසේ පවසන්නේය: ‘මහාරාජයෙනි, ඔබ වහන්සේ දැනගත මැනවි; මම නැගෙනහිර දිශාවෙන් පැමිණෙමි. එහිදී අහස සිඹින (වලාකුළු වැනි) මහා පර්වතයක්, සියලු සත්වයන් පොඩි කරමින්, අඹරමින් ඉදිරියට ඇදී එනු මම දුටුවෙමි. මහාරාජයෙනි, ඔබ වහන්සේට කළ යුතු යමක් ඇත්නම් එය කළ මැනවි’ කියාය. ඉක්බිති දෙවන පුරුෂයෙක් බටහිර දිශාවෙන් පැමිණෙන්නේය...ප... ඉක්බිති තුන්වන පුරුෂයෙක් උතුරු දිශාවෙන් පැමිණෙන්නේය...ප... ඉක්බිති සිව්වන විශ්වාසවන්ත වූ, වචනය පිළිගත හැකි පුරුෂයෙක් දකුණු දිශාවෙන් පැමිණෙන්නේය. ඔහු ඔබ වෙත පැමිණ මෙසේ පවසන්නේය: ‘මහාරාජයෙනි, ඔබ වහන්සේ දැනගත මැනවි; මම දකුණු දිශාවෙන් පැමිණෙමි. එහිදී අහස සිඹින මහා පර්වතයක් සියලු සත්වයන් පොඩි කරමින් ඇදී එනු දුටුවෙමි. මහාරාජයෙනි, ඔබ වහන්සේට කළ යුතු යමක් ඇත්නම් එය කළ මැනවි’ කියාය. මහාරාජයෙනි, මෙබඳු මහා බියකරු විපතක් පැමිණි කල්හි, දරුණු මනුෂ්‍ය සංහාරයක් සිදුවන කල්හි, ලැබීමට අපහසු වූ මනුෂ්‍ය භවය ගෙවී යන කල්හි, කුමක් කළ යුතුද?”

‘‘Evarūpe me, bhante, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya aññatra samacariyāya aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāyā’’ti?

“ස්වාමීනි, මෙබඳු මහා විපතක් පැමිණි කල්හි, දරුණු මනුෂ්‍ය සංහාරයක් සිදුවන කල්හි, ලැබීමට අපහසු වූ මනුෂ්‍ය භවය ගෙවී යන කල්හි, ධර්මයෙහි හැසිරීම, සාධාරණව හැසිරීම, කුසල් කිරීම හා පින් කිරීම හැර අන් කුමක් කළ යුතුද?”

‘‘Ārocemi kho te, mahārāja, paṭivedemi kho te, mahārāja, adhivattati kho taṃ, mahārāja, jarāmaraṇaṃ. Adhivattamāne ce te, mahārāja, jarāmaraṇe kimassa karaṇīya’’nti? ‘‘Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāya? Yāni tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ [Pg.102] kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ hatthiyuddhāni bhavanti; tesampi, bhante, hatthiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Yānipi tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ…pe… ajjhāvasantānaṃ assayuddhāni bhavanti…pe… rathayuddhāni bhavanti …pe… pattiyuddhāni bhavanti; tesampi, bhante, pattiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Santi kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule mantino mahāmattā, ye pahonti āgate paccatthike mantehi bhedayituṃ. Tesampi, bhante, mantayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Saṃvijjati kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ bhūmigatañceva vehāsaṭṭhañca, yena mayaṃ pahoma āgate paccatthike dhanena upalāpetuṃ. Tesampi, bhante, dhanayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā’’ti?

“මහාරාජයෙනි, මම ඔබට පවසමි, මම ඔබට දන්වමි. මහාරාජයෙනි, ජරාව හා මරණය ඔබව මැඩගෙන පවතී. මහාරාජයෙනි, ජරාව හා මරණය ඔබව මැඩගෙන පවතිද්දී කුමක් කළ යුතුද?” “ස්වාමීනි, ජරාව හා මරණය මා මැඩගෙන පවතිද්දී ධර්මයෙහි හැසිරීම, සාධාරණව හැසිරීම, කුසල් කිරීම හා පින් කිරීම හැර අන් කුමක් කළ යුතුද? ස්වාමීනි, අභිෂේක ලත්, රාජ්‍ය මදයෙන් මත් වූ, කාම තෘෂ්ණාවෙන් වෙළුණු, ස්ථාවර ජනපද ඇති, මහා පෘථිවි මණ්ඩලය ජයගෙන පාලනය කරන රජවරුන්ට ඇතැම්විට ඇත් සේනා යුද්ධ පවතී. එහෙත් ස්වාමීනි, ජරාව හා මරණය මැඩගෙන එන කල්හි ඒ ඇත් සේනා යුද්ධයන්ගෙන් පලක් නැත, ඒවාට අවකාශයක් නැත. ස්වාමීනි, අභිෂේක ලත් රජවරුන්ට අශ්ව සේනා යුද්ධ පවතී... රථ සේනා යුද්ධ පවතී... පාබල සේනා යුද්ධ පවතී. එහෙත් ස්වාමීනි, ජරාව හා මරණය මැඩගෙන එන කල්හි ඒ පාබල සේනා යුද්ධයන්ගෙන් ද පලක් නැත, අවකාශයක් නැත. ස්වාමීනි, මේ රජකුලයෙහි සතුරන් පැමිණි කල්හි උපක්‍රමශීලී මන්ත්‍රණයෙන් ඔවුන් භේද කළ හැකි නුවණැති අමාත්‍යවරු සිටිති. එහෙත් ස්වාමීනි, ජරාව හා මරණය මැඩගෙන එන කල්හි ඒ මන්ත්‍රණ යුද්ධයන්ගෙන් ද පලක් නැත, අවකාශයක් නැත. ස්වාමීනි, මේ රජකුලයෙහි පොළොව යට සැඟවූ මෙන්ම මාලිගා උඩ තැන්පත් කළ බොහෝ රන් රිදී ධනය පවතී. සතුරන් පැමිණි කල්හි ඒ ධනයෙන් ඔවුන් වසඟ කර ගැනීමට අපට හැකියාව තිබේ. එහෙත් ස්වාමීනි, ජරාව හා මරණය මැඩගෙන එන කල්හි ඒ ධන යුද්ධයන්ගෙන් ද පලක් නැත, අවකාශයක් නැත. ස්වාමීනි, ජරාව හා මරණය මා මැඩගෙන පවතිද්දී ධර්මයෙහි හැසිරීම, සාධාරණව හැසිරීම, කුසල් කිරීම හා පින් කිරීම හැර අන් කුමක් කළ යුතුද?”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Adhivattamāne jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā’’ti? Idamavoca bhagavā…pe… satthā –

“මහාරාජයෙනි, එය එසේමය. මහාරාජයෙනි, එය එසේමය. ජරාව හා මරණය ඔබ මැඩගෙන පවතිද්දී ධර්මයෙහි හැසිරීම, සාධාරණව හැසිරීම, කුසල් කිරීම හා පින් කිරීම හැර අන් කුමක් කළ යුතුද?” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක...ප... ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Yathāpi selā vipulā, nabhaṃ āhacca pabbatā;

Samantānupariyāyeyyuṃ, nippothento catuddisā.

“විශාල වූ ශෛලමය පර්වතයන් අහස ස්පර්ශ කරන්නාක් මෙන්, සතර දිශාවෙන්ම සියලු සත්ත්වයන් පොඩි කරමින් හා මඬිමින් හාත්පසින් පෙරළී එන්නාක් මෙන්,”

‘‘Evaṃ jarā ca maccu ca, adhivattanti pāṇine ;

Khattiye brāhmaṇe vesse, sudde caṇḍālapukkuse;

Na kiñci parivajjeti, sabbamevābhimaddati.

“එලෙසින්ම ජරාව හා මරණය සියලු සත්ත්වයන් කරා පැමිණෙයි. ක්ෂත්‍රියයන් ද, බ්‍රාහ්මණයන් ද, වෛශ්‍යයන් ද, ශුද්‍රයන් ද, චණ්ඩාලයන් හා සැඩොලුන් ද යන කිසිවෙකු අත් නොහරින එය සියල්ලන්වම මඬනා ලබයි.”

‘‘Na tattha hatthīnaṃ bhūmi, na rathānaṃ na pattiyā;

Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṃ dhanena vā.

“එහිදී ඇත් සේනාවන්ට හෝ රථ සේනාවන්ට හෝ පාබල සේනාවන්ට ඉඩක් නැත. මන්ත්‍ර යුද්ධයකින් හෝ ධනය වැය කිරීමෙන් හෝ ඔවුන් පරාජය කළ නොහැක්කේමය.”

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Buddhe dhamme ca saṅghe ca, dhīro saddhaṃ nivesaye.

“එබැවින් තමාගේ යහපත දකින, ඤාණවන්ත වූ ධීර පුරුෂයා බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි ද, ධර්මය කෙරෙහි ද, සංඝයා කෙරෙහි ද ශ්‍රද්ධාව පිහිටුවා ගත යුතුය.”

‘‘Yo [Pg.103] dhammaṃ cari kāyena, vācāya uda cetasā;

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti.

“යමෙක් කයෙන් ද, වචනයෙන් ද එසේම සිතින් ද ධර්මයට අනුව හැසිරෙයි ද, ඔහුට මෙලොවදී ප්‍රශංසා ලැබෙන අතර මරණින් මතු ස්වර්ගයෙහි සතුටු වෙයි.”

Tatiyo vaggo.

තෙවන වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Puggalo ayyikā loko, issattaṃ pabbatūpamā;

Desitaṃ buddhaseṭṭhena, imaṃ kosalapañcakanti.

පුග්ගල, අයියිකා, ලෝක, ඉස්සත්ත සහ පබ්බතූපම යන මෙම කෝසල පංචකය බුද්ධශ්‍රේෂ්ඨයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දකි.

Kosalasaṃyuttaṃ samattaṃ.

කෝසල සංයුත්තය නිමාවට පත් විය.

4. Mārasaṃyuttaṃ

4. 4. මාර සංයුත්තය

1. Paṭhamavaggo

1. 1. ප්‍රථම වර්ගය

1. Tapokammasuttaṃ

1. 1. තපෝකම්ම සූත්‍රය

137. Evaṃ [Pg.104] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘mutto vatamhi tāya dukkarakārikāya. Sādhu mutto vatamhi tāya anatthasaṃhitāya dukkarakārikāya. Sādhu vatamhi mutto bodhiṃ samajjhaga’’nti.

137. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වූ අලුතම උරුවෙල් ජනපදයෙහි නේරංජරා නදී තීරයෙහි අජපාල නුග රුක මුල වැඩ වසන සේක. එවිට හුදෙකලාව විවේකීව වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි මෙවැනි අදහසක් පහළ විය: “ඒකාන්තයෙන්ම මම ඒ දුෂ්කර ක්‍රියාවෙන් මිදුණෙමි. අනර්ථය පිණිස පැවති ඒ දුෂ්කර ක්‍රියාවෙන් මිදීම ඒකාන්තයෙන්ම යහපති. උතුම් සම්බෝධිය අවබෝධ කරගෙන (දුෂ්කර ක්‍රියාවෙන්) මිදීම යහපති.”

Atha kho māro pāpimā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි උපන් අදහස සිය සිතින් දැන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ කීවේය -

‘‘Tapokammā apakkamma, yena na sujjhanti māṇavā;

Asuddho maññasi suddho, suddhimaggā aparaddho’’ ti.

“යම් තපෝ කර්මයකින් මිනිසුන් පාරිශුද්ධියට පත් වෙත් ද, ඔබ එම තපස් මාර්ගයෙන් බැහැර වී සිටී. අපිරිසිදු වූ ඔබ 'මම පිරිසිදුය' කියා සිතයි; ඔබ පාරිශුද්ධියේ මාවතෙන් බැහැර වී ඇත.”

Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මොහු පාපිෂ්ඨ මාරයාය” කියා හඳුනාගෙන, පාපිෂ්ඨ මාරයාට ගාථාවන්ගෙන් මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක -

‘‘Anatthasaṃhitaṃ ñatvā, yaṃ kiñci amaraṃ tapaṃ ;

Sabbaṃ natthāvahaṃ hoti, phiyārittaṃva dhammani.

“අමරණීයත්වය පතා කරන යම් තපසක් ඇද්ද, ඒ සියල්ල අනර්ථය පිණිස පවතින බව දැන මම එය අත්හැරියෙමි. ගොඩබිම තබා ඇති හබලක් මෙන් එවැනි සියලු තපස් ක්‍රමයන් කිසිදු ප්‍රයෝජනයක් ගෙන නොදෙයි.”

‘‘Sīlaṃ samādhi paññañca, maggaṃ bodhāya bhāvayaṃ;

Pattosmi paramaṃ suddhiṃ, nihato tvamasi antakā’’ti.

“සම්බෝධිය අවබෝධ කරගැනීම පිණිස ශීල, සමාධි සහ ප්‍රඥා යන මාර්ගයන් වඩා මම උතුම් පාරිශුද්ධියට පැමිණියෙමි. අන්තකය, ඔබ පරාජය විය.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti, dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනාගත් සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනාගත් සේක” යැයි සිතා දුකට හා නොසතුටට පත්ව එතැනම අතුරුදන් විය.

2. Hatthirājavaṇṇasuttaṃ

2. 2. හත්ථිරාජවණ්ණ සූත්‍රය

138. Evaṃ [Pg.105] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Seyyathāpi nāma mahāariṭṭhako maṇi, evamassa sīsaṃ hoti. Seyyathāpi nāma suddhaṃ rūpiyaṃ, evamassa dantā honti. Seyyathāpi nāma mahatī naṅgalīsā, evamassa soṇḍo hoti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

138. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වූ අලුතම උරුවෙල් ජනපදයෙහි නේරංජරා නදී තීරයෙහි අජපාල නුග රුක මුල වැඩ වසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රියේ ඝන අන්ධකාරයෙහි එළිමහනෙහි වැඩ සිටි සේක. මඳ වැස්සක් ද වැටෙමින් තිබුණි. එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තුළ බියක්, තැතිගැනීමක් හා ලොමුදැහැගැනීමක් ඇති කරනු පිණිස විශාල ඇත් රජෙකුගේ වෙසක් මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. ඒ ඇතාගේ හිස විශාල කළු ගලක් මෙන් විය. දළ දෙක පිරිසිදු රිදී මෙන් විය. හොඬවැල විශාල නගුල් ඊසක් මෙන් විය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මොහු පාපිෂ්ඨ මාරයාය” කියා හඳුනාගෙන පාපිෂ්ඨ මාරයාට ගාථාවකින් මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක -

‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ;

Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antakā’’ti.

“ඔබ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සංසාරයේ සැරිසරමින් ශුභ මෙන්ම අශුභ රූප මවා පෙන්වූවෙහිය. පාපිෂ්ඨ මාරය, ඔබට මෙයින් ඇති වැඩක් නැත. අන්තකය, ඔබ පරාජය විය.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනාගත් සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනාගත් සේක” යැයි සිතා දුකට හා නොසතුටට පත්ව එතැනම අතුරුදන් විය.

3. Subhasuttaṃ

3. 3. සුභ සූත්‍රය

139. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā, bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti, subhā ceva asubhā ca. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

139. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වූ අලුතම උරුවෙල් ජනපදයෙහි නේරංජරා නදී තීරයෙහි අජපාල නුග රුක මුල වැඩ වසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රියේ ඝන අන්ධකාරයෙහි එළිමහනෙහි වැඩ සිටි සේක. මඳ වැස්සක් ද වැටෙමින් තිබුණි. එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තුළ බියක්, තැතිගැනීමක් හා ලොමුදැහැගැනීමක් ඇති කරනු පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නොදුරින් සුභ මෙන්ම අශුභ වූ නොයෙක් ආකාරයේ වර්ණ මවා පෙන්වීය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මොහු පාපිෂ්ඨ මාරයාය” කියා හඳුනාගෙන පාපිෂ්ඨ මාරයාට ගාථාවලින් මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක -

‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ;

Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antaka.

“ඔබ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සංසාරයේ සැරිසරමින් ශුභ මෙන්ම අශුභ රූප මවා පෙන්වූවෙහිය. පාපිෂ්ඨ මාරය, ඔබට මෙයින් ඇති වැඩක් නැත. අන්තකය, ඔබ පරාජය විය.”

‘‘Ye [Pg.106] ca kāyena vācāya, manasā ca susaṃvutā;

Na te māravasānugā, na te mārassa baddhagū’’ ti.

“යම් කෙනෙක් කයෙන්, වචනයෙන් හා සිතින් මැනවින් සංවර වූවෝ ද, ඔවුහු මාරයාගේ වසඟයට පත් නොවෙති; ඔවුහු මාරයාට බැඳී සිටින්නෝ ද නොවෙති.”

Atha kho māro…pe… tatthevantaradhāyīti.

එවිට මාරයා...පෙ... එතැනම අතුරුදන් විය.

4. Paṭhamamārapāsasuttaṃ

4. 4. ප්‍රථම මාරපාස සූත්‍රය

140. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

140. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බරණැස ඉසිපතන මිගදායෙහි වැඩ වසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි කියා භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනි” යි කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක -

‘‘Mayhaṃ kho, bhikkhave, yoniso manasikārā yoniso sammappadhānā anuttarā vimutti anuppattā, anuttarā vimutti sacchikatā. Tumhepi, bhikkhave, yoniso manasikārā yoniso sammappadhānā anuttaraṃ vimuttiṃ anupāpuṇātha, anuttaraṃ vimuttiṃ sacchikarothā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

“මහණෙනි, මා විසින් නුවණින් මෙනෙහි කිරීමෙන් (යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන්) සහ නිවැරදි ප්‍රධාන වීර්යයෙන් උත්තරීතර විමුක්තිය ලබා ගන්නා ලදී, උත්තරීතර විමුක්තිය සාක්ෂාත් කරන ලදී. මහණෙනි, තොප ද නුවණින් මෙනෙහි කිරීමෙන් සහ නිවැරදි ප්‍රධාන වීර්යයෙන් උත්තරීතර විමුක්තිය ලබා ගනිවු, උත්තරීතර විමුක්තිය සාක්ෂාත් කර ගනිවු.” ඉන්පසු පාපිෂ්ඨ වූ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Baddhosi mārapāsena, ye dibbā ye ca mānusā;

Mārabandhanabaddhosi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.

“දිව්‍ය වූ ද මානුෂීය වූ ද මාර පාශයෙන් ඔබ බැඳී සිටියි. ඔබ මාර බන්ධනයෙන් බැඳී සිටින්නෙහිය. ශ්‍රමණය, ඔබ මාගෙන් මිදිය නොහැකිය.”

‘‘Muttāhaṃ mārapāsena, ye dibbā ye ca mānusā;

Mārabandhanamuttomhi, nihato tvamasi antakā’’ti.

“දිව්‍ය වූ ද මානුෂීය වූ ද මාර පාශයෙන් මම මිදී සිටිමි. මාර බන්ධනයෙන් මම නිදහස්ව සිටිමි. මාරය, ඔබ පරාජය වී ඇත.”

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා... එතැනම අතුරුදන් විය.

5. Dutiyamārapāsasuttaṃ

5. දුතිය මාරපාස සූත්‍රය (දෙවන මාර පාශ සූත්‍රය)

141. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

141. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බරණැස ඉසිපතන මිගදායෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ. ‘ස්වාමීනි’ යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක –

‘‘Muttāhaṃ, bhikkhave, sabbapāsehi ye dibbā ye ca mānusā. Tumhepi, bhikkhave, muttā sabbapāsehi ye dibbā ye ca mānusā. Caratha, bhikkhave, cārikaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Mā ekena dve agamittha. Desetha, bhikkhave, dhammaṃ ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ [Pg.107] kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsetha. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti. Bhavissanti dhammassa aññātāro. Ahampi, bhikkhave, yena uruvelā senānigamo tenupasaṅkamissāmi dhammadesanāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

“මහණෙනි, මම දිව්‍ය වූ ද මානුෂීය වූ ද සියලු මාර පාශයන්ගෙන් මිදී සිටිමි. මහණෙනි, තොප ද දිව්‍ය වූ ද මානුෂීය වූ ද සියලු මාර පාශයන්ගෙන් මිදී සිටින්නහුය. මහණෙනි, බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස ද, බොහෝ දෙනාට සැප පිණිස ද, ලොවට අනුකම්පාව පිණිස ද, දෙවි මිනිසුන්ට වැඩ පිණිස, හිත පිණිස, සැප පිණිස චාරිකාවෙහි හැසිරෙවු. දෙදෙනෙක් එක් මගින් නොයවු. මහණෙනි, මුල කල්‍යාණ වූ, මැද කල්‍යාණ වූ, අග කල්‍යාණ වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ ධර්මය දේශනා කරවු. සම්පූර්ණයෙන්ම පරිපූර්ණ වූ ද පිරිසිදු වූ ද බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරවු. කෙලෙස් රජස් ස්වල්පයක් ඇති සත්ත්වයෝ සිටිති, ධර්මය නොඇසීමෙන් ඔවුහු පිරිහෙති. ධර්මය තේරුම් ගන්නා අය පහළ වනු ඇත. මහණෙනි, මම ද ධර්ම දේශනා කිරීම පිණිස උරුවේලාවෙහි සේනානිගම වෙත වඩින්නෙමි.” එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Baddhosi sabbapāsehi, ye dibbā ye ca mānusā;

Mahābandhanabaddhosi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.

“දිව්‍ය වූ ද මානුෂීය වූ ද සියලු පාශයන්ගෙන් ඔබ බැඳී සිටියි. ඔබ මහා බන්ධනයෙන් බැඳී සිටින්නෙහිය. ශ්‍රමණය, ඔබ මාගෙන් මිදිය නොහැකිය.”

‘‘Muttāhaṃ sabbapāsehi, ye dibbā ye ca mānusā;

Mahābandhanamuttomhi, nihato tvamasi antakā’’ti.

“දිව්‍ය වූ ද මානුෂීය වූ ද සියලු පාශයන්ගෙන් මම මිදී සිටිමි. මහා බන්ධනයෙන් මම නිදහස්ව සිටිමි. මාරය, ඔබ පරාජය වී ඇත.”

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා... එතැනම අතුරුදන් විය.

6. Sappasuttaṃ

6. සප්ප සූත්‍රය (සර්ප සූත්‍රය)

142. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati.

142. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙසේය – එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දක නිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රී කාලයේ ඝන අඳුරෙහි එළිමහනේ වැඩසිටි සේක. වැහි පොද ද වැටෙමින් තිබුණි.

Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo mahantaṃ sapparājavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Seyyathāpi nāma mahatī ekarukkhikā nāvā, evamassa kāyo hoti. Seyyathāpi nāma mahantaṃ soṇḍikākiḷañjaṃ, evamassa phaṇo hoti. Seyyathāpi nāma mahatī kosalikā kaṃsapāti, evamassa akkhīni bhavanti. Seyyathāpi nāma deve gaḷagaḷāyante vijjullatā niccharanti, evamassa mukhato jivhā niccharati. Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya saddo hoti, evamassa assāsapassāsānaṃ saddo hoti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බියක්, තැතිගැනීමක් හා ලොමුඩැහැගැනීමක් ඇති කරනු කැමැත්තෙන්, විශාල සර්ප රාජයෙකුගේ වෙස් මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. ඔහුගේ ශරීරය තනි රුක් කඳකින් හෑරූ මහා නෞකාවක් බඳු විය. ඔහුගේ පෙණය විශාල මත්පැන් පෙරා ගන්නා වට්ටියක් බඳු විය. ඔහුගේ දෑස් කෝසල රජුගේ විශාල ලෝකඩ තැටියක් බඳු විය. අකුණු ගසන විට විදුලි රේඛා නික්මෙන්නාක් මෙන් ඔහුගේ කටින් දිව නික්මුණි. කම්මල්කරුවෙකුගේ මහා හම පිම්බෙන විට එන ශබ්දය මෙන් ඔහුගේ ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස ශබ්දය ඇසුණි.

Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මොහු පාපිෂ්ඨ මාරයා ය” යි දැනගෙන, පාපිෂ්ඨ මාරයාට ගාථාවන්ගෙන් මෙසේ වදාළ සේක –

‘‘Yo suññagehāni sevati,Seyyo so muni attasaññato;

Vossajja careyya tattha so,Patirūpañhi tathāvidhassa taṃ.

“යමෙක් වාසය සඳහා ශුන්‍යාගාර සේවනය කරයි ද, තැන්පත් ඉඳුරන් ඇති ඒ මුනිවරයා එහි ඇලීම අත්හැර හැසිරෙන්නේ නම්, එය එවැනි උතුමෙකුට සුදුසුමය.”

‘‘Carakā [Pg.108] bahū bheravā bahū,Atho ḍaṃsasarīsapā bahū;

Lomampi na tattha iñjaye,Suññāgāragato mahāmuni.

“සැරිසරන සතුන් බොහෝය, භයංකර දේ ද බොහෝය. තවද මදුරුවන් හා සර්පයින් ද බොහෝය. එහෙත් ශුන්‍යාගාරගත වූ මහා මුනිවරයා ඔවුන් නිසා රෝම කූපයක් පවා නොසොලවයි.”

‘‘Nabhaṃ phaleyya pathavī caleyya,Sabbepi pāṇā uda santaseyyuṃ;

Sallampi ce urasi pakappayeyyuṃ,Upadhīsu tāṇaṃ na karonti buddhā’’ti.

“අහස පැලී ගියත්, පොළොව කම්පා වුණත්, සියලු සත්ත්වයෝ තැතිගත්තත්, පපුවට හෙල්ලකින් ඇන්නත්, බුදුවරු උපාධීන් කෙරෙහි ආරක්ෂාවක් නොපතති.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා දන්නා සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා දන්නා සේකැ” යි දුකටත් කණගාටුවටත් පත්ව එතැනම අතුරුදන් විය.

7. Supatisuttaṃ

7. සුපති සූත්‍රය (සුවසේ සැතපීම පිළිබඳ සූත්‍රය)

143. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho bhagavā bahudevarattiṃ abbhokāse caṅkamitvā rattiyā paccūsasamayaṃ pāde pakkhāletvā vihāraṃ pavisitvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

143. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දක නිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එදා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ වේලාවක් රාත්‍රියෙහි එළිමහනේ සක්මන් කොට, අළුයම් කාලයේදී පා සෝදා වෙහෙරට වැඩම කොට, සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව, අවදි වන වේලාව සිහියෙහි තබාගෙන, දකුණු ඇලයෙන් සිංහ සෙයියාවෙන් සැතපුණු සේක. එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ගාථාවකින් මෙසේ කීවේය –

‘‘Kiṃ soppasi kiṃ nu soppasi,Kimidaṃ soppasi dubbhago viya;

Suññamagāranti soppasi,Kimidaṃ soppasi sūriye uggate’’ti.

“ඇයි නිදන්නෙ? ඇයි තවමත් නිදන්නෙ? අවාසනාවන්තයෙකු මෙන් මේ නිදන්නේ කුමක් නිසාද? මේ නිවස හිස් යැයි සිතා නිදන්නෙහිද? ඉර පායා තිබියදීත් මේ නිදන්නේ ඇයි?”

‘‘Yassa jālinī visattikā,Taṇhā natthi kuhiñci netave;

Sabbūpadhiparikkhayā buddho,Soppati kiṃ tavettha mārā’’ti.

"යම් බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකගේ, (සත්වයා) කොහේ හෝ (භවයකට) පමුණුවන්නා වූ, ජාලයක් බඳු වූ, ඇලෙන සුලු වූ තෘෂ්ණාව නැත්තේද, සියලු උපධීන් ක්ෂය කළ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ සැතපෙති. මාරය, මෙහිදී ඔබට කුමන ඵලයක් තිබේද?"

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා... පෙ... එතැනම අතුරුදහන් විය.

8. Nandatisuttaṃ

8. නන්දති සූත්‍රය

144. Evaṃ [Pg.109] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

144. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය -

‘‘Nandati puttehi puttimā, gomā gobhi tatheva nandati;

Upadhīhi narassa nandanā, na hi so nandati yo nirūpadhī’’ti.

"පුතුන් ඇති තැනැත්තා පුතුන් නිසා සතුටු වෙයි. ගවයන් ඇති තැනැත්තාද එසේම ගවයන් නිසා සතුටු වෙයි. මිනිසාට සතුට ඇති වන්නේ උපධීන් (බැඳීම්) නිසාමය. යමෙක් උපධි රහිතද, ඔහු සතුටු නොවේ."

‘‘Socati puttehi puttimā, gomā gobhi tatheva socati;

Upadhīhi narassa socanā, na hi so socati yo nirūpadhī’’ti.

"පුතුන් ඇති තැනැත්තා පුතුන් නිසා ශෝක වෙයි. ගවයන් ඇති තැනැත්තාද එසේම ගවයන් නිසා ශෝක වෙයි. මිනිසාට ශෝකය ඇති වන්නේ උපධීන් (බැඳීම්) නිසාමය. යමෙක් උපධි රහිතද, ඔහු ශෝක නොවේ."

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනන සේකැ"යි දුකට හා කනගාටුවට පත්ව එතැනම අතුරුදහන් විය.

9. Paṭhamaāyusuttaṃ

9. පළමු ආයු සූත්‍රය

145. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

145. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "මහණෙනි" කියා භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ. "ස්වාමීනි" කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක -

‘‘Appamidaṃ, bhikkhave, manussānaṃ āyu. Gamanīyo samparāyo, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ. Natthi jātassa amaraṇaṃ. Yo, bhikkhave, ciraṃ jīvati, so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo’’ti.

"මහණෙනි, මිනිසුන්ගේ මේ ආයුෂය ස්වල්පය. පරලොව යා යුතුය. කුසල් කළ යුතුය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරිය යුතුය. උපන් සත්වයාට මරණයෙන් බේරීමක් නැත. මහණෙනි, යමෙක් බොහෝ කල් ජීවත් වේ නම්, ඔහු අවුරුදු සියයක් හෝ ඊට මඳක් වැඩියෙන් ජීවත් වෙයි."

Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ කීවේය -

‘‘Dīghamāyu manussānaṃ, na naṃ hīḷe suporiso;

Careyya khīramattova, natthi maccussa āgamo’’ti.

"මිනිසුන්ගේ ආයුෂය දිගුය, සත්පුරුෂයා එය හෙළා නොදැකිය යුතුය. කිරි බී මත් වූ දරුවෙකු මෙන් (ප්‍රමාදව) හැසිරිය යුතුය. මරණයේ පැමිණීමක් නැත."

‘‘Appamāyu manussānaṃ, hīḷeyya naṃ suporiso;

Careyyādittasīsova, natthi maccussa nāgamo’’ti.

"මිනිසුන්ගේ ආයුෂය ස්වල්පය, සත්පුරුෂයා එය හෙළා දැකිය යුතුය. හිස ගිනි ගත් අයෙකු මෙන් (අප්‍රමාදව) හැසිරිය යුතුය. මරණයේ පැමිණීමක් නැතිවා නොවේ."

Atha kho māro…pe… tatthevantaradhāyīti.

එවිට මාරයා... පෙ... එතැනම අතුරුදහන් විය.

10. Dutiyaāyusuttaṃ

10. දෙවන ආයු සූත්‍රය

146. Evaṃ [Pg.110] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā…pe… etadavoca –

146. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ... පෙ... මෙය වදාළ සේක -

‘‘Appamidaṃ, bhikkhave, manussānaṃ āyu. Gamanīyo samparāyo, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ. Natthi jātassa amaraṇaṃ. Yo, bhikkhave, ciraṃ jīvati, so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo’’ti.

"මහණෙනි, මිනිසුන්ගේ මේ ආයුෂය ස්වල්පය. පරලොව යා යුතුය. කුසල් කළ යුතුය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරිය යුතුය. උපන් සත්වයාට මරණයෙන් බේරීමක් නැත. මහණෙනි, යමෙක් බොහෝ කල් ජීවත් වේ නම්, ඔහු අවුරුදු සියයක් හෝ ඊට මඳක් වැඩියෙන් ජීවත් වෙයි."

Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ කීවේය -

‘‘Nāccayanti ahorattā, jīvitaṃ nūparujjhati;

Āyu anupariyāyati, maccānaṃ nemīva rathakubbara’’nti.

"රෑ දහවල් ගෙවී නොයයි, ජීවිතය නිරුද්ධ නොවේ. රිය සකේ නිම් වළල්ල නැබ අනුගමනය කරන්නාක් මෙන්, මර්ත්‍යයන්ගේ ආයුෂය පසුව පසුවේ එයි."

‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;

Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odaka’’nti.

"රෑ දහවල් ගෙවී යයි, ජීවිතය නිරුද්ධ වෙයි. කුඩා ගංගාවල ජලය මෙන්, මර්ත්‍යයන්ගේ ආයුෂය ක්ෂය වී යයි."

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනන සේකැ"යි දුකට හා කනගාටුවට පත්ව එතැනම අතුරුදහන් විය.

Paṭhamo vaggo.

පළමු වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Tapokammañca nāgo ca, subhaṃ pāsena te duve;

Sappo supati nandanaṃ, āyunā apare duveti.

තපෝකම්ම සූත්‍රය, නාග සූත්‍රය, සුභ සූත්‍රය, පාස සූත්‍ර දෙක, සප්ප සූත්‍රය, සුපති සූත්‍රය, නන්දන සූත්‍රය සහ ආයු සූත්‍ර දෙක වශයෙන් මෙහි සූත්‍ර අන්තර්ගත වේ.

2. Dutiyavaggo

2. දෙවන වර්ගය

1. Pāsāṇasuttaṃ

1. පාෂාණ සූත්‍රය

147. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo yena bhagavā [Pg.111] tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre mahante pāsāṇe padālesi.

147. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජුකුළු පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැඩි රාත්‍රී අන්ධකාරයෙහි එළිමහනේ වැඩසිටි අතර පොද වැස්සක්ද වැටෙමින් තිබුණි. එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බියක්, තැතිගැනීමක් හා ලොමුඩැහැගැනීමක් ඇති කරනු පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නොදුරින් විශාල ගල් පර්වත කඩා දැමීය.

Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "මේ පාපිෂ්ඨ මාරයාය"යි දැනගෙන පාපිෂ්ඨ මාරයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළ සේක -

‘‘Sacepi kevalaṃ sabbaṃ, gijjhakūṭaṃ calessasi ;

Neva sammāvimuttānaṃ, buddhānaṃ atthi iñjita’’nti.

"ඔබ මුළු ගිජුකුළු පර්වතයම සෙලවුවද, මැනවින් (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදුණු බුදුවරුන්ගේ කිසිදු සැලීමක් නැත."

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනන සේකැ"යි දුකට හා කනගාටුවට පත්ව එතැනම අතුරුදහන් විය.

2. Kinnusīhasuttaṃ

2. 2. කින්නුසීහ සූත්‍රය (සිංහ සූත්‍රය)

148. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti.

148. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් පිරිසක් පිරිවරාගෙන ධර්ම දේශනා කරන සේක.

Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එකල පාපිෂ්ඨ මාරයාට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මහත් පිරිසක් පිරිවරාගෙන ධර්ම දේශනා කරති. මම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ වෙත ගොස් පිරිසගේ ප්‍රඥා නෙත මුළා කරන්නෙම් (විනාශ කරන්නෙම්) නම් ඉතා මැනවි.” ඉක්බිති පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Kinnu sīhova nadasi, parisāyaṃ visārado;

Paṭimallo hi te atthi, vijitāvī nu maññasī’’ti.

“ඔබ වහන්සේ පිරිස මැද විශාරදව, සිංහයෙකු මෙන් ගර්ජනා කරන්නේ ඇයි? ඔබට ප්‍රතිමල්ලවයෙකු (ප්‍රතිවාදියෙකු) සිටීද? ඔබ ජයග්‍රහණය කළා යැයි සිතන්නේද?”

‘‘Nadanti ve mahāvīrā, parisāsu visāradā;

Tathāgatā balappattā, tiṇṇā loke visattika’’nti.

“පිරිස් මැද විශාරදව ගර්ජනා කරන්නේ ඒකාන්තයෙන්ම මහාවීර වූ බුදුවරුන්ය. දස බලධාරී වූ තථාගතයන් වහන්සේලා ලෝකයෙහි තෘෂ්ණාව ඉක්මවා සිටිති.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එකල පාපිෂ්ඨ මාරයා “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක” යැයි පවසමින් දුකටත් කනස්සල්ලටත් පත්ව එතැනම අතුරුදන් විය.

3. Sakalikasuttaṃ

3. 3. සකලික සූත්‍රය (ගල් පතුර පිළිබඳ සූත්‍රය)

149. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṃ migadāye. Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya [Pg.112] khato hoti, bhusā sudaṃ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā. Tā sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

149. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර මද්දකුච්ඡි නම් මුව වනයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදය ගල් පතුරකින් තුවාල විය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ශරීරයෙහි හටගත් ඉතා දැඩි වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ වේදනාවෝ පැමිණියහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිහි නුවණින් යුක්තව, පීඩාවට පත් නොවී ඒ වේදනාවෝ ඉවසා වදාළහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සඟළ සිවුර සිවුපටක් කොට පනවා, දකුණු ඇලයෙන් සිංහ සෙය්‍යාවෙන් සැතපුණු සේක; සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව එක පාදයක් මත අනෙක් පාදය තබා සැතපුණු සේක. එකල පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Mandiyā nu kho sesi udāhu kāveyyamatto,Atthā nu te sampacurā na santi;

Eko vivitte sayanāsanamhi,Niddāmukho kimidaṃ soppase vā’’ti.

“ඔබ සැතපී සිටින්නේ මුළාවට පත්වීමෙන්ද? නැතහොත් කවි ලිවීමේ මත්වීමෙන්ද? ඔබට අත්කර ගත යුතු බොහෝ අරමුණු (කෘත්‍යයන්) නැද්ද? තනිව මේ හුදෙකලා සෙනසුනෙහි නිදිමුඛව මෙසේ සැතපෙන්නේ ඇයි?”

‘‘Na mandiyā sayāmi nāpi kāveyyamatto,Atthaṃ sameccāhamapetasoko;

Eko vivitte sayanāsanamhi,Sayāmahaṃ sabbabhūtānukampī.

“මම මුළාවෙන් සැතපෙන්නේ නැත, කවි ලිවීමේ මත්වීමෙන්ද නොවේ. අරමුණ (නිවන) සාක්ෂාත් කළ මම ශෝක රහිතව, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි පතළ අනුකම්පාවෙන් යුක්තව මේ හුදෙකලා සෙනසුනෙහි සැතපෙමි.”

‘‘Yesampi sallaṃ urasi paviṭṭhaṃ,Muhuṃ muhuṃ hadayaṃ vedhamānaṃ;

Tepīdha soppaṃ labhare sasallā,Tasmā ahaṃ na supe vītasallo.

“යමෙකුගේ පපුවෙහි හීසරයක් ඇනී මොහොතින් මොහොත හදවත පීඩා කෙරේද, ඔවුහු පවා ඒ හීසරය සමඟම නින්ද ලබා ගනිති. එසේ නම්, හීසරය (කෙලෙස් හුල) උගුලා දැමූ මම ඇයි සැතපෙන්නේ නැත්තේ?”

‘‘Jaggaṃ na saṅke napi bhemi sottuṃ,Rattindivā nānutapanti māmaṃ;

Hāniṃ na passāmi kuhiñci loke,Tasmā supe sabbabhūtānukampī’’ti.

“මම පිබිද සිටින විට සැකයක් (බියක්) නැත, සැතපීමටද බියක් නැත. රැයත් දවාලත් මා පෙළන්නේ නැත. ලෝකයෙහි කිසිදු පිරිහීමක් මම නොදකිමි. එබැවින් මම සියලු සත්වයන් කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් යුක්තව සැතපෙමි.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එකල පාපිෂ්ඨ මාරයා “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක” යැයි පවසමින් දුකටත් කනස්සල්ලටත් පත්ව එතැනම අතුරුදන් විය.

4. Patirūpasuttaṃ

4. 4. පතිරූප සූත්‍රය (සුදුසු බව පිළිබඳ සූත්‍රය)

150. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati ekasālāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṃ deseti.

150. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසොල් ජනපදයෙහි ඒකසාලා නම් බමුණු ගමෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් ගිහි පිරිසක් පිරිවරාගෙන ධර්ම දේශනා කරන සේක.

Atha [Pg.113] kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එකල පාපිෂ්ඨ මාරයාට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මහත් ගිහි පිරිසක් පිරිවරාගෙන ධර්ම දේශනා කරති. මම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ වෙත ගොස් පිරිසගේ ප්‍රඥා නෙත මුළා කරන්නෙම් නම් මැනවි.” ඉක්බිති පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Netaṃ tava patirūpaṃ, yadaññamanusāsasi;

Anurodhavirodhesu, mā sajjittho tadācara’’nti.

“අන් අයට අනුශාසනා කිරීම ඔබට සුදුසු නැත. එවැනි දෙයක නියැලෙන විට ඇලීම හා ගැටීම (අනුරෝධ-විරෝධ) කෙරෙහි නොබැඳෙන්න.”

‘‘Hitānukampī sambuddho, yadaññamanusāsati;

Anurodhavirodhehi, vippamutto tathāgato’’ti.

“සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ අන් අයට අනුශාසනා කරන්නේ ලෝකානුකම්පාවෙනි (වැඩ කැමැත්තෙනි). තථාගතයන් වහන්සේ ඇලීමෙන් හා ගැටීමෙන් මුළුමනින්ම මිදී සිටින සේක.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එකල පාපිෂ්ඨ මාරයා “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක” යැයි පවසමින් දුකටත් කනස්සල්ලටත් පත්ව එතැනම අතුරුදන් විය.

5. Mānasasuttaṃ

5. 5. මානස සූත්‍රය (සිත පිළිබඳ සූත්‍රය)

151. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

151. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Antalikkhacaro pāso, yvāyaṃ carati mānaso;

Tena taṃ bādhayissāmi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.

“අහසෙහි හැසිරෙන, සිත හා බැඳුණු යම් මලපසක් (කෙලෙස් මලපුඩුවක්) ඇද්ද, එයින් මම ඔබව බැඳගන්නෙමි. ශ්‍රමණය, ඔබ මාගෙන් මිදිය නොහැක.”

‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā;

Ettha me vigato chando, nihato tvamasi antakā’’ti.

“සිත පිනවන රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ යන මේවා කෙරෙහි වූ තෘෂ්ණාව මගෙන් පහව ගොස් ඇත. අන්තකය (මාරය), ඔබ පරාජය කරන ලදී.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එකල පාපිෂ්ඨ මාරයා “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක” යැයි පවසමින් දුකටත් කනස්සල්ලටත් පත්ව එතැනම අතුරුදන් විය.

6. Pattasuttaṃ

6. 6. පත්ත සූත්‍රය (පාත්‍ර සූත්‍රය)

152. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi [Pg.114] katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

152. සැවැත් නුවරදීය. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පංච උපාදානස්කන්ධයන් අරභයා භික්ෂූන්ට ධර්ම කතාවෙන් කරුණු දක්වන සේක, සමාදන් කරවන සේක, උත්සාහවත් කරවන සේක, ප්‍රීති කරවන සේක. එම භික්ෂූහු ද එය අර්ථවත් දෙයක් ලෙස සලකා, මැනවින් මනසිකාර කොට, මුළු හදවතින්ම එකඟව, කන් යොමා ධර්මය ශ්‍රවණය කළහ.

Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti.

එකල්හි පාපිෂ්ඨ මාරයාට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ පංච උපාදානස්කන්ධයන් අරභයා භික්ෂූන්ට ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වති, සමාදන් කරවති, තෙද ගන්වති, සතුටු කරවති. ඒ භික්ෂූහු ද එය අර්ථවත් දෙයක් ලෙස සලකා, මෙනෙහි කරමින්, මුළු සිතින් යුතුව, කන් යොමා ධර්මය අසති. මම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට ගොස් ඔවුන්ගේ ප්‍රඥා චක්ෂුස මංමුළා කිරීමට (විපරීත කිරීමට) යන්නේ නම් මැනවි.”

Tena kho pana samayena sambahulā pattā abbhokāse nikkhittā honti. Atha kho māro pāpimā balībaddavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena te pattā tenupasaṅkami. Atha kho aññataro bhikkhu aññataraṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘bhikkhu, bhikkhu, eso balībaddo patte bhindeyyā’’ti. Evaṃ vutte bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘na so, bhikkhu, balībaddo. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එකල බොහෝ පාත්‍ර එළිමහනේ (පවනේ වියළීම සඳහා) තබා තිබුණි. ඉක්බිති පාපිෂ්ඨ මාරයා ගොනෙකුගේ වේශයක් මවාගෙන එම පාත්‍ර තිබූ තැනට පැමිණියේය. එවිට එක්තරා භික්ෂුවක් තවත් භික්ෂුවකට මෙසේ කීවේය: “මහණ, මහණ, මේ ගොනා පාත්‍ර බිඳිය හැකිය.” මෙසේ කී කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම භික්ෂුවට මෙසේ වදාළ සේක: “මහණ, ඒ ගොනෙක් නොවේ. ඒ පාපිෂ්ඨ මාරයා ය, ඔබ සැම මංමුළා කිරීමට පැමිණ සිටියි.” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මේ පාපිෂ්ඨ මාරයා ය” යි දැනගෙන පාපිෂ්ඨ මාරයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Rūpaṃ vedayitaṃ saññā, viññāṇaṃ yañca saṅkhataṃ;

Nesohamasmi netaṃ me, evaṃ tattha virajjati.

“රූපය, වේදනාව, සංඥාව, විඤ්ඤාණය සහ යම් සංස්කාර කෙනෙක් ඇත්ද, ‘මම මෙය නොවෙමි, මෙය මාගේ නොවේ’ යැයි මෙසේ ඒ කෙරෙහි (ස්කන්ධයන් කෙරෙහි) නොඇලෙයි.”

‘‘Evaṃ virattaṃ khemattaṃ, sabbasaṃyojanātigaṃ;

Anvesaṃ sabbaṭṭhānesu, mārasenāpi nājjhagā’’ti.

“මෙසේ නොඇලුණු, නිර්භය වූ, සියලු සංයෝජනයන් ඉක්මවා ගිය තැනැත්තා සියලු තැන්හි සෙව්වත් මාර සේනාවට පවා සොයාගත නොහැක.”

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

ඉක්බිති පාපිෂ්ඨ මාරයා... පෙ... එහිම අතුරුදහන් විය.

7. Chaphassāyatanasuttaṃ

7. 7. ඡඵස්සායතන සූත්‍රය

153. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā channaṃ phassāyatanānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

153. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සය වැදෑරුම් ස්පර්ශ ආයතනයන් අරභයා භික්ෂූන්ට ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වති, සමාදන් කරවති, තෙද ගන්වති, සතුටු කරවති. ඒ භික්ෂූහු ද එය අර්ථවත් දෙයක් ලෙස සලකා, මෙනෙහි කරමින්, මුළු සිතින් යුතුව, කන් යොමා ධර්මය අසති.

Atha [Pg.115] kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo channaṃ phassāyatanānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sappahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre mahantaṃ bhayabheravaṃ saddamakāsi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyati. Atha kho aññataro bhikkhu aññataraṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘bhikkhu, bhikkhu, esā pathavī maññe undrīyatī’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘nesā bhikkhu pathavī undrīyati. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එකල්හි පාපිෂ්ඨ මාරයාට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සය වැදෑරුම් ස්පර්ශ ආයතනයන් අරභයා භික්ෂූන්ට ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වති, සමාදන් කරවති, තෙද ගන්වති, සතුටු කරවති. ඒ භික්ෂූහු ද එය අර්ථවත් දෙයක් ලෙස සලකා, මෙනෙහි කරමින්, මුළු සිතින් යුතුව, කන් යොමා ධර්මය අසති. මම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට ගොස් ඔවුන්ගේ ප්‍රඥා චක්ෂුස මංමුළා කරන්නේ නම් මැනවි.” එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පොළොව පැලී යන්නාක් වැනි මහත් වූ භයංකර ශබ්දයක් කළේය. එවිට එක් භික්ෂුවක් තවත් භික්ෂුවකට “මහණ, මහණ, මේ පොළොව පැලී යන්නාක් වැනිය” යි කීවේය. එසේ කී කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම භික්ෂුවට මෙසේ වදාළ සේක: “මහණ, පොළොව පැලී නොයයි. ඒ පාපිෂ්ඨ මාරයා ඔබ සැම මංමුළා කිරීමට පැමිණ සිටියි.” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මේ පාපිෂ්ඨ මාරයා ය” යි දැනගෙන පාපිෂ්ඨ මාරයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phassā dhammā ca kevalā;

Etaṃ lokāmisaṃ ghoraṃ, ettha loko vimucchito.

“රූප, ශබ්ද, රස, ගන්ධ, ස්පර්ශ සහ සියලු ධර්ම අරමුණු යන මේවා ලෝකයා රවටන භයානක ආමිෂයෝ වෙති. මෙහි ලෝක සත්ත්වයා මුළාවී සිටියි.”

‘‘Etañca samatikkamma, sato buddhassa sāvako;

Māradheyyaṃ atikkamma, ādiccova virocatī’’ti.

“සිහිබුද්ධියෙන් යුත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා මේවා ඉක්මවා ගොස්, මාර විෂය ද පරදවා සූර්යයා මෙන් බැබළෙයි.”

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

ඉක්බිති පාපිෂ්ඨ මාරයා... පෙ... එහිම අතුරුදහන් විය.

8. Piṇḍasuttaṃ

8. 8. පිණ්ඩ සූත්‍රය

154. Ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati pañcasālāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena pañcasālāyaṃ brāhmaṇagāme kumārikānaṃ pāhunakāni bhavanti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena pañcasāleyyakā brāhmaṇagahapatikā mārena pāpimatā anvāviṭṭhā bhavanti – mā samaṇo gotamo piṇḍamalatthāti.

154. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ ජනපදයේ පඤ්චසාලා නම් බමුණු ගමෙහි වැඩවසන සේක. එකල පඤ්චසාලා බමුණු ගමෙහි කුමරියන් උදෙසා පවත්වන ත්‍යාග උත්සව කාලයක් විය. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන පිණ්ඩපාතය පිණිස පඤ්චසාලා බමුණු ගමට වැඩම කළ සේක. එකල පඤ්චසාලා ගම්වැසි බමුණු ගෘහපතීන් “ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතය නොලැබේවා” යි පාපිෂ්ඨ මාරයා විසින් ආවේශ කරනු ලැබ සිටියහ.

Atha kho bhagavā yathādhotena pattena pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pāvisi tathādhotena pattena paṭikkami. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘api [Pg.116] tvaṃ, samaṇa, piṇḍamalatthā’’ti? ‘‘Tathā nu tvaṃ, pāpima, akāsi yathāhaṃ piṇḍaṃ na labheyya’’nti. ‘‘Tena hi, bhante, bhagavā dutiyampi pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pavisatu. Tathāhaṃ karissāmi yathā bhagavā piṇḍaṃ lacchatī’’ti.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ (හිස්ව) සෝදන ලද පාත්‍රයෙන්ම ගමට පිවිසි සේක, එලෙසම සෝදන ලද පාත්‍රයෙන්ම ආපසු වැඩි සේක. එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ ඇසීය: “ශ්‍රමණය, ඔබට පිණ්ඩපාතය ලැබුණේ ද?” “පාපිෂ්ඨය, මට පිණ්ඩපාතය නොලැබෙන සේ කටයුතු කළේ ඔබ නොවේ ද?” “ස්වාමීනි, එසේ නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙවැනි වරටත් පඤ්චසාලා බමුණු ගමට පිණ්ඩපාතය පිණිස වඩින සේක්වා. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතය ලැබෙන සේ මම කටයුතු කරන්නෙමි.”

‘‘Apuññaṃ pasavi māro, āsajja naṃ tathāgataṃ;

Kiṃ nu maññasi pāpima, na me pāpaṃ vipaccati.

“තථාගතයන් වහන්සේට හිරිහැර කිරීමෙන් මාරයා අකුසල් රැස් කරගත්තේය. පාපිෂ්ඨය, ‘මට පව විපාක නොදෙන්නේ ය’ යි ඔබ සිතන්නෙහි ද?”

‘‘Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ;

Pītibhakkhā bhavissāma, devā ābhassarā yathā’’ti.

“කිසිදු පලිබෝධයක් (කෙලෙස් බරක්) නැති අපි සැබවින්ම ඉතා සුවසේ ජීවත් වන්නෙමු. ආභස්සර දෙවියන් මෙන් අපි ප්‍රීතියම ආහාර කොට ඇත්තන් වන්නෙමු.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිමි මාරයා "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනන සේකැ" යි පවසමින් දුකටත් නොසතුටටත් පත්ව එතැනම අතුරුදහන් විය.

9. Kassakasuttaṃ

9. කස්සක සූත්‍රය

155. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhūnaṃ nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

155. සැවැත් නිදානයයි. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට නිවන හා සම්බන්ධ ධර්ම කථාවකින් කරුණු දක්වන සේක, සමාදන් කරවන සේක, උත්සාහවත් කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එම භික්ෂූන් වහන්සේලා ද එය අර්ථවත් ලෙස සලකා, මෙනෙහි කරමින්, මුළු සිතින්ම අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කොට ධර්මය ශ්‍රවණය කරති.

Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo bhikkhūnaṃ nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya…pe… yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā kassakavaṇṇaṃ abhinimminitvā mahantaṃ naṅgalaṃ khandhe karitvā dīghapācanayaṭṭhiṃ gahetvā haṭahaṭakeso sāṇasāṭinivattho kaddamamakkhitehi pādehi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘api, samaṇa, balībadde addasā’’ti? ‘‘Kiṃ pana, pāpima, te balībaddehī’’ti? ‘‘Mameva, samaṇa, cakkhu, mama rūpā, mama cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ. Kuhiṃ me, samaṇa, gantvā mokkhasi? Mameva, samaṇa, sotaṃ, mama saddā…pe… mameva, samaṇa, ghānaṃ, mama gandhā; mameva, samaṇa, jivhā, mama rasā; mameva, samaṇa, kāyo, mama phoṭṭhabbā; mameva, samaṇa, mano, mama dhammā, mama manosamphassaviññāṇāyatanaṃ. Kuhiṃ me, samaṇa, gantvā mokkhasī’’ti?

එවිට පාපිමි මාරයාට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: "මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට නිවන හා සම්බන්ධ ධර්ම කථාවකින් කරුණු දක්වන සේක... මම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ වෙත ගොස් ඔවුන්ගේ අවධානය වෙනතකට යොමු කරන්නෙම් නම් මැනවි." ඉක්බිති පාපිමි මාරයා ගොවියෙකුගේ වෙසක් මවාගෙන, කර මත විශාල නගුලක් තබාගෙන, දිගු කෙවිටක් අතින් ගෙන, අවුල් වූ කෙස් ඇතිව, හණ රෙදි හැඳ, මඩ තැවරුණු පාවලින් යුක්තව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "ශ්‍රමණයෙනි, ඔබ වහන්සේ ගොනුන් දුටුවෙහිද?" "පාපිෂ්ඨය, තොපට ගොනුන්ගෙන් ඇති වැඩේ කිමද?" "ශ්‍රමණයෙනි, ඇස මාගේය, රූප මාගේය, චක්ඛුසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය මාගේය. ශ්‍රමණයෙනි, ඔබ කොතැනකට ගොස් මගෙන් නිදහස් වන්නෙහිද? ශ්‍රමණයෙනි, කන මාගේය, ශබ්ද මාගේය... නාසය මාගේය, ගන්ධයන් මාගේය; දිව මාගේය, රසයන් මාගේය; කය මාගේය, ස්පර්ශයන් මාගේය; මනස මාගේය, ධර්මයන් මාගේය, මනෝසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය මාගේය. ශ්‍රමණයෙනි, ඔබ කොතැනකට ගොස් මගෙන් නිදහස් වන්නෙහිද?"

‘‘Taveva[Pg.117], pāpima, cakkhu, tava rūpā, tava cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi cakkhu, natthi rūpā, natthi cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, sotaṃ, tava saddā, tava sotasamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi sotaṃ, natthi saddā, natthi sotasamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, ghānaṃ, tava gandhā, tava ghānasamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi ghānaṃ, natthi gandhā, natthi ghānasamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, jivhā, tava rasā, tava jivhāsamphassaviññāṇāyatanaṃ…pe… taveva, pāpima, kāyo, tava phoṭṭhabbā, tava kāyasamphassaviññāṇāyatanaṃ…pe… taveva, pāpima, mano, tava dhammā, tava manosamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi mano, natthi dhammā, natthi manosamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpimā’’ti.

"පාපිෂ්ඨය, ඇස තොපගේමය, රූප තොපගේමය, චක්ඛුසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය තොපගේමය. එහෙත් පාපිෂ්ඨය, යම් තැනක ඇස නැද්ද, රූප නැද්ද, චක්ඛුසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය නැද්ද, එහි තොපට ඉඩක් නැත. පාපිෂ්ඨය, කන තොපගේමය, ශබ්ද තොපගේමය, සෝතසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය තොපගේමය. යම් තැනක කන නැද්ද, ශබ්ද නැද්ද, සෝතසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය නැද්ද, එහි තොපට ඉඩක් නැත. පාපිෂ්ඨය, නාසය තොපගේමය, ගන්ධයන් තොපගේමය, ඝාණසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය තොපගේමය. යම් තැනක නාසය නැද්ද, ගන්ධයන් නැද්ද, ඝාණසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය නැද්ද, එහි තොපට ඉඩක් නැත. පාපිෂ්ඨය, දිව තොපගේමය, රසයන් තොපගේමය, ජිව්හාසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය තොපගේමය... කය තොපගේමය, ස්පර්ශයන් තොපගේමය, කායසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය තොපගේමය... මනස තොපගේමය, ධර්මයන් තොපගේමය, මනෝසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය තොපගේමය. පාපිෂ්ඨය, යම් තැනක මනස නැද්ද, ධර්මයන් නැද්ද, මනෝසම්ඵස්ස විඤ්ඤාණායතනය නැද්ද, එහි තොපට ඉඩක් නැත."

‘‘Yaṃ vadanti mama yidanti, ye vadanti mamanti ca;

Ettha ce te mano atthi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.

"යමෙක් යමක් 'මගේ' යයි පවසද්ද, යමෙක් 'මම' යයි පවසද්ද, ශ්‍රමණයෙනි, ඔබගේ සිතද මෙහි පවතින්නේ නම් ඔබ මගෙන් නිදහස් නොවන්නෙහිය."

‘‘Yaṃ vadanti na taṃ mayhaṃ, ye vadanti na te ahaṃ;

Evaṃ pāpima jānāhi, na me maggampi dakkhasī’’ti.

"යමක් ඔවුන් පවසද්ද, එය මාගේ නොවේ. යමෙක් එසේ පවසද්ද, මම ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකු නොවෙමි. පාපිෂ්ඨය, මෙය මෙසේ දැනගනුව, ඔබ මා යන මඟ පවා නොදකින්නෙහිය."

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිමි මාරයා... එතැනම අතුරුදහන් විය.

10. Rajjasuttaṃ

10. රජ්ජ සූත්‍රය

156. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati himavantapadese araññakuṭikāyaṃ. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘sakkā nu kho rajjaṃ kāretuṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā’’ti?

156. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝසල ජනපදයෙහි හිමවත් පෙදෙසේ ආරණ්‍ය කුටියක වැඩවසන සේක. එකල හුදකලාව විවේකීව වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි මෙබඳු කල්පනාවක් ඇති විය: "සතුන් නොමරා, අනුන් ලවා නොමරවා, අන්සතු දේ පැහැර නොගෙන, අනුන් ලවා පැහැර නොගන්වා, ශෝක නොකර, අනුන් ශෝකයට පත් නොකර ධර්මානුකූලව රජකම් කළ හැකිද?"

Atha kho māro pāpimā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kāretu, bhante, bhagavā rajjaṃ, kāretu, sugato, rajjaṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā’’ti. ‘‘Kiṃ pana me tvaṃ, pāpima, passasi yaṃ maṃ tvaṃ evaṃ vadesi – ‘kāretu, bhante, bhagavā rajjaṃ, kāretu sugato, rajjaṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ [Pg.118] dhammenā’’’ti? ‘‘Bhagavatā kho, bhante, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno ca, bhante, bhagavā himavantaṃ pabbatarājaṃ suvaṇṇaṃ tveva adhimucceyya suvaṇṇañca panassā’’ti.

එවිට පාපිමි මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි හටගත් කල්පනාව තම සිතින් දැන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජකම් කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ සතුන් නොමරා, අනුන් ලවා නොමරවා, අන්සතු දේ පැහැර නොගෙන, අනුන් ලවා පැහැර නොගන්වා, ශෝක නොකර, අනුන් ශෝකයට පත් නොකර ධර්මානුකූලව රජකම් කරන සේක්වා!" "පාපිෂ්ඨය, තෝ කුමක් දැක මා හට මෙසේ පවසන්නෙහිද?" "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සතර ඉද්ධිපාදයන් වඩා ඇති සේක, බහුලව ප්‍රගුණ කර ඇති සේක, රියක් මෙන් මනා කොට සකසා ඇති සේක, පදනමක් කොට ඇති සේක, මැනවින් ප්‍රගුණ කර ඇති සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම්, මේ හිමවත් පර්වත රජු 'රන්' වේවායි අධිෂ්ඨානයක් කළහොත් එය රන් බවට පත් වන්නේය."

‘‘Pabbatassa suvaṇṇassa, jātarūpassa kevalo;

Dvittāva nālamekassa, iti vidvā samañcare.

"මුළුමනින්ම රනින් නිම වූ රන් පර්වතයක් වුවද, එය දෙගුණයක් වුවද එක් පුද්ගලයෙකුගේ ආශාව පිනවීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. මෙය මෙසේ දැන (ප්‍රඥාවන්තයා) සමව හැසිරිය යුතුය."

‘‘Yo dukkhamaddakkhi yatonidānaṃ,Kāmesu so jantu kathaṃ nameyya;

Upadhiṃ viditvā saṅgoti loke,Tasseva jantu vinayāya sikkhe’’ti.

"දුක හටගන්නා හේතුව යමෙක් දුටුවේද, එවැනි පුද්ගලයෙක් කාමයන්හි කෙසේ නම් නැඹුරු වේද? ලෝකයෙහි උපාධිය (ඇලීම) බන්ධනයක් බව දැන, එම උපාධිය සංසිඳුවා ගැනීම පිණිසම ශික්ෂණය ලැබිය යුතුය."

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා, 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හඳුනන සේක, සුගතයන් වහන්සේ මා හඳුනන සේකැ'යි දුකටත් නොසතුටටත් පත්ව එතැනම අතුරුදන් විය.

Dutiyo vaggo.

දෙවන වර්ගය නිමා විය.

Tassuddānaṃ –

එහි සාරාංශ ගාථාව (උදානය) මෙසේය:

Pāsāṇo sīho sakalikaṃ, patirūpañca mānasaṃ;

Pattaṃ āyatanaṃ piṇḍaṃ, kassakaṃ rajjena te dasāti.

පාසාණ, සීහ, සකලික සහ පතිරූප, මානස, පත්ත, ආයතන, පිණ්ඩ, කස්සක යන සූත්‍ර දසය රාජ්‍ය සූත්‍රය ද සමඟ මෙහි ඇතුළත් වේ.

3. Tatiyavaggo

3. තෙවන වර්ගය

1. Sambahulasuttaṃ

1. සම්බහුල සූත්‍රය

157. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati silāvatiyaṃ. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato avidūre appamattā ātāpino pahitattā viharanti. Atha kho māro pāpimā brāhmaṇavaṇṇaṃ abhinimminitvā mahantena jaṭaṇḍuvena ajinakkhipanivattho jiṇṇo gopānasivaṅko ghurughurupassāsī udumbaradaṇḍaṃ gahetvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘daharā bhavanto [Pg.119] pabbajitā susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikkīḷitāvino kāmesu. Bhuñjantu bhavanto mānusake kāme. Mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvitthā’’ti. ‘‘Na kho mayaṃ, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāma. Kālikañca kho mayaṃ, brāhmaṇa, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāma. Kālikā hi, brāhmaṇa, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. Evaṃ vutte, māro pāpimā sīsaṃ okampetvā jivhaṃ nillāletvā tivisākhaṃ nalāṭe nalāṭikaṃ vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmi.

157. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි සිලාවතී නම් ස්ථානයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නොදුරින් අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කළහ. එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා බ්‍රාහ්මණයෙකුගේ වෙසක් මවාගෙන, විශාල ජටා මණ්ඩලයක් සහිතව, අඳුන් දිවි සමක් පෙරවාගෙන, දිරාපත් වූ, වහලයක පරාලයක් සේ නැමුණු සිරුරින් යුතුව, 'ගුරු ගුරු' යන හඬින් හුස්ම හෙළමින්, දිඹුල් ලීයෙන් කළ සැරයටියක් ගෙන එම භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාට මෙසේ කීවේය: 'පින්වත් පැවිදිවූවෝ තරුණයහ, බාල වයස්කාරයහ, කලු පැහැති කෙස් කළඹින් යුක්තයහ, මනා වූ යොවුන් වියෙන් යුක්තයහ, ප්‍රථම වයසෙහි සිටින මොවුහු කාම සම්පත් අනුභව කර නොමැත. පින්වතුන් මානුෂික කාමයන් අනුභව කරත්වා. ඇස් පනාපිට ඇති සැපය අත්හැර කල් ගත වී ලැබෙන දේ පසුපස හඹා නොයන්න.' 'බ්‍රාහ්මණය, අප ඇස් පනාපිට ඇති සැපය අත්හැර කල් ගත වී ලැබෙන දෙයක් පසුපස හඹා නොයමු. බ්‍රාහ්මණය, අප කල් ගත වී ලැබෙන කාම සැපය අත්හැර ඇස් පනාපිට ඇති ධර්ම සැපය පසුපස හඹා යමු. බ්‍රාහ්මණය, මන්ද යත්, කාලික වූ කාමයන් බොහෝ දුක් සහිත බවත්, බොහෝ වෙහෙස සහිත බවත්, එහි ආදීනවයන් බොහෝ බවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාල සේක. මේ ධර්මය වනාහි ඇස් පනාපිටම විපාක දෙන, කල් නොයවා විපාක දෙන, "එන්න, බලන්න" යැයි ආරාධනා කළ හැකි, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු, නැණවතුන් විසින් තම තමන්ගේ නුවණින්ම දැකිය යුතු දෙයකි.' මෙසේ කී කල, පාපිෂ්ඨ මාරයා හිස සොලවා, දිව ඇද, නළලෙහි රැළි තුනක් මතු කොට, සැරයටියට බර දී එතැනින් නික්ම ගියේය.

Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha mayaṃ, bhante, bhagavato avidūre appamattā ātāpino pahitattā viharāma. Atha kho, bhante, aññataro brāhmaṇo mahantena jaṭaṇḍuvena ajinakkhipanivattho jiṇṇo gopānasivaṅko ghurughurupassāsī udumbaradaṇḍaṃ gahetvā yena mayaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā amhe etadavoca – ‘daharā bhavanto pabbajitā susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikkīḷitāvino kāmesu. Bhuñjantu bhavanto mānusake kāme. Mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvitthā’ti. Evaṃ vutte, mayaṃ, bhante, taṃ brāhmaṇaṃ etadavocumha – ‘na kho mayaṃ, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāma. Kālikañca kho mayaṃ, brāhmaṇa, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāma. Kālikā hi, brāhmaṇa, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Evaṃ vutte, bhante, so brāhmaṇo sīsaṃ okampetvā jivhaṃ nillāletvā tivisākhaṃ nalāṭe nalāṭikaṃ vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkanto’’ti.

ඉන්පසු ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: 'ස්වාමීනී, මෙහි අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නොදුරින් අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කළෙමු. ස්වාමීනී, එවිට එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙක් විශාල ජටා මණ්ඩලයක් සහිතව, අඳුන් දිවි සමක් පෙරවාගෙන, දිරාපත් වූ, වහලයක පරාලයක් සේ නැමුණු සිරුරින් යුතුව, "ගුරු ගුරු" යන හඬින් හුස්ම හෙළමින්, දිඹුල් සැරයටියක් ගෙන අප වෙත පැමිණියේය. පැමිණ අපට මෙසේ කීවේය: "පින්වත් පැවිදිවූවෝ තරුණයහ, බාල වයස්කාරයහ, කලු පැහැති කෙස් කළඹින් යුක්තයහ, මනා වූ යොවුන් වියෙන් යුක්තයහ, ප්‍රථම වයසෙහි සිටින මොවුහු කාම සම්පත් අනුභව කර නොමැත. පින්වතුන් මානුෂික කාමයන් අනුභව කරත්වා. ඇස් පනාපිට ඇති සැපය අත්හැර කල් ගත වී ලැබෙන දේ පසුපස හඹා නොයන්න." ස්වාමීනී, මෙසේ කී කල අපි ඒ බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ කීවෙමු: "බ්‍රාහ්මණය, අප ඇස් පනාපිට ඇති සැපය අත්හැර කල් ගත වී ලැබෙන දෙයක් පසුපස හඹා නොයමු. බ්‍රාහ්මණය, අප කල් ගත වී ලැබෙන කාම සැපය අත්හැර ඇස් පනාපිට ඇති ධර්ම සැපය පසුපස හඹා යමු. බ්‍රාහ්මණය, මන්ද යත්, කාලික වූ කාමයන් බොහෝ දුක් සහිත බවත්, බොහෝ වෙහෙස සහිත බවත්, එහි ආදීනවයන් බොහෝ බවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාල සේක. මේ ධර්මය වනාහි ඇස් පනාපිටම විපාක දෙන, කල් නොයවා විපාක දෙන, එන්න බලන්න යැයි ආරාධනා කළ හැකි, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු, නැණවතුන් විසින් තම තමන්ගේ නුවණින්ම දැකිය යුතු දෙයකි." ස්වාමීනී, මෙසේ කී කල ඒ බ්‍රාහ්මණයා හිස සොලවා, දිව ඇද, නළලෙහි රැළි තුනක් මතු කොට, සැරයටියට බර දී නික්ම ගියේය.'

‘‘Neso, bhikkhave, brāhmaṇo. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

"මහණෙනි, ඔහු බ්‍රාහ්මණයෙක් නොවේ. ඒ පාපිෂ්ඨ මාරයා ය. ඔහු ඔබ මුළා කිරීමට පැමිණියේය." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙකරුණ දැන ඒ වේලාවෙහි මෙම ගාථාව වදාළ සේක –

‘‘Yo [Pg.120] dukkhamaddakkhi yatonidānaṃ,Kāmesu so jantu kathaṃ nameyya;

Upadhiṃ viditvā saṅgoti loke,Tasseva jantu vinayāya sikkhe’’ti.

