. Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

. ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යයක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා.

Aṅguttaranikāyo

අංගුත්තර නිකාය

Tikanipātapāḷi

තික නිපාත පාළි

1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ

1. පළමු පණ්ණාසකය

1. Bālavaggo

1. බාල වර්ගය

1. Bhayasuttaṃ

1. 1. භය සූත්‍රය

1. Evaṃ [Pg.99] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante ’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

1. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ යි කියා භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. ‘ස්වාමීනි’ යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘Yāni kānici, bhikkhave, bhayāni uppajjanti sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Ye keci upaddavā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Ye keci upasaggā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Seyyathāpi, bhikkhave, naḷāgārā vā tiṇāgārā vā aggi mutto kūṭāgārānipi ḍahati ullittāvalittāni nivātāni phusitaggaḷāni pihitavātapānāni; evamevaṃ kho, bhikkhave, yāni kānici bhayāni uppajjanti sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Ye keci upaddavā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato. Ye keci upasaggā uppajjanti sabbe te bālato uppajjanti, no paṇḍitato.

“මහණෙනි, යම්කිසි බියක් උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ. යම්කිසි උපද්‍රවයක් උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ. යම්කිසි පීඩාවක් (උපසර්ගයක්) උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ. මහණෙනි, එය හරියට බට සෙවිලි කළ හෝ පිදුරු සෙවිලි කළ ගෙයකින් හටගත් ගින්නක්, ඇතුළත හා පිටත පිරිබඩම් කරන ලද, සුළං නොවදින, දොරගුළු තදින් වසා ඇති, ජනෙල් පියන් පියා ඇති කූටාගාර පවා දවා හළු කරන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, එලෙසම යම්කිසි බියක් උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ. යම්කිසි උපද්‍රවයක් උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ. යම්කිසි පීඩාවක් උපදී නම්, ඒ සියල්ල උපදින්නේ අඥානයා නිසා ය, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා නොවේ.”

‘‘Iti [Pg.100] kho, bhikkhave, sappaṭibhayo bālo, appaṭibhayo paṇḍito. Saupaddavo bālo, anupaddavo paṇḍito. Saupasaggo bālo, anupasaggo paṇḍito. Natthi, bhikkhave, paṇḍitato bhayaṃ, natthi paṇḍitato upaddavo, natthi paṇḍitato upasaggo.

“මහණෙනි, මෙසේ අඥානයා බිය සහිත ය, ප්‍රඥාවන්තයා බිය රහිත ය. අඥානයා උපද්‍රව සහිත ය, ප්‍රඥාවන්තයා උපද්‍රව රහිත ය. අඥානයා පීඩා සහිත ය, ප්‍රඥාවන්තයා පීඩා රහිත ය. මහණෙනි, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා බියක් ඇති නොවේ, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා උපද්‍රවයක් ඇති නොවේ, ප්‍රඥාවන්තයා නිසා පීඩාවක් ඇති නොවේ.”

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘yehi tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo te tayo dhamme abhinivajjetvā, yehi tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo te tayo dhamme samādāya vattissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතු ය: ‘යම් කරුණු තුනකින් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ද, ඒ කරුණු තුන බැහැර කොට, යම් කරුණු තුනකින් යුක්ත තැනැත්තා ප්‍රඥාවන්තයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ද, ඒ කරුණු තුන සමාදන් ව පිළිපදින්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙසේම හික්මිය යුතු ය.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Lakkhaṇasuttaṃ

2. 2. ලක්ඛණ සූත්‍රය

2. ‘‘Kammalakkhaṇo, bhikkhave, bālo, kammalakkhaṇo paṇḍito, apadānasobhanī paññāti. Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo.

2. “මහණෙනි, අඥානයා හඳුනාගත හැක්කේ ක්‍රියාවෙනි; ප්‍රඥාවන්තයා ද හඳුනාගත හැක්කේ ක්‍රියාවෙනි. ප්‍රඥාව තමා කරන යහපත් හැසිරීමෙන් බබළයි. මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා අඥානයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ය. ඒ කරුණු තුන කුමක්ද? කාය දුශ්චරිතය, වාග් දුශ්චරිතය සහ මනෝ දුශ්චරිතය යි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ය.”

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Katamehi tīhi? Kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත තැනැත්තා ප්‍රඥාවන්තයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ය. ඒ කරුණු තුන කුමක්ද? කාය සුචරිතය, වාග් සුචරිතය සහ මනෝ සුචරිතය යි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා ප්‍රඥාවන්තයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ය.”

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘yehi tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo te tayo dhamme abhinivajjetvā, yehi tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo te tayo dhamme samādāya vattissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතු ය: ‘යම් කරුණු තුනකින් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ද, ඒ කරුණු තුන බැහැර කොට, යම් කරුණු තුනකින් යුක්ත තැනැත්තා ප්‍රඥාවන්තයෙකු ලෙස හඳුනාගත යුතු ද, ඒ කරුණු තුන සමාදන් ව පිළිපදින්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙසේම හික්මිය යුතු ය.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Cintīsuttaṃ

3. 3. චින්තී සූත්‍රය

3. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca. No cedaṃ, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca abhavissa dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca, kena naṃ paṇḍitā jāneyyuṃ – ‘bālo ayaṃ bhavaṃ asappuriso’ti? Yasmā [Pg.101] ca kho, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca tasmā naṃ paṇḍitā jānanti – ‘bālo ayaṃ bhavaṃ asappuriso’ti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni.

3. “මහණෙනි, අඥානයාගේ අඥාන බව හඳුනාගැනීමට ලක්ෂණ තුනක්, නිමිති තුනක් හා හැසිරීම් තුනක් වෙයි. ඒ තුන කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව අඥානයා නපුරු දේ සිතන්නෙක් (දුශ්චින්තිත චින්තී), නපුරු දේ පවසන්නෙක් (දුබ්භාසිත භාසී) සහ නපුරු දේ කරන්නෙක් (දුක්කට කම්මකාරී) වෙයි. මහණෙනි, ඉදින් අඥානයා නපුරු දේ සිතන්නෙකු, නපුරු දේ පවසන්නෙකු හා නපුරු දේ කරන්නෙකු නොවූයේ නම්, ‘මොහු අඥානයෙකි, අසත්පුරුෂයෙකි’ යි ප්‍රඥාවන්තයෝ කෙසේ හඳුනා ගනිත් ද? මහණෙනි, යම් හෙයකින් අඥානයා නපුරු දේ සිතන, පවසන හා කරන බැවින්, ප්‍රඥාවන්තයෝ ‘මොහු අඥානයෙකි, අසත්පුරුෂයෙකි’ යි හඳුනා ගනිති. මහණෙනි, මේවා අඥානයාගේ අඥාන බව හඳුනාගැනීමට ඇති ලක්ෂණ තුන, නිමිති තුන හා හැසිරීම් තුනයි.”

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni paṇḍitanimittāni paṇḍitāpadānāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca. No cedaṃ, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca abhavissa subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca, kena naṃ paṇḍitā jāneyyuṃ – ‘paṇḍito ayaṃ bhavaṃ sappuriso’ti? Yasmā ca kho, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca tasmā naṃ paṇḍitā jānanti – ‘paṇḍito ayaṃ bhavaṃ sappuriso’ti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni paṇḍitanimittāni paṇḍitāpadānāni. Tasmātiha…. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, ප්‍රඥාවන්තයාගේ ප්‍රඥාවන්ත බව හඳුනාගැනීමට ලක්ෂණ තුනක්, නිමිති තුනක් හා හැසිරීම් තුනක් වෙයි. ඒ තුන කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ප්‍රඥාවන්තයා යහපත් දේ සිතන්නෙක් (සුචින්තිත චින්තී), යහපත් දේ පවසන්නෙක් (සුභාසිත භාසී) සහ යහපත් දේ කරන්නෙක් (සුකත කම්මකාරී) වෙයි. මහණෙනි, ඉදින් ප්‍රඥාවන්තයා යහපත් දේ සිතන්නෙකු, පවසන්නෙකු හා කරන්නෙකු නොවූයේ නම්, ‘මොහු ප්‍රඥාවන්තයෙකි, සත්පුරුෂයෙකි’ යි ප්‍රඥාවන්තයෝ කෙසේ හඳුනා ගනිත් ද? මහණෙනි, යම් හෙයකින් ප්‍රඥාවන්තයා යහපත් දේ සිතන, පවසන හා කරන බැවින්, ප්‍රඥාවන්තයෝ ‘මොහු ප්‍රඥාවන්තයෙකි, සත්පුරුෂයෙකි’ යි හඳුනා ගනිති. මහණෙනි, මේවා ප්‍රඥාවන්තයාගේ ප්‍රඥාවන්ත බව හඳුනාගැනීමට ඇති ලක්ෂණ තුන, නිමිති තුන හා හැසිරීම් තුනයි. එබැවින් (පෙර පරිදිම)...” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Accayasuttaṃ

4. 4. අච්චය සූත්‍රය

4. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Accayaṃ accayato na passati, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ nappaṭikaroti, parassa kho pana accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo.

4. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥානයා (බාලයා) හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? තමා අතින් සිදු වූ වරද වරදක් ලෙස නොදකියි. වරද වරදක් ලෙස දැකත් එය ධර්මානුකූලව නිවැරදි කර නොගනියි. තවද, අනෙකෙකු තම වරද ප්‍රකාශ කරමින් (සමාව අයදින විට) එය ධර්මානුකූලව පිළි නොගනියි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය.”

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Katamehi tīhi? Accayaṃ accayato passati, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, parassa kho pana accayaṃ desentassa yathādhammaṃ paṭiggaṇhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Tasmātiha…. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිතයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? වරද වරදක් ලෙස දකියි. වරද වරදක් ලෙස දැක ධර්මානුකූලව එය නිවැරදි කරගනියි. තවද, අනෙකෙකු තම වරද ප්‍රකාශ කරමින් (සමාව අයදින විට) එය ධර්මානුකූලව පිළිගනියි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා පණ්ඩිතයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය. එබැවින් (මහණෙනි, මෙසේ හික්මිය යුතුය)... හතරවන සූත්‍රයයි.”

5. Ayonisosuttaṃ

5. අයෝනිසෝ සූත්‍රය

5. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Ayoniso pañhaṃ kattā hoti, ayoniso pañhaṃ vissajjetā hoti, parassa kho pana yoniso pañhaṃ vissajjitaṃ parimaṇḍalehi [Pg.102] padabyañjanehi siliṭṭhehi upagatehi nābbhanumoditā hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo.

5. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥානයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? නුනුවණින් (අයෝනිසෝ) ප්‍රශ්න නගයි. නුනුවණින් ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දෙයි. තවද, අනෙකෙකු විසින් යහපත් අයුරින්, අර්ථවත් පද හා ව්‍යංජනවලින් යුක්තව මනා කොට දෙන ලද පිළිතුරක් අනුමත නොකරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය.”

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Katamehi tīhi? Yoniso pañhaṃ kattā hoti, yoniso pañhaṃ vissajjetā hoti, parassa kho pana yoniso pañhaṃ vissajjitaṃ parimaṇḍalehi padabyañjanehi siliṭṭhehi upagatehi abbhanumoditā hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Tasmātiha…. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිතයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? නුවණින් (යෝනිසෝ) ප්‍රශ්න නගයි. නුවණින් ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දෙයි. තවද, අනෙකෙකු විසින් යහපත් අයුරින්, අර්ථවත් පද හා ව්‍යංජනවලින් යුක්තව මනා කොට දෙන ලද පිළිතුරක් අනුමත කරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා පණ්ඩිතයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය. එබැවින් (මහණෙනි, මෙසේ හික්මිය යුතුය)... පස්වන සූත්‍රයයි.”

6. Akusalasuttaṃ

6. අකුසල සූත්‍රය

6. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Akusalena kāyakammena, akusalena vacīkammena, akusalena manokammena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo.

6. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥානයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? අකුසල් සහගත කාය කර්මය, අකුසල් සහගත වචී කර්මය සහ අකුසල් සහගත මනෝ කර්මයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා අඥානයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය.”

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Katamehi tīhi? Kusalena kāyakammena, kusalena vacīkammena, kusalena manokammena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo. Tasmātiha…. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිතයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? කුසල් සහගත කාය කර්මය, කුසල් සහගත වචී කර්මය සහ කුසල් සහගත මනෝ කර්මයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා පණ්ඩිතයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය. එබැවින් (මහණෙනි, මෙසේ හික්මිය යුතුය)... හයවන සූත්‍රයයි.”

7. Sāvajjasuttaṃ

7. සාවජ්ජ සූත්‍රය

7. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Sāvajjena kāyakammena, sāvajjena vacīkammena, sāvajjena manokammena…pe… anavajjena kāyakammena, anavajjena vacīkammena, anavajjena manokammena…pe…. Sattamaṃ.

7. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥානයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? වරද සහිත (සාවජ්ජ) කාය කර්මය, වරද සහිත වචී කර්මය සහ වරද සහිත මනෝ කර්මයයි. ...පෙ... වරද රහිත (අනවජ්ජ) කාය කර්මය, වරද රහිත වචී කර්මය සහ වරද රහිත මනෝ කර්මයයි. ...පෙ... හත්වන සූත්‍රයයි.”

8. Sabyābajjhasuttaṃ

8. සබ්‍යාපජ්ඣ සූත්‍රය

8. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi? Sabyābajjhena kāyakammena, sabyābajjhena vacīkammena, sabyābajjhena manokammena…pe… abyābajjhena kāyakammena, abyābajjhena vacīkammena[Pg.103], abyābajjhena manokammena. Imehi, kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo.

8. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥානයා හඳුනාගත යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? පීඩාකාරී වූ (සබ්‍යාපජ්ඣ) කාය කර්මය, පීඩාකාරී වචී කර්මය සහ පීඩාකාරී මනෝ කර්මයයි. ...පෙ... පීඩා රහිත වූ (අබ්‍යාපජ්ඣ) කාය කර්මය, පීඩා රහිත වචී කර්මය සහ පීඩා රහිත මනෝ කර්මයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා පණ්ඩිතයකු ලෙස හඳුනාගත යුතුය.”

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘yehi tīhi dhammehi samannāgato bālo veditabbo te tayo dhamme abhinivajjetvā, yehi tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo te tayo dhamme samādāya vattissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අඥානයකු ලෙස හඳුනා ගැනීමට හේතු වන යම් කරුණු තුනක් වේ ද, ඒ කරුණු තුන බැහැර කරන්නෙමු. පණ්ඩිතයකු ලෙස හඳුනා ගැනීමට හේතු වන යම් කරුණු තුනක් වේ ද, ඒ කරුණු තුන සමාදන්ව පිළිපදින්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙසේම හික්මිය යුතුය. අටවන සූත්‍රයයි.”

9. Khatasuttaṃ

9. ඛත සූත්‍රය

9. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi tīhi? Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati.

9. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ අඥාන, අදක්ෂ, අසත්පුරුෂ පුද්ගලයා (තම ගුණධර්ම) නසාගත්, පළුදු කරගත් අයකු ලෙස තමා පවත්වාගනියි. ඔහු වරද සහිත පුද්ගලයකු වන අතර නුවණැත්තන්ගේ ගැරහුමට ද ලක් වෙයි, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරගනියි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? කාය දුශ්චරිතය, වචී දුශ්චරිතය සහ මනෝ දුශ්චරිතයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ අඥාන, අදක්ෂ, අසත්පුරුෂ පුද්ගලයා තමා නසාගත්, පළුදු කරගත් අයකු ලෙස පවත්වාගනියි, ඔහු වරද සහිත පුද්ගලයකු වන අතර නුවණැත්තන්ගේ ගැරහුමට ලක් වෙයි, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරගනියි.”

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavati. Katamehi tīhi? Kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavatī’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත, දක්ෂ, සත්පුරුෂ පුද්ගලයා (තම ගුණධර්ම) නසා නොගත්, පළුදු කර නොගත් අයකු ලෙස තමා පවත්වාගනියි. ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයකු වන අතර නුවණැත්තන්ගේ දෝෂාරෝපණයට ලක් නොවෙයි, බොහෝ පින් රැස් කරගනියි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? කාය සුචරිතය, වචී සුචරිතය සහ මනෝ සුචරිතයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ පණ්ඩිත, දක්ෂ, සත්පුරුෂ පුද්ගලයා තමා නසා නොගත්, පළුදු කර නොගත් අයකු ලෙස පවත්වාගනියි, ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයකු වන අතර නුවණැත්තන් විසින් ගරහනු නොලබයි, බොහෝ පින් රැස් කරගනියි. නවවන සූත්‍රයයි.”

10. Malasuttaṃ

10. මල සූත්‍රය

10. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato tayo male appahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi? Dussīlo ca hoti, dussīlyamalañcassa appahīnaṃ hoti; issukī ca hoti, issāmalañcassa appahīnaṃ hoti; maccharī ca hoti, maccheramalañcassa appahīnaṃ hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato ime tayo male appahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

10. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ, කෙලෙස් කිලුටු තුනක් ප්‍රහීණ නොකළ තැනැත්තා, ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එසේම නිරයෙහි උපදියි. ඒ කිනම් තුනක්ද? ඔහු දුශ්ශීල වෙයි, ඔහුගේ දුශ්ශීල බව නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර නැත; ඔහු ඊර්ෂ්‍යා සහගත වෙයි, ඔහුගේ ඊර්ෂ්‍යාව නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර නැත; ඔහු මසුරු වෙයි, ඔහුගේ මසුරුකම නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර නැත. මහණෙනි, මෙම කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ, මෙම කිලුටු තුන ප්‍රහීණ නොකළ තැනැත්තා, ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එසේම නිරයෙහි උපදියි.”

‘‘Tīhi[Pg.104], bhikkhave, dhammehi samannāgato tayo male pahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi tīhi? Sīlavā ca hoti, dussīlyamalañcassa pahīnaṃ hoti; anissukī ca hoti, issāmalañcassa pahīnaṃ hoti; amaccharī ca hoti, maccheramalañcassa pahīnaṃ hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato ime tayo male pahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ, කෙලෙස් කිලුටු තුනක් ප්‍රහීණ කළ තැනැත්තා, ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එසේම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කිනම් තුනක්ද? ඔහු සිල්වත් වෙයි, ඔහුගේ දුශ්ශීල බව නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර ඇත; ඔහු ඊර්ෂ්‍යා නොකරන්නෙකු වෙයි, ඔහුගේ ඊර්ෂ්‍යාව නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර ඇත; ඔහු මසුරු නොවන්නෙකු වෙයි, ඔහුගේ මසුරුකම නම් වූ කිලුට ප්‍රහීණ කර ඇත. මහණෙනි, මෙම කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ, මෙම කිලුටු තුන ප්‍රහීණ කළ තැනැත්තා, ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එසේම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

Bālavaggo paṭhamo.

පළමු බාල වර්ගය නිම විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය:

Bhayaṃ lakkhaṇacintī ca, accayañca ayoniso;

Akusalañca sāvajjaṃ, sabyābajjhakhataṃ malanti.

භය සූත්‍රය, ලක්ඛණ සූත්‍රය, චින්තී සූත්‍රය, අච්චය සූත්‍රය, අයෝනිසෝ සූත්‍රය, අකුසල සූත්‍රය, සාවජ්ජ සූත්‍රය, සබ්‍යබජ්ඣ සූත්‍රය, ඛත සූත්‍රය සහ මල සූත්‍රය යනුවෙනි.

2. Rathakāravaggo

2. 2. රථකාර වර්ගය

1. Ñātasuttaṃ

1. 1. ඤාත සූත්‍රය

11. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu bahujanaahitāya paṭipanno hoti bahujanadukkhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Ananulomike kāyakamme samādapeti, ananulomike vacīkamme samādapeti, ananulomikesu dhammesu samādapeti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu bahujanaahitāya paṭipanno hoti bahujanadukkhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ.

11. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ ප්‍රසිද්ධ භික්ෂුව බොහෝ දෙනාට අහිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට දුක් පිණිස, බොහෝ දෙනාට අනර්ථය පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස හා දුක් පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි. ඒ කිනම් තුනක්ද? ඔහු නොගැලපෙන (අනුලෝම නොවන) කාය කර්මයෙහි අන්‍යන් සමාදන් කරවයි, නොගැලපෙන වචී කර්මයෙහි සමාදන් කරවයි, නොගැලපෙන ධර්මයන්හි (මනෝ කර්මයන්හි) සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ ප්‍රසිද්ධ භික්ෂුව බොහෝ දෙනාට අහිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට දුක් පිණිස, බොහෝ දෙනාට අනර්ථය පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස හා දුක් පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි.”

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu bahujanahitāya paṭipanno hoti bahujanasukhāya, bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Anulomike kāyakamme samādapeti, anulomike vacīkamme samādapeti, anulomikesu dhammesu samādapeti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu bahujanahitāya paṭipanno hoti bahujanasukhāya, bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ ප්‍රසිද්ධ භික්ෂුව බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට සැප පිණිස, බොහෝ දෙනාට අර්ථය පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට හිත පිණිස හා සැප පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි. ඒ කිනම් තුනක්ද? ඔහු ගැලපෙන (අනුලෝම වූ) කාය කර්මයෙහි අන්‍යන් සමාදන් කරවයි, ගැලපෙන වචී කර්මයෙහි සමාදන් කරවයි, ගැලපෙන ධර්මයන්හි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ ප්‍රසිද්ධ භික්ෂුව බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට සැප පිණිස, බොහෝ දෙනාට අර්ථය පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට හිත පිණිස හා සැප පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Sāraṇīyasuttaṃ

2. 2. සාරණීය සූත්‍රය

12. ‘‘Tīṇimāni[Pg.105], bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa yāvajīvaṃ sāraṇīyāni bhavanti. Katamāni tīṇi? Yasmiṃ, bhikkhave, padese rājā khattiyo muddhāvasitto jāto hoti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ rañño khattiyassa muddhāvasittassa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti.

12. “මහණෙනි, මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු ස්ථාන තුනක් වෙයි. ඒ කිනම් තුනක්ද? මහණෙනි, යම් ස්ථානයක මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජු උපන්නේ වෙයිද; මහණෙනි, මෙය මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු පළමු ස්ථානයයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yasmiṃ padese rājā khattiyo muddhāvasitto hoti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ rañño khattiyassa muddhāvasittassa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti.

“නැවතද මහණෙනි, යම් ස්ථානයක ක්ෂත්‍රිය රජු මුදුන් අභිෂේකය ලැබුවේ වෙයිද; මහණෙනි, මෙය මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු දෙවන ස්ථානයයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yasmiṃ padese rājā khattiyo muddhāvasitto saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ rañño khattiyassa muddhāvasittassa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi rañño khattiyassa muddhāvasittassa yāvajīvaṃ sāraṇīyāni bhavanti.

“නැවතද මහණෙනි, යම් ස්ථානයක මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජු යුද්ධයෙන් ජයගෙන, ජයග්‍රාහීව එම යුද බිමෙහිම වාසය කළේ වෙයිද; මහණෙනි, මෙය මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු තෙවන ස්ථානයයි. මහණෙනි, මුදුන් අභිෂේකය ලැබූ ක්ෂත්‍රිය රජෙකු විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු ස්ථාන තුන මොවා වෙති.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīṇimāni bhikkhussa yāvajīvaṃ sāraṇīyāni bhavanti. Katamāni tīṇi? Yasmiṃ, bhikkhave, padese bhikkhu kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ bhikkhussa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti.

“මහණෙනි, එමෙන්ම භික්ෂුවක විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු ස්ථාන තුනක් වෙයි. ඒ කිනම් තුනක්ද? මහණෙනි, යම් ස්ථානයක භික්ෂුව කෙස් රැවුල් බා, කාසාය වස්ත්‍ර හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයේ වෙයිද; මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවක විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු පළමු ස්ථානයයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yasmiṃ padese bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ bhikkhussa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti.

“නැවතද මහණෙනි, යම් ස්ථානයක භික්ෂුව ‘මෙය දුකයි’ කියා තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනියිද, ‘මෙය දුක ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනියිද, ‘මෙය දුක නැති කිරීමයි’ කියා තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනියිද, ‘මෙය දුක නැති කිරීමේ මගයි’ කියා තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනියිද; මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවක විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු දෙවන ස්ථානයයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yasmiṃ padese bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ bhikkhussa yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi bhikkhussa yāvajīvaṃ sāraṇīyāni bhavantī’’ti. Dutiyaṃ.

“නැවතද මහණෙනි, යම් ස්ථානයක භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයිද; මහණෙනි, මෙය භික්ෂුවක විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු තෙවන ස්ථානයයි. මහණෙනි, භික්ෂුවක විසින් දිවි ඇති තෙක් සිහිපත් කළ යුතු ස්ථාන තුන මොවා වෙති.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Āsaṃsasuttaṃ

3. 3. ආසංස සූත්‍රය

13. ‘‘Tayome[Pg.106], bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Nirāso, āsaṃso, vigatāso. Katamo ca, bhikkhave puggalo nirāso? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti, caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So suṇāti – ‘itthannāmo kira khattiyo khattiyehi khattiyābhisekena abhisitto’ti. Tassa na evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma mampi khattiyā khattiyābhisekena abhisiñcissantī’ti! Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo nirāso.

13. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවරහු ද? බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා, බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා සහ බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා ය. මහණෙනි, බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් චණ්ඩාල කුලයෙහි හෝ පන් පන් ගැට ගසන්නන්ගේ (පන් පන් වියන්නන්ගේ) කුලයෙහි හෝ වැදි කුලයෙහි හෝ රියකරු කුලයෙහි හෝ කුණු කසළ අදින්නන්ගේ කුලයෙහි හෝ යන මේ ආහාර පාන ඉතා හිඟ වූ, ඉතා දුකසේ දිවි ගෙවන, බොහෝ වෙහෙස මහන්සියෙන් ආහාර සහ වස්ත්‍ර ලබා ගන්නා වූ නීච කුලයක උපන්නේ වෙයි. ඔහු අවලස්සන ය, දැකීමට අප්‍රිය ය, මිටි ය, බොහෝ රෝගාතුර වූවෙකි; ඇස් කණ වූ හෝ අත් පය කොර වූ හෝ කකුල් ආබාධිත වූ හෝ අංශභාගී වූ හෝ අයෙකි. ඔහුට ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, යහන්, නවාතැන් සහ පහන් ආලෝකය නොලැබෙයි. ඔහු 'අසුවල් රජ කුමරු රජවරුන් විසින් රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරන ලද්දේ ය' යි අසයි. එවිට ඔහුට 'කවරදාක නම් රජවරු මාවත් මෙසේ රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරත් ද?' යන අදහස ඇති නොවේ. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo āsaṃso? Idha, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto hoti ābhiseko anabhisitto acalappatto. So suṇāti – ‘itthannāmo kira khattiyo khattiyehi khattiyābhisekena abhisitto’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma mampi khattiyā khattiyābhisekena abhisiñcissantī’ti! Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo āsaṃso.

“මහණෙනි, බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි මුදුන් අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රිය රජෙකුගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පුත්‍රයෙක් වෙයි. ඔහු අභිෂේක ලැබීමට සුදුසු වූ, එහෙත් තවම අභිෂේක නොලද, පාලනය භාර ගැනීමට සමත් වූවෙකි. ඔහු 'අසුවල් රජ කුමරු රජවරුන් විසින් රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරන ලද්දේ ය' යි අසයි. එවිට ඔහුට 'කවරදාක නම් රජවරු මාවත් මෙසේ රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරත් ද?' යන අදහස ඇති වෙයි. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo vigatāso? Idha, bhikkhave, rājā hoti khattiyo muddhāvasitto. So suṇāti – ‘itthannāmo kira khattiyo khattiyehi khattiyābhisekena abhisitto’ti. Tassa na evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma mampi khattiyā khattiyābhisekena abhisiñcissantī’ti! Taṃ kissa hetu? Yā hissa, bhikkhave, pubbe anabhisittassa abhisekāsā sā paṭippassaddhā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo vigatāso. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.

“මහණෙනි, බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රජෙක් මුදුන් අභිෂේක ලත් ක්‍ෂත්‍රියයෙක් වෙයි. ඔහු 'අසුවල් රජ කුමරු රජවරුන් විසින් රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරන ලද්දේ ය' යි අසයි. එවිට ඔහුට 'කවරදාක නම් රජවරු මාවත් මෙසේ රජ අභිෂේකයෙන් අභිෂේක කරත් ද?' යන අදහස ඇති නොවේ. ඒ කුමන හෙයින් ද? මහණෙනි, අභිෂේක නොලද කාලයෙහි ඔහු තුළ අභිෂේකය ලැබීම සම්බන්ධයෙන් වූ ඒ බලාපොරොත්තුව දැන් සන්සිඳී ඇති බැවිනි. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු ය.”

‘‘Evamevaṃ [Pg.107] kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsu. Katame tayo? Nirāso, āsaṃso, vigatāso. Katamo ca, bhikkhave, puggalo nirāso? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto. So suṇāti – ‘itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Tassa na evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma ahampi āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissāmī’ti! Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo nirāso.

“එපරිද්දෙන්ම මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර ද විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවරහු ද? බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා, බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා සහ බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා ය. මහණෙනි, බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීල වූ, ලාමක ස්වභාව ඇති, අපිරිසිදු වූ, සැක කටයුතු හැසිරීම් ඇති, තමාගේ පව්කම් වසාගෙන සිටින, ශ්‍රමණයෙකු නොවී ශ්‍රමණයෙකු යයි කියා ගන්නා වූ, බ්‍රහ්මචාරියෙකු නොවී බ්‍රහ්මචාරියෙකු යයි කියා ගන්නා වූ, ඇතුළත කුණු වූ, කෙලෙස් වැගිරෙන, කුණු කසළ බඳු පුද්ගලයෙක් වෙයි. ඔහු 'අසුවල් භික්ෂූන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම උසස් ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරති' යි අසයි. එවිට ඔහුට 'කවරදාක නම් මමත් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම උසස් ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරන්නෙම් ද?' යන අදහස ඇති නොවේ. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු රහිත පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo āsaṃso? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti kalyāṇadhammo. So suṇāti āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma ahampi āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissāmī’ti! Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo āsaṃso.

“මහණෙනි, බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් සිල්වත් වෙයි, යහපත් ගතිගුණවලින් යුක්ත වෙයි. උන්වහන්සේ 'අසුවල් භික්ෂූන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම උසස් ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරති' යි අසති. එවිට උන්වහන්සේට 'කවරදාක නම් මමත් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම උසස් ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරන්නෙම් ද?' යන අදහස ඇති වෙයි. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු සහිත පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo vigatāso? Idha, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ hoti khīṇāsavo. So suṇāti – ‘itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Tassa na evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma ahampi āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharissāmī’ti! Taṃ kissa hetu? Yā hissa, bhikkhave, pubbe avimuttassa vimuttāsā sā paṭippassaddhā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo vigatāso. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsū’’ti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් රහතන් වහන්සේ නමකි, ක්ෂීණාශ්‍රවයෙකි. උන්වහන්සේ 'අසුවල් භික්ෂූන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම උසස් ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරති' යි අසති. එවිට උන්වහන්සේට 'කවරදාක නම් මමත් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ... පෙ ... සාක්ෂාත් කර පැමිණ වාසය කරන්නෙම් ද?' යන අදහස ඇති නොවේ. ඒ කුමන හෙයින් ද? මහණෙනි, නොමිදුණු කාලයෙහි උන්වහන්සේ තුළ වූ විමුක්තිය ලැබීමේ ඒ බලාපොරොත්තුව දැන් සන්සිඳී ඇති බැවිනි. මහණෙනි, මොහු බලාපොරොත්තු ඉක්මවා ගිය පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු ය.”

4. Cakkavattisuttaṃ

4. සක්කවත්ති සූත්‍රය

14. ‘‘Yopi so, bhikkhave, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā sopi na arājakaṃ cakkaṃ vattetī’’ti. Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca [Pg.108] – ‘‘ko pana, bhante, rañño cakkavattissa dhammikassa dhammarañño rājā’’ti ? ‘‘Dhammo, bhikkhū’’ti bhagavā avoca – ‘‘idha, bhikkhu, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati antojanasmiṃ’’.

14. “මහණෙනි, යම් ඒ දැහැමි වූ, ධර්මරාජ වූ සක්විති රජෙක් ඇද්ද, ඔහු පවා තමාට ඉහළින් රජෙකු (ගුරු කොට සැලකීමක්) නොමැතිව සක්රුවන පවත්වන්නේ නැත.” මෙසේ වදාළ කල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසීය: “ස්වාමීනි, දැහැමි වූ, ධර්මරාජ වූ සක්විති රජුට ඉහළින් සිටින රජු කවුද?” එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක: “මහණ, ඒ රජු ධර්මයයි. මහණ, මෙහිලා දැහැමි ධර්මරාජ වූ සක්විති රජු ධර්මයම ඇසුරු කොට, ධර්මයට සත්කාර කරමින්, ධර්මයට ගරු කරමින්, ධර්මය පුදමින්, ධර්මය ධජය කොට, ධර්මය කොඩිය කොට, ධර්මය අධිපතියා කොට ගෙන අන්තඃපුර වැසියන් කෙරෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati khattiyesu, anuyantesu, balakāyasmiṃ, brāhmaṇagahapatikesu, negamajānapadesu, samaṇabrāhmaṇesu, migapakkhīsu. Sa kho so bhikkhu rājā cakkavattī dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā antojanasmiṃ, dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā khattiyesu, anuyantesu, balakāyasmiṃ, brāhmaṇagahapatikesu, negamajānapadesu, samaṇabrāhmaṇesu, migapakkhīsu, dhammeneva cakkaṃ vatteti. Taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena pāṇinā.