"යමෙක් යම් හේතුවකින් දුක උපදින බව දිටීද, ඒ තැනැත්තා කෙසේ නම් කාමයන්ට නැමෙන්නද? ලෝකයෙහි උපාධිය (ඇලීම) බාධාවක් බව දැන, සත්ත්වයා එය දුරු කිරීම පිණිසම හික්මිය යුතුය."

2. Samiddhisuttaṃ

2. සමිද්ධි සූත්‍රය

158. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati silāvatiyaṃ. Tena kho pana samayena āyasmā samiddhi bhagavato avidūre appamatto ātāpī pahitatto viharati. Atha kho āyasmato samiddhissa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā arahaṃ sammāsambuddho. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yvāhaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me sabrahmacārino sīlavanto kalyāṇadhammā’’ti. Atha kho māro pāpimā āyasmato samiddhissa cetasā cetoparivitakkamaññāya yenāyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato samiddhissa avidūre mahantaṃ bhayabheravaṃ saddamakāsi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyati.

158. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි සිලාවතී නම් ස්ථානයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නොදුරින් අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කළහ. එවිට හුදෙකලාව විවේකීව සිටි ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: 'මට ඒකාන්තයෙන් ලාභයකි, මට ඒකාන්තයෙන් මනා ලාභයකි; මගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ අර්හත් සම්මා සම්බුදුන් වහන්සේ වන සේක. මට ඒකාන්තයෙන් ලාභයකි, මට ඒකාන්තයෙන් මනා ලාභයකි; මම මෙසේ මනාකොට දේශනා කළ ධර්ම විනයෙහි පැවිදි වීමි. මට ඒකාන්තයෙන් ලාභයකි, මට ඒකාන්තයෙන් මනා ලාභයකි; මගේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා සිල්වත්හ, යහපත් ගුණධර්ම ඇති අයහ.' එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේගේ සිතෙහි උපන් සිතුවිල්ල තම සිතින් දැන, ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේට නොදුරින්, පොළොව පැලී යන්නාක් මෙන් මහා බියකරු භයානක ශබ්දයක් කළේය.

Atha kho āyasmā samiddhi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, bhagavato avidūre appamatto ātāpī pahitatto viharāmi. Tassa mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā arahaṃ sammāsambuddho. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yvāhaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me sabrahmacārino sīlavanto kalyāṇadhammā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, avidūre mahābhayabheravasaddo ahosi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyatī’’ti.

එකල්හි ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරු තැනක අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරමි. ස්වාමීනි, හුදෙකලාව විවේකීව සිටින මට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: ‘යම් මට අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ නමක් වැඩසිටිත් ද, එය මට මහත් ලාභයකි, මට සුලභ වූවකි. යම් මම මෙසේ මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනයෙහි පැවිදි වූයෙම් ද, එය මට මහත් ලාභයකි, මට සුලභ වූවකි. යම් මට සිල්වත් වූ, කල්‍යාණ ධර්මයන්ගෙන් යුත් සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඇත් ද, එය මට මහත් ලාභයකි, මට සුලභ වූවකි’ කියායි. ස්වාමීනි, එවිට මට නුදුරු ස්ථානයක මහත් බියකරු භයානක ශබ්දයක් ඇති විය. එය හරියට පොළොව දෙදරන්නාක් මෙන් මට හැඟුණි.”

‘‘Nesā, samiddhi, pathavī undrīyati. Māro eso pāpimā tuyhaṃ vicakkhukammāya āgato. Gaccha tvaṃ, samiddhi, tattheva appamatto ātāpī pahitatto viharāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā samiddhi bhagavato paṭissutvā [Pg.121] uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Dutiyampi kho āyasmā samiddhi tattheva appamatto ātāpī pahitatto vihāsi. Dutiyampi kho āyasmato samiddhissa rahogatassa paṭisallīnassa…pe… dutiyampi kho māro pāpimā āyasmato samiddhissa cetasā cetoparivitakkamaññāya…pe… apissudaṃ pathavī maññe undrīyati. Atha kho āyasmā samiddhi māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

“සමිද්ධි, ඒ පොළොව දෙදරීමක් නොවේ. ඒ තොප මුළා කරනු පිණිස ආ පවිටු මාරයා ය. සමිද්ධි, තෝ එහිම ගොස් අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරව.” ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේ “එසේය ස්වාමීනි” කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට පැදකුණු කර පිටත්ව ගියහ. දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේ එහිම අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කළහ. දෙවන වරටත් හුදෙකලාව විවේකීව සිටින ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේට... (පෙ)... දෙවන වරටත් පවිටු මාරයා ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේගේ සිතේ උපන් සිතුවිල්ල තම සිතින් දැන... (පෙ)... හරියට පොළොව දෙදරන්නාක් මෙන් (ශබ්දයක් කළේය). එවිට ආයුෂ්මත් සමිද්ධි තෙරුන් වහන්සේ පවිටු මාරයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළහ:

‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, agārasmā anagāriyaṃ;

Sati paññā ca me buddhā, cittañca susamāhitaṃ;

Kāmaṃ karassu rūpāni, neva maṃ byādhayissasī’’ti.

“මම ගිහිගෙයින් නික්ම ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව අනාගාරිකව පැවිදි වූයෙමි. සිහියත් ප්‍රඥාවත් මා විසින් අවබෝධ කරන ලදී, සිත ද මැනවින් සමාහිත වේ. තොප කැමති රූප මවා ගනුව, මාව සැලීමට තොපට කිසිසේත් නොහැක.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ samiddhi bhikkhū’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට “සමිද්ධි භික්ෂුව මා හඳුනා ගත්තේය”යි පවිටු මාරයා දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින් එහිම අතුරුදන් විය.

3. Godhikasuttaṃ

3. ගෝධික සූත්‍රය

159. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā godhiko isigilipasse viharati kāḷasilāyaṃ. Atha kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Atha kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Dutiyampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Dutiyampi kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Tatiyampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Tatiyampi kho āyasmā godhiko tamhā…pe… parihāyi. Catutthampi kho āyasmā godhiko appamatto…pe… vimuttiṃ phusi. Catutthampi kho āyasmā godhiko tamhā…pe… parihāyi. Pañcamampi kho āyasmā godhiko…pe… cetovimuttiṃ phusi. Pañcamampi kho āyasmā…pe… vimuttiyā parihāyi. Chaṭṭhampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Chaṭṭhampi kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Sattamampi [Pg.122] kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi.

159. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට ආහාර දෙන වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේ ඉසිගිලි පර්වත පාමුල කළුගල් තලාවෙහි (කාලසිලා) වාසය කළහ. එවිට ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේ අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින් සාමයික චේතෝ විමුක්තිය (ලෞකික ධ්‍යානය) ස්පර්ශ කළහ. එහෙත් ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේ එම සාමයික චේතෝ විමුක්තියෙන් පිරිහුණහ. දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේ අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින් සාමයික චේතෝ විමුක්තිය ලැබූහ. දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේ එම සාමයික චේතෝ විමුක්තියෙන් පිරිහුණහ. තෙවන වරටත්... සිවුවන වරටත්... පස්වන වරටත්... සයවන වරටත් ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේ අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින් සාමයික චේතෝ විමුක්තිය ලැබූහ. සයවන වරටත් ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේ එම සාමයික චේතෝ විමුක්තියෙන් පිරිහුණහ. සත්වන වරටත් ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේ අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින් සාමයික චේතෝ විමුක්තිය ලැබූහ.

Atha kho āyasmato godhikassa etadahosi – ‘‘yāva chaṭṭhaṃ khvāhaṃ sāmayikāya cetovimuttiyā parihīno. Yaṃnūnāhaṃ satthaṃ āhareyya’’nti. Atha kho māro pāpimā āyasmato godhikassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

එවිට ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: “මා සය වරක්ම සාමයික චේතෝ විමුක්තියෙන් පිරිහුණෙමි. මම ආයුධයක් ගෙන (දිවි තොර කර) ගන්නේ නම් මැනවි.” එකල පවිටු මාරයා ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේගේ සිතෙහි උපන් සිතුවිල්ල තම සිතින් දැන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවලින් මෙසේ කීවේය:

‘‘Mahāvīra mahāpañña, iddhiyā yasasā jala;

Sabbaverabhayātīta, pāde vandāmi cakkhuma.

“මහා වීරයන් වහන්ස, මහා ප්‍රඥාවන්තයන් වහන්ස, සෘද්ධියෙන් හා කීර්තියෙන් බබළන, සියලු වෛරයෙන් හා බියෙන් එතෙර වූ, පසැස් ඇති බුදු පියාණන් වහන්ස, මම ඔබ වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වඳිමි.”

‘‘Sāvako te mahāvīra, maraṇaṃ maraṇābhibhū;

Ākaṅkhati cetayati, taṃ nisedha jutindhara.

“මහා වීරයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේගේ ශ්‍රාවක තෙමේ මරණයෙන් පීඩිතව මරණය පතයි, ඒ සඳහා වෙහෙසෙයි. තේජවන්තයන් වහන්ස, ඔහු එයින් වළක්වනු මැනව.”

‘‘Kathañhi bhagavā tuyhaṃ, sāvako sāsane rato;

Appattamānaso sekkho, kālaṃ kayirā janesutā’’ti.

“භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේගේ ශාසනයෙහි ඇලුනු, රහත් බවට පත් නොවූ තවමත් හික්මෙන (සේඛ), ලෝක ප්‍රකට ඔබ වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා කෙසේ නම් දිවි නසා ගන්නේ ද?”

Tena kho pana samayena āyasmato godhikena satthaṃ āharitaṃ hoti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එකල ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් වහන්සේ ආයුධයකින් තම දිවි තොර කරගෙන තිබුණි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මේ පවිටු මාරයා ය”යි දැනගෙන, පවිටු මාරයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළහ:

‘‘Evañhi dhīrā kubbanti, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, godhiko parinibbuto’’ti.

“ධීරයෝ (ප්‍රඥාවන්තයෝ) මෙසේම කරති, ඔවුහු ජීවිතය කෙරෙහි බලාපොරොත්තු තබා නොගනිති. තණ්හාව මුලින්ම උදුරා දමා ගෝධික තෙරුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ සේක.”

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘āyāma, bhikkhave, yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkamissāma yattha godhikena kulaputtena satthaṃ āharita’’nti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.

එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, එන්න, අපි ඉසිගිලි පර්වත පාර්ශ්වයෙහි වූ කළු ගල වෙත යමු. එහි ගෝධික කුලපුත්‍රයා ආයුධයකින් තමාගේ දිවි තොර කරගෙන ඇත." ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ද "එසේය ස්වාමීනි" යි පවසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට එකඟත්වය පළ කළහ.

Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ godhikaṃ dūratova mañcake vivattakkhandhaṃ semānaṃ. Tena kho pana samayena dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ, gacchati adho, gacchati anudisaṃ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ඉසිගිලි පර්වත පාර්ශ්වයෙහි වූ කළු ගල වෙත වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුරදීම ඇඳක් මත ගෙල කපාගෙන පැත්තකට හැරී වැතිර සිටින ආයුෂ්මත් ගෝධික තෙරුන් දුටු සේක. එකල දුමාරයක් වැනි, අඳුරු වලාවක් වැනි යමක් නැගෙනහිර දිශාවට ද, බටහිර දිශාවට ද, උතුරු දිශාවට ද, දකුණු දිශාවට ද, උඩ දිශාවට ද, පහළ දිශාවට ද, අනුදිශාවන්ට ද ගමන් කරමින් තිබුණි.

Atha [Pg.123] kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, etaṃ dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ, gacchati adho, gacchati anudisa’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Eso kho, bhikkhave, māro pāpimā godhikassa kulaputtassa viññāṇaṃ samanvesati – ‘kattha godhikassa kulaputtassa viññāṇaṃ patiṭṭhita’nti? Appatiṭṭhitena ca, bhikkhave, viññāṇena godhiko kulaputto parinibbuto’’ti. Atha kho māro pāpimā beluvapaṇḍuvīṇaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, නැගෙනහිර, බටහිර, උතුරු, දකුණු, උඩ, පහළ සහ අනුදිශාවන්ට ගමන් කරන ඒ දුමාරය හෝ අඳුරු වලාව ඔබ දකින්නෙහිද?" "එසේය ස්වාමීනි," (භික්ෂූහු පිළිතුරු දුන්හ). "මහණෙනි, ඒ වනාහි පාපිෂ්ඨ මාරයා ය. ඔහු 'ගෝධික කුලපුත්‍රයාගේ ප්‍රතිසන්ධි විඤ්ඤාණය කොහේ පිහිටා තිබේද?' යි විමසමින් ගෝධික කුලපුත්‍රයාගේ විඤ්ඤාණය සොයමින් සිටියි. නමුත් මහණෙනි, ගෝධික කුලපුත්‍රයා කිසිදු තැනක ප්‍රතිසන්ධි විඤ්ඤාණයක් පිහිටුවා නොගෙනම පිරිනිවන් පෑවේය." ඉක්බිති පාපිෂ්ඨ මාරයා ඉදුණු බෙලි ගෙඩියක පැහැය ඇති (බෙලුව පණ්ඩුවීණා) වීණාවක් රැගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ, disā anudisā svahaṃ;

Anvesaṃ nādhigacchāmi, godhiko so kuhiṃ gato’’ti.

"මම උඩ ද, යට ද, හරහට ද, සතර දිශාවන්හි ද, අනුදිශාවන්හි ද සොයමින් යමි. එහෙත් මට ඔහු හමු නොවේ. ඒ ගෝධික කොහි ගියේද?"

‘‘Yo dhīro dhitisampanno, jhāyī jhānarato sadā;

Ahorattaṃ anuyuñjaṃ, jīvitaṃ anikāmayaṃ.

(භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:) "ස්ථිර ප්‍රඥාවෙන් යුතු, ධෛර්යවන්ත වූ, නිරතුරුව ධ්‍යාන වඩන, ධ්‍යානයෙහි ඇලුනු, දිවා රාත්‍රී දෙක්හි කුසලයෙහි යෙදුනු ඒ ගෝධික තෙමේ ජීවිතය කෙරෙහි පවා ආශාවක් නොදැක්වීය."

‘‘Jetvāna maccuno senaṃ, anāgantvā punabbhavaṃ;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, godhiko parinibbuto’’ti.

"මාර සේනාව පරාජය කොට, නැවත උප්පත්තියකට නොපැමිණ, අවිද්‍යාව සහිත තෘෂ්ණාව මුලින්ම උදුරා දමා ගෝධික තෙමේ පිරිනිවන් පෑවේය."

‘‘Tassa sokaparetassa, vīṇā kacchā abhassatha;

Tato so dummano yakkho, tatthevantaradhāyathā’’ti.

ඒ ශෝකයෙන් පීඩිත වූ මාරයාගේ කිහිල්ලේ තිබූ වීණාව ගිලිහී වැටුණි. ඉන්පසු ඒ මාරයා නොසතුටු සිතින් යුතුව එතැනම අතුරුදන් විය.

4. Sattavassānubandhasuttaṃ

4. සත්තවස්සානුබන්ධ සූත්‍රය

160. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe. Tena kho pana samayena māro pāpimā sattavassāni bhagavantaṃ anubandho hoti otārāpekkho otāraṃ alabhamāno. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

160. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙලාවෙහි නේරංජරා නදී තීරයෙහි අජපාල නුග රුක මුල වැඩ වසන සේක. එකල පාපිෂ්ඨ මාරයා කිසියම් වරදක් සෙවීමේ අදහසින් සත් වසරක් මුළුල්ලේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපස ලුහුබැඳ ගියද කිසිදු වරදක් සොයාගත නොහැකි විය. ඉක්බිති පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Sokāvatiṇṇo nu vanamhi jhāyasi,Vittaṃ nu jīno uda patthayāno;

Āguṃ nu gāmasmimakāsi kiñci,Kasmā janena na karosi sakkhiṃ;

Sakkhī na sampajjati kenaci te’’ti.

"ඔබ ශෝකයෙන් මිරිකී වනයෙහි ධ්‍යාන වඩන්නේද? නැතහොත් ධනය පරාජය වී එය පතමින් සිටින්නෙහිද? ගමෙහි යම්කිසි වරදක් කළෙහිද? මිනිසුන් සමඟ මිත්‍රත්වයක් ඇති කර නොගන්නේ මන්ද? ඔබ සමඟ මිත්‍ර වීමට කිසිවෙකු නැද්ද?"

‘‘Sokassa [Pg.124] mūlaṃ palikhāya sabbaṃ,Anāgu jhāyāmi asocamāno;

Chetvāna sabbaṃ bhavalobhajappaṃ,Anāsavo jhāyāmi pamattabandhū’’ti.

"මම ශෝකයේ සියලු මුල් උදුරා දමා, පව් රහිතව, ශෝක නොකරමින් ධ්‍යාන වඩමි. ප්‍රමාද වූවන්ගේ බන්ධුව වූ මාරය, මම භව තෘෂ්ණාවේ සියලු ඇලීම් සිඳ දමා, ආශ්‍රව රහිතව ධ්‍යාන වඩමි."

‘‘Yaṃ vadanti mama yidanti, ye vadanti mamanti ca;

Ettha ce te mano atthi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.

"යම් දෙයක් ගැන 'මේ මගේය' යි පවසත් ද, යමෙක් 'මගේ' යි පවසත් ද, ඔබේ සිත මෙහි බැඳී පවතී නම් ශ්‍රමණය, ඔබ මාගෙන් නොමිදෙන්නෙහිය."

‘‘Yaṃ vadanti na taṃ mayhaṃ, ye vadanti na te ahaṃ;

Evaṃ pāpima jānāhi, na me maggampi dakkhasī’’ti.

"ඔවුන් පවසන දෑ මට නැත. 'මගේ' යයි පවසන අය අතර මම නැත්තෙමි. පාපිෂ්ඨය, මෙසේ දැනගන්න; මා යන මග පවා ඔබට නොපෙනෙනු ඇත."

‘‘Sace maggaṃ anubuddhaṃ, khemaṃ amatagāminaṃ;

Apehi gaccha tvameveko, kimaññamanusāsasī’’ti.

"යම් හෙයකින් අමා නිවනට යන ඒ නිර්භය මාර්ගය ඔබ අවබෝධ කළේ නම්, ඔබ තනිවම ඒ මග යන්න. අන් අයට අනුශාසනා කරන්නේ මන්ද?"

‘‘Amaccudheyyaṃ pucchanti, ye janā pāragāmino;

Tesāhaṃ puṭṭho akkhāmi, yaṃ saccaṃ taṃ nirūpadhi’’nti.

"සංසාර සාගරයෙන් එතෙර වීමට කැමති ජනයා මෘත්‍යුවේ වසඟයෙන් මිදුණු අමා නිවන ගැන විමසති. ඔවුන් ඇසූ කළ මම කෙලෙස් රහිත වූ ඒ සත්‍යය පවසා දෙමි."

‘‘Seyyathāpi, bhante, gāmassa vā nigamassa vā avidūre pokkharaṇī. Tatrassa kakkaṭako. Atha kho, bhante, sambahulā kumārakā vā kumārikāyo vā tamhā gāmā vā nigamā vā nikkhamitvā yena sā pokkharaṇī tenupasaṅkameyyuṃ; upasaṅkamitvā taṃ kakkaṭakaṃ udakā uddharitvā thale patiṭṭhapeyyuṃ. Yaṃ yadeva hi so, bhante, kakkaṭako aḷaṃ abhininnāmeyya taṃ tadeva te kumārakā vā kumārikāyo vā kaṭṭhena vā kathalāya vā sañchindeyyuṃ sambhañjeyyuṃ sampalibhañjeyyuṃ. Evañhi so, bhante, kakkaṭako sabbehi aḷehi sañchinnehi sambhaggehi sampalibhaggehi abhabbo taṃ pokkharaṇiṃ otarituṃ. Evameva kho, bhante, yāni kānici visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni, sabbāni tāni bhagavatā sañchinnāni sambhaggāni sampalibhaggāni. Abhabbo dānāhaṃ, bhante, puna bhagavantaṃ upasaṅkamituṃ yadidaṃ otārāpekkho’’ti. Atha kho māro pāpimā bhagavato santike imā nibbejanīyā gāthāyo abhāsi –

"ස්වාමීනි, ගමකට හෝ නියම්ගමකට නුදුරින් පොකුණක් ඇත්තේ යැයි සිතන්න. එහි කකුළුවෙක් වසයි. එවිට දරුවන් හෝ දැරියන් පිරිසක් ගමෙන් හෝ නියම්ගමෙන් නික්ම ඒ පොකුණ වෙත පැමිණ, ඒ කකුළුවා දියෙන් ගොඩට ගෙන ගොඩබිම තබන්නාහුය. ස්වාමීනි, ඒ කකුළුවා යම් යම් අඬුවක් ඔසවයි නම්, ඒ දරුවන් හෝ දැරියන් ලී කැබැල්ලකින් හෝ ගල් කැබැල්ලකින් ඒ ඒ අඬුව කපා දමන්නාහුය, සිඳ දමන්නාහුය, සුනුවිසුනු කරන්නාහුය. ස්වාමීනි, මෙසේ සියලු අඬු කැපී ගිය, සිඳී ගිය, සුනුවිසුනු වූ කකුළුවාට නැවත ඒ පොකුණට බැසීමට නොහැකි වන්නාක් මෙනි. ස්වාමීනි, එලෙසම මාරයාගේ යම් ඇලීම්, ගැටීම් හෝ කපටිකම් ඇද්ද, ඒ සියල්ල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සිඳ බිඳ දමනු ලැබ ඇත. ස්වාමීනි, දැන් මට කිසියම් හෝ වරදක් සෙවීමේ අදහසින් නැවත භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණීමට නොහැකිය." ඉක්බිති පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවේ මෙම කලකිරීම් සහගත ගාථාවන් පැවසීය:"

‘‘Medavaṇṇañca pāsāṇaṃ, vāyaso anupariyagā;

Apettha muduṃ vindema, api assādanā siyā.

“කපුටෙක් තෙල් පිඩක් වැනි පැහැය ඇති ගලක් දැක, ‘මෙහි මෘදු යමක් ලැබේවි, කිසියම් රසයක් විඳිය හැකි වේදෝ’ යැයි සිතා ඒ වටා කැරකුණේය.”

‘‘Aladdhā [Pg.125] tattha assādaṃ, vāyasetto apakkame;

Kākova selamāsajja, nibbijjāpema gotamā’’ti.

“එහි කිසිදු රසයක් නොලද කපුටා එතැනින් ඉවත් වී ගියේය. ඒ ගලට පහර දුන් කපුටා මෙන්, අපි ද ගෞතමයන් වහන්සේ කෙරෙහි කලකිරී ඉවත් වී යමු.”

5. Māradhītusuttaṃ

5. මාරධීතු සූත්‍රය

161. Atha kho māro pāpimā bhagavato santike imā nibbejanīyā gāthāyo abhāsitvā tamhā ṭhānā apakkamma bhagavato avidūre pathaviyaṃ pallaṅkena nisīdi tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno kaṭṭhena bhūmiṃ vilikhanto. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena māro pāpimā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –

161. එවිට පාපිෂ්ඨ මාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මේ කලකිරීම් සහගත ගාථාවන් පවසා, ඒ ස්ථානයෙන් ඉවත් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරින් පොළොවෙහි පළක් බැඳ වාඩි විය. ඔහු නිශ්ශබ්දව, කම්පාවට පත්ව, කඩා වැටුණු උරහිස් ඇතිව, බිමට හැරවූ මුහුණින් යුතුව, කල්පනා කරමින්, පිළිතුරක් දිය නොහැකිව ලී කැබැල්ලකින් පොළොව හාරමින් සිටියේය. එවිට තණ්හා, අරතී සහ රගා යන මාර දූවරු පාපිෂ්ඨ මාරයා සිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ පාපිෂ්ඨ මාරයාට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසූහ:

‘‘Kenāsi dummano tāta, purisaṃ kaṃ nu socasi;

Mayaṃ taṃ rāgapāsena, āraññamiva kuñjaraṃ;

Bandhitvā ānayissāma, vasago te bhavissatī’’ti.

“පියාණෙනි, ඔබ කුමක් නිසා කනස්සල්ලෙන් පසුවන්නේද? ඔබ ශෝක කරන්නේ කවර පුරුෂයෙකු ගැනද? වනයේ වසන ඇතෙකු බැඳ ගෙන එන්නාක් මෙන්, අපි ඒ පුරුෂයා රාග නමැති දැලෙන් බැඳ ගෙන එන්නෙමු. ඔහු ඔබගේ වසඟයට පත්වනු ඇත.”

‘‘Arahaṃ sugato loke, na rāgena suvānayo;

Māradheyyaṃ atikkanto, tasmā socāmahaṃ bhusa’’nti.

“ලෝකයෙහි අරහත් වූ සුගත වූ ඒ බුදුන් වහන්සේ රාගයෙන් වසඟ කළ නොහැක. උන්වහන්සේ මාරයාගේ විෂය ඉක්මවා ගිය සේක. ඒ නිසා මම දැඩි ලෙස ශෝක වෙමි.”

Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Atha kho bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.

ඉක්බිති තණ්හා, අරති සහ රාගා යන මාර දූවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. එසේ පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ශ්‍රමණයන් වහන්ස, අපි ඔබ වහන්සේගේ පාද සේවය කරමු.” එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, උත්තරීතර වූ උපධික්ෂය (සියලු කෙලෙස් ක්ෂය වූ) නිවනෙහි මිදී සිටි බැවින්, ඔවුන්ගේ එම වචනය පිළිබඳව කිසිදු මෙනෙහි කිරීමක් (සිත යොමු කිරීමක්) නොකළ සේක.

Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘‘uccāvacā kho purisānaṃ adhippāyā. Yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ kumārivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmā’’ti. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekasataṃ ekasataṃ kumārivaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.

ඉක්බිති තණ්හා, අරති සහ රාගා යන මාර දූවරු පසෙකට වී මෙසේ සාකච්ඡා කළහ: “පුරුෂයන්ගේ අභිලාෂයන් නානාප්‍රකාරය (විවිධාකාරය). අපි එක් අයෙකු සියය බැගින් වූ කුමරියන්ගේ රූප සියයක් මවාගත්තොත් මැනවි.” එවිට තණ්හා, අරති සහ රාගා යන මාර දූවරු එක් අයෙකු සියය බැගින් වූ කුමරියන්ගේ රූප සියයක් මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසූහ: “ශ්‍රමණයන් වහන්ස, අපි ඔබ වහන්සේගේ පාද සේවය කරමු.” එසේ වුවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, උත්තරීතර වූ උපධික්ෂය නිවනෙහි මිදී සිටි බැවින්, එම වචනය පිළිබඳවත් කිසිදු මෙනෙහි කිරීමක් නොකළ සේක.

Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘‘uccāvacā kho purisānaṃ adhippāyā. Yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ avijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmā’’ti. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekasataṃ ekasataṃ [Pg.126] avijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.

ඉක්බිති තණ්හා, අරති සහ රාගා යන මාර දූවරු පසෙකට වී මෙසේ සාකච්ඡා කළහ: “පුරුෂයන්ගේ අභිලාෂයන් නානාප්‍රකාරය. අපි එක් අයෙකු සියය බැගින් දරුවන් නොවැදූ (තරුණ) ස්ත්‍රීන්ගේ රූප සියයක් මවාගත්තොත් මැනවි.” එවිට තණ්හා, අරති සහ රාගා යන මාර දූවරු එක් අයෙකු සියය බැගින් දරුවන් නොවැදූ ස්ත්‍රීන්ගේ රූප සියයක් මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසූහ: “ශ්‍රමණයන් වහන්ස, අපි ඔබ වහන්සේගේ පාද සේවය කරමු.” එසේ වුවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, උත්තරීතර වූ උපධික්ෂය නිවනෙහි මිදී සිටි බැවින්, එම වචනය පිළිබඳවත් කිසිදු මෙනෙහි කිරීමක් නොකළ සේක.

Atha kho taṇhā ca…pe… yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ sakiṃ vijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… sakiṃ vijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.

ඉක්බිති තණ්හා... (පෙර පරිදිම)... එක් අයෙකු සියය බැගින් එක් වරක් දරුවන් වැදූ ස්ත්‍රීන්ගේ රූප සියයක් මවාගත්තොත් මැනවි යැයි සිතූහ. එවිට තණ්හා... එක් වරක් දරුවන් වැදූ ස්ත්‍රීන්ගේ රූප සියයක් මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, “ශ්‍රමණයන් වහන්ස, අපි ඔබ වහන්සේගේ පාද සේවය කරමු” යි පැවසූහ. එසේ වුවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, උත්තරීතර වූ උපධික්ෂය නිවනෙහි මිදී සිටි බැවින්, එම වචනය පිළිබඳවත් කිසිදු මෙනෙහි කිරීමක් නොකළ සේක.

Atha kho taṇhā ca…pe… yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ duvijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… duvijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā…pe… yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Atha kho taṇhā ca…pe… majjhimitthivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… majjhimitthivaṇṇasataṃ abhinimminitvā…pe… anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.

ඉක්බිති තණ්හා... (පෙර පරිදිම)... දෙවරක් දරුවන් වැදූ ස්ත්‍රීන්ගේ රූප සියයක් මවාගත්තොත් මැනවි යැයි සිතා, එසේ රූප මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියද... භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිවනෙහි මිදී සිටි බැවින් එම වචනය මෙනෙහි නොකළ සේක. ඉක්බිති තණ්හා... (පෙර පරිදිම)... මැදිවියේ ස්ත්‍රීන්ගේ රූප සියයක් මවාගත්තොත් මැනවි යැයි සිතා, එවැනි රූප මවාගෙන පැමිණියද... භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිවනෙහි මිදී සිටි බැවින් එම වචනය පිළිබඳව මෙනෙහි නොකළ සේක.

Atha kho taṇhā ca…pe… mahitthivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… mahitthivaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā…pe… anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma etadavocuṃ – saccaṃ kira no pitā avoca –

ඉක්බිති තණ්හා... (පෙර පරිදිම)... මහලු ස්ත්‍රීන්ගේ රූප සියයක් මවාගත්තොත් මැනවි යැයි සිතා, එවැනි රූප මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියද... භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිවනෙහි මිදී සිටි බැවින් එම වචනය මෙනෙහි නොකළ සේක. ඉක්බිති තණ්හා, අරති සහ රාගා යන මාර දූවරු පසෙකට වී මෙසේ පැවසූහ: “අපගේ පියාණන් පැවසූ දෙය සැබෑවකි.”

‘‘Arahaṃ sugato loke, na rāgena suvānayo;

Māradheyyaṃ atikkanto, tasmā socāmahaṃ bhusa’’nti.

“ලොව රහතන් වහන්සේ වන, සුගතයන් වහන්සේ වන, මාරයාගේ විෂය ඉක්මවා ගිය උන්වහන්සේව රාගයෙන් පොළඹවා ගත නොහැකිය. එබැවින් මම දැඩි ලෙස ශෝක වෙමි” (යැයි මාරයා පැවසීය).

‘‘Yañhi mayaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā avītarāgaṃ iminā upakkamena upakkameyyāma hadayaṃ vāssa phaleyya, uṇhaṃ lohitaṃ vā mukhato uggaccheyya, ummādaṃ vā pāpuṇeyya cittakkhepaṃ vā. Seyyathā vā pana naḷo harito luto ussussati visussati milāyati; evameva ussusseyya visusseyya milāyeyyā’’ti.

“යම් හෙයකින් අපි රාගය පහ නොකළ වෙනත් යම් ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට මෙවැනි උපක්‍රමයකින් පහර දුන්නේ නම්, ඔහුගේ හදවත පැලී යන්නට හෝ මුඛයෙන් උණු ලේ පිට වන්නට හෝ ඔහු උම්මත්තක භාවයට හෝ සිහි විකල් බවට හෝ පත් වන්නට ඉඩ තිබුණි. කපා දමන ලද අමු බට දණ්ඩක් අව්වේ වියළී, මැලවී, හැකිලී යන්නාක් මෙන්ම ඔහුද වියළී, මැලවී, හැකිලී යනු ඇත.”

Atha [Pg.127] kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho taṇhā māradhītā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

ඉක්බිති තණ්හා, අරති සහ රාගා යන මාර දූවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ පසෙක සිට ගත්හ. පසෙක සිටි තණ්හා නම් මාර දියණිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසුවාය:

‘‘Sokāvatiṇṇo nu vanamhi jhāyasi,Vittaṃ nu jīno uda patthayāno;

Āguṃ nu gāmasmimakāsi kiñci,Kasmā janena na karosi sakkhiṃ;

Sakkhī na sampajjati kenaci te’’ti.

“ඔබ වහන්සේ ශෝකයෙන් පීඩිතව වනයේ දැහැනට සමවන් සේක් ද? ධනය අහිමි වූ නිසා ද නැතහොත් ධනය පතා ද? ගම්මානයෙහි කිසියම් වරදක් කළ සේක් ද? මනුෂ්‍යයන් සමඟ ඇයි ඇසුරක් නොපවත්වන්නේ? කිසිවකු සමඟ ඔබ වහන්සේගේ මිත්‍රත්වයක් නැත්තේ මන්ද?”

‘‘Atthassa pattiṃ hadayassa santiṃ,Jetvāna senaṃ piyasātarūpaṃ;

Ekohaṃ jhāyaṃ sukhamanubodhiṃ,Tasmā janena na karomi sakkhiṃ;

Sakkhī na sampajjati kenaci me’’ti.

“ප්‍රියජනක මනරම් ස්වභාවයක් ඇති (ක්ලේශ) සේනාව පරදවා, මම හුදකලාව ධ්‍යාන වඩමින් උතුම් අර්ථය වූ අර්හත් ඵලය හා හදවතේ ශාන්තිය වූ උතුම් සුවය අවබෝධ කළෙමි. එබැවින් මම මනුෂ්‍යයන් සමඟ ඇසුරක් නොකරමි. කිසිවකු සමඟ මගේ මිත්‍රත්වයක් ද නැත.”

Atha kho arati māradhītā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට මාර දියණිය වූ අරතී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසුවාය –

‘‘Kathaṃ vihārībahulodha bhikkhu,Pañcoghatiṇṇo atarīdha chaṭṭhaṃ;

Kathaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā,Paribāhirā honti aladdha yo ta’’nti.

“මේ ලෝකයෙහි කෙබඳු විහරණයකින් බහුලව වසන භික්ෂුව පංච ඕඝයන් (කාම, භව, දිට්ඨි, මාන, අවිජ්ජා) තරණය කර, සයවැනි වූ (මනෝ) ඕඝය ද තරණය කරන්නේ ද? කෙබඳු ධ්‍යානයකින් බහුලව වසන්නා වූ ඒ භික්ෂුවට කාම සංඥාවෝ අවස්ථාවක් නොලබා බැහැර වෙත් ද?”

‘‘Passaddhakāyo suvimuttacitto,Asaṅkharāno satimā anoko;

Aññāya dhammaṃ avitakkajhāyī,Na kuppati na sarati na thino.

“සන්සුන් කය ඇති, ක්ලේශයන්ගෙන් මැනවින් මිදුණු සිත් ඇති, අභිසංස්කාර නොකරන්නා වූ, සිහි ඇති, ආලය රහිත වූ උතුමාණෝ චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කොට විතර්ක රහිත ධ්‍යානයෙන් යුක්තව වෙසෙති. උන්වහන්සේ ක්‍රෝධ නොකරති, රාගයෙන් ස්මරණය නොකරති, ථීනමිද්ධයෙන් යුක්ත නොවෙති.”

‘‘Evaṃvihārībahulodha bhikkhu,Pañcoghatiṇṇo atarīdha chaṭṭhaṃ;

Evaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā,Paribāhirā honti aladdha yo ta’’nti.

“මේ ලෝකයෙහි මෙබඳු විහරණයකින් බහුලව වසන භික්ෂුව පංච ඕඝයන් තරණය කර, සයවැනි වූ ඕඝය ද තරණය කළේ වෙයි. මෙබඳු ධ්‍යානයකින් බහුලව වසන්නා වූ ඒ උතුමාණන්ට කාම සංඥාවෝ අවස්ථාවක් නොලබා බැහැර වෙති.”

Atha [Pg.128] kho ragā māradhītā bhagavato santike gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට මාර දියණිය වූ රගා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවේ ගාථාවකින් මෙසේ පැවසුවාය –

‘‘Acchejja taṇhaṃ gaṇasaṅghacārī,Addhā carissanti bahū ca saddhā;

Bahuṃ vatāyaṃ janataṃ anoko,Acchejja nessati maccurājassa pāra’’nti.

“තණ්හාව සිඳදමා භික්ෂු සංඝයා පිරිවරා වසන ඔබ වහන්සේ අනුව සැබවින්ම බොහෝ සැදැහැවත් සත්වයෝ පිළිපදින්නාහ. ආලය රහිත වූ මේ බුදුරජාණන් වහන්සේ බොහෝ ජනයා මාරයාගේ අතින් මුදවා ගෙන අමෘත මහා නිවන කරා පමුණුවන්නාහ.”

‘‘Nayanti ve mahāvīrā, saddhammena tathāgatā;

Dhammena nayamānānaṃ, kā usūyā vijānata’’nti.

“මහා වීර වූ තථාගතයන් වහන්සේලා සද්ධර්මයෙන්ම සත්වයන් පමුණුවන්නාහ. ධර්මයෙන් පමුණුවනු ලබන ප්‍රඥාවන්තයන් කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යාවක් ඇති වන්නේ කෙසේද?”

Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena māro pāpimā tenupasaṅkamiṃsu. Addasā kho māro pāpimā taṇhañca aratiñca ragañca māradhītaro dūratova āgacchantiyo. Disvāna gāthāhi ajjhabhāsi –

ඉන්පසු තණ්හා, අරතී සහ රගා යන මාර දියණියෝ පවිටු මාරයා සිටි තැනට ගියහ. පවිටු මාරයා තණ්හා, අරතී සහ රගා යන තම දියණියන් ඈතින් එනු දැක ගාථාවලින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Bālā kumudanāḷehi, pabbataṃ abhimatthatha ;

Giriṃ nakhena khanatha, ayo dantehi khādatha.

“අඥාන දරුවනි, ඔබලා නෙළුම් දඬුවලින් පර්වතයක් පොඩි කරන්නට තැත් කළා වැනිය. නියපොතුවලින් ගිරිකුළක් හාරන්නටත්, යකඩ දත්වලින් හපන්නටත් උත්සාහ කළා වැනිය.”

‘‘Selaṃva sirasūhacca, pātāle gādhamesatha;

Khāṇuṃva urasāsajja, nibbijjāpetha gotamā’’ti.

“හිසින් ගල් පර්වතයක් ඔසවා ගෙන අගාධයක පිහිටක් සොයන්නාක් මෙන් ද, පපුවෙන් කණුවක හැපෙන්නාක් මෙන් ද ඔබට සිදු විය. එබැවින් ගෞතමයන් වහන්සේ කෙරෙහි කළකිරී වහා ඉවත් වව්.”

‘‘Daddallamānā āgañchuṃ, taṇhā ca aratī ragā;

Tā tattha panudī satthā, tūlaṃ bhaṭṭhaṃva māluto’’ti.

දිදුලන රූපයෙන් යුතුව තණ්හා, අරතී සහ රගා පැමිණියහ. සුළඟින් ගිලිහුණු පුළුන් රොදක් ගසාගෙන යන්නාක් මෙන්, ශාස්තෘන් වහන්සේ එහිදීම ඔවුන් පලවා හැරි සේක.”

Tatiyo vaggo.

තෙවන වග්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය –

Sambahulā samiddhi ca, godhikaṃ sattavassāni;

Dhītaraṃ desitaṃ buddha, seṭṭhena imaṃ mārapañcakanti.

සම්බහුලා සූත්‍රය, සමිද්ධි සූත්‍රය, ගෝධික සූත්‍රය, සත්තවස්සානි සූත්‍රය සහ ධීතරා සූත්‍රය යන මාර සංයුත්තයට අයත් සූත්‍ර පහ බුද්ධශ්‍රේෂ්ඨයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී.

Mārasaṃyuttaṃ samattaṃ.

මාර සංයුත්තය නිමාවට පත් විය.

5. Bhikkhunīsaṃyuttaṃ

5. 5. භික්ඛුනී සංයුත්තය

1. Āḷavikāsuttaṃ

1. 1. ආළවිකා සූත්‍රය

162. Evaṃ [Pg.129] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āḷavikā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami vivekatthinī. Atha kho māro pāpimā āḷavikāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo yena āḷavikā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āḷavikaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

162. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආළවිකා නම් මෙහෙණින් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩි සේක. සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, දහවල් ආහාරයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, විවේකය කැමතිව අන්ධවනයට වැඩි සේක. එවිට පවිටු මාරයා ආළවිකා මෙහෙණියට බියක්, තැතිගැන්මක්, ලොමුදැහැබැගැනීමක් ඇති කරනු පිණිසත්, විවේකයෙන් බැහැර කරනු පිණිසත් ඇය සිටි තැනට පැමිණ ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Natthi nissaraṇaṃ loke, kiṃ vivekena kāhasi;

Bhuñjassu kāmaratiyo, māhu pacchānutāpinī’’ti.

“ලෝකයෙහි සංසාරයෙන් මිදීමක් නැත, විවේකයෙන් කුමක් කරන්නෙහි ද? කාම සම්පත් අනුභව කරව, පසුව පසුතැවිලි වන්නට ඉඩ නොතබව.”

Atha kho āḷavikāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho āḷavikāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho āḷavikā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

එවිට ආළවිකා මෙහෙණියට මෙසේ සිතුණි: “මේ ගාථාව පැවසුවේ මනුෂ්‍යයෙක් ද නොමිනිසෙක් ද?” ඉන්පසු ඇයට මෙසේ සිතුණි: “මේ පවිටු මාරයා මා හට බියක්, තැතිගැන්මක්, ලොමුදැහැබැගැනීමක් ඇති කරනු පිණිසත්, විවේකයෙන් බැහැර කරනු පිණිසත් ගාථාවක් පවසයි.” එවිට ආළවිකා මෙහෙණිය ‘මේ පවිටු මාරයාය’ දැන ගෙන, පවිටු මාරයාට ගාථාවලින් මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක –

‘‘Atthi nissaraṇaṃ loke, paññāya me suphussitaṃ ;

Pamattabandhu pāpima, na tvaṃ jānāsi taṃ padaṃ.

“පවිටු මාරය, ප්‍රමාද වූවන්ගේ බන්ධුවය, ලෝකයෙහි ක්ලේශයන්ගෙන් මිදීමක් ඇත. එය මා ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් ස්පර්ශ කරන ලදී. ඔබ ඒ නිවන් පදය නොදන්නෙහිය.”

‘‘Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā;

Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, arati mayha sā ahū’’ti.

“කාමයෝ හෙල්ලක් හා උලක් වැනිය. පංචස්කන්ධයෝ ඒවායින් කොටන මස් කොටයක් වැනිය. ඔබ යම් කාම රතියක් ගැන පවසන්නේ ද, එය මා හට නම් කිසිදු ඇල්මක් නැති දෙයකි.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ āḷavikā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පවිටු මාරයා “ආළවිකා මෙහෙණිය මා හඳුනා ගත්තාය” කියා දුකටත්, නොසතුටටත් පත්ව එහිදීම අතුරුදහන් විය.

2. Somāsuttaṃ

2. 2. සෝමා සූත්‍රය

163. Sāvatthinidānaṃ[Pg.130]. Atha kho somā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya. Andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā somāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena somā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā somaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

163. නිදානය සැවැත් නුවරයි. එකල්හි සෝමා නම් මෙහෙණින් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩි සේක. සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, දහවල් ආහාරයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, දහවල් කාලය ගත කිරීම පිණිස අන්ධවනයට වැඩි සේක. අන්ධවනයට ඇතුළු වී එක්තරා රුක් මුලක දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටි සේක. එවිට පවිටු මාරයා සෝමා මෙහෙණියට බියක්, තැතිගැන්මක්, ලොමුදැහැබැගැනීමක් ඇති කරනු පිණිසත්, සමාධියෙන් බැහැර කරනු පිණිසත් ඇය සිටි තැනට පැමිණ ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Yaṃ taṃ isīhi pattabbaṃ, ṭhānaṃ durabhisambhavaṃ;

Na taṃ dvaṅgulapaññāya, sakkā pappotumitthiyā’’ti.

“සෘෂීන් (බුදු පසේබුදු රහතුන්) විසින් පැමිණිය යුතු වූ, ලබා ගැනීමට අතිශය දුෂ්කර වූ ඒ (අර්හත්ඵල) තත්ත්වයට, ඇඟිලි දෙකක පමණ නුවණක් ඇති ස්ත්‍රියකට පැමිණිය නොහැකිය.”

Atha kho somāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho somāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho somā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

එවිට සෝමා මෙහෙණින් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “ගාථාවක් පවසන මේ තැනැත්තා මනුෂ්‍යයෙක්ද නැතහොත් අමනුෂ්‍යයෙක්ද?” ඉක්බිති සෝමා මෙහෙණින් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “මේ වනාහි පවිටු මාරයා ය. ඔහු මා තුළ බිය, තැතිගැනීම හා ලොමුඩැහැගැනීම ඇති කිරීමටත්, මා සමාධියෙන් පිරිහෙළීමටත් කැමැත්තෙන් මෙසේ ගාථාව පවසයි.” එවිට සෝමා මෙහෙණින් වහන්සේ “මූ පවිටු මාරයා ය”යි දැන, පවිටු මාරයාට ගාථාවලින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ:

‘‘Itthibhāvo kiṃ kayirā, cittamhi susamāhite;

Ñāṇamhi vattamānamhi, sammā dhammaṃ vipassato.

“සිත මැනවින් සමාහිත වූ කල්හි ද, (ඵලසමාපත්ති) ඤාණය පවතින කල්හි ද, මැනවින් දහම විදර්ශනා කරන්නා වූ තැනැත්තාට ස්ත්‍රී භාවය කුමක් කරන්නේද?”

‘‘Yassa nūna siyā evaṃ, itthāhaṃ purisoti vā;

Kiñci vā pana aññasmi, taṃ māro vattumarahatī’’ti.

“යමෙකුට ‘මම ස්ත්‍රියක්’ කියා හෝ ‘මම පුරුෂයෙක්’ කියා හෝ ‘මම යම්කිසි කෙනෙක්’ කියා හෝ (තණ්හා මාන දිට්ඨි වශයෙන්) සිතෙන්නේ නම්, මාරයා ඔහුට එවැනි වචන කීමට සුදුසුය.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ somā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පවිටු මාරයා, “සෝමා මෙහෙණින් වහන්සේ මා හඳුනා ගත්තාය”යි දුක්වෙමින්, නොසතුටු සිතින් එහිම අතුරුදන් විය.

3. Kisāgotamīsuttaṃ

3. කිසාගෝතමී සූත්‍රය

164. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho kisāgotamī bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami[Pg.131], divāvihārāya. Andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā kisāgotamiyā bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena kisāgotamī bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kisāgotamiṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

164. සැවැත් නුවරදීය. එකල්හි කිසාගෝතමී මෙහෙණින් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන සැවැත් නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස වැඩි සේක. සැවැත් නුවර පිණ්ඩපාතය නිමවා, පසුබත පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, දහවල් කාලය ගත කිරීම පිණිස අන්ධවනය වෙත වැඩි සේක. අන්ධවනයට ඇතුළු වී එක්තරා රුක් මුලක දහවල් කාලය ගත කිරීම පිණිස වැඩ සිටි සේක. එකල්හි පවිටු මාරයා කිසාගෝතමී මෙහෙණින් වහන්සේ තුළ බිය, තැතිගැනීම හා ලොමුඩැහැගැනීම ඇති කිරීමටත්, සමාධියෙන් පිරිහෙළීමටත් කැමැත්තෙන් කිසාගෝතමී මෙහෙණින් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ කිසාගෝතමී මෙහෙණින් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Kiṃ nu tvaṃ mataputtāva, ekamāsi rudammukhī;

Vanamajjhagatā ekā, purisaṃ nu gavesasī’’ti.

“දරුවා මියගිය තැනැත්තියක මෙන් හඬන මුහුණින් යුතුව, ඇයි ඔබ වනය මැදට වී මෙසේ තනිවම සිටින්නේ? තනිවම සිටින ඔබ පුරුෂයෙකු සොයන්නෙහිද?”

Atha kho kisāgotamiyā bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho kisāgotamiyā bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti.

එවිට කිසාගෝතමී මෙහෙණින් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “ගාථාවක් පවසන මේ තැනැත්තා මනුෂ්‍යයෙක්ද නැතහොත් අමනුෂ්‍යයෙක්ද?” ඉක්බිති කිසාගෝතමී මෙහෙණින් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “මේ පවිටු මාරයා ය. ඔහු මා තුළ බිය, තැතිගැනීම හා ලොමුඩැහැගැනීම ඇති කිරීමටත්, මා සමාධියෙන් පිරිහෙළීමටත් කැමැත්තෙන් ගාථාව පවසයි.”

Atha kho kisāgotamī bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

ඉක්බිති කිසාගෝතමී මෙහෙණින් වහන්සේ “මූ පවිටු මාරයා ය”යි දැන, පවිටු මාරයාට ගාථාවලින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ:

‘‘Accantaṃ mataputtāmhi, purisā etadantikā;

Na socāmi na rodāmi, na taṃ bhāyāmi āvuso.

“මම දරුවන් මිය යාමේ ශෝකය සහමුලින්ම ඉක්මවා සිටිමි. පුරුෂයන් සෙවීම ද මෙයින් අවසන් විය. ඇවැත්නි මාරය, මම ශෝක නොවෙමි, හඬා වැලපෙන්නේ ද නැත. මම ඔබට බිය නොවෙමි.”

‘‘Sabbattha vihatā nandī, tamokkhandho padālito;

Jetvāna maccuno senaṃ, viharāmi anāsavā’’ti.

“සියලු භවයන්හි ඇල්ම (නන්දිය) නැති කරන ලදී. (අවිද්‍යාව නැමති) අන්ධකාරය පළවා හරින ලදී. මාර සේනාව පරදවා, මම ආශ්‍රව රහිතව වාසය කරමි.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ kisāgotamī bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පවිටු මාරයා, “කිසාගෝතමී මෙහෙණින් වහන්සේ මා හඳුනා ගත්තාය”යි දුක්වෙමින්, නොසතුටු සිතින් එහිම අතුරුදන් විය.

4. Vijayāsuttaṃ

4. විජයා සූත්‍රය

165. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho vijayā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā vijayāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena vijayā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vijayaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

165. සැවැත් නුවරදීය. එකල්හි විජයා මෙහෙණින් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා... (පෙ)... එක්තරා රුක් මුලක දහවල් කාලය ගත කිරීම පිණිස වැඩ සිටි සේක. එකල්හි පවිටු මාරයා විජයා මෙහෙණින් වහන්සේ තුළ බිය, තැතිගැනීම හා ලොමුඩැහැගැනීම ඇති කිරීමටත්, සමාධියෙන් පිරිහෙළීමටත් කැමැත්තෙන් විජයා මෙහෙණින් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ විජයා මෙහෙණින් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Daharā [Pg.132] tvaṃ rūpavatī, ahañca daharo susu;

Pañcaṅgikena turiyena, ehayyebhiramāmase’’ti.

“ඔබ තරුණියකි, රූමත්ය. මම ද තරුණ වියේ පසුවන්නෙමි. ආර්යාවනි, එන්න, අපි පංචාංගික තූර්ය වාදනයෙන් යුතුව සතුටු වෙමු.”

Atha kho vijayāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho vijayāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho vijayā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

එවිට විජයා මෙහෙණින් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “ගාථාවක් පවසන මේ තැනැත්තා මනුෂ්‍යයෙක්ද නැතහොත් අමනුෂ්‍යයෙක්ද?” ... (පෙ) ... “මේ වනාහි පවිටු මාරයා ය”යි දැන, පවිටු මාරයාට ගාථාවලින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ:

‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā;

Niyyātayāmi tuyheva, māra nāhaṃ tenatthikā.

“මාරය, මනරම් වූ රූප, ශබ්ද, රස, ගන්ධ හා ස්පර්ශ යන මේ සියල්ල ඔබටම භාර කරමි. මට ඒ පංචකාමයන්ගෙන් ප්‍රයෝජනයක් නැත.”

‘‘Iminā pūtikāyena, bhindanena pabhaṅgunā;

Aṭṭīyāmi harāyāmi, kāmataṇhā samūhatā.

“බිඳී යන සුළු වූ, විනාශ වී යන සුළු වූ මේ පිළිකුල් සහගත ශරීරය ගැන මම කළකිරෙමි, ලැජ්ජා වෙමි. මම කාම තණ්හාව සහමුලින්ම උදුරා දැමුවෙමි.”

‘‘Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino ;

Yā ca santā samāpatti, sabbattha vihato tamo’’ti.

“රූපී භවයන්හි උපන් සත්ත්වයෝ ද, අරූපී භවයන්හි වසන්නා වූ සත්ත්වයෝ ද, යම් ශාන්ත වූ සමාපත්ති ඇද්ද, ඒ සියලු තන්හි (අවිද්‍යා) අන්ධකාරය නසන ලදී.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ vijayā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එවිට පවිටු මාරයා, “විජයා මෙහෙණින් වහන්සේ මා හඳුනා ගත්තාය”යි දුක්වෙමින්, නොසතුටු සිතින් එහිම අතුරුදන් විය.

5. Uppalavaṇṇāsuttaṃ

5. උප්පලවණ්ණා සූත්‍රය

166. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ supupphitasālarukkhamūle aṭṭhāsi. Atha kho māro pāpimā uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena uppalavaṇṇā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā uppalavaṇṇaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

166. සැවැත් නුවරදීය. එකල්හි උප්පලවණ්ණා මෙහෙණින් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා... (පෙ)... මැනවින් මල් පිපුණු සල් ගසක් මුල වැඩ සිටි සේක. එකල්හි පවිටු මාරයා උප්පලවණ්ණා මෙහෙණින් වහන්සේ තුළ බිය, තැතිගැනීම හා ලොමුඩැහැගැනීම ඇති කිරීමටත්, සමාධියෙන් පිරිහෙළීමටත් කැමැත්තෙන් උප්පලවණ්ණා මෙහෙණින් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ උප්පලවණ්ණා මෙහෙණින් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Supupphitaggaṃ upagamma bhikkhuni,Ekā tuvaṃ tiṭṭhasi sālamūle;

Na catthi te dutiyā vaṇṇadhātu,Bāle na tvaṃ bhāyasi dhuttakāna’’nti.

“භික්ෂුණිය, අග්‍රය දක්වා මනාව පිපී ගිය සල් ගසක් යටට පැමිණ ඔබ තනිවම සිටින්නීය. ඔබට දෙවැනි වන රූප සම්පත්තියක් නැත. අඥාන තරුණිය, ඔබ සල්ලාලයන්ට බිය නොවන්නෙහිද?”

Atha [Pg.133] kho uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

එකල උප්පලවණ්ණා භික්ෂුණියට මෙසේ සිතුණි: “ගාථාවකින් කතා කරන මොහු මනුෂ්‍යයෙක්ද අමනුෂ්‍යයෙක්ද?” ඉක්බිති උප්පලවණ්ණා භික්ෂුණියට මෙසේ සිතුණි: “මේ වනාහි පවිටු මාරයාය. මට බියක්, තැතිගැන්මක් හා ලොමුඩැහැගැනීමක් ඇති කිරීමටත්, මා සමාධියෙන් පිරිහෙළීමටත් කැමතිව මොහු ගාථාවක් පවසයි.” එකල උප්පලවණ්ණා භික්ෂුණිය “මේ පවිටු මාරයාය” කියා දැනගෙන, පවිටු මාරයාට ගාථාවන්ගෙන් මෙසේ පිළිතුරු දුන්නාය:

‘‘Sataṃ sahassānipi dhuttakānaṃ,Idhāgatā tādisakā bhaveyyuṃ;

Lomaṃ na iñjāmi na santasāmi,Na māra bhāyāmi tamekikāpi.

“ඔබ වැනි සල්ලාලයන් සියයක් හෝ දහසක් මෙහි පැමිණියත්, මාගේ ලොම් ගසක් පවා නොසැලෙයි, මම තැති නොගනිමි. මාරය, මම තනිවම වුවද ඔබට බිය නොවෙමි.

‘‘Esā antaradhāyāmi, kucchiṃ vā pavisāmi te;

Pakhumantarikāyampi, tiṭṭhantiṃ maṃ na dakkhasi.

“මම අතුරුදන් වන්නෙමි, නැතහොත් ඔබේ කුස තුළට ඇතුළු වන්නෙමි. ඔබේ ඇහිබැම අතර සිටියද ඔබ මාව නොදකින්නෙහිය.

‘‘Cittasmiṃ vasībhūtāmhi, iddhipādā subhāvitā;

Sabbabandhanamuttāmhi, na taṃ bhāyāmi āvuso’’ti.

“මම සිත කෙරෙහි වසීභාවයට පත්ව සිටිමි. සතර ඉද්ධිපාදයන් මැනවින් වඩන ලදී. සියලු බැඳීම්වලින් මම මිදී සිටිමි. ඇවැත්නි මාරය, මම ඔබට බිය නොවෙමි.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ uppalavaṇṇā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එකල පවිටු මාරයා “උප්පලවණ්ණා භික්ෂුණිය මා හඳුනා ගත්තාය” කියා දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින් එතැනම අතුරුදන් විය.

6. Cālāsuttaṃ

6. චාලා සූත්‍රය

167. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho cālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā yena cālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā cālaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu tvaṃ, bhikkhuni, na rocesī’’ti? ‘‘Jātiṃ khvāhaṃ, āvuso, na rocemī’’ti.

167. සැවැත් නුවරදීය. එකල චාලා භික්ෂුණිය පෙරවරුවෙහි හැඳ පෙරවගෙන ... එක්තරා රුක් මුලක දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටියාය. එකල පවිටු මාරයා චාලා භික්ෂුණිය වෙත පැමිණ මෙසේ ඇසීය: “භික්ෂුණිය, ඔබ කුමක් රුචි නොකරන්නෙහිද?” “ඇවැත්නි, මම උපත (ජාතිය) රුචි නොකරමි” යි ඇය පැවසුවාය.

‘‘Kiṃ nu jātiṃ na rocesi, jāto kāmāni bhuñjati;

Ko nu taṃ idamādapayi, jātiṃ mā roca bhikkhunī’’ti.

“ඔබ කුමන හේතුවක් නිසා උපත රුචි නොකරන්නෙහිද? උපන් තැනැත්තා කාම සම්පත් අනුභව කරයි. භික්ෂුණිය, ‘උපත රුචි නොකරන්න’ කියා කවරෙක් ඔබව මෙහෙයවූයේද?”

‘‘Jātassa maraṇaṃ hoti, jāto dukkhāni phussati ;

Bandhaṃ vadhaṃ pariklesaṃ, tasmā jātiṃ na rocaye.

“උපන් තැනැත්තාට මරණය උරුම වේ. උපන් තැනැත්තා බැඳීම්, වධ හිංසා සහ අනේකවිධ පීඩාවන් යන දුක්වලට මුහුණ දෙයි. එබැවින් මම උපත රුචි නොකරමි.

‘‘Buddho [Pg.134] dhammamadesesi, jātiyā samatikkamaṃ;

Sabbadukkhappahānāya, so maṃ sacce nivesayi.

“උපත ඉක්මවා යාම පිණිස බුදුරජාණන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කළ සේක. සියලු දුක් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස උන්වහන්සේ මා පරමාර්ථ සත්‍යයෙහි පිහිටුවූ සේක.

‘‘Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino;

Nirodhaṃ appajānantā, āgantāro punabbhava’’nti.

“රූපී ලෝකවල උපන් යම් සත්ත්ව කෙනෙක් වෙත්ද, අරූපී ලෝකවල උපන් යම් සත්ත්ව කෙනෙක් වෙත්ද, ඔවුහු නිරෝධය (නිවන) නොදන්නා බැවින් නැවත නැවතත් භවයට පැමිණෙන්නෝ වෙති.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ cālā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එකල පවිටු මාරයා “චාලා භික්ෂුණිය මා හඳුනා ගත්තාය” කියා දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින් එතැනම අතුරුදන් විය.

7. Upacālāsuttaṃ

7. උපචාලා සූත්‍රය

168. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho upacālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā yena upacālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā upacālaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kattha nu tvaṃ, bhikkhuni, uppajjitukāmā’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, katthaci uppajjitukāmā’’ti.

168. සැවැත් නුවරදීය. එකල උපචාලා භික්ෂුණිය පෙරවරුවෙහි හැඳ පෙරවගෙන ... එක්තරා රුක් මුලක දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටියාය. එකල පවිටු මාරයා උපචාලා භික්ෂුණිය වෙත පැමිණ මෙසේ ඇසීය: “භික්ෂුණිය, ඔබ කොහි උපදින්නට කැමතිද?” “ඇවැත්නි, මම කොතැනකවත් උපදින්නට රුචි නොකරමි” යි ඇය පැවසුවාය.

‘‘Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā;

Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino;

Tattha cittaṃ paṇidhehi, ratiṃ paccanubhossasī’’ti.

“තව්තිසා, යාම සහ තුසිත දෙවියෝද, නිර්මාණරතී හා වසවර්ති දෙවියෝද වෙති. එහි සිත පිහිටුවන්න, එවිට ඔබට එහි සැප විඳිය හැකිය.”

‘‘Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā;

Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino;

Kāmabandhanabaddhā te, enti māravasaṃ puna.

“තව්තිසා, යාම සහ තුසිත දෙවියෝද, නිර්මාණරතී හා වසවර්ති දෙවියෝද යන ඔවුන් සියල්ලෝම කාම බැඳීම්වලින් බැඳී සිටිති. ඔවුහු නැවතත් මාරයාගේ වසඟයට පත්වෙති.

‘‘Sabbo ādīpito loko, sabbo loko padhūpito;

Sabbo pajjalito loko, sabbo loko pakampito.

“මුළු ලෝකයම (රාගාදී ගින්නෙන්) ඇවිළී පවතී, මුළු ලෝකයම දුමෙන් වැසී පවතී, මුළු ලෝකයම දැවෙමින් පවතී, මුළු ලෝකයම වෙව්ලමින් පවතී.

‘‘Akampitaṃ apajjalitaṃ, aputhujjanasevitaṃ;

Agati yattha mārassa, tattha me nirato mano’’ti.

“යම් තැනක කම්පනයක් නැද්ද, දැවීමක් නැද්ද, පෘථග්ජනයන් විසින් සේවනය නොකරන ලද්දක්ද, මාරයාට පිවිසිය නොහැකි තැනක්ද, මාගේ සිත එහි ඇලී තිබේ.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ upacālā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එකල පවිටු මාරයා “උපචාලා භික්ෂුණිය මා හඳුනා ගත්තාය” කියා දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින් එතැනම අතුරුදන් විය.

8. Sīsupacālāsuttaṃ

8. සීසූපචාලා සූත්‍රය

169. Sāvatthinidānaṃ[Pg.135]. Atha kho sīsupacālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā …pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā yena sīsupacālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sīsupacālaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kassa nu tvaṃ, bhikkhuni, pāsaṇḍaṃ rocesī’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, kassaci pāsaṇḍaṃ rocemī’’ti.

169. සැවැත් නුවරදීය. එකල සීසූපචාලා භික්ෂුණිය පෙරවරුවෙහි හැඳ පෙරවගෙන ... එක්තරා රුක් මුලක දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටියාය. එකල පවිටු මාරයා සීසූපචාලා භික්ෂුණිය වෙත පැමිණ මෙසේ ඇසීය: “භික්ෂුණිය, ඔබ කාගේ දෘෂ්ටියක් (ආගමක්) රුචි කරන්නෙහිද?” “ඇවැත්නි, මම කිසිවෙකුගේත් දෘෂ්ටියක් රුචි නොකරමි” යි ඇය පැවසුවාය.

‘‘Kaṃ nu uddissa muṇḍāsi, samaṇī viya dissasi;

Na ca rocesi pāsaṇḍaṃ, kimiva carasi momūhā’’ti.

“ඔබ කවුරුන් උදෙසා හිස මුඩු කළෙහිද? ඔබ මහණ කෙල්ලක මෙන් පෙනෙන්නෙහිය. එහෙත් ඔබ කිසිදු දෘෂ්ටියක් රුචි නොකරන්නෙහිය. ඔබ මංමුලා වූවෙකු මෙන් හැසිරෙන්නේ කුමක් නිසාද?”

‘‘Ito bahiddhā pāsaṇḍā, diṭṭhīsu pasīdanti te;

Na tesaṃ dhammaṃ rocemi, te dhammassa akovidā.

“මෙම ශාසනයෙන් පිටත වූ නන්වැදෑරුම් දෘෂ්ටි ගත්තෝ සිය මතයන්හිම ඇලී සිටිති. මම ඔවුන්ගේ ධර්මය රුචි නොකරමි. ඔවුහු සත්‍ය ධර්මයෙහි දක්ෂයෝ නොවෙති.

‘‘Atthi sakyakule jāto, buddho appaṭipuggalo;

Sabbābhibhū māranudo, sabbatthamaparājito.

“ශාක්‍ය කුලයෙහි උපන්, අසමසම වූ, සියල්ල මැඩපැවැත්වූ, මාරයා පරාජය කළ, සියලු තන්හි නොපැරදුණු බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් වැඩ සිටින සේක.

‘‘Sabbattha mutto asito, sabbaṃ passati cakkhumā;

Sabbakammakkhayaṃ patto, vimutto upadhisaṅkhaye;

So mayhaṃ bhagavā satthā, tassa rocemi sāsana’’nti.

“උන්වහන්සේ සියලු බැඳීම්වලින් මිදුණු සේක, කිසිවක් ඇසුරු නොකරන සේක, පසැස් ඇත්තා වූ සේක, සියල්ල දකින සේක. සියලු කර්මයන් ක්ෂය කිරීමට පැමිණි, කෙලෙස් උපධීන් ක්ෂය කිරීමෙන් මිදුණු ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගේ ශාස්තෘවරයාණෝය. මම උන්වහන්සේගේ අනුශාසනාවම රුචි කරමි.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ sīsupacālā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එකල පවිටු මාරයා “සීසූපචාලා භික්ෂුණිය මා හඳුනා ගත්තාය” කියා දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින් එතැනම අතුරුදන් විය.

9. Selāsuttaṃ

9. සේලා සූත්‍රය

170. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho selā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā selāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo…pe… selaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

170. සැවැත්නුවර නිදානයයි. එකල්හි සේලා මෙහෙණිය පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන... එක්තරා රුක්මුලක දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටියාය. එකල්හි පාපිෂ්ඨ මාරයා සේලා මෙහෙණිය කෙරෙහි බියක්, තැතිගැන්මක්, ලොමුදැහැගැනීමක් ඇති කරනු කැමැත්තෙන්... සේලා මෙහෙණියට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Kenidaṃ pakataṃ bimbaṃ, kvanu bimbassa kārako;

Kvanu bimbaṃ samuppannaṃ, kvanu bimbaṃ nirujjhatī’’ti.

"මේ රූපය (ශරීරය) කවුරුන් විසින් කරන ලද්දක්ද? මේ රූපය කරන්නා කවුද? මේ රූපය කොතැනක හටගත්තේද? මේ රූපය කොතැනක නිරුද්ධ වේද?"

Atha kho selāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho selāya bhikkhuniyā [Pg.136] etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho selā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

එකල්හි සේලා මෙහෙණියට මෙබඳු සිතක් විය: "මේ ගාථාව පවසන්නේ මනුෂ්‍යයෙක්ද අමනුෂ්‍යයෙක්ද?" ඉක්බිති සේලා මෙහෙණියට මෙසේ සිතුණි: "මේ පාපිෂ්ඨ මාරයා මා තුළ බියක්, තැතිගැන්මක්, ලොමුදැහැගැනීමක් ඇති කරනු කැමැත්තෙන්, මා සමාධියෙන් පිරිහෙළනු කැමැත්තෙන් මේ ගාථාව පවසයි." එවිට සේලා මෙහෙණිය "මේ පාපිෂ්ඨ මාරයාය" කියා දැනගෙන, පාපිෂ්ඨ මාරයාට ගාථාවලින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්නාය –

‘‘Nayidaṃ attakataṃ bimbaṃ, nayidaṃ parakataṃ aghaṃ;

Hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhati.

"මේ රූපය තමා විසින් කරන ලද්දක් නොවේ, මේ දුක් ගොඩ අනුන් විසින් කරන ලද්දක්ද නොවේ. හේතූන් නිසා හටගත් මෙය, හේතූන් බිඳී යාමෙන් නිරුද්ධ වේ.

‘‘Yathā aññataraṃ bījaṃ, khette vuttaṃ virūhati;

Pathavīrasañcāgamma, sinehañca tadūbhayaṃ.

"කුඹුරක වපුරන ලද කිසියම් බීජයක්, පොළොවේ රසයත් තෙතමනයත් යන ඒ දෙකම ඇසුරු කොට වැඩෙන්නාක් මෙන්,"

‘‘Evaṃ khandhā ca dhātuyo, cha ca āyatanā ime;

Hetuṃ paṭicca sambhūtā, hetubhaṅgā nirujjhare’’ti.

"එසේම මේ ස්කන්ධයෝද, ධාතූහුද, සය වැදෑරුම් ආයතනයෝද හේතූන් නිසා හටගත්තාහුය; හේතූන් බිඳී යාමෙන් නිරුද්ධ වන්නාහුය."

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ selā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එකල්හි පාපිෂ්ඨ මාරයා "සේලා මෙහෙණිය මා හඳුනාගත්තාය" කියා දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින් එහිම අතුරුදහන් විය.

10. Vajirāsuttaṃ

10. වජිරා සූත්‍රය

171. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho vajirā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya. Andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā vajirāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena vajirā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vajiraṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

171. සැවැත්නුවර නිදානයයි. එකල්හි වජිරා මෙහෙණිය පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත්නුවරට පිඬු පිණිස වැඩියාය. සැවැත්නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, දිවා විහරණය පිණිස අන්ධවනයට වැඩියාය. අන්ධවනයට ඇතුළු වී එක්තරා රුක්මුලක දිවා විහරණය සඳහා වැඩ සිටියාය. එකල්හි පාපිෂ්ඨ මාරයා වජිරා මෙහෙණිය කෙරෙහි බියක්, තැතිගැන්මක්, ලොමුදැහැගැනීමක් ඇති කරනු කැමැත්තෙන්, ඇය සමාධියෙන් පිරිහෙළනු කැමැත්තෙන් වජිරා මෙහෙණිය වෙත පැමිණියේය. පැමිණ වජිරා මෙහෙණියට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Kenāyaṃ pakato satto, kuvaṃ sattassa kārako;

Kuvaṃ satto samuppanno, kuvaṃ satto nirujjhatī’’ti.