“නැවතත් මහණ, දැහැමි ධර්මරාජ වූ සක්විති රජු ධර්මයම ඇසුරු කොට... ක්ෂත්‍රියයන් කෙරෙහි ද, අනුගාමික රජුන් කෙරෙහි ද, සේනාව කෙරෙහි ද, බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහි ද, නියම්ගම් හා ජනපදවාසීන් කෙරෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි ද, තිරිසන් සතුන් හා පක්ෂීන් කෙරෙහි ද ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසයි. මහණ, ඒ දැහැමි ධර්මරාජ වූ සක්විති රජු ධර්මයම ඇසුරු කොට... අන්තඃපුර වැසියන් කෙරෙහි ද, ක්ෂත්‍රියයන් කෙරෙහි ද, අනුගාමික රජුන් කෙරෙහි ද, සේනාව කෙරෙහි ද, බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහි ද, නියම්ගම් හා ජනපදවාසීන් කෙරෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි ද, තිරිසන් සතුන් හා පක්ෂීන් කෙරෙහි ද ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසා, ධර්මයෙන්ම සක්රුවන පවත්වයි. ඒ සක්රුවන මනුෂ්‍යයෙකු වූ කිසිදු සතුරෙකුට ආපසු හැරවිය නොහැක.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhu, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati kāyakammasmiṃ – ‘evarūpaṃ kāyakammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ kāyakammaṃ na sevitabba’’’nti.

“මහණෙනි, එලෙසම අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ දැහැමි ධර්මරාජ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ද ධර්මයම ඇසුරු කොට, ධර්මයට සත්කාර කරමින්, ධර්මයට ගරු කරමින්, ධර්මය පුදමින්, ධර්මය ධජය කොට, ධර්මය කොඩිය කොට, ධර්මය අධිපතියා කොට ගෙන, ‘මෙසේ වූ කාය කර්ම සේවනය කළ යුතුය, මෙසේ වූ කාය කර්ම සේවනය නොකළ යුතුය’ යි කාය කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසන සේක.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahati vacīkammasmiṃ – ‘evarūpaṃ vacīkammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ vacīkammaṃ na sevitabba’nti…pe… manokammasmiṃ – ‘evarūpaṃ manokammaṃ sevitabbaṃ, evarūpaṃ manokammaṃ na sevitabba’’’nti.

“නැවතත් මහණ, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ දැහැමි ධර්මරාජ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ධර්මයම ඇසුරු කොට... ‘මෙසේ වූ වාක් කර්ම සේවනය කළ යුතුය, මෙසේ වූ වාක් කර්ම සේවනය නොකළ යුතුය’ යි වාක් කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසන සේක. ...පෙ... ‘මෙසේ වූ මනෝ කර්ම සේවනය කළ යුතුය, මෙසේ වූ මනෝ කර්ම සේවනය නොකළ යුතුය’ යි මනෝ කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසන සේක.”

‘‘Sa [Pg.109] kho so, bhikkhu, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho dhammiko dhammarājā dhammaṃyeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā kāyakammasmiṃ, dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā vacīkammasmiṃ, dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahitvā manokammasmiṃ, dhammeneva anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavatteti. Taṃ hoti cakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Catutthaṃ.

“මහණ, ඒ අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ දැහැමි ධර්මරාජ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ධර්මයම ඇසුරු කොට... කාය කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසා, වාක් කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසා, මනෝ කර්මයෙහි ධාර්මික වූ ආරක්ෂාව, රැකවරණය හා රැකීම සලසා, ධර්මයෙන්ම අනුත්තර වූ ධර්ම චක්‍රය පවත්වන සේක. ඒ ධර්ම චක්‍රය ලෝකයෙහි ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට හෝ දෙවියෙකුට හෝ මාරයෙකුට හෝ බ්‍රහ්මයෙකුට හෝ අන් කිසිවෙකුට හෝ ආපසු හැරවිය නොහැක්කේය.” (සතරවන සූත්‍රයයි).

5. Sacetanasuttaṃ

5. සචේතන සූත්‍රය

15. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

15. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බරණැස ඉසිපතන මිගදායෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā ahosi sacetano nāma. Atha kho, bhikkhave, rājā sacetano rathakāraṃ āmantesi – ‘ito me, samma rathakāra, channaṃ māsānaṃ accayena saṅgāmo bhavissati. Sakkhissasi me, samma rathakāra, navaṃ cakkayugaṃ kātu’nti? ‘Sakkomi devā’ti kho, bhikkhave, rathakāro rañño sacetanassa paccassosi. Atha kho, bhikkhave, rathakāro chahi māsehi chārattūnehi ekaṃ cakkaṃ niṭṭhāpesi. Atha kho, bhikkhave, rājā sacetano rathakāraṃ āmantesi – ‘ito me, samma rathakāra, channaṃ divasānaṃ accayena saṅgāmo bhavissati, niṭṭhitaṃ navaṃ cakkayuga’nti? ‘Imehi kho, deva, chahi māsehi chārattūnehi ekaṃ cakkaṃ niṭṭhita’nti. ‘Sakkhissasi pana me, samma rathakāra, imehi chahi divasehi dutiyaṃ cakkaṃ niṭṭhāpetu’nti? ‘Sakkomi devā’ti kho, bhikkhave, rathakāro chahi divasehi dutiyaṃ cakkaṃ niṭṭhāpetvā navaṃ cakkayugaṃ ādāya yena rājā sacetano tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ sacetanaṃ etadavoca – ‘idaṃ te, deva, navaṃ cakkayugaṃ niṭṭhita’nti. ‘Yañca te idaṃ, samma rathakāra, cakkaṃ chahi māsehi niṭṭhitaṃ chārattūnehi yañca te idaṃ cakkaṃ chahi divasehi niṭṭhitaṃ, imesaṃ kiṃ nānākaraṇaṃ? Nesāhaṃ kiñci nānākaraṇaṃ passāmī’ti. ‘Atthesaṃ, deva, nānākaraṇaṃ. Passatu devo nānākaraṇa’’’nti.

‘‘මහණෙනි, අතීතයෙහි පචේතන නම් රජෙක් විය. එකල පචේතන රජතුමා රථ සාදන්නා අමතා, ‘පින්වත් රථ සාදන්නා, මෙතැන් සිට මාස හයකට පසු යුද්ධයක් ඇති වන්නේය. පින්වත් රථ සාදන්නා, මට අලුත් රෝද යුගලක් සාදා දීමට ඔබට හැකි ද?’යි ඇසීය. ‘දේවයන් වහන්ස, එසේය, මට හැකිය’යි රථ සාදන්නා පචේතන රජුට පිළිතුරු දුන්නේය. මහණෙනි, ඉන්පසු රථ සාදන්නා මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලයකින් එක් රෝදයක් නිම කළේය. මහණෙනි, එවිට පචේතන රජු රථ සාදන්නා අමතා, ‘පින්වත් රථ සාදන්නා, මෙතැන් සිට දින හයකින් මගේ යුද්ධය ඇති වන්නේය, අලුත් රෝද යුගල නිම කළේද?’යි ඇසීය. ‘දේවයන් වහන්ස, මේ මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලය තුළ එක් රෝදයක් නිම කරන ලදී’යි ඔහු කීවේය. ‘පින්වත් රථ සාදන්නා, එසේ නම් මේ ඉතිරි දින හය ඇතුළත දෙවන රෝදය නිම කිරීමට ඔබට හැකි ද?’ ‘දේවයන් වහන්ස, හැකිය’යි මහණෙනි, රථ සාදන්නා පිළිතුරු දී දින හයකින් දෙවන රෝදය නිම කොට, අලුත් රෝද යුගල රැගෙන පචේතන රජු යම් තැනක ද එතැනට ගියේය. ගොස් පචේතන රජුට මෙසේ කීවේය: ‘දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේගේ අලුත් රෝද යුගල නිම කරන ලදී’යි. ‘පින්වත් රථ සාදන්නා, මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලයකින් නිම කළ රෝදයත්, දින හයකින් නිම කළ රෝදයත් අතර ඇති වෙනස කුමක් ද? මම නම් මේවා අතර කිසිදු වෙනසක් නොදකිමි’යි රජු කීවේය. ‘දේවයන් වහන්ස, මේවා අතර වෙනසක් ඇත. දේවයන් වහන්සේ එම වෙනස නිරීක්ෂණය කරන සේක්වා’යි රථ සාදන්නා කීවේය.’’

‘‘Atha [Pg.110] kho, bhikkhave, rathakāro yaṃ taṃ cakkaṃ chahi divasehi niṭṭhitaṃ taṃ pavattesi. Taṃ pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā ciṅgulāyitvā bhūmiyaṃ papati. Yaṃ pana taṃ cakkaṃ chahi māsehi niṭṭhitaṃ chārattūnehi taṃ pavattesi. Taṃ pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi.

‘‘මහණෙනි, එවිට රථ සාදන්නා දින හයකින් නිම කරන ලද ඒ රෝදය කැරකැවීය. එය පයෝගයේ (ප්‍රයත්නයේ) වේගය පවතින තාක් දුර ගොස්, වට කිහිපයක් කරකැවී බිම වැටුණි. ඉන්පසු මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලයකින් නිම කරන ලද ඒ රෝදය කැරකැවීය. එය පයෝගයේ වේගය පවතින තාක් දුර ගොස්, හරියට අක්ෂයකට (ඇක්සලයකට) සවි කළාක් මෙන් නොසැලී කෙළින්ම සිට ගත්තේය.’’

‘‘‘Ko nu kho, samma rathakāra, hetu ko paccayo yamidaṃ cakkaṃ chahi divasehi niṭṭhitaṃ taṃ pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā ciṅgulāyitvā bhūmiyaṃ papati? Ko pana, samma rathakāra, hetu ko paccayo yamidaṃ cakkaṃ chahi māsehi niṭṭhitaṃ chārattūnehi taṃ pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsī’ti? ‘Yamidaṃ, deva, cakkaṃ chahi divasehi niṭṭhitaṃ tassa nemipi savaṅkā sadosā sakasāvā, arāpi savaṅkā sadosā sakasāvā, nābhipi savaṅkā sadosā sakasāvā. Taṃ nemiyāpi savaṅkattā sadosattā sakasāvattā, arānampi savaṅkattā sadosattā sakasāvattā, nābhiyāpi savaṅkattā sadosattā sakasāvattā pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā ciṅgulāyitvā bhūmiyaṃ papati. Yaṃ pana taṃ, deva, cakkaṃ chahi māsehi niṭṭhitaṃ chārattūnehi tassa nemipi avaṅkā adosā akasāvā, arāpi avaṅkā adosā akasāvā, nābhipi avaṅkā adosā akasāvā. Taṃ nemiyāpi avaṅkattā adosattā akasāvattā, arānampi avaṅkattā adosattā akasāvattā, nābhiyāpi avaṅkattā adosattā akasāvattā pavattitaṃ samānaṃ yāvatikā abhisaṅkhārassa gati tāvatikaṃ gantvā akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsī’’’ti.

‘‘‘පින්වත් රථ සාදන්නා, දින හයකින් නිම කළ ඒ රෝදය වේගය පවතින තාක් දුර ගොස් කරකැවී බිම වැටීමට හේතුව කුමක් ද? ප්‍රත්‍යය කුමක් ද? පින්වත් රථ සාදන්නා, මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලයකින් නිම කළ ඒ රෝදය වේගය පවතින තාක් දුර ගොස් අක්ෂයකට සවි කළාක් මෙන් කෙළින් සිට ගැනීමට හේතුව හා ප්‍රත්‍යය කුමක් ද?’යි රජු ඇසීය. ‘දේවයන් වහන්ස, දින හයකින් නිම කළ යම් රෝදයක් වේ ද, එහි නිමිය ද (නිම් වළල්ල) ඇද සහිතය, දෝෂ සහිතය, බොල් (සාරයක් නැති) කොටස් සහිතය. එහි අර ද ඇද සහිතය, දෝෂ සහිතය, බොල් කොටස් සහිතය. එහි නිම්බය ද (නාභිය) ඇද සහිතය, දෝෂ සහිතය, බොල් කොටස් සහිතය. එම නිමියෙහි ද, අරවල ද, නිම්බයෙහි ද ඇති ඇද සහිත බව, දෝෂ සහිත බව හා බොල් බව නිසා එය වේගය පවතින තාක් දුර ගොස් කරකැවී බිම වැටුණි. දේවයන් වහන්ස, මාස හයකට දින හයක් අඩු කාලයකින් නිම කළ යම් රෝදයක් වේ ද, එහි නිමිය ඇද නැත, දෝෂ නැත, බොල් කොටස් නැත. එහි අර ද ඇද නැත, දෝෂ නැත, බොල් කොටස් නැත. එහි නිම්බය ද ඇද නැත, දෝෂ නැත, බොල් කොටස් නැත. එම නිමියෙහි ද, අරවල ද, නිම්බයෙහි ද ඇද නැති බව, දෝෂ නැති බව හා බොල් බව නැති නිසා එය වේගය පවතින තාක් දුර ගොස් අක්ෂයකට සවි කළාක් මෙන් කෙළින් සිට ගත්තේය’යි රථ සාදන්නා පැවසීය.’’

‘‘Siyā kho pana, bhikkhave, tumhākaṃ evamassa – ‘añño nūna tena samayena so rathakāro ahosī’ti! Na kho panetaṃ, bhikkhave, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena so rathakāro ahosiṃ. Tadāhaṃ, bhikkhave, kusalo dāruvaṅkānaṃ dārudosānaṃ dārukasāvānaṃ. Etarahi kho panāhaṃ, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho kusalo kāyavaṅkānaṃ kāyadosānaṃ [Pg.111] kāyakasāvānaṃ, kusalo vacīvaṅkānaṃ vacīdosānaṃ vacīkasāvānaṃ, kusalo manovaṅkānaṃ manodosānaṃ manokasāvānaṃ. Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā kāyavaṅko appahīno kāyadoso kāyakasāvo, vacīvaṅko appahīno vacīdoso vacīkasāvo, manovaṅko appahīno manodoso manokasāvo, evaṃ papatitā te, bhikkhave, imasmā dhammavinayā, seyyathāpi taṃ cakkaṃ chahi divasehi niṭṭhitaṃ.

‘‘මහණෙනි, ‘එකල ඒ රථ සාදන්නා වූයේ වෙනත් අයෙකැ’යි ඔබට සිතෙන්නට පුළුවන. මහණෙනි, එය එසේ නොසිතිය යුතුය. එකල ඒ රථ සාදන්නා වූයේ මම වෙමි. මහණෙනි, එසමයෙහි මම ලීවල ඇති ඇද, දෝෂ සහ බොල් කොටස් පිළිබඳව දක්ෂයෙක් වීමි. මහණෙනි, දැන් මම අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේව, කයේ ඇද (කාය වංක), කයේ දෝෂ (කාය දෝෂ), කයේ බොල් බව (කාය කසාව) පිළිබඳව දක්ෂයෙක් වෙමි. වචනයේ ඇද, වචනයේ දෝෂ සහ වචනයේ බොල් බව පිළිබඳව දක්ෂයෙක් වෙමි. සිතේ ඇද, සිතේ දෝෂ සහ සිතේ බොල් බව පිළිබඳව දක්ෂයෙක් වෙමි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවකගේ හෝ භික්ෂුණියකගේ කයේ ඇද, දෝෂ සහ බොල් බව (අකුසල) ප්‍රහීණ කර නැති ද, වචනයේ ඇද, දෝෂ සහ බොල් බව ප්‍රහීණ කර නැති ද, සිතේ ඇද, දෝෂ සහ බොල් බව ප්‍රහීණ කර නැති ද; මහණෙනි, ඔවුහු දින හයකින් නිම කළ ඒ රෝදය මෙන් මෙම ධර්ම විනයෙන් ගිලිහී වැටුණෝ වෙති.’’

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā kāyavaṅko pahīno kāyadoso kāyakasāvo, vacīvaṅko pahīno vacīdoso vacīkasāvo, manovaṅko pahīno manodoso manokasāvo, evaṃ patiṭṭhitā te, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye, seyyathāpi taṃ cakkaṃ chahi māsehi niṭṭhitaṃ chārattūnehi.

මහණෙනි, යම්කිසි භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් හෝ කයේ ඇදවීම් (කායවංක), කයේ දෝෂ (කායදෝෂ) සහ කයේ රළුබව (කායකසාව) ප්‍රහීණ කර ඇද්ද; වචනයේ ඇදවීම්, වචනයේ දෝෂ සහ වචනයේ රළුබව ප්‍රහීණ කර ඇද්ද; සිතේ ඇදවීම්, සිතේ දෝෂ සහ සිතේ රළුබව ප්‍රහීණ කර ඇද්ද; මහණෙනි, ඔවුහු දින හයකින් අඩු මාස හයකින් නිම කළ ඒ රියසක මෙන්, මේ ධර්ම විනයෙහි මැනවින් පිහිටා සිටින්නාහුය.

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘kāyavaṅkaṃ pajahissāma kāyadosaṃ kāyakasāvaṃ, vacīvaṅkaṃ pajahissāma vacīdosaṃ vacīkasāvaṃ, manovaṅkaṃ pajahissāma manodosaṃ manokasāva’nti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Pañcamaṃ.

මහණෙනි, එබැවින් මෙහිලා මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අපි කයේ ඇදවීම්, කයේ දෝෂ සහ කයේ රළුබව දුරු කරන්නෙමු; වචනයේ ඇදවීම්, වචනයේ දෝෂ සහ වචනයේ රළුබව දුරු කරන්නෙමු; සිතේ ඇදවීම්, සිතේ දෝෂ සහ සිතේ රළුබව දුරු කරන්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය. (පස්වන සූත්‍රයයි).

6. Apaṇṇakasuttaṃ

6. අපණ්ණක සූත්‍රය

16. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakapaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyaṃ anuyutto hoti.

16. මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව නිවැරදි පිළිවෙතට (අපණ්ණක පටිපදාවට) පිළිපන්නේ වෙයි, එමෙන්ම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම සඳහා ඔහු තුළ යෝග්‍ය පදනම සැකසී තිබෙයි. ඒ කරුණු තුන කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව ඉන්ද්‍රියන්හි සංවෘත ද්වාර ඇත්තෙක් වෙයි, භෝජනයෙහි පමණ දන්නෙක් වෙයි, අවදිව සිටීමේ නිරත වූවෙක් වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ [Pg.112] manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti.

මහණෙනි, භික්ෂුවක් ඉන්ද්‍රියන්හි සංවෘත ද්වාර ඇත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව ඇසින් රූපයක් දැක (ස්ත්‍රී-පුරුෂ ආදී වශයෙන්) නිමිති නොගනියි, (අත් පා සිනහ ආදී වශයෙන්) අනුව්‍යඤ්ජන නොගනියි. යම් හෙයකින් චක්ඛුන්ද්‍රිය අසංවෘතව වාසය කළහොත්, ඒ හේතුවෙන් ලෝභය හා දොම්නස යන ලාමක අකුසල ධර්මයන් ලුහුබැඳ ආ හැකි බැවින්, ඔහු එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි, චක්ඛුන්ද්‍රිය රකියි, චක්ඛුන්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගඳ සුවඳ ආඝ්‍රාණය කර... දිවෙන් රස විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලබා... සිතින් අරමුණක් දැනගෙන නිමිති නොගනියි, අනුව්‍යඤ්ජන නොගනියි. යම් හෙයකින් මනින්ද්‍රිය අසංවෘතව වාසය කළහොත්, ඒ හේතුවෙන් ලෝභය හා දොම්නස යන ලාමක අකුසල ධර්මයන් ලුහුබැඳ ආ හැකි බැවින්, ඔහු එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි, මනින්ද්‍රිය රකියි, මනින්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, භික්ෂුවක් ඉන්ද්‍රියන්හි සංවෘත ද්වාර ඇත්තෙකු වන්නේ මෙසේය.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti.

මහණෙනි, භික්ෂුවක් භෝජනයෙහි පමණ දන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව නුවණින් සලකා බලා මෙසේ ආහාර වළඳයි: ‘මෙම ආහාරය ක්‍රීඩා පිණිස නොවෙයි, මත්වීම පිණිස නොවෙයි, ශරීරය තර කරගැනීම පිණිස නොවෙයි, ලස්සන වීම පිණිස නොවෙයි. හුදෙක් මේ ශරීරයේ පැවැත්ම පිණිසත්, යැපීම පිණිසත්, බඩගින්න නිසා වන පීඩාව දුරු කරගැනීම පිණිසත්, බඹසරට (බ්‍රහ්මචරියාවට) අනුබල දීම පිණිසත් පමණි. මෙසේ මම පැරණි වේදනාව (බඩගින්න) දුරු කරන්නෙමු, අලුත් වේදනාවක් (අධික ලෙස අනුභව කිරීමෙන් වන අපහසුව) ඇති නොකරන්නෙමු, මගේ ජීවිත පැවැත්මට මෙන්ම නිවැරදි ලෙස පහසුවෙන් වාසය කිරීමට මට හැකි වනු ඇත’ යනුවෙනි. මහණෙනි, භික්ෂුවක් භෝජනයෙහි පමණ දන්නෙකු වන්නේ මෙසේය.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti, rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti, rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā, rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakapaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāyā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

මහණෙනි, භික්ෂුවක් අවදිව සිටීමෙහි නිරත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුව දහවල් කාලයෙහි සක්මන් කිරීමෙන් හා හිඳගෙන සිටීමෙන් නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් සිත පිරිසිදු කරගනියි. රාත්‍රියේ පළමු යාමයෙහි සක්මන් කිරීමෙන් හා හිඳගෙන සිටීමෙන් නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් සිත පිරිසිදු කරගනියි. රාත්‍රියේ මධ්‍යම යාමයෙහි දකුණු ඇලයෙන් සිංහ සෙයියාවෙන්, එක් පයක් පිට අනෙක් පය තබා, සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව, අවදි වන වේලාව සිහියේ තබාගෙන සැතපෙයි. රාත්‍රියේ පශ්චිම යාමයෙහි (අලුයම) අවදි වී, සක්මන් කිරීමෙන් හා හිඳගෙන සිටීමෙන් නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් සිත පිරිසිදු කරගනියි. මහණෙනි, භික්ෂුවක් අවදිව සිටීමෙහි නිරත වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, සැබවින්ම මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව නිවැරදි පිළිවෙතට පිළිපන්නේ වෙයි, එමෙන්ම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම සඳහා ඔහු තුළ යෝග්‍ය පදනම සැකසී තිබෙයි. (හයවන සූත්‍රයයි).

7. Attabyābādhasuttaṃ

7. අත්තබ්‍යාබාධ සූත්‍රය

17. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā attabyābādhāyapi saṃvattanti, parabyābādhāyapi saṃvattanti, ubhayabyābādhāyapi saṃvattanti. Katame tayo? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā attabyābādhāyapi saṃvattanti, parabyābādhāyapi saṃvattanti, ubhayabyābādhāyapi saṃvattanti.

17. මහණෙනි, තමන්ට පීඩා පිණිස පවතින, අනුන්ට පීඩා පිණිස පවතින, එමෙන්ම දෙපාර්ශ්වයටම පීඩා පිණිස පවතින ධර්ම කරුණු තුනකි. ඒ තුන කුමක්ද? කාය දුශ්චරිතය, වාග් දුශ්චරිතය හා මනෝ දුශ්චරිතයයි. මහණෙනි, සැබවින්ම මේ කරුණු තුන තමන්ට පීඩා පිණිසද, අනුන්ට පීඩා පිණිසද, දෙපාර්ශ්වයටම පීඩා පිණිසද පවතියි.

‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā nevattabyābādhāyapi saṃvattanti, na parabyābādhāyapi saṃvattanti, na ubhayabyābādhāyapi saṃvattanti. Katame tayo? Kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ. Ime kho, bhikkhave, tayo [Pg.113] dhammā nevattabyābādhāyapi saṃvattanti, na parabyābādhāyapi saṃvattanti, na ubhayabyābādhāyapi saṃvattantī’’ti. Sattamaṃ.

මහණෙනි, තමන්ට පීඩා පිණිස නොපවතින, අනුන්ට පීඩා පිණිස නොපවතින, එමෙන්ම දෙපාර්ශ්වයටම පීඩා පිණිස නොපවතින ධර්ම කරුණු තුනකි. ඒ තුන කුමක්ද? කාය සුචරිතය, වාග් සුචරිතය හා මනෝ සුචරිතයයි. මහණෙනි, සැබවින්ම මේ කරුණු තුන තමන්ට පීඩා පිණිස හෝ, අනුන්ට පීඩා පිණිස හෝ, දෙපාර්ශ්වයටම පීඩා පිණිස හෝ නොපවතියි. (හත්වන සූත්‍රයයි).

8. Devalokasuttaṃ

8. දේවලෝක සූත්‍රය

18. ‘‘Sace vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘devalokūpapattiyā, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussathā’ti? Nanu tumhe, bhikkhave, evaṃ puṭṭhā aṭṭīyeyyātha harāyeyyātha jiguccheyyāthā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kira tumhe, bhikkhave, dibbena āyunā aṭṭīyatha harāyatha jigucchatha, dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbenādhipateyyena aṭṭīyatha harāyatha jigucchatha; pageva kho pana, bhikkhave, tumhehi kāyaduccaritena aṭṭīyitabbaṃ harāyitabbaṃ jigucchitabbaṃ, vacīduccaritena… manoduccaritena aṭṭīyitabbaṃ harāyitabbaṃ jigucchitabba’’nti. Aṭṭhamaṃ.

18. “මහණෙනි, ඉදින් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඔබගෙන් මෙසේ ඇසුවොත්—‘ඇවැත්නි, ඔබ ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ යටතේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරෙන්නේ දෙව්ලොව උපතක් ලැබීම පිණිසද?’ කියායි. මහණෙනි, මෙසේ ඇසූ විට ඔබ පීඩාවට පත් නොවන්නේද, ලජ්ජාවට පත් නොවන්නේද, පිළිකුලක් ඇති නොවන්නේද?” “එසේය, ස්වාමීනි.” “මහණෙනි, මෙසේ ඔබ දිව්‍යමය ආයුෂ කෙරෙහි පීඩාවට පත් වන්නේ නම්, ලජ්ජා වන්නේ නම්, පිළිකුල් කරන්නේ නම්; දිව්‍යමය වර්ණය, දිව්‍යමය සුඛය, දිව්‍යමය කීර්තිය හා දිව්‍යමය ආධිපත්‍යය කෙරෙහි පීඩාවට පත් වන්නේ නම්, ලජ්ජා වන්නේ නම්, පිළිකුල් කරන්නේ නම්; මහණෙනි, එසේ නම් ඊටත් වඩා වැඩියෙන් ඔබ විසින් කාය දුශ්චරිතය කෙරෙහි පීඩාවට පත් විය යුතුය, ලජ්ජා විය යුතුය, පිළිකුල් කළ යුතුය. වචී දුශ්චරිතය කෙරෙහි... මනෝ දුශ්චරිතය කෙරෙහි පීඩාවට පත් විය යුතුය, ලජ්ජා විය යුතුය, පිළිකුල් කළ යුතුය.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Paṭhamapāpaṇikasuttaṃ

9. පළමු පාපණික සූත්‍රය

19. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato pāpaṇiko abhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, pāpaṇiko pubbaṇhasamayaṃ na sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti, majjhanhikasamayaṃ na sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti, sāyanhasamayaṃ na sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato pāpaṇiko abhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ.

19. “මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොලැබූ වස්තුව ලැබීමට හෝ ලැබූ වස්තුව දියුණු කර ගැනීමට හෝ අභව්‍ය වෙයි (නොහැකි වෙයි). ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි වෙළෙන්දා පෙරවරු කාලයෙහි මනාකොට තම වෙළඳ කටයුතුවල නිරත නොවෙයි, මධ්‍යහ්න කාලයෙහි මනාකොට තම වෙළඳ කටයුතුවල නිරත නොවෙයි, සවස් කාලයෙහි මනාකොට තම වෙළඳ කටයුතුවල නිරත නොවෙයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොලැබූ වස්තුව ලැබීමට හෝ ලැබූ වස්තුව දියුණු කර ගැනීමට හෝ අභව්‍ය වෙයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ na sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti, majjhanhikasamayaṃ na sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti, sāyanhasamayaṃ na sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātuṃ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ද නොලැබූ කුසල් දහම් ලැබීමට හෝ ලැබූ කුසල් දහම් දියුණු කර ගැනීමට හෝ අභව්‍ය වෙයි. ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව පෙරවරු කාලයෙහි මනාකොට සමාධි නිමිත්තෙහි (භාවනා අරමුණෙහි) නොයෙදෙයි, මධ්‍යහ්න කාලයෙහි මනාකොට සමාධි නිමිත්තෙහි නොයෙදෙයි, සවස් කාලයෙහි මනාකොට සමාධි නිමිත්තෙහි නොයෙදෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව නොලැබූ කුසල් දහම් ලැබීමට හෝ ලැබූ කුසල් දහම් දියුණු කර ගැනීමට හෝ අභව්‍ය වෙයි.”

‘‘Tīhi[Pg.114], bhikkhave, aṅgehi samannāgato pāpaṇiko bhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, pāpaṇiko pubbaṇhasamayaṃ sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti, majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato pāpaṇiko bhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ.

“මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොලැබූ වස්තුව ලැබීමට ද ලැබූ වස්තුව දියුණු කර ගැනීමට ද භව්‍ය වෙයි (හැකි වෙයි). ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි වෙළෙන්දා පෙරවරු කාලයෙහි මනාකොට තම වෙළඳ කටයුතුවල නිරත වෙයි, මධ්‍යහ්න කාලයෙහි... සවස් කාලයෙහි මනාකොට තම වෙළඳ කටයුතුවල නිරත වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොලැබූ වස්තුව ලැබීමට ද ලැබූ වස්තුව දියුණු කර ගැනීමට ද භව්‍ය වෙයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti, majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātu’’nti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ද නොලැබූ කුසල් දහම් ලැබීමට ද ලැබූ කුසල් දහම් දියුණු කර ගැනීමට ද භව්‍ය වෙයි. ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව පෙරවරු කාලයෙහි මනාකොට සමාධි නිමිත්තෙහි යෙදෙයි, මධ්‍යහ්න කාලයෙහි... සවස් කාලයෙහි මනාකොට සමාධි නිමිත්තෙහි යෙදෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව නොලැබූ කුසල් දහම් ලැබීමට ද ලැබූ කුසල් දහම් දියුණු කර ගැනීමට ද භව්‍ය වෙයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Dutiyapāpaṇikasuttaṃ

10. දෙවැනි පාපණික සූත්‍රය

20. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato pāpaṇiko nacirasseva mahattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti bhogesu. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, pāpaṇiko cakkhumā ca hoti vidhuro ca nissayasampanno ca. Kathañca, bhikkhave, pāpaṇiko cakkhumā hoti? Idha, bhikkhave, pāpaṇiko paṇiyaṃ jānāti – ‘idaṃ paṇiyaṃ evaṃ kītaṃ, evaṃ vikkayamānaṃ, ettakaṃ mūlaṃ bhavissati, ettako udayo’ti. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpaṇiko cakkhumā hoti.

20. “මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොබෝ කලකින්ම භෝග සම්පත් අතින් මහත් බවට හා බහුල බවට පැමිණෙයි. ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි වෙළෙන්දා විචක්ෂණශීලී (ඇස් ඇත්තෙක්) වෙයි, දක්ෂයෙක් (වීර්යවන්තයෙක්) වෙයි, මනා ඇසුරක් (පිහිටක්) ඇත්තෙක් ද වෙයි. මහණෙනි, වෙළෙන්දා විචක්ෂණශීලී වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි වෙළෙන්දා වෙළඳ භාණ්ඩය පිළිබඳව මෙසේ දනියි—‘මේ භාණ්ඩය මෙපමණ මුදලකට ගෙන, මෙපමණ මුදලකට විකුණූ විට, මූලික ධනය මෙපමණ වනු ඇත, ලාභය මෙපමණ වනු ඇත’ යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙසේ වෙළෙන්දා විචක්ෂණශීලී වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, pāpaṇiko vidhuro hoti? Idha, bhikkhave, pāpaṇiko kusalo hoti paṇiyaṃ ketuñca vikketuñca. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpaṇiko vidhuro hoti.

“මහණෙනි, වෙළෙන්දා දක්ෂයෙකු (වීර්යවන්තයෙකු) වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි වෙළෙන්දා භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමටත් විකිණීමටත් දක්ෂ වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ වෙළෙන්දා දක්ෂයෙකු වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, pāpaṇiko nissayasampanno hoti? Idha bhikkhave, pāpaṇikaṃ ye te gahapatī vā gahapatiputtā vā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā te evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho bhavaṃ pāpaṇiko cakkhumā vidhuro [Pg.115] ca paṭibalo puttadārañca posetuṃ, amhākañca kālena kālaṃ anuppadātu’nti. Te naṃ bhogehi nipatanti – ‘ito, samma pāpaṇika, bhoge karitvā puttadārañca posehi, amhākañca kālena kālaṃ anuppadehī’ti. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpaṇiko nissayasampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato pāpaṇiko nacirasseva mahattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti bhogesu.

“මහණෙනි, වෙළෙන්දා උපකාරකයන් (ඇසුර) සහිත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ධනවත් වූ, මහා ධන-ධාන්‍ය ඇති, මහා භෝග සම්පත් ඇති යම් ගෘහපතියෝ හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෝ වෙත්ද, ඔවුහු ‘මේ පින්වත් වෙළෙන්දා දක්‍ෂ ඇස් ඇත්තෙකි (වෙළඳාමෙහි නිපුණ අයෙකි), වීර්යවන්තයෙකි, අඹුදරුවන් පෝෂණය කිරීමටත්, අපට කලින් කලට ලාභ ලබා දීමටත් සමත් අයෙකි’ යි හඳුනති. ඔවුහු ඔහු වෙත ධනය පමුණුවති (භාර දෙති) — ‘යහළු වෙළෙන්ද, මෙයින් ධනය ගෙන වෙළඳාම් කොට අඹුදරුවන් පෝෂණය කරව, අපට ද කලින් කලට ලාභ ලබා දෙව’ යි පවසති. මහණෙනි, වෙළෙන්දා උපකාරකයන් සහිත වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ වෙළෙන්දා නොබෝ කලකින්ම භෝග සම්පත්හි මහත් බවට හා විපුල බවට පැමිණෙයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva mahattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti kusalesu dhammesu. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhumā ca hoti vidhuro ca nissayasampanno ca. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu cakkhumā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu cakkhumā hoti.

“එලෙසම මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ මහණ තෙමේ නොබෝ කලකින්ම කුසල ධර්මයන්හි මහත් බවට හා විපුල බවට පැමිණෙයි. කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ ප්‍රඥා ඇස ඇත්තේ ද, වීර්යවන්ත වූයේ ද, උපකාරකයන් (කල්‍යාණ මිත්‍රයන්ගේ ඇසුර) සහිත වූයේ ද වෙයි. මහණෙනි, මහණ තෙමේ ප්‍රඥා ඇස ඇත්තේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ ‘මෙය දුක ය’ යි ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් ඇතිවීමේ හේතුව ය’ යි ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක නැති කිරීම (නිවන) ය’ යි ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක නැති කිරීමේ මඟ (ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය) ය’ යි ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මහණෙනි, මහණ තෙමේ ප්‍රඥා ඇස ඇත්තේ මෙසේය.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vidhuro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vidhuro hoti.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ වීර්යවන්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස ද, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිස ද ඇරඹූ වීර්ය ඇතිව වාසය කරයි, ධෛර්යවන්ත වූයේ, ස්ථිර පරාක්‍රමයෙන් යුක්ත වූයේ, කුසල ධර්මයන්හි බහා නොතැබූ වීර්ය ධුරය (වගකීම) ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, මහණ තෙමේ වීර්යවන්ත වන්නේ මෙසේය.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu nissayasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu nissayasampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva mahattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti kusalesu dhammesū’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ ඇසුර (උපකාරකයන්) සහිත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් ඒ බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති (බහුශ්‍රුත), ආගම (පාලි පාඨ) දන්නා වූ, ධර්මය දරන්නා වූ, විනය දරන්නා වූ, මාතිකා දරන්නා වූ භික්ෂූහු වෙත්ද, ඔවුන් වෙත කලින් කලට එළඹ ‘ස්වාමීනි, මෙය කෙසේද? මෙහි අර්ථය කුමක්ද?’ යි විචාරයි, විමසයි. ඒ ආයුෂ්මත්හු ඔහුට විවෘත නොවූ ගැඹුරු කරුණු විවෘත කරති, පැහැදිලි නොවූ කරුණු පැහැදිලි කරති, නොයෙක් ආකාර වූ සැක සහිත ධර්ම කරුණු කෙරෙහි ඇති සැක දුරු කරති. මහණෙනි, මහණ තෙමේ ඇසුර සහිත වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මේ ධර්ම තුනෙන් යුක්ත වූ මහණ තෙමේ නොබෝ කලකින්ම කුසල ධර්මයන්හි මහත් බවට හා විපුල බවට පැමිණෙයි.” දසවන සූත්‍රයයි.

Rathakāravaggo dutiyo.

දෙවන රථකාර වර්ගයයි.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

පළමු භාණවාරය නිම විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය –

Ñāto [Pg.116] sāraṇīyo bhikkhu, cakkavattī sacetano;

Apaṇṇakattā devo ca, duve pāpaṇikena cāti.

ඤාතක සූත්‍රය, සාරණීය සූත්‍රය, භික්ඛු සූත්‍රය, චක්කවත්තී සූත්‍රය, සචේතන සූත්‍රය, අපණ්ණක සූත්‍රය, අත්තා (දේව) සූත්‍රය සහ පාපණික සූත්‍ර දෙක වශයෙන් (සූත්‍ර දසයකි).

3. Puggalavaggo

3. පුද්ගල වර්ගය

1. Samiddhasuttaṃ

1. සමිද්ධ සූත්‍රය

21. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ca samiddho āyasmā ca mahākoṭṭhiko yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ samiddhaṃ āyasmā sāriputto etadavoca –

21. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරණුවෝ සහ ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවන් වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එසේ එළඹ, ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවන් සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරණුවන්ට ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ මෙසේ වදාළහ –

‘‘Tayome, āvuso samiddha, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti?

“ඇවැත්නි සමිද්ධ, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. කවර තිදෙනෙක්ද? කායසක්ඛී (කය සාක්ෂි කොට ඇත්තා), දිට්ඨිප්පත්ත (දෘෂ්ටියට පැමිණියා), සද්ධා විමුත්ත (ශ්‍රද්ධාවෙන් මිදුණා) යන තිදෙනායි. ඇවැත්නි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් කවර පුද්ගලයෙක් ඔබට වඩාත් ප්‍රිය වේද (අනුමත කරන්නේද)? වඩාත් උසස් හා වඩාත් ප්‍රණීත ලෙස සලකන්නේද?”

‘‘Tayome, āvuso sāriputta, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto, ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imassa, āvuso, puggalassa saddhindriyaṃ adhimatta’’nti.

“ඇවැත්නි සාරිපුත්ත, ලෝකයෙහි පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. කවර තිදෙනෙක්ද? කායසක්ඛී, දිට්ඨිප්පත්ත, සද්ධා විමුත්ත යන තිදෙනායි. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් යම් මේ සද්ධා විමුත්ත පුද්ගලයෙක් වේද, මේ පුද්ගලයාට මම කැමති වෙමි. මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මොහු වඩාත් උසස් හා වඩාත් ප්‍රණීත වෙයි. ඒ කවර හෙයින්ද? ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයාගේ ශ්‍රද්ධේන්ද්‍රිය අධික බැවිනි.”

Atha kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘tayome, āvuso koṭṭhika, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ[Pg.117]. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti?

එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරණුවන්ට මෙසේ වදාළහ: “ඇවැත්නි කොට්ඨිත, ලෝකයෙහි පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. කවර තිදෙනෙක්ද? කායසක්ඛී, දිට්ඨිප්පත්ත, සද්ධා විමුත්ත යන තිදෙනායි. ඇවැත්නි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් කවර පුද්ගලයෙක් ඔබට වඩාත් ප්‍රිය වේද? වඩාත් උසස් හා වඩාත් ප්‍රණීත වේද?”

‘‘Tayome, āvuso sāriputta, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo kāyasakkhī, ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imassa, āvuso, puggalassa samādhindriyaṃ adhimatta’’nti.

“ඇවැත්නි ශාරීපුත්‍රයෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? කායසක්ඛී පුද්ගලයා, දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයා සහ සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයා ය. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් කායසක්ඛී වූ යම් පුද්ගලයෙක් වේද, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මම ඔහුට කැමති වෙමි, ඔහු වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත පුද්ගලයා ලෙස සලකමි. ඊට හේතුව කිමද? ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයාගේ සමාධි ඉන්ද්‍රිය අධික බැවිනි.”

Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘tayome, āvuso sāriputta, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti?

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි ශාරීපුත්‍රයෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? කායසක්ඛී පුද්ගලයා, දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයා සහ සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයා ය. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් ඔබ වඩාත් කැමති වන්නේ, වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත ලෙස සලකන්නේ කවර පුද්ගලයාටද?”

‘‘Tayome, āvuso koṭṭhika, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto. Ime kho, āvuso, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo diṭṭhippatto, ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imassa, āvuso, puggalassa paññindriyaṃ adhimatta’’nti.

“ඇවැත්නි කොට්ඨිතයෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? කායසක්ඛී පුද්ගලයා, දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයා සහ සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයා ය. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් දිට්ඨිප්පත්ත වූ යම් පුද්ගලයෙක් වේද, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මම ඔහුට කැමති වෙමි, ඔහු වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත පුද්ගලයා ලෙස සලකමි. ඊට හේතුව කිමද? ඇවැත්නි, මේ පුද්ගලයාගේ ප්‍රඥා ඉන්ද්‍රිය අධික බැවිනි.”

Atha kho āyasmā sāriputto āyasmantañca samiddhaṃ āyasmantañca mahākoṭṭhikaṃ etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso, amhehi sabbeheva yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Āyāmāvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāma. Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā ca samiddho āyasmā ca mahākoṭṭhiko āyasmato sāriputtassa [Pg.118] paccassosuṃ. Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca samiddho āyasmā ca mahākoṭṭhiko yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto yāvatako ahosi āyasmatā ca samiddhena āyasmatā ca mahākoṭṭhikena saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරුන් වහන්සේට සහ ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි, අප සැම දෙනාම තම තමන්ගේ ප්‍රඥාව (වැටහීම) අනුව පිළිතුරු දුන්නෙමු. ඇවැත්නි, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට යමු; එහි ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ සැළ කරමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට යම් සේ පැහැදිලි කරන සේක්ද, එය එලෙසම දරා ගනිමු.” “එසේය ඇවැත්නි” යැයි පවසමින් ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරුන් වහන්සේ සහ ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගත්හ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේද, ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරුන් වහන්සේද, ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ; එසේ එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් සමිද්ධ තෙරුන් වහන්සේ සහ ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ සමඟ ඇති වූ ඒ සාකච්ඡාව සම්පූර්ණයෙන්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැළ කළහ.

‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’ti. Ṭhānañhetaṃ, sāriputta, vijjati yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto svāssa arahattāya paṭipanno, yvāyaṃ puggalo kāyasakkhī svāssa sakadāgāmī vā anāgāmī vā, yo cāyaṃ puggalo diṭṭhippatto sopassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā.

“ශාරීපුත්‍රය, ‘මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මේ පුද්ගලයා වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත වේ’ යැයි ඒකාන්තයෙන්ම (නිශ්චිතවම) ප්‍රකාශ කිරීම මෙහිදී පහසු නොවේ. ශාරීපුත්‍රය, යම් සද්ධාවිමුත්ත වූ පුද්ගලයෙක් අර්හත් ඵලය පිණිස පිළිපන්ව සිටින අතර, යම් කායසක්ඛී පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත්, යම් දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත් ඉඩ ප්‍රස්ථාව (අවස්ථාව) ඇත්තේය.”

‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’ti. Ṭhānañhetaṃ, sāriputta, vijjati yvāyaṃ puggalo kāyasakkhī svāssa arahattāya paṭipanno, yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto svāssa sakadāgāmī vā anāgāmī vā, yo cāyaṃ puggalo diṭṭhippatto sopassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā.

“ශාරීපුත්‍රය, ‘මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මේ පුද්ගලයා වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත වේ’ යැයි ඒකාන්තයෙන්ම ප්‍රකාශ කිරීම මෙහිදී පහසු නොවේ. ශාරීපුත්‍රය, යම් කායසක්ඛී වූ පුද්ගලයෙක් අර්හත් ඵලය පිණිස පිළිපන්ව සිටින අතර, යම් සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත්, යම් දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත් ඉඩ ප්‍රස්ථාව ඇත්තේය.”

‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’ti. Ṭhānañhetaṃ, sāriputta, vijjati yvāyaṃ puggalo diṭṭhippatto svāssa arahattāya paṭipanno, yvāyaṃ puggalo saddhāvimutto svāssa sakadāgāmī vā anāgāmī vā, yo cāyaṃ puggalo kāyasakkhī sopassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā.

“ශාරීපුත්‍රය, ‘මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මේ පුද්ගලයා වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත වේ’ යැයි ඒකාන්තයෙන්ම ප්‍රකාශ කිරීම මෙහිදී පහසු නොවේ. ශාරීපුත්‍රය, යම් දිට්ඨිප්පත්ත වූ පුද්ගලයෙක් අර්හත් ඵලය පිණිස පිළිපන්ව සිටින අතර, යම් සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත්, යම් කායසක්ඛී පුද්ගලයෙක් සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී වී සිටීමටත් ඉඩ ප්‍රස්ථාව ඇත්තේය.”

‘‘Na khvettha, sāriputta, sukaraṃ ekaṃsena byākātuṃ – ‘ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti. Paṭhamaṃ.

“ශාරීපුත්‍රය, ‘මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතුරින් මේ පුද්ගලයා වඩාත් උතුම් මෙන්ම ප්‍රණීත වේ’ යැයි ඒකාන්තයෙන්ම ප්‍රකාශ කිරීම මෙහිදී පහසු නොවේ.” පළමුවන සූත්‍රයයි.

2. Gilānasuttaṃ

2. ගිලාන සූත්‍රය

22. ‘‘Tayome, bhikkhave, gilānā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni, labhanto vā [Pg.119] patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ alabhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ neva vuṭṭhāti tamhā ābādhā.

22. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ ගිලානයෝ (රෝගීහු) තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් ගිලානයෙක් සුදුසු ආහාර ලැබුණත් හෝ නොලැබුණත්, සුදුසු බෙහෙත් ලැබුණත් හෝ නොලැබුණත්, සුදුසු උපස්ථායකයෙකු ලැබුණත් හෝ නොලැබුණත්, ඒ රෝගයෙන් සුවය නොලබයි (නැගී නොසිටියි).”

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni, labhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ alabhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ vuṭṭhāti tamhā ābādhā.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් ගිලනෙක් සුදුසු ආහාර ලැබුණත් නැතත්, සුදුසු බෙහෙත් ලැබුණත් නැතත්, සුදුසු උපස්ථායකයෙකු ලැබුණත් නැතත් ඒ රෝගයෙන් සුවය ලබයි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco gilāno labhantova sappāyāni bhojanāni no alabhanto, labhantova sappāyāni bhesajjāni no alabhanto, labhantova patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ no alabhanto vuṭṭhāti tamhā ābādhā.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් ගිලනෙක් සුදුසු ආහාර ලබන්නේම මිස නොලබන්නේ එම රෝගයෙන් සුවපත් නොවේ ද, සුදුසු බෙහෙත් ලබන්නේම මිස නොලබන්නේ සුවපත් නොවේ ද, සුදුසු උපස්ථායකයෙකු ලබන්නේම මිස නොලබන්නේ සුවපත් නොවේ ද, එබඳු ගිලනෙක් ලෝකයෙහි සිටියි.”

‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ gilāno labhantova sappāyāni bhojanāni no alabhanto, labhantova sappāyāni bhesajjāni no alabhanto, labhantova patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ no alabhanto vuṭṭhāti tamhā ābādhā, imaṃ kho, bhikkhave, gilānaṃ paṭicca gilānabhattaṃ anuññātaṃ gilānabhesajjaṃ anuññātaṃ gilānupaṭṭhāko anuññāto. Imañca pana, bhikkhave, gilānaṃ paṭicca aññepi gilānā upaṭṭhātabbā. Ime kho, bhikkhave, tayo gilānā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.

“මහණෙනි, ඒ ගිලනුන් තිදෙනා අතුරෙන් යම් ගිලනෙක් සුදුසු ආහාර ලබන්නේම, සුදුසු බෙහෙත් ලබන්නේම, සුදුසු උපස්ථායකයෙකු ලබන්නේම සුවපත් වේද, නොලැබුණහොත් සුවපත් නොවේද, මහණෙනි, මේ ගිලනා නිසාම (බුදු රජාණන් වහන්සේ විසින්) ගිලන් බත අනුදැන වදාරන ලදී, ගිලන් බෙහෙත් අනුදැන වදාරන ලදී, ගිලන් උපස්ථායකයා අනුදැන වදාරන ලදී. තවද මහණෙනි, මේ ගිලනා නිසාම අනෙක් ගිලනුන්ට ද උපස්ථාන කළ යුතු වේ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන්නා වූ ගිලනුන් තිදෙනා මොවුහුය.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tayome gilānūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo labhanto vā tathāgataṃ dassanāya alabhanto vā tathāgataṃ dassanāya, labhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya alabhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya neva okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම ගිලනුන්ට සමාන වූ පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ දැකීමට ලැබුණත් නැතත්, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය ඇසීමට ලැබුණත් නැතත්, කුසල ධර්මයන්හි සම්මත්ත නියාමය වූ (ආර්ය මාර්ගයට) ඇතුළත් නොවේ.”

‘‘Idha, pana, bhikkhave, ekacco puggalo labhanto vā tathāgataṃ dassanāya alabhanto vā tathāgataṃ dassanāya, labhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya alabhanto vā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ දැකීමට ලැබුණත් නැතත්, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය ඇසීමට ලැබුණත් නැතත්, කුසල ධර්මයන්හි සම්මත්ත නියාමයට (ආර්ය මාර්ගයට) ඇතුළත් වේ.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo labhantova tathāgataṃ dassanāya no alabhanto, labhantova tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya no alabhanto okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ දැකීමට ලැබුණොත් මිස නොලැබුණොත්, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය ඇසීමට ලැබුණොත් මිස නොලැබුණොත්, කුසල ධර්මයන්හි සම්මත්ත නියාමයට ඇතුළත් නොවේ.”

‘‘Tatra[Pg.120], bhikkhave, yvāyaṃ puggalo labhantova tathāgataṃ dassanāya no alabhanto, labhantova tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya no alabhanto okkamati niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ, imaṃ kho bhikkhave, puggalaṃ paṭicca dhammadesanā anuññātā. Imañca pana, bhikkhave, puggalaṃ paṭicca aññesampi dhammo desetabbo. ‘‘Ime kho, bhikkhave, tayo gilānūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, ඒ පුද්ගලයන් අතුරෙන් යම් පුද්ගලයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ දැකීමට ලැබුණොත් පමණක්, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය ඇසීමට ලැබුණොත් පමණක් කුසල ධර්මයන්හි සම්මත්ත නියාමයට ඇතුළත් වේද, මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා නිසාම ධර්ම දේශනාව අනුදැන වදාරන ලදී. තවද මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා නිසාම අනෙක් අයට ද ධර්මය දේශනා කළ යුතුය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන්නා වූ ගිලනුන්ට සමාන පුද්ගලයන් තිදෙනා මොවුහුය.”

3. Saṅkhārasuttaṃ

3. “සංඛාර සූත්‍රය”

23. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā sabyābajjhaṃ lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ sabyābajjhaṃ lokaṃ upapannaṃ samānaṃ sabyābajjhā phassā phusanti. So sabyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhaṃ vedanaṃ vedayati ekantadukkhaṃ, seyyathāpi sattā nerayikā.

23. “මහණෙනි, පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුක් සහිත වූ කාය සංස්කාරයන් සිදු කරයි, දුක් සහිත වූ වචී සංස්කාරයන් සිදු කරයි, දුක් සහිත වූ මනෝ සංස්කාරයන් සිදු කරයි. ඔහු ඒ දුක් සහිත කාය, වචී, මනෝ සංස්කාරයන් සිදු කොට දුක් සහිත ලෝකයෙහි (නිරයෙහි) උපදියි. දුක් සහිත ලෝකයෙහි උපන් ඔහුට දුක් සහිත ස්පර්ශයෝ ස්පර්ශ කරති. ඔහු ඒ දුක් සහිත ස්පර්ශයන්ගෙන් පහස ලැබ, නිරයගාමී සත්වයන් මෙන් ඒකාන්තයෙන්ම දුක් වූ වේදනාවන් විඳියි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā abyābajjhaṃ lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ abyābajjhaṃ lokaṃ upapannaṃ samānaṃ abyābajjhā phassā phusanti. So abyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyābajjhaṃ vedanaṃ vedayati ekantasukhaṃ, seyyathāpi devā subhakiṇhā.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුක් රහිත වූ කාය සංස්කාරයන් සිදු කරයි, දුක් රහිත වූ වචී සංස්කාරයන් සිදු කරයි, දුක් රහිත වූ මනෝ සංස්කාරයන් සිදු කරයි. ඔහු ඒ දුක් රහිත කාය, වචී, මනෝ සංස්කාරයන් සිදු කොට දුක් රහිත ලෝකයෙහි (දෙව්ලොව) උපදියි. දුක් රහිත ලෝකයෙහි උපන් ඔහුට දුක් රහිත ස්පර්ශයෝ ස්පර්ශ කරති. ඔහු ඒ දුක් රහිත ස්පර්ශයන්ගෙන් පහස ලැබ, සුභකිණ්හ දේවතාවන් මෙන් ඒකාන්තයෙන්ම සැප වූ වේදනාවන් විඳියි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṃ [Pg.121] upapannaṃ samānaṃ sabyābajjhāpi abyābajjhāpi phassā phusanti. So sabyābajjhehipi abyābajjhehipi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhampi abyābajjhampi vedanaṃ vedayati vokiṇṇasukhadukkhaṃ, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද කාය සංස්කාරයන් (කාය ද්වාරයෙහි සිදුවන කුසල් අකුසල් චේතනා) රැස් කරයි; දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද වචී සංස්කාරයන් රැස් කරයි; දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කරයි. ඔහු දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද කාය සංස්කාරයන් රැස් කොට, දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද වචී සංස්කාරයන් රැස් කොට, දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කොට, දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද ලෝකයෙහි (මිනිස් ලොව හෝ කාමාවචර දිව්‍ය ලොව) උපදියි. මෙලෙස දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද ලෝකයක උපන් ඔහුට දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද ස්පර්ශයන් (ඵස්සයන්) ස්පර්ශ වෙයි. දුක් සහිත වූ ද දුක් රහිත වූ ද ස්පර්ශයන්ගෙන් පහස ලැබූ ඔහු, මිනිසුන් ද, ඇතැම් දෙවියන් ද, ඇතැම් විනිපාතික අසුරයන් (වේමානික ප්‍රේතයන්) ද මෙන්, සැප හා දුක මිශ්‍ර වූ වේදනාවන් විඳියි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයන් තිදෙනා මොවුහු ය.” තුන්වන සූත්‍රයයි.

4. Bahukārasuttaṃ

4. බහුකාර සූත්‍රය

24. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā puggalassa bahukārā. Katame tayo? Yaṃ, bhikkhave, puggalaṃ āgamma puggalo buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti; ayaṃ, bhikkhave, puggalo imassa puggalassa bahukāro.

24. “මහණෙනි, තවත් පුද්ගලයෙකුට බෙහෙවින් උපකාරී වන පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන් ද? මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙකු ඇසුරු කිරීමෙන් තවත් පුද්ගලයෙක් බුදුන් සරණ යයි ද, ධර්මය සරණ යයි ද, සංඝයා සරණ යයි ද; මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අනිත් පුද්ගලයාට බෙහෙවින් උපකාරී වන පුද්ගලයෙකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yaṃ puggalaṃ āgamma puggalo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ayaṃ, bhikkhave, puggalo imassa puggalassa bahukāro.

නැවත ද මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙකු ඇසුරු කිරීමෙන් තවත් පුද්ගලයෙක් ‘මේ දුකයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් (නිවැරදිව) දැනගනියි ද, ‘මේ දුක ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි ද, ‘මේ දුක නැති කිරීමයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි ද, ‘මේ දුක නැති කිරීමේ මාවතයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි ද; මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අනිත් පුද්ගලයාට බෙහෙවින් උපකාරී වන පුද්ගලයෙකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yaṃ puggalaṃ āgamma puggalo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati; ayaṃ, bhikkhave, puggalo imassa puggalassa bahukāro. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā puggalassa bahukārā.

නැවත ද මහණෙනි, යම් පුද්ගලයෙකු ඇසුරු කිරීමෙන් තවත් පුද්ගලයෙක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මේ ජීවිතයේදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි ද; මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අනිත් පුද්ගලයාට බෙහෙවින් උපකාරී වන පුද්ගලයෙකි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකුට බෙහෙවින් උපකාරී වන පුද්ගලයන් තිදෙනා මොවුහු ය.

‘‘Imehi ca pana, bhikkhave, tīhi puggalehi imassa puggalassa natthañño puggalo bahukāroti vadāmi. Imesaṃ pana, bhikkhave, tiṇṇaṃ puggalānaṃ iminā puggalena na suppatikāraṃ vadāmi, yadidaṃ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammacīvarapiṇḍapātasenāsana-gilānapaccayabhesajjaparikkhārānuppadānenā’’ti. Catutthaṃ.

මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනාට වඩා වැඩියෙන් උපකාර කරන වෙනත් පුද්ගලයෙකු අනිත් පුද්ගලයාට නැතැයි මම කියමි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා කළ උපකාරයට වැඳීමෙන්, හුනස්නෙන් නැගී සිටීමෙන්, ඇඳිලි බැඳ වැඳීමෙන්, ගරු බුහුමන් කිරීමෙන් මෙන්ම සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලන්පස යන බෙහෙත් පිරිකර පූජා කිරීමෙන් නිසි පරිදි ප්‍රතිඋපකාර කිරීම පහසු නැතැයි මම කියමි.” හතරවන සූත්‍රයයි.

5. Vajirūpamasuttaṃ

5. වජිරූපම සූත්‍රය

25. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Arukūpamacitto puggalo, vijjūpamacitto puggalo, vajirūpamacitto puggalo. Katamo ca, bhikkhave, arukūpamacitto puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo appampi [Pg.122] vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Seyyathāpi, bhikkhave, duṭṭhāruko kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyosomattāya āsavaṃ deti ; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, arukūpamacitto puggalo.

25. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන් ද? (පරණ) තුවාලයක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා, විදුලියක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා සහ දියමන්තියක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා ය. මහණෙනි, තුවාලයක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා කවරේ ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වහා කිපෙන සුළු වෙයි, දැඩි කෝපයෙන් යුක්ත වෙයි, සුළු දෙයක් කීවත් අමනාප වෙයි, කෝප වෙයි, විරුද්ධ වෙයි, දැඩි වෙයි, තම කෝපය ද ද්වේෂය ද නොසතුට ද ප්‍රකාශ කරයි. මහණෙනි, එය යම් පරණ තුවාලයක් ලී කැබැල්ලකින් හෝ මැටි කැබැල්ලකින් හැපුණු විට වඩාත් වැඩියෙන් ලේ සැරව වගුරුවන්නාක් මෙනි; එලෙසම මහණෙනි, ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වහා කිපෙයි... තම කෝපය ද ද්වේෂය ද නොසතුට ද ප්‍රකාශ කරයි. මහණෙනි, මොහු ‘තුවාලයක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා’ යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamo ca, bhikkhave, vijjūpamacitto puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Seyyathāpi bhikkhave, cakkhumā puriso rattandhakāratimisāyaṃ vijjantarikāya rūpāni passeyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vijjūpamacitto puggalo.

මහණෙනි, විදුලියක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා කවරේ ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘මේ දුකයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි, ‘මේ දුක ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි, ‘මේ දුක නැති කිරීමයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි, ‘මේ දුක නැති කිරීමේ මාවතයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි. මහණෙනි, එය ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් දැඩි අන්ධකාරය ඇති රැයක, විදුලි කෙටීමකදී රූප දකින්නාක් මෙනි; එලෙසම මහණෙනි, ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘මේ දුකයි’ කියා... ‘මේ දුක නැති කිරීමේ මාවතයි’ කියා තත්වූ පරිද්දෙන් දැනගනියි. මහණෙනි, මොහු ‘විදුලියක් වැනි සිතක් ඇති පුද්ගලයා’ යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, vajirūpamacitto puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Seyyathāpi, bhikkhave, vajirassa natthi kiñci abhejjaṃ maṇi vā pāsāṇo vā; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo āsavānaṃ khayā…pe… upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vajirūpamacitto puggalo. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, වජ්‍රෝපම චිත්ත (වජ්‍රයක් වැනි සිතක්) ඇති පුද්ගලයා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝ විමුක්තිය හා ප්‍රඥා විමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, වජ්‍රයකට විනිවිද යා නොහැකි මැණිකක් හෝ ගලක් හෝ යම්සේ නැත්තේද, මහණෙනි, එමෙන්ම ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්... පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා වජ්‍රෝපම චිත්ත ඇති පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති.”

6. Sevitabbasuttaṃ

6. “සේවිතබ්බ සූත්‍රය”

26. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Atthi, bhikkhave, puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Katamo ca, bhikkhave, puggalo [Pg.123] na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo hīno hoti sīlena samādhinā paññāya. Evarūpo, bhikkhave, puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo aññatra anuddayā aññatra anukampā.

26. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවරහුද? මහණෙනි, ආශ්‍රය නොකළ යුතු, සේවනය නොකළ යුතු, පයිරුපාසනය නොකළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, ආශ්‍රය කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, සත්කාර කොට, ගරු කොට ආශ්‍රය කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, ආශ්‍රය නොකළ යුතු, සේවනය නොකළ යුතු, පයිරුපාසනය නොකළ යුතු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන්, සමාධියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් (තමාට වඩා) හීන වෙයි. මහණෙනි, කරුණාවෙන් හා අනුකම්පාවෙන් මිස මෙබඳු පුද්ගලයා ආශ්‍රය නොකළ යුතුය, සේවනය නොකළ යුතුය, පයිරුපාසනය නොකළ යුතුය.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sadiso hoti sīlena samādhinā paññāya. Evarūpo, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Sīlasāmaññagatānaṃ sataṃ sīlakathā ca no bhavissati, sā ca no pavattinī bhavissati, sā ca no phāsu bhavissati. Samādhisāmaññagatānaṃ sataṃ samādhikathā ca no bhavissati, sā ca no pavattinī bhavissati, sā ca no phāsu bhavissati. Paññāsāmaññagatānaṃ sataṃ paññākathā ca no bhavissati, sā ca no pavattinī bhavissati, sā ca no phāsu bhavissatīti. Tasmā evarūpo puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo.

“මහණෙනි, ආශ්‍රය කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන්, සමාධියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් (තමාට) සමාන වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා ආශ්‍රය කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය. එයට හේතුව කිමද? ‘ශීලයෙන් සමාන වූ අප අතර ශීලය පිළිබඳ වූ කථාව ඇති වන්නේය, එය අඛණ්ඩව ගලා යන්නේය, එය අපට පහසුවක් වන්නේය. සමාධියෙන් සමාන වූ අප අතර සමාධිය පිළිබඳ වූ කථාව ඇති වන්නේය, එය අඛණ්ඩව ගලා යන්නේය, එය අපට පහසුවක් වන්නේය. ප්‍රඥාවෙන් සමාන වූ අප අතර ප්‍රඥාව පිළිබඳ වූ කථාව ඇති වන්නේය, එය අඛණ්ඩව ගලා යන්නේය, එය අපට පහසුවක් වන්නේය’ යනුවෙනි. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා ආශ්‍රය කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo adhiko hoti sīlena samādhinā paññāya. Evarūpo, bhikkhave, puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Iti aparipūraṃ vā sīlakkhandhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā sīlakkhandhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmi; aparipūraṃ vā samādhikkhandhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā samādhikkhandhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmi; aparipūraṃ vā paññākkhandhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā paññākkhandhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmīti. Tasmā evarūpo puggalo sakkatvā garuṃ katvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti.

“මහණෙනි, සත්කාර කොට, ගරු කොට ආශ්‍රය කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන්, සමාධියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් (තමාට වඩා) උසස් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා සත්කාර කොට, ගරු කොට ආශ්‍රය කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය. එයට හේතුව කිමද? ‘මෙසේ මම සම්පූර්ණ නොවූ ශීල ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගන්නෙමි, සම්පූර්ණ වූ ශීල ස්කන්ධය ඒ ඒ කරුණුවලදී ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි. සම්පූර්ණ නොවූ සමාධි ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගන්නෙමි, සම්පූර්ණ වූ සමාධි ස්කන්ධය ඒ ඒ කරුණුවලදී ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි. සම්පූර්ණ නොවූ ප්‍රඥා ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගන්නෙමි, සම්පූර්ණ වූ ප්‍රඥා ස්කන්ධය ඒ ඒ කරුණුවලදී ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි’ යනුවෙනි. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා සත්කාර කොට, ගරු කොට ආශ්‍රය කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු වෙති.”