"මේ සත්වයා කවුරුන් විසින් කරන ලද්දක්ද? සත්වයා නිර්මාණය කරන්නා කවුද? සත්වයා කොතැනක හටගත්තේද? සත්වයා කොතැනක නිරුද්ධ වේද?"

Atha kho vajirāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho vajirāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho [Pg.137] vajirā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā, māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

එකල්හි වජිරා මෙහෙණියට මෙබඳු සිතක් විය: "මේ ගාථාව පවසන්නේ මනුෂ්‍යයෙක්ද අමනුෂ්‍යයෙක්ද?" ඉක්බිති වජිරා මෙහෙණියට මෙසේ සිතුණි: "මේ පාපිෂ්ඨ මාරයා මා තුළ බියක්, තැතිගැන්මක්, ලොමුදැහැගැනීමක් ඇති කරනු කැමැත්තෙන්, මා සමාධියෙන් පිරිහෙළනු කැමැත්තෙන් මේ ගාථාව පවසයි." එවිට වජිරා මෙහෙණිය "මේ පාපිෂ්ඨ මාරයාය" කියා දැනගෙන, පාපිෂ්ඨ මාරයාට ගාථාවලින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්නාය –

‘‘Kiṃ nu sattoti paccesi, māra diṭṭhigataṃ nu te;

Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhati.

"මාරය, ඔබ 'සත්වයෙක්' කියා සලකන්නේ ඇයි? මෙය ඔබේ මිථ්‍යා දෘෂ්ටියක් නොවේද? මෙය හුදෙක් සංස්කාර පුඤ්ජයක් (සංස්කාර රැසක්) පමණි. මෙහි සත්වයෙක් කියා කෙනෙකු සොයාගත නොහැකිය.

‘‘Yathā hi aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti;

Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti.

"අංග ලක්ෂණ එක්රැස් වීමෙන් 'රථය' යන නාමය ඇති වන්නාක් මෙන්, ස්කන්ධයන් පවත්නා කල්හි 'සත්වයා' යන සම්මුතිය ඇති වේ.

‘‘Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca;

Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatī’’ti.

"හටගන්නේ දුකමය; පවතින්නේත් නිරුද්ධ වන්නේත් දුකමය. දුක හැර වෙනත් දෙයක් හට නොගනී; දුක හැර වෙනත් දෙයක් නිරුද්ධ නොවේ."

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ vajirā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

එකල්හි පාපිෂ්ඨ මාරයා "වජිරා මෙහෙණිය මා හඳුනාගත්තාය" කියා දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින් එහිම අතුරුදහන් විය.

Bhikkhunīsaṃyuttaṃ samattaṃ.

භික්ඛුනී සංයුක්තය නිමාවට පත් විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශ ගාථාව) –

Āḷavikā ca somā ca, gotamī vijayā saha;

Uppalavaṇṇā ca cālā, upacālā sīsupacālā ca;

Selā vajirāya te dasāti.

ආළවිකා, සෝමා, ගෝතමී, විජයා, උප්පලවණ්ණා, චාලා, උපචාලා, සීසුපචාලා, සේලා සහ වජිරා යන මෙහෙණින් වහන්සේලා දස දෙනාගේ සූත්‍රයෝයි.

6. Brahmasaṃyuttaṃ

6. බ්‍රහ්ම සංයුක්තය

1. Paṭhamavaggo

1. ප්‍රථම වර්ගය

1. Brahmāyācanasuttaṃ

1. බ්‍රහ්මායාචන සූත්‍රය

172. Evaṃ [Pg.138] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo. Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā. Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yadidaṃ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo. Idampi kho ṭhānaṃ duddasaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ; pare ca me na ājāneyyuṃ; so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’’ti. Apissu bhagavantaṃ imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā –

172. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රථම අභිසම්බෝධියට පත්ව උරුවේලාවෙහි නේරංජරා ගංතෙර අජපාල නුගරුක් මුල වැඩවසන සේක. එකල්හි විවේකීව හුදෙකලාව වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි මෙබඳු කල්පනාවක් ඇති විය: "මා විසින් අවබෝධ කරගන්නා ලද මේ ධර්මය ගැඹුරුය, දැකීමට අපහසුය, වටහාගැනීමට අපහසුය, ශාන්තය, ප්‍රණීතය, තර්කයට ගෝචර නොවේ, ඉතා සියුම්ය, පණ්ඩිතයන් විසින්ම දත යුතුය. එහෙත් මේ සත්ව ප්‍රජාව ආලයෙහි (පංචකාම සම්පත්තියෙහි) ඇලී සිටිති, ආලයෙහි රැලී සිටිති, ආලයෙහි සතුටු වෙති. ආලයෙහි ඇලී, රැලී, සතුටු වන මේ ප්‍රජාවට 'ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පාදය' යන මේ කාරණය දැකීම ඉතා දුෂ්කරය. සියලු සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම වූ, සියලු උපධීන් අත්හැරීම වූ, තණ්හාව ක්ෂය වීම වූ, විරාගය වූ, නිරෝධය වූ නිර්වාණය නම් වූ මේ කාරණයද දැකීම ඉතා දුෂ්කරය. ඉදින් මම මේ ධර්මය දේශනා කළත්, අන් අය මා පවසන දේ වටහා නොගත්තොත්, එය මට ක්ලාන්තයකි, එය මට වෙහෙසකි." තවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මින් පෙර නොඇසූ විරූ අසිරිමත් ගාථාවන් සිතට නැගුණි –

‘‘Kicchena me adhigataṃ, halaṃ dāni pakāsituṃ;

Rāgadosaparetehi, nāyaṃ dhammo susambudho.

"ඉතා දුකසේ මා විසින් අවබෝධ කරගත් ධර්මය දැන් ප්‍රකාශ කිරීමට කාලය නොවේ. රාගයෙන් හා ද්වේෂයෙන් මඬනා ලද අය විසින් මේ ධර්මය පහසුවෙන් අවබෝධ කරගත නොහැකිය."

‘‘Paṭisotagāmiṃ nipuṇaṃ, gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ;

Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’’ti.

“රාගයෙන් රත් වූ, අවිද්‍යා අඳුරෙන් වැසුණු සත්වයෝ; උඩුගං බලා යන (නිවනට පමුණුවන), අතිශය සියුම් වූ, ගැඹුරු වූ, දැකීමට අපහසු වූ, සූක්ෂ්ම වූ ධර්මය නොදකිති.”

Itiha bhagavato paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati, no dhammadesanāya.

මෙසේ මෙනෙහි කරන්නා වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිත දහම් දෙසීමට නොව, නිහඬව වැඩසිටීමට ම නැමුණේය.

Atha kho brahmuno sahampatissa bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi – ‘‘nassati vata bho loko, vinassati vata bho loko, yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṃ namati, no dhammadesanāyā’’ti. Atha [Pg.139] kho brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti. Bhavissanti dhammassa aññātāro’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –

එවිට සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි හටගත් අදහස තමන්ගේ සිතින් දැන මෙසේ සිතුවේය: “පින්වත්නි, ලෝකය විනාශ වන්නට යන්නේය; පින්වත්නි, ලෝකය විනාශ වන්නට යන්නේය; අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සිත දහම් දෙසීමට නොව, නිහඬව වැඩසිටීමට නැමෙන්නේ යැ”යි සිතුවේය. ඉක්බිති සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා, ශක්තිමත් පුරුෂයෙකු හකුළුවා ගත් අතක් දිග හරින්නාක් මෙන් හෝ දිග හැරි අතක් හකුළුවා ගන්නාක් මෙන්, බඹලොවින් අතුරුදන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි පහළ විය. ඉක්බිති සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා සිවුර එක් උරහිසකට දමා ගෙන, දකුණු දණ මඬල පොළොවෙහි තබා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ මෙසේ පැවසුවේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්ස, ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! කෙලෙස් රජස් අල්ප වූ සත්වයෝ සිටිති; ඔවුහු දහම් නොඇසීමෙන් පිරිහෙති. ධර්මය අවබෝධ කරගන්නෝ ඇති වන්නාහුය.” සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා මෙය පවසා නැවත මෙසේ ද සැළ කළේය:

‘‘Pāturahosi magadhesu pubbe,Dhammo asuddho samalehi cintito;

Apāpuretaṃ amatassa dvāraṃ,Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ.

“පෙර මගධ දේශයෙහි කෙලෙස් සහිත වූවන් විසින් පරිකල්පනය කරන ලද අශුද්ධ වූ ධර්මයක් පහළ විය. (එබැවින්) ඒ අමා මහ නිවනේ දොරටුව විවෘත කරන සේක්වා! නිර්මල වූ (සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ) විසින් අවබෝධ කරන ලද ධර්මය සත්වයෝ ශ්‍රවණය කෙරෙත්වා!”

‘‘Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,Yathāpi passe janataṃ samantato;

Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha,Pāsādamāruyha samantacakkhu;

Sokāvatiṇṇaṃ janatamapetasoko,Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ.

“මහා පර්වත මුදුනක සිටින්නෙකු හාත්පස සිටින ජනයා දකින්නාක් මෙන්, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ, සියලු දිසාවන් දකින්නා වූ (සමන්තා චක්ඛු ඇති) බුදුරජාණන් වහන්ස, ධර්මය නමැති ප්‍රාසාදයට නැඟ, ශෝක රහිත වූ ඔබ වහන්සේ ජාති ජරාවන්ගෙන් පීඩිතව ශෝකයෙහි ගිලී සිටින ජන සමූහයා දෙස බලන සේක්වා.”

‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,Satthavāha anaṇa vicara loke;

Desassu bhagavā dhammaṃ,Aññātāro bhavissantī’’ti.

“සංග්‍රාමය දිනූ වීරයාණන් වහන්ස, (සංසාර කතරින් එතෙර කරවන) මහා සත්ථවාහකයාණන් වහන්ස, (කෙලෙස්) ණය නැත්තාණන් වහන්ස, නැඟී සිටින සේක්වා! ලෝකයෙහි හැසිරෙන සේක්වා! භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! ධර්මය අවබෝධ කරගන්නෝ ඇති වන්නාහුය.”

Atha kho bhagavā brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā sattesu ca kāruññataṃ paṭicca buddhacakkhunā lokaṃ volokesi. Addasā kho bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine [Pg.140] viharante. Seyyathāpi nāma uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni samodakaṃ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena; evameva bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante. Disvāna brahmānaṃ sahampatiṃ gāthāya paccabhāsi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බ්‍රහ්මයාගේ ආරාධනය දැන, සත්වයන් කෙරෙහි වූ කරුණාව නිසා බුදු ඇසින් (බුද්ධ චක්ඛු) ලොව දෙස බැලූ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුදු ඇසින් ලොව බලන සේක්, කෙලෙස් රජස් අල්ප වූ ද, කෙලෙස් රජස් බහුල වූ ද, තියුණු ඉන්ද්‍රියයන් ඇති ද, මොළොක් ඉන්ද්‍රියයන් ඇති ද, යහපත් ස්වභාව ඇති ද, අයහපත් ස්වභාව ඇති ද, පහසුවෙන් අවබෝධ කරවිය හැකි ද, අපහසුවෙන් අවබෝධ කරවිය හැකි ද වූ සත්වයන් දුටු සේක. ඇතැම් කෙනෙක් පරලොව වැරදිවල බිය දකිමින් වෙසෙති, ඇතැම් කෙනෙක් පරලොව වැරදිවල බිය නොදකිමින් වෙසෙති. නිල් මානෙල් විලක හෝ පියුම් විලක හෝ හෙළ පියුම් විලක ඇතැම් මල් දියෙහි උපදී, දියෙහි වැඩේ, දියෙන් මතු නොවී දිය යට ම පෝෂණය වෙයි; ඇතැම් මල් දියෙහි උපදී, දියෙහි වැඩේ, දිය මතුපිට හා සමව පිහිටයි; ඇතැම් මල් දියෙහි උපදී, දියෙහි වැඩේ, දියෙන් උඩට නැඟී ජලයෙන් නොතැවරී පවතියි. එලෙස ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුදු ඇසින් ලොව බලන සේක්, කෙලෙස් රජස් අල්ප වූ ද, බහුල වූ ද, තියුණු ඉන්ද්‍රිය ඇති ද, මොළොක් ඉන්ද්‍රිය ඇති ද සත්වයන් දුටු සේක. එසේ දැක සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයාට ගාථාවකින් පිළිතුරු දුන් සේක:

‘‘Apārutā tesaṃ amatassa dvārā,Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ;

Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ,Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme’’ti.

“බ්‍රහ්මය, ශ්‍රවණය කිරීමට කැමති සත්වයන් හට අමා මහ නිවනේ දොරටු විවෘත කරන ලදී. ඔවුහු තමන්ගේ ශ්‍රද්ධාව මුදා හරිත්වා (ශ්‍රද්ධාව පිහිටුවත්වා). බ්‍රහ්මය, මම වෙහෙසක් වේ යැයි සිතා, මැනවින් ප්‍රගුණ කළ ඒ උතුම් ප්‍රණීත ධර්මය මිනිසුන් අතර ප්‍රකාශ නොකළෙමි.”

Atha kho brahmā sahampati ‘‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

එවිට සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා, “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම දේශනාව සඳහා මා හට අවසර දෙන ලදී” යි සතුටු වී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට එහි ම අතුරුදන් විය.

2. Gāravasuttaṃ

2. ගාරව සූත්‍රය

173. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘dukkhaṃ kho agāravo viharati appatisso, kaṃ nu khvāhaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti?

173. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුදු වී පළමු සමයෙහි උරුවේලාවෙහි නේරංජරා නදී තෙර අජපාල නුග රුක් සෙවණෙහි වැඩවසන සේක. එවිට හුදෙකලාව පලසමාපත්තියෙන් වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: “ගෞරවයක් නැතිව, කීකරුව යටහත් වීමට කෙනෙකු නැතිව වාසය කිරීම දුකකි. මා විසින් ගරුබුහුමන් දක්වමින්, උතුම් කොට සලකමින්, ඇසුරු කරමින් වාසය කළ යුතු වෙනත් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් සිටී ද?”

Atha [Pg.141] kho bhagavato etadahosi – ‘‘aparipuṇṇassa kho sīlakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā sīlasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සිතුණි: “නොපිරුණු සීලක්ඛන්ධය සම්පූර්ණ කරගැනීම පිණිස වෙනත් මහණෙකුට හෝ බමුණෙකුට ගරුබුහුමන් දක්වමින්, ඇසුරු කරමින් වාසය කළ හැකි නම් එය යහපති. එහෙත් දෙවියන් සහිත, මරුන් සහිත, බඹුන් සහිත ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් සහිත ප්‍රජාව අතර ද, මට වඩා සීලයෙන් සපිරි වෙනත් මහණෙකු හෝ බමුණෙකු මම නොදකිමි. එසේ වූ මම කා හට ගරුබුහුමන් දක්වමින් ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නෙම් ද?”

‘‘Aparipuṇṇassa kho samādhikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke…pe… attanā samādhisampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

“නොපිරුණු සමාධි ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගනු පිණිස මම වෙනත් ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ඔහු ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නෙමි. එහෙත් දෙවියන් සහිත වූ ලෝකයෙහි... මට වඩා සමාධියෙන් සපන් වූ, මා සත්කාර ගරුකාර කොට ඇසුරු කළ යුතු වෙනත් ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු මම නොදකිමි.”

‘‘Aparipuṇṇassa paññākkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake…pe… attanā paññāsampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

“නොපිරුණු ප්‍රඥා ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගනු පිණිස මම වෙනත් ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ඔහු ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නෙමි. එහෙත් දෙවියන් සහිත වූ ලෝකයෙහි... මට වඩා ප්‍රඥාවෙන් සපන් වූ, මා සත්කාර ගරුකාර කොට ඇසුරු කළ යුතු වෙනත් ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු මම නොදකිමි.”

‘‘Aparipuṇṇassa kho vimuttikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake…pe… attanā vimuttisampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

“නොපිරුණු විමුක්ති ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගනු පිණිස මම වෙනත් ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ඔහු ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නෙමි. එහෙත් දෙවියන් සහිත වූ ලෝකයෙහි... මට වඩා විමුක්තියෙන් සපන් වූ, මා සත්කාර ගරුකාර කොට ඇසුරු කළ යුතු වෙනත් ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු මම නොදකිමි.”

‘‘Aparipuṇṇassa kho vimuttiñāṇadassanakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā vimuttiñāṇadassanasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ yvāyaṃ dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti.

“නොපිරුණු විමුක්ති ඥානදර්ශන ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගනු පිණිස මම වෙනත් ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ඔහු ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නෙමි. එහෙත් දෙවියන්, මාරයන්, බ්‍රහ්මයන් සහිත වූ ලෝකයෙහි, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව අතර, මට වඩා විමුක්ති ඥානදර්ශනයෙන් සපන් වූ, මා සත්කාර ගරුකාර කොට ඇසුරු කළ යුතු වෙනත් ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු මම නොදකිමි. එබැවින්, මවිසින් අවබෝධ කරගන්නා ලද මේ උතුම් ධර්මයට ම සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, එය ම ඇසුරු කරමින් මම වාසය කරන්නෙමි.”

Atha kho brahmā sahampati bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata! Yepi te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tepi [Pg.142] bhagavanto dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihariṃsu; yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharissanti. Bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharatū’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –

එවිට සහම්පති බ්‍රහ්මයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි හටගත් අදහස තමාගේ සිතින් දැන—ශක්තිමත් පුරුෂයකු හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන්—බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් අතුරුදහන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි පෙනී සිටියේය. ඉක්බිති සහම්පති බ්‍රහ්මයා උතුරු සළුව ඒකාංශ කොට පොරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට ඇඳිලි බැඳ මෙසේ කීවේය: “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේම ය! සුගතයන් වහන්ස, එය එසේම ය! ස්වාමීනි, අතීත කාලයෙහි යම් අරහත් සම්මා සම්බුදුවරුන් වැඩ විසූ සේක් ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා ද ධර්මයට ම සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ධර්මය ම ඇසුරු කරමින් වැඩ විසූ සේක. ස්වාමීනි, අනාගත කාලයෙහි යම් අරහත් සම්මා සම්බුදුවරුන් පහළ වන්නාහු ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා ද ධර්මයට ම සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ධර්මය ම ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නාහුය. ස්වාමීනි, වර්තමානයෙහි අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ධර්මයට ම සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ධර්මය ම ඇසුරු කරමින් වාසය කරන සේක්වා!” සහම්පති බ්‍රහ්මයා මෙය පවසා, නැවතත් මෙසේ ද කීවේය:

‘‘Ye ca atītā sambuddhā, ye ca buddhā anāgatā;

Yo cetarahi sambuddho, bahūnaṃ sokanāsano.

“අතීතයෙහි පහළ වූ යම් සම්බුදුවරු වෙත් ද, අනාගතයෙහි පහළ වන යම් බුදුවරු වෙත් ද, බොහෝ දෙනාගේ සෝකය නසන වර්තමානයෙහි යම් සම්බුදුවරයෙක් වෙත් ද,”

‘‘Sabbe saddhammagaruno, vihaṃsu viharanti ca;

Tathāpi viharissanti, esā buddhāna dhammatā.

“ඒ සියලු බුදුවරු සද්ධර්මයට ගරු කරමින් වැඩ විසූහ, දැනට ද වෙසෙති, අනාගතයෙහි ද එසේ ම වෙසෙන්නාහු ය. මෙය බුදුවරුන්ගේ ධර්මතාවයකි.”

‘‘Tasmā hi attakāmena, mahattamabhikaṅkhatā;

Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.

“එබැවින් තමාගේ යහපත කැමති, උතුම් බව පතන තැනැත්තා බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනාව සිහි කරමින් සද්ධර්මයට ගරු කළ යුත්තේ ය.”

3. Brahmadevasuttaṃ

3. බ්‍රහ්මදේව සූත්‍රය

174. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarissā brāhmaṇiyā brahmadevo nāma putto bhagavato santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti.

174. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල එක්තරා බැමිණියකගේ බ්‍රහ්මදේව නම් පුත්‍රයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ගිහිගෙයින් නික්ම සසුන්ගතව මහණ වී සිටියේය.

Atha kho āyasmā brahmadevo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā brahmadevo arahataṃ ahosi.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් බ්‍රහ්මදේවයන් වහන්සේ තනිව, විවේකීව, අප්‍රමාදව, කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, නිවනට මෙහෙයවූ සිතින් යුතුව වාසය කරමින් නොබෝ කලකින් ම—යම් අර්ථයක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ මනා කොට ගිහිගෙයින් නික්ම සසුන්ගත වෙත් ද, බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි අවසානය වූ ඒ උතුම් අරහත් ඵලය මේ ජීවිතයේදී ම තමන් වහන්සේ විසින් ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කළ සේක. ‘ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මින් මතු කළ යුතු කිසිවක් නැතැ’යි උන්වහන්සේ අවබෝධ කරගත් සේක. ආයුෂ්මත් බ්‍රහ්මදේවයන් වහන්සේ ද රහතන් වහන්සේලා අතර එක් රහතන් වහන්සේ නමක් වූ සේක.”

Atha kho āyasmā brahmadevo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena sakamātu nivesanaṃ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena āyasmato brahmadevassa mātā brāhmaṇī brahmuno āhutiṃ niccaṃ paggaṇhāti[Pg.143]. Atha kho brahmuno sahampatissa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmato brahmadevassa mātā brāhmaṇī brahmuno āhutiṃ niccaṃ paggaṇhāti. Yaṃnūnāhaṃ taṃ upasaṅkamitvā saṃvejeyya’’nti. Atha kho brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito āyasmato brahmadevassa mātu nivesane pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati vehāsaṃ ṭhito āyasmato brahmadevassa mātaraṃ brāhmaṇiṃ gāthāya ajjhabhāsi –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් බ්‍රහ්මදේවයන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන පිණ්ඩපාතය සඳහා සැවැත් නුවරට වැඩම කළ සේක. සැවැත් නුවර අනුපිළිවෙලින් පිණ්ඩපාතයේ වඩිනා උන්වහන්සේ තමන්ගේ මෑණියන්ගේ නිවසට පැමිණි සේක. ඒ අවස්ථාවෙහි ආයුෂ්මත් බ්‍රහ්මදේවයන් වහන්සේගේ මෑණියන් වූ බැමිණිය නිරතුරුවම මහා බ්‍රහ්මයා උදෙසා පිදේනි (බලි පූජා) පවත්වමින් සිටියාය. එකල්හි සහම්පතී මහා බ්‍රහ්මයාට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: “ආයුෂ්මත් බ්‍රහ්මදේවයන් වහන්සේගේ මෑණියන් වූ මේ බැමිණිය නිරතුරුවම බ්‍රහ්මයා උදෙසා පූජා පවත්වන්නීය. මම ඇය වෙත ගොස් ඇය තුළ සංවේගයක් උපදවන්නෙම් නම් මැනවි.” එවිට සහම්පතී මහා බ්‍රහ්මයා, ශක්තිමත් පුරුෂයෙකු හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන්, බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් අතුරුදන් වී ආයුෂ්මත් බ්‍රහ්මදේවයන් වහන්සේගේ මෑණියන්ගේ නිවසෙහි පහළ විය. ඉක්බිති සහම්පතී මහා බ්‍රහ්මයා අහසෙහි රැඳී සිටිමින් ආයුෂ්මත් බ්‍රහ්මදේවයන් වහන්සේගේ මෑණියන් වූ බැමිණියට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Dūre ito brāhmaṇi brahmaloko,Yassāhutiṃ paggaṇhāsi niccaṃ;

Netādiso brāhmaṇi brahmabhakkho,Kiṃ jappasi brahmapathaṃ ajānaṃ.

“බැමිණිය, ඔබ යම් බ්‍රහ්මයෙකු උදෙසා නිරතුරුව පුද පඬුරු පූජා කරන්නේ ද, ඒ බ්‍රහ්ම ලෝකය මෙතැන සිට බොහෝ ඈතය. බැමිණිය, මේ ආකාරයේ ආහාර බ්‍රහ්මයන්ගේ ආහාර නොවේ. බ්‍රහ්ම මාර්ගය කුමක්දැයි නොදැන ඔබ කුමක් දොඩවන්නේ ද?”

‘‘Eso hi te brāhmaṇi brahmadevo,Nirūpadhiko atidevapatto;

Akiñcano bhikkhu anaññaposī,Yo te so piṇḍāya gharaṃ paviṭṭho.

“බැමිණිය, කෙලෙස් උපධීන්ගෙන් තොර වූ, දේවතාවන් ඉක්මවා ගිය (බ්‍රහ්ම) තත්වයට පත් වූ, ඒ බ්‍රහ්මදේව තෙරුන් වහන්සේ ඔබේ පුත්‍රයාමය. කිසිදු දෙයක් තමා සතු කර නොගත්, අඹුදරුවන් පෝෂණය කිරීමේ බරක් නැති, භික්ෂුවක් වූ උන්වහන්සේ ඔබේ නිවසට පිණ්ඩපාතය සඳහා වැඩම කර සිටිති.”

‘‘Āhuneyyo vedagu bhāvitatto,Narānaṃ devānañca dakkhiṇeyyo;

Bāhitvā pāpāni anūpalitto,Ghāsesanaṃ iriyati sītibhūto.

“ආහුනෙය්‍ය වූ (පූජාවට සුදුසු), මාර්ග ප්‍රඥාවෙන් දුකේ කෙළවරට පත් වූ, මැනවින් පුහුණු කළ සිත් ඇති උන්වහන්සේ මිනිසුන්ගේත් දෙවියන්ගේත් දක්ෂිණාවට (පූජාවට) සුදුසු වන්නාහ. පව් බැහැර කළ බැවින් කෙලෙස්වලින් නොගැවසුණු, නිවුණු සිත් ඇති උන්වහන්සේ පිණ්ඩපාතය සොයා වැඩම කරති.”

‘‘Na tassa pacchā na puratthamatthi,Santo vidhūmo anigho nirāso;

Nikkhittadaṇḍo tasathāvaresu,So tyāhutiṃ bhuñjatu aggapiṇḍaṃ.

“උන්වහන්සේට අතීතය හෝ අනාගතය පිළිබඳ බැඳීමක් නැත. ශාන්ත වූ, ක්‍රෝධ නැමැති දුමෙන් තොර වූ, දුක් පීඩා නැති, කිසිදු ආශාවක් නැති උන්වහන්සේ සියලු සත්වයන් කෙරෙහි දණ්ඩනය අත්හළ සේක. උන්වහන්සේ ඔබ පිළියෙළ කළ මේ උතුම් පිණ්ඩපාතය වළඳන සේක්වා.”

‘‘Visenibhūto upasantacitto,Nāgova danto carati anejo;

Bhikkhu susīlo suvimuttacitto,So tyāhutiṃ bhuñjatu aggapiṇḍaṃ.

“කෙලෙස් සේනාවන්ගෙන් මිදුණු, ශාන්ත සිත් ඇති, දමනය කරන ලද ඇතෙකු මෙන් සැරිසරන, තෘෂ්ණාව රහිත වූ, සිල්වත් වූ, මැනවින් කෙලෙස්වලින් මිදුණු සිත් ඇති ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ ඔබගේ මේ උතුම් පිණ්ඩපාතය වළඳන සේක්වා.”

‘‘Tasmiṃ [Pg.144] pasannā avikampamānā,Patiṭṭhapehi dakkhiṇaṃ dakkhiṇeyye;

Karohi puññaṃ sukhamāyatikaṃ,Disvā muniṃ brāhmaṇi oghatiṇṇa’’nti.

“බැමිණිය, දක්ෂිණාවට සුදුසු වූ ඒ උන්වහන්සේ කෙරෙහි අචලව පැහැදී, නොසැලෙන සිතින් යුතුව පූජාව පවත්වන්න. සතර ඕඝයන්ගෙන් එතෙර වූ මුණිවරයා දැක, මතු සැප පිණිස පවතින පින රැස් කරගන්න.”

‘‘Tasmiṃ pasannā avikampamānā,Patiṭṭhapesi dakkhiṇaṃ dakkhiṇeyye;

Akāsi puññaṃ sukhamāyatikaṃ,Disvā muniṃ brāhmaṇī oghatiṇṇa’’nti.

එවිට ඒ බැමිණිය, දක්ෂිණාවට සුදුසු වූ උන්වහන්සේ කෙරෙහි අචලව පැහැදී, නොසැලෙන සිතින් යුතුව පූජාව පැවැත්වූවාය. සතර ඕඝයන්ගෙන් එතෙර වූ මුණිවරයා දැක, මතු සැප පිණිස පවතින පින ඇය රැස් කරගත්තාය.

4. Bakabrahmasuttaṃ

4. 4. බකබ්‍රහ්ම සූත්‍රය

175. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bakassa brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘idaṃ niccaṃ, idaṃ dhuvaṃ, idaṃ sassataṃ, idaṃ kevalaṃ, idaṃ acavanadhammaṃ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, ito ca panaññaṃ uttariṃ nissaraṇaṃ natthī’’ti.

175. මා හට අසන්නට ලැබුණේ මෙලෙසය. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල බක බ්‍රහ්මයාට මෙබඳු ලාමක වූ මිථ්‍යා දෘෂ්ටියක් ඇති විය: “මෙය (බ්‍රහ්ම ලෝකය) නිත්‍යය, මෙය ස්ථිරය, මෙය සදාකාලිකය, මෙය සම්පූර්ණය, මෙය නොනැසෙන සුළුය. මෙහි ඉපදීමක්, දිරාපත්වීමක්, මරණයක්, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් සිදු නොවේ. මීට වඩා උසස් වූ වෙනත් විමුක්තියක් (නික්මීමක්) නැත” යනුවෙනි.

Atha kho bhagavā bakassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho bako brahmā bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho mārisa, svāgataṃ te, mārisa! Cirassaṃ kho mārisa! Imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Idañhi, mārisa, niccaṃ, idaṃ dhuvaṃ, idaṃ sassataṃ, idaṃ kevalaṃ, idaṃ acavanadhammaṃ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati. Ito ca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ natthī’’ti.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බක බ්‍රහ්මයාගේ සිතෙහි වූ ඒ අදහස තමන් වහන්සේගේ සිතින් දැන, ශක්තිමත් මිනිසෙකු තමාගේ හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන් ජේතවනාරාමයෙන් අතුරුදහන් වී ඒ බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි පහළ වූ සේක. බක බ්‍රහ්මයා දුරදීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වඩිනු දැක උන්වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “නිදුකාණෙනි, මෙහි වැඩම කළ මැනව. ඔබ වහන්සේගේ පැමිණීම යහපත්ය. නිදුකාණෙනි, ඔබ වහන්සේ මෙහි වැඩම කිරීමට බොහෝ කාලයකට පසුව අවස්ථාවක් සලසා ගත් සේක. නිදුකාණෙනි, මෙය නිත්‍යය, මෙය ස්ථිරය, මෙය සදාකාලිකය, මෙය සම්පූර්ණය, මෙය නොනැසෙන සුළුය. මෙහි ඉපදීමක්, දිරාපත්වීමක්, මරණයක්, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් සිදු නොවේ. මීට වඩා උසස් වූ වෙනත් විමුක්තියක් නැත” යනුවෙනි.

Evaṃ vutte, bhagavā bakaṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘avijjāgato vata, bho, bako brahmā; avijjāgato vata, bho, bako brahmā. Yatra [Pg.145] hi nāma aniccaṃyeva samānaṃ niccanti vakkhati, adhuvaṃyeva samānaṃ dhuvanti vakkhati, asassataṃyeva samānaṃ sassatanti vakkhati, akevalaṃyeva samānaṃ kevalanti vakkhati, cavanadhammaṃyeva samānaṃ acavanadhammanti vakkhati. Yattha ca pana jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca, tañca tathā vakkhati – ‘idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati’. Santañca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ, ‘natthaññaṃ uttari nissaraṇa’nti vakkhatī’’ti.

මෙසේ පැවසූ කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බක බ්‍රහ්මයාට මෙසේ වදාළ සේක: “පින්වත, බක බ්‍රහ්මයා සැබවින්ම අඥානකමෙහි ගිලී සිටියි. පින්වත, බක බ්‍රහ්මයා සැබවින්ම අඥානකමෙහි ගිලී සිටියි. මක්නිසාද යත්, ඔහු අනිත්‍ය වූ දෙයම නිත්‍යයැයි පවසයි, අස්ථිර වූ දෙයම ස්ථිරයැයි පවසයි, සදාකාලික නොවන දෙයම සදාකාලිකයැයි පවසයි, අසම්පූර්ණ වූ දෙයම සම්පූර්ණයැයි පවසයි, විනාශ වන සුළු දෙයම නොනැසෙන සුළුයැයි පවසයි. කොතැනක ඉපදීම, දිරීම, මරණය, චුත වීම හා නැවත උපත තිබේද, ඒ ස්ථානය ගැන ඔහු පවසන්නේ මෙහි ඉපදීමක්, දිරීමක්, මරණයක්, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් නැති බවයි. එසේම මීට වඩා උසස් වූ වෙනත් විමුක්තියක් තිබියදීත්, මීට වඩා උසස් වෙනත් විමුක්තියක් නැතැයි ඔහු පවසයි.”

‘‘Dvāsattati gotama puññakammā,Vasavattino jātijaraṃ atītā;

Ayamantimā vedagū brahmupapatti,Asmābhijappanti janā anekā’’ti.

“ගෞතමයන් වහන්ස, අප හැත්තෑ දෙදෙනෙක් පින්කම් කළ අය වෙමු. දැන් අපි අන්‍යන් තමාගේ වසඟයෙහි තබාගත හැකි, ඉපදීම හා දිරීම ඉක්මවා ගිය අය වෙමු. මෙය අපගේ අවසාන බ්‍රහ්ම උපතයි. බොහෝ ජනයා අපව පතන්නාහ.”

‘‘Appañhi etaṃ na hi dīghamāyu,Yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyuṃ;

Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,Āyuṃ pajānāmi tavāhaṃ brahme’’ti.

“බ්‍රහ්මය, ඔබ දීර්ඝ ආයුෂයැයි යමක් සිතන්නේද, එය සැබවින්ම කෙටි ආයුෂයකි. එය දීර්ඝ ආයුෂයක් නොවේ. බ්‍රහ්මය, මම ඔබේ ආයුෂය නිරබ්බුද ලක්ෂයක් (ප්‍රමාණයක්) බව හොඳින් දනිමි”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

‘‘Anantadassī bhagavāhamasmi,Jātijaraṃ sokamupātivatto;

Kiṃ me purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññā’’ti.

“භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ‘මම අපරිමිත දැක්මක් ඇත්තෙමි, ජාති ජරා ශෝකයන් ඉක්මවා සිටියෙමි’ යි ඔබ වහන්සේ වදාරන සේක. මාගේ පැරණි වත්පිළිවෙත් හා සීල ව්‍රතයන් කවරේද? මා හට එය දැනගත හැකි වන සේ පවසා වදාරන සේක්වා.”

‘‘Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse,Pipāsite ghammani samparete;

Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmi.

“ග්‍රීෂ්මයෙන් පීඩිතව පිපාසයෙන් පෙළුණු බොහෝ මිනිසුන්ට ඔබ පැන් පෙව්වෙහිය. එය ඔබගේ පැරණි වත්පිළිවෙත් හා සීල ව්‍රතයකි. නිද්‍රාවෙන් පිබිදුණු අයෙකු මෙන් මම එය සිහිපත් කරමි.”

‘‘Yaṃ eṇikūlasmiṃ janaṃ gahītaṃ,Amocayī gayhakaṃ nīyamānaṃ;

Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmi.

“ඒණිකූල ගංගා තීරයේදී අල්ලාගෙන යනු ලැබූ සිරකරුවන් සමූහයක් ඔබ මුදා හැරියෙහිය. එය ඔබගේ පැරණි වත්පිළිවෙත් හා සීල ව්‍රතයකි. නිද්‍රාවෙන් පිබිදුණු අයෙකු මෙන් මම එය සිහිපත් කරමි.”

‘‘Gaṅgāya [Pg.146] sotasmiṃ gahītanāvaṃ,Luddena nāgena manussakamyā;

Pamocayittha balasā pasayha,Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmi.

“මිනිස් මස් අනුභව කිරීමට ලොල් වූ රෞද්‍ර නාගයෙකු විසින් ගංගා ප්‍රවාහයේදී ග්‍රහණය කරගන්නා ලද නැවක්, ඔබ ඔබේ මහා බලයෙන් මුදා හැරියෙහිය. එය ඔබගේ පැරණි වත්පිළිවෙත් හා සීල ව්‍රතයකි. නිද්‍රාවෙන් පිබිදුණු අයෙකු මෙන් මම එය සිහිපත් කරමි.”

‘‘Kappo ca te baddhacaro ahosiṃ,Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññi;

Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmī’’ti.

“මම ‘කප්ප’ යන නමින් ඔබගේ අතේවැසි ශිෂ්‍යයා වී සිටියෙමි. ඔබ ප්‍රඥාවන්ත, වත් පිළිවෙත් රකින අයෙකු බව මම එදා දැන සිටියෙමි. එය ඔබගේ පැරණි වත්පිළිවෙත් හා සීල ව්‍රතයකි. නිද්‍රාවෙන් පිබිදුණු අයෙකු මෙන් මම එය සිහිපත් කරමි.”

‘‘Addhā pajānāsi mametamāyuṃ,Aññepi jānāsi tathā hi buddho;

Tathā hi tyāyaṃ jalitānubhāvo,Obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmaloka’’nti.

“ස්වාමීනි, සැබවින්ම ඔබ වහන්සේ මාගේ මේ ආයුෂය දන්නා සේක. සෙසු කරුණු ද ඔබ වහන්සේ දන්නා සේක. ඔබ වහන්සේ බුදුරජාණන් වහන්සේ වන්නේ එහෙයිනි. ඔබ වහන්සේගේ මේ දිදුලන ආනුභාවය මුළු බඹලොවම ඒකාලෝක කරමින් පවතී.”

5. Aññatarabrahmasuttaṃ

5. අඤ්ඤතර බ්‍රහ්ම සූත්‍රය

176. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena aññatarassa brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo idha āgaccheyyā’’ti. Atha kho bhagavā tassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho bhagavā tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā.

176. සැවැත් නුවරදීය. එකල්හි එක්තරා බ්‍රහ්ම රාජයෙකුට මෙබඳු ලාමක දෘෂ්ටියක් හටගෙන තිබුණි. එනම්, ‘මෙහි (බ්‍රහ්ම ලෝකයට) පැමිණිය හැකි කිසිදු ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු නැත’ යනුවෙනි. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ බ්‍රහ්මයාගේ සිතේ හටගත් කල්පනාව ස්වකීය සිතින් දැන, යම් සේ ශක්තිමත් පුරුෂයෙක්... පෙ... එලෙසින්ම එම බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි පහළ වූ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ බ්‍රහ්මයාට ඉහළ අහසේ පර්යංකයෙන් වැඩහිඳ, තේජෝ ධාතුවට (ගිනි කසිණයට) සමවැදුණු සේක.

Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisinnaṃ tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno [Pg.147] puratthimaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.

එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘මේ වේලාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොහි වැඩ වසන සේක් ද?’ එවිට ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවූ දිව්‍ය චක්ෂුසින්, ඒ බ්‍රහ්මයාට ඉහළ අහසේ පර්යංකයෙන් වැඩහිඳ තේජෝ ධාතුවට සමවැදී සිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දුටු සේක. දැක, ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන්, ජේතවනාරාමයෙන් අතුරුදන්ව එම බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි පහළ වූ සේක. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ නැගෙනහිර දිශාව ඇසුරු කරමින්, ඒ බ්‍රහ්මයාට ඉහළ අහසේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා මදක් පහළින් පර්යංකයෙන් වැඩහිඳ තේජෝ ධාතුවට සමවැදුණු සේක.

Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahākassapo bhagavantaṃ dibbena cakkhunā…pe… disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahākassapo dakkhiṇaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.

එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘මේ වේලාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොහි වැඩ වසන සේක් ද?’ ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ දිව්‍ය චක්ෂුසින්... පෙ... දැක, ශක්තිමත් පුරුෂයෙක්... පෙ... එලෙසින්ම ජේතවනාරාමයෙන් අතුරුදන්ව එම බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි පහළ වූ සේක. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ දකුණු දිශාව ඇසුරු කරමින්, ඒ බ්‍රහ්මයාට ඉහළ අහසේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා මදක් පහළින් පර්යංකයෙන් වැඩහිඳ තේජෝ ධාතුවට සමවැදුණු සේක.

Atha kho āyasmato mahākappinassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahākappino bhagavantaṃ dibbena cakkhunā…pe… tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahākappino pacchimaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.

එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කප්පින ස්වාමීන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘මේ වේලාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොහි වැඩ වසන සේක් ද?’ ආයුෂ්මත් මහා කප්පින ස්වාමීන් වහන්සේ දිව්‍ය චක්ෂුසින්... පෙ... තේජෝ ධාතුවට සමවැදී සිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුටු සේක. දැක, ශක්තිමත් පුරුෂයෙක්... පෙ... එලෙසින්ම ජේතවනාරාමයෙන් අතුරුදන්ව එම බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි පහළ වූ සේක. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා කප්පින ස්වාමීන් වහන්සේ බටහිර දිශාව ඇසුරු කරමින්, ඒ බ්‍රහ්මයාට ඉහළ අහසේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා මදක් පහළින් පර්යංකයෙන් වැඩහිඳ තේජෝ ධාතුවට සමවැදුණු සේක.

Atha kho āyasmato anuruddhassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā anuruddho…pe… tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā anuruddho uttaraṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.

එකල්හි ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘මේ වේලාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොහි වැඩ වසන සේක් ද?’ ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ... පෙ... තේජෝ ධාතුවට සමවැදී සිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුටු සේක. දැක, ශක්තිමත් පුරුෂයෙක්... පෙ... එම බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි පහළ වූ සේක. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ උතුරු දිශාව ඇසුරු කරමින්, ඒ බ්‍රහ්මයාට ඉහළ අහසේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඩා මදක් පහළින් පර්යංකයෙන් වැඩහිඳ තේජෝ ධාතුවට සමවැදුණු සේක.

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ brahmānaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ ඒ බ්‍රහ්මයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Ajjāpi te āvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu;

Passasi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassara’’nti.

“ඇවැත්නි, පෙර යම් දෘෂ්ටියක් ඔබට තිබුණේ ද, අදත් ඔබට එම දෘෂ්ටියම පවතී ද? බ්‍රහ්ම ලෝකයේ ආලෝකය පරදවන, ඉතා දීප්තිමත් වූ මේ ප්‍රභාව ඔබ දකින්නෙහි ද?”

‘‘Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu;

Passāmi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ;

Svāhaṃ ajja kathaṃ vajjaṃ, ahaṃ niccomhi sassato’’ti.

“නිදුකාණන් වහන්ස, පෙර මට යම් දෘෂ්ටියක් තිබුණේ ද, දැන් මට එම දෘෂ්ටිය නැත. බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි සියලු ආලෝකයන් ඉක්මවා යන මේ මහා ප්‍රභාව මම දකිමි. එහෙයින් අද මම ‘මම නිත්‍ය වෙමි, සදාකාලික වෙමි’ යි කෙසේ නම් පවසම් ද?”

Atha [Pg.148] kho bhagavā taṃ brahmānaṃ saṃvejetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – tasmiṃ brahmaloke antarahito jetavane pāturahosi. Atha kho so brahmā aññataraṃ brahmapārisajjaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, mārisa, yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ evaṃ vadehi – ‘atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṃmahiddhikā evaṃmahānubhāvā; seyyathāpi bhavaṃ moggallāno kassapo kappino anuruddho’’’ti? ‘‘Evaṃ, mārisā’’ti kho so brahmapārisajjo tassa brahmuno paṭissutvā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṃmahiddhikā evaṃmahānubhāvā; seyyathāpi bhavaṃ moggallāno kassapo kappino anuruddho’’ti? Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ brahmapārisajjaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම බ්‍රහ්මයා තුළ සංවේගයක් උපදවා, යම්සේ ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නේද, දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නේද, එසේම එම බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් අතුරුදහන් වී ජේතවනාරාමයෙහි පහළ වූ සේක. එකල්හි එම බ්‍රහ්මයා එක්තරා බ්‍රහ්ම පාරිසජ්ජයෙකු අමතා මෙසේ කීවේය: "පින්වත, මෙහි එන්න. ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත ගොස් මෙසේ පවසන්න: 'පින්වත් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ආයුෂ්මත් මොග්ගල්ලාන, කස්සප, කප්පින සහ අනුරුද්ධ යන ස්වාමීන් වහන්සේලා මෙන් මෙතරම් මහා ඍද්ධි ඇති, මෙතරම් මහා ආනුභාව ඇති වෙනත් ශ්‍රාවකයන්ද සිටිත්ද?'" "එසේය පින්වත" කියා එම බ්‍රහ්ම පාරිසජ්ජයා බ්‍රහ්මයාට පිළිතුරු දී ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: "පින්වත් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ආයුෂ්මත් මොග්ගල්ලාන, කස්සප, කප්පින සහ අනුරුද්ධ යන ස්වාමීන් වහන්සේලා මෙන් මෙතරම් මහා ඍද්ධි ඇති, මෙතරම් මහා ආනුභාව ඇති වෙනත් ශ්‍රාවකයන්ද සිටිත්ද?" එවිට ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ එම බ්‍රහ්ම පාරිසජ්ජයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළහ:

‘‘Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā;

Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā’’ti.

"ත්‍රිවිද්‍යා සහිත වූ, ඍද්ධි බලයට පත් වූ, අනුන්ගේ සිත් හඳුනාගැනීමෙහි දක්ෂ වූ, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ රහතන් වහන්සේලා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් අතර බොහෝ ගණනක් සිටිති."

Atha kho so brahmapārisajjo āyasmato mahāmoggallānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā yena so brahmā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā mārisa, mahāmoggallāno evamāha –

ඉක්බිති එම බ්‍රහ්ම පාරිසජ්ජයා ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේගේ වචනය අසා සතුටු වී, එය අනුමෝදන් වී එම බ්‍රහ්මයා වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: "පින්වත, ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

‘‘Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā;

Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā’’ti.

'ත්‍රිවිද්‍යා සහිත වූ, ඍද්ධි බලයට පත් වූ, අනුන්ගේ සිත් හඳුනාගැනීමෙහි දක්ෂ වූ, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ රහතන් වහන්සේලා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් අතර බොහෝ ගණනක් සිටිති.'"

Idamavoca so brahmapārisajjo. Attamano ca so brahmā tassa brahmapārisajjassa bhāsitaṃ abhinandīti.

එම බ්‍රහ්ම පාරිසජ්ජයා මෙසේ පැවසුවේය. එම මහා බ්‍රහ්මයාද සතුටු සිත් ඇත්තේ එම බ්‍රහ්ම පාරිසජ්ජයාගේ වචනය අසා ඉතා සතුටු විය.

6. Brahmalokasuttaṃ

6. බ්‍රහ්මලෝක සූත්‍රය

177. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso [Pg.149] ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ upanissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho subrahmā paccekabrahmā suddhāvāsaṃ paccekabrahmānaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho tāva, mārisa, bhagavantaṃ payirupāsituṃ; divāvihāragato bhagavā paṭisallīno ca. Asuko ca brahmaloko iddho ceva phīto ca, brahmā ca tatra pamādavihāraṃ viharati. Āyāma, mārisa, yena so brahmaloko tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā taṃ brahmānaṃ saṃvejeyyāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, mārisā’’ti kho suddhāvāso paccekabrahmā subrahmuno paccekabrahmuno paccassosi.

177. සාවත්ථි නිදානයයි. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දිවා විහරණය සඳහා හුදෙකලාව වැඩසිටි සේක. එවිට සුබ්‍රහ්ම නම් පච්චේක බ්‍රහ්මයා සහ සුද්ධාවාස නම් පච්චේක බ්‍රහ්මයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ එක් එක් ද්වාර බාහුව ඇසුරු කොට නැගී සිටියහ. ඉක්බිති සුබ්‍රහ්ම පච්චේක බ්‍රහ්මයා සුද්ධාවාස පච්චේක බ්‍රහ්මයාට මෙසේ කීවේය: "පින්වත, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදැකීමට මෙය සුදුසු කාලය නොවේ; භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දිවා විහරණය සඳහා හුදෙකලාව වැඩසිටිති. අසවල් බ්‍රහ්ම ලෝකය ඉතා සමෘද්ධිමත්ය, ප්‍රබල ලෙස පවතී. එහි වෙසෙන බ්‍රහ්මයා ප්‍රමාද වී (නොසැලකිලිමත් ලෙස) වෙසෙයි. පින්වත, අපි එම බ්‍රහ්ම ලෝකයට යමු. එහි ගොස් එම බ්‍රහ්මයා තුළ සංවේගයක් ඇති කරමු." "එසේය පින්වත" කියා සුද්ධාවාස පච්චේක බ්‍රහ්මයා සුබ්‍රහ්ම පච්චේක බ්‍රහ්මයාගේ වචනය පිළිගත්තේය.

Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – bhagavato purato antarahitā tasmiṃ brahmaloke pāturahesuṃ. Addasā kho so brahmā te brahmāno dūratova āgacchante. Disvāna te brahmāno etadavoca – ‘‘handa kuto nu tumhe, mārisā, āgacchathā’’ti? ‘‘Āgatā kho mayaṃ, mārisa, amha tassa bhagavato santikā arahato sammāsambuddhassa. Gaccheyyāsi pana tvaṃ, mārisa, tassa bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti?

ඉක්බිති සුබ්‍රහ්ම පච්චේක බ්‍රහ්මයා සහ සුද්ධාවාස පච්චේක බ්‍රහ්මයා — යම්සේ ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නේද, දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නේද එසේම — භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙන් අතුරුදහන් වී එම බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි පහළ වූහ. එම බ්‍රහ්මයා දුරදීම එම බ්‍රහ්මයන් එනු දැක මෙසේ කීවේය: "පින්වත්නි, ඔබලා කොහේ සිට පැමිණෙන්නේද?" "පින්වත, අපි අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයේ සිට පැමිණියෙමු. පින්වත, ඔබත් අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදැකීමට යන්නේ නම් මැනවි."

Evaṃ vutto kho so brahmā taṃ vacanaṃ anadhivāsento sahassakkhattuṃ attānaṃ abhinimminitvā subrahmānaṃ paccekabrahmānaṃ etadavoca – ‘‘passasi me no tvaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Passāmi kho tyāhaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti. ‘‘So khvāhaṃ, mārisa, evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo kassa aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā upaṭṭhānaṃ gamissāmī’’ti?

මෙසේ කී කල, එම බ්‍රහ්මයා එම වචනය පිළිගැනීමට අකමැති වී, තමාම රූප දහසක් මවාගෙන සුබ්‍රහ්ම පච්චේක බ්‍රහ්මයාට මෙසේ කීවේය: "පින්වත, මගේ මෙබඳු ඍද්ධි ආනුභාවය ඔබ දකින්නේ නැද්ද?" "පින්වත, මම ඔබේ මෙබඳු ඍද්ධි ආනුභාවය දකිමි." "පින්වත, මෙතරම් මහා ඍද්ධි ඇති, මෙතරම් මහා ආනුභාව ඇති මම වෙනත් කිනම් ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු බැහැදැකීමට යන්නද?"

Atha kho subrahmā paccekabrahmā dvisahassakkhattuṃ attānaṃ abhinimminitvā taṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘passasi me no tvaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Passāmi kho tyāhaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti. ‘‘Tayā ca kho, mārisa, mayā ca sveva bhagavā mahiddhikataro ceva mahānubhāvataro ca. Gaccheyyāsi tvaṃ, mārisa, tassa bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti? Atha kho so brahmā subrahmānaṃ paccekabrahmānaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට සුබ්‍රහ්ම පච්චේක බ්‍රහ්මයා තමාම රූප දෙදහසක් මවාගෙන එම බ්‍රහ්මයාට මෙසේ කීවේය: "පින්වත, මගේ මෙබඳු ඍද්ධි ආනුභාවය ඔබ දකින්නේ නැද්ද?" "පින්වත, මම ඔබේ මෙබඳු ඍද්ධි ආනුභාවය දකිමි." "පින්වත, ඔබටත් වඩා, මටත් වඩා ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේම මහා ඍද්ධිවන්තය, මහා ආනුභාව සම්පන්නය. පින්වත, ඔබ අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදැකීමට යන්න." එවිට එම බ්‍රහ්මයා සුබ්‍රහ්ම පච්චේක බ්‍රහ්මයාට ගාථාවකින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය:

‘‘Tayo [Pg.150] supaṇṇā caturo ca haṃsā,Byagghīnisā pañcasatā ca jhāyino;

Tayidaṃ vimānaṃ jalate ca brahme,Obhāsayaṃ uttarassaṃ disāya’’nti.

"බ්‍රහ්මය, ගුරුළු රූප තුන්සියයක්ද, හංස රූප හාරසියයක්ද, ව්‍යාඝ්‍ර රූප පන්සියයක්ද ඇති, ධ්‍යානයෙන් වසන මාගේ මේ විමානය උතුරු දිශාව බබුළුවමින් දැල්වෙන්නාක් මෙන් ප්‍රභාවත් වෙයි."

‘‘Kiñcāpi te taṃ jalate vimānaṃ,Obhāsayaṃ uttarassaṃ disāyaṃ;

Rūpe raṇaṃ disvā sadā pavedhitaṃ,Tasmā na rūpe ramatī sumedho’’ti.

“බ්‍රහ්මය, ඔබගේ ඒ දිව්‍ය විමානය උතුරු දිශාව බබළවමින් බැබළුණද, (ප්‍රඥාවන්තයා) රූපයෙහි පවත්නා (කෙලෙස් නමැති) දෝෂ හා එහි ඇති නිරන්තර වෙව්ලීම (අස්ථිර බව) දැක, යහපත් ප්‍රඥාව ඇති උත්තමයා රූපයෙහි නොඇලෙයි.”

Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā taṃ brahmānaṃ saṃvejetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Agamāsi ca kho so brahmā aparena samayena bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassāti.

ඉක්බිති සුබ්‍රහ්ම පසේබ්‍රහ්මයා ද සුද්ධාවාස පසේබ්‍රහ්මයා ද ඒ බ්‍රහ්මයා තුළ සංවේගයක් ඇති කරවා එහිදීම අතුරුදන් වූහ. පසුව ඒ බ්‍රහ්මයා කලෙකදී අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ බැහැදැකීමට පැමිණියේය.

7. Kokālikasuttaṃ

7. කෝකාලික සූත්‍රය

178. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho subrahmā paccekabrahmā kokālikaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

178. සාවත්ථි නිදානයයි. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දිවා විහරණය සඳහා හුදෙකලාව වැඩසිටි සේක. එවිට සුබ්‍රහ්ම පසේබ්‍රහ්මයා සහ සුද්ධාවාස පසේබ්‍රහ්මයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ දොරටු පියන් දෙපසට වී සිටගත්හ. ඉක්බිති සුබ්‍රහ්ම පසේබ්‍රහ්මයා කෝකාලික භික්ෂුව අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය.

‘‘Appameyyaṃ paminanto, kodha vidvā vikappaye;

Appameyyaṃ pamāyinaṃ, nivutaṃ taṃ maññe puthujjana’’nti.

“අප්‍රමෙය වූ (කෙලෙස් නැසූ) උත්තමයා මැනීමට උත්සාහ කරන මෙහි කිනම් ප්‍රඥාවන්තයෙක් නම් විකල්ප (තර්ක) කරයිද? අප්‍රමෙය වූ උත්තමයා මනින්නාවූ ඒ පුද්ගලයා මෝහයෙන් වැසුණු පෘථග්ජනයෙකු යැයි මම සිතමි.”

8. Katamodakatissasuttaṃ

8. කතමෝදකතිස්ස සූත්‍රය

179. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho suddhāvāso paccekabrahmā katamodakatissakaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

179. සාවත්ථි නිදානයයි. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දිවා විහරණය සඳහා හුදෙකලාව වැඩසිටි සේක. එවිට සුබ්‍රහ්ම පසේබ්‍රහ්මයා සහ සුද්ධාවාස පසේබ්‍රහ්මයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ දොරටු පියන් දෙපසට වී සිටගත්හ. ඉක්බිති සුද්ධාවාස පසේබ්‍රහ්මයා කතමෝදකතිස්සක භික්ෂුව අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය.

‘‘Appameyyaṃ [Pg.151] paminanto, kodha vidvā vikappaye;

Appameyyaṃ pamāyinaṃ, nivutaṃ taṃ maññe akissava’’nti.

“අප්‍රමෙය වූ උත්තමයා මැනීමට උත්සාහ කරන මෙහි කිනම් ප්‍රඥාවන්තයෙක් නම් විකල්ප කරයිද? අප්‍රමෙය වූ උත්තමයා මනින්නාවූ ඒ පුද්ගලයා මෝහයෙන් වැසුණු, ප්‍රඥාව නැත්තෙකු යැයි මම සිතමි.”

9. Turūbrahmasuttaṃ

9. තුරූබ්‍රහ්ම සූත්‍රය

180. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena kokāliko bhikkhu ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho turū paccekabrahmā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena kokāliko bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhito kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. ‘‘Kosi tvaṃ, āvuso’’ti? ‘‘Ahaṃ turū paccekabrahmā’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ, āvuso, bhagavatā anāgāmī byākato, atha kiñcarahi idhāgato? Passa, yāvañca te idaṃ aparaddha’’nti.

180. සාවත්ථි නිදානයයි. එකල කෝකාලික භික්ෂුව රෝගීව, දැඩි ගිලන්ව, දුකට පත්ව සිටියේය. එවිට තුරූ පසේබ්‍රහ්මයා රාත්‍රියෙහි මැදියම් යාමයෙහි අභිකාන්ත වර්ණයෙන් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් කෝකාලික භික්ෂුව සිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ අහසෙහි රැඳී සිටිමින් කෝකාලික භික්ෂුවට මෙසේ කීවේය: “කෝකාලික, ශාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම කෙරෙහි සිත පහදවා ගන්න. ශාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම සිල්වත් වූ ගුණවත් උතුමෝ වෙති.” “ඇවැත්නි, ඔබ කවුද?” “මම තුරූ පසේබ්‍රහ්මයා වෙමි.” “ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබ අනාගාමී වූවෙකු ලෙස ප්‍රකාශ කළා නේද? එසේ තිබියදී ඔබ මෙහි ආවේ ඇයි? බලන්න, ඔබ කළ වරද කොතරම්ද කියා.”

‘‘Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe;

Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.

“මිනිසකු උපදින විට ඔහුගේ කටෙහි පොරොවක් උපදියි. අනුවණයා නරක වචන පවසමින් ඒ පොරොවෙන් තමාම විනාශ කරගනියි.”

‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati,Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;

Vicināti mukhena so kaliṃ,Kalinā tena sukhaṃ na vindati.

“යමෙක් ගැරහිය යුත්තාට ප්‍රශංසා කරයිද, නැතහොත් ප්‍රශංසා කටයුත්තාට ගරහයිද, ඔහු තමාගේ කටින් අකුසල් රැස්කර ගනියි. ඒ අකුසලය නිසා ඔහුට සැපයක් නොලැබේ.”

‘‘Appamattako ayaṃ kali,Yo akkhesu dhanaparājayo;

Sabbassāpi sahāpi attanā,Ayameva mahantataro kali;

Yo sugatesu manaṃ padosaye.

“දූත ක්‍රීඩාවෙහිදී තමා සතු සියලු ධනය පරාජය වීම පවා සුළු අකුසලයකි. යහපත් මගට පිළිපන් උතුමන් කෙරෙහි සිත දූෂ්‍ය කරගැනීම ඊට වඩා බොහෝ සෙයින්ම මහත් වූ අකුසලයකි.”

‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,Chattiṃsati pañca ca abbudāni;

Yamariyagarahī nirayaṃ upeti,Vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti.

“යමෙක් ආර්යයන් වහන්සේලාට ගරහමින් නපුරු වචන හා නපුරු සිතිවිලි ඇති කරගනියිද, ඔහු නිරබ්බුද එකලක්ෂ තිස් හයකින් හා අබ්බුද පහකින් යුත් කාලයක් නිරයෙහි දුක් විඳියි.”

10. Kokālikasuttaṃ

10. කෝකාලික සූත්‍රය

181. Sāvatthinidānaṃ[Pg.152]. Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, avaca; mā hevaṃ, kokālika, avaca. Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. Dutiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko; atha kho pāpicchāva bhante, sāriputtamoggallānā pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, avaca; mā hevaṃ, kokālika, avaca. Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. Tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi…pe… icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ…pe… pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.

181. සාවත්ථි නිදානයයි. එකල කෝකාලික භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් කෝකාලික භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, ශාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම ලාමක ආශාවන් ඇති අය වෙති, ඔවුහු ලාමක ආශාවන්ට වසඟ වූහ.” එසේ කී විට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝකාලික භික්ෂුවට මෙසේ වදාළ සේක: “කෝකාලික, එසේ නොකියන්න. කෝකාලික, එසේ නොකියන්න. කෝකාලික, ශාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම කෙරෙහි සිත පහදවා ගන්න. ශාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම සිල්වත් වූ උතුමෝ වෙති.” දෙවන වරටත් කෝකාලික භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මගේ විශ්වාසයක් ඇති නමුත්, ශාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම ලාමක ආශාවන් ඇති, ලාමක ආශාවන්ට වසඟ වූවෝ වෙති.” දෙවන වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝකාලික භික්ෂුවට පෙර පරිදිම වදාළ සේක. තෙවන වරටත් කෝකාලික භික්ෂුව එසේම කීවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තෙවන වරටත් “කෝකාලික, එසේ නොකියන්න, ශාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම සිල්වත්හ” යි වදාළ සේක.”}]```foo_bar_baz_etc_1234567890_!@#$%^&()_+{}|:

Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Acirapakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi pīḷakāhi sabbo kāyo phuṭo ahosi. Sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṃ, muggamattiyo hutvā kalāyamattiyo ahesuṃ, kalāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṃ, kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṃ, kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṃ, āmalakamattiyo hutvā beluvasalāṭukamattiyo ahesuṃ, beluvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṃ, billamattiyo hutvā pabhijjiṃsu. Pubbañca lohitañca pagghariṃsu. Atha kho kokāliko bhikkhu teneva ābādhena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapajji sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā.

එකල්හි කෝකාලික භික්ෂුව අසුනින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට නික්ම ගියේය. කෝකාලික භික්ෂුව නික්ම ගොස් නොබෝ වේලාවකින් ඔහුගේ මුළු ශරීරයම අබ ඇට ප්‍රමාණයේ බිබිලිවලින් වැසී ගියේය. ඒවා අබ ඇට ප්‍රමාණයේ සිට මුං ඇට ප්‍රමාණය දක්වා ද, මුං ඇට ප්‍රමාණයේ සිට මෑ ඇට ප්‍රමාණය දක්වා ද, මෑ ඇට ප්‍රමාණයේ සිට කොට්ටම්බා ඇට ප්‍රමාණය දක්වා ද, කොට්ටම්බා ඇට ප්‍රමාණයේ සිට මසං ඇට ප්‍රමාණය දක්වා ද, මසං ඇට ප්‍රමාණයේ සිට නෙල්ලි ගෙඩි ප්‍රමාණය දක්වා ද, නෙල්ලි ගෙඩි ප්‍රමාණයේ සිට නොපැසුණු බෙලි ගෙඩි ප්‍රමාණය දක්වා ද, නොපැසුණු බෙලි ගෙඩි ප්‍රමාණයේ සිට පැසුණු බෙලි ගෙඩි ප්‍රමාණය දක්වා ද විශාල විය. පැසුණු බෙලි ගෙඩි ප්‍රමාණයට විශාල වූ පසු ඒවා පැළී සැරව හා ලේ වැගිරෙන්නට විය. ඉක්බිති කෝකාලික භික්ෂුව එම ආබාධයෙන්ම කළුරිය කළේය. කළුරිය කළ කෝකාලික භික්ෂුව සැරියුත් මුගලන් දෙනම කෙරෙහි සිත දූෂණය කරගත් (වෛර බැඳගත්) නිසා පදුම නිරයෙහි උපන්නේය.

Atha [Pg.153] kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato. Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

එකල්හි සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා රාත්‍රියෙහි ප්‍රථම යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අතිශය රමණීය වර්ණයෙන් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිට මෙසේ සැළ කළේය: "ස්වාමීනි, කෝකාලික භික්ෂුව කළුරිය කළේය. ස්වාමීනි, කළුරිය කළ කෝකාලික භික්ෂුව සැරියුත් මුගලන් දෙනම කෙරෙහි සිත දූෂණය කරගත් නිසා පදුම නිරයෙහි උපන්නේය." සහම්පති බ්‍රහ්මයා මෙය සැළ කොට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට එහිම අතුරුදහන් විය.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, brahmā sahampati maṃ etadavoca – ‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato. Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’ti. Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati, idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ: "මහණෙනි, මේ රාත්‍රියෙහි සහම්පති බ්‍රහ්මයා රාත්‍රිය ඉක්ම ගිය පසු, අතිශය රමණීය වර්ණයෙන් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට වැඳ එකත්පසක සිට මෙසේ කීවේය: 'ස්වාමීනි, කෝකාලික භික්ෂුව කළුරිය කළේය. ස්වාමීනි, කළුරිය කළ කෝකාලික භික්ෂුව සැරියුත් මුගලන් දෙනම කෙරෙහි සිත දූෂණය කරගත් නිසා පදුම නිරයෙහි උපන්නේය.' මහණෙනි, සහම්පති බ්‍රහ්මයා මෙය පවසා, මට වැඳ පැදකුණු කොට එහිම අතුරුදහන් විය."

Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kīvadīghaṃ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇa’’nti? ‘‘Dīghaṃ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṃ. Taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ – ettakāni vassāni iti vā, ettakāni vassasatāni iti vā, ettakāni vassasahassāni iti vā, ettakāni vassasatasahassāni iti vā’’ti. ‘‘Sakkā pana, bhante, upamaṃ kātu’’nti? ‘‘Sakkā, bhikkhū’’ti bhagavā avoca –

මෙසේ වදාළ කල්හි, එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසීය: "ස්වාමීනි, පදුම නිරයෙහි ආයු කාලය කොපමණ දීර්ඝද?" "මහණෙනි, පදුම නිරයෙහි ආයු කාලය ඉතා දීර්ඝය. එය වර්ෂ මෙපමණකැයි හෝ, වර්ෂ සිය ගණනකැයි හෝ, වර්ෂ දහස් ගණනකැයි හෝ, වර්ෂ ලක්ෂ ගණනකැයි හෝ ගණනය කිරීම පහසු නැත." "ස්වාමීනි, ඒ සඳහා උපමාවක් දැක්විය හැකිද?" "මහණෙනි, දැක්විය හැකිය"යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළහ.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhu vīsatikhāriko kosalako tilavāho. Tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ tilaṃ uddhareyya; khippataraṃ kho so, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, na tveva eko abbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā, evameko nirabbudanirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā, evameko ababo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā, evameko [Pg.154] aṭaṭo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā, evameko ahaho nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā, evameko kumudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā, evameko sogandhiko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā, evameko uppalanirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalā nirayā, evameko puṇḍariko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarikā nirayā, evameko padumo nirayo. Padume pana, bhikkhu, niraye kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

"මහණෙනි, කෝසල රාජ්‍යයෙහි භාවිත වන ඛාරි විස්සක් බර තල කරත්තයක් ඇතැයි සිතන්න. යමෙකු වසර සියයකට වරක් ඉන් එක් තල ඇටයක් බැගින් ඉවත් කරන්නේ නම්, මහණෙනි, ඒ ක්‍රමයෙන් ඛාරි විස්සක් වූ තල කරත්තය ගෙවී අවසන් වන්නේ යම් කලෙකද, එක් අබ්බුද නිරයක කාලය එතෙක්වත් අවසන් නොවේ. මහණෙනි, අබ්බුද නිරයවල් විස්සක් එක් නිරබ්බුද නිරයකි. නිරබ්බුද නිරයවල් විස්සක් එක් අබබ නිරයකි. අබබ නිරයවල් විස්සක් එක් අටට නිරයකි. අටට නිරයවල් විස්සක් එක් අහහ නිරයකි. අහහ නිරයවල් විස්සක් එක් කුමුද නිරයකි. කුමුද නිරයවල් විස්සක් එක් සෝගන්ධික නිරයකි. සෝගන්ධික නිරයවල් විස්සක් එක් උප්පල නිරයකි. උප්පල නිරයවල් විස්සක් එක් පුණ්ඩරික නිරයකි. පුණ්ඩරික නිරයවල් විස්සක් එක් පදුම නිරයකි. මහණෙනි, කෝකාලික භික්ෂුව සැරියුත් මුගලන් දෙනම කෙරෙහි සිත දූෂණය කරගත් නිසා මේ පදුම නිරයෙහි උපන්නේය." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා නැවතත් මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Purisassa hi jātassa,Kuṭhārī jāyate mukhe;

Yāya chindati attānaṃ,Bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.

"මිනිසා උපදින විටම ඔහුගේ මුවෙහි පොරොවක් උපදියි. අනුවණයා නරක වචන (දුර්භාෂිත) පවසමින් තමාම කපා ගන්නේ ඒ පොරොවෙනි."}, {

‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati,Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;

Vicināti mukhena so kaliṃ,Kalinā tena sukhaṃ na vindati.

"යමෙක් නින්දා කළ යුත්තාට ප්‍රශංසා කරයිද, ප්‍රශංසා කළ යුත්තාට නින්දා කරයිද, ඔහු තම මුවින් පව් රැස් කරයි. ඒ පාපය නිසා ඔහු කිසිදු සුවයක් නොලබයි."

‘‘Appamattako ayaṃ kali,Yo akkhesu dhanaparājayo;

Sabbassāpi sahāpi attanā,Ayameva mahantaro kali;

Yo sugatesu manaṃ padosaye.

දූත ක්‍රීඩාවලදී තමා සතු සියල්ල පවා අහිමි වී යන යම් ධන පරාජයක් වේද, එය ස්වල්ප වූ අවාසනාවකි. යමෙක් සුගතයන් වහන්සේලා කෙරෙහි (අරහත් ඵලයට පත් උතුමන් කෙරෙහි) සිත දූෂණය කර ගන්නේ ද, එයම ඊට වඩා ඉතා විශාල වූ අවාසනාවකි (පාපයකි).

‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,Chattiṃsati pañca ca abbudāni;

Yamariyagarahī nirayaṃ upeti,Vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti.

නපුරු වචන සහ පාපී සිත පිහිටුවා ගෙන ආර්යයන් වහන්සේලාට ගර්හා කරන ඒ අඥානයා, නිරබ්බුද එක් ලක්ෂ තිස් හයදහසක් සහ අබ්බුද පහක් කාලයක් නිරයෙහි දුක් විඳින්නේය.