‘‘Nihīyati puriso nihīnasevī,Na ca hāyetha kadāci tulyasevī;

Seṭṭhamupanamaṃ udeti khippaṃ,Tasmā attano uttariṃ bhajethā’’ti. chaṭṭhaṃ;

“හීනයන් සේවනය කරන පුරුෂයා පිරිහෙයි. සමානයන් සේවනය කරන්නා කිසිවිටෙකත් නොපිරිහෙයි. ශ්‍රේෂ්ඨයන් කරා නැඹුරු වන්නා වහාම දියුණුවට පත්වෙයි. එබැවින් තමන්ට වඩා උසස් වූවන් ඇසුරු කළ යුතුය.” (සයවන සූත්‍රයයි.)

7. Jigucchitabbasuttaṃ

7. ජිගුච්ඡිතබ්බ සූත්‍රය (පිළිකුල් කළ යුතු පුද්ගල සූත්‍රය)

27. ‘‘Tayome[Pg.124], bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Atthi, bhikkhave, puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Atthi, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Katamo ca, bhikkhave, puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto, assamaṇo samaṇapaṭiñño, abrahmacārī brahmacāripaṭiñño, antopūti avassuto kasambujāto. Evarūpo, bhikkhave, puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Kiñcāpi, bhikkhave, evarūpassa puggalassa na diṭṭhānugatiṃ āpajjati, atha kho naṃ pāpako kittisaddo abbhuggacchati – ‘pāpamitto purisapuggalo pāpasahāyo pāpasampavaṅko’ti. Seyyathāpi, bhikkhave, ahi gūthagato kiñcāpi na daṃsati, atha kho naṃ makkheti; evamevaṃ kho, bhikkhave, kiñcāpi evarūpassa puggalassa na diṭṭhānugatiṃ āpajjati, atha kho naṃ pāpako kittisaddo abbhuggacchati – ‘pāpamitto purisapuggalo pāpasahāyo pāpasampavaṅko’ti. Tasmā evarūpo puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo.

27. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවරහුද? මහණෙනි, පිළිකුල් කළ යුතු, ආශ්‍රය නොකළ යුතු, සේවනය නොකළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, උපේක්ෂාවෙන් බැලිය යුතු, ආශ්‍රය නොකළ යුතු, සේවනය නොකළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, ආශ්‍රය කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයෙක් ඇත්තේය. මහණෙනි, පිළිකුල් කළ යුතු, ආශ්‍රය නොකළ යුතු පුද්ගලයා කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීල වෙයි, පවිටු ගති පැවතුම් ඇත්තේ වෙයි, අශුචි වූ, සැක කටයුතු හැසිරීම් ඇති, රහසිගත ක්‍රියා ඇති, මහණෙක් නොවී මහණෙකු යැයි පවසන, බඹසර රකින්නෙකු නොවී රකින්නෙකු යැයි පවසන, ඇතුළතින් කුණු වූ, කෙලෙස්වලින් තෙත් වූ, කුණු කසළ වැනි පුද්ගලයෙකි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා පිළිකුල් කළ යුතුය, ආශ්‍රය නොකළ යුතුය, සේවනය නොකළ යුතුය. එයට හේතුව කිමද? මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකුගේ වැරදි ආදර්ශය අනුගමනය නොකළ ද, ‘ඔහුට නරක මිතුරන් සිටී, නරක ඇසුරක් ඇත, ඔහු නරක පුද්ගලයන් කරා නැඹුරු වූවෙකි’ යි නරක කීර්තියක් පැතිර යයි. මහණෙනි, එය යම්සේ අසූචි වළකට වැටුණු සර්පයෙක් දෂ්ට නොකළ ද, ස්පර්ශ වන්නාගේ ශරීරය තවරන්නේ ද, එලෙසම මෙබඳු පුද්ගලයෙකුගේ වැරදි ආදර්ශයට පත් නොවූවද, ‘ඔහු නරක මිතුරන් ඇති, නරක ඇසුරක් ඇති පුද්ගලයෙකි’ යි නරක නාමයක් පැතිර යයි. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා පිළිකුල් කළ යුතුය, ආශ්‍රය නොකළ යුතුය, සේවනය නොකළ යුතුය.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Seyyathāpi, bhikkhave, duṭṭhāruko kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyosomattāya āsavaṃ deti; evamevaṃ kho, bhikkhave…pe… seyyathāpi, bhikkhave, tindukālātaṃ kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭitaṃ bhiyyosomattāya cicciṭāyati ciṭiciṭāyati; evamevaṃ kho bhikkhave…pe… seyyathāpi, bhikkhave, gūthakūpo kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyosomattāya duggandho hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo [Pg.125] kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Evarūpo, bhikkhave, puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Akkoseyyapi maṃ paribhāseyyapi maṃ anatthampi maṃ kareyyāti. Tasmā evarūpo puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo.

“මහණෙනි, මැදහත්ව බැලිය යුතු, ඇසුරු නොකළ යුතු, සේවනය නොකළ යුතු, පයිරුපාසනය (ළඟින් ඇසුරු කිරීම) නොකළ යුතු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ක්‍රෝධ බහුල වෙයි, දැඩි අසහනයෙන් යුක්ත වෙයි, ස්වල්පයක් කීවත් දොස් නගයි, කෝප වෙයි, වෛර බඳියි, දැඩි වෙයි, ක්‍රෝධයත් ද්වේෂයත් නොසතුටත් ප්‍රකාශ කරයි. මහණෙනි, එය ලී කැබැල්ලකින් හෝ කැට කැබැල්ලකින් ගැටුණු විට බෙහෙවින් සැරව වැගිරෙන නරක් වූ වණයක් වැන්න. මහණෙනි, එය ලී කැබැල්ලකින් හෝ කැට කැබැල්ලකින් ගැටුණු විට බෙහෙවින් ශබ්ද නගමින් දැවෙන තිඹිරි දර පෙනෙල්ලක් වැන්න. මහණෙනි, එය ලී කැබැල්ලකින් හෝ කැට කැබැල්ලකින් ගැටුණු විට බෙහෙවින් දුගඳ හමන අසූචි වළක් වැන්න. එලෙසම මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ක්‍රෝධ බහුල වෙයි, දැඩි අසහනයෙන් යුක්ත වෙයි, ස්වල්පයක් කීවත් දොස් නගයි, කෝප වෙයි, වෛර බඳියි, දැඩි වෙයි, ක්‍රෝධයත් ද්වේෂයත් නොසතුටත් ප්‍රකාශ කරයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා මැදහත්ව බැලිය යුතුය, ඇසුරු නොකළ යුතුය, සේවනය නොකළ යුතුය, පයිරුපාසනය නොකළ යුතුය. එයට හේතුව කුමක්ද? ‘මොහු මට ආක්‍රෝශ කරන්නට පුළුවන, මට පරිභව කරන්නට පුළුවන, මට අනර්ථයක් කරන්නට පුළුවන’ යන බිය නිසාය. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා මැදහත්ව බැලිය යුතුය, ඇසුරු නොකළ යුතුය, සේවනය නොකළ යුතුය, පයිරුපාසනය නොකළ යුතුය.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo. Evarūpo, bhikkhave, puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Kiñcāpi, bhikkhave, evarūpassa puggalassa na diṭṭhānugatiṃ āpajjati, atha kho naṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati – ‘kalyāṇamitto purisapuggalo kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko’ti. Tasmā evarūpo puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti.

“මහණෙනි, ඇසුරු කළ යුතු, සේවනය කළ යුතු, පයිරුපාසනය කළ යුතු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සිල්වත් වෙයි, යහපත් ගුණධර්ම ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා ඇසුරු කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකුගේ දෘෂ්ටානුගතියට (ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කිරීමට) නොපැමිණියද, ‘මෙම පුද්ගලයා කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙකි, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇත්තෙකි, කල්‍යාණ යහළුවන් ඇත්තෙකි’ යි ඔහු ගැන යහපත් කීර්ති රාවයක් පැතිර යයි. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා ඇසුරු කළ යුතුය, සේවනය කළ යුතුය, පයිරුපාසනය කළ යුතුය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු වෙති.”

‘‘Nihīyati puriso nihīnasevī,Na ca hāyetha kadāci tulyasevī;

Seṭṭhamupanamaṃ udeti khippaṃ,Tasmā attano uttariṃ bhajethā’’ti. sattamaṃ;

“හීනයන් ඇසුරු කරන පුරුෂයා පිරිහෙයි. තමාට සමානයන් ඇසුරු කරන්නා කිසිදා නොපිරිහෙයි. තමාට වඩා උතුම් වූවන් ඇසුරු කරන්නා වහා දියුණුවට පත්වෙයි. එබැවින් තමාට වඩා උසස් ගුණ ඇති අයම ඇසුරු කළ යුතුය.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.

8. Gūthabhāṇīsuttaṃ

8. ගූථභාණී සූත්‍රය

28. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Gūthabhāṇī, pupphabhāṇī, madhubhāṇī. Katamo ca, bhikkhave, puggalo gūthabhāṇī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti. So ajānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘na [Pg.126] passāmī’ti ; iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo gūthabhāṇī.

28. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ කවර තිදෙනෙක්ද? අසූචි බඳු වචන ඇත්තා, මල් බඳු වචන ඇත්තා සහ මී පැණි බඳු වචන ඇත්තාය. මහණෙනි, අසූචි බඳු වචන ඇති පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සභාවකට හෝ පිරිසක් මැදට හෝ නෑයන් මැදට හෝ ශ්‍රේණියක් මැදට හෝ රජ වාසලකට හෝ කැඳවනු ලැබ, සාක්ෂි විමසන ලද්දේ ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ දන්නා දෙය පවසන්න’ යි කී විට, ඔහු නොදන්නා දෙය ‘දනිමි’ යි පවසයි, දන්නා දෙය ‘නොදනිමි’ යි පවසයි, නොදුටු දෙය ‘දකිමි’ යි පවසයි, දුටු දෙය ‘නොදකිමි’ යි පවසයි. මෙසේ තමාගේ හේතුවෙන් හෝ අන්‍යයන්ගේ හේතුවෙන් හෝ ස්වල්ප වූ ලාභ ප්‍රයෝජන හේතුවෙන් හෝ දැන දැන බොරු පවසයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අසූචි බඳු වචන ඇත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo pupphabhāṇī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ pajānāsi taṃ vadehī’ti, so ajānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘na passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘passāmī’ti; iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo pupphabhāṇī.

“මහණෙනි, මල් බඳු වචන ඇති පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සභාවකට හෝ පිරිසක් මැදට හෝ නෑයන් මැදට හෝ ශ්‍රේණියක් මැදට හෝ රජ වාසලකට හෝ කැඳවනු ලැබ, සාක්ෂි විමසන ලද්දේ ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ දන්නා දෙය පවසන්න’ යි කී විට, ඔහු නොදන්නා දෙය ‘නොදනිමි’ යි පවසයි, දන්නා දෙය ‘දනිමි’ යි පවසයි, නොදුටු දෙය ‘නොදකිමි’ යි පවසයි, දුටු දෙය ‘දකිමි’ යි පවසයි. මෙසේ තමාගේ හේතුවෙන් හෝ අන්‍යයන්ගේ හේතුවෙන් හෝ ලාභ ප්‍රයෝජන හේතුවෙන් හෝ දැන දැන බොරු නොපවසයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා මල් බඳු වචන ඇත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo madhubhāṇī? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo madhubhāṇī. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, මී පැණි බඳු වචන ඇති පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පරුෂ වචනය අත්හැර පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. දොස් රහිත වූ, කනට මිහිරි වූ, ප්‍රේමනීය වූ, හදවතට දනවන, ශිෂ්ට වූ, බොහෝ දෙනා කැමති වන්නා වූ, බොහෝ දෙනාගේ මනාපය දිනාගන්නා වූ වචන පවසයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා මී පැණි බඳු වචන ඇත්තා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු වෙති.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Andhasuttaṃ

9. අන්ධ සූත්‍රය

29. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Andho, ekacakkhu, dvicakkhu. Katamo ca, bhikkhave, puggalo andho? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tathārūpaṃ cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigaccheyya adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kareyya ; tathārūpampissa cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya, sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo andho.

29. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද යත්? අන්ධ පුද්ගලයා, එකැස් ඇති පුද්ගලයා සහ දෙඇස් ඇති පුද්ගලයායි. මහණෙනි, අන්ධ පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුට යම්බඳු ඇසකින් (ප්‍රඥාවකින්) නොලත් සම්පත් ලබන්නේද, ලත් සම්පත් වර්ධනය කරගන්නේද, එවැනි ඇසක් ඔහුට නැත. එමෙන්ම යම්බඳු ඇසකින් කුසල් අකුසල් දහම් දැනගන්නේද, සාවද්‍ය නිර්වද්‍ය දහම් දැනගන්නේද, හීන ප්‍රණීත දහම් දැනගන්නේද, අකුසල් හා කුසල් යන ප්‍රතිපක්ෂ දහම් දැනගන්නේද, එවැනි ඇසක්ද ඔහුට නැත. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අන්ධ පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo ekacakkhu? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tathārūpaṃ cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṃ vā bhogaṃ [Pg.127] adhigaccheyya adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kareyya; tathārūpaṃ panassa cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya, sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo ekacakkhu.

“මහණෙනි, එකැස් ඇති පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුට යම්බඳු ඇසකින් නොලත් සම්පත් ලබන්නේද, ලත් සම්පත් වර්ධනය කරගන්නේද, එවැනි ඇසක් ඔහුට ඇත. එහෙත් යම්බඳු ඇසකින් කුසල් අකුසල් දහම් දැනගන්නේද, සාවද්‍ය නිර්වද්‍ය දහම් දැනගන්නේද, හීන ප්‍රණීත දහම් දැනගන්නේද, අකුසල් හා කුසල් යන ප්‍රතිපක්ෂ දහම් දැනගන්නේද, එවැනි ඇසක් ඔහුට නැත. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා එකැස් ඇති පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo dvicakkhu? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tathārūpaṃ cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigaccheyya, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kareyya; tathārūpampissa cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya; sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo dvicakkhu. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti.

“මහණෙනි, දෙඇස් ඇති පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුට යම්බඳු ඇසකින් නොලත් සම්පත් ලබන්නේද, ලත් සම්පත් වර්ධනය කරගන්නේද, එවැනි ඇසක් ඔහුට ඇත. එමෙන්ම යම්බඳු ඇසකින් කුසල් අකුසල් දහම් දැනගන්නේද, සාවද්‍ය නිර්වද්‍ය දහම් දැනගන්නේද, හීන ප්‍රණීත දහම් දැනගන්නේද, අකුසල් හා කුසල් යන ප්‍රතිපක්ෂ දහම් දැනගන්නේද, එවැනි ඇසක්ද ඔහුට ඇත. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා දෙඇස් ඇති පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනා මොහු වෙති.”

‘‘Na ceva bhogā tathārūpā, na ca puññāni kubbati;

Ubhayattha kaliggāho, andhassa hatacakkhuno.

“නැසීගිය නුවණැස ඇති අන්ධ පුද්ගලයාට (භෞතික) සම්පත් ලැබීමක්ද නැත, ඔහු පින්කම්ද නොකරයි. ඔහු මෙලොව හා පරලොව යන දෙලොවෙහිම පරාජය (විනාශය) ලබන්නෙකි.”

‘‘Athāparāyaṃ akkhāto, ekacakkhu ca puggalo;

Dhammādhammena saṭhoso, bhogāni pariyesati.

“ඉන්පසු ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ එකැස් ඇති පුද්ගලයා ගැනය. ඔහු වංචනිකයෙකු වී දැහැමි හා අදැහැමි යන දෙපරිද්දෙන්ම වස්තුව සොයයි.”

‘‘Theyyena kūṭakammena, musāvādena cūbhayaṃ;

Kusalo hoti saṅghātuṃ, kāmabhogī ca mānavo;

Ito so nirayaṃ gantvā, ekacakkhu vihaññati.

“සොරකමෙන්ද, කපටි ක්‍රියාවලින්ද, බොරු කීමෙන්ද යන මේ ක්‍රම මගින් වස්තුව රැස් කිරීමට හපන් වූ, කාමයන් භුක්ති විඳින ඒ මිනිසා මෙලොවින් චුතව නිරයට ගොස් දුක් විඳින්නේය.”

‘‘Dvicakkhu pana akkhāto, seṭṭho purisapuggalo;

Dhammaladdhehi bhogehi, uṭṭhānādhigataṃ dhanaṃ.

“දෙඇස් ඇති පුද්ගලයා වනාහි උතුම්ම පුරුෂයා ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ඔහු ධාර්මිකව ලද සම්පත්වලින්ද, ස්වකීය වීර්යයෙන් උපයාගත් ධනයෙන්ද යුක්තය.”

‘‘Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamānaso naro;

Upeti bhaddakaṃ ṭhānaṃ, yattha gantvā na socati.

“උතුම් අදහස් ඇති, නොසැලෙන මනසක් ඇති ඒ පුරුෂයා දන් දෙයි. ඔහු යම් තැනකට ගිය පසු ශෝක නොකරන්නේද, එවැනි සුගතිගාමී ස්ථානයකට පැමිණෙයි.”

‘‘Andhañca ekacakkhuñca, ārakā parivajjaye;

Dvicakkhuṃ pana sevetha, seṭṭhaṃ purisapuggala’’nti. navamaṃ;

“අන්ධ පුද්ගලයා සහ එකැස් ඇති පුද්ගලයා දුරින්ම දුරු කළ යුතුය. උත්තම පුරුෂයකු වූ දෙඇස් ඇති පුද්ගලයාම ඇසුරු කළ යුතුය.”

10. Avakujjasuttaṃ

10. අවකුජ්ජ සූත්‍රය

30. ‘‘Tayome[Pg.128], bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Avakujjapañño puggalo, ucchaṅgapañño puggalo, puthupañño puggalo. Katamo ca, bhikkhave, avakujjapañño puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Seyyathāpi, bhikkhave, kumbho nikkujjo tatra udakaṃ āsittaṃ vivaṭṭati, no saṇṭhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, avakujjapañño puggalo.

30. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද යත්? මුණින් නැමූ ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා, උකුළ වැනි ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා සහ පෘථුල ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයායි. මහණෙනි, මුණින් නැමූ ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට ධර්ම ශ්‍රවණය සඳහා ආරමය වෙත යයි. භික්ෂූන් වහන්සේලා ඔහුට ආරම්භය, මධ්‍යය සහ අවසානය යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, සියල්ලෙන් සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව දේශනා කරති. ඔහු එම අසුනෙහි ඉඳගෙන ඒ දේශනාවේ ආරම්භය හෝ මැද හෝ අවසානය මෙනෙහි නොකරයි. එම අසුනෙන් නැගිට ගිය පසුවද ඔහු ඒ දේශනාවේ ආරම්භය, මැද හෝ අවසානය මෙනෙහි නොකරයි. මහණෙනි, එය යම්බඳුද යත්? මුණින් නැමූ (යටිකුරු කළ) කළයකට වත් කරන ලද ජලය ඉවතට ගලා යයි මිස එහි නොරැඳෙන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, එලෙසින්ම ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර ආරමය වෙත ගොස් ධර්මය ශ්‍රවණය කළද, එම අසුනෙහි ඉඳගෙන හෝ ඉන් නැගිට ගිය පසුව හෝ එම දේශනාව මෙනෙහි නොකරයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා මුණින් නැමූ ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, ucchaṅgapañño puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhito ca kho tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Seyyathāpi, bhikkhave, purisassa ucchaṅge nānākhajjakāni ākiṇṇāni – tilā taṇḍulā modakā badarā. So tamhā āsanā vuṭṭhahanto satisammosā pakireyya[Pg.129]. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhito ca kho tamhā āsanā tassā kathāya neva ādiṃ manasi karoti, na majjhaṃ manasi karoti, na pariyosānaṃ manasi karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ucchaṅgapañño puggalo.

“මහණෙනි, උකුළ වැනි ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවෙහි ධර්ම ශ්‍රවණය පිණිස නිරන්තරයෙන් ආරාමයට යයි. ඔහුට භික්ෂූන් වහන්සේලා මුල කල්‍යාණ වූ, මැද කල්‍යාණ වූ, අග කල්‍යාණ වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, සියල්ලෙන් සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ ධර්මය දේශනා කරති; බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරති. ඔහු එම අසුනෙහි ඉඳගෙන එම ධර්ම කථාවේ මුලත් මෙනෙහි කරයි, මැදත් මෙනෙහි කරයි, අගත් මෙනෙහි කරයි. එහෙත් ඔහු එම අසුනෙන් නැගිටි කල්හි එම ධර්ම කථාවේ මුලවත් මෙනෙහි නොකරයි, මැදවත් මෙනෙහි නොකරයි, අගවත් මෙනෙහි නොකරයි. මහණෙනි, එය හරියට යම් මිනිසෙකුගේ උකුළෙහි තල, සහල්, මෝදක (කැවුම්), දෙබර පලම් ආදී නොයෙක් කෑභාණ්ඩ විසිරී තිබෙනවා වැනිය. ඔහු එම අසුනෙන් නැගිටින විට සිහිමුළා වීමෙන් ඒ සියල්ල විසිරුවා හරින්නේය. මහණෙනි, එලෙසම මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට ධර්ම ශ්‍රවණය පිණිස නිරන්තරයෙන් ආරාමයට යයි. ඔහුට භික්ෂූන් වහන්සේලා මුල, මැද, අග කල්‍යාණ වූ ධර්මය දේශනා කරති. ඔහු අසුනේ සිටින විට මුල, මැද, අග මෙනෙහි කළත්, අසුනෙන් නැගිටි පසු එය මෙනෙහි නොකරයි. මහණෙනි, මොහු 'උකුළ වැනි ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා' යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puthupañño puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti. Seyyathāpi, bhikkhave, kumbho ukkujjo tatra udakaṃ āsittaṃ saṇṭhāti no vivaṭṭati; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya. Tassa bhikkhū dhammaṃ desenti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti; vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puthupañño puggalo. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti.

“මහණෙනි, පුළුල් ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවෙහි ධර්ම ශ්‍රවණය පිණිස නිරන්තරයෙන් ආරාමයට යයි. ඔහුට භික්ෂූන් වහන්සේලා මුල කල්‍යාණ වූ, මැද කල්‍යාණ වූ, අග කල්‍යාණ වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, සියල්ලෙන් සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ ධර්මය දේශනා කරති; බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරති. ඔහු එම අසුනෙහි ඉඳගෙන එම ධර්ම කථාවේ මුලත් මෙනෙහි කරයි, මැදත් මෙනෙහි කරයි, අගත් මෙනෙහි කරයි. අසුනෙන් නැගිටි පසුවද එම ධර්ම කථාවේ මුලත් මෙනෙහි කරයි, මැදත් මෙනෙහි කරයි, අගත් මෙනෙහි කරයි. මහණෙනි, එය හරියට උඩුකුරු කොට තැබූ කලයක් වැනිය. එහි වත්කළ පැන් තැන්පත් වී පවතී, වැගිරී නොයයි. මහණෙනි, එලෙසම මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට ධර්ම ශ්‍රවණය පිණිස නිරන්තරයෙන් ආරාමයට යයි. ඔහුට භික්ෂූන් වහන්සේලා දහම් දේශනා කරති. ඔහු අසුනේ සිටින විටත් මෙනෙහි කරයි, නැගිටි පසුවත් මෙනෙහි කරයි. මහණෙනි, මොහු 'පුළුල් ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා' යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති.”

‘‘Avakujjapañño puriso, dummedho avicakkhaṇo;

Abhikkhaṇampi ce hoti, gantā bhikkhūna santike.

“යටිකුරු වූ ප්‍රඥාව ඇති, ප්‍රඥාවෙන් තොර වූ, විමසීමේ නුවණ නැති මිනිසා, භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට නිරන්තරයෙන් ගියද,”

‘‘Ādiṃ kathāya majjhañca, pariyosānañca tādiso;

Uggahetuṃ na sakkoti, paññā hissa na vijjati.

“එවැනි පුද්ගලයා හට ඒ ධර්ම කථාවේ මුල, මැද හෝ අග වටහා ගැනීමට නොහැකිය. සැබවින්ම ඔහුට ප්‍රඥාව නැත.”

‘‘Ucchaṅgapañño [Pg.130] puriso, seyyo etena vuccati;

Abhikkhaṇampi ce hoti, gantā bhikkhūna santike.

“උකුළ වැනි ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයා ඔහුට (පළමු පුද්ගලයාට) වඩා උතුම් යැයි කියනු ලැබේ. ඔහුද නිරන්තරයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට යයි.”

‘‘Ādiṃ kathāya majjhañca, pariyosānañca tādiso;

Nisinno āsane tasmiṃ, uggahetvāna byañjanaṃ;

Vuṭṭhito nappajānāti, gahitaṃ hissa mussati.

“එවැනි පුද්ගලයා එම අසුනෙහි ඉඳගෙන ධර්ම කථාවේ මුල, මැද සහ අග යන ව්‍යඤ්ජන උකහා ගත්තද, අසුනෙන් නැගිටි පසු එය වටහා නොගනී. ඔහු උගත් දෑ අමතක වී යයි.”

‘‘Puthupañño ca puriso, seyyo etehi vuccati;

Abhikkhaṇampi ce hoti, gantā bhikkhūna santike.

“පුළුල් ප්‍රඥාව ඇති මිනිසා මොවුන් සියල්ලටම වඩා උතුම් යැයි කියනු ලැබේ. ඔහුද නිරන්තරයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවට යයි.”

‘‘Ādiṃ kathāya majjhañca, pariyosānañca tādiso;

Nisinno āsane tasmiṃ, uggahetvāna byañjanaṃ.

“එවැනි පුද්ගලයා එම අසුනෙහි ඉඳගෙන ධර්ම කථාවේ මුල, මැද සහ අග යන ව්‍යඤ්ජන උකහා ගෙන,”

‘‘Dhāreti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamānaso naro;

Dhammānudhammappaṭipanno, dukkhassantakaro siyā’’ti. dasamaṃ;

“උතුම් අදහස් ඇති, අවික්ෂිප්ත මනසක් ඇති ඒ නරයා එය මතකයේ දරයි. ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි යෙදෙන ඔහු දුක කෙළවර කරන්නෙක් වන්නේය.” දසවන සූත්‍රයයි.

Puggalavaggo tatiyo.

තෙවන පුද්ගල වර්ගය නිමයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Samiddha -gilāna-saṅkhārā, bahukārā vajirena ca;

Sevi-jiguccha-gūthabhāṇī, andho ca avakujjatāti.

සමිද්ධ, ගිලාන, සංඛාර (සූත්‍ර දෙකක්), බහුකාර සහ වජිර; සේවී, ජිගුච්ඡ, ගූථභාණී, අන්ධ සහ අවකුජ්ජතා යන්නයි.

4. Devadūtavaggo

4. දේවදූත වර්ගය

1.Sabrahmakasuttaṃ

1. සබ්‍රහ්මක සූත්‍රය

31. ‘‘Sabrahmakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbācariyakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sāhuneyyāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. ‘Brahmā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. ‘Pubbācariyā’ti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. ‘Āhuneyyā’ti[Pg.131], bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Taṃ kissa hetu? Bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro puttānaṃ, āpādakā posakā, imassa lokassa dassetāroti.

31. මහණෙනි, යම් නිවසක දරුවන් විසින් මවුපියන් පුදනු ලබත් ද, එම නිවෙස් බ්‍රහ්මයා සමඟ වසන නිවෙස් බඳු ය. මහණෙනි, යම් නිවසක දරුවන් විසින් මවුපියන් පුදනු ලබත් ද, එම නිවෙස් පූර්වාචාර්යවරුන් සමඟ වසන නිවෙස් බඳු ය. මහණෙනි, යම් නිවසක දරුවන් විසින් මවුපියන් පුදනු ලබත් ද, එම නිවෙස් ආහුනෙය්‍ය (පිදිය යුත්තන්) සමඟ වසන නිවෙස් බඳු ය. මහණෙනි, ‘බ්‍රහ්ම’ යනු මවුපියන්ට කියන නමකි. මහණෙනි, ‘පූර්වාචාර්ය’ යනු මවුපියන්ට කියන නමකි. මහණෙනි, ‘ආහුනෙය්‍ය’ යනු මවුපියන්ට කියන නමකි. ඊට හේතුව කුමක් ද? මහණෙනි, මවුපියෝ දරුවන්ට බොහෝ උපකාර ඇත්තෝ ය; ඔවුන් පෝෂණය කරන්නෝ ය, ඇතිදැඩි කරන්නෝ ය, මේ ලෝකය පෙන්වා දෙන්නෝ ය.

‘‘Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare;

Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā.

මවුපියෝ ‘බ්‍රහ්ම’ යැයි ද ‘පූර්වාචාර්ය’ යැයි ද කියනු ලැබෙති; දරුවන් කෙරෙහි අනුකම්පාව දක්වන ඔවුහු දරුවන් විසින් දෙනු ලබන පූජාවන්ට (ආහුනෙය්‍ය) සුදුසු වෙති.

‘‘Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito;

Annena atha pānena, vatthena sayanena ca;

Ucchādanena nhāpanena, pādānaṃ dhovanena ca.

එබැවින් පණ්ඩිත වූ දරුවා ඔවුන්ට නමස්කාර කළ යුතු ය, සත්කාර කළ යුතු ය. ආහාරයෙන් ද, පානයෙන් ද, වස්ත්‍රයෙන් ද, සයනයෙන් ද, ඇඟ ඉලීමෙන් හා නෑවීමෙන් ද, පා සේදීමෙන් ද (ඔවුනට සැලකිය යුතු ය).

‘‘Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti. paṭhamaṃ;

මවුපියන්ට කරනු ලබන ඒ සත්කාරය නිසා පණ්ඩිතයෝ මෙලොව දී ම ඔහුට ප්‍රශංසා කරති. හෙතෙම මරණින් මතු ස්වර්ගයෙහි සතුටු වෙයි.

2. Ānandasuttaṃ

2. ආනන්ද සූත්‍රය

32. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

32. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ–

‘‘Siyā nu kho, bhante, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti.

“ස්වාමීනි, භික්ෂුවකට මෙබඳු සමාධි ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය හැකි ද? එනම්, විඤ්ඤාණය සහිත වූ මේ ශරීරයෙහි අහංකාර (මම ය යන හැඟීම), මමංකාර (මගේ ය යන හැඟීම) සහ මානානුසය (මානය නමැති අනුසය) ඇති නොවන, බාහිර වූ සියලු නිමිත්තන් කෙරෙහි ද අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වසන තැනැත්තාට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය නොවේ ද, එවැනි චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වාසය කළ හැකි සමාධියක් ලැබිය හැකි ද?” “ආනන්දය, භික්ෂුවකට මෙබඳු වූ සමාධි ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය හැකි ය. එනම්, විඤ්ඤාණය සහිත වූ මේ ශරීරයෙහි අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, බාහිර වූ සියලු නිමිත්තන් කෙරෙහි ද අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වසන තැනැත්තාට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය නොවේ ද, එවැනි චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වාසය කළ හැකි සමාධියක් ලැබිය හැකි ය.”

‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā [Pg.132] nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti?

“ස්වාමීනි, භික්ෂුවක විසින් විඤ්ඤාණය සහිත වූ මේ ශරීරයෙහි අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, බාහිර වූ සියලු නිමිත්තන් කෙරෙහි ද අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වසන්නාට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය නොවේ ද, එවැනි චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වාසය කළ හැකි සමාධි ප්‍රතිලාභයක් කෙසේ නම් ලැබිය හැකි ද?”

‘‘Idhānanda, bhikkhuno evaṃ hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, ānanda, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā nāssu; yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja vihareyyā’’ti.

“ආනන්දය, මෙහිලා භික්ෂුව මෙසේ සිතයි: ‘සියලු සංස්කාරයන්ගේ සන්සිඳීම වූ, සියලු උපධීන් අත්හැරීම වූ, තණ්හාව ක්ෂය කිරීම වූ, විරාගය වූ, නිරෝධය වූ නිවන ශාන්ත ය, එය ප්‍රණීත ය’ කියා ය. ආනන්දය, මෙසේ භික්ෂුවකට මෙබඳු සමාධි ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය හැකි ය. එනම්, විඤ්ඤාණය සහිත වූ මේ ශරීරයෙහි අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, බාහිර වූ සියලු නිමිත්තන් කෙරෙහි ද අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය ඇති නොවන, යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වසන තැනැත්තාට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය නොවේ ද, එවැනි චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ලබා වාසය කළ හැකි සමාධියක් ලැබිය හැකි ය.

‘‘Idañca pana metaṃ, ānanda, sandhāya bhāsitaṃ pārāyane puṇṇakapañhe –

ආනන්දය, මෙය අරමුණු කරගනිමිනුයි පාරායන වග්ගයේ පුණ්ණක මාණවකයාගේ ප්‍රශ්නයෙහි මෙසේ වදාරන ලද්දේ:

‘‘Saṅkhāya lokasmiṃ paroparāni,Yassiñjitaṃ natthi kuhiñci loke;

Santo vidhūmo anīgho nirāso,Atāri so jātijaranti brūmī’’ti. dutiyaṃ;

ලෝකයෙහි සියලු උස් පහත් බව විමසා බලා, ලෝකයෙහි කොතැනකවත් යමෙකුගේ සිතක සැලීමක් (කෙලෙස් කම්පනයක්) නැද්ද, ශාන්ත වූ, කෙලෙස් දුම් රහිත වූ, දුක් පීඩා රහිත වූ, තෘෂ්ණාව නැති ඒ තැනැත්තා ජාති හා ජරාවෙන් එතෙර වූවෙකැයි මම කියමි.”

3. Sāriputtasuttaṃ

3. සාරිපුත්ත සූත්‍රය

33. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saṃkhittenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; vitthārenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; saṃkhittavitthārenapi kho ahaṃ, sāriputta, dhammaṃ deseyyaṃ; aññātāro ca dullabhā’’ti. ‘‘Etassa, bhagavā, kālo, etassa, sugata, kālo yaṃ bhagavā saṃkhittenapi dhammaṃ deseyya, vitthārenapi dhammaṃ deseyya, saṃkhittavitthārenapi dhammaṃ deseyya. Bhavissanti dhammassa aññātāro’’ti.

33. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “සාරිපුත්තය, මම ධර්මය කෙටියෙන් ද දේශනා කරමි; සාරිපුත්තය, මම ධර්මය විස්තර වශයෙන් ද දේශනා කරමි; සාරිපුත්තය, මම ධර්මය කෙටියෙන් හා විස්තර වශයෙන් ද දේශනා කරමි. එහෙත් එය අවබෝධ කරගන්නෝ දුර්ලභ වෙති.” “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ සඳහා කාලය මෙයයි; සුගතයන් වහන්ස, ඒ සඳහා කාලය මෙයයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මය කෙටියෙන් ද දේශනා කරන සේක්වා, විස්තර වශයෙන් ද දේශනා කරන සේක්වා, කෙටියෙන් හා විස්තර වශයෙන් ද දේශනා කරන සේක්වා. ධර්මය අවබෝධ කරගන්නෝ ඇති වන්නාහ.”

‘‘Tasmātiha, sāriputta, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na bhavissanti, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na bhavissanti, yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ [Pg.133] upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharissāmā’ti. Evañhi kho, sāriputta, sikkhitabbaṃ.

“සාරිපුත්තය, එබැවින් මෙහිදී මෙසේ හික්මිය යුතුය – ‘සවිඥානක වූ මේ කයෙහි අහංකාරය (මම යන හැඟීම), මමංකාරය (මගේ යන හැඟීම) සහ මානානුසය යන කෙලෙස් නොඋපදින්නේය. බාහිර වූ සියලු අරමුණුවලදී ද අහංකාරය, මමංකාරය සහ මානානුසය යන කෙලෙස් නොඋපදින්නේය. යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් උපසම්පදා වී වාසය කරන රහතන් වහන්සේට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසය යන කෙලෙස් නොපවතී ද, ඒ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය උපසම්පදා වී අපි වාසය කරන්නෙමු’ යනුවෙනි. සාරිපුත්තය, මෙලෙසම හික්මිය යුතුය.”

‘‘Yato ca kho, sāriputta, bhikkhuno imasmiñca saviññāṇake kāye ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti, yañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharato ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na honti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ upasampajja viharati; ayaṃ vuccati, sāriputta – ‘bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassa’. Idañca pana metaṃ, sāriputta, sandhāya bhāsitaṃ pārāyane udayapañhe –

“සාරිපුත්තය, යම් කලෙක පටන් භික්ෂුවකට සවිඥානක වූ මේ කයෙහි අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසයෝ නොපවතිත් ද, බාහිර වූ සියලු අරමුණුවලදී ද අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසයෝ නොපවතිත් ද, යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් උපසම්පදා වී වාසය කරන රහතන් වහන්සේට අහංකාර, මමංකාර සහ මානානුසයෝ නොපවතිත් ද, ඒ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය උපසම්පදා වී වාසය කරයි ද; සාරිපුත්තය, එවිට ‘මේ භික්ෂුව තෘෂ්ණාව සිඳ දැමුවේය, සංයෝජන දුරු කළේය, මානය මැනවින් අවබෝධ කොට ප්‍රහීණ කිරීමෙන් දුක කෙළවර කළේය’ යි කියනු ලැබේ. සාරිපුත්තය, මෙය අරමුණු කොට ගෙන පාරායන වග්ගයේ උදය මාණවකගේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු වශයෙන් මම මෙසේ වදාළෙමි –”

‘‘Pahānaṃ kāmasaññānaṃ, domanassāna cūbhayaṃ;

Thinassa ca panūdanaṃ, kukkuccānaṃ nivāraṇaṃ.

“කාම සඤ්ඤා සහ දෝමනස්ස යන මේ දෙකම ප්‍රහීණ කරන ලද්ද වූ ද, ථීනය (සිතේ මැලි බව) දුරු කරන ලද්ද වූ ද, කුක්කුච්චය (පසුතැවීම) වළක්වන ලද්ද වූ ද,”

‘‘Upekkhāsatisaṃsuddhaṃ, dhammatakkapurejavaṃ;

Aññāvimokkhaṃ pabrūmi, avijjāya pabhedana’’nti. tatiyaṃ;

“උපේක්ෂාව හා සිහිය පිළිබඳ පිරිසිදු බව ඇත්තා වූ ද, ධර්ම තර්කය (සම්මා සංකල්පය) පෙරටු කොට ඇත්තා වූ ද, අවිද්‍යාව බිඳ දමන්නා වූ ද අරහත් ඵල විමුක්තිය ‘අඤ්ඤා විමොක්ඛය’ යැයි මම කියමි.”

4. Nidānasuttaṃ

4. නිදාන සූත්‍රය

34. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya.

34. “මහණෙනි, කර්ම හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන (හේතු) තුනකි. ඒ කවර තුනක් ද? ලෝභය කර්මයන්ගේ හටගැනීමට හේතුවකි, ද්වේෂය කර්මයන්ගේ හටගැනීමට හේතුවකි, මෝහය කර්මයන්ගේ හටගැනීමට හේතුවකි.”

‘‘Yaṃ, bhikkhave, lobhapakataṃ kammaṃ lobhajaṃ lobhanidānaṃ lobhasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye.

“මහණෙනි, ලෝභය පෙරදැරිව කරන ලද, ලෝභයෙන් හටගත්, ලෝභය නිදානය කොට ඇති, ලෝභය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, එම පුද්ගලයාගේ ආත්මභාවය යම් තැනක උපදී ද, එහි ඒ කර්මය විපාක දෙයි. ඒ කර්මය යම් තැනක විපාක දෙයි ද, එහිදී මෙම ජීවිතයේදී හෝ මතු උපතකදී හෝ ඉන් පසුව එළඹෙන වෙනත් උපතකදී හෝ ඒ කර්මයේ විපාකය අත්විඳීමට සිදු වෙයි.”

‘‘Yaṃ[Pg.134], bhikkhave, dosapakataṃ kammaṃ dosajaṃ dosanidānaṃ dosasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye.

“මහණෙනි, ද්වේෂය පෙරදැරිව කරන ලද, ද්වේෂයෙන් හටගත්, ද්වේෂය නිදානය කොට ඇති, ද්වේෂය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, එම පුද්ගලයාගේ ආත්මභාවය යම් තැනක උපදී ද, එහි ඒ කර්මය විපාක දෙයි. ඒ කර්මය යම් තැනක විපාක දෙයි ද, එහිදී මෙම ජීවිතයේදී හෝ මතු උපතකදී හෝ ඉන් පසුව එළඹෙන වෙනත් උපතකදී හෝ ඒ කර්මයේ විපාකය අත්විඳීමට සිදු වෙයි.”

‘‘Yaṃ, bhikkhave, mohapakataṃ kammaṃ mohajaṃ mohanidānaṃ mohasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye.

“මහණෙනි, මෝහය පෙරදැරිව කරන ලද, මෝහයෙන් හටගත්, මෝහය නිදානය කොට ඇති, මෝහය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, එම පුද්ගලයාගේ ආත්මභාවය යම් තැනක උපදී ද, එහි ඒ කර්මය විපාක දෙයි. ඒ කර්මය යම් තැනක විපාක දෙයි ද, එහිදී මෙම ජීවිතයේදී හෝ මතු උපතකදී හෝ ඉන් පසුව එළඹෙන වෙනත් උපතකදී හෝ ඒ කර්මයේ විපාකය අත්විඳීමට සිදු වෙයි.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sārādāni sukhasayitāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni. Devo ca sammādhāraṃ anuppaveccheyya. Evassu tāni, bhikkhave, bījāni vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyuṃ. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yaṃ lobhapakataṃ kammaṃ lobhajaṃ lobhanidānaṃ lobhasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye.

“මහණෙනි, එය හරියට නොකැඩුණු, නුසුන් වූ, සුළඟින් හා අව්වෙන් හානි නොවූ, සරු වූ, මැනවින් රැකගත් බීජ සමූහයක් සරු කෙතක, මැනවින් සීසාන ලද බිමක වපුරන ලද්දේ නම්, වැස්ස ද නිසි පරිදි වසින්නේ නම්, මහණෙනි, ඒ බීජ වැඩීමට, පැළ වීමට හා ව්‍යාප්ත වීමට පත්වන්නා සේම; මහණෙනි, ලෝභය පෙරදැරිව කරන ලද, ලෝභයෙන් හටගත්, ලෝභය නිදානය කොට ඇති, ලෝභය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, එම පුද්ගලයාගේ ආත්මභාවය යම් තැනක උපදී ද, එහි ඒ කර්මය විපාක දෙයි. ඒ කර්මය යම් තැනක විපාක දෙයි ද, එහිදී මෙම ජීවිතයේදී හෝ මතු උපතකදී හෝ ඉන් පසුව එළඹෙන වෙනත් උපතකදී හෝ ඒ කර්මයේ විපාකය අත්විඳීමට සිදු වෙයි.”

‘‘Yaṃ dosapakataṃ kammaṃ…pe… yaṃ mohapakataṃ kammaṃ mohajaṃ mohanidānaṃ mohasamudayaṃ, yatthassa attabhāvo nibbattati tattha taṃ kammaṃ vipaccati. Yattha taṃ kammaṃ vipaccati tattha tassa kammassa vipākaṃ paṭisaṃvedeti, diṭṭhe vā dhamme upapajja vā apare vā pariyāye. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya.

“ද්වේෂය පෙරදැරිව කරන ලද... මෝහය පෙරදැරිව කරන ලද, මෝහයෙන් හටගත්, මෝහය නිදානය කොට ඇති, මෝහය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, එම පුද්ගලයාගේ ආත්මභාවය යම් තැනක උපදී ද, එහි ඒ කර්මය විපාක දෙයි. ඒ කර්මය යම් තැනක විපාක දෙයි ද, එහිදී මෙම ජීවිතයේදී හෝ මතු උපතකදී හෝ ඉන් පසුව එළඹෙන වෙනත් උපතකදී හෝ ඒ කර්මයේ විපාකය අත්විඳීමට සිදු වෙයි. මහණෙනි, කර්ම හටගැනීමට හේතු වන නිදාන තුන මෙයයි.”

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, adoso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, amoho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya.

“මහණෙනි, කර්ම හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන තුනකි. ඒ කවර තුනක් ද? අලෝභය කර්ම හටගැනීමට (නිර්වාණය කරා යාමට) හේතුවකි, අද්වේෂය කර්ම හටගැනීමට හේතුවකි, අමෝහය කර්ම හටගැනීමට හේතුවකි.”

‘‘Yaṃ, bhikkhave, alobhapakataṃ kammaṃ alobhajaṃ alobhanidānaṃ alobhasamudayaṃ, lobhe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ.

“මහණෙනි, අලෝභය පෙරදැරිව කරන ලද, අලෝභයෙන් හටගත්, අලෝභය නිදානය කොට ඇති, අලෝභය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, ලෝභය පහව ගිය කල්හි ඒ කර්මය ප්‍රහීණ වූයේ වෙයි, මුල් සිඳ දැමූ තල කඳක් මෙන් වෙයි, අභාවයට පත් වෙයි, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් වෙයි.”

‘‘Yaṃ, bhikkhave, adosapakataṃ kammaṃ adosajaṃ adosanidānaṃ adosasamudayaṃ, dose vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ.

“මහණෙනි, අද්වේෂය පෙරදැරිව කරන ලද, අද්වේෂයෙන් හටගත්, අද්වේෂය නිදානය කොට ඇති, අද්වේෂය හේතුවෙන් හටගත් යම් කර්මයක් වේ ද, ද්වේෂය පහව ගිය කල්හි ඒ කර්මය ප්‍රහීණ වූයේ වෙයි, මුල් සිඳ දැමූ තල කඳක් මෙන් වෙයි, අභාවයට පත් වෙයි, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් වෙයි.”

‘‘Yaṃ[Pg.135], bhikkhave, amohapakataṃ kammaṃ amohajaṃ amohanidānaṃ amohasamudayaṃ, mohe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ.

‘‘මහණෙනි, අමෝහයෙන් කරන ලද, අමෝහයෙන් හටගත්, අමෝහය නිදානය කොට ඇති, අමෝහය සමුදය කොට ඇති යම් කර්මයක් වේද, මෝහය පහව ගිය කල්හි ඒ කර්මය ප්‍රහීණ වෙයි; මුල් සිඳ දැමූ, තල් ගසක් මුලින් උදුරා දැමූ තැනක් මෙන් කරන ලද, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති බවට පත් වෙයි.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sārādāni sukhasayitāni. Tāni puriso agginā ḍaheyya. Agginā ḍahitvā masiṃ kareyya. Masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evassu tāni, bhikkhave, bījāni ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yaṃ alobhapakataṃ kammaṃ alobhajaṃ alobhanidānaṃ alobhasamudayaṃ, lobhe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ.

‘‘මහණෙනි, එය මෙබඳු උදාහරණයක් මෙනි: නොකැඩුණු, කුණු නොවූ, සුළඟින් හෝ අව්වෙන් පලුදු නොවූ, සාරවත් වූ, හොඳින් තැන්පත් කරන ලද බීජ සමූහයක් ඇතැයි සිතන්න. පුරුෂයෙක් ඒවා ගින්නෙන් පුලුස්සා අළු කරන්නේය. අළු කර තද සුළඟේ විසුරුවා හරින්නේය, නැතහොත් වේගයෙන් ගලා යන ගඟක පා කර හරින්නේය. මහණෙනි, එවිට ඒ බීජ මුල් සිඳ දැමූ, තල් ගසක් මුලින් උදුරා දැමූ තැනක් මෙන් කරන ලද, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති බවට පත් වෙයි. මහණෙනි, එලෙසම අලෝභයෙන් කරන ලද, අලෝභයෙන් හටගත්, අලෝභය නිදානය කොට ඇති, අලෝභය සමුදය කොට ඇති යම් කර්මයක් වේද, ලෝභය පහව ගිය කල්හි ඒ කර්මය ප්‍රහීණ වෙයි; මුල් සිඳ දැමූ, තල් ගසක් මුලින් උදුරා දැමූ තැනක් මෙන් කරන ලද, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති බවට පත් වෙයි.

‘‘Yaṃ adosapakataṃ kammaṃ…pe… yaṃ amohapakataṃ kammaṃ amohajaṃ amohanidānaṃ amohasamudayaṃ, mohe vigate evaṃ taṃ kammaṃ pahīnaṃ hoti…pe… āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti.

‘‘අදෝෂයෙන් කරන ලද යම් කර්මයක් වේද... (පෙ)... අමෝහයෙන් කරන ලද, අමෝහයෙන් හටගත්, අමෝහය නිදානය කොට ඇති, අමෝහය සමුදය කොට ඇති යම් කර්මයක් වේද, මෝහය පහව ගිය කල්හි ඒ කර්මය ප්‍රහීණ වෙයි... (පෙ)... මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති බවට පත් වෙයි. මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීමට (සමුදයට) හේතු වන කරුණු තුන මේවාය.’’

‘‘Lobhajaṃ dosajañceva, mohajañcāpaviddasu;

Yaṃ tena pakataṃ kammaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ;

Idheva taṃ vedaniyaṃ, vatthu aññaṃ na vijjati.

‘‘අඥාන පුද්ගලයා ලෝභයෙන් හටගත්, ද්වේෂයෙන් හටගත් හෝ මෝහයෙන් හටගත් යම් කර්මයක් ස්වල්ප වශයෙන් හෝ බොහෝ සෙයින් හෝ කෙරේද, ඔහුට ඒ කර්මය මේ ආත්මයෙහිම විඳීමට සිදුවෙයි; ඒ සඳහා විපාක දීමට වෙනත් ස්ථානයක් විද්‍යමාන නොවේ.

‘‘Tasmā lobhañca dosañca, mohajañcāpi viddasu;

Vijjaṃ uppādayaṃ bhikkhu, sabbā duggatiyo jahe’’ti. catutthaṃ;

‘‘එබැවින් නුවණැති තැනැත්තා ලෝභය, ද්වේෂය හා මෝහයෙන් හටගත් කර්මයන් නොකරයි. විද්‍යාව (අර්හත් මාර්ග ඥානය) උපදවා ගන්නා වූ භික්ෂුව සියලු දුගති ප්‍රහීණ කරන්නේය.’’ හතරවන සූත්‍රයයි.

5. Hatthakasuttaṃ

5. හත්ථක සූත්‍රය

35. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati gomagge siṃsapāvane paṇṇasanthare. Atha kho hatthako āḷavako jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno addasa bhagavantaṃ gomagge siṃsapāvane paṇṇasanthare nisinnaṃ. Disvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho hatthako āḷavako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kacci, bhante, bhagavā sukhamasayitthā’’ti? ‘‘Evaṃ[Pg.136], kumāra, sukhamasayitthaṃ. Ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’ti.

35. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආළවී නුවර ගවයන් යන මාවතක සිංසපා වනයෙහි කොළ අතු ඇතිරූ තැනක වැඩ වසන සේක. එකල්හි හත්ථක ආළවක කුමරු සක්මන් කරමින්, එහා මෙහා ඇවිදින්නේ ගව මාවතෙහි සිංසපා වනයෙහි කොළ අතු ඇතිරූ තැන වැඩ සිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දැක්කේය. දැක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් හත්ථක ආළවක කුමරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසීය: ‘‘ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුවසේ සැතපුණු සේක්ද?’’ ‘‘එසේය කුමාරය, මම සුවසේ සැතපුණෙමි. ලෝකයෙහි යම් කෙනෙක් සුවසේ නිදන්නාහුද, මම ඔවුන් අතරින් එක් අයෙක් වෙමි.’’

‘‘Sītā, bhante, hemantikā ratti, antaraṭṭhako himapātasamayo, kharā gokaṇṭakahatā bhūmi, tanuko paṇṇasantharo, viraḷāni rukkhassa pattāni, sītāni kāsāyāni vatthāni, sīto ca verambho vāto vāyati. Atha ca pana bhagavā evamāha – ‘evaṃ, kumāra, sukhamasayitthaṃ. Ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’’ti.

‘‘ස්වාමීනී, හේමන්ත ඍතුවෙහි රාත්‍රිය සීතලයි. හිම වැටෙන කාලයයි. ගවයන්ගේ කුර පහරින් පොළොව රළු වී ඇත. කොළ අතු ඇතිරීම ඉතා තුනීය. ගස්වල කොළ ද අල්පය. සිවුරු ද සීතලයි. සීතල වෙරම්භ සුළඟ ද හමයි. එසේ වුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘කුමාරය, මම සුවසේ සැතපුණෙමි. ලෝකයෙහි යම් කෙනෙක් සුවසේ නිදන්නාහුද, මම ඔවුන් අතරින් එක් අයෙක් වෙමි’යි වදාරන සේක.’’

‘‘Tena hi, kumāra, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, idhassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā kūṭāgāraṃ ullittāvalittaṃ nivātaṃ phusitaggaḷaṃ pihitavātapānaṃ. Tatrassa pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo sauttaracchado ubhato lohitakūpadhāno; telappadīpo cettha jhāyeyya ; catasso ca pajāpatiyo manāpāmanāpena paccupaṭṭhitā assu. Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, sukhaṃ vā so sayeyya no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Sukhaṃ so, bhante, sayeyya. Ye ca pana loke sukhaṃ senti, so tesaṃ aññataro’’ti.

‘‘කුමාරය, එසේ නම් මම මෙහිදී ඔබගෙන් පෙරළා ප්‍රශ්නයක් අසමි. ඔබට වැටහෙන පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. කුමාරය, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ ලෝකයෙහි ගෘහපතියෙකුට හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙකුට ඇතුළත හා පිටත පිරිබඩම් කරන ලද, සුළං ඇතුළු නොවන, අගුළු ලෑ දොරවල් හා වැසූ ජනෙල් ඇති කූටාගාරයක් (උඩුමහල් මැදුරක්) ඇත්තේය. එහි දිග ලොම් ඇති එළුලොම් ඇතිරිලි, සුදු ලොම් ඇතිරිලි, මල් මෝස්තර ඇති ලොම් ඇතිරිලි, කදලි මුව සම්වලින් කළ උතුම් ඇතිරිලි ඇති, වියනක් සහිත, දෙපස රතු පැහැති කොට්ට තබන ලද යහනක් ඇත්තේය. එහි තෙල් පහනක් ද දැල්වෙයි. මනාප වූ භාර්යාවන් සතර දෙනෙක් ද මනාප ලෙස උපස්ථාන කරති. කුමාරය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔහු සුවසේ නිදන්නේද නැද්ද? මේ ගැන ඔබේ අදහස කුමක්ද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, ඔහු සුවසේ නිදන්නේය. ලෝකයෙහි යම් කෙනෙක් සුවසේ නිදන්නාහුද, ඔහු ඔවුන් අතරින් එක් අයෙකු වනු ඇත.’’

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, api nu tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā uppajjeyyuṃ rāgajā pariḷāhā kāyikā vā cetasikā vā yehi so rāgajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

‘‘කුමාරය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඒ ගෘහපතියාට හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාට රාගය නිසා හටගන්නා වූ යම් කායික හෝ චෛතසික දාහයක් (දැවිල්ලක්) හටගත හැකිද? ඒ රාගය නිසා ඇති වන දාහයෙන් දැවෙමින් ඔහු දුකසේ නිදන්නට ඉඩ තිබේද?’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනී.’’

‘‘Yehi kho so, kumāra, gahapati vā gahapatiputto vā rāgajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyya, so rāgo tathāgatassa pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tasmāhaṃ sukhamasayitthaṃ.

‘‘කුමාරය, ඒ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා රාගය නිසා හටගන්නා වූ යම් දාහයකින් දැවෙමින් දුකසේ නිදන්නේ නම්, ඒ රාගය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද්දේය, මුල් සිඳ දමන ලද්දේය, තල් ගසක් මුලින් උදුරා දැමූ තැනක් මෙන් කරන ලද්දේය, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේය, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති කරන ලද්දේය. එබැවින් මම සුවසේ සැතපුණෙමි.

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, kumāra, api nu tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā uppajjeyyuṃ dosajā pariḷāhā…pe… mohajā pariḷāhā kāyikā vā cetasikā vā yehi so mohajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

‘‘කුමාරය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඒ ගෘහපතියාට හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාට ද්වේෂය නිසා හටගන්නා වූ... (පෙ)... මෝහය නිසා හටගන්නා වූ යම් කායික හෝ චෛතසික දාහයක් හටගත හැකිද? ඒ මෝහය නිසා ඇති වන දාහයෙන් දැවෙමින් ඔහු දුකසේ නිදන්නට ඉඩ තිබේද?’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනී.’’

‘‘Ye [Pg.137] hi kho so, kumāra, gahapati vā gahapatiputto vā mohajehi pariḷāhehi pariḍayhamāno dukkhaṃ sayeyya, so moho tathāgatassa pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tasmāhaṃ sukhamasayittha’’nti.

‘‘කුමාරය, ඒ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා මෝහය නිසා හටගන්නා වූ යම් දාහයකින් දැවෙමින් දුකසේ නිදන්නේ නම්, ඒ මෝහය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් ප්‍රහීණ කරන ලද්දේය, මුල් සිඳ දමන ලද්දේය, තල් ගසක් මුලින් උදුරා දැමූ තැනක් මෙන් කරන ලද්දේය, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේය, මතු උපදින ස්වභාවයක් නැති කරන ලද්දේය. එබැවින් මම සුවසේ සැතපුණෙමි’’යි වදාළ සේක.

‘‘Sabbadā ve sukhaṃ seti, brāhmaṇo parinibbuto;

Yo na limpati kāmesu, sītibhūto nirūpadhi.

“පරිනිර්වාණයට පත් වූ (කෙලෙස් නිවා දැමූ), කාමයන්හි නොඇලෙන, ශීතල වූ (කෙලෙස් තැවුල් නැති), උපාධි රහිත ඒ උතුම් බ්‍රාහ්මණයා (රහතන් වහන්සේ) සැබවින්ම හැමකල්හිම සුවසේ සැතපෙන්නේය.”

‘‘Sabbā āsattiyo chetvā, vineyya hadaye daraṃ;

Upasanto sukhaṃ seti, santiṃ pappuyya cetaso’’ti. pañcamaṃ;

“සියලු ඇලීම් සිඳලූ, හදවතේ තැවුල් දුරු කළ, උපශාන්ත වූ ඒ රහතන් වහන්සේ සිතේ ශාන්තියට (නිවනට) පැමිණ සුවසේ සැතපෙන්නේය.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Devadūtasuttaṃ

6. දේවදූත සූත්‍රය

36. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, devadūtāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, ekacco kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā nānābāhāsu gahetvā yamassa rañño dassenti – ‘ayaṃ, deva, puriso amatteyyo apetteyyo asāmañño abrahmañño, na kule jeṭṭhāpacāyī. Imassa devo daṇḍaṃ paṇetū’’’ti.

36. “මහණෙනි, මේ දේවදූතයෝ තිදෙනෙකි. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කයින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදෙයි, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි යෙදෙයි, මනසින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදෙයි. ඔහු කයින්, වචනයෙන් සහ මනසින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු සැපයෙන් තොර වූ, නපුරු ගති ඇති, විනාශයට වැටෙන්නා වූ නිරයෙහි උපදියි. මහණෙනි, නිරයපාලයෝ ඒ පුද්ගලයාගේ අත්වලින් අල්ලාගෙන යම රජු වෙත පමුණුවා මෙසේ පවසති: ‘දේවයන් වහන්ස, මේ පුද්ගලයා මවට හිතවත්ව කටයුතු නොකළේය, පියාට හිතවත්ව කටයුතු නොකළේය, ශ්‍රමණයන්ට හිතවත්ව කටයුතු නොකළේය, බ්‍රාහ්මණයන්ට හිතවත්ව කටයුතු නොකළේය, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට ගරු සරු නොකළේය. දේවයන් වහන්සේ මොහුට නිසි දඬුවම් පමුණුවන සේක්වා!’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati – ‘ambho, purisa, na tvaṃ addasa manussesu paṭhamaṃ devadūtaṃ pātubhūta’nti? So evamāha – ‘nāddasaṃ, bhante’’’ti.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු ඒ පුද්ගලයාගෙන් පළමු දේවදූතයා පිළිබඳව විමසයි, ප්‍රශ්න කරයි, කරුණු විමසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, මනුෂ්‍යයන් අතර ප්‍රකටව පෙනෙන්නට තිබූ පළමු දේවදූතයා ඔබ දුටුවේ නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මම නොදුටුවෙමි.’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā āsītikaṃ vā nāvutikaṃ vā vassasatikaṃ vā jātiyā jiṇṇaṃ gopānasivaṅkaṃ bhoggaṃ daṇḍaparāyaṇaṃ pavedhamānaṃ gacchantaṃ āturaṃ gatayobbanaṃ khaṇḍadantaṃ palitakesaṃ vilūnaṃ khallitasiraṃ valitaṃ tilakāhatagatta’nti? So evamāha – ‘addasaṃ, bhante’’’ti.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු ඔහුට මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, මනුෂ්‍යයන් අතර උපතින් අවුරුදු අසූවක්, අනූවක් හෝ සියයක් පමණ වයසට පත් වූ, දිරාගිය, ගෝපානසී වක් වූ ලීයක් මෙන් නැමුණු, කොඳු වකුටු වූ, සැරයටිය වාරු කරගත්, වෙවුලමින් යන, ගිලන් වූ, තරුණ බව ඉක්ම ගිය, දත් වැටුණු, කෙස් පැහුණු, හිසකෙස් සිහින් වූ හෝ තට්ටය පෑදුණු, රැළි වැටුණු සමක් ඇති, ඇඟ පුරා ලප කැළැල් ඇති ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකුව ඔබ දුටුවේ නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මම දුටුවෙමි.’”

‘‘Tamenaṃ[Pg.138], bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho, purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ahampi khomhi jarādhammo jaraṃ anatīto, handāhaṃ kalyāṇaṃ karomi, kāyena vācāya manasā’ti? So evamāha – ‘nāsakkhissaṃ, bhante. Pamādassaṃ, bhante’’’ti.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, නුවණ ඇති, මේ පිළිබඳ තේරුම් ගත හැකි වයසක සිටි ඔබට මෙවැනි සිතිවිල්ලක් ඇති වූයේ නැද්ද: “මම ද ජරාව (මහලු බව) ස්වභාව කොට ඇත්තෙක්මි, ජරාව ඉක්මවා යා නොහැකිය. එබැවින් මම දැන් කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් කුසල් දහම්හි යෙදෙන්නෙමි” කියා?’ එවිට ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මට එසේ කිරීමට නොහැකි විය. ස්වාමීනි, මම ප්‍රමාද වුණෙමි.’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho, purisa, pamādatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā. Taggha tvaṃ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṃ pamattaṃ. Taṃ kho pana te etaṃ pāpakammaṃ neva mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na devatāhi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ; atha kho tayāvetaṃ pāpakammaṃ kataṃ, tvaññevetassa vipākaṃ paṭisaṃvedissasī’’’ti.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ ප්‍රමාදය නිසා කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් කුසල් දහම් රැස් නොකළෙහිය. එම්බා පුරුෂය, ඔබ යම් සේ ප්‍රමාද වූයෙහිද, ඒ ප්‍රමාදයට අනුරූපව ඔවුන් ඔබට නිසැකවම දඬුවම් පමුණුවනු ඇත. ඔබ කළ ඒ පාප කර්මය ඔබේ මව විසින් කළ එකක් නොවේ, පියා විසින් කළ එකක් නොවේ, සහෝදරයා හෝ සහෝදරිය විසින් කළ එකක් නොවේ, මිතුරන් හෝ ඇමතියන් විසින් කළ එකක් නොවේ, නෑදෑ හිතවතුන් විසින් කළ එකක් නොවේ, දෙවියන් විසින් හෝ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් කළ එකක් නොවේ. ඒ පාප කර්මය කරන ලද්දේ ඔබ විසින්මය. එබැවින් එහි විපාකය ඔබ විසින්ම අත්විඳිය යුතුය.’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā, dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu dutiyaṃ devadūtaṃ pātubhūta’nti? So evamāha – ‘nāddasaṃ, bhante’ti. ‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ, sake muttakarīse palipannaṃ semānaṃ, aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ, aññehi saṃvesiyamāna’nti? So evamāha – ‘addasaṃ, bhante’’’ti.

“මහණෙනි, යම රජු පළමු දේවදූතයා පිළිබඳව විමසා, ප්‍රශ්න කර, කරුණු විමසීමෙන් පසු, දෙවන දේවදූතයා පිළිබඳව විමසයි, ප්‍රශ්න කරයි, කරුණු විමසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, මනුෂ්‍යයන් අතර ප්‍රකට වූ දෙවන දේවදූතයා ඔබ දුටුවේ නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මම නොදුටුවෙමි.’ මහණෙනි, එවිට යම රජු මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, මනුෂ්‍යයන් අතර රෝගී වූ, දුකට පත් වූ, දැඩි ලෙස ගිලන් වූ, තමාගේම මලමූත්‍ර මධ්‍යයේ වැතිර සිටින, අන් අය විසින් නැගිටුවනු ලබන, අන් අය විසින් වැතිර කරවනු ලබන ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකුව ඔබ දුටුවේ නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මම දුටුවෙමි.’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ahampi khomhi byādhidhammo byādhiṃ anatīto, handāhaṃ kalyāṇaṃ karomi kāyena vācāya manasā’ti? So evamāha – ‘nāsakkhissaṃ, bhante. Pamādassaṃ, bhante’’’ti.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, නුවණ ඇති, මේ පිළිබඳ තේරුම් ගත හැකි වයසක සිටි ඔබට මෙවැනි සිතිවිල්ලක් ඇති වූයේ නැද්ද: “මම ද ව්‍යාධිය (රෝගී බව) ස්වභාව කොට ඇත්තෙක්මි, රෝගී බව ඉක්මවා යා නොහැකිය. එබැවින් මම දැන් කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් කුසල් දහම්හි යෙදෙන්නෙමි” කියා?’ එවිට ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මට එසේ කිරීමට නොහැකි විය. ස්වාමීනි, මම ප්‍රමාද වුණෙමි.’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, pamādatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā. Taggha tvaṃ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṃ pamattaṃ. Taṃ kho pana te etaṃ pāpakammaṃ neva mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi [Pg.139] kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na devatāhi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ; atha kho tayāvetaṃ pāpakammaṃ kataṃ. Tvaññevetassa vipākaṃ paṭisaṃvedissasī’’’ti.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු මෙසේ පවසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ ප්‍රමාදය නිසා කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් කුසල් දහම් රැස් නොකළෙහිය. එම්බා පුරුෂය, ඔබ යම් සේ ප්‍රමාද වූයෙහිද, ඒ ප්‍රමාදයට අනුරූපව ඔවුන් ඔබට නිසැකවම දඬුවම් පමුණුවනු ඇත. ඔබ කළ ඒ පාප කර්මය ඔබේ මව විසින් කළ එකක් නොවේ, පියා විසින් කළ එකක් නොවේ, සහෝදරයා හෝ සහෝදරිය විසින් කළ එකක් නොවේ, මිතුරන් හෝ ඇමතියන් විසින් කළ එකක් නොවේ, නෑදෑ හිතවතුන් විසින් කළ එකක් නොවේ, දෙවියන් විසින් හෝ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් කළ එකක් නොවේ. ඒ පාප කර්මය කරන ලද්දේ ඔබ විසින්මය. එබැවින් එහි විපාකය ඔබ විසින්ම අත්විඳිය යුතුය.’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā, tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu tatiyaṃ devadūtaṃ pātubhūta’nti? So evamāha – ‘nāddasaṃ, bhante’’’ti.