Paṭhamo vaggo.

පළමුවන වර්ගය නිමයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය මෙසේය):

Āyācanaṃ [Pg.155] gāravo brahmadevo,Bako ca brahmā aparā ca diṭṭhi;

Pamādakokālikatissako ca,Turū ca brahmā aparo ca kokālikoti.

ආයාචන, ගාරව, බ්‍රහ්මදේව, බක බ්‍රහ්ම, අනෙක් දිට්ඨි සූත්‍රය ද, පමාද, කෝකාලික, තිස්සක, තුරු බ්‍රහ්ම සහ අනෙක් කෝකාලික සූත්‍රය ද යනුවෙන් සූත්‍ර දසයකි.

2. Dutiyavaggo

2. දෙවන වර්ගය

1. Sanaṅkumārasuttaṃ

1. සනන්කුමාර සූත්‍රය

182. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati sappinītīre. Atha kho brahmā sanaṅkumāro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ sappinītīraṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sanaṅkumāro bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

182. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර සප්පිනී නදී තීරයෙහි වැඩවසන සේක. එකල සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, අතිශයින් විචිත්‍ර වූ වර්ණයෙන් යුක්තව මුළු සප්පිනී නදී තීරයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියේය. එසේ එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනාකොට වැඳ එකත්පස්ව සිටියේය. එකත්පස්ව සිටි සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;

Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’’ti.

"ගෝත්‍රය පිළිබඳව සලකන ජනයා අතර ක්ෂත්‍රියයා ශ්‍රේෂ්ඨ වේ. එහෙත් විද්‍යා හා චරණ ධර්මයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ යම් තැනැත්තෙක් වේ ද, ඔහු දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නේය."

Idamavoca brahmā sanaṅkumāro. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho brahmā sanaṅkumāro ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා මෙසේ කීවේය. ශාස්තෘන් වහන්සේ එය අනුමත කළ සේක. එවිට සනන්කුමාර බ්‍රහ්මයා, 'ශාස්තෘන් වහන්සේ මාගේ වචනය අනුමත කළ සේකැ'යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වැඳ පැදකුණු කොට එතැනම අතුරුදහන් විය.

2. Devadattasuttaṃ

2. දේවදත්ත සූත්‍රය

183. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte. Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati devadattaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

183. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. දේවදත්තයන් සංඝයා භේද කොට නික්ම ගොස් නොබෝ කලකින්, සහම්පති බ්‍රහ්මයා රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, අතිශයින් විචිත්‍ර වූ වර්ණයෙන් යුක්තව මුළු ගිජ්ඣකූට පර්වතයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියේය. එසේ එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනාකොට වැඳ එකත්පස්ව සිටියේය. එකත්පස්ව සිටි සහම්පති බ්‍රහ්මයා දේවදත්තයන් අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Phalaṃ [Pg.156] ve kadaliṃ hanti, phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ;

Sakkāro kāpurisaṃ hanti, gabbho assatariṃ yathā’’ti.

"කෙසෙල් ගසට එහි ඵලය විනාශය පිණිස පවතින්නාක් මෙන් ද, උණ ගසට හා බට ගසට එහි ඵලය විනාශය පිණිස පවතින්නාක් මෙන් ද, අශ්වතරී වෙළඹට ඇගේ ගැබ විනාශය පිණිස පවතින්නාක් මෙන් ද, පාපී පුද්ගලයාට ලැබෙන සත්කාරය ඔහුගේම විනාශය පිණිස පවතී."

3. Andhakavindasuttaṃ

3. අන්ධකවින්ද සූත්‍රය

184. Ekaṃ samayaṃ bhagavā māgadhesu viharati andhakavinde. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ andhakavindaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

184. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ රට අන්ධකවින්ද නම් ගමෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රියේ ඝන අඳුර ඇති අවස්ථාවක එළිමහනේ වැඩසිටි සේක. එකල මඳ වැස්සක් ද වසින්නට විය. එවිට සහම්පති බ්‍රහ්මයා රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, අතිශයින් විචිත්‍ර වූ වර්ණයෙන් යුක්තව මුළු අන්ධකවින්ද ග්‍රාමයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියේය. එසේ එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනාකොට වැඳ එකත්පස්ව සිටියේය. එකත්පස්ව සිටි සහම්පති බ්‍රහ්මයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාවන් ප්‍රකාශ කළේය:

‘‘Sevetha pantāni senāsanāni,Careyya saṃyojanavippamokkhā;

Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha,Saṅghe vase rakkhitatto satīmā.

"විවේකී වූ වනගත සේනාසනයන් ඇසුරු කළ යුතුය. සංයෝජනයන්ගෙන් මිදීම පිණිස පිළිවෙත් පිරිය යුතුය. ඉදින් එහිදී ඇල්මක් ඇති කර ගත නොහැකි නම්, සංඝයා මැද සංවර වූ ආත්මයක් ඇතිව සිහියෙන් යුතුව වාසය කළ යුතුය."

‘‘Kulākulaṃ piṇḍikāya caranto,Indriyagutto nipako satīmā;

Sevetha pantāni senāsanāni,Bhayā pamutto abhaye vimutto.

"කුලගෙවල් පාසා පිඬු සිඟා වඩිමින්, සංවර කරන ලද ඉඳුරන් ඇතිව, නුවණැතිව හා සිහියෙන් යුතුව, භව බියෙන් මිදී, නිර්භය වූ නිවනෙහි සිත පිහිටුවා, විවේකී සේනාසනයන් ඇසුරු කළ යුතුය."

‘‘Yattha bheravā sarīsapā,Vijju sañcarati thanayati devo;

Andhakāratimisāya rattiyā,Nisīdi tattha bhikkhu vigatalomahaṃso.

"භයානක සතුන් හා සර්පයන් සිටින තැනක වුවද, විදුලි කොටන වැසි වසින රාත්‍රියක ඝන අඳුරේ වුවද, කිසිදු තැතිගැනීමක් නොමැතිව භික්ෂුව එහි වැඩ සිටින්නේය."

‘‘Idañhi jātu me diṭṭhaṃ, nayidaṃ itihītihaṃ;

Ekasmiṃ brahmacariyasmiṃ, sahassaṃ maccuhāyinaṃ.

"මෙය මා විසින් සැබවින්ම දකින ලද්දකි. මෙය හුදු කටකතාවක් නොවේ. මේ එකම ශාසනයෙහි අර්හත්වයට පත්ව මරණය ජයගත් දහසක් උතුමන් මම දකිමි."

‘‘Bhiyyo pañcasatā sekkhā, dasā ca dasadhā dasa;

Sabbe sotasamāpannā, atiracchānagāmino.

"ඊට අමතරව පන්සියයකට අධික ශෛක්ෂ්‍ය පුද්ගලයන් ද, තවත් සිය දස දෙනෙකු ද මම දකිමි. ඔවුන් සියල්ලෝම සෝවාන් ඵලයට පත් වූ, තිරිසන් ආදී අපායගාමී නොවන උතුමෝ වෙති."

‘‘Athāyaṃ [Pg.157] itarā pajā, puññabhāgāti me mano;

Saṅkhātuṃ nopi sakkomi, musāvādassa ottapa’’nti.

"මීට අමතරව අනෙකුත් ජනයා පින් ඇති කොටස්කරුවන් බව මට හැඟේ. බොරු කීමට ඇති බිය (ඔත්තප්පය) නිසා ඔවුන්ගේ නිවැරදි සංඛ්‍යාව ගණනය කර කීමට මට නොහැකිය."

4. Aruṇavatīsuttaṃ

4. අරුණවතී සූත්‍රය

185. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati…pe… tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

185. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ 'මහණෙනි' කියා භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. 'ස්වාමීනි' කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක."

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā ahosi aruṇavā nāma. Rañño kho pana, bhikkhave, aruṇavato aruṇavatī nāma rājadhānī ahosi. Aruṇavatiṃ kho pana, bhikkhave, rājadhāniṃ sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Sikhissa kho pana, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa abhibhūsambhavaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhaddayugaṃ. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘āyāma, brāhmaṇa, yena aññataro brahmaloko tenupasaṅkamissāma, yāva bhattassa kālo bhavissatī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paccassosi. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhū ca bhikkhu – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – aruṇavatiyā rājadhāniyā antarahitā tasmiṃ brahmaloke pāturahesuṃ.

මහණෙනි, පෙර කලක අරුණවා නමින් රජෙක් විය. මහණෙනි, ඒ අරුණවා රජුට අරුණවතී නම් වූ රාජධානියක් විය. මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ අරුණවතී රාජධානිය ඇසුරු කරගෙන වැඩසිටි සේක. මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිභූ සහ සම්භව නමින් අග්‍ර වූ, උතුම් වූ ශ්‍රාවක යුවළක් වූහ. මහණෙනි, ඉක්බිති අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අභිභූ භික්ෂුව අමතා, ‘බ්‍රාහ්මණය, එන්න, අපි යම් බ්‍රහ්ම ලෝකයක් වෙත යමුද, දහවල් දානය සඳහා කාලය වන තෙක් එහි වසමු’ යැයි වදාළ සේක. ‘එසේය, ස්වාමීනි’ යැයි අභිභූ භික්ෂුව සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. මහණෙනි, ඉක්බිති අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සහ අභිභූ භික්ෂුව—යම් සේ බලවත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නේද, දිගු කරන ලද අතක් හකුළුවන්නේද එසේම—අරුණවතී රාජධානියෙන් අතුරුදහන් වී ඒ බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි පහළ වූහ.

‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘paṭibhātu, brāhmaṇa, taṃ brahmuno ca brahmaparisāya ca brahmapārisajjānañca dhammī kathā’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā, brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata[Pg.158], bho, abbhutaṃ vata bho, kathañhi nāma satthari sammukhībhūte sāvako dhammaṃ desessatī’’’ti!

මහණෙනි, ඉක්බිති අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අභිභූ භික්ෂුව අමතා, ‘බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රහ්මයාටත්, බ්‍රහ්ම පිරිසටත්, බ්‍රහ්ම මණ්ඩලයටත් දහම් දෙසීමට ඔබට වැටහේවා (කරුණු වැටහේවා)’ යැයි වදාළ සේක. ‘එසේය ස්වාමීනි’ යැයි අභිභූ භික්ෂුව සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, බ්‍රහ්මයාටත් බ්‍රහ්ම පිරිසටත් බ්‍රහ්ම මණ්ඩලයටත් දහම් කතාවෙන් කරුණු පෙන්වා දුන්නේය, එහි සමාදන් කරවූයේය, උනන්දු කරවූයේය, සතුටු කරවූයේය. මහණෙනි, එහිදී බ්‍රහ්මයාද, බ්‍රහ්ම පිරිසද, බ්‍රහ්ම මණ්ඩලයද මෙසේ දොස් නැගූහ, ගැරහූහ, උඩඟු ලෙස කතා කළහ: ‘භවත්නි, එය පුදුමයකි! භවත්නි, එය අසිරිමත්ය! ශාස්තෘන් වහන්සේ අබිමුවෙහි වැඩසිටියදීම ශ්‍රාවකයෙකු ධර්මය දේශනා කරන්නේ කෙසේද?’

‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘ujjhāyanti kho te, brāhmaṇa, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca – acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, kathañhi nāma satthari sammukhībhūte sāvako dhammaṃ desessatīti! Tena hi tvaṃ brāhmaṇa, bhiyyosomattāya brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca saṃvejehī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā dissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi, adissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi, dissamānenapi heṭṭhimena upaḍḍhakāyena adissamānena uparimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi, dissamānenapi uparimena upaḍḍhakāyena adissamānena heṭṭhimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca acchariyabbhutacittajātā ahesuṃ – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā’’’ti!

මහණෙනි, ඉක්බිති අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අභිභූ භික්ෂුව අමතා, ‘බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රහ්මයාත්, බ්‍රහ්ම පිරිසත්, බ්‍රහ්ම මණ්ඩලයත් ඔබට මෙසේ දොස් නගති: “භවත්නි, එය පුදුමයකි! භවත්නි, එය අසිරිමත්ය! ශාස්තෘන් වහන්සේ අබිමුවෙහි වැඩසිටියදීම ශ්‍රාවකයෙකු ධර්මය දේශනා කරන්නේ කෙසේද?” එබැවින් බ්‍රාහ්මණය, ඔබ බ්‍රහ්මයාටත් බ්‍රහ්ම පිරිසටත් බ්‍රහ්ම මණ්ඩලයටත් තව තවත් වැඩියෙන් සංවේගය උපදවන්න’ යැයි වදාළ සේක. ‘එසේය ස්වාමීනි’ යැයි අභිභූ භික්ෂුව සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, පෙනෙන ශරීරයෙන්ද ධර්මය දේශනා කළේය, නොපෙනෙන ශරීරයෙන්ද ධර්මය දේශනා කළේය, ශරීරයේ යට කොටස පෙනෙද්දී උඩ කොටස නොපෙනෙන සේ ද ධර්මය දේශනා කළේය, ශරීරයේ උඩ කොටස පෙනෙද්දී යට කොටස නොපෙනෙන සේ ද ධර්මය දේශනා කළේය. මහණෙනි, එවිට බ්‍රහ්මයාත් බ්‍රහ්ම පිරිසත් බ්‍රහ්ම මණ්ඩලයත් අතිශයින් මවිතයට හා පුදුමයට පත්ව මෙසේ කීහ: ‘භවත්නි, පුදුමයකි! භවත්නි, අසිරිමත්ය! මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේගේ මහත් වූ ඉර්ධි ප්‍රාතිහාර්යය සහ මහානුභාවය කෙබඳුද!’

‘‘Atha kho abhibhū bhikkhu sikhiṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘abhijānāmi khvāhaṃ, bhante, bhikkhusaṅghassa majjhe evarūpiṃ vācaṃ bhāsitā – pahomi khvāhaṃ āvuso, brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpetu’nti. ‘Etassa, brāhmaṇa, kālo, etassa, brāhmaṇa, kālo; yaṃ tvaṃ, brāhmaṇa, brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyyāsī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā brahmaloke ṭhito imā gāthāyo abhāsi –

ඉක්බිති අභිභූ භික්ෂුව අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: ‘ස්වාමීනි, මම භික්ෂු සංඝයා මධ්‍යයේ මෙවැනි වචනයක් පැවසූ බව මට මතකය: “ඇවැත්නි, බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සිට සහස්සී ලෝක ධාතුවටම මාගේ හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වීමට මට හැකියාව ඇත.”’ ‘බ්‍රාහ්මණය, එයට කාලය මෙයයි, බ්‍රාහ්මණය, එයට කාලය මෙයයි. බ්‍රාහ්මණය, ඔබ බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සිට සහස්සී ලෝක ධාතුවටම ඔබේ හඬ ඇසෙන්නට සලස්වන්න’ යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. මහණෙනි, ‘එසේය ස්වාමීනි’ යැයි අභිභූ භික්ෂුව සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සිට මේ ගාථාවන් පැවසීය:

‘‘Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;

Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.

‘පටන් ගන්න, නික්මෙන්න, බුදු සසුනෙහි වීර්යයෙන් යෙදෙන්න; ඇතෙකු බට ගෙයක් පොඩි කරන්නාක් මෙන් මාර සේනාව වනසා දමන්න.

‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati;

Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.

යමෙක් මේ ධර්ම විනයෙහි අප්‍රමාදීව වාසය කරන්නේද, ඔහු ජාති සංසාරය (ඉපදීමෙන් යුතු සසර) ප්‍රහීණ කර දුක කෙළවර කරන්නේය.’

‘‘Atha [Pg.159] kho, bhikkhave, sikhī ca bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhū ca bhikkhu brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca saṃvejetvā – seyyathāpi nāma…pe… tasmiṃ brahmaloke antarahitā aruṇavatiyā rājadhāniyā pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhikkhū āmantesi – ‘assuttha no, tumhe, bhikkhave, abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti? ‘Assumha kho mayaṃ, bhante, abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti. ‘Yathā kathaṃ pana tumhe, bhikkhave, assuttha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’’’ti? Evaṃ kho mayaṃ, bhante, assumha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassa –

“මහණෙනි, එකල්හි අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද අභිභූ භික්ෂුව ද බ්‍රහ්මයා ද බ්‍රහ්ම පිරිස ද බ්‍රහ්ම පාර්ශදයන් ද සංවේගයට පත් කර... ඒ බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් අතුරුදහන් වී අරුණවතී රාජධානියෙහි පහළ වූහ. මහණෙනි, එකල්හි අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා, ‘මහණෙනි, බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි සිට ගාථා දේශනා කළ අභිභූ භික්ෂුවගේ ඒ ගාථා තොපට ඇසුණේ ද?’ යි විමසූහ. ‘ස්වාමීනී, බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි සිට ගාථා දේශනා කළ අභිභූ භික්ෂුවගේ ඒ ගාථා අපට ඇසුණි’ යි ඔවුහු සැළ කළහ. ‘මහණෙනි, බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි සිට ගාථා දේශනා කළ අභිභූ භික්ෂුවගේ ඒ ගාථා තොපට ඇසුණේ කෙසේද?’ (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විමසූහ). ‘ස්වාමීනී, බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි සිට ගාථා දේශනා කළ අභිභූ භික්ෂුවගේ ඒ ගාථා අපට ඇසුණේ මෙසේය’ -

‘‘Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;

Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.

‘බුද්ධ ශාසනයෙහි (වීර්යය) ආරම්භ කරව්, (කෙලෙසුන්ගෙන්) නික්මෙව්, (භාවනායෙහි) යෙදෙව්; ඇත් රජෙකු බට ගෙයක් පොඩි කර දමන්නා සේ මරුගේ සේනාව (කෙලෙස් සේනාව) පරාජය කරව්.’

‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati;

Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.

‘යමෙක් මේ ධර්ම විනයෙහි අප්‍රමාදව වාසය කරන්නේ ද, හෙතෙම ජාති සංසාරය ප්‍රහීණ කර දුක කෙළවර කරන්නේය.’

‘‘‘Evaṃ kho mayaṃ, bhante, assumha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti. ‘Sādhu sādhu, bhikkhave; sādhu kho tumhe, bhikkhave! Assuttha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’’’ti.

‘ස්වාමීනී, බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි සිට ගාථා දේශනා කළ අභිභූ භික්ෂුවගේ ඒ ගාථා අපට ඇසුණේ මෙසේය’ යි සැළ කළහ. ‘සාධු සාධු මහණෙනි! මහණෙනි, බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි සිට ගාථා දේශනා කළ අභිභූ භික්ෂුවගේ ඒ ගාථා තොපට ඇසීම යහපති’ යි (වදාළහ).

Idamavoca bhagavā, attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනය ඉතා සතුටින් පිළිගත්හ.

5. Parinibbānasuttaṃ

5. පරිනිබ්බාන සූත්‍රය

186. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane antarena yamakasālānaṃ parinibbānasamaye. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘handa dāni, bhikkhave, āmantayāmi vo – ‘vayadhammā saṅkhārā, appamādena sampādethā’ti. Ayaṃ tathāgatassa pacchimā vācā’’.

186. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර මල්ල රජදරුවන්ගේ උපවත්තන නම් සල් උයනෙහි යමක සල් රුක් අතරෙහි පිරිනිවන් පාන අවස්ථාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: ‘මහණෙනි, දැන් මම තොප අමතමි; සියලු සංස්කාර ධර්මයන් විනාශ වන සුළුය, අප්‍රමාදයෙන් යුතුව (තොපගේ කටයුතු) සම්පූර්ණ කරව්.’ මෙය තථාගතයන් වහන්සේගේ අවසාන වචනයයි.

Atha [Pg.160] kho bhagavā paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji. Paṭhamā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaṃ samāpajji. Ākāsānañcāyatanā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaṃ samāpajji. Viññāṇañcāyatanā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajji. Ākiñcaññāyatanā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajji. Nevasaññānāsaññāyatanā vuṭṭhahitvā saññāvedayitanirodhaṃ samāpajji.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රථම ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. ප්‍රථම ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට ද්විතීය ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. ද්විතීය ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට තෘතීය ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. තෘතීය ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට චතුර්ථ ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. චතුර්ථ ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට ආකාසානඤ්චායතනයට සම වැදුණු සේක. ආකාසානඤ්චායතනයෙන් නැගී සිට විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට සම වැදුණු සේක. විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙන් නැගී සිට ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට සම වැදුණු සේක. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයෙන් නැගී සිට නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට සම වැදුණු සේක. නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයෙන් නැගී සිට සංඥා වේදයිත නිරෝධයට සම වැදුණු සේක.

Saññāvedayitanirodhā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajji. Nevasaññānāsaññāyatanā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajji. Ākiñcaññāyatanā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaṃ samāpajji. Viññāṇañcāyatanā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaṃ samāpajji. Ākāsānañcāyatanā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji. Paṭhamā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā samanantaraṃ bhagavā parinibbāyi. Parinibbute bhagavati saha parinibbānā brahmā sahampati imaṃ gāthaṃ abhāsi –

සංඥා වේදයිත නිරෝධයෙන් නැගී සිට නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට සම වැදුණු සේක. නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයෙන් නැගී සිට ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට සම වැදුණු සේක. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයෙන් නැගී සිට විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට සම වැදුණු සේක. විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙන් නැගී සිට ආකාසානඤ්චායතනයට සම වැදුණු සේක. ආකාසානඤ්චායතනයෙන් නැගී සිට චතුර්ථ ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. චතුර්ථ ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට තෘතීය ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. තෘතීය ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට ද්විතීය ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. ද්විතීය ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට ප්‍රථම ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. ප්‍රථම ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට ද්විතීය ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. ද්විතීය ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට තෘතීය ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. තෘතීය ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට චතුර්ථ ධ්‍යානයට සම වැදුණු සේක. චතුර්ථ ධ්‍යානයෙන් නැගී සිටි විගසම (අනන්තරව) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, පිරිනිවීමත් සමඟම සහම්පතී බ්‍රහ්මයා මෙම ගාථාව පැවසීය -

‘‘Sabbeva nikkhipissanti, bhūtā loke samussayaṃ;

Yattha etādiso satthā, loke appaṭipuggalo;

Tathāgato balappatto, sambuddho parinibbuto’’ti.

‘ලොව සියලු සත්වයෝ තමන්ගේ ශරීරය (පංචස්කන්ධය) අත්හැර දමන්නාහ. යම් ලොවක මෙබඳු වූ, ලොව අසහාය පුද්ගලයා වූ, දස බලධාරී වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේ පවා පිරිනිවන් වැඩි සේක් ද (එසේ ඇති කල අන් සතුන් ගැන කුමන කථා ද?).’

Parinibbute bhagavati saha parinibbānā sakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, පිරිනිවීමත් සමඟම දෙවියන්ට අධිපති සක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මෙම ගාථාව පැවසීය -

‘‘Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino;

Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti.

‘සංස්කාරයෝ ඒකාන්තයෙන්ම අනිත්‍යයහ. ඉපදීම හා විනාශ වීම ස්වභාව කොට ඇත්තාහ. ඉපදී නිරුද්ධ වන්නාහ. ඒ සංස්කාරයන්ගේ සන්සිඳීම (නිවන) සැපයකි.’

Parinibbute [Pg.161] bhagavati saha parinibbānā āyasmā ānando imaṃ gāthaṃ abhāsi –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, පිරිනිවීමත් සමඟම ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ මෙම ගාථාව පැවසූහ -

‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;

Sabbākāravarūpete, sambuddhe parinibbute’’ti.

‘සියලු ආකාර උත්තම ගුණයෙන් සමන්විත වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, එකල්හි මහත් වූ භීතියක් ඇති විය, එකල්හි ලොමු දැහැබ් ගැන්වෙන සුළු (පොළොව කම්පා වීමක්) සිදු විය.’

Parinibbute bhagavati saha parinibbānā āyasmā anuruddho imā gāthāyo abhāsi –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, පිරිනිවීමත් සමඟම ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ මෙම ගාථාවන් පැවසූහ -

‘‘Nāhu assāsapassāso, ṭhitacittassa tādino;

Anejo santimārabbha, cakkhumā parinibbuto.

‘අකම්පිත සිතින් යුක්ත වූ, තාදී ගුණයෙන් යුතු වූ, නිවන අරමුණු කොට පිරිනිවන් වැඩි ඒ පසැස් ඇති (බුදුරදුන්ගේ) ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස කිරීමක් නොවීය.’

‘‘Asallīnena cittena, vedanaṃ ajjhavāsayi;

Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho cetaso ahū’’ti.

‘නොසැලෙන සිතින් යුතුව උන්වහන්සේ වේදනාව ඉවසූ සේක. පහනක් නිවී යන්නා සේ උන්වහන්සේගේ සිතේ විමුක්තිය (සංස්කාරයන්ගෙන් මිදීම) සිදු විය.’

Dutiyo vaggo.

දෙවන වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය -

Brahmāsanaṃ devadatto, andhakavindo aruṇavatī;

Parinibbānena ca desitaṃ, idaṃ brahmapañcakanti.

බ්‍රහ්මායාචන, දේවදත්ත, අන්ධකවින්ද, අරුණවතී සහ පරිනිබ්බාන යන සූත්‍රවලින් සමන්විත වූ මේ බ්‍රහ්ම පංචකය දේශනා කරන ලදී.

Brahmasaṃyuttaṃ samattaṃ.

බ්‍රහ්ම සංයුත්තය නිමාවට පත් විය.

7. Brāhmaṇasaṃyuttaṃ

7. 7. බ්‍රාහ්මණ සංයුත්තය

1. Arahantavaggo

1. 1. අරහන්ත වර්ගය

1. Dhanañjānīsuttaṃ

1. 1. ධනංජානී සූත්‍රය

187. Evaṃ [Pg.162] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa dhanañjānī nāma brāhmaṇī abhippasannā hoti buddhe ca dhamme ca saṅghe ca. Atha kho dhanañjānī brāhmaṇī bhāradvājagottassa brāhmaṇassa bhattaṃ upasaṃharantī upakkhalitvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi –

187. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනකුලට ආහාර දෙන කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාරද්වාජ ගෝත්‍රයට අයත් එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙකුගේ ධනංජානී නම් වූ බ්‍රාහ්මණියක් බුදුන් කෙරෙහි ද, දහම් කෙරෙහි ද, සඟුන් කෙරෙහි ද ඉතා පැහැදී සිටියා ය. ඉක්බිති ධනංජානී බ්‍රාහ්මණිය භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බ්‍රාහ්මණයා හට ආහාර පිළියෙල කර දෙමින් සිටිය දී, පය ලිස්සා වැටී තෙවරක් ම මෙසේ උදන් ඇනුවා ය:

‘‘Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa;

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa;

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā’’ti.

"ඒ භාග්‍යවත් වූ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා! ඒ භාග්‍යවත් වූ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා! ඒ භාග්‍යවත් වූ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා!"

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo dhanañjāniṃ brāhmaṇiṃ etadavoca – ‘‘evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇassa vaṇṇaṃ bhāsati. Idāni tyāhaṃ, vasali, tassa satthuno vādaṃ āropessāmī’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo tassa bhagavato vādaṃ āropeyya arahato sammāsambuddhassa. Api ca tvaṃ, brāhmaṇa, gaccha, gantvā vijānissasī’’ti.

මෙසේ කී කල, භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බ්‍රාහ්මණයා ධනංජානී බ්‍රාහ්මණියට මෙසේ කීවේ ය: "මේ වසලිය මෙසේ හැම තැන දී ම ඒ හිස මුඩු මහණාගේ ගුණ පවසන්නී ය. වසලිය, දැන් මම නුඹගේ ඒ ශාස්තෘවරයාගේ වාදයට අභියෝග කරන්නෙමි." එවිට ඇය මෙසේ කීවා ය: "බ්‍රාහ්මණය, දෙවියන් සහිත, මරුන් සහිත, බඹුන් සහිත ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් සහිත වූ දෙවි මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව අතරෙහි ද, ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාදයට අභියෝග කළ හැකි කිසිවකු මම නම් නොදකිමි. එසේ වුවත් බ්‍රාහ්මණය, ඔබ යන්න; ගොස් ම තේරුම් ගන්නෙහිය."

Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

ඉක්බිති භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බ්‍රාහ්මණයා කෝපයට පත්ව, නොසතුටු සිතින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේ ය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේ ය. පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ ඇසුවේ ය:

‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.

"ගෞතමයන් වහන්ස, කුමක් නැසීමෙන් සුවසේ නිදන්නී ද? කුමක් නැසීමෙන් සෝක නොකරන්නී ද? කුමන එක් ධර්මයක නැසීම ඔබ වහන්සේ අනුමත කරන සේක් ද?"

‘‘Kodhaṃ [Pg.163] chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa brāhmaṇa;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.

"බ්‍රාහ්මණය, ක්‍රෝධය නැසීමෙන් සුවසේ නිදයි. ක්‍රෝධය නැසීමෙන් සෝක නොකරයි. විෂ මුල් ඇති, මිහිරි අග ඇති ක්‍රෝධය නැසීම ආර්යයන් වහන්සේලා පසසති. එය නැසූ කල සෝක නොකරයි."

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේ ය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහර ය! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහර ය! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් සේ යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කර දක්වන්නාක් මෙන් ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, මංමුළා වූවෙකුට මග පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, ඇස් ඇති අයට රූප දැකීම පිණිස අඳුරේ තෙල් පහනක් දල්වා තබන්නාක් මෙන් ද, භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. ස්වාමීනී, මම භාග්‍යවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමි. මම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද හා උපසම්පදාව ලබන්නට කැමැත්තෙමි."

Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද ලැබී ය, උපසම්පදාව ලැබී ය. උපසම්පදාව ලැබ නොබෝ කලකින් ආයුෂ්මත් භාරද්වාජයන් වහන්සේ හුදෙකලාව, පිරිසෙන් වෙන්ව, අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වසන සේක්, යම් උතුම් අර්ථයක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ මනා කොට ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත් ද, ඒ උතුම් බඹසර අවසානය වන අර්හත් ඵලය මෙලොව දී ම තමන් වහන්සේ ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, එය සාක්ෂාත් කරගෙන වාසය කළ සේක. "ජාතිය ක්ෂය විය, බඹසර වැස නිම කරන ලදි, කළ යුතු දේ කරන ලදි, මෙයින් මතු කළ යුතු කිසිවක් නැතැ"යි උන්වහන්සේ දැනගත් සේක. ආයුෂ්මත් භාරද්වාජයන් වහන්සේ ද රහතන් වහන්සේලා අතර එක්නමක් වූහ.

2. Akkosasuttaṃ

2. 2. අක්කෝස සූත්‍රය

188. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati.

188. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනකුලට ආහාර දෙන කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. "භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බ්‍රාහ්මණයා ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සමීපයෙහි ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වී ඇතැ"යි අක්කෝසක භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයාට අසන්නට ලැබුණි. ඔහු කෝපයට පත්ව, නොසතුටු සිතින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේ ය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඉතා අසභ්‍ය, රළු වචනයෙන් ආක්‍රෝශ පරිභව කළේ ය.

Evaṃ vutte, bhagavā akkosakabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, api nu kho te āgacchanti mittāmaccā ñātisālohitā atithiyo ’’ti? ‘‘Appekadā me, bho gotama, āgacchanti mittāmaccā [Pg.164] ñātisālohitā atithiyo’’ti. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, api nu tesaṃ anuppadesi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vā’’’ti? ‘‘‘Appekadā nesāhaṃ, bho gotama, anuppademi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vā’’’ti. ‘‘‘Sace kho pana te, brāhmaṇa, nappaṭiggaṇhanti, kassa taṃ hotī’’’ti? ‘‘‘Sace te, bho gotama, nappaṭiggaṇhanti, amhākameva taṃ hotī’’’ti. ‘‘Evameva kho, brāhmaṇa, yaṃ tvaṃ amhe anakkosante akkosasi, arosente rosesi, abhaṇḍante bhaṇḍasi, taṃ te mayaṃ nappaṭiggaṇhāma. Tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti; tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti’’.

මෙසේ පැවසූ කල, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අක්කෝසක භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ වදාළ සේක: “බ්‍රාහ්මණය, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබගේ මිත්‍ර අමාත්‍යයෝ, නෑ සබඳහු සහ අමුත්තෝ ඔබව හමුවීමට පැමිණෙන්නාහුද?” “පින්වත් ගෞතමයන් වහන්ස, සමහර විට මගේ මිත්‍ර අමාත්‍යයෝ, නෑ සබඳහු සහ අමුත්තෝ මා හමුවීමට පැමිණෙති.” “බ්‍රාහ්මණය, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබ ඔවුන්ට කැවිලි, පෙවිලි හෝ රසවත් ආහාර පිළිගන්වන්නෙහිද?” “පින්වත් ගෞතමයන් වහන්ස, සමහර විට මම ඔවුන්ට කැවිලි, පෙවිලි හෝ රසවත් ආහාර පිළිගන්වමි.” “බ්‍රාහ්මණය, ඉදින් ඔවුන් ඒවා පිළිනොගන්නේ නම්, එම ආහාර කා හට අයිති වන්නේද?” “පින්වත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉදින් ඔවුන් ඒවා පිළිනොගන්නේ නම්, ඒවා අපටම අයිති වේ.” “බ්‍රාහ්මණය, එමෙන්ම අපහාස නොකරන අපට ඔබ අපහාස කරන්නේ නම්, ක්‍රෝධ නොකරන අපට ඔබ ක්‍රෝධ කරන්නේ නම්, ගර්හා නොකරන අපට ඔබ ගර්හා කරන්නේ නම්, ඒවා අපි පිළිනොගනිමු. බ්‍රාහ්මණය, ඒවා ඔබටම අයිති වේ; බ්‍රාහ්මණය, ඒවා ඔබටම අයිති වේ.”

‘‘Yo kho, brāhmaṇa, akkosantaṃ paccakkosati, rosentaṃ paṭiroseti, bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati, ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, sambhuñjati vītiharatīti. Te mayaṃ tayā neva sambhuñjāma na vītiharāma. Tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti; tavevetaṃ, brāhmaṇa, hotī’’ti. ‘‘Bhavantaṃ kho gotamaṃ sarājikā parisā evaṃ jānāti – ‘arahaṃ samaṇo gotamo’ti. Atha ca pana bhavaṃ gotamo kujjhatī’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, යමෙක් තමාට අපහාස කරන්නාට පෙරළා අපහාස කරයිද, ක්‍රෝධ කරන්නාට පෙරළා ක්‍රෝධ කරයිද, ගර්හා කරන්නාට පෙරළා ගර්හා කරයිද; බ්‍රාහ්මණය, ඔහු එම (අපහාස නමැති) ආහාරයම අනුභව කරන්නෙකු සහ ප්‍රතිහුවමාරු කරන්නෙකු යැයි කියනු ලැබේ. අපි ඔබ සමඟ එසේ අනුභව නොකරමු, ප්‍රතිහුවමාරු නොකරමු. බ්‍රාහ්මණය, ඒවා ඔබටම අයිති වේ; බ්‍රාහ්මණය, ඒවා ඔබටම අයිති වේ.” එවිට බ්‍රාහ්මණයා මෙසේ කීවේය: “රජු ඇතුළු පිරිස පින්වත් ගෞතමයන් වහන්සේව ‘අර්හත් වූ ශ්‍රමණ ගෞතමයන්’ ලෙස හඳුනති. එසේ වුවත් පින්වත් ගෞතමයන් වහන්සේ කෝප වෙති.”

‘‘Akkodhassa kuto kodho, dantassa samajīvino;

Sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino.

“ක්‍රෝධ නොකරන්නා වූ, දැමුණු, ධර්මානුකූලව ජීවත් වන, මනා නුවණින් යුතුව (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදුණු, උපශාන්ත වූ, තාදී ගුණයෙන් යුත් උතුමෙකුට ක්‍රෝධයක් කොයින්ද?”

‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

“ක්‍රෝධ කරන්නාට පෙරළා ක්‍රෝධ කරන තැනැත්තා ඒ හේතුවෙන් තමාටම අයහපතක් කරගනී. ක්‍රෝධ කරන්නාට පෙරළා ක්‍රෝධ නොකරන තැනැත්තා දිනීමට අපහසු මහා සංග්‍රාමයක් ජය ගනී.”

‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

“අන්‍යයා ක්‍රෝධ කරන බව දැන, යමෙක් සිහි බුද්ධියෙන් යුතුව ශාන්ත වේද, ඔහු තමාගේත් අන්‍යයාගේත් යන දෙදෙනාගේම යහපත පිණිස හැසිරෙන්නෙකි.”

‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.

“තමාගේත් අන්‍යයාගේත් යන දෙදෙනාගේම (ක්‍රෝධය නමැති රෝගය) සුවපත් කරන්නා වූ ඔහු කෙරෙහි ධර්මයෙහි අදක්ෂ අඥාන ජනයෝ ‘මොහු මෝඩයෙකි’ යි සිතති.”

Evaṃ vutte, akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.

මෙසේ වදාළ කල, අක්කෝසක භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “පින්වත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ... මම පින්වත් ගෞතමයන් වහන්සේද, ධර්මයද, භික්ෂු සංඝයාද සරණ යමි. ස්වාමීනි, මම පින්වත් ගෞතමයන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද ලබා ගැනීමට කැමැත්තෙමි, උපසම්පදාව ලබා ගැනීමට කැමැත්තෙමි.”

Alattha kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā akkosakabhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto [Pg.165] nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

අක්කෝසක භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද ලැබීය, උපසම්පදාව ලැබීය. උපසම්පදාව ලබා නොබෝ කලකින් ආයුෂ්මත් අක්කෝසක භාරද්වාජයන් වහන්සේ හුදෙකලාව, විවේකීව, අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, අධිෂ්ඨානශීලීව වාසය කරමින්, කුලපුත්‍රයන් යම් උතුම් අර්ථයක් සඳහා මනා කොට ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙත්ද, ඒ අනුත්තර වූ බ්‍රහ්මචර්යාවේ අවසානය වූ අර්හත් ඵලය මෙලොවදීම තමන්ගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කරගෙන වාසය කළහ. “ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මින් මතු කළ යුතු කිසිවක් නැතැ” යි අවබෝධ කරගත්හ. ආයුෂ්මත් භාරද්වාජයන් වහන්සේ රහතන් වහන්සේලා අතරින් එක් නමක් වූහ.

3. Asurindakasuttaṃ

3. අසුරින්දක සූත්‍රය

189. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho asurindakabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘bhāradvājagotto brāhmaṇo kira samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi. Atha kho asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘jitosi, samaṇa, jitosi, samaṇā’’ti.

189. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට ආහාර දෙන කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බ්‍රාහ්මණයා ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිදි වූ බව අසුරින්දක භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයාට ඇසෙන්නට ලැබුණි. ඔහු කෝපයටත් අප්‍රසාදයටත් පත්ව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නොහොබිනා වූ පරුෂ වචනයෙන් ආක්‍රෝශ පරිභව කළේය. මෙසේ කළත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව වැඩසිටි සේක. එවිට අසුරින්දක භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ශ්‍රමණය, ඔබ පැරදුණෙහිය! ශ්‍රමණය, ඔබ පැරදුණෙහිය!”

‘‘Jayaṃ ve maññati bālo, vācāya pharusaṃ bhaṇaṃ;

Jayañcevassa taṃ hoti, yā titikkhā vijānato.

“පරුෂ වචන පවසන අඥානයා එමඟින් තමා ජය ගත් බව සිතයි. එහෙත් සැබෑ ජයග්‍රහණය හිමි වන්නේ (ක්‍රෝධයෙහි ආදීනව) දන්නා වූ, ඉවසීම ඇති තැනැත්තාටමය.”

‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

“ක්‍රෝධ කරන්නාට පෙරළා ක්‍රෝධ කරන තැනැත්තා ඒ හේතුවෙන් තමාටම අයහපතක් කරගනී. ක්‍රෝධ කරන්නාට පෙරළා ක්‍රෝධ නොකරන තැනැත්තා දිනීමට අපහසු මහා සංග්‍රාමයක් ජය ගනී.”

‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

“අන්‍යයා ක්‍රෝධ කරන බව දැන, යමෙක් සිහි බුද්ධියෙන් යුතුව ශාන්ත වේද, ඔහු තමාගේත් අන්‍යයාගේත් යන දෙදෙනාගේම යහපත පිණිස හැසිරෙන්නෙකි.”

‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.

“තමාගේත් අන්‍යයාගේත් යන දෙදෙනාගේම (ක්‍රෝධය නමැති රෝගය) සුවපත් කරන්නා වූ ඔහු කෙරෙහි ධර්මයෙහි අදක්ෂ අඥාන ජනයෝ ‘මොහු මෝඩයෙකි’ යි සිතති.”

Evaṃ vutte, asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

මෙසේ වදාළ කල අසුරින්දක භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “පින්වත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ...” ආයුෂ්මත් භාරද්වාජයන් වහන්සේ රහතන් වහන්සේලා අතරින් එක් නමක් වූහ.

4. Bilaṅgikasuttaṃ

4. බිලංගික සූත්‍රය

190. Ekaṃ [Pg.166] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho bilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha kho bhagavā bilaṅgikassa bhāradvājassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya bilaṅgikaṃ bhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

190. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ලේනකුලීන වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එවිට භාරද්වාජ ගෝත්‍රයට අයත් බ්‍රාහ්මණයෙකු ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සමීපයෙහි ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූ බව බිලංගික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයාට ඇසුණි. ඔහු කිපී නොසතුටු සිතින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, නිහඬව එකත්පසෙක සිට ගත්තේය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බිලංගික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයාගේ සිතෙහි උපන් අදහස සිය සිතින් දැන, බිලංගික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Yo appaduṭṭhassa narassa dussati,Suddhassa posassa anaṅgaṇassa;

Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’’ti.

"යමෙක් වරදක් නැති, පිරිසිදු වූ, කෙලෙස් රහිත තැනැත්තාට ද්‍රෝහි වෙයිද, සුළඟට විරුද්ධව දැමූ සියුම් දූවිල්ලක් මෙන් ඒ පව ඒ අඥානයා කරාම පෙරළා පැමිණෙයි."

Evaṃ vutte, vilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, බිලංගික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි... (පෙ)... අවබෝධ කළේය. ආයුෂ්මත් භාරද්වාජයන් වහන්සේද රහතන් වහන්සේලා අතරින් එක්නමක් වූ සේක."

5. Ahiṃsakasuttaṃ

5. අහිංසක සූත්‍රය

191. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahiṃsakāhaṃ, bho gotama, ahiṃsakāhaṃ, bho gotamā’’ti.

191. සැවැත් නුවරදීය. එවිට අහිංසක භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ අහිංසක භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මම අහිංසකයෙක්මි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මම අහිංසකයෙක්මි."

‘‘Yathā nāmaṃ tathā cassa, siyā kho tvaṃ ahiṃsako;

Yo ca kāyena vācāya, manasā ca na hiṃsati;

Sa ve ahiṃsako hoti, yo paraṃ na vihiṃsatī’’ti.

"නාමයට අනුකූලව ඔබගේ ක්‍රියාවත් පවතින්නේ නම්, ඔබ සැබවින්ම අහිංසකයෙකු විය හැකිය. යමෙක් කයින්, වචනයෙන් හෝ සිතින් හිංසා නොකරයිද, අන්‍යන්ට පීඩා නොකරන ඒ තැනැත්තාම සැබෑ අහිංසකයා වෙයි."

Evaṃ vutte, ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā ahiṃsakabhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, අහිංසක භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි... (පෙ)... අවබෝධ කළේය. ආයුෂ්මත් අහිංසක භාරද්වාජයන් වහන්සේද රහතන් වහන්සේලා අතරින් එක්නමක් වූ සේක."

6. Jaṭāsuttaṃ

6. ජටා සූත්‍රය

192. Sāvatthinidānaṃ[Pg.167]. Atha kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

192. සැවැත් නුවරදීය. එවිට ජටා භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ ජටා භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Antojaṭā bahijaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā;

Taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭa’’nti.

"ඇතුළතත් අවුලකි, පිටතත් අවුලකි. මුළු ලෝක සත්වයාම මේ අවුලෙන් වෙලී සිටිති. ගෞතමයන් වහන්ස, මම ඔබ වහන්සේගෙන් මෙය විමසමි. කවරෙක් මේ අවුල නිරවුල් කරන්නේද?"

‘‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ;

Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ.

"සීලයෙහි පිහිටි, නුවණැති, සමාධිය සහ ප්‍රඥාව වඩන්නා වූ, කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, තැන්පත් නුවණ ඇති මහණ තෙමේ මේ අවුල නිරවුල් කරයි."

‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;

Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā.

"යම් රහතන් වහන්සේලාගේ රාගය, ද්වේෂය සහ අවිද්‍යාව පහව ගියේද, ක්ෂීණාශ්‍රව වූ ඒ රහතන් වහන්සේලා විසින් අවුල නිරවුල් කරන ලදී."

‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;

Paṭighaṃ rūpasaññā ca, etthesā chijjate jaṭā’’ti.

"යම් නිවනක නාමයත් රූපයත් සහමුලින්ම නිරුද්ධ වන්නේද, පටිඝ සංඥාව හා රූප සංඥාවත් නිරුද්ධ වන්නේද, එහිදී මේ අවුල සිඳී යයි."

Evaṃ vutte, jaṭābhāradvājo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, ජටා භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි... (පෙ)... ආයුෂ්මත් භාරද්වාජයන් වහන්සේද රහතන් වහන්සේලා අතරින් එක්නමක් වූ සේක."

7. Suddhikasuttaṃ

7. ශුද්ධික සූත්‍රය

193. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ ajjhabhāsi –

193. සැවැත් නුවරදීය. එවිට ශුද්ධික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ ශුද්ධික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මේ ගාථාව පැවසීය:

‘‘Na brāhmaṇo sujjhati koci, loke sīlavāpi tapokaraṃ;

Vijjācaraṇasampanno, so sujjhati na aññā itarā pajā’’ti.

"ලොව කිසිදු බ්‍රාහ්මණයෙක් සීලවන්ත වූ පමණින් හෝ තපස් රැකි පමණින් පිරිසිදු නොවෙයි. විද්‍යාචරණ සම්පන්න වූ තැනැත්තාම පිරිසිදු වෙයි. සෙසු ලෝක සත්වයා පිරිසිදු නොවෙයි."

‘‘Bahumpi palapaṃ jappaṃ, na jaccā hoti brāhmaṇo;

Antokasambu saṅkiliṭṭho, kuhanaṃ upanissito.

"වේද මන්ත්‍ර බොහෝ ගණනක් කියවූ පමණින් කෙනෙකු ජාතියෙන් බ්‍රාහ්මණයෙකු නොවේ. ඇතුළත කෙලෙස් කුණු පිරුණු, කිලිටු වූ, මායාවන්ගෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා බ්‍රාහ්මණයෙක් නොවේ."

‘‘Khattiyo [Pg.168] brāhmaṇo vesso, suddo caṇḍālapukkuso;

Āraddhavīriyo pahitatto, niccaṃ daḷhaparakkamo;

Pappoti paramaṃ suddhiṃ, evaṃ jānāhi brāhmaṇā’’ti.

"ක්ෂත්‍රිය වේවා, බ්‍රාහ්මණ වේවා, වෛශ්‍ය වේවා, ශුද්‍ර වේවා, චණ්ඩාල හෝ කුණු කසළ අදින ජාතියක වේවා, යමෙක් ඇරඹූ වීර්යය ඇතිව, නිවනට යොමු වූ සිතින්, නිබඳව දැඩි උත්සාහයෙන් යුක්ත වෙයිද, ඔහු උතුම් පිරිසිදු බවට පැමිණෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මෙය මෙසේම දැනගන්න."

Evaṃ vutte, suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, ශුද්ධික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි... (පෙ)... ආයුෂ්මත් භාරද්වාජයන් වහන්සේද රහතන් වහන්සේලා අතරින් එක්නමක් වූ සේක."

8. Aggikasuttaṃ

8. අග්ගික සූත්‍රය

194. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa sappinā pāyaso sannihito hoti – ‘‘aggiṃ juhissāmi, aggihuttaṃ paricarissāmī’’ti.

194. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ලේනකුලීන වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල අග්ගික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා 'ගින්න පිදීමටත්, අග්නි හෝමය ඉටු කිරීමටත්' සිතා ගිතෙල් මිශ්‍ර කිරිපිඬු සූදානම් කරගෙන සිටියේය.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Rājagahe sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. Disvāna bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරුවෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන රජගහනුවර පිඬුසිඟා වැඩම කළ සේක. රජගහනුවර අනුපිළිවෙළින් පිඬුසිඟා වඩින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අග්ගික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයාගේ නිවසට පැමිණ එකත්පසෙක වැඩ සිටි සේක. අග්ගික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා පිඬුසිඟා වැඩ සිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැක, ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Tīhi vijjāhi sampanno, jātimā sutavā bahū;

Vijjācaraṇasampanno, somaṃ bhuñjeyya pāyasa’’nti.

“ත්‍රිවිද්‍යාවෙන් යුත්, උසස් උපතක් ඇති, බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති, විද්‍යාචරණ ධර්මයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ තැනැත්තාම මෙම කිරිපිඬු දානය අනුභව කිරීමට සුදුසුය.”

‘‘Bahumpi palapaṃ jappaṃ, na jaccā hoti brāhmaṇo;

Antokasambu saṃkiliṭṭho, kuhanāparivārito.

“බොහෝ මන්ත්‍ර ජප කළද, කිලුටු වූ කෙලෙස් ඇතුළත දරා සිටින, වංචාවෙන් පිරි පිරිවර පිරිවරා සිටින තැනැත්තා හුදෙක් උපතින් පමණක් බ්‍රාහ්මණයෙකු නොවේ.”

‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyañca passati;

Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni.

“යම් මුනිවරයෙක් පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ (පූර්වේනිවාසානුස්සති ඥානයෙන්) දනීද, දෙව්ලොව හා අපාය දකීද, ජාතිය ක්ෂය කළ රහත් බවට පත් වූයේද, ඒ විශිෂ්ඨ ඥානයෙන් නිමාවට පත් වූ තැනැත්තාම සැබෑ මුනිවරයායි.”

‘‘Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo;

Vijjācaraṇasampanno, somaṃ bhuñjeyya pāyasa’’nti.

“මෙම ත්‍රිවිද්‍යාවන්ගෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාම තෙවිජ්ජ (ත්‍රිවිද්‍යාලාභී) බ්‍රාහ්මණයා වෙයි. විද්‍යාචරණ ධර්මයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ ඒ බ්‍රාහ්මණයාම මෙම කිරිපිඬු දානය අනුභව කිරීමට සුදුසුය.”

‘‘Bhuñjatu bhavaṃ gotamo. Brāhmaṇo bhava’’nti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙය වළඳන සේක්වා. ඔබ වහන්සේ සැබෑ බ්‍රාහ්මණයෙකි.”

‘‘Gāthābhigītaṃ [Pg.169] me abhojaneyyaṃ,Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;

Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

“බමුණ, ගාථා කියා ලබාගත් දෙය වැළඳීම මට නුසුදුසුය. නිවැරදි දැක්ම ඇති බුදුවරුන්ගේ ධර්මය මෙය නොවේ. ගාථා කියා ලබාගත් දේ බුදුවරු ප්‍රතික්ෂේප කරති. බමුණ, සද්ධර්මය පවතින කල්හි, දැහැමිව ජීවත් වන බුදුවරුන්ගේ ජීවන වෘත්තිය මෙයයි.”

‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;

Annena pānena upaṭṭhahassu,Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti.

“සියලු ගුණයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ, කළ යුතු දේ නිම කළ, කෙලෙස් නැසූ, පසුතැවීම් සංසිඳුණු මහා මුනිවරයෙකුට වෙනත් ආහාර පානයෙන් උපස්ථාන කරන්න. පින් කැමති තැනැත්තාට එවන් උත්තමයා උතුම් පින්කෙතක් බඳුය.”

Evaṃ vutte, aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā aggikabhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, අග්ගිකභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි... (පෙ)... ආයුෂ්මත් අග්ගිකභාරද්වාජයන් වහන්සේද රහතන් වහන්සේලා අතරින් එක්නමක් වූහ.”

9. Sundarikasuttaṃ

9. සුන්දරික සූත්‍රය

195. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati sundarikāya nadiyā tīre. Tena kho pana samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo sundarikāya nadiyā tīre aggiṃ juhati, aggihuttaṃ paricarati. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo aggiṃ juhitvā aggihuttaṃ paricaritvā uṭṭhāyāsanā samantā catuddisā anuvilokesi – ‘‘ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhuñjeyyā’’ti? Addasā kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle sasīsaṃ pārutaṃ nisinnaṃ. Disvāna vāmena hatthena habyasesaṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena kamaṇḍaluṃ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa padasaddena sīsaṃ vivari. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo ‘muṇḍo ayaṃ bhavaṃ, muṇḍako ayaṃ bhava’nti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘muṇḍāpi hi idhekacce brāhmaṇā bhavanti; yaṃnūnāhaṃ taṃ upasaṅkamitvā jātiṃ puccheyya’nti.

195. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝසල ජනපදයෙහි සුන්දරිකා නදිය අසල වැඩසිටි සේක. එකල්හි සුන්දරිකභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා සුන්දරිකා නදී තීරයෙහි ගිනි පුදමින් (අග්නි හෝත්‍රය) පවත්වමින් සිටියේය. ඔහු යාගය අවසන් කොට, 'මෙම ඉතිරි වූ යාග බත කවරෙකු අනුභව කරන්නේදැයි' සතර දිග බැලීය. එවිට එක්තරා රුක් සෙවණක හිස දක්වා සිවුර පොරවාගෙන වැඩසිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේව ඔහු දැක්කේය. දැක, වම් අතින් යාග බත ද දකුණු අතින් කෙණ්ඩිය ද ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බමුණාගේ පා හඬ ඇසී හිස විවෘත කළ සේක. එවිට බමුණා 'මොහු මුඩු මහණෙකි, මොහු මුඩු මහණෙකි'යි සිතා ආපසු හැරී යාමට සිතුණි. එහෙත් ඔහුට මෙසේ සිතුණි: 'මේ ලොව ඇතැම් බ්‍රාහ්මණයෝද හිස මුඩු කරති. මම ඔහු වෙත ගොස් ජාතිය (කුලය) විමසුවහොත් හොඳය.'

Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘kiṃjacco bhava’nti?

ඉන්පසු සුන්දරිකභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'භවත් තෙමේ කිනම් ජාතියක (කුලයක) කෙනෙක්ද?'

‘‘Mā [Pg.170] jātiṃ puccha caraṇañca puccha,Kaṭṭhā have jāyati jātavedo;

Nīcākulīnopi muni dhitimā,Ājānīyo hoti hirīnisedho.

“බමුණ, ජාතිය (කුලය) ගැන නොවිමසා හැසිරීම (ගුණධර්ම) ගැන විමසන්න. ඕනෑම දර කැබැල්ලකින් ගින්න හටගනී. එමෙන්ම පහත් යැයි සම්මත කුලයක වුවද ඉපදී, ධෛර්යවන්ත වූ, පවට ලැජ්ජා ඇති, උතුම් ගුණ දන්නා මුනිවරයා ආජානීය උත්තමයෙක් වෙයි.”

‘‘Saccena danto damasā upeto,Vedantagū vusitabrahmacariyo;

Yaññopanīto tamupavhayetha,Kālena so juhati dakkhiṇeyye’’ti.

“සත්‍යයෙන් දමනය වූ, ඉන්ද්‍රිය දමනයෙන් යුත්, චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කළ, බඹසර වැස නිම කළ, යාගයට (පූජාවට) සුදුසු ඒ උත්තමයාට සුදුසු කලෙහි ආරාධනා කළ යුතුය. පුණ්‍ය අපේක්ෂාවෙන් ඔහුට දන් දෙන තැනැත්තා උතුම් පින්කෙතට පූජා කළා වෙයි.”

‘‘Addhā suyiṭṭhaṃ suhutaṃ mama yidaṃ,Yaṃ tādisaṃ vedagumaddasāmi;

Tumhādisānañhi adassanena,Añño jano bhuñjati habyasesa’’nti.

“එවැනි විද්‍යාඥානයන්ගේ කෙළවර දුටු උත්තමයෙකු දැකීමට ලැබීම නිසා සැබවින්ම මාගේ මෙම යාගය සාර්ථක විය, මැනවින් පූජා කරන ලද්දක් විය. ඔබ වහන්සේ වැනි උත්තමයන් දැකීමට නොලැබීම නිසා මීට පෙර අන්‍යයෝ මෙම යාග බත අනුභව කළහ.”

‘‘Bhuñjatu bhavaṃ gotamo. Brāhmaṇo bhava’’nti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙය වළඳන සේක්වා. ඔබ වහන්සේ සැබෑ බ්‍රාහ්මණයෙකි.”

‘‘Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;

Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

“බමුණ, ගාථා කියා ලබාගත් දෙය වැළඳීම මට නුසුදුසුය. නිවැරදි දැක්ම ඇති බුදුවරුන්ගේ ධර්මය මෙය නොවේ. ගාථා කියා ලබාගත් දේ බුදුවරු ප්‍රතික්ෂේප කරති. බමුණ, සද්ධර්මය පවතින කල්හි, දැහැමිව ජීවත් වන බුදුවරුන්ගේ ජීවන වෘත්තිය මෙයයි.”

‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;

Annena pānena upaṭṭhahassu,Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti.

“සියලු ගුණයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ, කළ යුතු දේ නිම කළ, කෙලෙස් නැසූ, පසුතැවීම් සංසිඳුණු මහා මුනිවරයෙකුට වෙනත් ආහාර පානයෙන් උපස්ථාන කරන්න. පින් කැමති තැනැත්තාට එවන් උත්තමයා උතුම් පින්කෙතක් බඳුය.”

‘‘Atha kassa cāhaṃ, bho gotama, imaṃ habyasesaṃ dammī’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yasseso habyaseso bhutto sammā pariṇāmaṃ gaccheyya aññatra, brāhmaṇa, tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā. Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, taṃ habyasesaṃ appaharite vā chaḍḍehi appāṇake vā udake opilāpehī’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මම මේ යාග බත කාහට දෙම්ද?” “බමුණ, තථාගතයන් වහන්සේ හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකු හැරුණු කොට, දෙවියන්, මරුන්, බඹුන් සහිත ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් හා මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව අතර ද මෙය අනුභව කොට මැනවින් දිරවාගත හැකි කිසිවෙකු මම නොදකිමි. එබැවින් බමුණ, ඔබ මෙය නිල් තණකොළ නැති තැනක දමන්න, නැතහොත් සතුන් නැති ජලයෙහි ගිල්වන්න.”

Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo taṃ habyasesaṃ appāṇake udake opilāpesi. Atha kho so habyaseso udake pakkhitto cicciṭāyati [Pg.171] ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati. Seyyathāpi nāma phālo divasaṃsantatto udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati; evameva so habyaseso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati.

ඉන්පසු සුන්දරිකභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා ඒ යාග බත සතුන් නැති ජලයෙහි දැමීය. එවිට ජලයෙහි දමන ලද ඒ යාග බත 'චිචිට්' 'චිටිචිට්' යන හඬ නගමින් හාත්පසින් දුම් දමන්නට විය. මුළු දවසක් ගින්නෙන් රත් වූ නගුල් හීයක යකඩයක් ජලයෙහි දැමූ විට 'චිචිට්' 'චිටිචිට්' යන හඬ නගමින් හාත්පසින් දුම් දමන්නාක් මෙන්ම, ඒ යාග බත ද ජලයෙහි දැමූ විට ශබ්ද කරමින් දුම් දැමීය.

Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho sundarikabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā gāthāhi ajjhabhāsi –

එකල්හි සුන්දරිකභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා සංවේගයට පත්ව, ඇඟ ලොමුදැහැගන්වාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි ඒ සුන්දරිකභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගාථාවලින් මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Mā brāhmaṇa dāru samādahāno,Suddhiṃ amaññi bahiddhā hi etaṃ;

Na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti,Yo bāhirena parisuddhimicche.

‘බ්‍රාහ්මණය, දර දල්වා පූජා පැවැත්වීමෙන් පිරිසිදු බවක් ලැබේ යැයි නොසිතන්න, මන්ද මෙය බාහිර ක්‍රියාවකි. බාහිර දෙයින් පිරිසිදු වීමට කැමති තැනැත්තාට ඉන් පිරිසිදු බවක් ලැබෙන බව ප්‍රඥාවන්තයෝ නොකියති.

‘‘Hitvā ahaṃ brāhmaṇa dārudāhaṃAjjhattamevujjalayāmi jotiṃ;

Niccagginī niccasamāhitatto,Arahaṃ ahaṃ brahmacariyaṃ carāmi.

බ්‍රාහ්මණය, දර දැවීමේ පූජාව අතහැර මම තමා තුළම (ඥාන) ගින්න දල්වන්නෙමි. නිරතුරුව දැල්වෙන ගින්නක් ඇති, මනාකොට සමාහිත සිත් ඇති, රහතන් වහන්සේ නමක වූ මම උතුම් බඹසර හැසිරෙමි.

‘‘Māno hi te brāhmaṇa khāribhāro,Kodho dhumo bhasmani mosavajjaṃ;

Jivhā sujā hadayaṃ jotiṭhānaṃ,Attā sudanto purisassa joti.

බ්‍රාහ්මණය, ඔබේ මානය ඔබ කර තබා ගත් බරකි, ක්‍රෝධය දුමයි, මුසාවාදය අළුයි. (මාගේ) දිව හැන්දයි, හදවත ගිනි තැබීමේ ස්ථානයයි, මැනවින් දමනය කළ සිත මිනිසාගේ ආලෝකයයි.’

‘‘Dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho,Anāvilo sabbhi sataṃ pasattho;

Yattha have vedaguno sinātā,Anallagattāva taranti pāraṃ.

“බ්‍රාහ්මණය, ධර්මය යනු ශීලය නමැති තොටුපළ ඇති, නොකැළඹුණා වූ, සත්පුරුෂයන් විසින් සත්පුරුෂයන්ට පසසන ලද විලකි. යම් විලක සැබවින්ම රහතන් වහන්සේලා ස්නානය කොට, කෙලෙස්වලින් තෙත් නොවූ ශරීර ඇත්තාහුම එතෙරට (නිවනට) පැමිණෙත්.”

‘‘Saccaṃ dhammo saṃyamo brahmacariyaṃ,Majjhe sitā brāhmaṇa brahmapatti;

Sa tujjubhūtesu namo karohi,Tamahaṃ naraṃ dhammasārīti brūmī’’ti.

“සත්‍යය ද ධර්මය ද ඉන්ද්‍රිය සංයමය ද බ්‍රහ්මචරියාව ද යන මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව උතුම් රහත් බවට පැමිණීම පිණිස පවතී. බ්‍රාහ්මණය, ඔබ ඒ ඍජු වූ රහතන් වහන්සේලාට නමස්කාර කරන්න. ඒ පුද්ගලයා ධර්මය සාරය කොට ඇත්තෙකැයි මම පවසමි.”

Evaṃ [Pg.172] vutte, sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, සුන්දරික භාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ...පෙ... ආයුෂ්මත් භාරද්වාජයන් වහන්සේ ද රහතන් වහන්සේලා අතුරෙන් එක්නමක් වූහ.”

10. Bahudhītarasuttaṃ

10. බහුධීතර සූත්‍රය

196. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa catuddasa balībaddā naṭṭhā honti. Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo te balībadde gavesanto yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā addasa bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

196. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වනාන්තරයක වැඩවසන සේක. එසමයෙහි භාරද්වාජ ගෝත්‍රික එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙකුගේ ගොනුන් දහහතර දෙනෙකු නැති විය. ඉක්බිති ඒ බ්‍රාහ්මණයා එම ගොනුන් සොයමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි වනයට පැමිණියේය. එහිදී ඔහු පළඟක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය මැනවින් පිහිටුවාගෙන වැඩසිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැක උන්වහන්සේ සමීපයට ගොස් මෙම ගාථාවන් පැවසීය:

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, balībaddā catuddasa;

Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“සැබවින්ම මේ ශ්‍රමණයන් හට, අදට දින හයක් තිස්සේ නොපෙනෙන ගොනුන් දහහතර දෙනෙකු නැත. එහෙයින් මේ ශ්‍රමණයා සුවසේ වසයි.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, tilākhettasmi pāpakā;

Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“සැබවින්ම මේ ශ්‍රමණයන් හට, එක් පත්‍රයක් හෝ පත්‍ර දෙකක් පමණක් ඉතිරි වූ, විනාශයට පත් තල පඳුරු සහිත තල කුඹුරක් නැත. එහෙයින් මේ ශ්‍රමණයා සුවසේ වසයි.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā;

Ussoḷhikāya naccanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“සැබවින්ම මේ ශ්‍රමණයන් හට, හිස් අටුව තුළ උද්යෝගයෙන් නටන මීයන් නැත. එහෙයින් මේ ශ්‍රමණයා සුවසේ වසයි.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, santhāro sattamāsiko;

Uppāṭakehi sañchanno, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“සැබවින්ම මේ ශ්‍රමණයන් හට, සත් මසක් තිස්සේ පිරිසිදු නොකළ, පණුවන්ගෙන් ගැවසී ගත් තණ ඇතිරිල්ලක් නැත. එහෙයින් මේ ශ්‍රමණයා සුවසේ වසයි.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, vidhavā satta dhītaro;

Ekaputtā duputtā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“සැබවින්ම මේ ශ්‍රමණයන් හට, එක් පුතෙකු හෝ පුතුන් දෙදෙනෙකු බැගින් සිටින වැන්දඹු දූවරුන් සත් දෙනෙකු නැත. එහෙයින් මේ ශ්‍රමණයා සුවසේ වසයි.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, piṅgalā tilakāhatā;

Sottaṃ pādena bodheti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“සැබවින්ම මේ ශ්‍රමණයන් හට, ශරීරයෙහි ලප කැළැල් ඇති, නිදා සිටින විට පයින් ගසා පුබුදුවන බිරිඳක් නැත. එහෙයින් මේ ශ්‍රමණයා සුවසේ වසයි.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, paccūsamhi iṇāyikā;

Detha dethāti codenti, tenāyaṃ samaṇo sukhī’’ti.

“සැබවින්ම මේ ශ්‍රමණයන් හට, අලුයම් කාලයෙහි පැමිණ ‘ගෙවනු, ගෙවනු’ යයි පවසමින් චෝදනා කරන ණය හිමියෝ නැත. එහෙයින් මේ ශ්‍රමණයා සුවසේ වසයි.”

‘‘Na [Pg.173] hi mayhaṃ brāhmaṇa, balībaddā catuddasa;

Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම මට අදට දින හයක් තිස්සේ නොපෙනෙන ගොනුන් දහහතර දෙනෙකු නැත. බ්‍රාහ්මණය, එහෙයින් මම සුවසේ වසමි.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tilākhettasmi pāpakā;

Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම මට එක් පත්‍රයක් හෝ පත්‍ර දෙකක් පමණක් ඉතිරි වූ, විනාශයට පත් තල පඳුරු සහිත තල කුඹුරක් නැත. බ්‍රාහ්මණය, එහෙයින් මම සුවසේ වසමි.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā;

Ussoḷhikāya naccanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම මට හිස් අටුව තුළ උද්යෝගයෙන් නටන මීයන් නැත. බ්‍රාහ්මණය, එහෙයින් මම සුවසේ වසමි.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, santhāro sattamāsiko;

Uppāṭakehi sañchanno, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම මට සත් මසක් තිස්සේ පිරිසිදු නොකළ, පණුවන්ගෙන් ගැවසී ගත් තණ ඇතිරිල්ලක් නැත. බ්‍රාහ්මණය, එහෙයින් මම සුවසේ වසමි.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, vidhavā satta dhītaro;

Ekaputtā duputtā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම මට වැන්දඹු දූවරුන් සත් දෙනෙකු නැත. බ්‍රාහ්මණය, එහෙයින් මම සුවසේ වසමි.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, piṅgalā tilakāhatā;

Sottaṃ pādena bodheti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම මට නිදා සිටින විට පයින් ගසා පුබුදුවන බිරිඳක් නැත. බ්‍රාහ්මණය, එහෙයින් මම සුවසේ වසමි.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, paccūsamhi iṇāyikā;

Detha dethāti codenti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම මට අලුයම් කාලයෙහි පැමිණ ‘ගෙවනු, ගෙවනු’ යයි පවසමින් චෝදනා කරන ණය හිමියෝ නැත. බ්‍රාහ්මණය, එහෙයින් මම සුවසේ වසමි.”

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evameva bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! යම්සේ යටිකුරු කර තිබූ බඳුනක් උඩුකුරු කරන්නේද, වැසී තිබූ දෙයක් විවෘත කරන්නේද, මංමුළා වූවෙකුට මග පෙන්වන්නේද, ‘ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වා’ යයි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දල්වන්නේද, එලෙසම භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. මම භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ ද ධර්මය ද මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමි. මම භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද ද උපසම්පදාව ද ලබන්නට කැමැත්තෙමි.”

Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ [Pg.174] itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

භාරද්වාජ ගෝත්‍රයට අයත් ඒ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පැවිද්ද ලබා ගත්තේය, උපසම්පදාව ලබා ගත්තේය. උපසම්පදාව ලබා නොබෝ කලකින්ම ආයුෂ්මත් භාරද්වාජයන් වහන්සේ හුදෙකලාව, විවේකීව, අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් හා නිවනට මෙහෙයවූ සිත් ඇතිව වාසය කරන්නේ, යම් උතුම් අර්ථයක් සඳහා කුලපුත්‍රයන් මනාකොටම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේද, උත්තරීතර වූ ඒ බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගෙන එහි පැමිණ වාසය කළේය. “ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු කළ යුතු වෙනත් දෙයක් නැතැ”යි උන්වහන්සේ අවබෝධ කරගත්හ. ආයුෂ්මත් භාරද්වාජයන් වහන්සේද රහතන් වහන්සේලා අතර එක් නමක් වූහ.

Arahantavaggo paṭhamo.

පළමු වන අරහන්ත වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශ ගාථාව):

Dhanañjānī ca akkosaṃ, asurindaṃ bilaṅgikaṃ;

Ahiṃsakaṃ jaṭā ceva, suddhikañceva aggikā;

Sundarikaṃ bahudhītarena ca te dasāti.

ධනඤ්ජානී සූත්‍රය, අක්කෝස සූත්‍රය, අසුරින්ද සූත්‍රය, බිලංගික සූත්‍රය, අහිංසක සූත්‍රය, ජටා සූත්‍රය, සුද්ධික සූත්‍රය, අග්ගික සූත්‍රය, සුන්දරික සූත්‍රය සහ බහුධීතර සූත්‍රය යන සූත්‍ර දහය මෙහි ඇතුළත් වේ.