“මහණෙනි, යම රජු දෙවන දේවදූතයා පිළිබඳව විමසා, ප්‍රශ්න කර, කරුණු විමසීමෙන් පසු, තෙවන දේවදූතයා පිළිබඳව විමසයි, ප්‍රශ්න කරයි, කරුණු විමසයි: ‘එම්බා පුරුෂය, මනුෂ්‍යයන් අතර ප්‍රකට වූ තෙවන දේවදූතයා ඔබ දුටුවේ නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, මම නොදුටුවෙමි.’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā tīhamataṃ vā uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajāta’nti? So evamāha – ‘addasaṃ, bhante’’’ti.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු ඔහුගෙන් මෙසේ අසයි – ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ මිනිසුන් අතර මියගොස් එක් දිනක්, දෙදිනක් හෝ තෙදිනක් ගත වූ, ඉදිමුණු, නිල් පැහැ ගැන්වුණු, සැරව වැගිරෙන ස්ත්‍රී හෝ පුරුෂ මළ සිරුරක් දැක නැද්ද?’ ඔහු මෙසේ පවසයි – ‘ස්වාමීනි, මම එය දුටුවෙමි.’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ahampi khomhi maraṇadhammo maraṇaṃ anatīto, handāhaṃ kalyāṇaṃ karomi kāyena vācāya manasā’ti? So evamāha – ‘nāsakkhissaṃ, bhante. Pamādassaṃ, bhante’’’ti.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු ඔහුගෙන් මෙසේ අසයි – ‘එම්බා පුරුෂය, බුද්ධිමත් හා පරිණත වූ ඔබට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති නොවූයේද? – මමත් මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තෙක්මි, මරණය ඉක්මවා නොගියෙමි. එබැවින් මම දැන් කයෙන්, වචනයෙන් හා සිතින් කුසල් දහම් කරන්නෙමි’ කියා. ඔහු මෙසේ පවසයි – ‘ස්වාමීනි, මට එසේ කිරීමට නොහැකි විය. ස්වාමීනි, මම ප්‍රමාද වීමි.’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā evamāha – ‘ambho purisa, pamādatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā. Taggha tvaṃ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṃ pamattaṃ. Taṃ kho pana te etaṃ pāpakammaṃ neva mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na devatāhi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ; atha kho tayāvetaṃ pāpakammaṃ kataṃ. Tvaññevetassa vipākaṃ paṭisaṃvedissasī’’’ti.

“මහණෙනි, එවිට යම රජු ඔහුට මෙසේ පවසයි – ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ ප්‍රමාද වූ නිසා කයෙන්, වචනයෙන් හා සිතින් කුසල් නොකළෙහිය. එම්බා පුරුෂය, ඒකාන්තයෙන්ම ඔබ කෙතරම් ප්‍රමාද වූවාද, ඒ හා සමානවම ඔවුන් ඔබට දඬුවම් කරනු ඇත. ඔබ කළ ඒ අකුසල කර්මය මව විසින් කළ එකක් නොවේ, පියා විසින්, සහෝදරයා විසින්, සහෝදරිය විසින්, මිතුරන් හෝ ඇමතිවරුන් විසින්, නෑදෑ හිතවතුන් විසින්, දෙවිවරුන් විසින් හෝ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් කරන ලද්දක් නොවේ. ඒ අකුසල කර්මය ඔබ විසින්ම කරන ලද්දකි. එබැවින් එහි විපාකය ඔබ විසින්ම විඳිය යුතුය.’”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, yamo rājā tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā tuṇhī hoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā pañcavidhabandhanaṃ nāma kāraṇaṃ karonti. Tattaṃ ayokhilaṃ hatthe gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ hatthe gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ pāde gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ pāde gamenti. Tattaṃ ayokhilaṃ majjhe urasmiṃ gamenti. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vediyati, na ca tāva kālaṅkaroti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti.

“මහණෙනි, යම රජු තුන්වන දේවදූතයා පිළිබඳවද ප්‍රශ්න කර, කරුණු විමසා, අවවාද කර නිහඬ වෙයි. මහණෙනි, එවිට නිරය පාලකයෝ ඔහුට පංචවිධ බන්ධනය නම් වූ වධහිංසාව පමුණුවති. රත් වූ යකඩ හුලක් ඔහුගේ එක් අතක ගසති. දෙවන අතෙහිද රත් වූ යකඩ හුලක් ගසති. එක් පයෙහි රත් වූ යකඩ හුලක් ගසති. දෙවන පයෙහිද රත් වූ යකඩ හුලක් ගසති. පපුව මැදටද රත් වූ යකඩ හුලක් ගසති. එහිදී ඔහු ඉතා තියුණු, රුදුරු වූත්, කටුක වූත් දුක් වේදනාවන් විඳියි. එහෙත් එම අකුසල කර්මය ගෙවී යන තෙක් ඔහු මරණයට පත් නොවේ.”

‘‘Tamenaṃ[Pg.140], bhikkhave, nirayapālā saṃvesetvā kudhārīhi tacchanti. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vediyati, na ca tāva kālaṅkaroti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti.

“මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ ඔහු පොළොවෙහි පෙරළා දමා කෙටේරිවලින් (පොරෝවලින්) කපති. එහිදී ඔහු ඉතා තියුණු, රුදුරු වූත්, කටුක වූත් දුක් වේදනාවන් විඳියි. එහෙත් එම අකුසල කර්මය ගෙවී යන තෙක් ඔහු මරණයට පත් නොවේ.”

‘‘Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā vāsīhi tacchanti…pe… tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā rathe yojetvā ādittāya bhūmiyā sampajjalitāya sajotibhūtāya sārentipi paccāsārentipi…pe… tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā mahantaṃ aṅgārapabbataṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ āropentipi oropentipi…pe… tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti, ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya. So tattha pheṇuddehakaṃ paccamāno sakimpi uddhaṃ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṃ gacchati. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vediyati, na ca tāva kālaṃ karoti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti. Tamenaṃ, bhikkhave, nirayapālā mahāniraye pakkhipanti. So kho pana, bhikkhave, mahānirayo –

“මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ ඔහුගේ දෙපයින් අල්ලා, හිස පහතට හරවා වෑවලින් කපති... මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ ඔහු රථයක බැඳ, ඇවිළෙන, දිළිසෙන, ගිනි ජාලා සහිත පොළොව මත ඉදිරියටත් පසුපසටත් ඇදගෙන යති... මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ ඇවිළෙන, දිළිසෙන, ගිනි ජාලා සහිත මහත් වූ අඟුරු පර්වතයකට ඔහුව නංවති, නැවත පහතට හෙළති... මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ ඔහුගේ දෙපයින් අල්ලා, හිස පහතට හරවා, ඇවිළෙන, දිළිසෙන, ගිනි ජාලා සහිත රත් වූ ලෝකුඹු නිරයෙහි (යකඩ හැළියෙහි) පතල කරති. එහි ඔහු පෙණ නගිමින් තැම්බෙමින් වරක් උඩටත්, වරක් යටටත්, වරක් හරහටත් පාවී යයි. එහිදී ඔහු ඉතා තියුණු, රුදුරු වූත්, කටුක වූත් දුක් වේදනාවන් විඳියි. එහෙත් එම අකුසල කර්මය ගෙවී යන තෙක් ඔහු මරණයට පත් නොවේ. මහණෙනි, නිරය පාලකයෝ අවසානයේදී ඔහුව මහා නිරයෙහි හෙළති. මහණෙනි, ඒ මහා නිරය වනාහි:”

‘‘Catukkaṇṇo catudvāro, vibhatto bhāgaso mito;

Ayopākārapariyanto, ayasā paṭikujjito.

“එය සතර කොනක් ඇත්තේය, සතර දොරටුවක් ඇත්තේය, මැනවින් බෙදා වෙන් කර ඇත්තේය. යකඩ තාප්පයකින් වටවී ඇත්තේය, යකඩ පියස්සකින් වසා ඇත්තේය.”

‘‘Tassa ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;

Samantā yojanasataṃ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā’’ti.

“එහි පොළොව යකඩින් නිමවා ඇත, ගින්නෙන් දිළිසෙමින් පවතියි. හාත්පස යොදුන් සියයක් පුරා පැතිර ගිය ගිනි ජාලාවන්ගෙන් එය හැම කල්හිම පවතින්නේය.”

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, yamassa rañño etadahosi – ‘ye kira, bho, loke pāpakāni kammāni karonti te evarūpā vividhā kammakāraṇā karīyanti. Aho vatāhaṃ manussattaṃ labheyyaṃ, tathāgato ca loke uppajjeyya arahaṃ sammāsambuddho, tañcāhaṃ bhagavantaṃ payirupāseyyaṃ. So ca me bhagavā dhammaṃ deseyya, tassa cāhaṃ bhagavato dhammaṃ ājāneyya’nti. Taṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, na aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā evaṃ vadāmi, api ca kho, bhikkhave, yadeva me sāmaṃ ñātaṃ sāmaṃ diṭṭhaṃ sāmaṃ viditaṃ tadevāhaṃ vadāmī’’ti.

“මහණෙනි, අතීතයේ දිනක යම රජුට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති විය – ‘ලෝකයේ යම් පිරිසක් පව්කම් කෙරෙත්ද, ඔවුන් මෙවැනි විවිධ වධහිංසාවන්ට ලක් වෙති. අහෝ! මම යම් හෙයකින් මිනිසත් බවක් ලබන්නෙම් නම්, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් ලොව උපදින්නේ නම්, මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේව ඇසුරු කරන්නෙම් නම්, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට දහම් දෙසන්නේ නම්, මම උන්වහන්සේගේ ධර්මය අවබෝධ කරගන්නෙම් නම් කෙතරම් අගනේද!’ මහණෙනි, මම මෙය පවසන්නේ වෙනත් ශ්‍රමණයකුගෙන් හෝ බ්‍රාහ්මණයකුගෙන් අසා නොවෙයි. මහණෙනි, මා විසින්ම දන්නා ලද, මා විසින්ම දක්නා ලද, මා විසින්ම අවබෝධ කරගන්නා ලද දෙයම මම මෙසේ පවසමි.”

‘‘Coditā [Pg.141] devadūtehi, ye pamajjanti māṇavā;

Te dīgharattaṃ socanti, hīnakāyūpagā narā.

“දේවදූතයන් විසින් අවදි කරනු ලැබූවත්, යම් මිනිසුන් ප්‍රමාද වෙත්ද; ඔවුහු පහත් තත්ත්වයකට පත්ව, බොහෝ කල් ශෝක වෙති.”

‘‘Ye ca kho devadūtehi, santo sappurisā idha;

Coditā nappamajjanti, ariyadhamme kudācanaṃ.

“එහෙත් දේවදූතයන් විසින් අවදි කරනු ලැබූ යම් සත්පුරුෂයෝ මෙලොව වෙත්ද; ඔවුහු කිසි කලෙකත් ආර්ය ධර්මයෙහි ප්‍රමාද නොවෙති.”

‘‘Upādāne bhayaṃ disvā, jātimaraṇasambhave;

Anupādā vimuccanti, jātimaraṇasaṅkhaye.

“ඉපදීමට හා මරණයට හේතු වන උපාදානයෙහි (ඇලීමෙහි) බිය දැක, ඔවුහු උපාදාන රහිතව ජාති මරණ ක්ෂය වීම නම් වූ නිවනෙහි මිදෙති.”

‘‘Te appamattā sukhino, diṭṭhadhammābhinibbutā;

Sabbaverabhayātītā, sabbadukkhaṃ upaccagu’’nti. chaṭṭhaṃ;

“ප්‍රමාද නොවී, සුවපත් වූ, මෙලොවදීම කෙලෙස් ගින්නෙන් නිවුණු ඒ සත්පුරුෂයෝ; සියලු වෛර හා බිය ඉක්මවා ගොස් සියලු දුකෙන් එතෙර වූහ.”

7. Catumahārājasuttaṃ

7. “චතුමහාරාජ සූත්‍රය (හෝ දේවදූත සූත්‍රයේ අවසානය)”

37. ‘‘Aṭṭhamiyaṃ, bhikkhave, pakkhassa catunnaṃ mahārājānaṃ amaccā pārisajjā imaṃ lokaṃ anuvicaranti – ‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Cātuddasiṃ, bhikkhave, pakkhassa catunnaṃ mahārājānaṃ puttā imaṃ lokaṃ anuvicaranti – ‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Tadahu, bhikkhave, uposathe pannarase cattāro mahārājāno sāmaññeva imaṃ lokaṃ anuvicaranti – ‘kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’’’ti.

37. ‘‘මහණෙනි, පක්‍ෂයේ අටවැනි දිනෙහි සතර වරම් මහරජවරුන්ගේ ඇමතිවරු සහ පිරිසද්ජයෝ ‘මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් බොහෝ සිටිත්දැ’යි විමසමින් මේ ලෝකයෙහි හැසිරෙති. මහණෙනි, පක්‍ෂයේ දහහතරවැනි දිනෙහි සතර වරම් මහරජවරුන්ගේ පුත්‍රයෝ ‘මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් බොහෝ සිටිත්දැ’යි විමසමින් මේ ලෝකයෙහි හැසිරෙති. මහණෙනි, පසළොස්වක පෝය දිනෙහි සතර වරම් මහරජවරුම තමන් විසින්ම ‘මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් බොහෝ සිටිත්දැ’යි විමසමින් මේ ලෝකයෙහි හැසිරෙති.’’

‘‘Sace, bhikkhave, appakā honti manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karonti. Tamenaṃ, bhikkhave, cattāro mahārājāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sudhammāya sabhāya sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ārocenti – ‘appakā kho, mārisā, manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Tena kho, bhikkhave[Pg.142], devā tāvatiṃsā anattamanā honti – ‘dibbā vata, bho, kāyā parihāyissanti, paripūrissanti asurakāyā’’’ti.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් අල්ප වෙත් නම්, මහණෙනි, එවිට සතර වරම් මහරජවරු සුධම්මා සභාවෙහි රැස්වී අසුන්ගෙන සිටින තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට මෙය මෙසේ දන්වති: ‘පින්වත්නි, මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් ඉතා අල්පය.’ මහණෙනි, ඒ හේතුවෙන් තව්තිසා වැසි දෙවියෝ නොසතුටු වෙමින්, ‘පින්වත්නි, දිව්‍ය සමූහයා පිරිහී යනු ඇත, අසුර සමූහයා පිරී යනු ඇතැ’යි පවසති.’’

‘‘Sace pana, bhikkhave, bahū honti manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karonti. Tamenaṃ, bhikkhave, cattāro mahārājāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sudhammāya sabhāya sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ārocenti – ‘bahū kho, mārisā, manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti puññāni karontī’ti. Tena, bhikkhave, devā tāvatiṃsā attamanā honti – ‘dibbā vata, bho, kāyā paripūrissanti, parihāyissanti asurakāyā’’’ti.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් බොහෝ වෙත් නම්, මහණෙනි, එවිට සතර වරම් මහරජවරු සුධම්මා සභාවෙහි රැස්වී අසුන්ගෙන සිටින තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට මෙය මෙසේ දන්වති: ‘පින්වත්නි, මිනිසුන් අතර මවට උපස්ථාන කරන, පියාට උපස්ථාන කරන, මහණ බමුණන්ට ගරු කරන, කුලයේ වැඩිහිටියන්ට සලකන, උපෝසථය රකින, ප්‍රතිජාගර උපෝසථය රකින, පින්කම් කරන මිනිසුන් බොහෝය.’ මහණෙනි, ඒ හේතුවෙන් තව්තිසා වැසි දෙවියෝ සතුටු වෙමින්, ‘පින්වත්නි, දිව්‍ය සමූහයා පිරී යනු ඇත, අසුර සමූහයා පිරිහී යනු ඇතැ’යි පවසති.’’

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

‘‘මහණෙනි, අතීතයෙහි දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා තව්තිසා වැසි දෙවියන්ව පහදවමින් ඒ අවස්ථාවෙහි මේ ගාථාව පැවසීය –’’

‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ;

Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti.

‘‘යම් මිනිසෙක් මා වැනි වීමට කැමති නම්, ඔහු පක්‍ෂයේ අටවක දිනෙහිද, දහහතරවක දිනෙහිද, පසළොස්වක දිනෙහිද, එසේම අංග අටකින් යුත් ප්‍රතිජාගර උපෝසථයද සමාදන්ව රැකිය යුතුය.’’

‘‘Sā kho panesā, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthā duggītā na sugītā dubbhāsitā na subhāsitā. Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho.

‘‘මහණෙනි, දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා විසින් පවසන ලද එම ගාථාව වැරදි ලෙස කියන ලද්දකි, නිවැරදි ලෙස කියන ලද්දක් නොවේ; එය දුර්භාෂිතයකි, සුභාෂිතයක් නොවේ. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා රාගය ප්‍රහීණ නොකළ, ද්වේෂය ප්‍රහීණ නොකළ, මෝහය ප්‍රහීණ නොකළ තැනැත්තෙකු බැවිනි.’’

‘‘Yo ca kho so, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā brahmacariyo katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, tassa kho etaṃ, bhikkhave, bhikkhuno kallaṃ vacanāya –

‘‘මහණෙනි, යම් මහණෙක් රහත් වූයේද, ක්ෂීණාස්‍රව වූයේද, බඹසර වැස නිම කළේද, කළ යුතු දේ කළේද, බර බහා තැබුවේද, තමන්ගේ උතුම් අර්ථය සාක්ෂාත් කර ගත්තේද, භව සංයෝජනයන් ක්ෂය කළේද, මනා කොට දැන විමුක්තිය ලැබුවේද, අන්න ඒ මහණාට මෙසේ පැවසීම සුදුසුය:’’

‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ;

Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti.

‘‘යම් මිනිසෙක් මා වැනි (ක්ෂීණාස්‍රවයකු) වීමට කැමති නම්, ඔහු පක්‍ෂයේ අටවක දිනෙහිද, දහහතරවක දිනෙහිද, පසළොස්වක දිනෙහිද, එසේම අංග අටකින් යුත් ප්‍රතිජාගර උපෝසථයද සමාදන්ව රැකිය යුතුය.’’

‘‘Taṃ [Pg.143] kissa hetu? So hi, bhikkhave, bhikkhu vītarāgo vītadoso vītamoho’’ti. Sattamaṃ.

‘‘එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඒ මහණා රාගයෙන් තොර වූ, ද්වේෂයෙන් තොර වූ, මෝහයෙන් තොර වූ බැවිනි.’’ (සත්වැනි සූත්‍රයයි).

8. Dutiyacatumahārājasuttaṃ

8. දුතිය චතුමහාරාජ සූත්‍රය

38. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

38. ‘‘මහණෙනි, අතීතයෙහි දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා තව්තිසා වැසි දෙවියන්ව පහදවමින් ඒ අවස්ථාවෙහි මේ ගාථාව පැවසීය –’’

‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ;

Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti.

‘‘යම් මිනිසෙක් මා වැනි වීමට කැමති නම්, ඔහු පක්‍ෂයේ අටවක දිනෙහිද, දහහතරවක දිනෙහිද, පසළොස්වක දිනෙහිද, එසේම අංග අටකින් යුත් ප්‍රතිජාගර උපෝසථයද සමාදන්ව රැකිය යුතුය.’’

‘‘Sā kho panesā, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthā duggītā na sugītā dubbhāsitā na subhāsitā. Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo aparimutto jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, aparimutto dukkhasmāti vadāmi.

‘‘මහණෙනි, දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා විසින් පවසන ලද එම ගාථාව වැරදි ලෙස කියන ලද්දකි, නිවැරදි ලෙස කියන ලද්දක් නොවේ; එය දුර්භාෂිතයකි, සුභාෂිතයක් නොවේ. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, දේවෙන්ද්‍ර වූ ශක්‍රයා ඉපදීමෙන්, ජරාවෙන්, මරණයෙන්, සෝකයෙන්, වැලපීමෙන්, දුකෙන්, දොම්නසින් සහ සුසුම් හෙළීමෙන් නොමිදුණු අයෙකි. ඔහු දුකෙන් නොමිදුණු අයෙකු බව මම පවසමි.’’

‘‘Yo ca kho so, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, tassa kho etaṃ, bhikkhave, bhikkhuno kallaṃ vacanāya –

‘‘මහණෙනි, යම් මහණෙක් රහත් වූයේද, ක්ෂීණාස්‍රව වූයේද, බඹසර වැස නිම කළේද, කළ යුතු දේ කළේද, බර බහා තැබුවේද, තමන්ගේ උතුම් අර්ථය සාක්ෂාත් කර ගත්තේද, භව සංයෝජනයන් ක්ෂය කළේද, මනා කොට දැන විමුක්තිය ලැබුවේද, අන්න ඒ මහණාට මෙසේ පැවසීම සුදුසුය:’’

‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ;

Uposathaṃ upavaseyya, yopissa mādiso naro’’ti.

“යමෙක් මා හා සමාන (ආශ්‍රවක්ෂය කළ) පුරුෂයෙක් වේ නම්, ඔහු පක්‍ෂයේ තුදුස්වක දිනයෙහි ද, පසළොස්වක දිනයෙහි ද, අටවක දිනයෙහි ද, පෙළහර පක්‍ෂයෙහි (පාටිහාරිය පක්‍ෂය) ද අෂ්ටාංග සීලයෙන් යුක්ත වූ උපෝසථය සමාදන්ව වාසය කළ යුතුය.”

‘‘Taṃ kissa hetu? So hi, bhikkhave, bhikkhu parimutto jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimutto dukkhasmāti vadāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“එය කුමන හේතුවක් නිසාද? මහණෙනි, ඒ රහත් මහණ තෙමේ ජාතියෙන්, ජරාවෙන්, මරණයෙන්, සෝකයෙන්, පරිදේවයෙන්, දුක්ඛයන්ගෙන්, දොමනස්සයන්ගෙන් හා උපායාසයන්ගෙන් මිදුණේ වෙයි. ඔහු සියලු දුකින් මිදුණෙකු යැයි මම පවසමි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Sukhumālasuttaṃ

9. සුකුමාල සූත්‍රය

39. ‘‘Sukhumālo ahaṃ, bhikkhave, paramasukhumālo accantasukhumālo. Mama sudaṃ, bhikkhave, pitu nivesane pokkharaṇiyo kāritā honti. Ekattha sudaṃ, bhikkhave, uppalaṃ vappati, ekattha padumaṃ, ekattha puṇḍarīkaṃ, yāvadeva mamatthāya. Na kho panassāhaṃ, bhikkhave, akāsikaṃ candanaṃ dhāremi. Kāsikaṃ[Pg.144], bhikkhave, su me taṃ veṭhanaṃ hoti, kāsikā kañcukā, kāsikaṃ nivāsanaṃ, kāsiko uttarāsaṅgo. Rattindivaṃ kho pana me su taṃ, bhikkhave, setacchattaṃ dhārīyati – ‘mā naṃ phusi sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā ussāvo vā’’’ti.

39. “මහණෙනි, මම ඉතා සුකුමාල වීමි, පරම සුකුමාල වීමි, අතිශයින්ම සුකුමාල වීමි. මහණෙනි, මගේ පියාණන්ගේ මාළිගාවෙහි මා උදෙසාම කරවන ලද පොකුණු තිබුණි. එහි එක් පොකුණක මා උදෙසාම නිල් උපුල් ද, තවකෙක රතු නෙළුම් ද, අනෙකක සුදු නෙළුම් ද වවන ලදී. මහණෙනි, මම කසී රටින් ගෙනෙන ලද සඳුන් මිස අන් සඳුන් භාවිතා නොකළෙමි. මහණෙනි, මාගේ හිස් වැසුම ද කසී සළුවෙන්ම විය. මාගේ ඇතුළු වස්ත්‍රය, පිට වස්ත්‍රය හා උතුරු සළුව යන සියල්ලම කසී සළුවෙන්ම විය. මහණෙනි, සීතලෙන් හෝ රස්නයෙන් හෝ තණකොළ, දූවිලි හෝ පින්නෙන් මට පීඩාවක් නොවීම පිණිස දිවා රාත්‍රී දෙකෙහිම මට සේසත් දරන ලදී.”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, tayo pāsādā ahesuṃ – eko hemantiko, eko gimhiko, eko vassiko. So kho ahaṃ, bhikkhave, vassike pāsāde vassike cattāro māse nippurisehi tūriyehi paricārayamāno na heṭṭhāpāsādaṃ orohāmi. Yathā kho pana, bhikkhave, aññesaṃ nivesane dāsakammakaraporisassa kaṇājakaṃ bhojanaṃ dīyati bilaṅgadutiyaṃ, evamevassu me, bhikkhave, pitu nivesane dāsakammakaraporisassa sālimaṃsodano dīyati.

“මහණෙනි, මට මාලිගා තුනක් තිබුණි. එනම් හේමන්ත කාලයට එකක් ද, ගිම්හාන කාලයට එකක් ද, වස්සාන කාලයට එකක් ද වශයෙනි. මහණෙනි, මම වස්සාන කාලයට උචිත මාලිගයෙහි, වස්සාන මාස හතරෙහිම පුරුෂයන් රහිත වූ ස්ත්‍රී තූර්ය වාදකයන්ගේ සංගීතයෙන් පිනවනු ලබමින්, මාලිගයෙන් පහළට නොබැස වාසය කළෙමි. මහණෙනි, අන් අයගේ නිවෙස්වල මෙහෙකරුවන්ට හා කම්කරුවන්ට කාඩි හොදි සමඟ කුඩු සහල් බත් කෑමට දෙන අතර, මගේ පියාණන්ගේ නිවහනෙහි මෙහෙකරුවන්ට පවා මස් මාංශ සහිත සුවඳැල් බත් කෑමට දෙන ලදී.”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, evarūpāya iddhiyā samannāgatassa evarūpena ca sukhumālena etadahosi – ‘assutavā kho puthujjano attanā jarādhammo samāno jaraṃ anatīto paraṃ jiṇṇaṃ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṃyeva atisitvā, ahampi khomhi jarādhammo jaraṃ anatīto. Ahañceva kho pana jarādhammo samāno jaraṃ anatīto paraṃ jiṇṇaṃ disvā aṭṭīyeyyaṃ harāyeyyaṃ jiguccheyyaṃ na metaṃ assa patirūpa’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo yobbane yobbanamado so sabbaso pahīyi.

“මහණෙනි, මෙබඳු වූ වෛභවයකින් හා මෙබඳු වූ පරම සුකුමාල බවකින් යුක්තව සිටි මට මෙවැනි සිතක් ඇති විය. ‘අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා තමා ද ජරාවට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තව, ජරාව ඉක්මවා නොගිය අයෙකු වී සිටියදීත්, අන් අයෙකු ජරාවට පත්ව සිටිනු දැක, තමාගේ තත්ත්වය අමතක කර පිළිකුල් කරයි, ලැජ්ජා වෙයි, ගැරහුම් සහගතව බලයි. මම ද ජරාවට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙමි, ජරාව ඉක්මවා නොගියෙමි. එසේ තිබියදී, ජරාවට පත්වූ අන් අයෙකු දැක මම පිළිකුල් කරන්නේ නම්, එය මට සුදුසු නොවේ.’ මහණෙනි, මෙසේ නුවණින් විමසන මගේ යොවුන් විය පිළිබඳව වූ යෞවන මදය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගියේය.”

‘‘Assutavā kho puthujjano attanā byādhidhammo samāno byādhiṃ anatīto paraṃ byādhitaṃ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṃyeva atisitvā – ‘ahampi khomhi byādhidhammo byādhiṃ anatīto, ahañceva kho pana byādhidhammo samāno byādhiṃ anatīto paraṃ byādhikaṃ disvā aṭṭīyeyyaṃ harāyeyyaṃ jiguccheyyaṃ, na metaṃ assa patirūpa’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo ārogye ārogyamado so sabbaso pahīyi.

“‘අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා තමා ද ව්‍යාධියට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තව, ව්‍යාධිය ඉක්මවා නොගිය අයෙකු වී සිටියදීත්, අන් අයෙකු රෝගී වී සිටිනු දැක, තමාගේ තත්ත්වය අමතක කර පිළිකුල් කරයි, ලැජ්ජා වෙයි, ගැරහුම් සහගතව බලයි. මම ද ව්‍යාධියට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙමි, ව්‍යාධිය ඉක්මවා නොගියෙමි. එසේ තිබියදී, රෝගී වූ අන් අයෙකු දැක මම පිළිකුල් කරන්නේ නම්, එය මට සුදුසු නොවේ.’ මහණෙනි, මෙසේ නුවණින් විමසන මගේ නිරෝගී බව පිළිබඳව වූ ආරෝග්‍ය මදය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගියේය.”

‘‘Assutavā kho puthujjano attanā maraṇadhammo samāno maraṇaṃ anatīto paraṃ mataṃ disvā aṭṭīyati harāyati jigucchati attānaṃyeva atisitvā – ‘ahampi khomhi maraṇadhammo, maraṇaṃ anatīto, ahaṃ ceva kho pana [Pg.145] maraṇadhammo samāno maraṇaṃ anatīto paraṃ mataṃ disvā aṭṭīyeyyaṃ harāyeyyaṃ jiguccheyyaṃ, na metaṃ assa patirūpa’nti. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, iti paṭisañcikkhato yo jīvite jīvitamado so sabbaso pahīyī’’ti.

“‘අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා තමා ද මරණයට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තව, මරණය ඉක්මවා නොගිය අයෙකු වී සිටියදීත්, මියගිය අන් අයෙකු දැක, තමාගේ තත්ත්වය අමතක කර පිළිකුල් කරයි, ලැජ්ජා වෙයි, ගැරහුම් සහගතව බලයි. මම ද මරණයට පත්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙමි, මරණය ඉක්මවා නොගියෙමි. එසේ තිබියදී, මියගිය අන් අයෙකු දැක මම පිළිකුල් කරන්නේ නම්, එය මට සුදුසු නොවේ.’ මහණෙනි, මෙසේ නුවණින් විමසන මගේ ජීවිතය පිළිබඳව වූ ජීවිත මදය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගියේය.”

‘‘Tayome, bhikkhave, madā. Katame tayo? Yobbanamado, ārogyamado, jīvitamado. Yobbanamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Ārogyamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano…pe… jīvitamadamatto vā, bhikkhave, assutavā puthujjano kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

“මහණෙනි, මේ මද (උඩඟුකම්) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? යෞවන මදය, ආරෝග්‍ය මදය සහ ජීවිත මදයයි. මහණෙනි, යෞවන මදයෙන් මත් වූ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා කයෙන් දුශ්චරිත කරයි, වචනයෙන් දුශ්චරිත කරයි, මනසින් දුශ්චරිත කරයි. ඔහු එසේ කය, වචනය හා මනසින් දුශ්චරිත කොට කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදියි. මහණෙනි, ආරෝග්‍ය මදයෙන් මත් වූ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා ද... (පෙ)... මහණෙනි, ජීවිත මදයෙන් මත් වූ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා කයෙන් දුශ්චරිත කරයි, වචනයෙන් දුශ්චරිත කරයි, මනසින් දුශ්චරිත කරයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු නිරයෙහි උපදියි.”

‘‘Yobbanamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ārogyamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu…pe… jīvitamadamatto vā, bhikkhave, bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattatī’’ti.

“මහණෙනි, යෞවන මදයෙන් මත් වූ මහණ තෙමේ ද ශික්ෂාව අතහැර හීන වූ ගිහි බවට පත්වෙයි. ආරෝග්‍ය මදයෙන් මත් වූ මහණ තෙමේ ද... (පෙ)... ජීවිත මදයෙන් මත් වූ මහණ තෙමේ ද ශික්ෂාව අතහැර හීන වූ ගිහි බවට පත්වෙයි.”

‘‘Byādhidhammā jarādhammā, atho maraṇadhammino;

Yathādhammā tathāsantā, jigucchanti puthujjanā.

ලෙඩ වන ස්වභාවය ඇති, දිරා යන ස්වභාවය ඇති, එමෙන්ම මරණය ස්වභාව කොට ඇති පෘථග්ජනයෝ, එවැනිම ස්වභාවයක් ඇති අන් අයව දැක පිළිකුල් කරති.

‘‘Ahañce taṃ jiguccheyyaṃ, evaṃdhammesu pāṇisu;

Na metaṃ patirūpassa, mama evaṃ vihārino.

මෙවැනි ස්වභාවයක් ඇති සත්ත්වයන් දැක මමද පිළිකුල් කරන්නෙම් නම්, මෙවැනිම ස්වභාවයකින් යුක්තව වෙසෙන මට එය සුදුසු නොවන්නේය.

‘‘Sohaṃ evaṃ viharanto, ñatvā dhammaṃ nirūpadhiṃ;

Ārogye yobbanasmiñca, jīvitasmiñca ye madā.

මෙසේ වසන්නා වූ මම, කෙලෙස් රහිත වූ ධර්මය (නිවන) දැන, නීරෝගී බවෙහි ද තරුණ බවෙහි ද ජීවිතයෙහි ද පවත්නා වූ යම් මත්වීම් ඇද්ද,

‘‘Sabbe made abhibhosmi, nekkhamme daṭṭhu khemataṃ;

Tassa me ahu ussāho, nibbānaṃ abhipassato.

නෙක්ඛම්මයෙහි (නිවනෙහි) සුරක්ෂිත බව දැක, ඒ සියලු මත්වීම් යටපත් කළෙමි. නිවන දකින්නා වූ මට ඒ උදෙසා උත්සාහය ඇති විය.

‘‘Nāhaṃ bhabbo etarahi, kāmāni paṭisevituṃ;

Anivatti bhavissāmi, brahmacariyaparāyaṇo’’ti. navamaṃ;

දැන් මම කාමයන් සේවනය කිරීමට නුසුදුස්සෙක් වෙමි. බ්‍රහ්මචරියාව පරම පිහිට කොට ඇත්තේ, (මහණකමින්) ආපසු නොහැරෙන්නෙක් වන්නෙමි.

10. Ādhipateyyasuttaṃ

10. ආධිපතෙය්‍ය සූත්‍රය

40. ‘‘Tīṇimāni[Pg.146], bhikkhave, ādhipateyyāni. Katamāni tīṇi? Attādhipateyyaṃ, lokādhipateyyaṃ, dhammādhipateyyaṃ. Katamañca, bhikkhave, attādhipateyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto. Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti. Ahañceva kho pana yādisake kāme ohāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito tādisake vā kāme pariyeseyyaṃ tato vā pāpiṭṭhatare, na metaṃ patirūpa’nti. So iti paṭisañcikkhati – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti. So attānaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, attādhipateyyaṃ.

40. “මහණෙනි, මේ ආධිපතෙය්‍ය (අධිපති බව) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අත්තාධිපතෙය්‍යය, ලෝකාධිපතෙය්‍යය, ධම්මාධිපතෙය්‍යය යනුයි. මහණෙනි, අත්තාධිපතෙය්‍යය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ආරණ්‍යයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගොස් මෙසේ කල්පනා කරයි: ‘මම චීවරය පිණිස හෝ පිණ්ඩපාතය පිණිස හෝ සෙනාසනය පිණිස හෝ භවයෙන් භවයට ලැබෙන සම්පත් පිණිස හෝ ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වූවෙක් නොවෙමි. එහෙත් මම ජාතිය, ජරාව, මරණය, ශෝකය, පරිදේවය, දුක, දොම්නස හා උපායාසයෙන් (දැඩි වෙහෙසින්) වෙළී සිටින්නෙක් වෙමි. දුකට පත් වූවෙක්, දුකින් යටපත් වූවෙක් වෙමි. මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම කෙළවරක් දැකිය හැක්කේ නම් එය යහපති’ යනුවෙනි. ‘යම්බඳු වූ කාමයන් අත්හැර මම ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වූයේ නම්, නැවතත් එවැනි වූ හෝ ඊටත් වඩා පහත් වූ හෝ කාමයන් සොයන්නෙම් නම්, එය මට සුදුසු නොවේ’ යනුවෙන් ඔහු සලකයි. ඔහු මෙසේද සලකයි: ‘මගේ වීර්යය නොපසුබටව ඇරඹෙන්නේය, සිහිය මුළා නොවී පිහිටන්නේය, කය සන්සුන්ව දැවිලි රහිත වන්නේය, සිත සමාහිතව එකඟ වන්නේය’ යනුවෙනි. ඔහු තමාම අධිපති කොට ගෙන අකුසල් දුරු කරයි, කුසල් වඩයි, වරද සහිත දේ දුරු කරයි, වරද රහිත දේ වඩයි, තමා පිරිසිදුව පවත්වා ගනී. මහණෙනි, මෙය අත්තාධිපතෙය්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamañca, bhikkhave, lokādhipateyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto. Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti. Ahañceva kho pana evaṃ pabbajito samāno kāmavitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, byāpādavitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ, mahā kho panāyaṃ lokasannivāso. Mahantasmiṃ kho pana lokasannivāse santi samaṇabrāhmaṇā iddhimanto dibbacakkhukā paracittaviduno. Te dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti, cetasāpi cittaṃ pajānanti. Tepi maṃ evaṃ jāneyyuṃ – ‘passatha, bho, imaṃ kulaputtaṃ [Pg.147] saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī’ti. Devatāpi kho santi iddhimantiniyo dibbacakkhukā paracittaviduniyo. Tā dūratopi passanti, āsannāpi na dissanti, cetasāpi cittaṃ jānanti. Tāpi maṃ evaṃ jāneyyuṃ – ‘passatha, bho, imaṃ kulaputtaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī’ti. So iti paṭisañcikkhati – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti. So lokaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, lokādhipateyyaṃ.

“මහණෙනි, ලෝකාධිපතෙය්‍යය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ආරණ්‍යයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගොස් මෙසේ කල්පනා කරයි: ‘මම චීවරය පිණිස... (පෙ)... මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම කෙළවරක් දැකිය හැක්කේ නම් එය යහපති.’ ‘මම මෙසේ මහණ වී සිටියදී, කාම විතර්ක හෝ ව්‍යාපාද විතර්ක හෝ විහිංසා විතර්ක කල්පනා කරන්නෙම් නම් (එය නුසුදුසුය). සැබවින්ම මේ ලෝක සන්නිවාසය ඉතා විශාලය. මේ විශාල ලෝක සන්නිවාසයෙහි සෘද්ධිමත් වූ, දිව්‍ය චක්ෂු ඇති, පරසිත් හඳුනාගත හැකි ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටිති. ඔවුහු දුර සිට වුවද දකිති, සමීපයේ සිටියත් ඔවුන් පෙනෙන්නට නැත, ඔවුහු තමන්ගේ සිතින් අන්‍යන්ගේ සිත් දනිති. ඔවුහු මා ගැන මෙසේ දැනගනිති: ‘මේ කුලපුත්‍රයා දෙස බලන්න. මොහු ශ්‍රද්ධාවෙන් මහණ වී සිටියත්, පාපිෂ්ඨ වූ අකුසල් දහම්වලින් මිශ්‍රව වෙසෙන්නේය’ යනුවෙනි. සෘද්ධිමත් වූ, දිව්‍ය චක්ෂු ඇති, පරසිත් දන්නා දෙවියෝද සිටිති. ඔවුහුද දුර සිට දකිති, සමීපයේදී නොපෙනෙති, සිතින් සිත දනිති. ඔවුහුද මා ගැන මෙසේ දැනගනිති: ‘මේ කුලපුත්‍රයා දෙස බලන්න. මොහු ශ්‍රද්ධාවෙන් මහණ වී සිටියත්, පාපිෂ්ඨ අකුසල් දහම්වලින් මිශ්‍රව වෙසෙන්නේය’ යනුවෙනි.’ ඔහු මෙසේද සලකයි: ‘මගේ වීර්යය නොපසුබටව ඇරඹෙන්නේය, සිහිය මුළා නොවී පිහිටන්නේය, කය සන්සුන්ව දැවිලි රහිත වන්නේය, සිත සමාහිතව එකඟ වන්නේය’ යනුවෙනි. ඔහු ලෝකයම අධිපති කොට ගෙන අකුසල් දුරු කරයි, කුසල් වඩයි, වරද සහිත දේ දුරු කරයි, වරද රහිත දේ වඩයි, තමා පිරිසිදුව පවත්වා ගනී. මහණෙනි, මෙය ලෝකාධිපතෙය්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamañca, bhikkhave, dhammādhipateyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Na piṇḍapātahetu, na senāsanahetu, na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Api ca khomhi otiṇṇo jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto. Appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti. Svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Santi kho pana me sabrahmacārī jānaṃ passaṃ viharanti. Ahañceva kho pana evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito samāno kusīto vihareyyaṃ pamatto, na metaṃ assa patirūpa’nti. So iti paṭisañcikkhati – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ bhavissati asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti. So dhammaṃyeva adhipatiṃ karitvā akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dhammādhipateyyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi ādhipateyyānī’’ti.

“මහණෙනි, ධම්මාධිපතෙය්‍ය (ධර්මය අධිපති කරගැනීම) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් අරණ්‍යයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට හෝ ගොස් මෙසේ කල්පනා කරයි: ‘මම සිවුරු හේතුවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූවෙක් නොවෙමි. පිණ්ඩපාතය හේතුවෙන් හෝ සේනාසනය හේතුවෙන් හෝ භවයේ උසස් පහත් සැප සම්පත් ලබාගැනීමේ අරමුණින් හෝ මම පැවිදි වූවෙක් නොවෙමි. එහෙත් මම ජාතිය, ජරාව, මරණය, ශෝකය, පරිදේවය, දුක්ඛ, දොමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් බැස ගත්තෙමි, දුකට පැමිණියෙමි, දුකින් පීඩිත වූවෙමි. මේ මුළුමනින්ම වූ දුක්ඛස්කන්ධයේ කෙළවරක් දැකගත හැකිනම් (එය යහපති) යන අදහසින් යුතුව මම පැවිදි වූවෙමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය මේ ජීවිතයේදීම දැකගත හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේය, “ඇවිත් බලන්න” යැයි පැවසීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගැනීමට (හික්මීමට) සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් තුළම ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දත යුතුය. එම ධර්මය දන්නා වූ, දකින්නා වූ මාගේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාද වැඩ වෙසෙති. මෙසේ මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනයෙහි පැවිදි වූ මම, අලසව හා ප්‍රමාදව වාසය කරන්නෙම් නම් එය මට සුදුසු නොවේ.’ ඔහු මෙසේ කල්පනා කරයි: ‘මම නොසැලෙන වීර්යය ඇති කරගන්නෙමි, මුළා නොවූ සිහිය පිහිටුවා ගන්නෙමි, කාය පස්සද්ධිය (ශරීරයේ සංසිඳීම) ඇති කරගන්නෙමි, එකඟ වූ සමාහිත සිතක් ඇති කරගන්නෙමි.’ හෙතෙම ධර්මයම අධිපති කොට ගෙන අකුසල් දුරු කරයි, කුසල් වඩයි, වරද සහිත දේ දුරු කරයි, නිවැරදි දේ වඩයි, තමා පිරිසිදුව පවත්වා ගනියි. මහණෙනි, මෙය ධම්මාධිපතෙය්‍යය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි අධිපතෙය්‍ය ධර්ම තුනයි.”

‘‘Natthi loke raho nāma, pāpakammaṃ pakubbato;

Attā te purisa jānāti, saccaṃ vā yadi vā musā.

“ලෝකයෙහි පව් කරන්නාට රහසක් නම් නැත. එම්බා පුරුෂය, සත්‍යය හෝ වේවා අසත්‍යය හෝ වේවා ඔබ කළ දේ ඔබගේ ආත්මය (තමා) දන්නේය.”

‘‘Kalyāṇaṃ [Pg.148] vata bho sakkhi, attānaṃ atimaññasi;

Yo santaṃ attani pāpaṃ, attānaṃ parigūhasi.

“පින්වත, යහපත් වූ සාක්ෂිකරුවෙක් බඳු වූ තමාගේ ආත්මය ඔබ ඉක්මවා සිතන්නෙහිය. යමෙක් තමා තුළ ඇති පව තමාගෙන්ම සඟවන්නේද (ඔහු මුළාවෙකි).”

‘‘Passanti devā ca tathāgatā ca,Lokasmiṃ bālaṃ visamaṃ carantaṃ;

Tasmā hi attādhipateyyako ca,Lokādhipo ca nipako ca jhāyī.

“ලෝකයෙහි අසම්මත ලෙස හැසිරෙන අඥානයා දේවතාවෝද තථාගතයන් වහන්සේලාද දකිති. එබැවින් තමා අධිපති කරගත් (අත්තාධිපතෙය්‍ය), ලෝකය අධිපති කරගත් (ලෝකාධිප), නුවණැති, ධ්‍යාන වඩන මුනිවරයා සත්‍ය වූ වීර්යය ඇතිව හැසිරෙන්නේය.”

‘‘Dhammādhipo ca anudhammacārī,Na hīyati saccaparakkamo muni;

Pasayha māraṃ abhibhuyya antakaṃ,Yo ca phusī jātikkhayaṃ padhānavā;

So tādiso lokavidū sumedho,Sabbesu dhammesu atammayo munī’’ti. dasamaṃ;

“ධර්මය අධිපති කරගත් (ධම්මාධිප), ධර්මයට අනුකූලව හැසිරෙන මුනිවරයා නොපිරිහේ. සත්‍ය වූ වීර්යය ඇතිව, වීර්යවන්තව මාරයා මැඩපවත්වා, මරණය පරදවා, යම් මුනිවරයෙක් ජාතිය කෙළවර කළේ නම් (අර්හත් භාවය ලැබුවේ නම්), ලෝකය දන්නා වූ මනා ප්‍රඥාවන්ත වූ, සියලු ධර්මයන්හි තෘෂ්ණාවෙන් නොඇලුණු ඒ මුනිවරයා සැබවින්ම නොපිරිහෙන්නේය.” (දහවන සූත්‍රයයි).

Devadūtavaggo catuttho.

සිව්වන දේවදූත වර්ගය නිම විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය –

Brahma ānanda sāriputto, nidānaṃ hatthakena ca;

Dūtā duve ca rājāno, sukhumālādhipateyyena cāti.

බ්‍රහ්ම, ආනන්ද, සාරිපුත්ත, නිදාන, හත්ථක, දූත, රජවරුන් දෙදෙනා, සුකුමාල සහ අධිපතෙය්‍ය සූත්‍රය වශයෙනි.

5. Cūḷavaggo

5. පස්වන චූළ වර්ගය

1. Sammukhībhāvasuttaṃ

1. සම්මුඛීභාව සූත්‍රය

41. ‘‘Tiṇṇaṃ, bhikkhave, sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Saddhāya, bhikkhave, sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Deyyadhammassa, bhikkhave, sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Dakkhiṇeyyānaṃ, bhikkhave, sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavatī’’ti. Paṭhamaṃ.

41. “මහණෙනි, කරුණු තුනක් සම්මුඛ වීමෙන් (පැවතීමෙන්) ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයා බොහෝ පින් රැස් කරගනියි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාව සම්මුඛ වීමෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයා බොහෝ පින් රැස් කරයි. දාන වස්තුව (දෙය්‍යධර්ම) සම්මුඛ වීමෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයා බොහෝ පින් රැස් කරයි. දක්ෂිණෙය්‍ය පුද්ගලයන් (පිදිය යුත්තන්) සම්මුඛ වීමෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයා බොහෝ පින් රැස් කරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන සම්මුඛ වීමෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයා බොහෝ පින් රැස් කරගනියි.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Tiṭhānasuttaṃ

2. තිට්ඨාන සූත්‍රය

42. ‘‘Tīhi[Pg.149], bhikkhave, ṭhānehi saddho pasanno veditabbo. Katamehi tīhi? Sīlavantānaṃ dassanakāmo hoti, saddhammaṃ sotukāmo hoti, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato. Imehi kho, bhikkhave, tīhi ṭhānehi saddho pasanno veditabbo’’.

42. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් ශ්‍රද්ධාවන්ත ප්‍රසන්න පුද්ගලයා හඳුනාගත හැකිය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? සිල්වතුන් දැකීමට කැමති වෙයි, සද්ධර්මය ඇසීමට කැමති වෙයි, පහ වූ මසුරුමල ඇති සිතින් යුතුව ගිහිගෙයි වෙසෙයි; අත්හැරිය පරිත්‍යාග ඇතිව, දීමට සූදානම් අත් ඇතිව, අත්හැරීමෙහි ඇලුනෙක්ව, ඉල්ලීමට සුදුසු පුද්ගලයෙක්ව, දානය හා බෙදා දීමෙහි ඇලුනෙක්ව වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් ශ්‍රද්ධාවන්ත ප්‍රසන්න පුද්ගලයා හඳුනාගත හැකිය.”

‘‘Dassanakāmo sīlavataṃ, saddhammaṃ sotumicchati;

Vinaye maccheramalaṃ, sa ve saddhoti vuccatī’’ti. dutiyaṃ;

“සිල්වතුන් දැකීමට කැමති වූ, සද්ධර්මය ඇසීමට කැමති වූ, මසුරුමල දුරු කළ තැනැත්තා සැබවින්ම ‘ශ්‍රද්ධාවන්තයා’ යැයි කියනු ලැබේ.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Atthavasasuttaṃ

3. අත්ථවස සූත්‍රය

43. ‘‘Tayo, bhikkhave, atthavase sampassamānena alameva paresaṃ dhammaṃ desetuṃ. Katame tayo? Yo dhammaṃ deseti so atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Yo dhammaṃ suṇāti so atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Yo ceva dhammaṃ deseti yo ca dhammaṃ suṇāti ubho atthappaṭisaṃvedino ca honti dhammappaṭisaṃvedino ca. Ime kho, bhikkhave, tayo atthavase sampassamānena alameva paresaṃ dhammaṃ desetu’’nti. Tatiyaṃ.

43. “මහණෙනි, කරුණු තුනක් දකින්නා වූ තැනැත්තා අන් අයට ධර්මය දේශනා කිරීමට සුදුසු වෙයි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? යමෙක් ධර්මය දේශනා කරයිද, ඔහු අර්ථයද අවබෝධ කරගනියි, ධර්මයද අවබෝධ කරගනියි. යමෙක් ධර්මය අසයිද, ඔහු අර්ථයද අවබෝධ කරගනියි, ධර්මයද අවබෝධ කරගනියි. යමෙක් ධර්මය දේශනා කරයිද, යමෙක් ධර්මය අසයිද, ඔවුන් දෙදෙනාම අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගනිති. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන දකින්නා වූ තැනැත්තා අන් අයට ධර්මය දේශනා කිරීමට සැබවින්ම සුදුසුය.” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Kathāpavattisuttaṃ

4. කථාපවන්ති සූත්‍රය

44. ‘‘Tīhi, bhikkhave, ṭhānehi kathā pavattinī hoti. Katamehi tīhi? Yo dhammaṃ deseti so atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Yo dhammaṃ suṇāti so atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Yo ceva dhammaṃ deseti yo ca dhammaṃ suṇāti ubho atthappaṭisaṃvedino ca honti dhammappaṭisaṃvedino ca. Imehi kho, bhikkhave, tīhi ṭhānehi kathā pavattinī hotī’’ti. Catutthaṃ.

44. “මහණෙනි, කරුණු තුනක් නිසා ධර්ම කථාව පවතින්නේ (සාර්ථක වන්නේ) වෙයි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? යමෙක් ධර්මය දේශනා කරයිද, ඔහු අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගනියි. යමෙක් ධර්මය අසයිද, ඔහු අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගනියි. යමෙක් ධර්මය දේශනා කරයිද, යමෙක් ධර්මය අසයිද, ඔවුන් දෙදෙනාම අර්ථය හා ධර්මය අවබෝධ කරගනිති. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන නිසා ධර්ම කථාව පවතින්නේ වෙයි.” සිව්වන සූත්‍රයයි.

5. Paṇḍitasuttaṃ

5. පණ්ඩිත සූත්‍රය

45. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, paṇḍitapaññattāni sappurisapaññattāni. Katamāni tīṇi? Dānaṃ, bhikkhave, paṇḍitapaññattaṃ sappurisapaññattaṃ. Pabbajjā, bhikkhave[Pg.150], paṇḍitapaññattā sappurisapaññattā. Mātāpitūnaṃ, bhikkhave, upaṭṭhānaṃ paṇḍitapaññattaṃ sappurisapaññattaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi paṇḍitapaññattāni sappurisapaññattānī’’ti.

45. “මහණෙනි, පණ්ඩිතයන් විසින් පණවන ලද, සත්පුරුෂයන් විසින් පණවන ලද කරුණු තුනක් වෙයි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, දානය පණ්ඩිතයන් විසින් පණවන ලද්දකි, සත්පුරුෂයන් විසින් පණවන ලද්දකි. මහණෙනි, පැවිද්ද පණ්ඩිතයන් විසින් පණවන ලද්දකි, සත්පුරුෂයන් විසින් පණවන ලද්දකි. මහණෙනි, මව්පියන්ට උපස්ථාන කිරීම පණ්ඩිතයන් විසින් පණවන ලද්දකි, සත්පුරුෂයන් විසින් පණවන ලද්දකි. මහණෙනි, පණ්ඩිතයන් විසින් පණවන ලද, සත්පුරුෂයන් විසින් පණවන ලද කරුණු තුන මේවාය.”

‘‘Sabbhi dānaṃ upaññattaṃ, ahiṃsā saṃyamo damo;

Mātāpitu upaṭṭhānaṃ, santānaṃ brahmacārinaṃ.

“සත්පුරුෂයෝ දානය ද, අවිහිංසාව ද, සංයමය ද, ඉන්ද්‍රිය දමනය ද පණවන ලදහ. එසේම උතුම් බඹසර වසන ශාන්ත වූවන් හට සහ මව්පියන්ට උපස්ථාන කිරීම ද පණවන ලදහ.”

‘‘Sataṃ etāni ṭhānāni, yāni sevetha paṇḍito;

Ariyo dassanasampanno, sa lokaṃ bhajate siva’’nti. pañcamaṃ;

“පණ්ඩිත තැනැත්තා සත්පුරුෂයන්ගේ මේ කරුණු සේවනය කරන්නේය. දර්ශන සම්පන්න වූ ඒ ආර්ය තැනැත්තේ සැපවත් වූ දෙව්ලොවට පැමිණෙයි.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Sīlavantasuttaṃ

6. සීලවන්ත සූත්‍රය

46. ‘‘Yaṃ, bhikkhave, sīlavanto pabbajitā gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharanti. Tattha manussā tīhi ṭhānehi bahuṃ puññaṃ pasavanti. Katamehi tīhi? Kāyena, vācāya, manasā. Yaṃ, bhikkhave, sīlavanto pabbajitā gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharanti. Tattha manussā imehi tīhi ṭhānehi bahuṃ puññaṃ pasavantī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

46. “මහණෙනි, යම් කලක සිල්වත් පැවිද්දෝ ගමක හෝ නියම්ගමක හෝ ඇසුරු කරමින් වාසය කරද්ද, එහි මනුෂ්‍යයෝ කරුණු තුනකින් බොහෝ පින් රැස්කර ගනිති. ඒ කවර තුනකින්ද? කයෙන්, වචනයෙන් සහ සිතෙනි. මහණෙනි, යම් කලක සිල්වත් පැවිද්දෝ ගමක හෝ නියම්ගමක හෝ ඇසුරු කරමින් වාසය කරද්ද, එහි මනුෂ්‍යයෝ මේ කරුණු තුනෙන් බොහෝ පින් රැස්කර ගනිති.” සයවන සූත්‍රයයි.

7. Saṅkhatalakkhaṇasuttaṃ

7. සංඛතලක්ඛණ සූත්‍රය

47. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇāni. Katamāni tīṇi? Uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇānī’’ti. Sattamaṃ.

47. “මහණෙනි, සංඛත ධර්මයන්ගේ සංඛත ලක්ෂණ තුනක් වෙයි. ඒ කවර තුනක්ද? ඉපදීම (උප්පාදය) පෙනෙයි, විනාශ වීම (වය) පෙනෙයි, පවතින දෙයෙහි වෙනස් වීම (අන්‍යථාත්වය) පෙනෙයි. මහණෙනි, සංඛත ධර්මයන්ගේ සංඛත ලක්ෂණ මේ තුනයි.” සත්වන සූත්‍රයයි.

8. Asaṅkhatalakkhaṇasuttaṃ

8. අසංඛතලක්ඛණ සූත්‍රය

48. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, asaṅkhatassa asaṅkhatalakkhaṇāni. Katamāni tīṇi? Na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi asaṅkhatassa asaṅkhatalakkhaṇānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

48. “මහණෙනි, අසංඛත ධර්මයන්ගේ අසංඛත ලක්ෂණ තුනක් වෙයි. ඒ කවර තුනක්ද? ඉපදීමක් නොපෙනෙයි, විනාශ වීමක් නොපෙනෙයි, පවතින දෙයෙහි වෙනස් වීමක් නොපෙනෙයි. මහණෙනි, අසංඛත ධර්මයන්ගේ අසංඛත ලක්ෂණ මේ තුනයි.” අටවන සූත්‍රයයි.

9. Pabbatarājasuttaṃ

9. පබ්බතරාජ සූත්‍රය

49. ‘‘Himavantaṃ, bhikkhave, pabbatarājaṃ nissāya mahāsālā tīhi vaḍḍhīhi vaḍḍhanti. Katamāhi tīhi? Sākhāpattapalāsena vaḍḍhanti, tacapapaṭikāya vaḍḍhanti[Pg.151], pheggusārena vaḍḍhanti. Himavantaṃ, bhikkhave, pabbatarājaṃ nissāya mahāsālā imāhi tīhi vaḍḍhīhi vaḍḍhanti.

49. “මහණෙනි, පර්වත රාජ වූ හිමාලය ඇසුරු කොට මහා සල් ගස් කරුණු තුනකින් වැඩෙයි. ඒ කවර තුනකින්ද? අතු, පත් හා ළපල්ලෙන් වැඩෙයි, සිවියෙන් හා පොත්තෙන් වැඩෙයි, එළයෙන් හා හරයෙන් වැඩෙයි. මහණෙනි, හිමාලය පර්වත රාජයා ඇසුරු කොට මහා සල් ගස් මේ කරුණු තුනෙන් වැඩෙයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, saddhaṃ kulapatiṃ nissāya anto jano tīhi vaḍḍhīhi vaḍḍhati. Katamāhi tīhi? Saddhāya vaḍḍhati, sīlena vaḍḍhati, paññāya vaḍḍhati. Saddhaṃ, bhikkhave, kulapatiṃ nissāya anto jano imāhi tīhi vaḍḍhīhi vaḍḍhatī’’ti.

“මහණෙනි, එලෙසම ශ්‍රද්ධාවන්ත පවුල් ප්‍රධානියෙකු ඇසුරු කොට ඒ පවුලේ පිරිස කරුණු තුනකින් වැඩෙති. ඒ කවර තුනකින්ද? ශ්‍රද්ධාවෙන් වැඩෙති, සීලයෙන් වැඩෙති, ප්‍රඥාවෙන් වැඩෙති. මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවන්ත පවුල් ප්‍රධානියෙකු ඇසුරු කොට පවුලේ පිරිස මේ කරුණු තුනෙන් වැඩෙති.”

‘‘Yathāpi pabbato selo, araññasmiṃ brahāvane;

Taṃ rukkhā upanissāya, vaḍḍhante te vanappatī.

“මහ වනයෙහි පිහිටි මහත් වූ ගල් පර්වතයක් ඇසුරු කොට, එහි වෘක්ෂයෝ යම් සේ වැඩෙත්ද, ඒ වෘක්ෂයෝ වනස්පතීහු බවට පත්වෙත්.”

‘‘Tatheva sīlasampannaṃ, saddhaṃ kulapatiṃ idha;

Upanissāya vaḍḍhanti, puttadārā ca bandhavā;

Amaccā ñātisaṅghā ca, ye cassa anujīvino.

“එලෙසම, මේ ලෝකයෙහි සිල්වත් වූ ශ්‍රද්ධාවන්ත වූ පවුල් ප්‍රධානියෙකු ඇසුරු කොට අඹුදරුවෝ ද, නෑ මිතුරෝ ද, අමාත්‍යයෝ ද, නෑ පිරිස ද, ඔහු ඇසුරු කොට ජීවත් වන්නෝ ද වැඩෙති.”

‘‘Tyāssa sīlavato sīlaṃ, cāgaṃ sucaritāni ca;

Passamānānukubbanti, attamatthaṃ vicakkhaṇā.

“තම යහපත දකින නුවණැත්තෝ, ඒ සිල්වතාගේ සීලය ද, ත්‍යාගශීලී බව ද, සුචරිතය ද දැක ඒවා අනුගමනය කරති.”

‘‘Idha dhammaṃ caritvāna, maggaṃ sugatigāminaṃ;

Nandino devalokasmiṃ, modanti kāmakāmino’’ti. navamaṃ;

“මෙහිදී සුගතිගාමී වූ මාර්ගය වන සද්ධර්මයෙහි හැසිරී, දෙව්ලොව උපත ලබා ඉෂ්ට කාම සම්පත් ලබමින් සතුටු වෙති.” නවවන සූත්‍රයයි.

10. Ātappakaraṇīyasuttaṃ

10. ආතප්පකරණීය සූත්‍රය

50. ‘‘Tīhi, bhikkhave, ṭhānehi ātappaṃ karaṇīyaṃ. Katamehi tīhi? Anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya ātappaṃ karaṇīyaṃ, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya ātappaṃ karaṇīyaṃ, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsanāya ātappaṃ karaṇīyaṃ. Imehi tīhi, bhikkhave, ṭhānehi ātappaṃ karaṇīyaṃ.

50. “මහණෙනි, කරුණු තුනකදී කෙලෙස් තවන වීරිය (ආතප්පය) කළ යුතුය. ඒ කවර තුනකදීද? නූපන් පාපී අකුසල ධර්මයන් නූපදවීම සඳහා වීරිය කළ යුතුය. නූපන් කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම සඳහා වීරිය කළ යුතුය. උපන් ශාරීරික වූ, දුක් සහගත වූ, තියුණු වූ, කර්කශ වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ, ජීවිතය නැති කරන සුලු වේදනාවන් ඉවසීම සඳහා වීරිය කළ යුතුය. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනේදී කෙලෙස් තවන වීරිය කළ යුතුය.”

‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya ātappaṃ karoti, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya ātappaṃ karoti, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsanāya ātappaṃ [Pg.152] karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu ātāpī nipako sato sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, යම් කලක මහණෙක් නූපන් පාපී අකුසල ධර්මයන් නූපදවීම පිණිසත්, නූපන් කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිසත්, උපන් ශාරීරික දුක් වේදනාවන් ඉවසීම පිණිසත් වීරිය කෙරෙයි ද, මහණෙනි, එකල්හි ඒ මහණා කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, මනා නුවණ ඇති, සිහි ඇති, මනා කොට දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පිළිපන් මහණෙකැයි කියනු ලැබේ.” දසවන සූත්‍රයයි.

11. Mahācorasuttaṃ

11. මහාචෝර සූත්‍රය

51. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato mahācoro sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, mahācoro visamanissito ca hoti, gahananissito ca hoti, balavanissito ca hoti. Kathañca, bhikkhave, mahācoro visamanissito hoti? Idha, bhikkhave, mahācoro nadīviduggaṃ vā nissito hoti pabbatavisamaṃ vā. Evaṃ kho, bhikkhave, mahācoro visamanissito hoti.

51. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත මහා සොරා සන්ධි කපයි, කොල්ලකයි, තනි ගෙවල් පැහැර ගනියි, මංපහරයි. ඒ කවර තුනකින්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි මහා සොරා විෂම ස්ථාන ඇසුරු කරන්නෙකු වෙයි, ගහණ (ළැහැබ්) ඇසුරු කරන්නෙකු වෙයි, බලවතුන් ඇසුරු කරන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මහා සොරා විෂම ස්ථාන ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි මහා සොරා එතර වීමට අපහසු ගංගා හෝ විෂම වූ පර්වත හෝ ඇසුරු කරයි. මහණෙනි, මෙසේ මහා සොරා විෂම ස්ථාන ඇසුරු කරයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, mahācoro gahananissito hoti? Idha, bhikkhave, mahācoro tiṇagahanaṃ vā nissito hoti, rukkhagahanaṃ vā rodhaṃ vā mahāvanasaṇḍaṃ vā. Evaṃ kho, bhikkhave, mahācoro gahananissito hoti.

‘‘මහණෙනි, මහා සොරෙකු ලැහැබක් ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොව මහා සොරෙකු තණ ලැහැබක් හෝ ගස් ලැහැබක් හෝ ළඳු කැලෑවක් හෝ මහා වනයක් හෝ ඇසුරු කරයි. මහණෙනි, මහා සොරෙකු ලැහැබක් ඇසුරු කරන්නේ මෙලෙසිනි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, mahācoro balavanissito hoti? Idha, bhikkhave, mahācoro rājānaṃ vā rājamahāmattānaṃ vā nissito hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘sace maṃ koci kiñci vakkhati, ime me rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇissantī’ti. Sace naṃ koci kiñci āha, tyāssa rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇanti. Evaṃ kho, bhikkhave, mahācoro balavanissito hoti. Ime kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato mahācoro sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati.