2. Upāsakavaggo

2. 2. උපාසක වර්ගය

1. Kasibhāradvājasuttaṃ

1. 1. කසි භාරද්වාජ සූත්‍රය

197. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati dakkhiṇāgirismiṃ ekanāḷāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa pañcamattāni naṅgalasatāni payuttāni honti vappakāle. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa kammanto tenupasaṅkami.

197. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ ජනපදයෙහි දක්ෂිණගිරි ප්‍රදේශයේ ඒකනාලා නම් බමුණු ගමෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි කසිභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයාගේ බීජ වපුරන සමය බැවින් නගුල් පන්සියයක් පමණ ගොනුන් යොදා සූදානම් කර තිබුණි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පෙරවා, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන කසිභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා වැඩ කරන ස්ථානයට වැඩම කළ සේක.

Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa parivesanā vattati. Atha kho bhagavā yena parivesanā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. Disvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmi. Tvampi, samaṇa, kasassu ca vapassu ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjassū’’ti. ‘‘Ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’’ti. Na kho mayaṃ passāma bhoto gotamassa yugaṃ vā naṅgalaṃ vā phālaṃ vā pācanaṃ vā balībadde vā, atha ca pana bhavaṃ gotamo evamāha – ‘‘ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’’ti[Pg.175]. Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එකල්හි කසිභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා විසින් ආහාර බෙදාදීම සිදු කරමින් පැවතියේය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආහාර බෙදාදෙන ඒ ස්ථානයට වැඩම කොට එක් පසෙක වැඩ සිටි සේක. කසිභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා පිණ්ඩපාතය සඳහා වැඩ සිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දුටුවේය. දැක භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය. “ශ්‍රමණයන් වහන්ස, මම සී සාමි, වපුරමි; සී සා වපුරා ආහාර අනුභව කරමි. ශ්‍රමණයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේද සී සෑ යුතුය, වැපිරිය යුතුය; සී සා වපුරා ආහාර අනුභව කළ යුතුය.” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, “බ්‍රාහ්මණය, මමද සී සාමි, වපුරමි; සී සා වපුරා ආහාර අනුභව කරමි”යි වදාළ සේක. “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ වියගසක් හෝ නගුලක් හෝ නගුල් තලයක් හෝ කෙවිටක් හෝ ගොනුන් හෝ අප දකින්නේ නැත. එසේ වුවත් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ 'මමද සී සාමි, වපුරමි; සී සා වපුරා අනුභව කරමි'යි පවසන සේක.” එවිට කසිභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය.

‘‘Kassako paṭijānāsi, na ca passāmi te kasiṃ;

Kassako pucchito brūhi, kathaṃ jānemu taṃ kasi’’nti.

“ඔබ වහන්සේ ගොවියෙකු යැයි පිළිගන්නා නමුත්, ඔබ වහන්සේගේ සී සෑමක් අප දකින්නේ නැත. ගොවියෙකු යැයි විමසූ විට ඔබ වහන්සේගේ ඒ සී සෑම ගැන වදාරන සේක්වා. ඔබ වහන්සේගේ ඒ සී සෑම අප කෙසේ නම් වටහා ගනිමුද?”

‘‘Saddhā bījaṃ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṃ;

Hirī īsā mano yottaṃ, sati me phālapācanaṃ.

“ශ්‍රද්ධාව මාගේ බීජයයි, තපස (කෙලෙස් තැවීම) වැස්සයි, ප්‍රඥාව මගේ වියගස හා නගුලයි. හිරිය (පවට ඇති ලැජ්ජාව) නගුල් ඊසයයි, මනස රෑන වෙයි, සතිය මගේ නගුල් තලය හා කෙවිට වෙයි.”

‘‘Kāyagutto vacīgutto, āhāre udare yato;

Saccaṃ karomi niddānaṃ, soraccaṃ me pamocanaṃ.

“කයින් සංවර වූ, වචනයෙන් සංවර වූ, ආහාරයෙහි හා කුසෙහි පමණ දන්නා සුලු වූ මම, සත්‍යය නෙළන (පිරිසිදු කරන) උපකරණය කරමි. සෝරච්චය (ශාන්ත බව) මගේ වියගසෙන් මුදා හැරීම (යෝග විස්සජ්ජනය) වෙයි.”

‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ;

Gacchati anivattantaṃ, yattha gantvā na socati.

“වීරිය මාගේ බර අදින ගොනා වෙයි, එය මා යෝගක්ෂේම සංඛ්‍යාත නිවන කරා ගෙන යයි. කොතැනකට ගිය පසු ශෝක නොකරන්නේද, එතැනට (නිවනට) නොනැවතී එය ගමන් කරයි.”

‘‘Evamesā kasī kaṭṭhā, sā hoti amatapphalā;

Etaṃ kasiṃ kasitvāna, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

“මෙසේ මාගේ මේ සී සෑම සිදු කරනු ලැබේ. එය අමා මහ නිවන නම් වූ ඵලය ලබා දෙයි. මෙලෙස සී සෑ පසු සියලු දුකින් නිදහස් වන්නේය.”

‘‘Bhuñjatu bhavaṃ gotamo. Kassako bhavaṃ. Yañhi bhavaṃ gotamo amatapphalampi kasiṃ kasatī’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අනුභව කරන සේක්වා. භවතුන් වහන්සේ සැබෑ ගොවියෙකි. මක්නිසාද යත් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අමා මහ නිවන ඵලය කොට ඇති සී සෑමක් කරන බැවිනි.”

‘‘Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;

Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

“ගාථාවලින් වර්ණනා කර (දහම් දෙසා) ලබාගත් ආහාරය වැළඳීම මට නුසුදුසුය. බ්‍රාහ්මණය, නිවැරදිව දකින්නන්ට මෙය ධර්මය නොවේ. ගාථාවලින් වර්ණනා කර ලබාගත් ආහාරය බුදුවරයන් වහන්සේලා ප්‍රතික්ෂේප කරති. බ්‍රාහ්මණය, යම් තැනක ධර්මය පවතීද, එහිදී බුදුවරුන්ගේ පැවැත්ම මෙසේමය.”

‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;

Annena pānena upaṭṭhahassu,Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti.

“එහෙත්, කෙලෙස් මල දුරු කළ, ගුණ පිරි, මහේසී වූ, රහත් වූ, විපිළිසර බව සංසිඳුවූ අන්‍ය වූ උත්තමයාට ආහාර පානයෙන් උපස්ථාන කරන්න. මක්නිසාද යත්, පින් කැමති තැනැත්තාට උන්වහන්සේ උතුම් පින්කෙතක් වන බැවිනි.”

Evaṃ vutte, kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි කසිභාරද්වාජ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය. “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ...පෙ... අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා.”

2. Udayasuttaṃ

2. 2. උදය සූත්‍රය

198. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena udayassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Atha [Pg.176] kho udayo brāhmaṇo bhagavato pattaṃ odanena pūresi. Dutiyampi kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena udayassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami…pe… tatiyampi kho udayo brāhmaṇo bhagavato pattaṃ odanena pūretvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pakaṭṭhakoyaṃ samaṇo gotamo punappunaṃ āgacchatī’’ti.

198. සාවත්ථි නිදානයයි. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පෙරවා පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන උදය බ්‍රාහ්මණයාගේ නිවසට වැඩම කළ සේක. එවිට උදය බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පාත්‍රය බතින් පිරවීය. දෙවන දිනද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි වැඩම කොට උදය බ්‍රාහ්මණයාගේ නිවසට වැඩම කළ සේක. ...පෙ... තුන්වන වරටත් උදය බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පාත්‍රය බතින් පිරවූ අතර භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය. “මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ රසයට ගිජු වූවෙකු මෙන් නැවත නැවතත් වඩින සේක.”

‘‘Punappunañceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā;

Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ.

“නැවත නැවතත් බීජ වපුරති, නැවත නැවතත් දේවරාජයා වැසි වස්වයි, ගොවියෝ නැවත නැවතත් කෙත සී සාති, නැවත නැවතත් රටට ධාන්‍ය ලැබේ.”

‘‘Punappunaṃ yācakā yācayanti, punappunaṃ dānapatī dadanti;

Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ.

“යාචකයෝ නැවත නැවතත් යදිති, දානපතියෝ නැවත නැවතත් දන් දෙති, නැවත නැවතත් දන් දී දානපතියෝ නැවත නැවතත් ස්වර්ග ලෝකයට යති.”

‘‘Punappunaṃ khīranikā duhanti, punappunaṃ vaccho upeti mātaraṃ;

Punappunaṃ kilamati phandati ca, punappunaṃ gabbhamupeti mando.

“නොකඩවා කිරි දෙවන්නෝ නැවත නැවතත් කිරි දෙවති. වස්සා නැවත නැවතත් මව වෙත යයි. නැවත නැවතත් (සත්ත්වයා) වෙහෙසටත් වෙව්ලීමටත් පත් වෙයි. අඥාන පුද්ගලයා නැවත නැවතත් මව්කුසකට පැමිණෙයි.”

‘‘Punappunaṃ jāyati mīyati ca, punappunaṃ sivathikaṃ haranti;

Maggañca laddhā apunabbhavāya, na punappunaṃ jāyati bhūripañño’’ti.

“නැවත නැවතත් උපදියි, මිය යයි. නැවත නැවතත් (මළ සිරුර) සොහොනට ගෙන යති. එහෙත් පුනර්භවයක් ඇති නොවීම පිණිස මඟ (නිවන) ලබන්නා වූ මහා ප්‍රඥාවන්තයා නැවත නැවතත් නූපදියි.”

Evaṃ vutte, udayo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, උදය බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරය... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා!”

3. Devahitasuttaṃ

3. දේවහිත සූත්‍රය

199. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā vātehābādhiko hoti; āyasmā ca upavāṇo bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ upavāṇaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, upavāṇa, uṇhodakaṃ jānāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā upavāṇo bhagavato paṭissutvā nivāsetvā pattacīvaramādāya yena devahitassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho devahito brāhmaṇo āyasmantaṃ upavāṇaṃ tuṇhībhūtaṃ ekamantaṃ ṭhitaṃ. Disvāna āyasmantaṃ upavāṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

199. සැවැත් නුවරදීය. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වාත රෝගයකින් පීඩා විඳිමින් සිටි සේක. ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ උපස්ථායකයා වූහ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන් අමතා, “උපවාණ, මට උණුපැන් ටිකක් සොයා දෙන්න” යැයි වදාළ සේක. “එසේය ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, සිවුරු හැඳ පොරවා පාත්‍රය ද රැගෙන දේවහිත බ්‍රාහ්මණයාගේ නිවස කරා වැඩම කළහ. එහි වැඩම කර නිහඬව එකත්පස්ව වැඩසිටියහ. දේවහිත බ්‍රාහ්මණයා නිහඬව එකත්පස්ව වැඩසිටින ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන් දැක මෙසේ ගාථාවකින් විමසීය:

‘‘Tuṇhībhūto [Pg.177] bhavaṃ tiṭṭhaṃ, muṇḍo saṅghāṭipāruto;

Kiṃ patthayāno kiṃ esaṃ, kiṃ nu yācitumāgato’’ti.

“හිස මුඩු කළ, සඟළ සිවුරු දැරූ, නිහඬව සිටින ඔබ වහන්සේ කුමක් පතමින්, කුමක් සොයමින්, කුමක් ඉල්ලන්නට මෙහි වැඩම කළ සේක්ද?”

‘‘Arahaṃ sugato loke, vātehābādhiko muni;

Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa.

“ලෝකයෙහි අරහත් වූ, සුගත වූ, මුණිවර වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ වාත රෝගයකින් පීඩා විඳින සේක. බ්‍රාහ්මණය, ඉදින් ඔබ සතුව උණුපැන් තිබේ නම් එය ඒ මුණිවරයාණන් වහන්සේට පූජා කරන්න.”

‘‘Pūjito pūjaneyyānaṃ, sakkareyyāna sakkato;

Apacito apaceyyānaṃ, tassa icchāmi hātave’’ti.

“පිදිය යුත්තන් විසින් පුදන ලද, සත්කාර කළ යුත්තන් විසින් සත්කාර කරන ලද, ගරු කළ යුත්තන් විසින් ගරු කරන ලද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා ගෙනයාමට මම (ඒ උණුපැන්) කැමැත්තෙමි.”

Atha kho devahito brāhmaṇo uṇhodakassa kājaṃ purisena gāhāpetvā phāṇitassa ca puṭaṃ āyasmato upavāṇassa pādāsi. Atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ uṇhodakena nhāpetvā uṇhodakena phāṇitaṃ āloletvā bhagavato pādāsi. Atha kho bhagavato ābādho paṭippassambhi.

එවිට දේවහිත බ්‍රාහ්මණයා පුරුෂයෙකු ලවා උණුපැන් කදක් ද බෙහෙත් සකුරු මල්ලක් ද ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරුන්ට පූජා කළේය. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් උපවාණ තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත වැඩම කර, භාග්‍යවතුන් වහන්සේව උණුපැන්වලින් නාවා, උණුපැන්හි බෙහෙත් සකුරු දිය කර භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පූජා කළහ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ රෝගය සංසිඳුණි.

Atha kho devahito brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho devahito brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට දේවහිත බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචී කතාවල නිරත විය. සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව හුන් දේවහිත බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ගාථාවකින් මෙසේ විමසීය:

‘‘Kattha dajjā deyyadhammaṃ, kattha dinnaṃ mahapphalaṃ;

Kathañhi yajamānassa, kathaṃ ijjhati dakkhiṇā’’ti.

“දෙය්‍යධර්මයන් දිය යුත්තේ කොතැනටද? දෙන ලද දෙයෙහි මහත් ඵල ලැබෙන්නේ කොතැනකදීද? දන් දෙන තැනැත්තාගේ දක්ෂිණාව සමෘද්ධිමත් වන්නේ කෙසේද?”

‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyañca passati;

Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni.

“යම් මුණිවරයෙක් පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ දනීද, ස්වර්ගය හා අපාය දකීද, ජාතික්ෂය (අරහත් ඵලය) කරා පැමිණියේද, විශිෂ්ට ඥානයෙන් කෙළවරට පත් වූයේද;”

‘‘Ettha dajjā deyyadhammaṃ, ettha dinnaṃ mahapphalaṃ;

Evañhi yajamānassa, evaṃ ijjhati dakkhiṇā’’ti.

“දෙය්‍යධර්මය පූජා කළ යුත්තේ එවැනි (රහතන් වහන්සේ) නමකටය. එවැනි උතුමෙකුට දෙන ලද දෙය මහත් ඵල මහානිසංස වේ. දන් දෙන තැනැත්තාගේ දක්ෂිණාව සමෘද්ධිමත් වන්නේ එලෙසිනි.”

Evaṃ vutte, devahito brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, දේවහිත බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරය... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා!”

4. Mahāsālasuttaṃ

4. මහාසාස සූත්‍රය

200. Sāvatthinidānaṃ[Pg.178]. Atha kho aññataro brāhmaṇamahāsālo lūkho lūkhapāvuraṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ brāhmaṇamahāsālaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kinnu tvaṃ, brāhmaṇa, lūkho lūkhapāvuraṇo’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama, cattāro puttā. Te maṃ dārehi saṃpuccha gharā nikkhāmentī’’ti. ‘‘Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, imā gāthāyo pariyāpuṇitvā sabhāyaṃ mahājanakāye sannipatite puttesu ca sannisinnesu bhāsassu –

200. සැවැත් නුවරදීය. එකල්හි එක්තරා වයෝවෘද්ධ, කිළිටු රළු ඇඳුම් හැඳි මහාසාල බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචී කතාවෙහි නිරත විය. සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව හුන් ඒ මහාසාල බ්‍රාහ්මණයාගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසූ සේක: “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ මෙතරම් වයෝවෘද්ධව, කිළිටි රළු වස්ත්‍ර හැඳ සිටින්නේ ඇයි?” “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙහි මට පුතුන් සතර දෙනෙක් සිටිති. ඔවුන් තම භාර්යාවන්ගේ බසට රැවටී මාව නිවසින් පන්නා දැමූහ.” “බ්‍රාහ්මණය, එසේ නම් ඔබ මේ ගාථාවන් ඉගෙනගෙන, මහා ජනයා රැස්ව සිටින සභාවේ ඔබේ පුතුන් ද වාඩි වී සිටින කල මෙසේ පවසන්න:”

‘‘Yehi jātehi nandissaṃ, yesañca bhavamicchisaṃ;

Te maṃ dārehi saṃpuccha, sāva vārenti sūkaraṃ.

“යම් පුතුන්ගේ උපතින් මම සතුටු වූයෙම්ද, යම් පුතුන්ගේ දියුණුවක් පැතූයෙම්ද, ඔවුහු තම භාර්යාවන්ගේ බසට රැවටී, බල්ලන් ඌරන් පන්නා දමන්නාක් මෙන් මාව නිවසින් පන්නා දමති.”

‘‘Asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare;

Rakkhasā puttarūpena, te jahanti vayogataṃ.

“පුතේ පුතේ කියා මා ඇමතූ ඒ අසත්පුරුෂ අධම පුතුන් ඇත්තෙන්ම පුත් වෙස් ගත් රක්ෂසයෝය. ඔවුහු මහලු වූ මාව අත්හැර දමති.”

‘‘Assova jiṇṇo nibbhogo, khādanā apanīyati;

Bālakānaṃ pitā thero, parāgāresu bhikkhati.

“වයසට ගිය, ප්‍රයෝජනයක් නැති අශ්වයෙකුට කෑම නොදී පන්නා දමන්නාක් මෙන්, මේ බාලයන්ගේ මහලු පියාට අනුන්ගේ ගෙවල්වල හිඟා කන්නට සිදුව ඇත.”

‘‘Daṇḍova kira me seyyo, yañce puttā anassavā;

Caṇḍampi goṇaṃ vāreti, atho caṇḍampi kukkuraṃ.

“මට නම් මෙකී අකීකරු පුතුන්ට වඩා මගේ සැරයටිය උතුම්ය. එය දරුණු ගවයෙකුගෙන් මෙන්ම දරුණු බල්ලෙකුගෙන් ද මාව ආරක්ෂා කරයි.”

‘‘Andhakāre pure hoti, gambhīre gādhamedhati;

Daṇḍassa ānubhāvena, khalitvā patitiṭṭhatī’’ti.

“අඳුරේදී මට පෙරටුගාමී වන්නේ එයයි. ගැඹුරු ජලයේදී මට පිහිට වන්නේ එයයි. සැරයටියේ ආනුභාවයෙන් මම ලිස්සා වැටුණත් නැවත කෙලින් සිටගන්නෙමි.”

Atha kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavato santike imā gāthāyo pariyāpuṇitvā sabhāyaṃ mahājanakāye sannipatite puttesu ca sannisinnesu abhāsi –

ඉක්බිති ඒ මහාසාල බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුයෙහි මේ ගාථාවන් ඉගෙනගෙන, මහා ජනයා රැස්ව සිටි සභාවේ සිය පුතුන් ද වාඩි වී සිටියදී මෙසේ පැවසීය:

‘‘Yehi jātehi nandissaṃ, yesañca bhavamicchisaṃ;

Te maṃ dārehi saṃpuccha, sāva vārenti sūkaraṃ.

“යම් පුතුන්ගේ උපතින් මම සතුටු වූයෙම්ද, යම් පුතුන්ගේ දියුණුවක් පැතූයෙම්ද, ඔවුහු තම භාර්යාවන්ගේ බසට රැවටී, බල්ලන් ඌරන් පන්නා දමන්නාක් මෙන් මාව නිවසින් පන්නා දමති.”

‘‘Asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare;

Rakkhasā puttarūpena, te jahanti vayogataṃ.

“පුතේ පුතේ කියා මා ඇමතූ ඒ අසත්පුරුෂ අධම පුතුන් ඇත්තෙන්ම පුත් වෙස් ගත් රක්ෂසයෝය. ඔවුහු මහලු වූ මාව අත්හැර දමති.”

‘‘Assova [Pg.179] jiṇṇo nibbhogo, khādanā apanīyati;

Bālakānaṃ pitā thero, parāgāresu bhikkhati.

“මහලු වූ ද, වැඩකට ගත නොහැකි වූ ද අශ්වයා ආහාර දෙන තැනින් ඉවත් කරනු ලැබේ. එලෙසම මෝඩ පුතුන්ගේ පියා වූ මහලු මා ද සියල්ල අහිමිව අනුන්ගේ නිවෙස්වල සිඟමන් යදියි.”

‘‘Daṇḍova kira me seyyo, yañce puttā anassavā;

Caṇḍampi goṇaṃ vāreti, atho caṇḍampi kukkuraṃ.

“නොහික්මුණු පුතුන්ට වඩා මගේ මේ සැරයටියම මට උතුම්ය. එය සැඩ ගොනා ද වළක්වයි, එසේම සැඩ බල්ලා ද වළක්වයි.”

‘‘Andhakāre pure hoti, gambhīre gādhamedhati;

Daṇḍassa ānubhāvena, khalitvā patitiṭṭhatī’’ti.

“අඳුරෙහි දී එය මට පෙරටු වෙයි, ගැඹුරු ජලයෙහි දී පිහිට වෙයි. සැරයටියේ ආනුභාවයෙන්, පය ලිස්සා වැටුණ ද යළි නැගී සිටිය හැකිය.”

Atha kho naṃ brāhmaṇamahāsālaṃ puttā gharaṃ netvā nhāpetvā paccekaṃ dussayugena acchādesuṃ. Atha kho so brāhmaṇamahāsālo ekaṃ dussayugaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayaṃ, bho gotama, brāhmaṇā nāma ācariyassa ācariyadhanaṃ pariyesāma. Paṭiggaṇhatu me bhavaṃ gotamo ācariyadhana’’nti. Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya. Atha kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

එවිට ඒ මහාසාල බ්‍රාහ්මණයාගේ පුත්‍රයෝ ඔහුව නිවසට කැඳවාගෙන ගොස්, නහවා, එක් එක්කෙනා වස්ත්‍ර යුගල බැගින් ඔහුට පිළිගැන්වූහ. ඉක්බිති ඒ මහාසාල බ්‍රාහ්මණයා එක් වස්ත්‍ර යුගලක් ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු සාමීචියෙහි යෙදී, සිහි කටයුතු වූ පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ මහාසාල බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන් වන අපි ගුරුවරයා වෙනුවෙන් ගුරු පූජාවක් (ගුරු ධනයක්) සොයන්නෙමු. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මාගේ මේ ගුරු පූජාව පිළිගන්නා සේක්වා." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුකම්පාව පෙරදැරිව එය පිළිගත් සේක. ඉක්බිති ඒ මහාසාල බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරය... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා."

5. Mānatthaddhasuttaṃ

5. මානත්ථද්ධ සූත්‍රය

201. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena mānatthaddho nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati. So neva mātaraṃ abhivādeti, na pitaraṃ abhivādeti, na ācariyaṃ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṃ abhivādeti. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Atha kho mānatthaddhassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ. Sace maṃ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi taṃ ālapissāmi. No ce maṃ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi nālapissāmī’’ti. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha kho bhagavā taṃ nālapi. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo – ‘nāyaṃ samaṇo [Pg.180] gotamo kiñci jānātī’ti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho bhagavā mānatthaddhassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya mānatthaddhaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

201. සාවත්ථි නිදානයයි. ඒ දිනවල මානත්ථද්ධ නම් වූ බ්‍රාහ්මණයෙක් සැවැත් නුවර වාසය කළේය. ඔහු තමාගේ මවට වඳින්නේ නැත, පියාට වඳින්නේ නැත, ගුරුවරයාට වඳින්නේ නැත, වැඩිමහල් සොහොයුරාට ද වඳින්නේ නැත. එසමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් පිරිසක් පිරිවරා ධර්ම දේශනා කරමින් සිටි සේක. එවිට මානත්ථද්ධ බ්‍රාහ්මණයාට මෙබඳු සිතිවිල්ලක් ඇති විය: "මේ ශ්‍රමණ ගෝතමයන් වහන්සේ මහත් පිරිසක් පිරිවරා ධර්මය දේශනා කරති. මම ද ශ්‍රමණ ගෝතමයන් වහන්සේ වෙත ගියහොත් මැනවි. ඉදින් ශ්‍රමණ ගෝතමයන් වහන්සේ මට කතා කළහොත්, මම ද උන්වහන්සේට කතා කරමි. ඉදින් ශ්‍රමණ ගෝතමයන් වහන්සේ මට කතා නොකළහොත්, මම ද උන්වහන්සේට කතා නොකරමි." ඉක්බිති මානත්ථද්ධ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, නිහඬව එකත්පස්ව සිටගත්තේය. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුට කතා නොකළ සේක. එවිට මානත්ථද්ධ බ්‍රාහ්මණයා, "මේ ශ්‍රමණ ගෝතමයන් කිසිවක් නොදනියි" යැයි සිතා එතැනින්ම ආපසු හැරී යාමට අදහස් කළේය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මානත්ථද්ධ බ්‍රාහ්මණයාගේ සිතෙහි උපන් සිතිවිල්ල තමන් වහන්සේගේ සිතින් දැන, මානත්ථද්ධ බ්‍රාහ්මණයාට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Na mānaṃ brāhmaṇa sādhu, atthikassīdha brāhmaṇa;

Yena atthena āgacchi, tamevamanubrūhaye’’ti.

"බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව තමාගේ අභිවෘද්ධිය (යහපත) සොයන්නෙකුට මානය (උඩඟුකම) යහපත් නොවේ. බ්‍රාහ්මණය, ඔබ යම් අර්ථයක් (අරමුණක්) පතා මෙහි පැමිණියේ ද, ඒ අර්ථයම වර්ධනය කරගන්න."

Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo – ‘‘cittaṃ me samaṇo gotamo jānātī’’ti tattheva bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘mānatthaddhāhaṃ, bho gotama, mānatthaddhāhaṃ, bho gotamā’’ti. Atha kho sā parisā abbhutacittajātā ahosi – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ayañhi mānatthaddho brāhmaṇo neva mātaraṃ abhivādeti, na pitaraṃ abhivādeti, na ācariyaṃ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṃ abhivādeti; atha ca pana samaṇe gotame evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karotī’ti. Atha kho bhagavā mānatthaddhaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, brāhmaṇa, uṭṭhehi, sake āsane nisīda. Yato te mayi cittaṃ pasanna’’nti. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo sake āsane nisīditvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට මානත්ථද්ධ බ්‍රාහ්මණයා, "ශ්‍රමණ ගෝතමයන් වහන්සේ මාගේ සිත දන්නා සේක" යැයි සිතා, එතැනම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද මූලයෙහි හිස තබා වැඳ වැටී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් මුඛයෙන් සිපගත්තේය; දෑතින් පිරිමැද්දේය; තමාගේ නම ද මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මම මානත්ථද්ධ වෙමි, භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මම මානත්ථද්ධ වෙමි." එවිට ඒ පිරිස මවිතයට පත්ව මෙසේ කීහ: "භවත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම ආශ්චර්යයකි! භවත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම අද්භූතයකි! මවට නොවඳින, පියාට නොවඳින, ගුරුවරයාට නොවඳින, වැඩිමහල් සොහොයුරාට නොවඳින මේ මානත්ථද්ධ බ්‍රාහ්මණයා ශ්‍රමණ ගෝතමයන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ උතුම් ගෞරවයක් දක්වයි." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මානත්ථද්ධ බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ වදාළ සේක: "බ්‍රාහ්මණය, දැන් ඇති, නැගී සිටින්න. ඔබේ අසුනෙහි වාඩි වන්න. යම් හෙයකින් මා කෙරෙහි ඔබේ සිත පැහැදුණේ ද (එය ප්‍රමාණවත්ය)." එවිට මානත්ථද්ධ බ්‍රාහ්මණයා තමාගේ අසුනෙහි වාඩි වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ විමසීය:

‘‘Kesu na mānaṃ kayirātha, kesu cassa sagāravo;

Kyassa apacitā assu, kyassu sādhu supūjitā’’ti.

"කවරෙක් කෙරෙහි මානය නොකළ යුතු ද? කවරෙක් කෙරෙහි ගෞරව සම්ප්‍රයුක්ත විය යුතු ද? කවරෙකුට ගරු බුහුමන් කළ යුතු ද? කවරෙකුට මැනවින් පිදිය යුතු ද?"

‘‘Mātari pitari cāpi, atho jeṭṭhamhi bhātari;

Ācariye catutthamhi,Tesu na mānaṃ kayirātha;

Tesu assa sagāravo,Tyassa apacitā assu;

Tyassu sādhu supūjitā.

"මව කෙරෙහි ද, පියා කෙරෙහි ද, එසේම වැඩිමහල් සොහොයුරා කෙරෙහි ද, සිව්වැන්නා වූ ගුරුවරයා කෙරෙහි ද මානය නොකළ යුතුය. ඔවුන් කෙරෙහි ගෞරව සම්ප්‍රයුක්ත විය යුතුය. ඔවුන්ට ගරු බුහුමන් කළ යුතුය. ඔවුන් මැනවින් පිදිය යුතුය."

‘‘Arahante sītībhūte, katakicce anāsave;

Nihacca mānaṃ athaddho, te namasse anuttare’’ti.

"කෙලෙස් නිවා සැනසුණු, නිම කළ යුතු දෑ නිම කළ, ආශ්‍රව රහිත වූ ඒ අනුත්තර රහතන් වහන්සේලා කෙරෙහි මානය දුරු කොට, නිහතමානීව වැඳ නමස්කාර කළ යුතුය."

Evaṃ [Pg.181] vutte, mānatthaddho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, මානත්ථද්ධ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරය... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා."

6. Paccanīkasuttaṃ

6. පච්චනීක සූත්‍රය

202. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena paccanīkasāto nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati. Atha kho paccanīkasātassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ. Yaṃ yadeva samaṇo gotamo bhāsissati taṃ tadevassāhaṃ paccanīkāssa’’nti. Tena kho pana samayena bhagavā abbhokāse caṅkamati. Atha kho paccanīkasāto brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ caṅkamantaṃ etadavoca – ‘bhaṇa samaṇadhamma’nti.

202. සැවැත් නිදානයයි. එකල පච්චනීකසාත නම් බමුණෙක් සැවැත්නුවර වාසය කළේය. එවිට පච්චනීකසාත බමුණාට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ වෙත ගොස්, උන්වහන්සේ යමක් පවසත්ද, එයටම විරුද්ධ වන්නෙම් නම් මැනවි” කියාය. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එළිමහනෙහි සක්මන් කරමින් වැඩසිටි සේක. එවිට පච්චනීකසාත බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, සක්මන් කරමින් සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ශ්‍රමණයෙනි, ධර්මයක් දේශනා කරනු මැනව” කියාය.

‘‘Na paccanīkasātena, suvijānaṃ subhāsitaṃ;

Upakkiliṭṭhacittena, sārambhabahulena ca.

“ප්‍රතිවිරුද්ධ වන්නාට (විවාද කරන්නාට) ද, කෙලෙස් සහිත කිලිටි සිතක් ඇත්තාට ද, වෛරයෙන් පිරී සිටින්නාට ද මැනවින් දේශනා කළ ධර්මය අවබෝධ කරගැනීම පහසු නොවේ.”

‘‘Yo ca vineyya sārambhaṃ, appasādañca cetaso;

Āghātaṃ paṭinissajja, sa ve jaññā subhāsita’’nti.

“යමෙක් විරුද්ධත්වය (වෛරය) දුරු කොට, සිතෙහි වූ අප්‍රසාදය පහකර, ක්‍රෝධය අත්හරින්නේ ද, ඔහුම මැනවින් දේශනා කළ ධර්මය දැනගන්නේය.”

Evaṃ vutte, paccanīkasāto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, පච්චනීකසාත බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා!”

7. Navakammikasuttaṃ

7. නවකම්මික සූත්‍රය

203. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena navakammikabhāradvājo brāhmaṇo tasmiṃ vanasaṇḍe kammantaṃ kārāpeti. Addasā kho navakammikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ aññatarasmiṃ sālarukkhamūle nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvānassa etadahosi – ‘‘ahaṃ kho imasmiṃ vanasaṇḍe kammantaṃ kārāpento ramāmi. Ayaṃ samaṇo gotamo kiṃ kārāpento ramatī’’ti? Atha [Pg.182] kho navakammikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

203. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වනයක වැඩවසන සේක. එකල නවකම්මික භාරද්වාජ බමුණා එම වනයෙහි කර්මාන්තයක් (වැඩක්) කරවමින් සිටියේය. එවිට නවකම්මික භාරද්වාජ බමුණා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා සල් රුක් මුලක පර්යංකයක් බැඳ, ශරීරය සෘජුව තබාගෙන, තමා ඉදිරියෙහි (අරමුණෙහි) සිහිය පිහිටුවාගෙන වැඩසිටිනු දුටුවේය. දැක ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මම මේ වනයෙහි කර්මාන්ත කරවමින් සතුටු වෙමි. මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ කුමන කර්මාන්තයක් කරවමින් සතුටු වන සේක් ද?” එවිට නවකම්මික භාරද්වාජ බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස් ගාථාවකින් මෙසේ සැලකළේය:

‘‘Ke nu kammantā karīyanti, bhikkhu sālavane tava;

Yadekako araññasmiṃ, ratiṃ vindati gotamo’’ti.

“භික්ෂුව, මේ සල් වනයෙහි ඔබ කුමන කර්මාන්තයන්හි යෙදෙන්නෙහි ද? ගෞතමයන් වහන්ස, ඔබ මෙසේ හුදෙකලාව අරණ්‍යයෙහි කිනම් සතුටක් ලබන්නෙහි ද?”

‘‘Na me vanasmiṃ karaṇīyamatthi,Ucchinnamūlaṃ me vanaṃ visūkaṃ;

Svāhaṃ vane nibbanatho visallo,Eko rame aratiṃ vippahāyā’’ti.

“බමුණ, මට වනයෙහි කළ යුතු කර්මාන්තයක් නැත. මගේ (කෙලෙස්) වනය මුලින්ම සිඳී ගොස් වියළී ගොස් ඇත. එවන් කෙලෙස් වනයක් රහිත, (රාගාදී) හීයක් රහිත වූ මම, නොසතුට දුරු කොට හුදෙකලාව වනයෙහි සතුටු වෙමි.”

Evaṃ vutte, navakammikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, නවකම්මික භාරද්වාජ බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා!”

8. Kaṭṭhahārasuttaṃ

8. කට්ඨහාර සූත්‍රය

204. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yena vanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā addasaṃsu bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhāradvājagotto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘yagghe, bhavaṃ jāneyyāsi! Asukasmiṃ vanasaṇḍe samaṇo nisinno pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā’’. Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṃ yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

204. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වනයක වැඩවසන සේක. එකල භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බමුණෙකුගේ අතේවාසික වූ දර සොයන්නා වූ මානවකයෝ බොහෝ දෙනෙක් ඒ වනය වෙත පැමිණියහ. පැමිණි ඔවුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ වනයෙහි පර්යංකයක් බැඳ, ශරීරය සෘජුව තබාගෙන, තමා ඉදිරියෙහි සිහිය පිහිටුවාගෙන වැඩසිටිනු දුටුහ. දැක, භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බමුණා වෙත ගොස් මෙසේ කීහ: “පින්වත, ඔබ දැනගත යුතුය; අසවල් වනයෙහි ශ්‍රමණයෙක් පර්යංකයක් බැඳ, සිරුර සෘජුව තබාගෙන, සිහිය පිහිටුවාගෙන වැඩසිටින්නේය” කියාය. එවිට භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බමුණා ඒ මානවකයන් සමඟ ඒ වනය වෙත ගියේය. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටිනු දැක, උන්වහන්සේ වෙත පැමිණ ගාථාවකින් මෙසේ සැලකළේය:

‘‘Gambhīrarūpe bahubherave vane,Suññaṃ araññaṃ vijanaṃ vigāhiya;

Aniñjamānena ṭhitena vaggunā,Sucārurūpaṃ vata bhikkhu jhāyasi.

“ගැඹුරු වූ, බොහෝ බියකරු දේ ඇති මේ මහා වනයට පිවිස, ජනශූන්‍ය වූ හුදෙකලා අරණ්‍යයෙහි, නිශ්චල වූ ප්‍රියමනාප සිරුරකින් යුතුව, භික්ෂුව, ඔබ කෙතරම් අලංකාර ලෙස ධ්‍යානයෙහි යෙදී සිටින්නෙහිද?

‘‘Na [Pg.183] yattha gītaṃ napi yattha vāditaṃ,Eko araññe vanavassito muni;

Accherarūpaṃ paṭibhāti maṃ idaṃ,Yadekako pītimano vane vase.

“ගීත නාදයක් හෝ වාදන හඬක් නැති මේ වනයෙහි, මුනිවරයෙකු වූ ඔබ හුදෙකලාව වනය ඇසුරු කොට වසන සේක. ඔබ වහන්සේ පීතිමත් මනසින් යුතුව මෙසේ හුදෙකලාව වනයෙහි වාසය කිරීම මට පුදුමයක් සේ වැටහෙයි.

‘‘Maññāmahaṃ lokādhipatisahabyataṃ,Ākaṅkhamāno tidivaṃ anuttaraṃ;

Kasmā bhavaṃ vijanamaraññamassito,Tapo idha kubbasi brahmapattiyā’’ti.

“ඔබ වහන්සේ උත්තරීතර වූ බ්‍රහ්ම ලෝකය පතමින්, ලෝකාධිපති මහා බ්‍රහ්මයා සමඟ සහවාසය පතන්නෙකැයි මම සිතමි. ඔබ වහන්සේ ජනශූන්‍ය වනය ඇසුරු කරන්නේ ඒ නිසා ද? බ්‍රහ්මත්වය ලැබීම සඳහා ඔබ මෙහි තපස් රකින්නෙහි ද?”

‘‘Yā kāci kaṅkhā abhinandanā vā,Anekadhātūsu puthū sadāsitā;

Aññāṇamūlappabhavā pajappitā,Sabbā mayā byantikatā samūlikā.

“බමුණ, විවිධ ධාතූන් කෙරෙහි ඇලී ඇති, නිරන්තරයෙන් පවතින, අවිද්‍යාව මුල් කොට උපන් යම් තෘෂ්ණාවක් හෝ ඇල්මක් වේ ද, ඒ සියලු කෙලෙස් මම මුල් සහිතවම විනාශ කළෙමි.

‘‘Svāhaṃ akaṅkho asito anūpayo,Sabbesu dhammesu visuddhadassano;

Pappuyya sambodhimanuttaraṃ sivaṃ,Jhāyāmahaṃ brahma raho visārado’’ti.

“එවන් තෘෂ්ණා රහිත වූ, කෙලෙස් ඇසුරු නොකරන, අනුගත නොවන මම, සියලු ධර්මයන් කෙරෙහි පිරිසිදු දැක්මක් ඇත්තෙක් වෙමි. උත්තරීතර වූ ශාන්ත සම්බෝධියට පැමිණ, විශාරදව මේ හුදෙකලා වනයෙහි ධ්‍යානයෙන් වෙසෙමි.”

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැලකළේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ... අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා!”

9. Mātuposakasuttaṃ

9. මාතුපෝසක සූත්‍රය

205. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho mātuposako brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mātuposako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahañhi, bho gotama, dhammena bhikkhaṃ pariyesāmi, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro posemi. Kaccāhaṃ, bho gotama, evaṃkārī kiccakārī homī’’ti? ‘‘Taggha tvaṃ, brāhmaṇa, evaṃkārī kiccakārī hosi. Yo kho, brāhmaṇa, dhammena bhikkhaṃ pariyesati, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro poseti, bahuṃ so puññaṃ pasavatī’’ti.

205. සැවැත්නුවරදීය. එකල්හි මව්පියන් පෝෂණය කරන බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කතාව නිමවා ඔහු එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ මව්පියන් පෝෂණය කරන බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මම ධාර්මිකව පිණ්ඩපාතය (ආහාර) සොයන්නෙමි. ධාර්මිකව පිණ්ඩපාතය සොයා මගේ මව්පියන් පෝෂණය කරන්නෙමි. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මම මෙසේ කරන්නෙකු වශයෙන් මගේ යුතුකම් නිසි පරිදි ඉටුකරන්නෙකු වෙම්ද?” “බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම ඔබ එසේ කරන්නෙකු වශයෙන් නිසි යුතුකම් ඉටුකරන්නෙකු වන්නෙහිය. බ්‍රාහ්මණය, යමෙක් ධාර්මිකව පිණ්ඩපාතය සොයයිද, ධාර්මිකව පිණ්ඩපාතය සොයා මව්පියන් පෝෂණය කරයිද, ඔහු බොහෝ පින් රැස් කරගන්නේය.”

‘‘Yo [Pg.184] mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati;

Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti.

“යම් මනුෂ්‍යයෙක් මව හෝ පියා හෝ ධාර්මිකව පෝෂණය කරයිද, මව්පියන් කෙරෙහි දක්වන එම උපස්ථානය නිසා පණ්ඩිතයෝ ඔහුව මෙලොවදීම පසසති. ඔහු මරණින් මතු ස්වර්ගයෙහි සතුටු වෙයි.”

Evaṃ vutte, mātuposako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, මව්පියන් පෝෂණය කරන බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා.”

10. Bhikkhakasuttaṃ

10. භික්ඛක සූත්‍රය

206. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho bhikkhako brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhikkhako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bho gotama, bhikkhako, bhavampi bhikkhako, idha no kiṃ nānākaraṇa’’nti?

206. සැවැත්නුවරදීය. එකල්හි භික්ඛක නම් බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ භික්ඛක බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මම ද සිඟන්නෙක් (භික්ඛක) වෙමි, ඔබ වහන්සේ ද සිඟන්නෙක් (භික්ඛක) වෙති. මෙහිදී අප අතර ඇති වෙනස කුමක්ද?”

‘‘Na tena bhikkhako hoti, yāvatā bhikkhate pare;

Vissaṃ dhammaṃ samādāya, bhikkhu hoti na tāvatā.

“අනුන්ගෙන් යමක් ඉල්ලා සිටි පමණින් කෙනෙකු භික්ෂුවක් (භික්ඛක) නොවේ. දුගඳ හමන අකුසල ධර්මයන් සමාදන්ව සිටින තාක් කෙනෙකු සැබෑ භික්ෂුවක් නොවේ.”

‘‘Yodha puññañca pāpañca, bāhitvā brahmacariyaṃ;

Saṅkhāya loke carati, sa ve bhikkhūti vuccatī’’ti.

“යමෙක් මෙලොවදී පිනත් පව පසෙක ලා, බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙමින්, ප්‍රඥාවෙන් යුතුව ලෝකයෙහි හැසිරෙයිද, ඔහුම සැබවින්ම ‘භික්ෂුව’ යැයි කියනු ලැබේ.”

Evaṃ vutte, bhikkhako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, භික්ඛක බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා.”

11. Saṅgāravasuttaṃ

11. සගාරව සූත්‍රය

207. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati udakasuddhiko, udakena parisuddhiṃ pacceti, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati udakasuddhiko[Pg.185], udakena suddhiṃ pacceti, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Sādhu, bhante, bhagavā yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

207. සැවැත්නුවරදීය. එකල්හි සංගාරව නම් බ්‍රාහ්මණයෙක් සැවැත්නුවර වාසය කළේය. ඔහු ජලයෙන් පිරිසිදු වීම අදහන්නෙක් විය; ජලයෙන් පිරිසිදු බව පතන්නෙක් විය. ඔහු උදේ සහ සවස ජලයට බැස නෑමේ වතාවතෙහි නිරතව වාසය කළේය. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත්නුවර පිඬු පිණිස වැඩි සේක. සැවැත්නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආපසු වැඩම කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ: “ස්වාමීනි, මෙහි සැවැත්නුවර සංගාරව නම් බ්‍රාහ්මණයෙක් වාසය කරයි. ඔහු ජලයෙන් පිරිසිදු වීම අදහන්නෙකි; ජලයෙන් පිරිසිදු බව පතන්නෙකි. ඔහු උදේ සහ සවස ජලයට බැස නෑමේ වතාවතෙහි නිරතව සිටියි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුකම්පා උපදවා සංගාරව බ්‍රාහ්මණයාගේ නිවසට වඩින සේක් නම් ඉතා මැනවි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය පිළිගත් සේක.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, brāhmaṇa, udakasuddhiko, udakena suddhiṃ paccesi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, brāhmaṇa, atthavasaṃ sampassamāno udakasuddhiko, udakasuddhiṃ paccesi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharasī’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama, yaṃ divā pāpakammaṃ kataṃ hoti, taṃ sāyaṃ nhānena pavāhemi, yaṃ rattiṃ pāpakammaṃ kataṃ hoti taṃ pātaṃ nhānena pavāhemi. Imaṃ khvāhaṃ, bho gotama, atthavasaṃ sampassamāno udakasuddhiko, udakena suddhiṃ paccemi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharāmī’’ti.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සංගාරව බ්‍රාහ්මණයාගේ නිවසට වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. එවිට සංගාරව බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කතාව නිමවා ඔහු එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ සංගාරව බ්‍රාහ්මණයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ ජලයෙන් පිරිසිදු වීම අදහන, ජලයෙන් පිරිසිදු බව පතන, උදේ සවස ජලයට බැස නෑමේ වතාවතෙහි නිරතව සිටින්නෙකු බව සැබෑද?” “එසේය, භවත් ගෝතමයන් වහන්ස.” “බ්‍රාහ්මණය, කුමන අනුසසක් බලාපොරොත්තුවෙන් ඔබ ජලයෙන් පිරිසිදු බව අදහමින් මෙසේ කරන්නේද?” “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මා දහවල් කාලයේ යම් පව්කමක් කළහොත්, සවස නෑමෙන් එය සෝදා හරින්නෙමි. රාත්‍රී කාලයේ යම් පව්කමක් කළහොත්, උදෑසන නෑමෙන් එය සෝදා හරින්නෙමි. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මම මේ අනුසස දකිමින් ජලයෙන් පිරිසිදු බව පතමින් උදේ සවස ජලයට බැසීමේ වතාවතෙහි නිරතව සිටිමි.”

‘‘Dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho,Anāvilo sabbhi sataṃ pasattho;

Yattha have vedaguno sinātā,Anallagattāva taranti pāra’’nti.

“බ්‍රාහ්මණය, ධර්මය නම් පොකුණකි; ශීලය එහි ඇති නාන තොටුපළයි. එය නිර්මලය, සත්පුරුෂයන් විසින් සත්පුරුෂයන් හට පසසන ලද්දකි. යම් විලක සැබවින්ම කෙලෙස් දුරු කළ රහතන් වහන්සේලා ස්නානය කරත්ද, ඔවුහු (කෙලෙස්වලින්) තෙත් නොවූ ශරීර ඇත්තාහුම මෙතෙරින් එතෙරට (නිවනට) යති.”

Evaṃ vutte, saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, සංගාරව බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා දරා ගන්නා සේක්වා!"

12. Khomadussasuttaṃ

12. ඛෝමදුස්ස සූත්‍රය

208. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati khomadussaṃ nāmaṃ sakyānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā [Pg.186] pattacīvaramādāya khomadussaṃ nigamaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena khomadussakā brāhmaṇagahapatikā sabhāyaṃ sannipatitā honti kenacideva karaṇīyena, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho bhagavā yena sā sabhā tenupasaṅkami. Addasaṃsu khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna etadavocuṃ – ‘‘ke ca muṇḍakā samaṇakā, ke ca sabhādhammaṃ jānissantī’’ti? Atha kho bhagavā khomadussake brāhmaṇagahapatike gāthāya ajjhabhāsi –

208. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි ඛෝමදුස්ස නම් වූ ශාක්‍යයන්ගේ නිගමයෙහි වැඩ වසන සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරව පා සිවුරු ගෙන ඛෝමදුස්ස නිගමයට පිඬු පිණිස වැඩි සේක. එකල්හි ඛෝමදුස්ස වාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා සභා ශාලාවට රැස්ව සිටියහ. වැස්ස ද පොද වැටෙමින් තිබුණි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සභා ශාලාව වෙත වැඩි සේක. ඛෝමදුස්ස වාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ දුරදීම වඩින්නා වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැක මෙසේ කීහ: "මේ මුඩු මහණුන් කවුද? ඔවුන් සභා ධර්මය (සභාවේ චාරිත්‍ර) දන්නේ කෙසේද?" ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඛෝමදුස්ස වාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට ගාථාවකින් මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Nesā sabhā yattha na santi santo,Santo na te ye na vadanti dhammaṃ;

Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ,Dhammaṃ vadantā ca bhavanti santo’’ti.

"යම් තැනක සත්පුරුෂයෝ නැත්ද, එය සභාවක් නොවේ. යමෙක් ධර්මය ප්‍රකාශ නොකරත්ද, ඔවුහු සත්පුරුෂයෝ නොවෙති. රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය දුරු කොට ධර්මය දේශනා කරන්නෝම සත්පුරුෂයෝ වෙති."

Evaṃ vutte, khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama; seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti, evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි, ඛෝමදුස්ස වාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ: "භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යම්සේ යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කරන්නේද, වැසී තිබූ දෙයක් විවෘත කරන්නේද, මංමුළා වූවෙකුට මඟ පෙන්වන්නේද, ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වායි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දල්වන්නේද, එලෙසම භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. ඒ අපි භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ ද ධර්මය ද භික්ෂු සංඝයා ද සරණ යමු. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයන් ලෙස අප දරා ගන්නා සේක්වා!"

Upāsakavaggo dutiyo.

දෙවන උපාසක වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

Kasi udayo devahito, aññataramahāsālaṃ;

Mānathaddhaṃ paccanīkaṃ, navakammikakaṭṭhahāraṃ;

Mātuposakaṃ bhikkhako, saṅgāravo ca khomadussena dvādasāti.

කසි, උදය, දේවහිත, අඤ්ඤතරමහාසාල, මානත්ථද්ධ, පච්චනීක, නවකම්මික, කට්ඨහාර, මාතුපෝසක, භික්ඛක, සංගාරව සහ ඛෝමදුස්ස යන සූත්‍ර දොළසකි.

Brāhmaṇasaṃyuttaṃ samattaṃ.

බ්‍රාහ්මණ සංයුක්තය නිමයි.

8. Vaṅgīsasaṃyuttaṃ

8. වංගීස සංයුක්තය

1. Nikkhantasuttaṃ

1. නික්ඛන්ත සූත්‍රය

209. Evaṃ [Pg.187] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso navako hoti acirapabbajito ohiyyako vihārapālo. Atha kho sambahulā itthiyo samalaṅkaritvā yena aggāḷavako ārāmo tenupasaṅkamiṃsu vihārapekkhikāyo. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa tā itthiyo disvā anabhirati uppajjati, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me anabhirati uppannā, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti, taṃ kutettha labbhā, yaṃ me paro anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya. Yaṃnūnāhaṃ attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya’’nti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

209. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ ආළවියෙහි අග්ගාළව චෛත්‍යස්ථානයෙහි සිය උපාධ්‍යායයන් වූ ආයුෂ්මත් නිග්‍රෝධකප්ප තෙරුන් වහන්සේ සමඟ වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ පැවිදි වී වැඩි කලක් නොවූ නවක භික්ෂුවකව, විහාරය රැකබලා ගනිමින් එහි වැඩ සිටි සේක. එකල්හි බොහෝ ස්ත්‍රීහු විසිතුරු ලෙස සැරසී විහාරය නැරඹීම පිණිස අග්ගාළව ආරාමය වෙත පැමිණියහ. එවිට ඒ ස්ත්‍රීන් දැක ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේට මහණදම් කෙරෙහි නොඇල්මක් ඇති විය, රාගය සිත පෙළන්නට විය. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ සිතුණි: "මට මෙය මහත් අලාභයකි, මට මෙය ලාභයක් නොවේ. මට මෙය වැරදි ලැබීමකි, මට මෙය යහපත් ලැබීමක් නොවේ. මට නොඇල්ම උපන්නේද, රාගය සිත පෙළන්නේද, අන් කවරෙකු මගේ නොඇල්ම දුරු කොට ඇල්මක් ඇති කරත්ද? මමම මගේ නොඇල්ම දුරු කොට ඇල්ම උපදවා ගන්නේ නම් මැනවි." ඉක්බිති ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ තමන්ම තමන්ගේ නොඇල්ම දුරු කොට ඇල්ම උපදවා ගෙන ඒ අවස්ථාවෙහි මෙම ගාථාවන් වදාළ සේක:

‘‘Nikkhantaṃ vata maṃ santaṃ, agārasmānagāriyaṃ;

Vitakkā upadhāvanti, pagabbhā kaṇhato ime.

"ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ දම් පුරන ශාන්ත වූ මා වෙත, පවිටු මාරයාගෙන් උපන් මේ දඩබ්බර කාම විතර්කයෝ ලුහුබැඳ එති."

‘‘Uggaputtā mahissāsā, sikkhitā daḷhadhammino;

Samantā parikireyyuṃ, sahassaṃ apalāyinaṃ.

"මනා පුහුණුව ලැබූ, ශක්තිමත් දුනු දරන්නා වූ, සටනින් පලා නොයන අති දක්ෂ දුනු ශිල්පීන් දහසක් මා වට කොට සිටියත්;"

‘‘Sacepi etato bhiyyo, āgamissanti itthiyo;

Neva maṃ byādhayissanti, dhamme samhi patiṭṭhitaṃ.

"ඊටත් වඩා වැඩි ස්ත්‍රීන් පිරිසක් පැමිණියද, සිය දහමෙහි මනාව පිහිටා සිටින මා සලිත කිරීමට ඔවුන්ට නොහැකිය."

‘‘Sakkhī hi me sutaṃ etaṃ, buddhassādiccabandhuno;

Nibbānagamanaṃ maggaṃ, tattha me nirato mano.

"ආදිත්‍ය බන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ සමුඛයේ නිවන් මඟ පිළිබඳව මා ඇසූ ඒ ධර්මය මට සාක්ෂියකි. මගේ සිත ඒ නිවන් මඟෙහිම ඇලී තිබේ."

‘‘Evañce maṃ viharantaṃ, pāpima upagacchasi;

Tathā maccu karissāmi, na me maggampi dakkhasī’’ti.

"පවිටු මාරය, මෙසේ වසන්නා වූ මා වෙත ඔබ පැමිණියද, මම කෙතරම් වීර්යය කරන්නෙමි ද යත්, මාරයා වන ඔබට මා යන මඟ පවා දැකගත නොහැකි වනු ඇත."

2. Aratisuttaṃ

2. අරති සූත්‍රය

210. Ekaṃ [Pg.188] samayaṃ…pe… āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena āyasmā nigrodhakappo pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisati, sāyaṃ vā nikkhamati aparajju vā kāle. Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa anabhirati uppannā hoti, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me anabhirati uppannā, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti; taṃ kutettha labbhā, yaṃ me paro anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya. Yaṃnūnāhaṃ attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya’’nti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

210. එක් සමයෙක්හි ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවෝ ආළවී නුවර අග්ගාලව චෛත්‍යයෙහි තම උපාධ්‍යාය වූ ආයුෂ්මත් නිග්‍රෝධකප්ප තෙරණුවෝ සමඟ වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් නිග්‍රෝධකප්ප තෙරණුවෝ දවල් දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී විහාරයට ඇතුළු වී, සවස් කාලයෙහි හෝ පසුදින දාන වේලාවෙහි හෝ විහාරයෙන් බැහැරට වඩින සේක. එකල ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවන්ට (ශාසනයෙහි) නොඇල්මක් හෙවත් අසතුටක් උපන්නේ වෙයි, රාගය සිත පෙළයි. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවන්ට මෙසේ සිතුණි: “මට මහත් අලාභයකි, මට ලාභයක් නැත; මට මෙය මහත් අවාසනාවකි, මට සුලභ දෙයක් නොවීය; මක්නිසාද යත් මට අසතුටක් උපන්නේය, රාගය මාගේ සිත පෙළයි. අන් අයෙකු ලවා මාගේ මෙම අසතුට දුරු කරවා සතුටක් උපදවා ගැනීමට මෙහි අවකාශයක් කොයින්ද? මමම මාගේ අසතුට දුරු කොට සතුට උපදවා ගන්නේ නම් මැනවි.” ඉක්බිති ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවෝ තමන් විසින්ම තමන්ගේ අසතුට දුරු කොට සතුට උපදවා ගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම ගාථාවන් දේශනා කළ සේක –

‘‘Aratiñca ratiñca pahāya, sabbaso gehasitañca vitakkaṃ;

Vanathaṃ na kareyya kuhiñci, nibbanatho arato sa hi bhikkhu.

“අසතුට හෙවත් නොඇල්ම ද, (කාමයන්හි) ඇල්ම ද, ගෘහ ජීවිතය ඇසුරු කළ සියලු විතර්කයන් ද ප්‍රහාණය කොට, කිසිදු අරමුණක තෘෂ්ණා නැමති කෙලෙස් වනය ඇති නොකරන්නේය. තෘෂ්ණා නැමති වනයෙන් තොර වූ, කෙලෙස් ඇල්මෙන් තොර වූ ඒ තැනැත්තාම සැබෑ භික්ෂුවකි.”

‘‘Yamidha pathaviñca vehāsaṃ, rūpagatañca jagatogadhaṃ;

Kiñci parijīyati sabbamaniccaṃ, evaṃ samecca caranti mutattā.

“මෙලොව පොළොවෙහි හෝ අහසෙහි හෝ යම් රූප සමූහයක් ලෝකයට ඇතුළත් වී ඇද්ද, ඒ සියල්ල දිරාපත්වන සුලුය, අනිත්‍යය. මෙලෙස අවබෝධයෙන් යුතුව ප්‍රඥාවන්තයෝ සසර හැසිරෙති.”

‘‘Upadhīsu janā gadhitāse, diṭṭhasute paṭighe ca mute ca;

Ettha vinodaya chandamanejo, yo ettha na limpati taṃ munimāhu.

“ජනයා උපාධි කෙරෙහි ද (කෙලෙස් උපදවන වස්තූන් කෙරෙහි ද), දුටු, ඇසූ, ආඝ්‍රාණය කළ හා රස විඳි, ස්පර්ශ කළ දෑ කෙරෙහි ද ඇලී සිටිති. මෙහි පවත්නා තෘෂ්ණාව දුරු කොට තෘෂ්ණා රහිත වන්න. යමෙක් මෙහි නොඇලෙන්නේ ද, ඔහුව මුනිවරයෙකු යැයි පවසති.”

‘‘Atha saṭṭhinissitā savitakkā, puthū janatāya adhammā niviṭṭhā;

Na ca vaggagatassa kuhiñci, no pana duṭṭhullabhāṇī sa bhikkhu.

“ඉක්බිති වැරදි විතර්ක සහිතව (දෘෂ්ටි) සැටක් ඇසුරු කළ බොහෝ ජනයා අධර්මයෙහි පිහිටා සිටිති. යම් භික්ෂුවක් කිසිවිටෙකත් කෙලෙස් පක්ෂයට නොයන්නේ නම්, රුදුරු වචන කතා නොකරන්නේ නම්, ඔහු සැබෑ භික්ෂුවකි.”

‘‘Dabbo cirarattasamāhito, akuhako nipako apihālu;

Santaṃ padaṃ ajjhagamā muni paṭicca, parinibbuto kaṅkhati kāla’’nti.

“ප්‍රඥාවන්ත වූ, බොහෝ කලක් සිත සමාහිතව තබා ගත්, කපටි නොවන, නැණවත් වූ, තෘෂ්ණා රහිත වූ ඒ මුනිවරයා ශාන්ත පදය (නිවන) අවබෝධ කරගෙන, පිරිනිවන් පෑම සඳහා සුදුසු කාලය අපේක්ෂා කරමින් වසයි.”

3. Pesalasuttaṃ

3. පේසල සූත්‍රය

211. Ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena [Pg.189] āyasmā vaṅgīso attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññati. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yvāhaṃ attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññāmī’’ti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano vippaṭisāraṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

211. එක් සමයෙක්හි ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවෝ ආළවී නුවර අග්ගාලව චෛත්‍යයෙහි තම උපාධ්‍යාය වූ ආයුෂ්මත් නිග්‍රෝධකප්ප තෙරණුවෝ සමඟ වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවෝ තමන්ගේ ප්‍රඥාවන්ත බව නිසා සිල්වත් වූ අනෙක් භික්ෂූන්ට අවමන් කරති. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවන්ට මෙසේ සිතුණි: “මට මහත් අලාභයකි, මට ලාභයක් නැත; මට මෙය මහත් අවාසනාවකි, මට සුලභ දෙයක් නොවීය; මක්නිසාද යත් මම මාගේ වැටහීමේ දක්ෂතාවය නිසා අනෙක් සිල්වත් භික්ෂූන්ට අවමන් කරමි.” ඉක්බිති ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවෝ තමන් තුළම පශ්චාත්තාපයක් උපදවා ගෙන, ඒ වේලාවෙහි මෙම ගාථාවන් දේශනා කළ සේක –

‘‘Mānaṃ pajahassu gotama, mānapathañca pajahassu;

Asesaṃ mānapathasmiṃ, samucchito vippaṭisārīhuvā cirarattaṃ.

“ගෝතමය, මානය හෙවත් අහංකාරය අත්හරින්න, මානයට යන මාවත මුළුමනින්ම අත්හරින්න. මාන මාර්ගයෙහි මුළා වී ඔබ බොහෝ කලක් පශ්චාත්තාපයට පත් වූයෙහිය.”

‘‘Makkhena makkhitā pajā, mānahatā nirayaṃ papatanti;

Socanti janā cirarattaṃ, mānahatā nirayaṃ upapannā.

“ගුණමකු බවින් තැවරුණු, මානයෙන් මත් වූ සත්වයෝ නිරයට වැටෙති. මානයෙන් මත් වී නිරයෙහි උපන් මිනිස්සු බොහෝ කලක් ශෝක කරති.”

‘‘Na hi socati bhikkhu kadāci, maggajino sammāpaṭipanno;

Kittiñca sukhañca anubhoti, dhammadasoti tamāhu pahitattaṃ.

“එහෙත් මග පල ලැබූ, මැනවින් පිළිපන් භික්ෂුව කිසිවිටෙකත් ශෝක නොකරයි. ඔහු කීර්තිය හා සැපය අනුභව කරයි. ප්‍රඥාවන්තයෝ එවැනි තැනැත්තා සැබෑ ‘ධර්මය දුටුවෙකු’ යැයි පවසති.”

‘‘Tasmā akhilodha padhānavā, nīvaraṇāni pahāya visuddho;

Mānañca pahāya asesaṃ, vijjāyantakaro samitāvī’’ti.

“එබැවින් මෙහි (ශාසනයෙහි) කෙලෙස් නැමති උල් රහිතව, වීර්යවත්ව, නීවරණයන් ප්‍රහාණය කොට පිරිසිදු වන්න. මානය මුළුමනින්ම පහා කොට, විද්‍යාවෙන් (කෙලෙස්) කෙළවර කළ ශාන්ත වූ තැනැත්තෙකු වන්න.”

4. Ānandasuttaṃ

4. ආනන්ද සූත්‍රය

212. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi āyasmatā vaṅgīsena pacchāsamaṇena. Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa anabhirati uppannā hoti, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

212. එක් සමයෙක්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ සැවැත් නුවර ජේතවන නම් වූ අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවන් පසුපස වඩින භික්ෂුව ලෙස කැටුව සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩියහ. එකල්හි ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවන්ට (ශාසනයෙහි) අසතුටක් උපන්නේ වෙයි, රාගය සිත පෙළයි. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසූහ –

‘‘Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati;

Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotamā’’ti.

“ගෝතමයෙනි (ආනන්ද හිමියනි), කාම රාගයෙන් මම දැවෙමි, මාගේ සිත ද වෙයි. මට අනුකම්පා කොට මෙය නිවාලන මගක් වදාරන සේක්වා!”

‘‘Saññāya vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati;

Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ.

“වංගීසය, සංඥාවන්ගේ පෙරළීම නිසා (වැරදි වැටහීම නිසා) ඔබේ සිත දැවෙයි. රාගයට හේතු වන්නා වූ සුභ නිමිත්ත (ලස්සන යැයි ගන්නා සලකුණු) මඟ හරින්න.”

‘‘Saṅkhāre parato passa, dukkhato mā ca attato;

Nibbāpehi mahārāgaṃ, mā ḍayhittho punappunaṃ.

“සංඛාරයන් අන්‍ය දෙයක් ලෙස (අනිත්‍ය ලෙස) ද, දුක් ලෙස ද දකින්න, ආත්මයක් ලෙස නොදකින්න. මහත් වූ රාගය නිවාලන්න, නැවත නැවත නොදැවෙන්න.”

‘‘Asubhāya [Pg.190] cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ;

Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava.

“අශුභ භාවනාව කෙරෙහි සිත පුරුදු කරන්න, එකඟ වූ මැනවින් සමාහිත වූ සිතක් ඇති කරගන්න. ඔබට කායගතා සතිය (කයෙහි යථාර්ථය සිහිකිරීම) වේවා, රාගය කෙරෙහි කලකිරීම බහුල කොට ඇති කරගන්න.”

‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha;

Tato mānābhisamayā, upasanto carissasī’’ti.

“අනිමිත්ත භාවනාව (නිමිති රහිත බව) පුරුදු කරන්න, මානානුසය (මානය නැමති අනුසය කෙලෙස) අත්හරින්න. එවිට මානය අවබෝධයෙන් යුතුව ප්‍රහාණය කිරීමෙන්, රාගාදී කෙලෙස්වලින් මිදී ශාන්තව හැසිරෙන්නෙහිය.”

5. Subhāsitasuttaṃ

5. සුභාසිත සූත්‍රය

213. Sāvatthinidānaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

213. සැවැත් නුවරදීය. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක –

‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā; anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnaṃ. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu subhāsitaṃyeva bhāsati no dubbhāsitaṃ, dhammaṃyeva bhāsati no adhammaṃ, piyaṃyeva bhāsati no appiyaṃ, saccaṃyeva bhāsati no alikaṃ. Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūna’’nti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

“මහණෙනි, අංග හතරකින් යුක්ත වූ වචනය සුභාෂිත (මනා කොට පවසන ලද්දක්) වෙයි, දුර්භාෂිත (වැරදි ලෙස පවසන ලද්දක්) නොවේ; එය දොස් රහිත ය, නුවණැත්තන් විසින් දොස් නොනැගිය යුත්තකි. ඒ අංග හතර කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ සුභාෂිතය ම පවසයි, දුර්භාෂිතය නොපවසයි; ධර්මය ම පවසයි, අධර්මය නොපවසයි; ප්‍රිය වචනය ම පවසයි, අප්‍රිය වචනය නොපවසයි; සත්‍යය ම පවසයි, අසත්‍යය නොපවසයි. මහණෙනි, මේ අංග හතරින් යුක්ත වූ වචනය සුභාෂිත වෙයි, දුර්භාෂිත නොවේ; එය දොස් රහිත ය, නුවණැත්තන් විසින් දොස් නොනැගිය යුත්තකි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගතයන් වහන්සේ මෙය වදාරා, ඉන්පසු ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙසේ ද වදාළ සේක –

‘‘Subhāsitaṃ uttamamāhu santo,Dhammaṃ bhaṇe nādhammaṃ taṃ dutiyaṃ;

Piyaṃ bhaṇe nāppiyaṃ taṃ tatiyaṃ,Saccaṃ bhaṇe nālikaṃ taṃ catuttha’’nti.

“සත්පුරුෂයෝ සුභාෂිත වචනය ම උතුම් යැයි පවසති. ධර්මය ම පැවසිය යුතු ය, අධර්මය නොපැවසිය යුතු ය; එය දෙවැනි උතුම් ලක්ෂණයයි. ප්‍රිය වචනය ම පැවසිය යුතු ය, අප්‍රිය වචනය නොපැවසිය යුතු ය; එය තුන්වැනි උතුම් ලක්ෂණයයි. සත්‍යය ම පැවසිය යුතු ය, අසත්‍යය නොපැවසිය යුතු ය; එය හතරවැනි උතුම් ලක්ෂණයයි.”

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

එකල්හි ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවෝ අසුනෙන් නැගී සිට, සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ: “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට වැටහීමක් උපදී, සුගතයන් වහන්ස, මට වැටහීමක් උපදී.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “වංගීස, ඔබට එය වැටහේවා” යි වදාළ සේක. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි උචිත ගාථාවලින් මෙසේ ප්‍රශංසා කළහ –

‘‘Tameva vācaṃ bhāseyya, yāyattānaṃ na tāpaye;

Pare ca na vihiṃseyya, sā ve vācā subhāsitā.

“යම් වචනයකින් තමා තැවීමකට පත් නොවේ ද, අන්‍යයන්ට ද හිංසාවක් නොවේ ද, එවැනි වචනයක් ම පැවසිය යුතු ය. ඒ වචනය ම ඒකාන්තයෙන් ම සුභාෂිතයකි.

‘‘Piyavācaṃva bhāseyya, yā vācā paṭinanditā;

Yaṃ anādāya pāpāni, paresaṃ bhāsate piyaṃ.

“අන්‍යයන් සතුටින් පිළිගන්නා වූ ප්‍රිය වචනය ම පැවසිය යුතු ය. අන්‍යයන්ගේ පරුෂ වදන් (පව්) නොගෙන, යම් වචනයක් ප්‍රිය මනාප ලෙස පවසන්නේ නම් එය ම පැවසිය යුතු ය.

‘‘Saccaṃ [Pg.191] ve amatā vācā, esa dhammo sanantano;

Sacce atthe ca dhamme ca, āhu santo patiṭṭhitā.

“සත්‍යය ඒකාන්තයෙන් ම අමෘත වචනයකි; මෙය සනාතන ධර්මයකි (පැරණි පිළිවෙතකි). සත්පුරුෂයෝ සත්‍යයෙහි ද, යහපතෙහි (අර්ථයෙහි) ද, ධර්මයෙහි ද පිහිටා සිටිති යි කියනු ලැබේ.

‘‘Yaṃ buddho bhāsate vācaṃ, khemaṃ nibbānapattiyā;

Dukkhassantakiriyāya, sā ve vācānamuttamā’’ti.

“බුදුරජාණන් වහන්සේ නිවනට පැමිණීම පිණිසත්, දුක් කෙළවර කිරීම පිණිසත් යම් නිර්භය වචනයක් වදාරන සේක් ද, ඒ වචනය සියලු වචන අතරින් ඒකාන්තයෙන් ම ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නේ ය.”

6. Sāriputtasuttaṃ

6. සාරිපුත්ත සූත්‍රය

214. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā sāriputto bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.

214. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ සැවැත්නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කරවන, පැහැදිලි වූ, නිරවුල් වූ, දොස් රහිත වූ උදාර වචනයෙන් යුත් ධර්ම කථාවෙන් භික්ෂූන්ට කරුණු දක්වන සේක, (ගුණ දහම්හි) සමාදන් කරවන සේක, (වීර්යයෙහි) උනන්දු කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. ඒ භික්ෂූහු ද ගෞරව සම්ප්‍රයුක්තව, මනසිකාරයෙන් යුතුව, මුළුමනින් ම සිත යොමු කොට, කන් යොමා ධර්මය ශ්‍රවණය කරති. එකල්හි ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “මේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කරවන... දොස් රහිත වූ උදාර වචනයෙන් යුත් ධර්ම කථාවෙන් භික්ෂූන්ට කරුණු දක්වන සේක... ඒ භික්ෂූහු ද කන් යොමා ධර්මය ශ්‍රවණය කරති. මම ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවන් ඉදිරියෙහි සුදුසු ගාථාවලින් ප්‍රශංසා කරන්නේ නම් මැනවි.”

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yenāyasmā sāriputto tenañjaliṃ paṇāmetvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, āvuso sāriputta, paṭibhāti maṃ, āvuso sāriputtā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, āvuso vaṅgīsā’’ti. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ sāriputtaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවෝ අසුනෙන් නැගී සිට, සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවන් දෙසට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ උන්වහන්සේට මෙසේ කීහ: “ඇවැත්නි සාරිපුත්තයන් වහන්ස, මට වැටහීමක් උපදී, ඇවැත්නි සාරිපුත්තයන් වහන්ස, මට වැටහීමක් උපදී.” “ඇවැත්නි වංගීස, ඔබට එය වැටහේවා” යි (සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ) වදාළහ. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවන් ඉදිරියෙහි සුදුසු ගාථාවලින් මෙසේ ප්‍රශංසා කළහ –

‘‘Gambhīrapañño medhāvī, maggāmaggassa kovido;

Sāriputto mahāpañño, dhammaṃ deseti bhikkhunaṃ.

“ගැඹුරු ප්‍රඥාව ඇති, නුවණැති, මග සහ නොමග දැනීමෙහි දක්ෂ වූ, මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ භික්ෂූන්ට ධර්මය දේශනා කරති.

‘‘Saṃkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati;

Sāḷikāyiva nigghoso, paṭibhānaṃ udīrayi.

“උන්වහන්සේ සංක්ෂිප්තව ද දේශනා කරන සේක, විස්තර වශයෙන් ද පවසන සේක. සැළලිහිණියකුගේ නාදය මෙන් මිහිරි ස්වරයෙන් යුතුව, නොනැවතී ගලා එන ප්‍රඥාවෙන් යුතුව දේශනා කරන සේක.

‘‘Tassa [Pg.192] taṃ desayantassa, suṇanti madhuraṃ giraṃ;

Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā;

Udaggacittā muditā, sotaṃ odhenti bhikkhavo’’ti.

“උන්වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරන කල්හි, සිත් ඇදගන්නා වූ, ශ්‍රවණයට ප්‍රිය වූ, මනහර ස්වරයෙන් යුතු ඒ මිහිරි වදන් භික්ෂූහු ශ්‍රවණය කරති. ඔවුහු ඔදවැඩුණු සිතින් හා ප්‍රමෝදයෙන් යුතුව කන් යොමා සිටිති.”

7. Pavāraṇāsuttaṃ

7. පවාරණා සූත්‍රය

215. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase pavāraṇāya bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti. Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi – ‘‘handa dāni, bhikkhave, pavāremi vo. Na ca me kiñci garahatha kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti.

215. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර පූර්වාරාම නම් වූ මිගාරමාතෘ ප්‍රාසාදයෙහි, පන්සියයක් පමණ වූ සියල්ලෝ ම රහතන් වහන්සේලාගෙන් සමන්විත මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ වැඩවසන සේක. එසමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසළොස්වක පොහෝ දින පවාරණය පිණිස භික්ෂු සංඝයා පිරිවරා එළිමහනෙහි වැඩසිටි සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව සිටින භික්ෂු සංඝයා දෙස බලා භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, මම දැන් ඔබට ආරාධනා කරමි (පවාරණය කරමි). මගේ කයෙහි හෝ වචනයෙහි කිසියම් දොසක් ඔබ දකින්නේ ද?”

Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘na kho mayaṃ, bhante, bhagavato kiñci garahāma kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Bhagavā hi, bhante, anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido. Maggānugā ca, bhante, etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā; ahañca kho, bhante, bhagavantaṃ pavāremi. Na ca me bhagavā kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti.

එසේ වදාළ කල්හි, ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්ථවිරයන් වහන්සේ අසුනෙන් නැගිට, සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කයෙහි හෝ වචනයෙහි කිසිදු වරදක් අපි නොදකිමු. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වනාහි පෙර නූපන් මාර්ගය උපදවන්නා වූ, ප්‍රකට නොවූ මාර්ගය ප්‍රකට කරන්නා වූ, දේශනා නොකළ මාර්ගය දේශනා කරන්නා වූ, මාර්ගය දන්නා වූ, මාර්ගය අවබෝධ කළා වූ, මාර්ගයෙහි දක්ෂ වූ සේක. ස්වාමීනි, දැන් ශ්‍රාවකයෝ ද ඒ මග අනුගමනය කරමින් පසුව එය අවබෝධ කරගෙන වාසය කරති. ස්වාමීනි, මම ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පවාරණය කරමි (ආරාධනා කරමි). භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගේ කයෙහි හෝ වචනයෙහි කිසියම් වරදක් දකින සේක් ද?”

‘‘Na khvāhaṃ te, sāriputta, kiñci garahāmi kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Paṇḍito tvaṃ, sāriputta, mahāpañño tvaṃ, sāriputta, puthupañño tvaṃ, sāriputta, hāsapañño tvaṃ, sāriputta, javanapañño tvaṃ, sāriputta, tikkhapañño tvaṃ, sāriputta, nibbedhikapañño tvaṃ, sāriputta. Seyyathāpi, sāriputta, rañño cakkavattissa jeṭṭhaputto pitarā pavattitaṃ cakkaṃ sammadeva anuppavatteti; evameva kho tvaṃ, sāriputta, mayā anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ sammadeva anuppavattesī’’ti.

“සාරිපුත්ත, මම ඔබගේ කයෙහි හෝ වචනයෙහි කිසිදු වරදක් නොදකිමි. සාරිපුත්ත, ඔබ පණ්ඩිතයෙකි; සාරිපුත්ත, ඔබ මහා ප්‍රඥාවන්තයෙකි; සාරිපුත්ත, ඔබ පෘථුල ප්‍රඥා ඇත්තෙකි; සාරිපුත්ත, ඔබ සොම්නස් සහගත ප්‍රඥා ඇත්තෙකි; සාරිපුත්ත, ඔබ වේගවත් ප්‍රඥා ඇත්තෙකි; සාරිපුත්ත, ඔබ තීක්ෂණ ප්‍රඥා ඇත්තෙකි; සාරිපුත්ත, ඔබ විනිවිද දකින ප්‍රඥා ඇත්තෙකි. සාරිපුත්ත, සක්විති රජෙකුගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා තම පියා විසින් පවත්වන ලද ආඥා චක්‍රය මැනවින් අනුපවත්වන්නා සේම, සාරිපුත්ත, ඔබ ද මා විසින් පවත්වන ලද අනුත්තර වූ ධර්ම චක්‍රය මැනවින් අනුපවත්වන්නෙහිය.”

‘‘No ce kira me, bhante, bhagavā kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Imesaṃ pana, bhante, bhagavā pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ na kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti. ‘‘Imesampi khvāhaṃ, sāriputta, pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ na [Pg.193] kiñci garahāmi kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Imesañhi, sāriputta, pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ saṭṭhi bhikkhū tevijjā, saṭṭhi bhikkhū chaḷabhiññā, saṭṭhi bhikkhū ubhatobhāgavimuttā, atha itare paññāvimuttā’’ti.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගේ කයෙහි හෝ වචනයෙහි කිසිදු වරදක් නොදකින සේක් නම්, ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ පන්සියයක් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ කයෙහි හෝ වචනයෙහි කිසිදු වරදක් දකින සේක් ද?” “සාරිපුත්ත, මම මේ පන්සියයක් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ද කයෙහි හෝ වචනයෙහි කිසිදු වරදක් නොදකිමි. සාරිපුත්ත, මේ පන්සියයක් භික්ෂූන් අතරින් භික්ෂූන් හැට නමක් ත්‍රිවිද්‍යාලාභී වෙති, හැට නමක් ෂඩභිඥාලාභී වෙති, හැට නමක් උභතෝභාග විමුක්ත වෙති; ඉතිරි පිරිස ප්‍රඥා විමුක්ත වෙති.”

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් වංගීස ස්ථවිරයන් වහන්සේ අසුනෙන් නැගිට, සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට වැටහීමක් ඇති වෙයි. සුගතයන් වහන්ස, මට වැටහීමක් ඇති වෙයි.” “වංගීස, ඔබට එය වැටහේවා” යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි උචිත ගාථාවන්ගෙන් මෙසේ ප්‍රශංසා කළහ:

‘‘Ajja pannarase visuddhiyā, bhikkhū pañcasatā samāgatā;

Saṃyojanabandhanacchidā, anīghā khīṇapunabbhavā isī.

“අද පසළොස්වක පෝය දින පාරිශුද්ධිය උදෙසා පන්සියයක් භික්ෂූන් වහන්සේලා රැස්ව සිටිති. උන්වහන්සේලා වනාහි සංයෝජන බන්ධන සිඳලූ, දුක් රහිත වූ, නැවත උපතක් නැති රහතන් වහන්සේලාමය.”

‘‘Cakkavattī yathā rājā, amaccaparivārito;

Samantā anupariyeti, sāgarantaṃ mahiṃ imaṃ.

“ඇමති පිරිවර පිරිවරාගත් සක්විති රජෙකු මුහුද කෙළවර කොට ඇති මුළු මහත් පෘථිවිය වටාම සංචාරය කරන්නාක් මෙන්,”

‘‘Evaṃ vijitasaṅgāmaṃ, satthavāhaṃ anuttaraṃ;

Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.

“එසේම, කෙලෙස් යුද්ධයෙන් ජයගත්, අනුත්තර වූ මහා මගපෙන්වන්නා වූ ඔබ වහන්සේව, මාරයා පරාජය කළ ත්‍රිවිද්‍යාලාභී ශ්‍රාවකයෝ පිරිවරා සිටිති.”

‘‘Sabbe bhagavato puttā, palāpettha na vijjati;

Taṇhāsallassa hantāraṃ, vande ādiccabandhuna’’nti.

“මේ සියල්ලෝම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්ම පුත්‍රයෝ වෙති. මොවුන් අතර නිසරු කිසිවෙක් නැත. තෘෂ්ණා හුල නසාලූ, සූර්ය වංශික වූ බුදුරජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.”

8. Parosahassasuttaṃ

8. පරෝසහස්ස සූත්‍රය

216. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhatelasehi bhikkhusatehi. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.

216. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි එක්දහස් දෙසිය පනහක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා සමඟ වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිවන හා සම්බන්ධ වූ ධර්ම කථාවෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට කරුණු දක්වන සේක, සමාදන් කරවන සේක, උනන්දු කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ද ගෞරව සම්ප්‍රයුක්තව, මැනවින් මෙනෙහි කොට, මුළු සිතින්ම එකඟ වී, කන් යොමා ධර්මය ශ්‍රවණය කරති. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට නිවන හා සම්බන්ධ ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වන සේක. ඒ භික්ෂූහු ද මැනවින් කන් යොමා ධර්මය ශ්‍රවණය කරති. මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සුදුසු ගාථාවන්ගෙන් ප්‍රශංසා කළහොත් මැනවි.”

Atha [Pg.194] kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් වංගීස ස්ථවිරයන් වහන්සේ අසුනෙන් නැගිට, සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට වැටහීමක් ඇති වෙයි. සුගතයන් වහන්ස, මට වැටහීමක් ඇති වෙයි.” “වංගීස, ඔබට එය වැටහේවා” යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි උචිත ගාථාවන්ගෙන් මෙසේ ප්‍රශංසා කළහ:

‘‘Parosahassaṃ bhikkhūnaṃ, sugataṃ payirupāsati;

Desentaṃ virajaṃ dhammaṃ, nibbānaṃ akutobhayaṃ.

“දහසකට අධික භික්ෂූන් පිරිසක්, කෙලෙස් රහිත වූ ද, කිසිදු බියක් නැති නිවන නම් වූ ධර්මය දේශනා කරන්නා වූ ද සුගතයන් වහන්සේව පිරිවරා සිටිති.”

‘‘Suṇanti dhammaṃ vimalaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;

Sobhati vata sambuddho, bhikkhusaṅghapurakkhato.

“සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශිත වූ නිර්මල ධර්මය ඔවුහු ශ්‍රවණය කරති. භික්ෂු සංඝයා පිරිවරා සිටින සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ සැබවින්ම බබළන සේක.”

‘‘Nāganāmosi bhagavā, isīnaṃ isisattamo;

Mahāmeghova hutvāna, sāvake abhivassati.

“භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ 'නාග' (උතුම් තැනැත්තා) නම් වන සේක. ඍෂිවරයන් අතුරින් හත්වැනි ඍෂිවරයාණෝ වන සේක. මහා මේඝයක් මෙන් ශ්‍රාවක සමූහයා කෙරෙහි (දහම් වැසි) වස්වන සේක.”

‘‘Divāvihārā nikkhamma, satthudassanakamyatā ;

Sāvako te mahāvīra, pāde vandati vaṅgīso’’ti.

“මහා වීරයන් වහන්ස, දහවල් විවේකයෙන් නික්ම ශාස්තෘන් වහන්සේව දැකීමේ රුචියෙන් පැමිණි ඔබ වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ වංගීස, ඔබ වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් වඳින්නේය.”

‘‘Kiṃ nu te, vaṅgīsa, imā gāthāyo pubbe parivitakkitā, udāhu ṭhānasova taṃ paṭibhantī’’ti? ‘Na kho me, bhante, imā gāthāyo pubbe parivitakkitā, atha kho ṭhānasova maṃ paṭibhantī’ti. ‘Tena hi taṃ, vaṅgīsa, bhiyyosomattāya pubbe aparivitakkitā gāthāyo paṭibhantū’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho āyasmā vaṅgīso bhagavato paṭissutvā bhiyyosomattāya bhagavantaṃ pubbe aparivitakkitāhi gāthāhi abhitthavi –

‘‘වංගීස, මේ ගාථාවන් ඔබ විසින් කලින් කල්පනා කරන ලද ඒවා ද? නැතහොත් මේ මොහොතේම ඔබේ නුවණට වැටහුණු ඒවා ද?’’යි (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇසූහ). ‘‘ස්වාමීනි, මේ ගාථාවන් මා කලින් කල්පනා කළ ඒවා නොවේ, මේ මොහොතේම මගේ නුවණට වැටහුණු ඒවා ය’’යි (වංගීස තෙරුන් ලුහුඬින් පැවසූහ). ‘‘වංගීස, එසේ නම් මින් පෙර කල්පනා නොකළ තවත් ගාථාවන් ඔබේ නුවණට වඩාත් හොඳින් වැටහේවා!’’යි (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළහ). ‘‘එසේ ය, ස්වාමීනි’’යි ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මින් පෙර කල්පනා නොකළ ගාථාවලින් තවදුරටත් මෙසේ ප්‍රශංසා කළහ –

‘‘Ummaggapathaṃ mārassa abhibhuyya, carati pabhijja khilāni;

Taṃ passatha bandhapamuñcakaraṃ, asitaṃ bhāgaso pavibhajaṃ.

‘‘මාරයාගේ වැරදි මාවත මැඩපවත්වා, (රාගාදී) ඛීලයන් (අවුල්/නැංගුරම්) සිඳබිඳ දමා වඩින්නා වූ, (සංසාර) බන්ධනයන්ගෙන් මුදවන්නා වූ, කිසිවකටත් නොඇලුණා වූ, ධර්මය කොටස් වශයෙන් බෙදා දක්වන්නා වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙස බලන්න.

‘‘Oghassa nittharaṇatthaṃ, anekavihitaṃ maggaṃ akkhāsi;

Tasmiñce amate akkhāte, dhammaddasā ṭhitā asaṃhīrā.

සංසාර සැඩපහරින් එතෙර වීම පිණිස උන්වහන්සේ නොයෙක් ආකාර වූ මඟ දේශනා කළහ. ඒ අමෘත පදය (නිවන) දේශනා කළ කල්හි, ධර්මය දුටු ශ්‍රාවකයෝ එහි ස්ථාවරව, කිසිවකුටත් සෙලවිය නොහැකි ලෙස සිටිති.

‘‘Pajjotakaro ativijjha, sabbaṭṭhitīnaṃ atikkamamaddasa;

Ñatvā ca sacchikatvā ca, aggaṃ so desayi dasaddhānaṃ.

ධර්ම ප්‍රදීපය දල්වන්නා වූ උන්වහන්සේ, සියලු දෘෂ්ටිස්ථානයන් විනිවිද දැක, ඒවායින් එතෙර වීම (නිවන) දුටහ. තමන් වහන්සේම එය දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට, උතුම් වූ ධර්මය පස්වග තවුසන්ට දේශනා කළහ.

‘‘Evaṃ [Pg.195] sudesite dhamme,Ko pamādo vijānataṃ dhammaṃ ;

Tasmā hi tassa bhagavato sāsane;

Appamatto sadā namassamanusikkhe’’ti.

මෙසේ මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්මයෙහි, එය අවබෝධ කරගන්නා නුවණැත්තන්ට කුමන ප්‍රමාදයක් ද? එබැවින් ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි නිරතුරුවම අප්‍රමාදීව වැඳ නමස්කාර කරමින් හික්මිය යුතුය.’’

9. Koṇḍaññasuttaṃ

9. කොණ්ඩඤ්ඤ සූත්‍රය

217. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmā aññāsikoṇḍañño sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘koṇḍaññohaṃ, bhagavā, koṇḍaññohaṃ, sugatā’’ti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā aññāsikoṇḍañño sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘koṇḍaññohaṃ, bhagavā, koṇḍaññohaṃ, sugatā’ti. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ aññāsikoṇḍaññaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.

217. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට තීන දෙන ස්ථානය වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් අඤ්ඤාකොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් වහන්සේ බොහෝ කලකට පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් හිසින් ස්පර්ශ කරමින් වන්දනා කොට, ශ්‍රී පාදයන් තම මුඛයෙන් සිපගනිමින් දෑතින් පිරිමදිමින් ‘‘ස්වාමීනි, මම කොණ්ඩඤ්ඤ වෙමි; සුගතයන් වහන්ස, මම කොණ්ඩඤ්ඤ වෙමි’’යි තම නම ප්‍රකාශ කළහ. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන්ට මෙසේ සිතිණි: ‘‘මේ ආයුෂ්මත් අඤ්ඤාකොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් වහන්සේ බොහෝ කලකට පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ... තම නම ප්‍රකාශ කරති. මම ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි අඤ්ඤාකොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් වහන්සේට උචිත ගාථාවලින් ප්‍රශංසා කරන්නෙම් නම් මැනවි.’’

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ aññāsikoṇḍaññaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ අසුනෙන් නැගිට, සිවුර ඒකාංශ කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට ඇඳිලි බැඳ, ‘‘භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට වැටහීමක් ඇති වේ, සුගතයන් වහන්ස, මට වැටහීමක් ඇති වේ’’යි පැවසූහ. ‘‘වංගීස, එය පවසන්න’’යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළහ. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් අඤ්ඤාකොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි උචිත ගාථාවලින් මෙසේ ප්‍රශංසා කළහ –

‘‘Buddhānubuddho so thero, koṇḍañño tibbanikkamo;

Lābhī sukhavihārānaṃ, vivekānaṃ abhiṇhaso.

‘‘බුදුරජාණන් වහන්සේට පසුව චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කළ, බලවත් වීර්යය ඇති ඒ කොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් වහන්සේ, (සමාපත්ති) සැප විහරණයන් ලබන්නෙකි, නිරතුරුවම විවේකයෙහි ඇලී වසන්නෙකි.

‘‘Yaṃ sāvakena pattabbaṃ, satthusāsanakārinā;

Sabbassa taṃ anuppattaṃ, appamattassa sikkhato.

ශාස්තෘන් වහන්සේගේ අනුශාසනාව පිළිපදින, අප්‍රමාදීව හික්මෙන ශ්‍රාවකයෙකු විසින් යම් ලෝකෝත්තර ධර්මයක් ලැබිය යුතු ද, ඒ සියල්ල උන්වහන්සේ විසින් සම්පූර්ණයෙන් ලබන ලදී.

‘‘Mahānubhāvo tevijjo, cetopariyāyakovido;

Koṇḍañño buddhadāyādo, pāde vandati satthuno’’ti.

මහා ආනුභාව ඇති, ත්‍රිවිද්‍යාලාභී වූ, පරසිත් දන්නා නුවණෙහි දක්ෂ වූ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්ම දායාදයක් බඳු වූ කොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද වන්දනා කරති.’’

10. Moggallānasuttaṃ

10. මොග්ගල්ලාන සූත්‍රය

218. Ekaṃ [Pg.196] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati isigilipasse kāḷasilāyaṃ mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tesaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno cetasā cittaṃ samannesati vippamuttaṃ nirupadhiṃ. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā rājagahe viharati isigilipasse kāḷasilāyaṃ mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tesaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno cetasā cittaṃ samannesati vippamuttaṃ nirupadhiṃ. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.

218. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ඉසිගිලි පර්වත පාමුල කළු ගලෙහි පන්සියයක් පමණ වූ, සියල්ලෝම රහතන් වහන්සේලාගෙන් සමන්විත වූ මහා භික්ෂු සංඝයා සමඟ වැඩවසන සේක. එහිදී ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ තම සිතින් ඒ රහතන් වහන්සේලාගේ උපාධි රහිත වූත් කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු වූත් සිත් පිරික්සූහ. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන්ට මෙසේ සිතිණි: ‘‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කළු ගලෙහි පන්සියයක් රහතන් වහන්සේලා සමඟ වසන සේක. ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ ඔවුන්ගේ උපාධි රහිත කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු සිත් පිරික්සති. මම මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි උචිත ගාථාවලින් ප්‍රශංසා කරන්නෙම් නම් මැනවි.’’

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ අසුනෙන් නැගිට, සිවුර ඒකාංශ කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට ඇඳිලි බැඳ, ‘‘භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට වැටහීමක් ඇති වේ, සුගතයන් වහන්ස, මට වැටහීමක් ඇති වේ’’යි පැවසූහ. ‘‘වංගීස, එය පවසන්න’’යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළහ. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි උචිත ගාථාවලින් මෙසේ ප්‍රශංසා කළහ –

‘‘Nagassa passe āsīnaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ;

Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.

‘‘පර්වත පාමුල වැඩසිටින, දුක කෙළවර කළ මුණිවරයාණන් වහන්සේව, ත්‍රිවිද්‍යාලාභී වූ, මරණය (මාරයා) පරාජය කළ ශ්‍රාවකයෝ පිරිවරා උවටැන් කරති.

‘‘Te cetasā anupariyeti, moggallāno mahiddhiko;

Cittaṃ nesaṃ samannesaṃ, vippamuttaṃ nirūpadhiṃ.

මහා සෘද්ධිමත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ තම සිතින් ඔවුන්ගේ කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු, උපාධි රහිත වූ සිත් විමසා දැනගනිති.

‘‘Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ;

Anekākārasampannaṃ, payirupāsanti gotama’’nti.

මෙසේ සියලු අංගයන්ගෙන් යුත්, දුක කෙළවර කළ, අනන්ත ගුණයෙන් පිරි ගෝතම මුණිවරයාණන් වහන්සේව ශ්‍රාවකයෝ පිරිවරා උවටැන් කරති.’’

11. Gaggarāsuttaṃ

11. ගග්ගරා සූත්‍රය

219. Ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sattahi ca upāsakasatehi sattahi ca upāsikāsatehi anekehi ca devatāsahassehi. Tyāssudaṃ bhagavā atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho [Pg.197] bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sattahi ca upāsakasatehi sattahi ca upāsikāsatehi anekehi ca devatāsahassehi. Tyāssudaṃ bhagavā atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Yaṃnūnāhaṃ bhagavantaṃ sammukhā sāruppāya gāthāya abhitthaveyya’’nti.

219. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පන්සියයක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා ද, හත්සියයක් උපාසකවරුන් ද, හත්සියයක් උපාසිකාවන් ද, දහස් ගණන් බොහෝ දේවතාවන් ද සමඟ චම්පා නුවර ගග්ගරා පොකුණු තෙර වැඩසිටි සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තම රූප ශෝභාවෙන් හා යසසින් ඒ සියලු භික්ෂු, දේව, මිනිසුන් අභිබවා අතිශයින් බැබළුණු සේක. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන්ට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පන්සියයක් පමණ වූ මහත් භික්ෂු සංඝයා ද, හත්සියයක් උපාසකවරුන් ද, හත්සියයක් උපාසිකාවන් ද, දහස් ගණන් බොහෝ දේවතාවන් ද සමඟ චම්පා නුවර ගග්ගරා පොකුණු තෙර වැඩසිටින සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රූප ශෝභාවෙන් හා යසසින් අතිශයින් බැබළෙන සේක. මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සුදුසු ගාථාවකින් උන්වහන්සේට ස්තුති ප්‍රශංසා කරන්නේ නම් මැනවි” යනුවෙනි.

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāya gāthāya abhitthavi –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ ආසනයෙන් නැගී සිට, සිවුර ඒකාංශ කොට (එක් උරහිසක් වැසෙන සේ පොරවා), භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට ඇඳිලි බැඳ වැඳ මෙසේ පැවසූ සේක: “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට වැටහේ (ප්‍රතිභානය වේ), සුගතයන් වහන්ස, මට වැටහේ.” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “වංගීස, ඔබට එය වැටහේවා (එය පවසන්න)” යයි වදාළ සේක. එවිට ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සුදුසු ගාථාවකින් උන්වහන්සේට මෙසේ ස්තුති කළ සේක:

‘‘Cando yathā vigatavalāhake nabhe,Virocati vigatamalova bhāṇumā;

Evampi aṅgīrasa tvaṃ mahāmuni,Atirocasi yasasā sabbaloka’’nti.

“වලාකුළු බැහැර වූ ආකාශයෙහි සඳ බබළන්නාක් මෙන් ද, මලකඩ (දුම, මීදුම ආදිය) රහිත හිරු බබළන්නාක් මෙන් ද, මහා මුනිවර වූ අංගීරසයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ ද තම යසසින් මුළු ලෝකයම අභිබවා බබළන සේක.”

12. Vaṅgīsasuttaṃ

12. වංගීස සූත්‍රය.

220. Ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso aciraarahattappatto hutvā vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedī tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

220. එක් සමයක ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩසිටි සේක. එකල ආයුෂ්මත් වංගීස තෙරුන් වහන්සේ අරහත් ඵලයට පත්ව වැඩි කලක් නොවූ අතර විමුක්ති සුවය විඳිමින් සිටි සේක. ඒ වේලාවෙහි උන්වහන්සේ මෙම ගාථාවන් දේශනා කළ සේක:

‘‘Kāveyyamattā vicarimha pubbe, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;

Athaddasāma sambuddhaṃ, saddhā no upapajjatha.

“පෙර මම කාව්‍යකරණයෙහි (කවි සෑදීමෙහි) මත්ව ගමෙන් ගමට, නගරයෙන් නගරයට සැරිසැරුවෙමි. පසුව අපි සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දුටුවෙමු. එවිට අප තුළ ශ්‍රද්ධාව ඇති විය.”

‘‘So me dhammamadesesi, khandhāyatanadhātuyo ;

Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.

“උන්වහන්සේ මට ධර්මය දේශනා කළ සේක; එනම් ස්කන්ධ, ආයතන සහ ධාතූන් පිළිබඳවයි. ඒ සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය අසා මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූයෙමි.”

‘‘Bahunnaṃ vata atthāya, bodhiṃ ajjhagamā muni;

Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, ye niyāmagataddasā.

“ඒකාන්තයෙන්ම බොහෝ දෙනාගේ යහපත පිණිස මුනිවරයාණන් වහන්සේ බෝධි ඥානය ලබා ගත් සේක. එනම් නිවන් මග දුටු (නියත මාර්ගයට පිළිපන්) භික්ෂු භික්ෂුණීන්ගේ යහපත පිණිසය.”

‘‘Svāgataṃ [Pg.198] vata me āsi, mama buddhassa santike;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

“බුදුරජාණන් වහන්සේ සමීපයට මාගේ පැමිණීම ඒකාන්තයෙන්ම යහපත් පැමිණීමක් විය. ත්‍රිවිද්‍යාවන් ලබා ගන්නා ලදී, බුද්ධ ශාසනය (අනුශාසනාව) සම්පූර්ණ කරන ලදී.”

‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhuṃ visodhitaṃ;

Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyāyakovido’’ti.

“මම පෙර විසූ ජාති දනිමි, දිවැස පිරිසිදු කර ගන්නා ලදී. මම තෙවිජ්ජා (ත්‍රිවිද්‍යා) ඇත්තෙක් වෙමි, සෘද්ධි බල ලබා ගත්තෙමි, පරසිත් දන්නා නුවණෙහි දක්ෂයෙක් වෙමි” යනුවෙනි.

Vaṅgīsasaṃyuttaṃ samattaṃ.

වංගීස සංයුත්තය නිමාවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය:

Nikkhantaṃ arati ceva, pesalā atimaññanā;

Ānandena subhāsitā, sāriputtapavāraṇā;

Parosahassaṃ koṇḍañño, moggallānena gaggarā;

Vaṅgīsena dvādasāti.

නික්ඛන්ත සූත්‍රය, අරති සූත්‍රය, පේසලා සූත්‍රය, අතිමඤ්ඤනා සූත්‍රය, ආනන්ද සූත්‍රය, සුභාසිත සූත්‍රය, සාරිපුත්ත සූත්‍රය, පවාරණා සූත්‍රය, පරෝසහස්ස සූත්‍රය, කොණ්ඩඤ්ඤ සූත්‍රය, මොග්ගල්ලාන සූත්‍රය, ගග්ගරා සූත්‍රය සහ වංගීස සූත්‍රය යනුවෙන් සූත්‍ර දොළසකි.

9. Vanasaṃyuttaṃ

9. වන සංයුත්තය

1. Vivekasuttaṃ

1. විවේක සූත්‍රය

221. Evaṃ [Pg.199] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato pāpake akusale vitakke vitakketi gehanissite. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

221. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් සමයක එක්තරා භික්ෂුවක් කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වනාන්තරයක වැඩසිටි සේක. එකල ඒ භික්ෂුව දිවා විහරණයෙහි (දහවල් කාලයෙහි භාවනාවෙහි) යෙදී සිටියදී, ගිහිගෙය හා සම්බන්ධ වූ ලාමක අකුසල විතර්කයන් කල්පනා කළේය. එවිට ඒ වනාන්තරයෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා ඒ භික්ෂුව කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන්, හිතෛෂීව, උන්වහන්සේව සංවේගයට පත් කරනු කැමතිව භික්ෂුව වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ ඒ භික්ෂුවට ගාථාවලින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Vivekakāmosi vanaṃ paviṭṭho,Atha te mano niccharatī bahiddhā;

Jano janasmiṃ vinayassu chandaṃ,Tato sukhī hohisi vītarāgo.

“ඔබ විවේකය පතා වනයට ඇතුළු වූයෙහිය. එසේ වුවද ඔබේ සිත බාහිර අරමුණු කරා දුවයි. මිනිසෙකු වූ ඔබ, අනෙක් මිනිසුන් කෙරෙහි ඇති ආශාව දුරු කරන්න. එවිට ඔබ රාගයෙන් තොරව සුවපත් වන්නෙහිය.”

‘‘Aratiṃ pajahāsi sato, bhavāsi sataṃ taṃ sārayāmase;

Pātālarajo hi duttaro, mā taṃ kāmarajo avāhari.

“නොඇලීම (අරතිය) දුරු කර සිහියෙන් යුක්ත වන්න. සිහියෙන් යුත් ඔබව අපි සිහිපත් කරවමු. කෙලෙස් නමැති රජස (පාතාල රජස) තරණය කිරීම අපහසුය. කාම රජස විසින් ඔබව අපාය කරා ගෙන යාමට ඉඩ නොදෙන්න.”

‘‘Sakuṇo yathā paṃsukunthito, vidhunaṃ pātayati sitaṃ rajaṃ;

Evaṃ bhikkhu padhānavā satimā, vidhunaṃ pātayati sitaṃ raja’’nti.

“පස් තැවරුණු පක්ෂියෙකු තම සිරුර ගසා දමා ඒ තැවරුණු රජස ඉවත් කරන්නාක් මෙන්, වීර්යවන්ත වූ සිහියෙන් යුත් භික්ෂුව ද තමා තුළ තැවරුණු කෙලෙස් රජස ගසා දමා ඉවත් කළ යුතුය.”

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

එවිට ඒ භික්ෂුව එම දේවතාවා විසින් සංවේගයට පත් කරන ලදුව, සංවේගයට පත් විය.

2. Upaṭṭhānasuttaṃ

2. උපට්ඨාන සූත්‍රය

222. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato supati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

222. එක් සමයක එක්තරා භික්ෂුවක් කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වනාන්තරයක වැඩසිටි සේක. එකල ඒ භික්ෂුව දහවල් කාලයෙහි නිදාගත්තේය. එවිට ඒ වනාන්තරයෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා ඒ භික්ෂුව කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන්, හිතෛෂීව, උන්වහන්සේව සංවේගයට පත් කරනු කැමතිව භික්ෂුව වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ ඒ භික්ෂුවට ගාථාවලින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Uṭṭhehi bhikkhu kiṃ sesi, ko attho supitena te;

Āturassa hi kā niddā, sallaviddhassa ruppato.

“භික්ෂුව, නැගී සිටින්න. ඇයි නිදාගන්නේ? ඔබට නිදාගැනීමෙන් ඇති පලය කුමක්ද? කෙලෙස් නමැති රෝගයෙන් පීඩිත වූ, තණ්හා නමැති හීයෙන් ඇනුණු, පීඩා විඳින තැනැත්තාට නින්දෙන් ඇති ඵලය කිම?”

‘‘Yāya [Pg.200] saddhāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

Tameva saddhaṃ brūhehi, mā niddāya vasaṃ gamī’’ti.

“යම් ශ්‍රද්ධාවකින් ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූයෙහි ද, ඒ ශ්‍රද්ධාවම දියුණු කරන්න. නින්දට වසඟ නොවන්න.”

‘‘Aniccā addhuvā kāmā, yesu mandova mucchito;

Baddhesu muttaṃ asitaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape.

“කාමයෝ අනිත්‍යයහ, අස්ථිරයහ. අනුවණයෝ ඒ කෙරෙහි දැඩිව මුළා වෙති. බන්ධනයන්ගෙන් මිදුණු, කෙලෙස් ඇසුරු නොකරන පැවිද්දා දහවල් නිදාගැනීම නිසා කවර හෙයින් තැවිය යුතු ද? (ඔහු තැවෙන්නේ නැත).”

‘‘Chandarāgassa vinayā, avijjāsamatikkamā;

Taṃ ñāṇaṃ paramodānaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape.

“ඡන්දරාගය දුරු කිරීමෙන් හා අවිද්‍යාව ඉක්මවා යාමෙන් යම් අතිශය පිරිසිදු ඥානයක් ඇද්ද, එවන් ඥානයකින් යුත් පැවිද්දා දහවල් නිදාගැනීම නිසා කවර හෙයින් තැවිය යුතු ද?”

‘‘Chetvā avijjaṃ vijjāya, āsavānaṃ parikkhayā;

Asokaṃ anupāyāsaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape.

"විද්‍යාවෙන් (මග ඥානයෙන්) අවිද්‍යාව සිඳලීමෙන් ද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ද, ශෝක රහිත වූ, පීඩා රහිත වූ ඒ පැවිද්දා (රහතන් වහන්සේ) තවදුරටත් කුමකට තැවෙන්න ද?"

‘‘Āraddhavīriyaṃ pahitattaṃ, niccaṃ daḷhaparakkamaṃ;

Nibbānaṃ abhikaṅkhantaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape’’ti.

"පටන් ගත් වීර්යය ඇති, නිවනට යොමු කළ සිතක් ඇති, නිරතුරුව දැඩි පරාක්‍රමයෙන් යුක්තව නිවන අපේක්ෂා කරන පැවිද්දා තවදුරටත් කුමකට තැවෙන්න ද?"

3. Kassapagottasuttaṃ

3. කස්සපගොත්ත සූත්‍රය

223. Ekaṃ samayaṃ āyasmā kassapagotto kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā kassapagotto divāvihāragato aññataraṃ chetaṃ ovadati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmantaṃ kassapagottaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā kassapagotto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ kassapagottaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

223. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් කස්සපගොත්ත හිමියෝ කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වනයක වාසය කළහ. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් කස්සපගොත්ත හිමියෝ දවල් විවේකයට පැමිණ එක්තරා වැද්දෙකුට අවවාද කළහ. එවිට ඒ වනයෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා, ආයුෂ්මත් කස්සපගොත්ත හිමියන් කෙරෙහි සංවේගයක් ඇති කරනු කැමැත්තෙන්, උන්වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ ගාථාවලින් පැවසීය.

‘‘Giriduggacaraṃ chetaṃ, appapaññaṃ acetasaṃ;

Akāle ovadaṃ bhikkhu, mandova paṭibhāti maṃ.

“ගිරිදුර්ගයන්හි හැසිරෙන්නා වූ, අල්ප ප්‍රඥාවන්ත වූ, හරිවැරදි වැටහීමක් නැති වැද්දෙකුට, අකාලයෙහි අනුශාසනා කරන භික්ෂුව මට පෙනෙන්නේ අනුවණයෙකු ලෙසිනි.”

‘‘Suṇāti na vijānāti, āloketi na passati;

Dhammasmiṃ bhaññamānasmiṃ, atthaṃ bālo na bujjhati.

“ඔහු ධර්මය අසයි, නමුත් තේරුම් නොගනී; ඔහු බලයි, නමුත් (ප්‍රඥා ඇසින්) නොදකියි. ධර්මය දේශනා කරනු ලබන කල්හි පවා, අඥාන වූ ඒ වැද්දා එහි අර්ථය අවබෝධ කර නොගනී.”

‘‘Sacepi dasa pajjote, dhārayissasi kassapa;

Neva dakkhati rūpāni, cakkhu hissa na vijjatī’’ti.

“කස්සපය, ඔබ පහන් දසයක් දැල්වුවද, ඔහු රූපයන් නොදක්නේමය. මන්ද, ඔහුට දැකීම සඳහා (ප්‍රඥා) ඇසක් නොමැති බැවිනි.”

Atha kho āyasmā kassapagotto tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් කස්සපගොත්ත තෙරණුවෝ ඒ දේවතාවා විසින් දක්වන ලද කරුණු අසා මහත් සංවේගයට පත් වූහ.

4. Sambahulasuttaṃ

4. සම්බහුල සූත්‍රය

224. Ekaṃ [Pg.201] samayaṃ sambahulā bhikkhū kosalesu viharanti aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho te bhikkhū vassaṃvuṭṭhā temāsaccayena cārikaṃ pakkamiṃsu. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā te bhikkhū apassantī paridevamānā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

224. එක් සමයෙක බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වන ලැහැබක වැඩසිටි සේක. ඉක්බිති ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා එහි වස් වැස නිමවා, තෙමසක් ඉක්මගිය පසු චාරිකාවෙහි වැඩියහ. එවිට ඒ වන ලැහැබෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා නොදැක වැලපෙමින් ඒ වේලාවෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Arati viya mejja khāyati,Bahuke disvāna vivitte āsane;

Te cittakathā bahussutā,Kome gotamasāvakā gatā’’ti.

“බොහෝ වූ හිස් විවේක ආසන දැකීමෙන් අද මට මහත් අසතුටක් දැනේ. අර්ථවත් කතා ඇති, බහුශ්‍රුත වූ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඒ ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා කොහේ වැඩියාහුද?”

Evaṃ vutte, aññatarā devatā taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsi –

මෙසේ පැවසූ කල්හි, වෙනත් දේවතාවෙක් ඒ වැලපෙන දේවතාවාට ගාථාවකින් පිළිතුරු දුන්නේය –

‘‘Māgadhaṃ gatā kosalaṃ gatā, ekacciyā pana vajjibhūmiyā;

Magā viya asaṅgacārino, aniketā viharanti bhikkhavo’’ti.

“ඇතැම් භික්ෂූහු මගධ ජනපදයට වැඩියහ, ඇතැමෙක් කොසොල් ජනපදයට වැඩියහ, තවත් ඇතැමෙක් වජ්ජි භූමියට වැඩියහ. මුවන් මෙන් බන්ධනයන්ගෙන් තොරව හැසිරෙන, කිසිදු තැනක නොබැඳුණු භික්ෂූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ස්ථානයන්හි වැඩවෙසෙති.”

5. Ānandasuttaṃ

5. ආනන්ද සූත්‍රය

225. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā ānando ativelaṃ gihisaññattibahulo viharati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmato ānandassa anukampikā atthakāmā āyasmantaṃ ānandaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

225. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වන ලැහැබක වැඩසිටි සේක. එකල ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ පමණ ඉක්මවා ගිහියන්ට කරුණු වටහා දෙමින් කල් ගෙවූ සේක. එවිට ඒ වන ලැහැබෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ට අනුකම්පා ඇතිව, උන්වහන්සේගේ යහපත කැමතිව, උන්වහන්සේව සංවේගයට පත් කරනු රිසියෙන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya;

Jhā gotama mā pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.

“ගෞතමයන් වහන්ස, රුක්මුල් ඇති මේ ඝන වනයට පිවිස, නිවන හදවතෙහි තබාගෙන ධ්‍යාන වඩන්න. ප්‍රමාද නොවන්න. මේ (ගිහියන් සමඟ කරන) අධික කතාබහෙන් ඔබට ඇති පලය කිම?”

Atha kho āyasmā ānando tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ ඒ දේවතාවා විසින් කරන ලද අවවාදයෙන් සංවේගයට පත් වූහ.

6. Anuruddhasuttaṃ

6. අනුරුද්ධ සූත්‍රය

226. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho aññatarā tāvatiṃsakāyikā devatā jālinī [Pg.202] nāma āyasmato anuruddhassa purāṇadutiyikā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

226. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවෝ කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වන ලැහැබක වැඩසිටි සේක. එවිට ජාලිනී නම් වූ එක්තරා තාවතිංස වැසි දේවතාවියක්—ඇය පෙර භවයක ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවන්ගේ බිරිඳ වූවාය—ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවෝ වැඩසිටි තැනට පැමිණියාය. පැමිණ ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරණුවන්ට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසුවාය –

‘‘Tattha cittaṃ paṇidhehi, yattha te vusitaṃ pure;

Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu;

Purakkhato parivuto, devakaññāhi sobhasī’’ti.

“පින්වත් ස්වාමීනි, ඔබ පෙර වසන ලද ඒ තාවතිංස දෙව්ලොව කෙරෙහි සිත යොමු කරන්න. සියලු කාම සම්පත්තියෙන් පිරිපුන් ඒ දෙව්ලොව දෙවඟනන් පිරිවරාගෙන ඔබ බැබළුණේය.”

‘‘Duggatā devakaññāyo, sakkāyasmiṃ patiṭṭhitā;

Te cāpi duggatā sattā, devakaññāhi patthitā’’ti.

“දේවතාවියෝ සක්කාය දිට්ඨියෙහි පිහිටා සිටින බැවින් (සැබෑ සැපයෙන් තොරව) දුගතියට පත්ව සිටිති. ඒ දේවතාවියන් පතන සත්වයෝ ද දුගතියට පත්වන්නෝමය.”

‘‘Na te sukhaṃ pajānanti, ye na passanti nandanaṃ;

Āvāsaṃ naradevānaṃ, tidasānaṃ yasassina’’nti.

“කීර්තිමත් තාවතිංස වැසි දෙවිවරුන්ගේ වාසස්ථානය වූ නන්දන වනය නුදුටු අය සැබෑ සැපය කුමක්දැයි නොදනිති.”

‘‘Na tvaṃ bāle vijānāsi, yathā arahataṃ vaco;

Aniccā sabbasaṅkhārā, uppādavayadhammino;

Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho.

“අඥාන තැනැත්තිය, රහතන් වහන්සේලාගේ වචනය ඔබ නොදන්නෙහිය. සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයහ; හටගැනීම හා බිඳීයාම ස්වභාව කොට ඇත්තාහ. හටගෙන නිරුද්ධ වෙති; ඒ සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම වූ නිවන උතුම් සැපය වන්නේය.”

‘‘Natthi dāni punāvāso, devakāyasmi jālini;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“ජාලිනිය, දැන් මට නැවත දෙව්ලොව උපතක් නැත. සංසාර ගමන නිම විය. මට නැවත උපතක් නැත.”

7. Nāgadattasuttaṃ

7. නාගදත්ත සූත්‍රය

227. Ekaṃ samayaṃ āyasmā nāgadatto kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā nāgadatto atikālena gāmaṃ pavisati, atidivā paṭikkamati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmato nāgadattassa anukampikā atthakāmā āyasmantaṃ nāgadattaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā nāgadatto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgadattaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

227. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් නාගදත්ත තෙරණුවෝ කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වන ලැහැබක වැඩසිටි සේක. එකල ආයුෂ්මත් නාගදත්ත තෙරණුවෝ ඉතා අලුයම ගමට පිවිසෙන අතර, ඉතා සවස් වන තුරු ගමෙහි රැඳී සිට ආපසු වනයට වැඩියහ. එවිට ඒ වන ලැහැබෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා ආයුෂ්මත් නාගදත්ත තෙරණුවන්ට අනුකම්පා ඇතිව, උන්වහන්සේගේ යහපත කැමතිව, උන්වහන්සේව සංවේගයට පත් කරනු රිසියෙන් ආයුෂ්මත් නාගදත්ත තෙරණුවෝ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් නාගදත්ත තෙරණුවන්ට ගාථාවලින් මෙසේ පැවසීය –

‘‘Kāle pavisa nāgadatta, divā ca āgantvā ativelacārī;

Saṃsaṭṭho gahaṭṭhehi, samānasukhadukkho.

“නාගදත්තයෙනි, සුදුසු කල ගමට පිවිසෙන්න. පමා වී පැමිණීමෙන් ඔබ පමණ ඉක්මවා හැසිරෙන්නෙකු වෙයි. ගිහියන් සමඟ ඕනෑවට වඩා සමීප වීමෙන්, ඔවුන්ගේ සැප දුක් බෙදාගන්නෙකු බවට පත්වෙයි.”

‘‘Bhāyāmi nāgadattaṃ suppagabbhaṃ, kulesu vinibaddhaṃ;

Mā heva maccurañño balavato, antakassa vasaṃ upesī’’ti.

“කුලයන් කෙරෙහි බැඳී සිටින, මුරණ්ඩු ලෙස හැසිරෙන නාගදත්ත ගැන මට බියක් දැනේ. බලවත් වූත්, කෙළවර කරන්නා වූත් මාරයාගේ වසඟයට පත් නොවන්න.”

Atha [Pg.203] kho āyasmā nāgadatto tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

එවිට ආයුෂ්මත් නාගදත්ත තෙරණුවෝ ඒ දේවතාවා විසින් කරන ලද අවවාදයෙන් සංවේගයට පත් වූහ.

8. Kulagharaṇīsuttaṃ

8. කුලඝරණී සූත්‍රය

228. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu aññatarasmiṃ kule ativelaṃ ajjhogāḷhappatto viharati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yā tasmiṃ kule kulagharaṇī, tassā vaṇṇaṃ abhinimminitvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –

228. එක් සමයෙක එක්තරා භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් කෝසල ජනපදයෙහි එක්තරා වනයක වැඩවසන සේක. එකල ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ එක්තරා පවුලක් සමඟ පමණට වඩා සමීපව ඇසුරු කරමින් වාසය කළ සේක. එවිට ඒ වනයෙහි වසන දේවතාවා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන්, උන්වහන්සේගේ යහපත පතා, උන්වහන්සේ තුළ සංවේගයක් ඇති කරනු කැමැතිව, ඒ පවුලේ ගෘහණියගේ වෙසක් මවාගෙන ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය.

‘‘Nadītīresu saṇṭhāne, sabhāsu rathiyāsu ca;

Janā saṅgamma mantenti, mañca tañca kimantara’’nti.

"ගංගා තීරයන්හි ද, මිනිසුන් රැස්වන ස්ථානයන්හි ද, සභා ශාලාවන්හි ද, වීථීන්හි ද මිනිසුන් එක් රැස්ව, 'මා සහ ඔබ අතර ඇති සම්බන්ධය කුමක්දැයි' පවසමින් රහසින් කථා වෙති."

‘‘Bahūhi saddā paccūhā, khamitabbā tapassinā;

Na tena maṅku hotabbaṃ, na hi tena kilissati.

"තපස්වරයකු විසින් (ලෝකයෙහි) පවත්නා මෙවැනි බොහෝ අහිතකර නින්දා සහගත වචන ඉවසිය යුතුය. ඒ නිසා සිත අසන්තෝෂයට පත් කරගත යුතු නැත. මන්දයත්, එවැනි වචනවලින් කෙනෙකු කිලිටු නොවන බැවිනි."

‘‘Yo ca saddaparittāsī, vane vātamigo yathā;

Lahucittoti taṃ āhu, nāssa sampajjate vata’’nti.

"වනයෙහි වසන මුවකු සුළඟින් සෙලවෙන පත්‍රවල ශබ්දයට පවා තැති ගන්නාක් මෙන්, යමෙක් බාහිර ශබ්දවලට තැති ගන්නේ නම්, ඔහු සැහැල්ලු සිත් ඇත්තෙකු බව පඬිවරු පවසති. ඔහුට සිය ව්‍රතය සම්පූර්ණ කළ නොහැකිය."

9. Vajjiputtasuttaṃ

9. වජ්ජිපුත්ත සූත්‍රය

229. Ekaṃ samayaṃ aññataro vajjiputtako bhikkhu vesāliyaṃ viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena vesāliyaṃ vajjiputtako sabbaratticāro hoti. Atha kho so bhikkhu vesāliyā tūriya-tāḷita-vādita-nigghosasaddaṃ sutvā paridevamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

229. එක් සමයෙක වජ්ජි රජ පෙළපතට අයත් එක්තරා භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් විශාලා මහනුවර එක්තරා වනයක වැඩවසන සේක. එකල විශාලා මහනුවර මුළු රැය පුරා පැවැත්වෙන නැකත් උත්සවයක් විය. එවිට ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ විශාලා මහනුවරින් ඇසෙන තූර්ය නාද, බෙර හඬ සහ ගායනා හඬ අසා වැලපෙමින් ඒ අවස්ථාවෙහි මෙම ගාථාව පැවසූ සේක.

‘‘Ekakā mayaṃ araññe viharāma,Apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ;

Etādisikāya rattiyā,Ko su nāmamhehi pāpiyo’’ti.

"අපි වනයෙහි දමා ගැසූ දිරා ගිය දර කැබැල්ලක් මෙන් වනයෙහි හුදකලාව වාසය කරමු. මෙවැනි (මනරම්) රාත්‍රියක අපට වඩා අභාග්‍යසම්පන්න වූවෙක් තවත් සිටීද?"

Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –

එවිට ඒ වනයෙහි වසන දේවතාවා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන්, උන්වහන්සේගේ යහපත පතා, උන්වහන්සේ තුළ සංවේගයක් ඇති කරනු කැමැතිව, ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය.

‘‘Ekakova [Pg.204] tvaṃ araññe viharasi, apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ;

Tassa te bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāmina’’nti.

"ඔබ වනයෙහි දමා ගැසූ දර කැබැල්ලක් මෙන් හුදකලාව වාසය කරයි. (එසේ වුවද) නිරයෙහි උපන් සත්ත්වයන් සුගතියට යන අය කෙරෙහි කැමැති වන්නාක් මෙන්, බොහෝ දෙනෙක් ඔබගේ ඒ හුදකලා වාසය කෙරෙහි ඇලුම් කරති (ඔබට ඊර්ෂ්‍යා කරති)."

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

එවිට ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ ඒ දේවතාවා විසින් ඇති කරන ලද සංවේගය නිසා මහත් සංවේගයට පත් වූ සේක.

10. Sajjhāyasuttaṃ

10. සජ්ඣාය සූත්‍රය

230. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu yaṃ sudaṃ pubbe ativelaṃ sajjhāyabahulo viharati so aparena samayena appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno dhammaṃ asuṇantī yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –

230. එක් සමයෙක එක්තරා භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් කෝසල ජනපදයෙහි එක්තරා වනයක වැඩවසන සේක. එකල ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ පෙර කලෙක ඉතා ඕනෑකමින් ධර්මය සජ්ඣායනා කළ ද, පසුව උත්සාහ රහිතව නිහඬව වාසය කළ සේක. එවිට ඒ වනයෙහි වසන දේවතාවා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ ධර්මය සජ්ඣායනා කරනු නොඅසා, උන්වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය.

‘‘Kasmā tuvaṃ dhammapadāni bhikkhu, nādhīyasi bhikkhūhi saṃvasanto;

Sutvāna dhammaṃ labhatippasādaṃ, diṭṭheva dhamme labhatippasaṃsa’’nti.

"භික්ෂුව, ඔබ අනෙක් භික්ෂූන් සමඟ වාසය කරද්දී ඇයි ධර්ම පද සජ්ඣායනා නොකරන්නේ? ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් පැහැදීම ඇති වේ. එමෙන්ම මෙලොවදීම ප්‍රශංසාවද හිමි වේ."

‘‘Ahu pure dhammapadesu chando, yāva virāgena samāgamimha;

Yato virāgena samāgamimha, yaṃ kiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā;

Aññāya nikkhepanamāhu santo’’ti.

"යම් තාක් කල් මම විරාගයට පත් නොවූයෙම් ද, ඒ තාක් මට ධර්ම පදයන් කෙරෙහි කැමැත්තක් තිබුණි. යම් දිනක මම විරාගයට පත් වූයෙම් ද, එතැන් පටන් දුටු දෑ, ඇසූ දෑ හෝ විඳි දෑ කෙරෙහි ඇලීම අත්හැර දැමීම උතුම් වූ ඥානය බව සත්පුරුෂයෝ පවසති."

11. Akusalavitakkasuttaṃ

11. අකුසල විතක්ක සූත්‍රය

231. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato pāpake akusale vitakke vitakketi, seyyathidaṃ – kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

231. එක් සමයෙක එක්තරා භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් කෝසල ජනපදයෙහි එක්තරා වනයක වැඩවසන සේක. එකල ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ දවල් විවේකයෙහි පසුවන විට කාම විතර්ක, ව්‍යාපාද විතර්ක, විහිංසා විතර්ක යන ලාමක අකුසල විතර්කයන් කල්පනා කළ සේක. එවිට ඒ වනයෙහි වසන දේවතාවා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන්, උන්වහන්සේගේ යහපත පතා, උන්වහන්සේ තුළ සංවේගයක් ඇති කරනු කැමැතිව උන්වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය.

‘‘Ayoniso manasikārā, so vitakkehi khajjasi;

Ayoniso paṭinissajja, yoniso anucintaya.

"අයෝනිසෝ මනසිකාරය (නුනුවණින් මෙනෙහි කිරීම) නිසා ඔබ ඒ වැරදි සිතුවිලිවලින් පීඩා විඳින්නෙහිය. අයෝනිසෝ මනසිකාරය දුරු කොට, යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් (නුවණින්) යුතුව මෙනෙහි කරන්න."

‘‘Satthāraṃ [Pg.205] dhammamārabbha, saṅghaṃ sīlāni attano;

Adhigacchasi pāmojjaṃ, pītisukhamasaṃsayaṃ;

Tato pāmojjabahulo, dukkhassantaṃ karissasī’’ti.

"ශාස්තෘන් වහන්සේ ගැන ද, ධර්මය ගැන ද, සංඝයා ගැන ද, ස්වකීය ශීලය ගැන ද මෙනෙහි කරන්න. එවිට ඔබ නිසැකවම ප්‍රමෝදය ද, ප්‍රීති සුඛය ද ලබන්නෙහිය. ඉන්පසු බොහෝ සතුටට පත්ව දුකේ කෙළවර සාක්ෂාත් කරගන්නෙහිය."

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

එවිට ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ ඒ දේවතාවා විසින් ඇති කරන ලද සංවේගය නිසා මහත් සංවේගයට පත් වූ සේක.

12. Majjhanhikasuttaṃ

12. මජ්ඣන්හික සූත්‍රය

232. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tassa bhikkhuno santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

232. එක් සමයෙක එක්තරා භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් කෝසල ජනපදයෙහි එක්තරා වනයක වැඩවසන සේක. එවිට ඒ වනයෙහි වසන දේවතාවා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ වෙත පැමිණ උන්වහන්සේ සමීපයෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය.

‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu;

Saṇateva brahāraññaṃ, taṃ bhayaṃ paṭibhāti maṃ.

"මධ්‍යහ්න වේලාව උදා වූ කල්හි, පක්ෂීන් පවා නිහඬව සිටියදී, මහා වනයෙන් නැගෙන ඒ ගැඹුරු ශබ්දය මට මහත් බියක් ඇති කරවයි."

‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu;

Saṇateva brahāraññaṃ, sā rati paṭibhāti ma’’nti.

"මධ්‍යහ්න වේලාව උදා වූ කල්හි, පක්ෂීන් පවා නිහඬව සිටියදී, මහා වනයෙන් නැගෙන ඒ ගැඹුරු ශබ්දය මට නම් මහත් ප්‍රීතියක් ඇති කරවයි."

13. Pākatindriyasuttaṃ

13. පාකතින්ද්‍රිය සූත්‍රය

233. Ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū kosalesu viharanti aññatarasmiṃ vanasaṇḍe uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tesaṃ bhikkhūnaṃ anukampikā atthakāmā te bhikkhū saṃvejetukāmā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū gāthāhi ajjhabhāsi –

233. එක් කලෙක බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වනයක වැඩවසන සේක. උන්වහන්සේලා විසිරුණු සිත් ඇතිව, උඩඟු වූවාහු, චපල වූවාහු, රළු බස් පවසන්නාහු, ප්‍රලාප දොඩන්නාහු, මුළා වූ සිහි ඇතිව, සම්ප්‍රජන්‍යයෙන් තොරව, එකඟ නොවූ සිත් ඇතිව, භ්‍රාන්ත වූ සිත් ඇතිව, නොදැමූ (විවෘත) ඉඳුරන් ඇතිව වසති. එකල්හි ඒ වනයෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා ඒ භික්ෂූන් කෙරෙහි අනුකම්පා ඇතිව, වැඩ කැමතිව, උන්වහන්සේලා සංවේගයට පත් කරනු රිසියෙන් ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාට ගාථාවලින් මෙසේ පැවසීය -

‘‘Sukhajīvino pure āsuṃ, bhikkhū gotamasāvakā;

Anicchā piṇḍamesanā, anicchā sayanāsanaṃ;

Loke aniccataṃ ñatvā, dukkhassantaṃ akaṃsu te.

“පෙර කාලයෙහි ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ භික්ෂූහු සුවසේ ජීවත් වූහ. උන්වහන්සේලා කිසිදු ආශාවකින් තොරව පිණ්ඩපාතය සෙවූහ; ආශාවකින් තොරව සයනාසන පරිභෝජනය කළහ. ලෝකයෙහි අනිත්‍යතාව අවබෝධ කරගෙන, ඔවුහු දුක කෙළවර කළහ.”

‘‘Dupposaṃ katvā attānaṃ, gāme gāmaṇikā viya;

Bhutvā bhutvā nipajjanti, parāgāresu mucchitā.

“දැන් ඇතැම් භික්ෂූහු ගමෙහි ගම්මුලාදෑනීන් මෙන් තමන් පෝෂණය කිරීමට අපහසු අය බවට පත් කරගෙන, නැවත නැවතත් වළඳමින්, අනුන්ගේ නිවෙස්වල කෙලෙස්වලින් මත්ව නිදති.”

‘‘Saṅghassa [Pg.206] añjaliṃ katvā, idhekacce vadāmahaṃ;

Apaviddhā anāthā te, yathā petā tatheva te.

“මම සංඝයාට ඇඳිලි බැඳ මෙහි සිටින ඇතැම් භික්ෂූන් අරභයා පවසමි; බැහැර කරන ලද, කිසිදු පිහිටක් නැති ප්‍රේතයන් හා සමාන වූ ඒ භික්ෂූහු බැහැර කරන ලද්දාහු වෙති.”

‘‘Ye kho pamattā viharanti, te me sandhāya bhāsitaṃ;

Ye appamattā viharanti, namo tesaṃ karomaha’’nti.

“යම් භික්ෂූන් කෙනෙක් ප්‍රමාද වී වසත් ද, මා මේ පවසන්නේ ඔවුන් අරභයා ය. යම් භික්ෂූන් කෙනෙක් අප්‍රමාදව වසත් ද, ඔවුනට මම නමස්කාර කරමි.”

Atha kho te bhikkhū tāya devatāya saṃvejitā saṃvegamāpādunti.

එකල්හි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ඒ දේවතාවා විසින් සංවේගයට පත් කරනු ලැබ සංවේගයට පත් වූහ.

14. Gandhatthenasuttaṃ

14. ගන්ධත්තේන සූත්‍රය

234. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pokkharaṇiṃ ogāhetvā padumaṃ upasiṅghati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –

234. එක් කලෙක එක්තරා භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් කොසොල් ජනපදයෙහි එක්තරා වනයක වැඩවසන සේක. එකල්හි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ පිණ්ඩපාතයෙන් පසු වළඳා අවසන් වී, පොකුණකට බැස නෙළුම් මලක සුවඳ බලන සේක (ඉඹින සේක). එකල්හි ඒ වනයෙහි අධිගෘහිත දේවතාවා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ කෙරෙහි අනුකම්පා ඇතිව, වැඩ කැමතිව, උන්වහන්සේ සංවේගයට පත් කරනු රිසියෙන් භික්ෂූන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය -

‘‘Yametaṃ vārijaṃ pupphaṃ, adinnaṃ upasiṅghasi;

Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ, gandhatthenosi mārisā’’ti.

“පින්වත, ඔබ මේ දියෙහි හටගත් නෙළුම් මල නුදුන් දෙයක්ව තිබියදී සුවඳ බලන්නෙහිය. මෙය සොරකමේ එක් අංගයකි; ඔබ සුවඳ සොරෙකි.”

‘‘Na harāmi na bhañjāmi, ārā siṅghāmi vārijaṃ;

Atha kena nu vaṇṇena, gandhatthenoti vuccati.

“මම මෙය ගෙන නොයමි, කඩා නොදමමි, ඈත සිට නෙළුම් මලේ සුවඳ බලමි. එසේ තිබියදී කුමන කරුණක් නිසා මට සුවඳ සොරා යැයි කියනු ලැබේද?”

‘‘Yvāyaṃ bhisāni khanati, puṇḍarīkāni bhañjati;

Evaṃ ākiṇṇakammanto, kasmā eso na vuccatī’’ti.

“යමෙක් නෙළුම් අල හාරයිද, නෙළුම් මල් කඩා දමයිද, මෙවැනි කිලුටු කර්මාන්ත ඇති ඔහු සොරා යැයි නොකියන්නේ මන්ද?”

‘‘Ākiṇṇaluddo puriso, dhāticelaṃva makkhito;

Tasmiṃ me vacanaṃ natthi, tvañcārahāmi vattave.

“යම් පුද්ගලයෙක් රළු හා දරුණු වේද, කිරි මවකගේ වස්ත්‍රයක් මෙන් (කිලුටෙන්) වැකුණේ වේද, ඔහු පිළිබඳව මට කිසිවක් කීමට නැත. මා මෙසේ අවවාද කළ යුත්තේ ඔබටමය.”

‘‘Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino;

Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhāmattaṃva khāyatī’’ti.

“නිතර පාරිශුද්ධිය සොයන, කෙලෙස් රහිත තැනැත්තාට කෙස් අගක් බඳු වූ කුඩා පව පවා වැහි වලාකුළක් මෙන් මහත් වී පෙනෙයි.”

‘‘Addhā maṃ yakkha jānāsi, atho me anukampasi;

Punapi yakkha vajjāsi, yadā passasi edisa’’nti.

“යක්ෂය, සැබවින්ම ඔබ මා හඳුනන්නෙහිය, තවද මට අනුකම්පා කරන්නෙහිය. යක්ෂය, මෙවැනි වරදක් දුටු ඕනෑම කලෙක නැවතත් මට අවවාද කරනු මැනවි.”

‘‘Neva [Pg.207] taṃ upajīvāma, napi te bhatakāmhase;

Tvameva bhikkhu jāneyya, yena gaccheyya suggati’’nti.

“මම ඔබ නිසා ජීවත් වන්නෙක් නොවෙමි, ඔබගේ කුලීකරුවෙක්ද නොවෙමි. භික්ෂුව, යම් මඟකින් සුගතියට යා හැකිද යන්න ඔබම දැනගත යුතුය.”

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

එකල්හි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ ඒ දේවතාවා විසින් සංවේගයට පත් කරනු ලැබ සංවේගයට පත් වූහ.

Vanasaṃyuttaṃ samattaṃ.

වන සංයුක්තය නිමාවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උදානය මෙසේය:

Vivekaṃ upaṭṭhānañca, kassapagottena sambahulā;

Ānando anuruddho ca, nāgadattañca kulagharaṇī.

විවේක සූත්‍රය, උපට්ඨාන සූත්‍රය, කස්සපගොත්ත සූත්‍රය, සම්බහුලා සූත්‍රය, ආනන්ද සූත්‍රය, අනුරුද්ධ සූත්‍රය, නාගදත්ත සූත්‍රය සහ කුලඝරණී සූත්‍රයද,

Vajjiputto ca vesālī, sajjhāyena ayoniso;

Majjhanhikālamhi pākatindriya, padumapupphena cuddasa bhaveti.

වජ්ජිපුත්ත සූත්‍රය, වේසාලී සූත්‍රය, සජ්ඣාය සූත්‍රය, අයෝනිසෝ සූත්‍රය, මජ්ඣන්හිකාල සූත්‍රය, පාකතින්ද්‍රිය සූත්‍රය සහ පදුමපුප්ඵ (ගන්ධත්තේන) සූත්‍රය යන සූත්‍ර දාහතර මෙහි වෙති.

10. Yakkhasaṃyuttaṃ

10. යක්ඛ සංයුක්තය

1. Indakasuttaṃ

1. ඉන්දක සූත්‍රය

235. Evaṃ [Pg.208] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati indakūṭe pabbate, indakassa yakkhassa bhavane. Atha kho indako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

235. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ඉන්දකූට පර්වතයෙහි ඉන්දක යක්ෂයාගේ භවනයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ඉන්දක යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ සැළ කළේය -

‘‘Rūpaṃ na jīvanti vadanti buddhā, kathaṃ nvayaṃ vindatimaṃ sarīraṃ;

Kutassa aṭṭhīyakapiṇḍameti, kathaṃ nvayaṃ sajjati gabbharasmi’’nti.

“භාග්‍යවතුන් වහන්ස, බුදුවරු රූපය 'ජීවය' (ආත්මය) නොවේ යැයි පවසති. එසේ නම් මේ සත්ත්වයා මේ ශරීරය කෙසේ ලබන්නේද? කොතැනින් ඔහුට ඇට කැබලි හා මස් වැදැලි ලැබේද? මව් කුසෙහි මේ සත්ත්වයා කෙසේ රැඳෙන්නේද (පිහිටන්නේද)?”

‘‘Paṭhamaṃ kalalaṃ hoti, kalalā hoti abbudaṃ;

Abbudā jāyate pesi, pesi nibbattatī ghano;

Ghanā pasākhā jāyanti, kesā lomā nakhāpi ca.

“බිය නොවන්න, පළමුව 'කලලය' වෙයි. කලලයෙන් 'අබ්බුදය' වෙයි. අබ්බුදයෙන් 'පේසිය' උපදියි. පේසියෙන් 'ඝනය' හටගනියි. ඝනයෙන් අත් පා ආදී ශාඛාවන් උපදියි. හිසකෙස්, ලොම් සහ නියපොතුද හටගනියි.”

‘‘Yañcassa bhuñjatī mātā, annaṃ pānañca bhojanaṃ;

Tena so tattha yāpeti, mātukucchigato naro’’ti.

“සත්ත්වයාගේ මව යම් අන්න පාන භෝජනයක් වළඳයිද, මව් කුසෙහි සිටින ඒ සත්ත්වයා ඒ අහාරයෙන් එහි යැපෙයි.”

2. Sakkanāmasuttaṃ

2. සක්කනාම සූත්‍රය

236. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sakkanāmako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

236. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි සක්ක නම් වූ යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ සැළ කළේය -

‘‘Sabbaganthappahīnassa, vippamuttassa te sato;

Samaṇassa na taṃ sādhu, yadaññamanusāsasī’’ti.

“සියලු ග්‍රන්ථයන් (බඳනා කෙලෙස්) ප්‍රහීණ කළ, මැනවින් මිදුණු, සිහි ඇති ශ්‍රමණයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ අනුන්ට අනුශාසනා කිරීම සුදුසු නැත.”

‘‘Yena kenaci vaṇṇena, saṃvāso sakka jāyati;

Na taṃ arahati sappañño, manasā anukampituṃ.

“සක්කය, යම්කිසි අයුරකින් ඇසුරක් ඇති වූ කල්හි, ප්‍රඥාවන්තයා සිතින් ඔහු කෙරෙහි අනුකම්පා කිරීම සුදුසුමය.”

‘‘Manasā ce pasannena, yadaññamanusāsati;

Na tena hoti saṃyutto, yānukampā anuddayā’’ti.

“යමෙක් ප්‍රසන්න වූ සිතින් අනුන්ට අනුශාසනා කරයිද, ඒ හේතුවෙන් ඔහු කෙලෙස්වලින් බැඳීමකට පත් නොවේ. ඔහු තුළ ඇත්තේ හුදෙක් කරුණාව සහ අනුකම්පාවම පමණි.”

3. Sūcilomasuttaṃ

3. සූචිලෝම සූත්‍රය

237. Ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati ṭaṅkitamañce sūcilomassa yakkhassa bhavane. Tena kho pana samayena kharo ca yakkho sūcilomo [Pg.209] ca yakkho bhagavato avidūre atikkamanti. Atha kho kharo yakkho sūcilomaṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘eso samaṇo’’ti! ‘‘Neso samaṇo, samaṇako eso’’. ‘‘Yāva jānāmi yadi vā so samaṇo yadi vā pana so samaṇako’’ti.

237. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගයා නුවර සූචිලෝම යක්ෂයාගේ වාසස්ථානය වූ ටංකිතමංචයේ (ගල් ඇඳෙහි) වැඩවසන සේක. එකල්හි ඛර යක්ෂයා සහ සූචිලෝම යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට නුදුරින් ගමන් කළහ. එවිට ඛර යක්ෂයා සූචිලෝම යක්ෂයාට මෙසේ කීවේය: “මොහු ශ්‍රමණයෙකි.” එවිට සූචිලෝම යක්ෂයා මෙසේ පැවසීය: “මොහු සැබෑ ශ්‍රමණයෙක් නොවේ, මොහු මහණ වෙසක් ගත්තෙකි. මොහු සැබෑ ශ්‍රමණයෙක්ද නැතහොත් ව්‍යාජ ශ්‍රමණයෙක්දැයි මම දැන් දැනගන්නෙමි.”

Atha kho sūcilomo yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato kāyaṃ upanāmesi. Atha kho bhagavā kāyaṃ apanāmesi. Atha kho sūcilomo yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhāyasi maṃ samaṇā’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, bhāyāmi; api ca te samphasso pāpako’’ti. ‘‘Pañhaṃ taṃ, samaṇa pucchissāmi. Sace me na byākarissasi, cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmī’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo me cittaṃ vā khipeyya hadayaṃ vā phāleyya pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya; api ca tvaṃ, āvuso, puccha yadā kaṅkhasī’’ti. Atha kho sūcilomo yakkho bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – ( )

ඉන්පසු සූචිලෝම යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශරීරයට ස්පර්ශ වන සේ තම කය නැමුවේය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තම ශරීරය ඉවත් කරගත්හ. එවිට සූචිලෝම යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ශ්‍රමණය, ඔබ මට බියද?” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ: “පින්වත, මම ඔබට බිය නොවෙමි. එහෙත් ඔබේ ස්පර්ශය ඉතා රළුය (පවිටුය).” එවිට යක්ෂයා මෙසේ කීය: “ශ්‍රමණය, මම ඔබෙන් ප්‍රශ්නයක් අසමි. ඉදින් ඔබ මට පිළිතුරු නොදුන්නොත්, මම ඔබේ සිත වික්ෂිප්ත කරන්නෙමි (පිස්සු වට්ටන්නෙමි), නැතහොත් ඔබේ හදවත පලන්නෙමි, එසේත් නැතිනම් ඔබේ පාදවලින් අල්ලා ගංගාවෙන් එතෙරට විසි කරන්නෙමි.” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ: “පින්වත, දෙවියන්, මරුන් සහ බඹුන් සහිත ලෝකයෙහි, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව අතර මගේ සිත වික්ෂිප්ත කිරීමට හෝ හදවත පැලීමට හෝ පාදවලින් අල්ලා ගංගාවෙන් එතෙරට විසි කිරීමට සමත් කිසිවකු මම නොවෙමි. එසේ වුවත්, පින්වත, ඔබට රුචි දෙයක් අසන්න.” එවිට සූචිලෝම යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ගාථාවකින් මෙසේ විමසීය:

‘‘Rāgo ca doso ca kutonidānā,Aratī ratī lomahaṃso kutojā;

Kuto samuṭṭhāya manovitakkā,Kumārakā dhaṅkamivossajantī’’ti.

“රාගය සහ ද්වේෂය කුමක් නිදාන කොට උපදීද? නොඇල්ම, ඇල්ම සහ ලොමුදැහැ ගැන්ම කොතැනින් හටගනීද? දරුවන් කපුටකු අල්ලා සෙල්ලම් කරමින් අතහරින්නාක් මෙන්, මනෝ විතර්කයන් කොතැනින් පැන නැගී සිත ලුහුබඳින්නේද?”

‘‘Rāgo ca doso ca itonidānā,Aratī ratī lomahaṃso itojā;

Ito samuṭṭhāya manovitakkā,Kumārakā dhaṅkamivossajanti.

“යක්ෂය, රාගය සහ ද්වේෂය මේ ආත්මභාවය (සිරුර) නිදාන කොට පවතී. නොඇල්ම, ඇල්ම සහ ලොමුදැහැ ගැන්ම මෙයින්ම හටගනී. දරුවන් කපුටකු අල්ලා අතහරින්නාක් මෙන්, මනෝ විතර්කයන් මේ ආත්මභාවයෙන්ම පැන නැගී සිත ලුහුබඳියි.”

‘‘Snehajā attasambhūtā, nigrodhasseva khandhajā;

Puthū visattā kāmesu, māluvāva vitatā vane.

“තමා කෙරෙහිම හටගත්, ස්නේහයෙන් උපන් (මේ කෙලෙස්), නුග ගසක කඳෙන් හටගන්නා අහස් මුල් මෙනි. වනයෙහි පැතිරී යන මාළුවා වැලක් මෙන්, ඔවුහු කාම වස්තූන් කෙරෙහි විවිධාකාරයෙන් තදින් ඇලී පවතිති.”

‘‘Ye [Pg.210] naṃ pajānanti yatonidānaṃ,Te naṃ vinodenti suṇohi yakkha;

Te duttaraṃ oghamimaṃ taranti,Atiṇṇapubbaṃ apunabbhavāyā’’ti.

“යක්ෂය, අසන්න! යම් කෙනෙක් මේ කෙලෙස්වල නිදානය හඳුනන්නාහුද, ඔවුහු එය දුරු කරති. මින් පෙර කිසිවකු විසින් තරණය නොකළ, තරණය කිරීමට ඉතා අපහසු වූ මේ කෙලෙස් සැඩපහර, ඔවුහු මතු උපතක් සිදු නොවන පරිදි තරණය කරති.”

4. Maṇibhaddasuttaṃ

4. මණිභද්ද සූත්‍රය

238. Ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati maṇimālike cetiye maṇibhaddassa yakkhassa bhavane. Atha kho maṇibhaddo yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

238. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ ජනපදයෙහි මණිමාලික නම් චෛත්‍යස්ථානය වූ මණිභද්ද යක්ෂයාගේ භවනයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි මණිභද්ද යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව පැවසීය:

‘‘Satīmato sadā bhaddaṃ, satimā sukhamedhati;

Satīmato suve seyyo, verā ca parimuccatī’’ti.

“සිහිය ඇත්තාට සැමවිටම යහපතක්ම වේ. සිහිය ඇත්තා සැපයෙන් වර්ධනය වේ. සිහිය ඇත්තාට දිනෙන් දින උසස් බවක් ලැබේ. ඔහු වෛරයෙන් මිදෙයි.”

‘‘Satīmato sadā bhaddaṃ, satimā sukhamedhati;

Satīmato suve seyyo, verā na parimuccati.

“සිහිය ඇත්තාට සැමවිටම යහපතක්ම වේ. සිහිය ඇත්තා සැපයෙන් වර්ධනය වේ. සිහිය ඇත්තාට දිනෙන් දින උසස් බවක් ලැබේ. එහෙත් ඔහු (සිහියෙන් පමණක්ම) වෛරයෙන් මුළුමනින්ම නොමිදෙයි.”

‘‘Yassa sabbamahorattaṃ, ahiṃsāya rato mano;

Mettaṃ so sabbabhūtesu, veraṃ tassa na kenacī’’ti.

“යම් රහතන් වහන්සේ නමකගේ සිත මුළු දිවා රෑ දෙක්හිම අවිහිංසාවෙහි ඇලී පවතීද, සියලු සතුන් කෙරෙහි මෙත් සිතින් යුක්තව වසන සේක්ද, උන්වහන්සේට කිසිවකු සමඟ වෛරයක් නැත.”

5. Sānusuttaṃ

5. සානු සූත්‍රය

239. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarissā upāsikāya sānu nāma putto yakkhena gahito hoti. Atha kho sā upāsikā paridevamānā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

239. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි එක්තරා උපාසිකාවකගේ සානු නම් වූ පුත්‍රයා (සාමණේරයන් වහන්සේ) යක්ෂයෙකුගේ ග්‍රහණයට හසුවිය (ආවේශ විය). එවිට ඒ උපාසිකාව හඬා වැලපෙමින් ඒ අවස්ථාවේදී මේ ගාථාවන් පැවසුවාය:

‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.

“යම් කෙනෙක් පසළොස්වක, තුදුස්වක සහ අටවක යන පෝය දිනවලද, ප්‍රාතිහාර්ය පක්ෂයෙහි ද, අංග අටකින් සමන්විත වූ...”

‘‘Uposathaṃ upavasanti, brahmacariyaṃ caranti ye;

Na tehi yakkhā kīḷanti, iti me arahataṃ sutaṃ;

Sā dāni ajja passāmi, yakkhā kīḷanti sānunā’’ti.

“...උපෝසථ ශීලය සමාදන් වෙත්ද, බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙත්ද, ඔවුන්ට යක්ෂයෝ හිංසා නොකරන්නාහුය කියා මම රහතන් වහන්සේලාගෙන් අසා ඇත්තෙමි. එහෙත් අද යක්ෂයන් මගේ සානුට හිංසා කරන අයුරු මම දකිමි.”

‘‘Cātuddasiṃ [Pg.211] pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ;

Uposathaṃ upavasanti, brahmacariyaṃ caranti ye.

“යම් කෙනෙක් පසළොස්වක, තුදුස්වක සහ අටවක යන පෝය දිනවලද, ප්‍රාතිහාර්ය පක්ෂයෙහි ද, අංග අටකින් සමන්විත වූ උපෝසථ ශීලය සමාදන් වෙත්ද, බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙත්ද...”

‘‘Na tehi yakkhā kīḷanti, sāhu te arahataṃ sutaṃ;

Sānuṃ pabuddhaṃ vajjāsi, yakkhānaṃ vacanaṃ idaṃ;

Mākāsi pāpakaṃ kammaṃ, āvi vā yadi vā raho.

“...ඔවුන්ට යක්ෂයන් හිංසා නොකරන බව ඔබ රහතන් වහන්සේලාගෙන් අසා තිබීම යහපත්ය. සානු අවදි වූ පසු යක්ෂයන්ගේ මේ පණිවිඩය ඔහුට කියන්න: ප්‍රසිද්ධියේ හෝ රහසින් හෝ කිසිදු පව්කමක් නොකරන්න.”

‘‘Sace ca pāpakaṃ kammaṃ, karissasi karosi vā;

Na te dukkhā pamutyatthi, uppaccāpi palāyato’’ti.

“ඉදින් ඔබ පව්කම් කරන්නෙහි නම්, හෝ දැනටමත් කරන්නේ නම්, ඔබ අහසට පැන පලා ගියද ඔබට දුකෙන් මිදීමක් නැත.”

‘‘Mataṃ vā amma rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati;

Jīvantaṃ amma passantī, kasmā maṃ amma rodasī’’ti.

“මෑණියනි, මිනිසුන් හඬන්නේ මළවුන් වෙනුවෙන් හෝ අතුරුදන් වූවන් වෙනුවෙන්ය. මා පණපිටින් සිටිනු දකිද්දී, මෑණියනි ඔබ මා වෙනුවෙන් හඬන්නේ ඇයි?”

‘‘Mataṃ vā putta rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati;

Yo ca kāme cajitvāna, punarāgacchate idha;

Taṃ vāpi putta rodanti, puna jīvaṃ mato hi so.

“පුතණුවනි, මිනිසුන් හඬන්නේ මළවුන් වෙනුවෙන් හෝ අතුරුදන් වූවන් වෙනුවෙන්ය. එසේම යමෙක් කාමයන් අතහැර නැවත මේ ගිහිගෙයට එයිද, පුතණුවනි ඔහු වෙනුවෙන්ද මිනිසුන් හඬති. මන්ද යත් ඔහු පණපිටින් සිටියද (ශාසනික වශයෙන්) නැවත මියගිය අයෙකු බඳු බැවිනි.”

‘‘Kukkuḷā ubbhato tāta, kukkuḷaṃ patitumicchasi;

Narakā ubbhato tāta, narakaṃ patitumicchasi.

“පුතණුවනි, ඔබ රත්වූ අළු ගොඩකින් ගොඩගනු ලැබුවේය, එහෙත් ඔබ නැවතත් ඒ අළු ගොඩටම වැටීමට කැමති වන්නෙහිය. පුතණුවනි, ඔබ නිරයකින් ගොඩගනු ලැබුවේය, එහෙත් ඔබ නැවතත් ඒ නිරයටම වැටීමට කැමති වන්නෙහිය.”

‘‘Abhidhāvatha bhaddante, kassa ujjhāpayāmase;

Ādittā nīhataṃ bhaṇḍaṃ, puna ḍayhitumicchasī’’ti.

“යහපතක්ම වේවා, වහා නැවත (ශාසනයට) යන්න! ඔබ සිවුරු හැරියොත් අප කාට නම් දුක් කියන්නද? ගිනි ගන්නා ගෙයකින් බේරාගත් බඩු බාහිරාදියක් මෙන් වූ ඔබ, නැවතත් ඒ ගින්නටම හසුවී දැවීමට කැමති වන්නෙහිද?”

6. Piyaṅkarasuttaṃ

6. පියංකර සූත්‍රය

240. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya dhammapadāni bhāsati. Atha kho piyaṅkaramātā yakkhinī puttakaṃ evaṃ tosesi –

240. එක් සමයක ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ අලුයම් කාලයෙහි නැගී සිට ධර්ම පදයන් (ධම්මපද ගාථා) සජ්ඣායනා කළ සේක. එවිට පියංකරමාතා නම් යක්ෂණිය තම කුඩා පුත්‍රයාව මෙසේ නිශ්ශබ්ද කරවූවාය.

‘‘Mā saddaṃ kari piyaṅkara, bhikkhu dhammapadāni bhāsati;

Api ca dhammapadaṃ vijāniya, paṭipajjema hitāya no siyā.

"පියංකර, ශබ්ද නොකරන්න. ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් ධර්ම පදයන් සජ්ඣායනා කරති. අප ධර්ම පදයක් දැනගෙන ඒ අනුව පිළිපදින්නෙමු නම්, එය අපගේ යහපත පිණිස වන්නේය."

‘‘Pāṇesu ca saṃyamāmase, sampajānamusā na bhaṇāmase;

Sikkhema susīlyamattano, api muccema pisācayoniyā’’ti.

"සතුන් කෙරෙහි සංයමයෙන් සිටිමු. දැන දැනම බොරු නොකියමු. අපගේ යහපත් සීලයෙහි හික්මෙමු. එවිට අපට මේ පිශාච යෝනියෙන් (යක්ෂ ආත්මයෙන්) මිදිය හැකි වනු ඇත."

7. Punabbasusuttaṃ

7. පුනබ්බසු සූත්‍රය

241. Ekaṃ [Pg.212] samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho punabbasumātā yakkhinī puttake evaṃ tosesi –

241. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිවන හා සම්බන්ධ වූ ධර්ම කථාවෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට කරුණු දක්වන සේක, සමාදන් කරවන සේක, තෙදවත් කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. ඒ භික්ෂූහු ද ගෞරව ඇතිව, මෙනෙහි කරමින්, මුළු සිතින්ම එකඟව, කන් යොමු කොට ධර්මය ශ්‍රවණය කරති. එවිට පුනබ්බසුමාතා නම් යක්ෂණිය තම දරුවන්ව මෙසේ නිශ්ශබ්ද කළාය.

‘‘Tuṇhī uttarike hohi, tuṇhī hohi punabbasu;

Yāvāhaṃ buddhaseṭṭhassa, dhammaṃ sossāmi satthuno.

"උත්තරිකාවෙනි, නිහඬ වන්න. පුනබ්බසු, නිහඬ වන්න. මම ශාස්තෘ වූ උතුම් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය ශ්‍රවණය කරන තුරු නිහඬව සිටින්න."

‘‘Nibbānaṃ bhagavā āha, sabbaganthappamocanaṃ;

Ativelā ca me hoti, asmiṃ dhamme piyāyanā.

"භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියලු කෙලෙස් ගැටවලින් මිදීම වන නිවන ගැන දේශනා කරති. මේ ධර්මය කෙරෙහි මගේ සිතේ මහත් වූ ආදරයක් (ඇලීමක්) ඇති වී තිබේ."

‘‘Piyo loke sako putto, piyo loke sako pati;

Tato piyatarā mayhaṃ, assa dhammassa magganā.

"ලෝකයේ තමන්ගේ පුත්‍රයා ප්‍රියය. තමන්ගේ සැමියා ප්‍රියය. එහෙත් මට ඒ සැමටම වඩා මේ ධර්මය සොයා යෑම (අවබෝධ කර ගැනීම) ප්‍රියතර වන්නේය."

‘‘Na hi putto pati vāpi, piyo dukkhā pamocaye;

Yathā saddhammassavanaṃ, dukkhā moceti pāṇinaṃ.

"ප්‍රිය වූ පුත්‍රයෙකුට හෝ සැමියෙකුට හෝ කෙනෙකුව දුකෙන් මුදවාලිය නොහැකිය. සද්ධර්ම ශ්‍රවණය සත්ත්වයන්ව දුකෙන් මුදවාලන්නාක් මෙන් ඔවුන්ට එය කළ නොහැක."

‘‘Loke dukkhaparetasmiṃ, jarāmaraṇasaṃyute;

Jarāmaraṇamokkhāya, yaṃ dhammaṃ abhisambudhaṃ;

Taṃ dhammaṃ sotumicchāmi, tuṇhī hohi punabbasū’’ti.

"ජරා මරණවලින් වෙළුණු, දුකින් පීඩිත වූ මේ ලෝකයෙහි, ජරා මරණවලින් මිදීම පිණිස යම් ධර්මයක් බුදුරජාණන් වහන්සේ අවබෝධ කරගත් සේක් ද, ඒ ධර්මය ඇසීමට මම කැමැත්තෙමි. එබැවින් පුනබ්බසු, නිහඬ වන්න."

‘‘Ammā na byāharissāmi, tuṇhībhūtāyamuttarā;

Dhammameva nisāmehi, saddhammassavanaṃ sukhaṃ;

Saddhammassa anaññāya, ammā dukkhaṃ carāmase.

"මෑණියනි, මම කතා නොකරමි. මේ උත්තරා ද නිහඬ වී සිටින්නීය. ඔබ වහන්සේ ධර්මයම මෙනෙහි කළ මැනව. සද්ධර්ම ශ්‍රවණය සැපයකි. මෑණියනි, සද්ධර්මය නොදන්නා නිසා අප දුක සේ ජීවත් වන්නෙමු."

‘‘Esa devamanussānaṃ, sammūḷhānaṃ pabhaṅkaro;

Buddho antimasārīro, dhammaṃ deseti cakkhumā’’ti.

"මුළා වූ දෙවි මිනිසුන්ගේ අඳුර දුරු කරන ආලෝකය ලබා දෙන්නා වූ, අවසන් ආත්මය දරන්නා වූ, පංච චක්ෂුසින් යුත් ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරති."

‘‘Sādhu kho paṇḍito nāma, putto jāto uresayo;

Putto me buddhaseṭṭhassa, dhammaṃ suddhaṃ piyāyati.

"මාගේ ළයෙහි උපන් මේ පුත්‍රයා පණ්ඩිතයෙකු වීම කෙතරම් යහපත් ද? මාගේ පුත්‍රයා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පිරිසිදු ධර්මයට ආදරය කරයි."

‘‘Punabbasu sukhī hohi, ajjāhamhi samuggatā;

Diṭṭhāni ariyasaccāni, uttarāpi suṇātu me’’ti.

"පුනබ්බසු, ඔබ සුවපත් වන්න. අද මම (සංසාරයෙන්) නිදහස් වීමි. අප විසින් ආර්ය සත්‍යයන් දක්නා ලදී. මාගේ උත්තරා ද මේ ධර්මය අසාවා."

8. Sudattasuttaṃ

8. සුදත්ත සූත්‍රය

242. Ekaṃ [Pg.213] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati sītavane. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati rājagahaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Assosi kho anāthapiṇḍiko gahapati – ‘‘buddho kira loke uppanno’’ti. Tāvadeva ca pana bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo hoti. Athassa anāthapiṇḍikassa gahapatissa etadahosi – ‘‘akālo kho ajja bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Sve dānāhaṃ kālena bhagavantaṃ dassanāya gamissāmī’’ti buddhagatāya satiyā nipajji. Rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ vuṭṭhāsi pabhātanti maññamāno. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena sivathikadvāraṃ tenupasaṅkami. Amanussā dvāraṃ vivariṃsu. Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa nagaramhā nikkhamantassa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi, tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi –

242. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර සීතවනයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල අනේපිඬු සිටුතුමා යම් කිසි කටයුත්තක් සඳහා රජගහ නුවරට පැමිණ සිටියේය. "ලෝකයෙහි බුදු කෙනෙකු උපන්හ"යි අනේපිඬු සිටුතුමාට ඇසෙන්නට ලැබුණි. එසැණින්ම උන්වහන්සේව දැක බලා ගැනීමට ඔහුට වුවමනා විය. එවිට අනේපිඬු සිටුතුමාට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දැකීමට යාමට මෙය සුදුසු වෙලාව නොවේ. මම හෙට අලුයම භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දැකීමට යන්නෙමි"යි බුද්ධානුස්සතියෙන් යුතුව නිදාගත්තේය. රාත්‍රියෙහි අලුයම වී යැයි සිතා ඔහු තුන් වරක් අවදි විය. පසුව අනේපිඬු සිටුතුමා සොහොන් දොරටුව දෙසට ගියේය. අමනුෂ්‍යයෝ දොරටුව විවර කළහ. නුවරින් පිටතට යද්දී සිටුතුමාට ඒ තිබූ ආලෝකය නැති වී අඳුර පැතිරුණි. ඔහුට බියක්, තැතිගැන්මක් හා ලොමුඩහගැනීමක් ඇති විය. එතැනින්ම ආපසු හැරී යාමට ඔහුට සිතුණි. එවිට නොපෙනී සිටි සීවක නම් යක්ෂයා මෙසේ පැවසීය:

‘‘Sataṃ hatthī sataṃ assā, sataṃ assatarīrathā;

Sataṃ kaññāsahassāni, āmukkamaṇikuṇḍalā;

Ekassa padavītihārassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.

"ඇතුන් ලක්ෂයක් ද, අසුන් ලක්ෂයක් ද, අශ්වතර වෙළඹන් යෙදූ රිය ලක්ෂයක් ද, මිණි කොඬොල් පැළඳි කන්‍යාවන් ලක්ෂයක් ද යන මේ සියල්ල (බුදුරජාණන් වහන්සේ හමුවීමට යන) එක් පියවරක දහසයෙන් පංගුවක අගයක් වත් නොවටී."

‘‘Abhikkama gahapati, abhikkama gahapati;

Abhikkamanaṃ te seyyo, no paṭikkamana’’nti.

"ගෘහපතිය, ඉදිරියටම යන්න. ගෘහපතිය, ඉදිරියටම යන්න. ඔබට ඉදිරියට යාමම උතුම්ය, ආපසු හැරී යාම උතුම් නොවේ."

Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. Dutiyampi kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi, tatova puna nivattitukāmo ahosi. Dutiyampi kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi –

එවිට අනේපිඬු සිටුතුමාට අඳුර නැති වී ආලෝකය පහළ විය. ඔහුට ඇති වූ බිය, තැතිගැන්ම හා ලොමුඩහගැනීම සංසිඳුණි. දෙවැනි වරටත් අනේපිඬු සිටුතුමාට ආලෝකය අතුරුදහන් වී අඳුර පහළ විය. බිය, තැතිගැන්ම හා ලොමුඩහගැනීම ඇති විය. ආපසු හැරී යාමට සිතුණි. දෙවැනි වරටත් සීවක යක්ෂයා නොපෙනී සිටිමින් මෙසේ කීවේය:

‘‘Sataṃ [Pg.214] hatthī sataṃ assā…pe…Kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.

"ඇතුන් ලක්ෂයක් ද, අසුන් ලක්ෂයක් ද... (පෙර පරිදිමයි) පියවරක දහසයෙන් පංගුවක අගයක් වත් නොවටී."

‘‘Abhikkama gahapati, abhikkama gahapati;

Abhikkamanaṃ te seyyo, no paṭikkamana’’nti.

"ගෘහපතිය, ඉදිරියටම යන්න. ගෘහපතිය, ඉදිරියටම යන්න. ඔබට ඉදිරියට යාමම උතුම්ය, ආපසු හැරී යාම උතුම් නොවේ."

Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. Tatiyampi kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi, tatova puna nivattitukāmo ahosi. Tatiyampi kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi –

එවිට අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට අන්ධකාරය අතුරුදන් වී ආලෝකය පහළ විය. ඔහු තුළ වූ යම් බියක්, තැතිගැනීමක් හා ලොමුදැහැනීමක් වී ද, එය සංසිඳී ගියේය. තුන්වැනි වරටත් අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට ආලෝකය අතුරුදන් වී අන්ධකාරය පහළ විය. බිය, තැතිගැනීම හා ලොමුදැහැනීම හටගත්තේය. එවිට ඔහු නැවත හැරී යාමට කැමති විය. තුන්වැනි වරටත් සීවක නම් යක්ෂයා නොපෙනී සිටිමින් මෙසේ හඬක් ඇසෙන්නට සැලැස්වීය.

‘‘Sataṃ hatthī sataṃ assā…pe…Kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.

“ඇතුන් ලක්ෂයක්, අසුන් ලක්ෂයක්... (යනාදී ලෞකික සම්පත්) එකම පියවරක් (බුදුරජාණන් වහන්සේ කරා) තැබීමේ ආනිසංසයෙන් සොළොස්වන කලාවෙන් පංගුවක්වත් වටින්නේ නැත.”

‘‘Abhikkama gahapati, abhikkama gahapati;

Abhikkamanaṃ te seyyo, no paṭikkamana’’nti.

“ගෘහපතිය, ඉදිරියටම යන්න. ගෘහපතිය, ඉදිරියටම යන්න. ඔබට ඉදිරියට යාමම උතුම්ය, ආපසු හැරී යාම උතුම් නොවේ.”

Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena sītavanaṃ yena bhagavā tenupasaṅkami.

එවිට අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට අන්ධකාරය අතුරුදන් වී ආලෝකය පහළ විය. ඔහු තුළ වූ යම් බියක්, තැතිගැනීමක් හා ලොමුදැහැනීමක් වී ද, එය සංසිඳී ගියේය. ඉන්පසු අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා සීතවනයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය.

Tena kho pana samayena bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya abbhokāse caṅkamati. Addasā kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna caṅkamā orohitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘ehi sudattā’’ti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati, nāmena maṃ bhagavā ālapatīti, haṭṭho udaggo tattheva bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kacci, bhante, bhagavā sukhamasayitthā’’ti?

ඒ අවස්ථාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රියෙහි අලුයම් කාලයේ අවදිව එළිමහනෙහි සක්මන් කරමින් වැඩසිටි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුරදීම අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා එනු දැක, සක්මනින් බැස පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි සේක. වැඩසිට අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට මෙසේ වදාළ සේක: “සුදත්ත, මෙහි එන්න.” එවිට අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගේ නමින් අමතන සේකැ”යි අතිශයින් සතුටට පත්ව, ප්‍රමෝදයට පත්ව, එතැනම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් අසල හිස නමා වැඳ මෙසේ කියා සිටියේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුවසේ සැතපුණු සේක් ද?”

‘‘Sabbadā ve sukhaṃ seti, brāhmaṇo parinibbuto;

Yo na limpati kāmesu, sītibhūto nirūpadhi.

“කෙලෙස් පිරිනිවන් පෑ, කාමයන්හි නොඇලෙන, ශීතල වූ (සංසිඳුණු), උපධි රහිත වූ බ්‍රාහ්මණයා සැමකල්හිම සැබවින්ම සුවසේ නිදයි.”

‘‘Sabbā āsattiyo chetvā, vineyya hadaye daraṃ;

Upasanto sukhaṃ seti, santiṃ pappuyya cetasā’’ti.

“සෑම තෘෂ්ණා ඇලීම් සිඳ දමා, හදවතේ තැවීම් දුරු කර, සිතින් ශාන්තියට පත්ව, උපශාන්ත වූ තැනැත්තා සුවසේ නිදයි.”

9. Paṭhamasukkāsuttaṃ

9. ප්‍රථම සුක්කා සූත්‍රය

243. Ekaṃ [Pg.215] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena sukkā bhikkhunī mahatiyā parisāya parivutā dhammaṃ deseti. Atha kho sukkāya bhikkhuniyā abhippasanno yakkho rājagahe rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

243. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභයදානය දෙන වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. ඒ අවස්ථාවෙහි සුක්කා මෙහෙණිය මහා පිරිසක් පිරිවරා ධර්මය දේශනා කරමින් සිටියාය. එවිට සුක්කා මෙහෙණිය කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදුණු එක්තරා යක්ෂයෙක් රජගහ නුවර වීථියෙන් වීථියට, සතරමං හන්දියෙන් සතරමං හන්දියට ගොස් ඒ වෙලාවෙහි මෙම ගාථාවන් පැවසීය.

‘‘Kiṃ me katā rājagahe manussā, madhupītāva seyare;

Ye sukkaṃ na payirupāsanti, desentiṃ amataṃ padaṃ.

“අමෘත පදය (නිවන) දේශනා කරන්නා වූ සුක්කා මෙහෙණිය ඇසුරු නොකරන මේ රජගහ නුවර මනුෂ්‍යයෝ මීපැන් බී මත්වූවන් මෙන් නිදා සිටින්නේ මන්ද? මොවුන් කුමක් කරන්නේ ද?”

‘‘Tañca pana appaṭivānīyaṃ, asecanakamojavaṃ;

Pivanti maññe sappaññā, valāhakamiva panthagū’’ti.

“ප්‍රතික්ෂේප කළ නොහැකි වූ, කිසිවකින් මිශ්‍ර නොකළ ද මනාව රසවත් වූ ඒ (ධර්ම) රසය පැනවන්තයෝ, මඟ යන මගීන් වැහි වලාකුළකින් වැටෙන ජලය පානය කරන්නාක් මෙන් පානය කරති.”

10. Dutiyasukkāsuttaṃ

10. ද්විතීය සුක්කා සූත්‍රය

244. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññataro upāsako sukkāya bhikkhuniyā bhojanaṃ adāsi. Atha kho sukkāya bhikkhuniyā abhippasanno yakkho rājagahe rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

244. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. ඒ වෙලාවෙහි එක්තරා උපාසකයෙක් සුක්කා මෙහෙණියට දානය පූජා කළේය. එවිට සුක්කා මෙහෙණිය කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදුණු එක්තරා යක්ෂයෙක් රජගහ නුවර වීථියෙන් වීථියට, සතරමං හන්දියෙන් සතරමං හන්දියට ගොස් ඒ වෙලාවෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය.

‘‘Puññaṃ vata pasavi bahuṃ, sappañño vatāyaṃ upāsako;

Yo sukkāya adāsi bhojanaṃ, sabbaganthehi vippamuttiyā’’ti.

“සකල කෙලෙස් ග්‍රන්ථයන්ගෙන් මිදුණු සුක්කා මෙහෙණියට දානය පූජා කළ මේ උපාසකයා සැබවින්ම බොහෝ පින් රැස් කරගත්තේය. ඔහු සැබවින්ම පැනවන්තයෙකි.”

11. Cīrāsuttaṃ

11. චීරා සූත්‍රය

245. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññataro upāsako cīrāya bhikkhuniyā cīvaraṃ adāsi. Atha kho cīrāya bhikkhuniyā abhippasanno yakkho rājagahe rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

245. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි එක්තරා උපාසකයෙක් චීරා මෙහෙණියට සිවුරක් පූජා කළේය. එවිට චීරා මෙහෙණිය කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදුණු යක්ෂයෙක් රජගහ නුවර වීථියෙන් වීථියට, සතරමං හන්දියෙන් සතරමං හන්දියට ගොස් ඒ වෙලාවෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය.

‘‘Puññaṃ [Pg.216] vata pasavi bahuṃ, sappañño vatāyaṃ upāsako;

Yo cīrāya adāsi cīvaraṃ, sabbayogehi vippamuttiyā’’ti.

“සකල යෝගයන්ගෙන් මිදුණු චීරා මෙහෙණියට සිවුරක් පූජා කළ මේ උපාසකයා සැබවින්ම බොහෝ පින් රැස් කරගත්තේය. ඔහු සැබවින්ම පැනවන්තයෙකි.”

12. Āḷavakasuttaṃ

12. ආළවක සූත්‍රය

246. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati āḷavakassa yakkhassa bhavane. Atha kho āḷavako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā nikkhami. ‘‘Pavisa, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā pāvisi. Dutiyampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā nikkhami. ‘‘Pavisa, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā pāvisi. Tatiyampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā nikkhami. ‘‘Pavisa, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā pāvisi. Catutthampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, nikkhamissāmi. Yaṃ te karaṇīyaṃ taṃ karohī’’ti. ‘‘Pañhaṃ taṃ, samaṇa, pucchissāmi. Sace me na byākarissasi, cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmī’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, ye me cittaṃ vā khipeyya hadayaṃ vā phāleyya, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya. Api ca tvaṃ, āvuso, puccha yadā kaṅkhasī’’ti.

246. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආළවී නුවර ආළවක යක්ෂයාගේ භවනයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආළවක යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, "ශ්‍රමණය, පිටතට යනු" යැයි කීවේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "ඇවැත්නි, යහපතැ"යි පවසා පිටතට වැඩි සේක. ඉක්බිති යක්ෂයා "ශ්‍රමණය, ඇතුළට එනු" යැයි කීවේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "ඇවැත්නි, යහපතැ"යි පවසා ඇතුළට වැඩි සේක. දෙවන වරටත් ආළවක යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට "ශ්‍රමණය, පිටතට යනු" යැයි කීවේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "ඇවැත්නි, යහපතැ"යි පවසා පිටතට වැඩි සේක. "ශ්‍රමණය, ඇතුළට එනු" යැයි කී විට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "ඇවැත්නි, යහපතැ"යි පවසා ඇතුළට වැඩි සේක. තෙවන වරටත් ආළවක යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට "ශ්‍රමණය, පිටතට යනු" යැයි කීවේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "ඇවැත්නි, යහපතැ"යි පවසා පිටතට වැඩි සේක. "ශ්‍රමණය, ඇතුළට එනු" යැයි කී විට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "ඇවැත්නි, යහපතැ"යි පවසා ඇතුළට වැඩි සේක. සිව්වන වරටත් ආළවක යක්ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට "ශ්‍රමණය, පිටතට යනු" යැයි කීවේය. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "ඇවැත්නි, මම පිටතට නොයන්නෙමි. ඔබට කළ යුතු යමක් ඇත්නම් එය කරනු" යැයි වදාළ සේක. එවිට යක්ෂයා මෙසේ කීවේය: "ශ්‍රමණය, මම ඔබෙන් ප්‍රශ්නයක් අසන්නෙමි. ඉදින් ඔබ මට පිළිතුරු නොදෙන්නේ නම්, මම ඔබේ සිත අවුල් කරන්නෙමි (උමතු කරන්නෙමි), නැතහොත් ඔබේ හදවත පලන්නෙමි, එසේත් නැතහොත් ඔබේ දෙපාවලින් ගෙන ගඟෙන් එතරට විසි කරන්නෙමි." එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "ඇවැත්නි, දෙවියන්, මරුන්, බඹුන් සහිත ලෝකයෙහි, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව අතර මගේ සිත අවුල් කළ හැකි, හදවත පලන්නට හැකි හෝ දෙපාවලින් ගෙන ගඟෙන් එතරට විසි කළ හැකි කිසිවෙකු මම සැබවින්ම නොදකිමි. එසේ වුවද, ඇවැත්නි, ඔබ කැමති දෙයක් අසන්න."

‘‘Kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, kiṃsu suciṇṇaṃ sukhamāvahāti;

Kiṃsu have sādutaraṃ rasānaṃ, kathaṃjīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti.

"මේ ලෝකයෙහි මිනිසෙකුට ඇති උතුම්ම ධනය කුමක්ද? මැනවින් පුරුදු කරන ලද කුමන ධර්මයක් සැපය ගෙන දෙයිද? රසයන් අතුරින් සැබවින්ම මිහිරිම රසය කුමක්ද? කවර ආකාරයේ ජීවිතයක් උතුම්ම ජීවිතය යැයි පවසත්ද?"

‘‘Saddhīdha vittaṃ purissa seṭṭhaṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti;

Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti.

"මේ ලෝකයෙහි මිනිසෙකුට ඇති උතුම්ම ධනය ශ්‍රද්ධාවයි. මැනවින් පුරුදු කරන ලද (දස කුසල්) ධර්මය සැපය ගෙන දෙයි. රසයන් අතුරින් සැබවින්ම මිහිරිම රසය සත්‍යයයි. ප්‍රඥාවෙන් යුක්තව ජීවත් වීම උතුම්ම ජීවිතය යැයි පවසති."

‘‘Kathaṃsu tarati oghaṃ, kathaṃsu tarati aṇṇavaṃ;

Kathaṃsu dukkhamacceti, kathaṃsu parisujjhatī’’ti.

"ඕඝය (සංසාර සැඩපහර) තරණය කරන්නේ කෙසේද? මහා සමුද්‍රය (සංසාර සාගරය) තරණය කරන්නේ කෙසේද? දුක ඉක්මවා යන්නේ කෙසේද? කවරකින් පිරිසිදු වන්නේ කෙසේද?"

‘‘Saddhāya [Pg.217] tarati oghaṃ, appamādena aṇṇavaṃ;

Vīriyena dukkhamacceti, paññāya parisujjhatī’’ti.

"ශ්‍රද්ධාවෙන් ඕඝය තරණය කරයි. අප්‍රමාදය මගින් මහා සමුද්‍රය තරණය කරයි. වීර්යයෙන් දුක ඉක්මවා යයි. ප්‍රඥාවෙන් පිරිසිදු වෙයි."

‘‘Kathaṃsu labhate paññaṃ, kathaṃsu vindate dhanaṃ;

Kathaṃsu kittiṃ pappoti, kathaṃ mittāni ganthati;

Asmā lokā paraṃ lokaṃ, kathaṃ pecca na socatī’’ti.

"ප්‍රඥාව ලබන්නේ කෙසේද? ධනය ලබන්නේ කෙසේද? කීර්තිය ලබන්නේ කෙසේද? මිතුරන් ඇති කරගන්නේ කෙසේද? මෙලොවින් පරලොව ගිය පසු ශෝක නොකරන්නේ කෙසේද?"

‘‘Saddahāno arahataṃ, dhammaṃ nibbānapattiyā;

Sussūsaṃ labhate paññaṃ, appamatto vicakkhaṇo.

"නිවන් ලැබීම පිණිස අර්හතුන් වහන්සේලාගේ ධර්මය කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව දක්වන, ඇසීමට කැමති වූ (ශ්‍රවණාශාව ඇති), අප්‍රමාදී වූ, තැන්පත් නුවණැති තැනැත්තා ප්‍රඥාව ලබයි."

‘‘Patirūpakārī dhuravā, uṭṭhātā vindate dhanaṃ;

Saccena kittiṃ pappoti, dadaṃ mittāni ganthati;

Asmā lokā paraṃ lokaṃ, evaṃ pecca na socati.

"සුදුසු පරිදි කටයුතු කරන, බර උසුලන (වීර්යවන්ත), උත්සාහවන්ත තැනැත්තා ධනය ලබයි. සත්‍යගරුක බව නිසා කීර්තිය ලබයි. පරිත්‍යාගශීලී බවින් මිතුරන් ඇති කරගනියි. මෙලොවින් පරලොව ගිය පසු මෙසේ කරන්නා ශෝක නොකරයි."

‘‘Yassete caturo dhammā, saddhassa gharamesino;

Saccaṃ dammo dhiti cāgo, sa ve pecca na socati.

"ශ්‍රද්ධාවන්ත වූ, ගිහි ගෙයි වසන යම් අයෙකුට සත්‍යය, දමය (ඉඳුරන් දමනය කිරීම), ධෘතිය (වීර්යය) සහ ත්‍යාගය යන මේ ධර්ම සතර ඇද්ද, ඔහු පරලොව ගොස් ශෝක නොකරයි."

‘‘Iṅgha aññepi pucchassu, puthū samaṇabrāhmaṇe;

Yadi saccā dammā cāgā, khantyā bhiyyodha vijjatī’’ti.

"දැන් අන්‍ය වූ බොහෝ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගෙන්ද විමසා බලන්න; සත්‍යයට, දමනයට, ත්‍යාගයට හා ඉවසීමට (ධෛර්යයට) වඩා උතුම් වූ යමක් මෙහි ඇත්දැයි කියා."

‘‘Kathaṃ nu dāni puccheyyaṃ, puthū samaṇabrāhmaṇe;

Yohaṃ ajja pajānāmi, yo attho samparāyiko.

"මම දැන් කුමකට අන්‍ය වූ බොහෝ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගෙන් විමසන්නද? පරලොවට වැඩදායක වූ ඒ උතුම් අර්ථය අද මම මැනවින් දැනගත්තෙමි."

‘‘Atthāya vata me buddho, vāsāyāḷavimāgamā ;

Yohaṃ ajja pajānāmi, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.

"සැබවින්ම බුදුරජාණන් වහන්සේ ආළවී නුවරට වැඩම කළේ මගේ යහපත පිණිසමයි. යමෙකුට දුන් දානය මහත්ඵල මහානිසංස වේද, (ඒ උතුම් පින්කෙත) අද මම හඳුනාගත්තෙමි."

‘‘So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;

Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammata’’nti.

"ඒ මම සම්බුදුරජාණන් වහන්සේටත්, ධර්මයේ ඇති උතුම් ධර්ම ස්වභාවයටත් නමස්කාර කරමින් ගමින් ගමට, නුවරින් නුවරට සැරිසරන්නෙමි."

Yakkhasaṃyuttaṃ samattaṃ.

යක්ෂ සංයුක්තය නිමාවට පත් විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය):

Indako sakka sūci ca, maṇibhaddo ca sānu ca;

Piyaṅkara punabbasu sudatto ca, dve sukkā cīraāḷavīti dvādasa.

ඉන්දක, සක්ක, සූචි, මණිභද්ද, සානු, පියංකර, පුනබ්බසු, සුදත්ත, සුක්කා සූත්‍ර දෙකක් සහ චීර, ආළවී යන සූත්‍ර දොළසකි.

11. Sakkasaṃyuttaṃ

11. සක්ක සංයුක්තය

1. Paṭhamavaggo

1. පළමු වර්ගය

1. Suvīrasuttaṃ

1. සුවීර සූත්‍රය

247. Evaṃ [Pg.218] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

247. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "මහණෙනි" යැයි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. "ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස" යැයි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi. Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

“මහණෙනි, අතීතයෙහි අසුරයෝ දෙවියන් කරා (යුද්ධයට) පැමිණියහ. මහණෙනි, එකල්හි දෙවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍ර තෙමේ සුවීර දිව්‍ය පුත්‍රයා කැඳවා, ‘පින්වත් සුවීරය, මේ අසුරයෝ දෙවියන් කරා (යුද්ධයට) පැමිණෙති. පින්වත් සුවීරය, ඔබ ගොස් අසුරයන්ට ඉදිරියෙන් ගොස් යුද වදින්න’ යැයි කීවේය. මහණෙනි, ‘එසේය ස්වාමීනි’ යැයි සුවීර දිව්‍ය පුත්‍රයා ශක්‍ර දෙවෙන්ද්‍රයාට පිළිතුරු දී පසුව ප්‍රමාදයට පත් විය. මහණෙනි, දෙවන වරටත් ශක්‍ර දෙවෙන්ද්‍රයා සුවීර දිව්‍ය පුත්‍රයා අමතා, ‘පින්වත් සුවීරය, මේ අසුරයෝ දෙවියන් කරා පැමිණෙති. පින්වත් සුවීරය, ඔබ ගොස් අසුරයන්ට ඉදිරියෙන් ගොස් යුද වදින්න’ යැයි කීවේය. මහණෙනි, ‘එසේය ස්වාමීනි’ යැයි සුවීර දිව්‍ය පුත්‍රයා ශක්‍ර දෙවෙන්ද්‍රයාට පිළිතුරු දී දෙවන වරටත් ප්‍රමාදයට පත් විය. මහණෙනි, තෙවන වරටත් ශක්‍ර දෙවෙන්ද්‍රයා සුවීර දිව්‍ය පුත්‍රයා අමතා, ‘පින්වත් සුවීරය, මේ අසුරයෝ දෙවියන් කරා පැමිණෙති. පින්වත් සුවීරය, ඔබ ගොස් අසුරයන්ට ඉදිරියෙන් ගොස් යුද වදින්න’ යැයි කීවේය. මහණෙනි, ‘එසේය ස්වාමීනි’ යැයි සුවීර දිව්‍ය පුත්‍රයා ශක්‍ර දෙවෙන්ද්‍රයාට පිළිතුරු දී තෙවන වරටත් ප්‍රමාදයට පත් විය. මහණෙනි, එකල්හි ශක්‍ර දෙවෙන්ද්‍රයා සුවීර දිව්‍ය පුත්‍රයාට ගාථාවකින් මෙසේ කීවේය:”

‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati;

Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.

‘සුවීරය, උත්සාහයක් නැතිව, වෑයමක් නැතිව යම් තැනක සැපයක් ලබන්නේ ද, ඔබ එතැනට යන්න, මා ද එතැනටම පමුණුවන්න.’

‘‘Alasvassa anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye;

Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.

‘ශක්‍රයෙනි, යමෙක් අලසව, උත්සාහ රහිතව, කිසිදු කටයුත්තක් නොකොට සියලු කැමැත්තන්ගෙන් සමෘද්ධිමත් වන්නේ ද, මට ඒ උතුම් ස්ථානය පෙන්වා දෙන්න.’

‘‘Yatthālaso [Pg.219] anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati;

Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.

‘සුවීරය, අලසව, උත්සාහ රහිතව යම් තැනක ඒකාන්ත සැපයක් විඳින්නේ ද, ඔබ එතැනට යන්න, මා ද එතැනටම පමුණුවන්න.’

‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ;

Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.

‘දේවශ්‍රේෂ්ඨ වූ ශක්‍රයෙනි, කිසිදු ක්‍රියාවක් නොකොට අප යම් සැපයක් ලබන්නෙමු ද, ශෝක රහිත වූ පීඩා රහිත වූ ඒ උතුම් ස්ථානය මට පෙන්වා දෙන්න.’

‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati;

Nibbānassa hi so maggo, suvīra tattha gacchāhi;

Mañca tattheva pāpayā’’ti.

‘කිසිදු ක්‍රියාවක් නොකොට යම් තැනක කිසිවෙකුත් ජීවත් නොවේ. සුවීරය, ඉදින් එබඳු ස්ථානයක් ඇත්නම් එය ඒකාන්තයෙන්ම නිර්වාණ මාර්ගයයි. ඔබ එතැනට යන්න, මා ද එතැනටම පමුණුවන්න.’

‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti.

“මහණෙනි, තමන්ගේම පිනේ ඵල භුක්ති විඳිමින්, තාවතිංස වැසි දෙවියන්ට අධිපතිව රජකම් කරන ඒ ශක්‍ර දෙවෙන්ද්‍රයා පවා උත්සාහයේ හා වීර්යයේ ගුණ වර්ණනා කරන්නේය. මහණෙනි, එසේ හෙයින් මනාකොට දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි පැවිදි වූ ඔබලා ද, මෙතෙක් නොපැමිණි (ලෝකෝත්තර) ධර්මයන් කරා පැමිණීමටත්, මෙතෙක් අත්පත් කර නොගත් ධර්මයන් අත්පත් කර ගැනීමටත්, මෙතෙක් සාක්ෂාත් නොකළ ධර්මයන් සාක්ෂාත් කිරීමටත් උත්සාහ කළ යුතුය, වෙහෙසිය යුතුය, වීර්යය කළ යුතුය. මෙය ඔබලාට ශෝභාවකි.”

2. Susīmasuttaṃ

2. සුසීම සූත්‍රය

248. Sāvatthiyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

248. සැවැත් නුවරදීය. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ යැයි භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. ‘ස්වාමීනි’ යැයි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta susīma, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta susīma, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, susīmo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi. Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

“මහණෙනි, අතීතයෙහි අසුරයෝ දෙවියන් කරා (යුද්ධයට) පැමිණියහ. මහණෙනි, එකල්හි දෙවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍ර තෙමේ සුසීම දිව්‍ය පුත්‍රයා කැඳවා, ‘පින්වත් සුසීමය, මේ අසුරයෝ දෙවියන් කරා (යුද්ධයට) පැමිණෙති. පින්වත් සුසීමය, ඔබ ගොස් අසුරයන්ට ඉදිරියෙන් ගොස් යුද වදින්න’ යැයි කීවේය. මහණෙනි, ‘එසේය ස්වාමීනි’ යැයි සුසීම දිව්‍ය පුත්‍රයා ශක්‍ර දෙවෙන්ද්‍රයාට පිළිතුරු දී පසුව ප්‍රමාදයට පත් විය. මහණෙනි, දෙවන වරටත්... (පෙ)... දෙවන වරටත් ප්‍රමාදයට පත් විය. මහණෙනි, තෙවන වරටත්... (පෙ)... තෙවන වරටත් ප්‍රමාදයට පත් විය. මහණෙනි, එකල්හි ශක්‍ර දෙවෙන්ද්‍රයා සුසීම දිව්‍ය පුත්‍රයාට ගාථාවකින් මෙසේ කීවේය:”

‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati;

Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.

‘සුසීමය, උත්සාහයක් නැතිව, වෑයමක් නැතිව යම් තැනක සැපයක් ලබන්නේ ද, ඔබ එතැනට යන්න, මා ද එතැනටම පමුණුවන්න.’

‘‘Alasvassa [Pg.220] anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye;

Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.

‘ශක්‍රයෙනි, යමෙක් අලසව, උත්සාහ රහිතව, කිසිදු කටයුත්තක් නොකොට සියලු කැමැත්තන්ගෙන් සමෘද්ධිමත් වන්නේ ද, මට ඒ උතුම් ස්ථානය පෙන්වා දෙන්න.’

‘‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati;

Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.

‘සුසීමය, අලසව, උත්සාහ රහිතව යම් තැනක ඒකාන්ත සැපයක් විඳින්නේ ද, ඔබ එතැනට යන්න, මා ද එතැනටම පමුණුවන්න.’

‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ;

Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.

‘දේවශ්‍රේෂ්ඨ වූ ශක්‍රයෙනි, කිසිදු ක්‍රියාවක් නොකොට අප යම් සැපයක් ලබන්නෙමු ද, ශෝක රහිත වූ පීඩා රහිත වූ ඒ උතුම් ස්ථානය මට පෙන්වා දෙන්න.’

‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati;

Nibbānassa hi so maggo, susīma tattha gacchāhi;

Mañca tattheva pāpayā’’ti.

‘කිසිදු ක්‍රියාවක් නොකොට යම් තැනක කිසිවෙකුත් ජීවත් නොවේ. සුසීමය, ඉදින් එබඳු ස්ථානයක් ඇත්නම් එය ඒකාන්තයෙන්ම නිර්වාණ මාර්ගයයි. ඔබ එතැනට යන්න, මා ද එතැනටම පමුණුවන්න.’

‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti.

“මහණෙනි, තමන්ගේම පිනේ ඵල භුක්ති විඳිමින්, තාවතිංස වැසි දෙවියන්ට අධිපතිව රජකම් කරන ඒ ශක්‍ර දෙවෙන්ද්‍රයා පවා උත්සාහයේ හා වීර්යයේ ගුණ වර්ණනා කරන්නේය. මහණෙනි, එසේ හෙයින් මනාකොට දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි පැවිදි වූ ඔබලා ද, මෙතෙක් නොපැමිණි (ලෝකෝත්තර) ධර්මයන් කරා පැමිණීමටත්, මෙතෙක් අත්පත් කර නොගත් ධර්මයන් අත්පත් කර ගැනීමටත්, මෙතෙක් සාක්ෂාත් නොකළ ධර්මයන් සාක්ෂාත් කිරීමටත් උත්සාහ කළ යුතුය, වෙහෙසිය යුතුය, වීර්යය කළ යුතුය. මෙය ඔබලාට ශෝභාවකි.”

3. Dhajaggasuttaṃ

3. ධජග්ග සූත්‍රය

249. Sāvatthiyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

249. සැවැත් නුවරදීය. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "මහණෙනි" යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. "ස්වාමීනී" යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi –

"මහණෙනි, පෙර කාලයක දෙවියන් හා අසුරයන් අතර මහා සංග්‍රාමයක් ඇති විය. මහණෙනි, එවිට දෙවිඳු වූ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ තව්තිසා වැසි දෙවියන් අමතා මෙසේ කීවේය:"

‘Sace, mārisā, devānaṃ saṅgāmagatānaṃ uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye dhajaggaṃ ullokeyyātha. Mamañhi vo dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.

"'නිදුකාණෙනි, යුද බිමට ගිය දෙවියන්ට ඉදින් යම් බියක් හෝ තැතිගැනීමක් හෝ ලොමුදහගැනීමක් හෝ ඇති වුවහොත්, ඒ අවස්ථාවේදී මගේම ධජයේ අග්‍රය (කොඩි ගස මුදුන) බලන්න. මගේ ධජ අග්‍රය බලන ඔබට යම් බියක් හෝ තැතිගැනීමක් හෝ ලොමුදහගැනීමක් හෝ ඇති වේ ද, එය පහව යනු ඇත.'"

‘No ce me dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Pajāpatissa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.

"'ඉදින් මගේ ධජ අග්‍රය නොබලන්නේ නම්, ප්‍රජාපතී දිව්‍යරාජයාගේ ධජ අග්‍රය බලන්න. ප්‍රජාපතී දිව්‍යරාජයාගේ ධජ අග්‍රය බලන ඔබට යම් බියක් හෝ තැතිගැනීමක් හෝ ලොමුදහගැනීමක් හෝ ඇති වේ ද, එය පහව යනු ඇත.'"

‘No [Pg.221] ce pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Varuṇassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.

"'ඉදින් ප්‍රජාපතී දිව්‍යරාජයාගේ ධජ අග්‍රය නොබලන්නේ නම්, වරුණ දිව්‍යරාජයාගේ ධජ අග්‍රය බලන්න. වරුණ දිව්‍යරාජයාගේ ධජ අග්‍රය බලන ඔබට යම් බියක් හෝ තැතිගැනීමක් හෝ ලොමුදහගැනීමක් හෝ ඇති වේ ද, එය පහව යනු ඇත.'"

‘No ce varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha īsānassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Īsānassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissatī’’’ti.

"'ඉදින් වරුණ දිව්‍යරාජයාගේ ධජ අග්‍රය නොබලන්නේ නම්, ඊසාන දිව්‍යරාජයාගේ ධජ අග්‍රය බලන්න. ඊසාන දිව්‍යරාජයාගේ ධජ අග්‍රය බලන ඔබට යම් බියක් හෝ තැතිගැනීමක් හෝ ලොමුදහගැනීමක් හෝ ඇති වේ ද, එය පහව යනු ඇතැ' යි (ශක්‍රයා කීවේය)."

‘‘Taṃ kho pana, bhikkhave, sakkassa vā devānamindassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, pajāpatissa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, varuṇassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, īsānassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyethāpi nopi pahīyetha.

"මහණෙනි, දෙවිඳු වූ ශක්‍රයාගේ හෝ වේවා, ප්‍රජාපතී දිව්‍යරාජයාගේ හෝ වේවා, වරුණ දිව්‍යරාජයාගේ හෝ වේවා, ඊසාන දිව්‍යරාජයාගේ හෝ වේවා ධජ අග්‍රය බලන දෙවියන්ට ඇති වන බිය හෝ තැතිගැනීම හෝ ලොමුදහගැනීම පහව යන්නට ද පුළුවන, පහව නොයන්නට ද පුළුවන."

‘‘Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho bhīru chambhī utrāsī palāyīti.

"ඊට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, දෙවිඳු වූ ශක්‍රයා රාගය ප්‍රහීණ කළ අයෙක් නොවේ, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කළ අයෙක් නොවේ, මෝහය ප්‍රහීණ කළ අයෙක් නොවේ; ඔහු බියපත් වන, තැතිගන්නා, බියෙන් තැතිගෙන පලායන සුළු අයෙකි."

‘‘Ahañca kho, bhikkhave, evaṃ vadāmi – ‘sace tumhākaṃ, bhikkhave, araññagatānaṃ vā rukkhamūlagatānaṃ vā suññāgāragatānaṃ vā uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye anussareyyātha – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Mamañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.

"නමුත් මහණෙනි, මම මෙසේ පවසමි: 'මහණෙනි, ආරණ්‍යයකට ගිය හෝ, රුක්මුලකට ගිය හෝ, ශූන්‍යාගාරයකට ගිය හෝ ඔබට ඉදින් යම් බියක් හෝ තැතිගැනීමක් හෝ ලොමුදහගැනීමක් හෝ ඇති වුවහොත්, ඒ අවස්ථාවේදී මාවම මෙසේ සිහි කරන්න - ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අර්හත් වන සේක, සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවත් වන සේක.' මහණෙනි, මා සිහි කරන ඔබට යම් බියක් හෝ තැතිගැනීමක් හෝ ලොමුදහගැනීමක් හෝ ඇති වේ ද, එය පහව යනු ඇත."

‘‘No ce maṃ anussareyyātha, atha dhammaṃ anussareyyātha – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Dhammañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.

"ඉදින් මාව සිහි නොකරන්නේ නම්, ධර්මය මෙසේ සිහි කරන්න - 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය මෙලොවදීම දැකිය හැක්කේය, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේය, "ඇවිත් බලන්න" යි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් විසින්ම අවබෝධ කරගත යුත්තේය.' මහණෙනි, ධර්මය සිහි කරන ඔබට යම් බියක් හෝ තැතිගැනීමක් හෝ ලොමුදහගැනීමක් හෝ ඇති වේ ද, එය පහව යනු ඇත."

‘‘No ce dhammaṃ anussareyyātha, atha saṅghaṃ anussareyyātha – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho [Pg.222] ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Saṅghañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.

"ඉදින් ධර්මය සිහි නොකරන්නේ නම්, සංඝයා මෙසේ සිහි කරන්න - 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝ තෙමේ මැනවින් පිළිපන් සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝ තෙමේ ඍජුව පිළිපන් සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝ තෙමේ න්‍යායයට එකඟව පිළිපන් සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝ තෙමේ ගරු කටයුතු ලෙස පිළිපන් සේක. යම් ඒ පුරුෂ යුගල සතරක් ද, පුරුෂ පුද්ගලයන් අට දෙනෙක් වෙත් ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක සංඝ තෙමේ ආහුණෙය්‍ය වන සේක, පාහුණෙය්‍ය වන සේක, දක්ඛිණෙය්‍ය වන සේක, අඤ්ජලිකරණීය වන සේක, ලෝකයාගේ අනුත්තර වූ පින් කෙත වන සේක.' මහණෙනි, සංඝයා සිහි කරන ඔබට යම් බියක් හෝ තැතිගැනීමක් හෝ ලොමුදහගැනීමක් හෝ ඇති වේ ද, එය පහව යනු ඇත."

‘‘Taṃ kissa hetu? Tathāgato hi, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho vītarāgo vītadoso vītamoho abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

"ඊට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, තථාගත අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ රාගය ප්‍රහීණ කළ සේක, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කළ සේක, මෝහය ප්‍රහීණ කළ සේක; බිය රහිත වූ, තැතිගැනීම් රහිත වූ, තැති නොගන්නා වූ, පලා නොයන සේක." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා, පසුව මෙයද වදාළ සේක:"

‘‘Araññe rukkhamūle vā, suññāgāreva bhikkhavo;

Anussaretha sambuddhaṃ, bhayaṃ tumhāka no siyā.

"මහණෙනි, ආරණ්‍යයක හෝ රුක්මුලක හෝ ශූන්‍යාගාරයක දී සම්බුදුරජාණන් වහන්සේව සිහිපත් කරන්න; එවිට ඔබට බියක් ඇති නොවේ."

‘‘No ce buddhaṃ sareyyātha, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ;

Atha dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ.

"ඉදින් ලෝකයට ජ්‍යෙෂ්ඨ වූ, නරශ්‍රේෂ්ඨ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේව සිහි නොකරන්නේ නම්, සංසාරයෙන් එතෙර කරවන, මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්මය සිහිපත් කරන්න."

‘‘No ce dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ;

Atha saṅghaṃ sareyyātha, puññakkhettaṃ anuttaraṃ.

"සංසාරයෙන් එතෙර කරවන, මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්මය ඉදින් සිහි නොකරන්නේ නම්, අසදෘශ පින් කෙතක් බඳු වූ සංඝයා වහන්සේව සිහිපත් කරන්න."

‘‘Evaṃ buddhaṃ sarantānaṃ, dhammaṃ saṅghañca bhikkhavo;

Bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā, lomahaṃso na hessatī’’ti.

"මහණෙනි, මෙලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, සංඝයා වහන්සේ ද සිහි කරන ඔබට බියක් හෝ තැතිගැනීමක් හෝ ලොමුදහගැනීමක් හෝ ඇති නොවනු ඇත."

4. Vepacittisuttaṃ

4. වේපචිත්ති සූත්‍රය

250. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe asurā jineyyuṃ devā parājineyyuṃ, yena naṃ sakkaṃ devānamindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha asurapura’nti. Sakkopi kho, bhikkhave, devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe devā jineyyuṃ asurā parājineyyuṃ, yena naṃ vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha sudhammasabha’’’nti. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme devā jiniṃsu[Pg.223], asurā parājiniṃsu. Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā sakkassa devānamindassa santike ānesuṃ sudhammasabhaṃ. Tatra sudaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddho sakkaṃ devānamindaṃ sudhammasabhaṃ pavisantañca nikkhamantañca asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

250. සැවැත්නුවරදීය. “මහණෙනි, පෙර කාලයෙහි දෙවියන් හා අසුරයන් අතර මහා යුද්ධයක් හටගත්තේය. මහණෙනි, එවිට වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා අසුරයන් අමතා මෙසේ පැවසීය: ‘පින්වතුනි, දෙවි අසුර යුද්ධයේදී අසුරයන් ජයගෙන දෙවියන් පැරදුණහොත්, ඒ සක් දෙවිඳුන්ගේ අත්, පා සහ බෙල්ල යන පංචස්ථානයෙන් බැඳ මා වෙත අසුර පුරයට රැගෙන එන්න.’ මහණෙනි, සක් දෙවිඳුන් ද තාවතිංස වැසි දෙවියන් අමතා මෙසේ පැවසීය: ‘පින්වතුනි, දෙවි අසුර යුද්ධයේදී දෙවියන් ජයගෙන අසුරයන් පැරදුණහොත්, ඒ වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයාගේ අත්, පා සහ බෙල්ල යන පංචස්ථානයෙන් බැඳ මා වෙත සුධර්මා සභාවට රැගෙන එන්න.’ මහණෙනි, එම යුද්ධයෙන් දෙවියන් ජය ලැබූ අතර අසුරයන් පරාජයට පත් විය. මහණෙනි, එවිට තාවතිංස වැසි දෙවිවරු වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා අත්, පා සහ බෙල්ල යන පංචස්ථානයෙන් බැඳ සක් දෙවිඳුන් වෙත සුධර්මා සභාවට රැගෙන ආහ. මහණෙනි, එහිදී පංචස්ථානයෙන් බැඳී සිටි වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා, සුධර්මා සභාවට ඇතුළු වන හා ඉන් නික්මෙන සක් දෙවිඳුන්ට අශිෂ්ට වූ, රළු පරුෂ වචනයෙන් බැණ වැදුණේය, නින්දා කළේය. මහණෙනි, එවිට මාතලී රථාචාර්යයා සක් දෙවිඳුන් අමතා ගාථාවකින් මෙසේ විමසීය:”

‘‘Bhayā nu maghavā sakka, dubbalyā no titikkhasi;

Suṇanto pharusaṃ vācaṃ, sammukhā vepacittino’’ti.

“මඝව නම් වූ ශක්‍ර දෙවිඳුනි, ඔබ වේපචිත්තිගේ මේ පරුෂ වචන ඔහු ඉදිරියේම අසා සිටිමින් ඉවසන්නේ බිය නිසාද? නැතිනම් ඔබගේ දුබලකම නිසාද?”

‘‘Nāhaṃ bhayā na dubbalyā, khamāmi vepacittino;

Kathañhi mādiso viññū, bālena paṭisaṃyuje’’ti.

“මම වේපචිත්තිගේ වචන ඉවසන්නේ බිය නිසා හෝ දුබලකම නිසා හෝ නොවේ. මා වැනි ප්‍රඥාවන්තයෙක් අඥාන බාලයෙකු සමඟ කෙසේ නම් ගැටෙන්නද?”

‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako;

Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti.

“බාලයන් වැළැක්වීමට කිසිවකු නැතිනම් ඔවුන් තව තවත් කෝප වෙති. එබැවින් ප්‍රඥාවන්තයා දැඩි දඬුවමකින් බාලයා මැඬලිය යුතුය.”

‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti.

“අන්‍යයා දැඩි ලෙස කෝප වී ඇති බව දැන, යමෙක් සිහිබුද්ධියෙන් යුතුව සංසුන් වේද, බාලයා වැළැක්වීමට ඇති එකම මඟ එය යැයි මම සිතමි.”

‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava;

Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati;

Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti.

“වාහවයෙනි, මේ ඉවසීමෙහි ඇති වරදක් මම දකිමි. ‘මොහු මට බිය නිසා ඉවසන්නේය’ කියා බාලයා සිතන විට, පලා යන ගොනෙකු පසුපස අනෙක් ගොනුන් ලුහුබඳින්නාක් මෙන්, ඒ අඥානයා තව තවත් ඔබ පෙළනු ඇත.”

‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati;

Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati.

“ඔහු ‘මොහු මට බිය නිසා ඉවසයි’ කියා සිතුවත් නැතත්, තමාගේ පරම අභිවෘද්ධිය සලසන කරුණු අතර ඉවසීමට වඩා උතුම් දෙයක් තවත් නැත.”

‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati;

Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo.

“යමෙක් බලවත්ව සිටියදී දුබලයා කෙරෙහි ඉවසීමක් දක්වයිද, එය උතුම්ම ඉවසීම යැයි සත්පුරුෂයෝ පවසති. දුබලයාට නම් නිරතුරුවම ඉවසීමට සිදු වේ.”

‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ;

Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati.

“බාලයාගේ යම් බලයක් වේද, එය බලයක් නොවන බව පණ්ඩිතයෝ පවසති. ධර්මය විසින් රක්නා ලද බලවතාට අභියෝග කරන්නෙකු නැත.”

‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

“කෝප වූවකුට පෙරළා කෝප වන්නා තමාටම අයහපතක් කරගනියි. කෝප වූවකුට පෙරළා කෝප නොවන්නා දිනීමට අපහසු මහා යුද්ධයක් ජය ගත්තෙකි.”

‘‘Ubhinnamatthaṃ [Pg.224] carati, attano ca parassa ca;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

“අන්‍යයා කෝප වූ බව දැන, යමෙක් සිහිබුද්ධියෙන් යුතුව සංසුන් වේද, ඔහු තමාගේත් අනුන්ගේත් යන දෙපාර්ශ්වයේම යහපත පිණිස හැසිරෙන්නෙකි.”

‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.

“තමාගේත් අනුන්ගේත් යන දෙපිරිසගේම සැනසීම සලසන ඔහුව, ධර්මයෙහි අදක්ෂ වූ අඥාන ජනයා බාලයෙකු යැයි සලකති.”

‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento khantisoraccassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cā’’ti.

“මහණෙනි, තමාගේ පින් පල අනුභව කරමින්, තාවතිංස වැසි දෙවියන්ගේ ආධිපත්‍යය හා රාජ්‍යය විඳින ඒ සක් දෙවිඳු පවා ඉවසීමේ හා මෘදු ගුණයෙහි ගුණ වර්ණනා කරන්නෙක් වූයේය. මහණෙනි, එසේ හෙයින් මෙසේ මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනයෙහි පැවිදි වූ ඔබ වහන්සේලා ද ඉවසීමෙන් හා මෘදු ගුණයෙන් යුක්ත වන්නේ නම්, එය ඔබ වහන්සේලාට මහත් ශෝභනයකි.”

5. Subhāsitajayasuttaṃ

5. 5. සුභාසිතජය සූත්‍රය

251. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘hotu, devānaminda, subhāsitena jayo’ti. ‘Hotu, vepacitti, subhāsitena jayo’ti. Atha kho, bhikkhave, devā ca asurā ca pārisajje ṭhapesuṃ – ‘ime no subhāsitadubbhāsitaṃ ājānissantī’ti. Atha kho, bhikkhave, vepacittiṃ asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo vepacitti asurindaṃ etadavoca – ‘tumhe khvettha, vepacitti, pubbadevā. Bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –

251. සැවැත්නුවරදීය. “මහණෙනි, පෙර කාලයෙහි දෙවි අසුර යුද්ධයක් හටගත්තේය. එවිට වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා සක් දෙවිඳුට මෙසේ පැවසීය: ‘සක් දෙවිඳුනි, සුභාෂිතයෙන් (මැනවින් කියන ලද වචනයෙන්) ජයග්‍රහණය තීරණය කරමු.’ එවිට සක් දෙවිඳු ද ‘වේපචිත්ති, සුභාෂිතයෙන්ම ජයග්‍රහණය වේවා’යි පැවසීය. මහණෙනි, දෙවියෝ ද අසුරයෝ ද ‘මොවුන් අපගේ සුභාෂිත හා දුර්භාෂිත වචන හඳුනාගනු ඇත’යි සභිකයන් පත් කර ගත්හ. එවිට වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා සක් දෙවිඳුට ‘සක් දෙවිඳුනි, ගාථාවක් පවසන්න’ යැයි කීය. එසේ කී විට සක් දෙවිඳු ‘වේපචිත්ති, ඔබ මෙහි පැරණි දෙවි කෙනෙකි. එබැවින් වේපචිත්ති, ඔබම පළමුව ගාථාව පවසන්න’ යැයි කීය. එසේ කී විට වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා මෙම ගාථාව පැවසීය:”

‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako;

Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti.

“බාලයන් වැළැක්වීමට කිසිවකු නැතිනම් ඔවුන් තව තවත් කෝප වෙති. එබැවින් ප්‍රඥාවන්තයා දැඩි දඬුවමකින් බාලයා මැඬලිය යුතුය.”

‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –

“මහණෙනි, වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා මෙම ගාථාව පැවසූ විට අසුරයෝ එය අනුමත කරමින් සාධුකාර දුන්හ. එහෙත් දෙවියෝ නිහඬ වූහ. එවිට වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා සක් දෙවිඳුට ‘සක් දෙවිඳුනි, දැන් ගාථාවක් පවසන්න’ යැයි කීය. එසේ කී කල සක් දෙවිඳු මෙම ගාථාව පැවසීය:”

‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti.

අනුන් කෝපයට පත්වී ඇති බව දැන, යමෙක් සිහියෙන් යුක්තව සංසිඳේ ද, බාලයා වැළැක්වීමට ඇති එකම මඟ මෙය බව මම සිතමි.

‘‘Bhāsitāya [Pg.225] kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāya, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –

මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳුන් විසින් මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළ කල්හි දෙවියෝ එය අනුමත කළහ; අසුරයෝ නිශ්ශබ්ද වූහ. ඉක්බිති මහණෙනි, සක් දෙවිඳුන් වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයාට මෙසේ පැවසීය: 'වේපචිත්ති, ගාථාවක් කියන්න.' මහණෙනි, මෙසේ කී කල්හි වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava;

Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati;

Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti.

වාසවය, ඉවසීමෙහි පවතින මේ වරද මම දකිමි: 'මොහු මට බියෙන් ඉවසයි' කියා බාලයා සිතන විට, පලායන ගවයෙකු පසුපස ලුහුබඳින ගොනෙකු මෙන්, ඒ අඥානයා තව තවත් තළා පෙළා දමයි.

‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imā gāthāyo abhāsi –

මහණෙනි, වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා විසින් මෙම ගාථාව ප්‍රකාශ කළ කල්හි අසුරයෝ එය අනුමත කළහ; දෙවියෝ නිශ්ශබ්ද වූහ. ඉක්බිති මහණෙනි, වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා සක් දෙවිඳුන්ට මෙසේ පැවසීය: 'දේවෙන්ද්‍රය, ගාථාවක් කියන්න.' මහණෙනි, මෙසේ කී කල්හි සක් දෙවිඳුන් මෙම ගාථාවන් පැවසීය –

‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati;

Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati.

'මොහු මට බියෙන් ඉවසයි' කියා ඔහු සිතුවත් නැතත්, තමාගේ උතුම් අර්ථය පිණිස පවතින ඉවසීමට වඩා උසස් දෙයක් තවත් නැත.

‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati;

Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo.

යමෙක් සැබවින්ම බලවත් ව සිටියදී දුබලයෙකු කෙරෙහි ඉවසයි ද, එය උතුම්ම ඉවසීම යැයි සත්පුරුෂයෝ පවසති. දුබලයා සැමවිටම ඉවසීමට බලකෙරී සිටියි.

‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ;

Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati.

අඥානකම බලය කරගත් තැනැත්තාගේ ඒ බලය දුබලකමක් යැයි පවසති. ධර්මයෙන් ආරක්ෂා වූ, (ඉවසීම නැමැති) බලය ඇති තැනැත්තාට විරුද්ධවන්නෙකු නැත.

‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

කෝප වූ තැනැත්තාට පෙරළා කෝප වන්නා තමාටම වඩාත් නරකක් කරගනී. කෝප වූවෙකුට පෙරළා කෝප නොවන තැනැත්තා ජයගැනීමට අපහසු සංග්‍රාමයක් ජයගනී.

‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

අනුන් කෝපයට පත්වී ඇති බව දැන, යමෙක් සිහියෙන් යුක්තව සංසිඳේ ද, ඔහු තමාගේත් අනුන්ගේත් යන දෙපිරිසගේම යහපත පිණිස පිළිපදින්නෙක් වෙයි.

‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.

තමාගේත් අනුන්ගේත් යන දෙපාර්ශවයේම සුවසෙත සලසන්නා වූ ඒ තැනැත්තා, ධර්මයෙහි නිපුණ නොවූ ජනයෝ 'අඥානයෙකු' යැයි සිතති.

‘‘Bhāsitāsu kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāsu, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, devānañca asurānañca pārisajjā etadavocuṃ – ‘bhāsitā kho vepacittinā asurindena gāthāyo. Tā ca kho sadaṇḍāvacarā sasatthāvacarā, iti bhaṇḍanaṃ iti [Pg.226] viggaho iti kalaho. Bhāsitā kho sakkena devānamindena gāthāyo. Tā ca kho adaṇḍāvacarā asatthāvacarā, iti abhaṇḍanaṃ iti aviggaho iti akalaho. Sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo’ti. Iti kho, bhikkhave sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo ahosī’’ti.

මහණෙනි, සක් දෙවිඳුන් විසින් මෙම ගාථාවන් ප්‍රකාශ කළ කල්හි දෙවියෝ අනුමත කළහ; අසුරයෝ නිශ්ශබ්ද වූහ. ඉක්බිති දෙවියන්ගේ හා අසුරයන්ගේ සභිකයෝ මෙසේ පැවසූහ: 'වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා විසින් පවසන ලද ගාථාවන් දඬුවම් හා අවි ආයුධ සහිතය; එම නිසා එය කලකෝලාහල හා අරගල ඇති කරයි. සක් දෙවිඳුන් විසින් පවසන ලද ගාථාවන් දඬුවම් හා අවි ආයුධවලින් තොරය; එම නිසා එය කලකෝලාහල හා අරගලවලින් තොරය. සක් දෙවිඳුන්ගේ සුභාෂිතයෙන් ම ජය හිමිවිය යුතුය' යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙසේ සක් දෙවිඳුන්ගේ සුභාෂිත වචනය හේතුවෙන් ඔහුට ජය අත් විය.

6. Kulāvakasuttaṃ

6. 6. කුලාවක සූත්‍රය

252. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme asurā jiniṃsu, devā parājiniṃsu. Parājitā ca kho, bhikkhave, devā apāyaṃsveva uttarenamukhā, abhiyaṃsveva ne asurā. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo mātali saṅgāhakaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

252. සාවත්ථි නිදානයයි. මහණෙනි, පෙර කාලයෙහි දෙවියන් හා අසුරයන් අතර මහා සංග්‍රාමයක් පැවතියේය. මහණෙනි, ඒ සංග්‍රාමයෙන් අසුරයෝ ජයගත්හ; දෙවියෝ පරාජයට පත් වූහ. මහණෙනි, පරාජිත දෙවියෝ උතුරු දිසාව බලා පලා ගියහ. අසුරයෝ ඔවුන් ලුහුබැඳ ගියහ. මහණෙනි, එකල සක් දෙවිඳු මාතලී රථාචාර්යයා අමතා මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Kulāvakā mātali simbalismiṃ,Īsāmukhena parivajjayassu;

Kāmaṃ cajāma asuresu pāṇaṃ,Māyime dijā vikulāvakā ahesu’’nti.

මාතලී, මෙම ඉඹුල් වනයේ ගුරුළන්ගේ කැදලි තිබේ. රථයේ වියගසින් ඒවා බේරා ගමන් කරවන්න. අසුරයන් අතින් අපගේ ප්‍රාණය විනාශ වුවත් කමක් නැත; මේ පක්ෂීන්ගේ කැදලි විනාශ නොවේවා.

‘‘‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ paccudāvattesi. Atha kho, bhikkhave, asurānaṃ etadahosi – ‘paccudāvatto kho dāni sakkassa devānamindassa sahassayutto ājaññaratho. Dutiyampi kho devā asurehi saṅgāmessantīti bhītā asurapurameva pāvisiṃsu. Iti kho, bhikkhave, sakkassa devānamindassa dhammena jayo ahosī’’’ti.

මහණෙනි, එවිට මාතලී රථාචාර්යයා 'එසේය, පින්වත' කියා සක් දෙවිඳුන්ට පිළිතුරු දී, ආජානීය අසුන් දහසක් යෙදූ රථය ආපසු හැරවීය. මහණෙනි, එවිට අසුරයන්ට මෙසේ සිතුණි: 'දැන් සක් දෙවිඳුන්ගේ ආජානීය අසුන් දහසක් යෙදූ රථය ආපසු හැරී එයි. දෙවියන් දෙවන වරටත් අසුරයන් සමඟ සටන් කරනු ඇත' කියා බියට පත් අසුරයෝ අසුර පුරයටම පලා ගියහ. මහණෙනි, මෙසේ සක් දෙවිඳුන්ට ධර්මයෙන්ම ජය අත් විය.

7. Nadubbhiyasuttaṃ

7. 7. නදුබ්භිය සූත්‍රය

253. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakkassa devānamindassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘yopi me assa supaccatthiko tassapāhaṃ na dubbheyya’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkassa devānamindassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena sakko devānamindo tenupasaṅkami. Addasā [Pg.227] kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘tiṭṭha, vepacitti, gahitosī’’’ti.

253. සාවත්ථි නිදානයයි. මහණෙනි, පෙර කාලයක සක් දෙවිඳුන් හුදෙකලාව විවේකීව සිටින විට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය: 'යමෙක් මාගේ පරම හතුරෙකු වුවත් මම ඔහුට හානියක් (ද්‍රෝහිකමක්) නොකරන්නෙමි.' මහණෙනි, වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා සක් දෙවිඳුන්ගේ ඒ සිතුවිල්ල තම සිතින් දැන, සක් දෙවිඳුන් වෙත පැමිණියේය. මහණෙනි, සක් දෙවිඳු දුරදීම වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා එනු දැක මෙසේ කීවේය: 'වේපචිත්ති, ඔතන නතරවෙන්න. ඔබ හසුවී හමාරයි!'

‘‘Yadeva te, mārisa, pubbe cittaṃ, tadeva tvaṃ mā pajahāsī’’ti.

නිදුකාණෙනි, පෙර ඔබ තුළ තිබූ ඒ සිතුවිල්ල අත්නොහරින්න.

‘‘Sapassu ca me, vepacitti, adubbhāyā’’ti.

වේපචිත්ති, මට හානි නොකරන බවට දිවුරන්න.

‘‘Yaṃ musā bhaṇato pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ ariyūpavādino;

Mittadduno ca yaṃ pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ akataññuno;

Tameva pāpaṃ phusatu, yo te dubbhe sujampatī’’ti.

බොරුවක් කියන්නාට අත්වන පාපය ද, ආර්යයන්ට අපහාස කරන්නාට අත්වන පාපය ද, මිත්‍ර ද්‍රෝහියාට අත්වන පාපය ද, කෙළෙහිගුණ නොදන්නා අයට අත්වන පාපය ද, සුජාපති සක් දෙවිඳුනි, ඔබට ද්‍රෝහිකම් කරන තැනැත්තාට ඒ සියලු පාපයන් අත් වේවා.

8. Verocanaasurindasuttaṃ

8. 8. වේරෝචන අසුරේන්ද්‍ර සූත්‍රය

254. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo verocano ca asurindo yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho verocano asurindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

254. සැවැත්නුවර ජේතවනාරාමයෙහිදීය. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දිවා විහරණය සඳහා හුදෙකලාව වැඩසිටි සේක. ඉක්බිති දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු සහ වේරෝචන අසුරේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ, එක් අයෙකු බැගින් දොරටු පියන් දෙපසට වී සිටගත්හ. එකල්හි වේරෝචන අසුරේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā;

Nipphannasobhano attho, verocanavaco ida’’nti.

"පුරුෂයා තම අරමුණ ඉටුවන තෙක්ම වීර්යය කළ යුතුය. සාර්ථක වූ අරමුණම ශෝභනය. මෙය වේරෝචනගේ වචනයයි."

‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā;

Nipphannasobhano attho, khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti.

"පුරුෂයා තම අරමුණ ඉටුවන තෙක්ම වීර්යය කළ යුතුය. සාර්ථක වූ අරමුණම ශෝභනය. එහෙත් සාර්ථක වූ අරමුණු අතර ඉවසීමට වඩා උතුම් දෙයක් නැත."

‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ;

Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ;

Nipphannasobhano attho, verocanavaco ida’’nti.

"සියලු සත්වයෝ ඒ ඒ තන්හි තමන්ට සුදුසු පරිදි අරමුණු ඇතිව සිටිති. සියලු ප්‍රාණීන්ගේ අනුභව කළ යුතු දෑ අතර (එක් කොට) සකස් කර ගැනීමම උතුම් වේ. සාර්ථක වූ අරමුණම ශෝභනය. මෙය වේරෝචනගේ වචනයයි."

‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ;

Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ;

Nipphannasobhano attho, khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti.

"සියලු සත්වයෝ ඒ ඒ තන්හි තමන්ට සුදුසු පරිදි අරමුණු ඇතිව සිටිති. සියලු ප්‍රාණීන්ගේ අනුභව කළ යුතු දෑ අතර සකස් කර ගැනීමම උතුම් වේ. සාර්ථක වූ අරමුණම ශෝභනය. එහෙත් සාර්ථක වූ අරමුණු අතර ඉවසීමට වඩා උතුම් දෙයක් නැත."

9. Araññāyatanaisisuttaṃ

9. අරඤ්ඤායතන ඉසි සූත්‍රය (වනයෙහි වසන සෘෂීන් පිළිබඳ සූත්‍රය)

255. Sāvatthiyaṃ[Pg.228]. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammanti. Atha kho, bhikkhave, sakko ca devānamindo vepacitti ca asurindo yena te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā tenupasaṅkamiṃsu. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo paṭaliyo upāhanā ārohitvā khaggaṃ olaggetvā chattena dhāriyamānena aggadvārena assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme apabyāmato karitvā atikkami. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo paṭaliyo upāhanā orohitvā khaggaṃ aññesaṃ datvā chattaṃ apanāmetvā dvāreneva assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme anuvātaṃ pañjaliko namassamāno aṭṭhāsi’’. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –

255. සැවැත්නුවරදීය. "මහණෙනි, අතීතයෙහි සිල්වත් වූ, කල්‍යාණ ධර්මයෙන් යුත් බොහෝ සෘෂිවරු වනයෙහි පන්සල්වල (කොළ සෙවිලි කළ කුටිවල) වාසය කළහ. මහණෙනි, එකල්හි සක් දෙවිඳු සහ වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා ඒ සිල්වත්, කල්‍යාණ ගුණයෙන් යුතු සෘෂිවරුන් වෙත පැමිණියහ. මහණෙනි, එකල්හි වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා උසැති පාවහන් පැළඳ, කඩුවක් ඉණෙහි බැඳගෙන, කුඩයක් ද ඉසලාගෙන ප්‍රධාන දොරටුවෙන් ආශ්‍රමයට ඇතුළු වී, ඒ සිල්වත් කල්‍යාණ ගුණයෙන් යුතු සෘෂිවරුන්ට කිසිදු ගරුසරු බවක් නොදක්වා ඔවුන් පසු කර ගියේය. මහණෙනි, සක් දෙවිඳු වනාහි පාවහන් ගලවා, කඩුව අන් අයෙකුට දී, කුඩය හකුලාගෙන දොරටුවෙන් ආශ්‍රමයට ඇතුළු වී, ඒ සිල්වත් කල්‍යාණ ගුණයෙන් යුතු සෘෂිවරුන් ඉදිරියේ සුළඟ හමන පැත්තට පහළින් (යටි සුළඟේ) දොහොත් මුදුන් දී වඳිමින් සිටගත්තේය." මහණෙනි, එවිට ඒ සිල්වත් කල්‍යාණ ගුණයෙන් යුතු සෘෂිවරු සක් දෙවිඳුට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසූහ –

‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ,Kāyā cuto gacchati mālutena;

Ito paṭikkamma sahassanetta,Gandho isīnaṃ asuci devarājā’’ti.

"දහසක් ඇස් ඇති දේවරාජයාණෙනි, බොහෝ කලක් සිල් රැකි සෘෂිවරුන්ගේ ශරීරයෙන් නික්මෙන මේ ගන්ධය සුළඟත් සමඟ හමා යයි. මෙතැනින් ඉවත් වන්න. සෘෂිවරුන්ගේ මේ ශරීර ගන්ධය අපිරිසිදුය."

‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ,Kāyā cuto gacchatu mālutena,Sucitrapupphaṃ sirasmiṃva mālaṃ;

Gandhaṃ etaṃ paṭikaṅkhāma bhante,Na hettha devā paṭikūlasaññino’’ti.

"ස්වාමීනි, බොහෝ කලක් සිල් රැකි සෘෂිවරුන්ගේ ශරීරයෙන් නික්මෙන ඒ ගන්ධය සුළඟත් සමඟ හමා යාවා. හිසෙහි පලඳින ඉතා විසිතුරු මල් මාලාවක සුවඳ මෙන්, ඔබ වහන්සේලාගේ ඒ ගන්ධයට අපි කැමැත්තෙමු. ස්වාමීනි, දෙවියෝ මෙහිලා පිළිකුල් සහගත හැඟීමක් ඇති කර නොගනිති."

10. Samuddakasuttaṃ

10. සමුද්දක සූත්‍රය (සමුද්‍රය අසල සෘෂීන් පිළිබඳ සූත්‍රය)

256. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā samuddatīre paṇṇakuṭīsu sammanti. Tena kho pana samayena devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, tesaṃ isīnaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ etadahosi – ‘dhammikā kho devā, adhammikā asurā. Siyāpi no asurato bhayaṃ. Yaṃnūna mayaṃ sambaraṃ asurindaṃ upasaṅkamitvā [Pg.229] abhayadakkhiṇaṃ yāceyyāmā’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – samuddatīre paṇṇakuṭīsu antarahitā sambarassa asurindassa sammukhe pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –

256. සැවැත්නුවරදීය. "මහණෙනි, අතීතයෙහි සිල්වත් වූ, කල්‍යාණ ධර්මයෙන් යුත් බොහෝ සෘෂිවරු මුහුදු වෙරළෙහි පන්සල්වල වාසය කළහ. එකල්හි දේව-අසුර යුද්ධයක් හටගත්තේය. මහණෙනි, එවිට ඒ සිල්වත්, කල්‍යාණ ගුණයෙන් යුතු සෘෂිවරුන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: ‘දෙවියෝ වනාහි ධාර්මිකය, අසුරයෝ වනාහි අධාර්මිකය. අපට අසුරයන්ගෙන් බියක් ඇති විය හැකිය. එබැවින් අප සම්බර අසුරේන්ද්‍රයා වෙත ගොස් අභයදානය ඉල්ලා සිටියහොත් මැනවි.’ මහණෙනි, ඉක්බිති ඒ සිල්වත් කල්‍යාණ ගුණයෙන් යුතු සෘෂිවරු, ශක්තිමත් මිනිසෙකු තමා හකුළුවාගත් අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන්, මුහුදු වෙරළෙහි වූ පන්සල්වලින් අතුරුදන් වී සම්බර අසුරේන්ද්‍රයා ඉදිරියෙහි පෙනී සිටියහ. මහණෙනි, එවිට ඒ සිල්වත් කල්‍යාණ ගුණයෙන් යුතු සෘෂිවරු සම්බර අසුරේන්ද්‍රයාට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසූහ –"

‘‘Isayo sambaraṃ pattā, yācanti abhayadakkhiṇaṃ;

Kāmaṃkaro hi te dātuṃ, bhayassa abhayassa vā’’ti.

"සෘෂිවරු සම්බර වෙත පැමිණ අභයදානය ඉල්ලා සිටිති. බිය හෝ අභය හෝ ලබා දීමට ඔබට රිසි පරිදි කළ හැකිය."

‘‘Isīnaṃ abhayaṃ natthi, duṭṭhānaṃ sakkasevinaṃ;

Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāmi vo’’ti.

"සක් දෙවිඳුට සේවය කරන අහිතකර සෘෂිවරුන්ට අභයදානයක් නැත. අභය ඉල්ලන තොපට මා දෙන්නේ බිය පමණි."

‘‘Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāsi no;

Paṭiggaṇhāma te etaṃ, akkhayaṃ hotu te bhayaṃ.

"අභය ඉල්ලන අපට ඔබ බියම ලබා දෙන්නෙහිය. ඔබ දුන් ඒ දෙය අපි පිළිගනිමු. ඔබට ඒ බිය නොකඩවා ඇති වේවා!"

‘‘Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalaṃ;

Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ;

Pavuttaṃ tāta te bījaṃ, phalaṃ paccanubhossasī’’ti.

"යම් බඳු බීජයක් වපුරන්නේද, ඒ හා සමාන ඵලයක් ලබයි. යහපත කරන්නා යහපතද, අයහපත කරන්නා අයහපතද විපාක වශයෙන් ලබයි. පින්වත, ඔබ විසින් වපුරන ලද ඒ බීජයේ ඵලය ඔබම අනුභව කරනු ඇත."

‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ abhisapitvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – sambarassa asurindassa sammukhe antarahitā samuddatīre paṇṇakuṭīsu pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sambaro asurindo tehi isīhi sīlavantehi kalyāṇadhammehi abhisapito rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ ubbijjī’’ti.

"මහණෙනි, ඉක්බිති ඒ සිල්වත් කල්‍යාණ ගුණයෙන් යුතු සෘෂිවරු සම්බර අසුරේන්ද්‍රයාට සාප කොට, ශක්තිමත් මිනිසෙකු හකුළුවාගත් අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන්, සම්බර අසුරේන්ද්‍රයා ඉදිරියෙන් අතුරුදන් වී මුහුදු වෙරළෙහි වූ පන්සල්වල පෙනී සිටියහ. මහණෙනි, එවිට සම්බර අසුරේන්ද්‍රයා ඒ සිල්වත් කල්‍යාණ ගුණයෙන් යුතු සෘෂිවරුන්ගේ ශාපයට ලක්ව, රාත්‍රියේ තෙවරක්ම බියෙන් සලිත විය."

Paṭhamo vaggo.

පළමු වගය නිමාවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Suvīraṃ susīmañceva, dhajaggaṃ vepacittino;

Subhāsitaṃ jayañceva, kulāvakaṃ nadubbhiyaṃ;

Verocana asurindo, isayo araññakañceva;

Isayo ca samuddakāti.

සුවීර සූත්‍රය, සුසීම සූත්‍රය, ධජග්ග සූත්‍රය, වේපචිත්ති සූත්‍රය, සුභාසිතජය සූත්‍රය, කුලාවක සූත්‍රය, නදුබ්භිය සූත්‍රය, වේරෝචන අසුරින්ද සූත්‍රය, ඉසයෝ අරඤ්ඤක සූත්‍රය සහ සාමුද්දක ඉසි සූත්‍රය යනාදී වශයෙන් සූත්‍ර දසයකි.

2. Dutiyavaggo

2. දෙවන වර්ගය

1. Vatapadasuttaṃ

1. වතපද සූත්‍රය

257. Sāvatthiyaṃ[Pg.230]. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.

257. සැවැත් නුවරදීය. “මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී ව්‍රත පද හතක් සම්පූර්ණ ලෙස සමාදන් වූයේය. යම් ව්‍රත පද සමාදන් වීම හේතුවෙන් ශක්‍රයා ශක්‍ර භාවයට පත් වූයේද, ඒ ව්‍රත පද හත කවරේද? 'දිවි හිමියෙන් මම මව්පියන්ට උපස්ථාන කරන්නෙක් වන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු කරන්නෙක් වන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම මෘදු වචන කතා කරන්නෙක් වන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම කේලාම් නොකියන්නෙක් වන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම මසුරුකම නමැති මලකඩ දුරු කළ සිතින් යුතුව, පරිත්‍යාගශීලීව, දන් දීම සඳහා නිතර සෝදා පිරිසිදු කරගත් දෑත් ඇතිව, අත්හැරීමෙහි ඇලුනෙකුව, ඉල්ලන්නන්ට සුදුසු වූවෙකුව, දන් බෙදා දීමෙහි ඇලුනෙකුව ගිහිගෙයි වසන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම සත්‍යවාදී වන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම ක්‍රෝධ නොකරන්නෙක් වන්නෙමි; ඉදින් මට ක්‍රෝධයක් උපන්නද එය වහාම දුරු කරන්නෙමි' යනුයි. මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී මේ ව්‍රත පද හත සම්පූර්ණ ලෙස සමාදන් වූයේය. යම් ව්‍රත පද සමාදන් වීම හේතුවෙන් ශක්‍රයා ශක්‍ර භාවයට පත් වූයේය” යි වදාළ සේක.

‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;

Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.

“යමෙක් මව්පියන්ට උපස්ථාන කරන්නේද, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු කරන්නේද, මෘදු මොළොක් ප්‍රිය වචනවලින් කතා බස් කරන්නේද, කේලාම් කීම දුරු කරන්නේද,”Tag

‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;

Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.

“මසුරුකම දුරු කිරීමෙහි යෙදුණු, සත්‍යවාදී වූ, ක්‍රෝධය මැඩපැවැත්වූ ඒ උතුම් මිනිසා 'සත්පුරුෂයෙකැ'යි තව්තිසා වැසි දෙවියෝ සැබවින්ම පවසති.”

2. Sakkanāmasuttaṃ

2. සක්කනාම සූත්‍රය

258. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho bhagavā bhikkhū etadavoca – ‘‘sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati.

258. සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයේදීය. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී මාඝ නම් තරුණයෙක් විය. එම නිසා ඔහුට 'මාඝවා' යයි කියනු ලැබේ.

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṃ adāsi, tasmā purindadoti vuccati.

මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී නගරයක් නගරයක් පාසා (නැතහොත් පළමුව) දන් දුන්නේය. එම නිසා ඔහුට 'පුරින්දද' යයි කියනු ලැබේ.

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ dānaṃ adāsi, tasmā sakkoti vuccati.

මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී සකස් කොට දන් දුන්නේය. එම නිසා ඔහුට 'සක්ක' යයි කියනු ලැබේ.

‘‘Sakko[Pg.231], bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṃ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati.

මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී නවාතැන් පොළවල් දන් දුන්නේය. එම නිසා ඔහුට 'වාසව' යයි කියනු ලැබේ.

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo sahassampi atthānaṃ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati.

මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා කරුණු දහසක් වුවද මොහොතකින් සිතයි. එම නිසා ඔහුට 'සහස්සක්ඛ' යයි කියනු ලැබේ.

‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati.

මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයාට සුජා නම් අසුර කන්‍යාව බිරිඳ වූවාය. එම නිසා ඔහුට 'සුජම්පති' යයි කියනු ලැබේ.

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati.

මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා තව්තිසා වැසි දෙවියන් කෙරෙහි ආධිපත්‍යය හා රජකම දරයි. එම නිසා ඔහුට 'දේවානමින්ද' යයි කියනු ලැබේ.

‘‘Sakkassa, bhikkhave devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.

“මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී ව්‍රත පද හතක් සම්පූර්ණ ලෙස සමාදන් වූයේය. යම් ව්‍රත පද සමාදන් වීම හේතුවෙන් ශක්‍රයා ශක්‍ර භාවයට පත් වූයේද, ඒ ව්‍රත පද හත කවරේද? 'දිවි හිමියෙන් මම මව්පියන්ට උපස්ථාන කරන්නෙක් වන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු කරන්නෙක් වන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම මෘදු වචන කතා කරන්නෙක් වන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම කේලාම් නොකියන්නෙක් වන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම මසුරුකම නමැති මලකඩ දුරු කළ සිතින් යුතුව, පරිත්‍යාගශීලීව, දන් දීම සඳහා නිතර සෝදා පිරිසිදු කරගත් දෑත් ඇතිව, අත්හැරීමෙහි ඇලුනෙකුව, ඉල්ලන්නන්ට සුදුසු වූවෙකුව, දන් බෙදා දීමෙහි ඇලුනෙකුව ගිහිගෙයි වසන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම සත්‍යවාදී වන්නෙමි. දිවි හිමියෙන් මම ක්‍රෝධ නොකරන්නෙක් වන්නෙමි; ඉදින් මට ක්‍රෝධයක් උපන්නද එය වහාම දුරු කරන්නෙමි' යනුයි. මහණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී මේ ව්‍රත පද හත සම්පූර්ණ ලෙස සමාදන් වූයේය. යම් ව්‍රත පද සමාදන් වීම හේතුවෙන් ශක්‍රයා ශක්‍ර භාවයට පත් වූයේය” යි වදාළ සේක.

‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;

Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.

“මව්පියන්ට උපස්ථාන කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු කරන, මෘදු මොළොක් ප්‍රිය වචනවලින් කතා බස් කරන, කේලාම් කීම දුරු කරන,”

‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;

Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.

“මසුරුකම දුරු කිරීමෙහි යෙදුණු, සත්‍යවාදී වූ, ක්‍රෝධය මැඩපැවැත්වූ ඒ උතුම් මිනිසා 'සත්පුරුෂයෙකැ'යි තව්තිසා වැසි දෙවියෝ සැබවින්ම පවසති.”

3. Mahālisuttaṃ

3. මහාලි සූත්‍රය

259. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho mahāli licchavī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahāli licchavī bhagavantaṃ etadavoca –

259. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩ වසන සේක. එකල මහාලි ලිච්ඡවී රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ සිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ මහාලි ලිච්ඡවී රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය.

‘‘Diṭṭho kho[Pg.232], bhante, bhagavatā sakko devānamindo’’ti?

“ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍රයා දැක තිබේද?”

‘‘Diṭṭho kho me, mahāli, sakko devānamindo’’ti.

“මහාලි, මම දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍රයා දැක ඇත්තෙමි.”

‘‘So hi nūna, bhante, sakkapatirūpako bhavissati. Duddaso hi, bhante, sakko devānamindo’’ti.

“ස්වාමීනී, ඒ ශක්‍රයාට සමාන රුවක් ඇති අයෙක් වන්නට ඇති. ස්වාමීනී, දෙවියන්ට අධිපති ශක්‍රයා දැකීම දුෂ්කර කරුණක් නොවේද?”

‘‘Sakkañca khvāhaṃ, mahāli, pajānāmi sakkakaraṇe ca dhamme, yesaṃ dhammānaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā, tañca pajānāmi.

“මහාලි, මම ශක්‍රයා ගැන ද දනිමි, ශක්‍ර බව ඇති කරවන ධර්මයන් ද දනිමි. යම් ධර්මතාවයන් සමාදන් වීම නිසා ශක්‍රයා ශක්‍ර බවට පැමිණියේ ද, ඒ ධර්මතාවයන් ද මම දනිමි.”

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati.

“මහාලි, දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී මාඝ නම් තරුණයෙක් විය. එම නිසා ඔහුට 'මාඝවා' යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ dānaṃ adāsi, tasmā sakkoti vuccati.

“මහාලි, දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී ගෞරව සම්ප්‍රයුක්තව දන් දුන්නේය. එබැවින් ඔහුට 'සක්ක' යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṃ adāsi, tasmā purindadoti vuccati.

“මහාලි, දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී (අනුන්ට පෙර) පළමුවෙන්ම දන් දුන්නේය. එබැවින් ඔහුට 'පුරින්දද' යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṃ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati.

“මහාලි, දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී නවාතැන් පොළවල් (අම්බලම් ආදිය) දුන්නේය. එබැවින් ඔහුට 'වාසව' යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo sahassampi atthānaṃ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati.

“මහාලි, දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු මොහොතකදී කරුණු දහසක් ගැන සිතයි. එබැවින් ඔහුට 'සහස්සක්ඛ' යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati.

“මහාලි, දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳුට සුජාතා නම් අසුර කන්‍යාව බිරිඳ ලෙස වූවාය. එබැවින් ඔහුට 'සුජම්පති' යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati.

“මහාලි, දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ ආධිපත්‍යය දරමින් රජ කරයි. එබැවින් ඔහුට 'දේවානම් ඉන්ද' යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni [Pg.233] satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.

“මහාලි, දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී පිළිවෙත් සතක් සම්පූර්ණයෙන් සමාදන් වූයේය. ඒ පිළිවෙත් සමාදන් වූ බැවින් සක් දෙවිඳු සක්‍ර භාවයට පත් විය. ඒ පිළිවෙත් සත කවරේද? දිවි හිමියෙන් මව්පියන් පෝෂණය කරන්නෙකු වෙමි, දිවි හිමියෙන් කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු කරන්නෙකු වෙමි, දිවි හිමියෙන් මෘදු වචන කතා කරන්නෙකු වෙමි, දිවි හිමියෙන් කේලාම් නොකියන්නෙකු වෙමි, දිවි හිමියෙන් මසුරුකම බැහැර කළ සිතින් යුතුව, පරිත්‍යාගශීලීව, දන් දීම සඳහා සෝදාගත් දෑත් ඇතිව, අත්හැරීමට ලැදිව, යදින්නන්ගේ ඉල්ලීම් ඉටු කිරීමට සුදුසු පරිදි, බෙදා හදා දීමට කැමතිව ගිහිගෙයි වෙසෙමි, දිවි හිමියෙන් සත්‍ය වචන පවසන්නෙකු වෙමි, දිවි හිමියෙන් ක්‍රෝධ නොකරන්නෙකු වෙමි - ඉදින් මට ක්‍රෝධයක් උපන්නත් එය වහා දුරු කරන්නෙකු වෙමි යනු ඒ පිළිවෙත් සතයි. මහාලි, දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී මෙම පිළිවෙත් සත සම්පූර්ණයෙන් සමාදන් වූයේය. ඒ පිළිවෙත් සමාදන් වූ බැවින් සක් දෙවිඳු සක්‍ර භාවයට පත් විය.”

‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;

Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.

“මව්පියන් පෝෂණය කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු කරන, මෘදු මොළොක් කතාවෙන් යුතු, කේලාම් කීමෙන් වැළකී සිටින,”

‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;

Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.

“මසුරුකම දුරු කිරීමට කැප වූ, සත්‍යවාදී වූ, ක්‍රෝධය මැඬපැවැත්වූ ඒ තැනැත්තා සැබවින්ම සත්පුරුෂයෙකැයි තව්තිසා වැසි දෙවියෝ පවසති.”

4. Daliddasuttaṃ

4. “දලිද්ද සූත්‍රය”

260. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

260. “එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ලේනුන්ට ආහාර දෙන වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ 'මහණෙනි' යි භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. 'ස්වාමීනි' යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.”

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro puriso imasmiṃyeva rājagahe manussadaliddo ahosi manussakapaṇo manussavarāko. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ samādiyi, sutaṃ samādiyi, cāgaṃ samādiyi, paññaṃ samādiyi. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Tatra sudaṃ, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ayañhi devaputto pubbe manussabhūto samāno manussadaliddo ahosi manussakapaṇo manussavarāko; so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’’ti.

“මහණෙනි, අතීතයෙහි මේ රජගහනුවරම ඉතා දිළිඳු, අසරණ, අන්ත අසරණ මනුෂ්‍යයෙක් විය. ඔහු තථාගතයන් වහන්සේ දේශනා කළ ධර්ම විනය කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව සමාදන් විය, සීලය සමාදන් විය, ශ්‍රැතය සමාදන් විය, ත්‍යාගය සමාදන් විය, ප්‍රඥාව සමාදන් විය. ඔහු තථාගතයන් වහන්සේ දේශනා කළ ධර්ම විනයෙහි ශ්‍රද්ධා, සීල, ශ්‍රැත, ත්‍යාග, ප්‍රඥා යන අංගයන් සමාදන්ව කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තව්තිසා දෙවියන් අතර උපන්නේය. ඔහු වර්ණයෙන් හා යසසින් සෙසු දෙවියන් අභිබවා බබළයි. මහණෙනි, එහිදී තව්තිසා දෙවියෝ ඒ ගැන දොස් කියති, අමනාපය පළ කරති, විවේචනය කරති. 'පින්වත්නි, ඉතා ආශ්චර්යයකි! පින්වත්නි, ඉතා අද්භූතයකි! මේ දේවපුත්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී ඉතා දිළිඳු, අසරණ, අන්ත අසරණ මනුෂ්‍යයෙක් විය. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තව්තිසා දෙවියන් අතර ඉපදී වර්ණයෙන් හා යසසින් සෙසු දෙවියන් අභිබවා බබළයි' යනුවෙනි.”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘mā kho tumhe, mārisā, etassa devaputtassa ujjhāyittha. Eso kho, mārisā, devaputto pubbe manussabhūto samāno tathāgatappavedite [Pg.234] dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ samādiyi, sutaṃ samādiyi, cāgaṃ samādiyi, paññaṃ samādiyi. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

“මහණෙනි, ඉක්බිති දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු තව්තිසා දෙවියන් අමතා මෙසේ කීවේය. 'පින්වත්නි, තොප මේ දේවපුත්‍රයාට දොස් නොකියව්. පින්වත්නි, මේ දේවපුත්‍රයා පෙර මනුෂ්‍යයෙකුව සිටියදී තථාගතයන් වහන්සේ දේශනා කළ ධර්ම විනයෙහි ශ්‍රද්ධා, සීල, ශ්‍රැත, ත්‍යාග, ප්‍රඥා යන අංගයන් සමාදන් විය. ඔහු තථාගතයන් වහන්සේ දේශනා කළ ධර්ම විනයෙහි ඒ ගුණාංග සමාදන්ව කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි තව්තිසා දෙවියන් අතර ඉපදී වර්ණයෙන් හා යසසින් සෙසු දෙවියන් අභිබවා බබළයි.' මහණෙනි, ඉක්බිති දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු තව්තිසා දෙවියන්ව පහදවමින් ඒ වේලාවේදී මෙම ගාථාවන් පැවසීය.”

‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;

Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.

“යමෙකුට තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි නොසැලෙන, මැනවින් පිහිටි ශ්‍රද්ධාවක් ඇද්ද, යමෙකුට ආර්යයන් වහන්සේලා ප්‍රිය කරන, ප්‍රශංසා කරන යහපත් සීලයක් ඇද්ද,”

‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;

Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.

“යමෙකුට සංඝයා කෙරෙහි පැහැදීමක් ඇද්ද, සෘජු වූ දැක්මක් ඇද්ද, ඔහු දිළිඳෙකු නොවේ යැයි පණ්ඩිතයෝ පවසති. ඔහුගේ ජීවිතය හිස් එකක් නොවේ.”

‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.

“එබැවින් බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනාව සිහිපත් කරමින්, නුවණැත්තා ශ්‍රද්ධාව, සීලය, පැහැදීම සහ ධර්මය දැකීම කෙරෙහි නිරතුරුව යෙදිය යුතුය.”

5. Rāmaṇeyyakasuttaṃ

5. “රාමණෙය්‍යක සූත්‍රය”

261. Sāvatthiyaṃ jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, bhūmirāmaṇeyyaka’’nti?

261. සැවැත්නුවර ජේතවනයෙහිදීය. එකල්හි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක සිටියේය. එකත්පසක සිටි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "ස්වාමීනි, රමණීය භූමියක් යනු කුමක්ද?"

‘‘Ārāmacetyā vanacetyā, pokkharañño sunimmitā;

Manussarāmaṇeyyassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.

"මැනවින් නිර්මාණය කළ උයන් මල් අසුන් හා වන මල් අසුන්ද, මැනවින් තනන ලද පොකුණුද යන මේවා, රමණීය (රහත්) මිනිසෙකුගේ සොඳුරු බවින් දහසයෙන් පංගුවක්වත් නොවටී.

‘‘Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale;

Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyaka’’nti.

ගමක හෝ වේවා, වනයක හෝ වේවා, මිටියාවතක හෝ වේවා, තැනිතලාවක හෝ වේවා, රහතන් වහන්සේලා යම් තැනක වෙසෙත්ද, ඒ භූමිය සැබවින්ම රමණීයය."

6. Yajamānasuttaṃ

6. යජමාන සූත්‍රය

262. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ [Pg.235] abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

262. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක සිටියේය. එකත්පසක සිටි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, kattha dinnaṃ mahapphala’’nti.

"පින් කැමතිව පින් කරන, යාග හෝම පවත්වන මිනිසුන්ට හා සත්වයන්ට, ලෞකික සැප උපදවන පින කොතැනක දෙන ලද්දේ නම් මහත්ඵල වේද?"

‘‘Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā;

Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito.

"මඟට පිළිපන් සිව් දෙනාද, ඵලයෙහි පිහිටි සිව් දෙනාද යන ප්‍රඥාවෙන්, සීලයෙන් හා සමාධියෙන් යුත්, සෘජු ගුණැති මේ සංඝයා වහන්සේය.

‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphala’’nti.

පින් කැමතිව පින් කරන, යාග හෝම පවත්වන මිනිසුන්ට හා සත්වයන්ට, ලෞකික සැප උපදවන පින සංඝයා වහන්සේ විෂයෙහි දෙන ලද්දේ නම් මහත්ඵල වේ."

7. Buddhavandanāsuttaṃ

7. බුද්ධවන්දනා සූත්‍රය

263. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo brahmā ca sahampati yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho sakko devānamindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

263. සැවැත්නුවර ජේතවනයෙහිදීය. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දහවල් කාලයෙහි විවේකීව හුදෙකලාව වැඩසිටි සේක. එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා සහ සහම්පතී මහා බ්‍රහ්මයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ දෙදෙනාම එක් එක් දොරකණුවකට හේත්තු වී සිටියහ. එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය:

‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,Pannabhāra anaṇa vicara loke;

Cittañca te suvimuttaṃ,Cando yathā pannarasāya ratti’’nti.

"සංග්‍රාමයෙන් ජයගත්, වීර්යවන්ත වූ ස්වාමීනි, නැගී සිටිනු මැනව. කෙලෙස් බර බහා තැබූ, නිදහස් වූ ඔබවහන්සේ ලෝකයෙහි හැසිරෙනු මැනව. පසළොස්වක රැයෙහි සඳ මෙන් ඔබවහන්සේගේ සිත මැනවින් මිදී පවතී."

‘‘Na kho, devānaminda, tathāgatā evaṃ vanditabbā. Evañca kho, devānaminda, tathāgatā vanditabbā –

"දේවේන්ද්‍රය, තථාගතයන් වහන්සේලාට මෙසේ වන්දනා නොකළ යුතුය. දේවේන්ද්‍රය, තථාගතයන් වහන්සේලාට වන්දනා කළ යුත්තේ මෙසේය:"

‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,Satthavāha anaṇa vicara loke;

Desassu bhagavā dhammaṃ,Aññātāro bhavissantī’’ti.

"සංග්‍රාමයෙන් ජයගත්, වීර්යවන්ත වූ, මග පෙන්වන්නාණන් වූ ස්වාමීනි, නැගී සිටිනු මැනව. කෙලෙස් ණයෙන් මිදුණු ඔබවහන්සේ ලෝකයෙහි හැසිරෙනු මැනව. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා. එය අවබෝධ කරගන්නා සත්වයෝ සිටිති."

8. Gahaṭṭhavandanāsuttaṃ

8. ගහට්ඨවන්දනා සූත්‍රය

264. Sāvatthiyaṃ. Tatra…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ [Pg.236] ājaññarathaṃ. Uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ puthuddisā namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

264. සැවැත්නුවරදීය... භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, පෙර දිනෙක ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මාතලී රථාචාර්යයා අමතා මෙසේ කීවේය: 'පින්වත් මාතලී, දහසක් ආජානීය අසුන් යෙදූ රථය සූදානම් කරව. අපි රමණීය භූමිය නැරඹීමට උයනට යමු.' 'එසේය පින්වතුන් වහන්ස' කියා මාතලී රථාචාර්යයා ශක්‍රයාට පිළිතුරු දී, රථය පිළියෙල කර ශක්‍රයාට මෙසේ දන්වා සිටියේය: 'නිදුකාණනි, දහසක් අසුන් යෙදූ රථය සූදානම්ය. දැන් ඔබ කැමති වේලාවක වැඩිය හැක.' මහණෙනි, එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා වෛජයන්ත ප්‍රාසාදයෙන් බසින අතරතුර දොහොත් මුදුන් දී දසතට වන්දනා කළේය. මහණෙනි, එවිට මාතලී රථාචාර්යයා ශක්‍රයාට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:"

‘‘Taṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā;

Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino;

Atha ko nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasī’’ti.

"ත්‍රිවේදය දත් බමුණෝද, පොළොවේ වෙසෙන සියලු ක්ෂත්‍රියයෝද, සතර වරම් දෙවිවරුද, යසස් ඇති තාවතිංස වැසි දෙවියෝද ඔබට වන්දනා කරති. ශක්‍රය, එසේ නම් ඔබ වන්දනා කරන ඒ දෙවියා කවරෙක්ද?"

‘‘Maṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā;

Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino.

"ත්‍රිවේදය දත් බමුණෝද, පොළොවේ වෙසෙන සියලු ක්ෂත්‍රියයෝද, සතර වරම් දෙවිවරුද, යසස් ඇති තාවතිංස වැසි දෙවියෝද මට වන්දනා කරති.

‘‘Ahañca sīlasampanne, cirarattasamāhite;

Sammāpabbajite vande, brahmacariyaparāyane.

එහෙත් මම, සීලයෙන් යුත්, බොහෝ කලක් සමාධියෙන් වැඩුණු සිතක් ඇති, මැනවින් පැවිදි වූ, බ්‍රහ්මචර්යාව පරම කොට ඇති උතුමන්ට වන්දනා කරමි.

‘‘Ye gahaṭṭhā puññakarā, sīlavanto upāsakā;

Dhammena dāraṃ posenti, te namassāmi mātalī’’ti.

මාතලී, පින් කරන යම් ගිහියෝ වෙත්ද, සිල්වත් උපාසකවරු වෙත්ද, දැහැමෙන් අඹුදරුවන් රක්නාහු වෙත්ද, මම ඔවුනට වන්දනා කරමි."

‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;

Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.

"ශක්‍රය, ඔබ යමෙකුට වන්දනා කරන්නේ නම්, ඔවුහු සැබවින්ම ලොව ශ්‍රේෂ්ඨතමයෝ වෙති. වාසවය, ඔබ වන්දනා කරන අයට මමද වන්දනා කරමි."

‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;

Puthuddisā namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.

සුජාපති වූ, දෙවි රජ වූ මඝව මෙය පවසා, දසතට වන්දනා කර දෙවියන්ට පෙරටුව රථයට නැංගේය.

9. Satthāravandanāsuttaṃ

9. සත්ථාරවන්දනා සූත්‍රය

265. Sāvatthiyaṃ jetavane. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā [Pg.237] sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ bhagavantaṃ namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

265. සැවැත්නුවර ජේතවනයේදීය. "මහණෙනි, පෙර කාලයක ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා මාතලී රථාචාර්යයා කැඳවා මෙසේ කීවේය: 'පින්වත් මාතලී, දහසක් ආජානීය අසුන් යෙදූ රථය සූදානම් කරව. අපි රමණීය භූමිය නැරඹීමට උයනට යමු.' මාතලී රථාචාර්යයා ද ශක්‍රයාට පිළිතුරු දී රථය පිළියෙල කර ඒ බව දන්වා සිටියේය. මහණෙනි, එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා වෛජයන්ත ප්‍රාසාදයෙන් බසින අතරතුර දොහොත් මුදුන් දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වන්දනා කළේය. එවිට මාතලී රථාචාර්යයා ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:"

‘‘Yañhi devā manussā ca, taṃ namassanti vāsava;

Atha ko nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasī’’ti.

“වාසවය, දෙවිවරුන් සහ මිනිසුන් යන දෙපිරිසම ඔබවහන්සේට වන්දනා කරති. එසේ තිබියදී, සක් දෙවිඳුනි, ඔබවහන්සේ වන්දනා කරන ඒ උතුම් පුද්ගලයා (දෙවියා) කවරෙක්ද?”

‘‘Yo idha sammāsambuddho, asmiṃ loke sadevake;

Anomanāmaṃ satthāraṃ, taṃ namassāmi mātali.

“මාතලිය, දෙවියන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි යම් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් වැඩසිටින සේක් ද, අති උත්තම නාමයක් ඇති ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේට මම වන්දනා කරමි.”

‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;

Khīṇāsavā arahanto, te namassāmi mātali.

“මාතලිය, යම් කෙනෙකු තුළ රාගය, ද්වේෂය සහ අවිද්‍යාව පහව ගියේ ද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ ඒ රහතන් වහන්සේලාට මම වන්දනා කරමි.”

‘‘Ye rāgadosavinayā, avijjāsamatikkamā;

Sekkhā apacayārāmā, appamattānusikkhare;

Te namassāmi mātalī’’ti.

“මාතලිය, රාගය හා ද්වේෂය දමනය කරගැනීම පිණිසත්, අවිද්‍යාව ඉක්මවා යාම පිණිසත්, නොපමාව හික්මෙන්නා වූ, කෙලෙස් ක්ෂය කිරීමෙහි ඇලුනු යම් ශෛක්ෂ පුද්ගලයන් (අරිහත් මාර්ගය දක්වා වූ උතුමන්) පිරිසක් වෙත් ද, ඔවුනට මම වන්දනා කරමි.”

‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;

Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.

“වාසවය, සක් දෙවිඳුනි, ඔබවහන්සේ යම් කෙනෙකුට වන්දනා කරන සේක් ද, ඔවුහු ලෝකයෙහි සැබවින් ම ශ්‍රේෂ්ඨතමයා වෙති. ඔබවහන්සේ වන්දනා කරන ඒ උතුමන්ට මම ද වන්දනා කරමි.”

‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;

Bhagavantaṃ namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.

“සුජාපති වූ, දේවරාජ වූ මඝ නම් සක් දෙවිඳු මෙසේ පවසා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වන්දනා කොට, දෙවියන් අතර ප්‍රමුඛව රථයට නැංගේය.”

10. Saṅghavandanāsuttaṃ

10. සංඝවන්දනා සූත්‍රය

266. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho, yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave[Pg.238], sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ bhikkhusaṅghaṃ namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

266. සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයේදීය... එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, පෙර කාලයෙහි සක් දෙවිඳු තම රථකරු වූ මාතලීට මෙසේ පැවසීය: ‘යහළු මාතලිය, දහසක් අසුන් යෙදූ ආජානීය රථය සූදානම් කරන්න. මනරම් භූමියක් නැරඹීම පිණිස උද්‍යානයට යමු.’ ‘එසේය පින්වත’ කියා මාතලී රථකරු සක් දෙවිඳුට පිළිතුරු දී, දහසක් අසුන් යෙදූ රථය සූදානම් කොට සක් දෙවිඳුට මෙසේ දැන්වීය: ‘පින්වත, ඔබවහන්සේගේ දහසක් අසුන් යෙදූ ආජානීය රථය සූදානම් ය. දැන් ඔබවහන්සේ පිටත්වීමට සුදුසු කාලය දන්නා සේක.’ මහණෙනි, එවිට සක් දෙවිඳු වෛජයන්ත ප්‍රාසාදයෙන් බසිමින්, භික්ෂු සංඝයාට ඇඳිලි බැඳ වන්දනා කළේය. මහණෙනි, එවිට මාතලී රථකරු සක් දෙවිඳුට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:”

‘‘Tañhi ete namasseyyuṃ, pūtidehasayā narā;

Nimuggā kuṇapamhete, khuppipāsasamappitā.

“කුණු වූ ශරීරවල වසන, අශුචි (මවු කුස) නමැති කුණපයෙහි ගිලී සිටින, සාගින්නෙන් හා පවසින් පෙළෙන මිනිසුන් විසින් ම ඔබවහන්සේට වන්දනා කළ යුතුය.”

‘‘Kiṃ nu tesaṃ pihayasi, anāgārāna vāsava;

Ācāraṃ isinaṃ brūhi, taṃ suṇoma vaco tavā’’ti.

“වාසවය, මේ ගිහිගෙය අත්හළ පැවිද්දන් කෙරෙහි ඔබවහන්සේට කුමන පැහැදීමක් ඇද්ද? ඒ ඉසිවරයන්ගේ හැසිරීම (ආචාර විනය) අපට පවසන්න. ඔබවහන්සේගේ ඒ වචනය අපි අසන්නෙමු.”

‘‘Etaṃ tesaṃ pihayāmi, anāgārāna mātali;

Yamhā gāmā pakkamanti, anapekkhā vajanti te.

“මාතලිය, ගිහිගෙය අත්හළ ඒ පැවිද්දන් කෙරෙහි මම පැහැදෙන්නේ මේ නිසාය: ඔවුහු යම් ගමකින් නික්ම යත් ද, ඒ ගම පිළිබඳ කිසිදු අපේක්ෂාවක් (ඇල්මක්) නැතිව ම බැහැරව යති.”

‘‘Na tesaṃ koṭṭhe openti, na kumbhi na kaḷopiyaṃ ;

Paraniṭṭhitamesānā, tena yāpenti subbatā.

“ඔවුහු අටුවල ධාන්‍ය රැස් නොකරති. සැළිවල හෝ භාජනවල තැන්පත් නොකරති. අනුන් විසින් පිළියෙළ කරන ලද දානය සොයමින්, එයින් ම දිවි පවත්වන ඒ උතුමෝ යහපත් ව්‍රත ඇත්තෝ වෙති.”

‘‘Sumantamantino dhīrā, tuṇhībhūtā samañcarā;

Devā viruddhā asurehi, puthu maccā ca mātali.

“යහපත් මන්ත්‍රණයෙන් (ධර්ම සාකච්ඡාවෙන්) යුත් ඒ ධීරයෝ නිශ්ශබ්දතාව රකිමින් ශාන්ත ව හැසිරෙති. මාතලිය, දෙවිවරු අසුරයන් සමග විරුද්ධ වෙති, බොහෝ මිනිසුන් ද එකිනෙකා සමග විරුද්ධ වෙති.”

‘‘Aviruddhā viruddhesu, attadaṇḍesu nibbutā;

Sādānesu anādānā, te namassāmi mātalī’’ti.

“විරුද්ධ වන්නන් අතර අවිරුද්ධ ව වසන, දඬු මුගුරු ගත් සත්වයන් අතර ශාන්ත වූ, උපාදාන (ඇල්ම) ඇති අය අතර උපාදාන රහිත වූ ඒ ඉසිවරයන්ට මම වන්දනා කරමි.”

‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;

Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.

“වාසවය, සක් දෙවිඳුනි, ඔබවහන්සේ යම් කෙනෙකුට වන්දනා කරන සේක් ද, ඔවුහු ලෝකයෙහි සැබවින් ම ශ්‍රේෂ්ඨතමයා වෙති. ඔබවහන්සේ වන්දනා කරන ඒ උතුමන්ට මම ද වන්දනා කරමි.”

‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;

Bhikkhusaṅghaṃ namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.

“සුජාපති වූ, දේවරාජ වූ මඝ නම් සක් දෙවිඳු මෙසේ පවසා, භික්ෂු සංඝයාට වන්දනා කොට, පෙරමුණෙහි සිට රථයට නැංගේය.”

Dutiyo vaggo.

දෙවන වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (පටුන):

Devā pana tayo vuttā, daliddañca rāmaṇeyyakaṃ;

Yajamānañca vandanā, tayo sakkanamassanāti.

දේව සූත්‍ර තුනක් ද, දළිද්ද, රාමණෙය්‍යක, යජමාන සහ වන්දනා සූත්‍ර ද, සක් දෙවිඳුගේ වන්දනා (සක්කනමස්සන) සූත්‍ර තුනක් ද මෙහි ඇතුළත් වේ.

3. Tatiyavaggo

3. තුන්වන වර්ගය

1. Chetvāsuttaṃ

1. ඡෙත්වා සූත්‍රය

267. Sāvatthiyaṃ [Pg.239] jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

267. සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයේදීය. ඉක්බිති සක් දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, උන්වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පස් ව සිටියේය. එකත්පස් ව සිටි සක් දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවකින් මෙසේ පැවසීය:

‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.

“ගෞතමයන් වහන්ස, කුමක් නැසීමෙන් සැපසේ නිදන්නේ ද? කුමක් නැසීමෙන් ශෝක නොකරන්නේ ද? කිනම් වූ එක් ධර්මයක් නැසීම ඔබවහන්සේ අනුමත කරන සේක් ද?”

‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vāsava;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.

“වාසවය, ක්‍රෝධය නැසීමෙන් සැපසේ නිදන්නේය. ක්‍රෝධය නැසීමෙන් ශෝක නොකරන්නේය. විෂ සහිත මුල් ඇති, (ආරම්භයේදී) මිහිරි අග්‍ර ඇති ක්‍රෝධය නැසීම ආර්යයන් වහන්සේලා පසසති. මක්නිසාද යත්, එය නැසීමෙන් ශෝක නොකරන බැවිනි.”

2. Dubbaṇṇiyasuttaṃ

2. දුබ්බණ්ණිය සූත්‍රය

268. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno ahosi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno’’’ti! Yathā yathā kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti, tathā tathā so yakkho abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro ca.

268. සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයේදීය... “මහණෙනි, පෙර කාලයෙහි විරූපී වූ, කුදු වූ එක්තරා යක්ෂයෙක් සක් දෙවිඳුගේ ආසනයෙහි වාඩි වී සිටියේය. මහණෙනි, එහිදී තව්තිසා වැසි දෙවිවරු, ‘පින්වත්නි, පුදුමයකි! පින්වත්නි, අසිරිමත් ය! මේ විරූපී කුදු යක්ෂයා සක් දෙවිඳුගේ ආසනයෙහි වාඩි වී සිටින්නේය’යි දොස් පැවරූහ, නින්දා කළහ, ගැරහූහ. මහණෙනි, තව්තිසා වැසි දෙවිවරු යම් යම් අයුරින් දොස් පැවරූහ ද, නින්දා කළහ ද, ගැරහූහ ද, ඒ ඒ අයුරින් ම මේ යක්ෂයා වඩාත් ලස්සන, වඩාත් ප්‍රියජනක මෙන් ම වඩාත් ප්‍රසාදජනක වූයේය.”

‘‘Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā yena sakko devānamindo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavocuṃ – ‘idha te, mārisa, aññataro yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno. Tatra sudaṃ, mārisa, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinnoti. Yathā yathā kho, mārisa, devā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti, tathā tathā so yakkho abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro [Pg.240] ca pāsādikataro cāti. So hi nūna, mārisa, kodhabhakkho yakkho bhavissatī’’’ti.

“මහණෙනි, අතීතයෙහි තව්තිසා වැසි දෙවියෝ දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳුන් යම් තැනක ද එතැනට පැමිණියහ. පැමිණ සක් දෙවිඳුන්ට මෙසේ පැවසූහ: ‘නිදුකාණෙනි, මෙහි විරූපී වූ, මිටි වූ එක්තරා යක්ෂයෙක් සක් දෙවිඳුන්ගේ අසුනෙහි ඉඳගෙන සිටියි. නිදුකාණෙනි, එහිදී තව්තිසා වැසි දෙවියෝ මෙසේ දොස් පවරති, නින්දා කරති, අවමන් කරති: “භවත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම පුදුමයකි! ඒකාන්තයෙන්ම අසිරිමත්ය! මේ විරූපී වූ, මිටි වූ යක්ෂයා සක් දෙවිඳුන්ගේ අසුනෙහි ඉඳගෙන සිටින්නේය” කියායි. නිදුකාණෙනි, දෙවියන් යම් යම් අයුරකින් දොස් පවරද්දී, නින්දා කරද්දී, අවමන් කරද්දී ඒ යක්ෂයා වඩ වඩාත් රූප සම්පන්න වෙයි, දර්ශනීය වෙයි, ප්‍රසාදජනක වෙයි. නිදුකාණෙනි, ඒ ඒකාන්තයෙන්ම ක්‍රෝධය ආහාර කොට ගන්නා (කෝධභක්ඛ) යක්ෂයෙකු විය යුතුය’ කියායි.”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo yena so kodhabhakkho yakkho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena so kodhabhakkho yakkho tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāveti – ‘sakkohaṃ mārisa, devānamindo, sakkohaṃ, mārisa, devānamindo’ti. Yathā yathā kho, bhikkhave, sakko devānamindo nāmaṃ sāvesi, tathā tathā so yakkho dubbaṇṇataro ceva ahosi okoṭimakataro ca. Dubbaṇṇataro ceva hutvā okoṭimakataro ca tatthevantaradhāyī’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo sake āsane nisīditvā deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

“මහණෙනි, එකල්හි දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු ඒ කෝධභක්ඛ යක්ෂයා සිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ උතුරු සළුව එකාංශ කොට පොරවාගෙන, දකුණු දණමඬල පොළොවෙහි තබා, ඒ කෝධභක්ඛ යක්ෂයා දෙසට ඇඳිලි බැඳ තෙවරක් තමාගේ නම ප්‍රකාශ කළේය: ‘නිදුකාණෙනි, මම දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු වෙමි, නිදුකාණෙනි, මම දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු වෙමි’ කියායි. මහණෙනි, සක් දෙවිඳු යම් යම් අයුරකින් තමාගේ නම ප්‍රකාශ කළේද, ඒ ඒ අයුරින්ම ඒ යක්ෂයා වඩ වඩාත් විරූපී විය, වඩ වඩාත් මිටි විය. වඩ වඩාත් විරූපී වී, වඩ වඩාත් මිටි වී එතැනම අතුරුදහන් විය. මහණෙනි, ඉක්බිති දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු තම අසුනෙහි වැඩහිඳ, තව්තිසා වැසි දෙවියන්ව සනසමින් ඒ වේලාවෙහි මෙම ගාථාවන් දේශනා කළේය:”

‘‘Na sūpahatacittomhi, nāvattena suvānayo;

Na vo cirāhaṃ kujjhāmi, kodho mayi nāvatiṭṭhati.

“මාගේ සිත (ක්‍රෝධයෙන්) පීඩිත නොවේ, (ක්‍රෝධයේ) ආවර්තයට මම පහසුවෙන් හසු කරගත හැක්කෙක් ද නොවෙමි. මම බොහෝ වේලාවක් කෝප නොවෙමි. මා කෙරෙහි ක්‍රෝධය රැඳී නොපවතී.”

‘‘Kuddhāhaṃ na pharusaṃ brūmi, na ca dhammāni kittaye;

Sanniggaṇhāmi attānaṃ, sampassaṃ atthamattano’’ti.

“මම කෝප වූවත් රළු වදන් නොපවසමි, අධර්මයක් ද ප්‍රකාශ නොකරමි. මාගේම යහපත සලකමින්, මම මාගේ ආත්මය මැනවින් දමනය කරගනිමි.”

3. Sambarimāyāsuttaṃ

3. සම්බරිමායා සූත්‍රය

269. Sāvatthiyaṃ…pe… bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo ābādhiko ahosi dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhikkhave, sakko devānamindo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami gilānapucchako. Addasā kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘tikiccha maṃ devānamindā’ti. ‘Vācehi maṃ, vepacitti, sambarimāya’nti. ‘Na tāvāhaṃ vācemi, yāvāhaṃ, mārisa, asure paṭipucchāmī’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure paṭipucchi – ‘vācemahaṃ, mārisā, sakkaṃ devānamindaṃ sambarimāya’nti? ‘Mā kho tvaṃ, mārisa, vācesi sakkaṃ devānamindaṃ sambarimāya’’’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

269. සැවැත්නුවරදී... භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, අතීතයෙහි වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා රෝගී වී, දුකට පත්ව, දැඩි සේ ගිලන්ව සිටියේය. මහණෙනි, එකල්හි දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයාගේ සුවදුක් විමසනු පිණිස ඔහු වෙත පැමිණියේය. මහණෙනි, වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා ඈත තියාම සක් දෙවිඳුන් වඩිනු දුටුවේය. දැක සක් දෙවිඳුන්ට මෙසේ පැවසීය: ‘දේවරාජයාණෙනි, මට ප්‍රතිකාර කරනු මැනව’ කියායි. ‘වේපචිත්ති, මට සම්බරි මායාව උගන්වන්න’ යැයි (සක් දෙවිඳු පැවසීය). ‘නිදුකාණෙනි, මම අසුරයන්ගෙන් විමසන තුරු එය ඔබට නොඋගන්වමි’ යැයි (වේපචිත්ති පැවසීය). මහණෙනි, ඉක්බිති වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා අසුරයන්ගෙන් මෙසේ විමසීය: ‘නිදුකාණෙනි, මම දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳුන්ට සම්බරි මායාව උගන්වන්නද?’ කියායි. ‘නිදුකාණෙනි, දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳුන්ට සම්බරි මායාව නොඋගන්වන්න’ යැයි ඔවුහු පැවසූහ. මහණෙනි, එකල්හි වේපචිත්ති අසුරේන්ද්‍රයා සක් දෙවිඳුන්ට ගාථාවකින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය:”

‘‘Māyāvī [Pg.241] maghavā sakka, devarāja sujampati;

Upeti nirayaṃ ghoraṃ, sambarova sataṃ sama’’nti.

“සුජාපති වූ, දෙව්රජ වූ, මඝවත් සක් දෙවිඳුනි, මායාව පාවිච්චි කරන්නා වූ යමෙක් වෙත්ද, ඔහු (අසුරේන්ද්‍ර) සම්බර මෙන් වසර සියයක් තිස්සේ දරුණු නිරයට පැමිණෙන්නේය.”

4. Accayasuttaṃ

4. අච්චය සූත්‍රය

270. Sāvatthiyaṃ…pe… ārāme. Tena kho pana samayena dve bhikkhū sampayojesuṃ. Tatreko bhikkhu accasarā. Atha kho so bhikkhu tassa bhikkhuno santike accayaṃ accayato deseti; so bhikkhu nappaṭiggaṇhāti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, dve bhikkhū sampayojesuṃ, tatreko bhikkhu accasarā. Atha kho so, bhante, bhikkhu tassa bhikkhuno santike accayaṃ accayato deseti, so bhikkhu nappaṭiggaṇhātī’’ti.

270. සැවැත්නුවර ජේතවනාරාමයේදී. එකල භික්ෂූන් වහන්සේලා දෙනමක් කලහ කළහ. එහිදී එක් භික්ෂුවක් (අනෙක් භික්ෂුවට) වචනයෙන් ඉක්මවා ගියේය. ඉක්බිති ඒ භික්ෂුව අනෙක් භික්ෂුව වෙත ගොස් සිය වරද වරදක් ලෙස පිළිගෙන ප්‍රකාශ කළේය. එහෙත් ඒ භික්ෂුව එය පිළිනොගත්තේය. එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, මෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා දෙනමක් කලහ කළහ. එහි එක් භික්ෂුවක් වචනයෙන් ඉක්මවා ගියේය. ස්වාමීනි, ඉක්බිති ඒ භික්ෂුව අනෙක් භික්ෂුව වෙත ගොස් සිය වරද වරදක් ලෙස පිළිගෙන ප්‍රකාශ කළේය. එහෙත් ඒ භික්ෂුව එය පිළිනොගත්තේය.”

‘‘Dveme, bhikkhave, bālā. Yo ca accayaṃ accayato na passati, yo ca accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhā’’ti – ime kho, bhikkhave, dve bālā. ‘‘Dveme, bhikkhave, paṇḍitā. Yo ca accayaṃ accayato passati, yo ca accayaṃ desentassa yathādhammaṃ paṭiggaṇhā’’ti – ime kho, bhikkhave, dve paṇḍitā.

“මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් දෙදෙනා අඥානයෝය. යමෙක් වරද වරදක් ලෙස නොදකීද, යමෙක් වරද ප්‍රකාශ කරන කල්හි එය ධර්මානුකූලව පිළිනොගනීද - මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් දෙදෙනා අඥානයෝය. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් දෙදෙනා පණ්ඩිතයෝය. යමෙක් වරද වරදක් ලෙස දකීද, යමෙක් වරද ප්‍රකාශ කරන කල්හි එය ධර්මානුකූලව පිළිගනීද - මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් දෙදෙනා පණ්ඩිතයෝය.”

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo sudhammāyaṃ sabhāyaṃ deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

“මහණෙනි, අතීතයෙහි දෙවියන්ට අධිපති සක් දෙවිඳු සුධර්මා සභා මණ්ඩපයෙහි තව්තිසා වැසි දෙවියන්ව සනසමින් ඒ වේලාවෙහි මෙම ගාථාව දේශනා කළේය:”

‘‘Kodho vo vasamāyātu, mā ca mittehi vo jarā;

Agarahiyaṃ mā garahittha, mā ca bhāsittha pesuṇaṃ;

Atha pāpajanaṃ kodho, pabbatovābhimaddatī’’ti.

“ඔබගේ ක්‍රෝධය ඔබගේ පාලනයට පමුණුවා ගන්න, ඔබගේ මිතුරන් සමඟ ඇති මිත්‍රත්වය පිරිහීමට ඉඩ නොදෙන්න. නින්දා නොකටයුත්තාට නින්දා නොකරන්න, කේලාම් බස් ද නොකියන්න. මක්නිසාද යත්, ක්‍රෝධය පර්වතයක් මෙන් පාපී පුද්ගලයාව මැඩපවත්වා විනාශ කරන බැවිනි.”

5. Akkodhasuttaṃ

5. අක්කෝධ සූත්‍රය

271. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū…pe… bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo sudhammāyaṃ sabhāyaṃ deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

271. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා... පේ... මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, අතීතයෙහි එක් කලෙක දේවේන්ද්‍ර වූ සක් දෙවිඳු සුධර්මා නම් සභාවෙහි තව්තිසා වැසි දෙවියන් සනසමින් (පහදවමින්) ඒ වේලාවෙහි මෙම ගාථාව පැවසීය –

‘‘Mā [Pg.242] vo kodho ajjhabhavi, mā ca kujjhittha kujjhataṃ;

Akkodho avihiṃsā ca, ariyesu ca paṭipadā ;

Atha pāpajanaṃ kodho, pabbatovābhimaddatī’’ti.

‘ක්‍රෝධය ඔබට මැඩපැවැත්වීමට ඉඩ නොදෙන්න, ක්‍රෝධ කරන්නවුන් කෙරෙහි ඔබ පෙරළා ක්‍රෝධ නොකරන්න. ක්‍රෝධ නොකිරීම සහ අවිහිංසාව (නොපෙළීම) සැමදා ආර්යයන් වහන්සේලා කෙරෙහි පවතින පිළිවෙතයි. එසේ ක්‍රෝධ කළහොත්, ක්‍රෝධය පර්වතයක් මෙන් පාපී ජනයා මැඩ පවත්වයි’ යනුවෙනි.”

Tatiyo vaggo.

තුන්වන වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශ ගාථාව) මෙසේය –

Chetvā dubbaṇṇiyamāyā, accayena akodhano;

Desitaṃ buddhaseṭṭhena, idañhi sakkapañcakanti.

ඡෙත්වා, දුබ්බණ්ණිය, මායා, අච්චය සහ අකෝධන (අවීහිංසා) යන සූත්‍ර පහ බුද්ධශ්‍රේෂ්ඨයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. මෙය සක්ක සංයුක්තයේ පස්වන වර්ගයයි.

Sakkasaṃyuttaṃ samattaṃ.

සක්ක සංයුක්තය නිමාවට පත් විය.

Sagāthāvaggo paṭhamo.

පළමු සගාථාවග්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය –

Devatā devaputto ca, rājā māro ca bhikkhunī;

Brahmā brāhmaṇa vaṅgīso, vanayakkhena vāsavoti.

දේවතා, දේවපුත්ත, කෝසල (රාජ), මාර, භික්ඛුනී, බ්‍රහ්ම, බ්‍රාහ්මණ, වංගීස, වන, යක්ඛ සහ වාසව (සක්ක) යන සංයුක්ත එකොළොස මෙහි අන්තර්ගත වේ.

Sagāthāvaggasaṃyuttapāḷi niṭṭhitā.

සගාථාවග්ග සංයුත්තපාළිය නිමාවට පත් විය.