‘‘මහණෙනි, මහා සොරෙකු බලවතුන් ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොව මහා සොරෙකු රජුන් හෝ රජ මහා ඇමතියන් හෝ ඇසුරු කරයි. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වෙයි: ‘ඉදින් කිසිවෙකු මට යම් චෝදනාවක් කළහොත්, මේ රජවරු හෝ රජ මහා ඇමතියෝ කරුණු වසන් කොට මා වෙනුවෙන් පෙනී සිට අර්ථය පවසන්නාහ’ යනුවෙනි. ඉදින් කිසිවෙකු ඔහුට කිසියම් චෝදනාවක් කළහොත්, ඒ රජවරු හෝ රජ මහා ඇමතියෝ කරුණු වසන් කොට ඔහු වෙනුවෙන් පෙනී සිටිති. මහණෙනි, මහා සොරෙකු බලවතුන් ඇසුරු කරන්නේ මෙලෙසිනි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ මහා සොරා නිවෙස් බිඳියි, මංකොල්ලකයි, තනි නිවසක් වටකර කොල්ලකයි, මංපහරන්නෙකු ලෙස මඟ රැක සිටියි.

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato pāpabhikkhu khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu visamanissito ca hoti gahananissito ca balavanissito ca.

‘‘මහණෙනි, එමෙන්ම අංග තුනකින් යුක්ත වූ පාපී භික්ෂුව, (තම ගුණ) නසාගත්, පලුදු වූ ආත්මයක් ඇතිව තමා පරිහරණය කරයි. ඔහු දොස් සහිත පුද්ගලයෙක් වෙයි. නුවණැත්තන්ගේ ගැරහුමට ද ලක්වෙයි. බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරයි. ඒ අංග තුන කවරේද? මහණෙනි, මෙහි පාපී භික්ෂුව විෂම දේ ඇසුරු කරන්නෙක් වෙයි, ලැහැබ් ඇසුරු කරන්නෙක් වෙයි, බලවතුන් ඇසුරු කරන්නෙක් වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu visamanissito hoti? Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu visamena kāyakammena samannāgato hoti, visamena vacīkammena [Pg.153] samannāgato hoti, visamena manokammena samannāgato hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu visamanissito hoti.

‘‘මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව විෂම දේ ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි පාපී භික්ෂුව විෂම වූ කාය කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි, විෂම වූ වාග් කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි, විෂම වූ මනෝ කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව විෂම දේ ඇසුරු කරන්නේ මෙලෙසිනි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu gahananissito hoti? Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu micchādiṭṭhiko hoti, antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu gahananissito hoti.

‘‘මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව ලැහැබ් ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි පාපී භික්ෂුව මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, අන්තග්‍රාහික දෘෂ්ටියෙන් (එනම් ශාස්වත උච්ඡේද ආදී අන්තවල රැඳුණු දෘෂ්ටියෙන්) යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව ලැහැබ් ඇසුරු කරන්නේ මෙලෙසිනි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, pāpabhikkhu balavanissito hoti? Idha, bhikkhave, pāpabhikkhu rājānaṃ vā rājamahāmattānaṃ vā nissito hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘sace maṃ koci kiñci vakkhati, ime me rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇissantī’ti. Sace naṃ koci kiñci āha, tyāssa rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇanti. Evaṃ kho, bhikkhave, pāpabhikkhu balavanissito hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato pāpabhikkhu khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavatī’’ti. Ekādasamaṃ.

‘‘මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව බලවතුන් ඇසුරු කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි පාපී භික්ෂුව රජුන් හෝ රජ මහා ඇමතියන් හෝ ඇසුරු කරයි. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වෙයි: ‘ඉදින් කිසිවෙකු මට යම් චෝදනාවක් කළහොත්, මේ රජවරු හෝ රජ මහා ඇමතියෝ කරුණු වසන් කොට මා වෙනුවෙන් පෙනී සිටිමින් අර්ථය පවසන්නාහ’ යනුවෙනි. ඉදින් කිසිවෙකු ඔහුට කිසියම් චෝදනාවක් කළහොත්, ඒ රජවරු හෝ රජ මහා ඇමතියෝ කරුණු වසන් කොට ඔහු වෙනුවෙන් පෙනී සිටිති. මහණෙනි, පාපී භික්ෂුව බලවතුන් ඇසුරු කරන්නේ මෙලෙසිනි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ පාපී භික්ෂුව, තම ගුණ නසාගත් පලුදු වූ ආත්මයක් ඇතිව වාසය කරයි, දොස් සහිත වෙයි, නුවණැත්තන්ගේ ගැරහුමට ලක්වෙයි, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරගනියි.’’ එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.

Cūḷavaggo pañcamo.

පස්වන චූළ වර්ගය නිමාවට පත් විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

Sammukhī ṭhānatthavasaṃ, pavatti paṇḍita sīlavaṃ;

Saṅkhataṃ pabbatātappaṃ, mahācorenekādasāti.

සම්මුඛී සූත්‍රය, ඨාන සූත්‍රය, පවත්ති සූත්‍රය, පරේසං සූත්‍රය, පණ්ඩිත සූත්‍රය, සීලවන්ත සූත්‍රය, සංඛත සූත්‍රය, පබ්බත සූත්‍රය, ආතප්ප සූත්‍රය සහ මහාචෝර සූත්‍රය යන සූත්‍ර එකොළසකි.

Paṭhamo paṇṇāsako samatto.

පළමු පණ්ණාසකය නිමාවට පත් විය.

2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ

2. දෙවන පණ්ණාසකය

(6) 1. Brāhmaṇavaggo

(6) 1. බ්‍රාහ්මණ වර්ගය

1. Paṭhamadvebrāhmaṇasuttaṃ

1. පළමු ද්වේ බ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය

52. Atha [Pg.154] kho dve brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te brāhmaṇā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā; te camhā akatakalyāṇā akatakusalā akatabhīruttāṇā. Ovadatu no bhavaṃ gotamo, anusāsatu no bhavaṃ gotamo yaṃ amhākaṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

52. එක් කලෙක වයසින් මුහුකුරා ගිය, මහලු වූ, වයෝවෘද්ධ වූ, ජීවිතයේ අවසාන අවධියට පැමිණි, උපතින් අවුරුදු එකසිය විස්සක් වයසැති බමුණන් දෙදෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදුණහ. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු පිළිසඳර කතාව අවසන් කොට ඔවුහු එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ බමුණෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ: ‘‘භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, අපි වයසින් මුහුකුරා ගිය, මහලු වූ, ජීවිතයේ අවසාන අවධියට පැමිණි, උපතින් අවුරුදු එකසිය විස්සක් වයසැති බමුණෝ වෙමු. එහෙත් අප විසින් යහපත් දේ නොකරන ලදී, කුසල් නොකරන ලදී, බියෙන් රැකවරණය ලබා දෙන පිනක් නොකරන ලදී. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, අපට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතින අයුරින් අපට අවවාද කළ මැනව, අපට අනුශාසනා කළ මැනව.’’

‘‘Taggha tumhe, brāhmaṇā, jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā; te cattha akatakalyāṇā akatakusalā akatabhīruttāṇā. Upanīyati kho ayaṃ, brāhmaṇā, loko jarāya byādhinā maraṇena. Evaṃ upanīyamāne kho, brāhmaṇā, loke jarāya byādhinā maraṇena, yo idha kāyena saṃyamo vācāya saṃyamo manasā saṃyamo, taṃ tassa petassa tāṇañca leṇañca dīpañca saraṇañca parāyaṇañcā’’ti.

‘‘බමුණනි, සැබවින්ම ඔබලා වයසින් මුහුකුරා ගිය, මහලු වූ, වයෝවෘද්ධ වූ, ජීවිතයේ අවසාන අවධියට පැමිණි, උපතින් අවුරුදු එකසිය විස්සක් වයසැති අය වෙති; එසේම ඔබලා විසින් යහපත් දේ නොකරන ලදී, කුසල් නොකරන ලදී, බියෙන් රැකවරණය සලසන පිනක් නොකරන ලදී. බමුණනි, මේ ලෝකය ජරාවෙන්, ව්‍යාධියෙන් හා මරණයෙන් ක්ෂය වෙමින් ඉදිරියට ගෙන යනු ලබයි. බමුණනි, මෙසේ ලෝකය ජරාවෙන්, ව්‍යාධියෙන් හා මරණයෙන් ගෙන යනු ලබද්දී, මෙලොව යම් කයකින් සංවර වීමක්, වචනයෙන් සංවර වීමක් හා මනසින් සංවර වීමක් ඇද්ද, එය පරලොව ගිය පුද්ගලයාට ආරක්ෂාවක් ද, ලෙනක් ද, ද්වීපයක් ද, සරණක් ද, උතුම් පිළිසරණක් ද වන්නේය.’’

‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahāni.

‘‘ජීවිතය (මරණය කරා) ගෙන යනු ලබයි, ආයුෂය අල්පය, ජරාවට පත් වූ තැනැත්තාට වෙනත් රැකවරණයක් නැත. මරණයෙහි පවත්නා මේ බිය දකිමින්, සැපය ගෙන දෙන පින් කළ යුතුය.

‘‘Yodha kāyena saṃyamo, vācāya uda cetasā;

Taṃ tassa petassa sukhāya hoti,Yaṃ jīvamāno pakaroti puñña’’nti. paṭhamaṃ;

යමෙකු මෙලොව කයින් සංවර වෙයිද, වචනයෙන් හා මනසින් සංවර වෙයිද, ජීවත්ව සිටියදී ඔහු කරන ඒ පින පරලොව ගිය පසු ඔහුට සැප පිණිස පවතින්නේය.’’ පළමු සූත්‍රයයි.

2. Dutiyadvebrāhmaṇasuttaṃ

2. දෙවන ද්වේ බ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය

53. Atha [Pg.155] kho dve brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te brāhmaṇā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā; te camhā akatakalyāṇā akatakusalā akatabhīruttāṇā. Ovadatu no bhavaṃ gotamo, anusāsatu no bhavaṃ gotamo yaṃ amhākaṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

53. එකල්හි උපතින් වසර එකසිය විස්සක් පමණ ආයුෂ ඇති, ජරාවට පත් වූ, වෘද්ධ වූ, මහලු වූ, දීර්ඝ කාලයක් ජීවිතය ගත කොට අවසන් අවධියට පැමිණි බ්‍රාහ්මණයෝ දෙදෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. එසේ පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එක් පසෙක වාඩි වූහ. එක් පසෙක වාඩි වූ ඒ බ්‍රාහ්මණයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අපි උපතින් වසර එකසිය විස්සක් පමණ වයසැති, ජරාවට පත් වූ, වෘද්ධ වූ, මහලු වූ, දීර්ඝ කාලයක් ජීවත් වී අවසන් අවධියට පැමිණි බ්‍රාහ්මණයෝ වෙමු. එසේ වුවත් අප විසින් කිසිදු යහපත් ක්‍රියාවක්, කුසලයක් හෝ මරණයෙන් පසු රැකවරණයක් වන කිසිවක් සිදු කර නොමැත. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අපට බොහෝ කල් හිතසුව පිණිස අවවාද කරන සේක්වා, අනුශාසනා කරන සේක්වා!"

‘‘Taggha tumhe, brāhmaṇā, jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā; te cattha akatakalyāṇā akatakusalā akatabhīruttāṇā. Āditto kho ayaṃ, brāhmaṇā, loko jarāya byādhinā maraṇena. Evaṃ āditte kho, brāhmaṇā, loke jarāya byādhinā maraṇena, yo idha kāyena saṃyamo vācāya saṃyamo manasā saṃyamo, taṃ tassa petassa tāṇañca leṇañca dīpañca saraṇañca parāyaṇañcā’’ti.

"බ්‍රාහ්මණයෙනි, සැබැවින්ම ඔබලා උපතින් වසර එකසිය විස්සක් වයසැති, ජරාවට පත් වූ, වෘද්ධ වූ, මහලු වූ, ජීවිතයේ අවසාන අවධියට පැමිණි අය වෙති. එහෙත් ඔබලා විසින් කිසිදු යහපත් ක්‍රියාවක්, කුසලයක් හෝ රැකවරණයක් වන පින්කමක් කර නොමැත. බ්‍රාහ්මණයෙනි, සැබවින්ම මේ ලෝකය ජරාවෙන්, ව්‍යාධියෙන් හා මරණයෙන් ගිනි ගෙන ඇත. බ්‍රාහ්මණයෙනි, මෙලෙස ලෝකය ජරාවෙන්, ව්‍යාධියෙන් හා මරණයෙන් ගිනි ගෙන ඇති කල්හි, යමෙකු මෙලොවදී කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් සංවර වේ ද, එය පරලොව යන ඔහුට රැකවරණයක්, පිළිසරණක්, ආරක්ෂිත දූපතක්, සරණක් හා අවසාන පිහිටක් වන්නේය."

‘‘Ādittasmiṃ agārasmiṃ, yaṃ nīharati bhājanaṃ;

Taṃ tassa hoti atthāya, no ca yaṃ tattha ḍayhati.

"ගෙයක් ගිනි ගන්නා කල්හි, එයින් යම් භාජනයක් හෝ දෑ පිටතට ගනු ලබන්නේ ද, එය එම හිමිකරුගේ ප්‍රයෝජනය පිණිස පවතී. එහි ඇතුළත දැවී යන දෑ ඔහුට ප්‍රයෝජනවත් නොවේ."

‘‘Evaṃ āditto kho loko, jarāya maraṇena ca;

Nīharetheva dānena, dinnaṃ hoti sunīhataṃ.

"එලෙසම මේ ලෝකය ද ජරාවෙන් හා මරණයෙන් ගිනි ගෙන ඇත. එබැවින් දානය නමැති පුණ්‍ය ක්‍රියාවෙන් (තම සම්පත්) පිටතට රැගෙන යා යුතුය. එලෙස දෙන ලද දානය මැනවින් පිටතට ගෙන ගිය (ආරක්ෂිත කරගත්) දෙයක් වන්නේය."

‘‘Yodha kāyena saṃyamo, vācāya uda cetasā;

Taṃ tassa petassa sukhāya hoti,Yaṃ jīvamāno pakaroti puñña’’nti. dutiyaṃ;

"මෙලොව යම් කෙනෙකු කයින්, වචනයෙන් හෝ සිතින් සංවරයක් ඇති කර ගන්නේ ද, ජීවත්ව සිටින කාලය තුළ ඔහු යම් පිනක් සිදු කරන්නේ ද, එය පරලොව ගිය තැනැත්තාගේ සැපය පිණිසම හේතු වන්නේය."

3. Aññatarabrāhmaṇasuttaṃ

3. අඤ්ඤතර බ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය

54. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi…pe… ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo [Pg.156] bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammo’ti, bho gotama, vuccati. Kittāvatā nu kho, bho gotama, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti?

54. එකල්හි එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචී පිළිසඳරෙහි යෙදී එක් පසෙක වාඩි විය. එක් පසෙක වාඩි වූ ඒ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, 'සන්දිට්ඨික ධර්මය, සන්දිට්ඨික ධර්මය' යනුවෙන් පවසනු ලැබේ. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ධර්මය සන්දිට්ඨික (මෙලොවදීම දැකිය හැකි), අකාලික (කල් නොයවා විපාක දෙන), ඒහිපස්සික (එන්න බලන්න යැයි කීමට සුදුසු), ඕපනයික (තමන් වෙත පමුණුවා ගත යුතු) සහ විඥයන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම දත යුතු වන්නේ කෙතරම් දුරට ද?"

‘‘Ratto kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. (Ratto kho…pe… kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. Rāge pahīnā neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati. Ratto kho…pe… attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti. Rāge pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti.) Evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe….

"බ්‍රාහ්මණය, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මැඩුණු, රාගයෙන් වසඟ වූ සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, අනුන්ගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, දෙපාර්ශ්වයේම පීඩාව පිණිස ද සිතයි; මානසික දුක හා දොම්නස විඳියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේ හෝ අනුන්ගේ හෝ දෙපාර්ශ්වයේම හෝ පීඩාව පිණිස නොසිතයි; මානසික දුක හෝ දොම්නස නොවිඳියි. රාගයෙන් ඇලුණු තැනැත්තා කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදෙයි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට කයින්, වචනයෙන් හෝ සිතින් දුශ්චරිතයෙහි නොයෙදෙයි. රාගයෙන් ඇලුණු තැනැත්තා තමාගේත්, අනුන්ගේත්, දෙපාර්ශ්වයේම යහපතත් යථා පරිදි තේරුම් නොගනියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේත්, අනුන්ගේත්, දෙපාර්ශ්වයේම යහපතත් යථා පරිදි තේරුම් ගනියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස ද ධර්මය සන්දිට්ඨික වන්නේය."

‘‘Duṭṭho kho, brāhmaṇa, dosena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Dose pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe….

"බ්‍රාහ්මණය, ද්වේෂයෙන් දූෂිත වූ, ද්වේෂයෙන් මැඩුණු, ද්වේෂයෙන් වසඟ වූ සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාගේ පීඩාව පිණිස ද, අනුන්ගේ පීඩාව පිණිස ද, දෙපාර්ශ්වයේම පීඩාව පිණිස ද සිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් විඳියි. ද්වේෂය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේ, අනුන්ගේ හෝ දෙපාර්ශ්වයේම පීඩාව පිණිස නොසිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් නොවිඳියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස ද ධර්මය සන්දිට්ඨික වන්නේය."

‘‘Mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Mohe pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti[Pg.157]. Evaṃ kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti.

"බ්‍රාහ්මණය, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මැඩුණු, මෝහයෙන් වසඟ වූ සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාගේ, අනුන්ගේ හෝ දෙපාර්ශ්වයේම පීඩාව පිණිස සිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් විඳියි. මෝහය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේ හෝ අනුන්ගේ පීඩාව පිණිස නොසිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් නොවිඳියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස ධර්මය සන්දිට්ඨික වන අතර, අකාලික, ඒහිපස්සික, ඕපනයික හා විඥයන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම දත යුතු ද වන්නේය."

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Tatiyaṃ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරයි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරයි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කරන්නාක් මෙන් හෝ, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කරන්නාක් මෙන් හෝ, මංමුළා වූවෙකුට මඟ කියා දෙන්නාක් මෙන් හෝ, ‘ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වා’ යි අඳුරේ තෙල් පහනක් දල්වා දරන්නාක් මෙන් හෝ, භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය දේශනා කරන ලදී. මම ඒ භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමි. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා.” තෙවැන්නයි.

4. Paribbājakasuttaṃ

4. පරිබ්බජක සූත්‍රය

55. Atha kho aññataro brāhmaṇaparibbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā…pe… ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇaparibbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammo’ti, bho gotama, vuccati. Kittāvatā nu kho, bho gotama, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti?

55. ඉන්පසු එක්තරා බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ... එකත්පසක හිඳගත් ඒ බ්‍රාහ්මණ පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ‘සන්දිට්ඨික ධර්මය, සන්දිට්ඨික ධර්මය’ යැයි කියනු ලැබේ. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ධර්මය මෙලොවදීම දැකිය හැකි (සන්දිට්ඨික), කල් නොයවා විපාක දෙන (අකාලික), ‘එන්න බලන්න’ යැයි කීමට සුදුසු (ඒහිපස්සික), තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු (ඕපනයික), නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් තුළින්ම අවබෝධ කළ යුතු (පච්චත්තං වේදිතබ්බෝ විඤ්ඤූහි) වන්නේ කොපමණකින්ද?”

‘‘Ratto kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti.

“බ්‍රාහ්මණය, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මඩනා ලද, රාගයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා තමාට පීඩා පිණිසත් සිතයි, අන් අයට පීඩා පිණිසත් සිතයි, දෙපාර්ශවයටම පීඩා පිණිසත් සිතයි. එමෙන්ම මානසික දුක හා දොම්නස විඳියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාට පීඩා පිණිස නොසිතයි, අන් අයට පීඩා පිණිස නොසිතයි, දෙපාර්ශවයටම පීඩා පිණිස නොසිතයි. එමෙන්ම මානසික දුක හා දොම්නස නොවිඳියි.”

‘‘Ratto kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. Rāge pahīne neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati.

“බ්‍රාහ්මණය, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මඩනා ලද, රාගයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා කයින් දුසිරිත් කරයි, වචනයෙන් දුසිරිත් කරයි, සිතින් දුසිරිත් කරයි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට කයින් දුසිරිත් නොකරයි, වචනයෙන් දුසිරිත් නොකරයි, සිතින් දුසිරිත් නොකරයි.”

‘‘Ratto kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti. Rāge pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti[Pg.158], paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti. Evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe….

“බ්‍රාහ්මණය, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මඩනා ලද, රාගයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා තමාගේ යහපත ද ඇති සැටියෙන් (තත්ත්වාකාරයෙන්) තේරුම් නොගනියි, අන් අනුන්ගේ යහපත ද... දෙපාර්ශවයේම යහපත ද ඇති සැටියෙන් තේරුම් නොගනියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේ යහපත ද ඇති සැටියෙන් තේරුම් ගනියි, අන් අනුන්ගේ යහපත ද... දෙපාර්ශවයේම යහපත ද ඇති සැටියෙන් තේරුම් ගනියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ ද ධර්මය සන්දිට්ඨික (මෙලොවදීම දැකිය හැකි) වෙයි... පෙල... ”

‘‘Duṭṭho kho, brāhmaṇa, dosena…pe… mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Mohe pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti.

“බ්‍රාහ්මණය, ද්වේෂයෙන් දූෂිත වූ තැනැත්තා ද... පෙල... බ්‍රාහ්මණය, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා තමාට පීඩා පිණිසත් සිතයි, අන් අයට පීඩා පිණිසත් සිතයි, දෙපාර්ශවයටම පීඩා පිණිසත් සිතයි. එමෙන්ම මානසික දුක හා දොම්නස විඳියි. මෝහය ප්‍රහීණ වූ විට තමාට පීඩා පිණිස නොසිතයි, අන් අයට පීඩා පිණිස නොසිතයි, දෙපාර්ශවයටම පීඩා පිණිස නොසිතයි. එමෙන්ම මානසික දුක හා දොම්නස නොවිඳියි.”

‘‘Mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto, kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. Mohe pahīne neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati.

“බ්‍රාහ්මණය, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා කයින් දුසිරිත් කරයි, වචනයෙන් දුසිරිත් කරයි, සිතින් දුසිරිත් කරයි. මෝහය ප්‍රහීණ වූ විට කයින් දුසිරිත් නොකරයි, වචනයෙන් දුසිරිත් නොකරයි, සිතින් දුසිරිත් නොකරයි.”

‘‘Mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti. Mohe pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහයෙන් යටපත් වූ සිතක් ඇති තැනැත්තා තමාගේ යහපත ද තත්ත්වාකාරයෙන් තේරුම් නොගනියි, අනුන්ගේ යහපත ද... දෙපාර්ශවයේම යහපත ද තත්ත්වාකාරයෙන් තේරුම් නොගනියි. මෝහය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේ යහපත ද තත්ත්වාකාරයෙන් තේරුම් ගනියි, අනුන්ගේ යහපත ද... දෙපාර්ශවයේම යහපත ද තත්ත්වාකාරයෙන් තේරුම් ගනියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ ධර්මය සන්දිට්ඨික වෙයි, අකාලික වෙයි, ඒහිපස්සික වෙයි, ඕපනයික වෙයි, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් තුළින්ම අවබෝධ කළ යුතු වෙයි.”

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Catutthaṃ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරයි... පෙල... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා.” හතරවැන්නයි.

5. Nibbutasuttaṃ

5. නිබ්බුත සූත්‍රය

56. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ sandiṭṭhikaṃ nibbāna’nti, bho gotama, vuccati. Kittāvatā nu kho, bho gotama, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ hoti akālikaṃ ehipassikaṃ opaneyyikaṃ paccattaṃ veditabbaṃ viññūhī’’ti?

56. ඉන්පසු ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදන කොට එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හිඳගත් ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ‘සන්දිට්ඨික නිවන, සන්දිට්ඨික නිවන’ යැයි කියනු ලැබේ. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, නිවන මෙලොවදීම දැකිය හැකි (සන්දිට්ඨික), කල් නොයවා විපාක දෙන (අකාලික), ‘එන්න බලන්න’ යැයි කීමට සුදුසු (ඒහිපස්සික), තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු (ඕපනයික), නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් තුළින්ම අවබෝධ කළ යුතු වන්නේ කොපමණකින්ද?”

‘‘Ratto [Pg.159] kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ hoti.

“බ්‍රාහ්මණය, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මැඬුණු, ඒ පිළිබඳව ම දැඩි ලෙස ගිජු වූ සිත් ඇති තැනැත්තා තමාගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, අන්‍යන්ගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, දෙපාර්ශවයේ ම පීඩාව පිණිස ද සිතයි; එමෙන් ම මානසික දුක් දොම්නස් අත්විඳියි. රාගය ප්‍රහීණ කළ කල්හි තමාගේ පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි, අන්‍යන්ගේ පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි, දෙපාර්ශවයේ ම පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි; එමෙන් ම මානසික දුක් දොම්නස් අත් නොවිඳියි. බ්‍රාහ්මණය, නිවන ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන් (තමාට ම) දැකිය හැක්කේ මේ අයුරිනි.”

‘‘Duṭṭho kho, brāhmaṇa…pe… mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Mohe pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ hoti.

“බ්‍රාහ්මණය, ද්වේෂයෙන් දූෂිත වූ... බ්‍රාහ්මණය, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මැඬුණු, ඒ පිළිබඳව ම දැඩි ලෙස ගිජු වූ සිත් ඇති තැනැත්තා තමාගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, අන්‍යන්ගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, දෙපාර්ශවයේ ම පීඩාව පිණිස ද සිතයි; එමෙන් ම මානසික දුක් දොම්නස් අත්විඳියි. මෝහය ප්‍රහීණ කළ කල්හි තමාගේ පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි, අන්‍යන්ගේ පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි, දෙපාර්ශවයේ ම පීඩාව පිණිස ද නොසිතයි; එමෙන් ම මානසික දුක් දොම්නස් අත් නොවිඳියි. බ්‍රාහ්මණය, නිවන ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන් (තමාට ම) දැකිය හැක්කේ මේ අයුරින් ද වේ.”

‘‘Yato kho ayaṃ, brāhmaṇa, anavasesaṃ rāgakkhayaṃ paṭisaṃvedeti, anavasesaṃ dosakkhayaṃ paṭisaṃvedeti, anavasesaṃ mohakkhayaṃ paṭisaṃvedeti; evaṃ kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ hoti akālikaṃ ehipassikaṃ opaneyyikaṃ paccattaṃ veditabbaṃ viññūhī’’ti. ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Pañcamaṃ.

“බ්‍රාහ්මණය, යම් කලෙක මොහු ඉතිරි නැතිව රාගය ක්ෂය වීම අත්විඳී ද, ඉතිරි නැතිව ද්වේෂය ක්ෂය වීම අත්විඳී ද, ඉතිරි නැතිව මෝහය ක්ෂය වීම අත්විඳී ද; බ්‍රාහ්මණය, නිවන ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන් දැකිය හැක්කේ, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේ, ‘එන්න, බලන්න’ යැයි පෙන්විය හැක්කේ, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුත්තේ, ප්‍රඥාවන්තයන් විසින් තම තමන්ගේ සිතින් ම දත යුත්තේ මේ අයුරිනි.” මෙසේ වදාළ කල්හි, “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහර ය... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා” යි ඔහු පැවසී ය. පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Palokasuttaṃ

6. පලෝක සූත්‍රය

57. Atha kho aññataro brāhmaṇamahāsālo yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, pubbakānaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘pubbe sudaṃ ayaṃ loko avīci maññe phuṭo ahosi manussehi, kukkuṭasaṃpātikā gāmanigamarājadhāniyo’ti. Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo yenetarahi manussānaṃ khayo hoti, tanuttaṃ paññāyati, gāmāpi [Pg.160] agāmā honti, nigamāpi anigamā honti, nagarāpi anagarā honti, janapadāpi ajanapadā hontī’’ti?

57. එකල්හි එක්තරා මහාසාල බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ... එකත්පසක හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසී ය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, වයෝවෘද්ධ වූ, මහලු වූ, ගුරුවරුන්ගේ ද ගුරුවරුන් වූ, අතීත බ්‍රාහ්මණයන් පවසනු මම මෙසේ අසා ඇත්තෙමි: ‘ඉස්සර මේ ලෝකය අවීචි මහා නිරය මෙන් මිනිසුන්ගෙන් පිරී පැවතියේ ය, ගම් නියම්ගම් සහ රාජධානීන් කුකුළෙකුට (ගමක පියස්සක සිට තවත් ගමක පියස්සකට) පියඹා යා හැකි තරම් සමීපව පිහිටා තිබුණේ ය’ යනුවෙනි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් මෙසේ ක්ෂය වීමට, ඔවුන්ගේ අඩුවක් දක්නට ලැබීමට, ගම් ගම් නොවීමට, නියම්ගම් නියම්ගම් නොවීමට, නගර නගර නොවීමට සහ ජනපද ජනපද නොවීමට හේතුව කුමක් ද? ප්‍රත්‍යය කුමක් ද?”

‘‘Etarahi, brāhmaṇa, manussā adhammarāgarattā visamalobhābhibhūtā micchādhammaparetā. Te adhammarāgarattā visamalobhābhibhūtā micchādhammaparetā tiṇhāni satthāni gahetvā aññamaññaṃ jīvitā voropenti, tena bahū manussā kālaṃ karonti. Ayampi kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo yenetarahi manussānaṃ khayo hoti, tanuttaṃ paññāyati, gāmāpi agāmā honti, nigamāpi anigamā honti, nagarāpi anagarā honti, janapadāpi ajanapadā honti.

“බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් අධර්ම රාගයෙන් ඇලී සිටිති, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී සිටිති, වැරදි දෘෂ්ටි සහ වැරදි චර්යාවන්ගෙන් යුක්ත ව සිටිති. මෙසේ අධර්ම රාගයෙන් ඇලී, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී, මිථ්‍යා ධර්මයෙහි යෙදී සිටින ඔවුහු මුවහත් ආයුධ ගෙන එකිනෙකාගේ ජීවිත විනාශ කරති; එම හේතුවෙන් බොහෝ මිනිස්සු මරණයට පත් වෙති. බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් ක්ෂය වීමට, ඔවුන්ගේ අඩුවක් දක්නට ලැබීමට, ගම් ගම් නොවීමට, නියම්ගම් නියම්ගම් නොවීමට, නගර නගර නොවීමට සහ ජනපද ජනපද නොවීමට එක් හේතුවක් හා ප්‍රත්‍යයක් වන්නේ මෙයයි.

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, etarahi manussā adhammarāgarattā visamalobhābhibhūtā micchādhammaparetā. Tesaṃ adhammarāgarattānaṃ visamalobhābhibhūtānaṃ micchādhammaparetānaṃ devo na sammādhāraṃ anuppavecchati. Tena dubbhikkhaṃ hoti dussassaṃ setaṭṭhikaṃ salākāvuttaṃ. Tena bahū manussā kālaṃ karonti. Ayampi kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo yenetarahi manussānaṃ khayo hoti, tanuttaṃ paññāyati, gāmāpi agāmā honti, nigamāpi anigamā honti, nagarāpi anagarā honti, janapadāpi ajanapadā honti.

තවද බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් අධර්ම රාගයෙන් ඇලී, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී, මිථ්‍යා ධර්මයෙහි යෙදී සිටිති. අධර්ම රාගයෙන් ඇලී, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී, මිථ්‍යා ධර්මයෙහි යෙදී සිටින එම මිනිසුන්ට වැසි දෙවියන් නිසි පරිදි වැසි නොදෙයි. එම හේතුවෙන් දුර්භික්ෂ ඇති වෙයි, වගාවන් පාළු වෙයි, ගොයම බොල් වී මැරී යයි, (ආහාර හිඟකම නිසා මිනිසුන්) ඉපල් මෙන් කෘශ වී යති. එම හේතුවෙන් බොහෝ මිනිස්සු මරණයට පත් වෙති. බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් ක්ෂය වීමට, ඔවුන්ගේ අඩුවක් දක්නට ලැබීමට, ගම් ගම් නොවීමට, නියම්ගම් නියම්ගම් නොවීමට, නගර නගර නොවීමට සහ ජනපද ජනපද නොවීමට තවත් හේතුවක් හා ප්‍රත්‍යයක් වන්නේ මෙයයි.

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, etarahi manussā adhammarāgarattā visamalobhābhibhūtā micchādhammaparetā. Tesaṃ adhammarāgarattānaṃ visamalobhābhibhūtānaṃ micchādhammaparetānaṃ yakkhā vāḷe amanusse ossajjanti, tena bahū manussā kālaṃ karonti. Ayampi kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo yenetarahi manussānaṃ khayo hoti, tanuttaṃ paññāyati, gāmāpi agāmā honti, nigamāpi anigamā honti, nagarāpi anagarā honti, janapadāpi ajanapadā hontī’’ti.

තවද බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් අධර්ම රාගයෙන් ඇලී, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී, මිථ්‍යා ධර්මයෙහි යෙදී සිටිති. අධර්ම රාගයෙන් ඇලී, විෂම ලෝභයෙන් මැඬී, මිථ්‍යා ධර්මයෙහි යෙදී සිටින එම මිනිසුන් වෙත යක්ෂයෝ දරුණු අමනුෂ්‍යයන් මුදාහරිති; එම හේතුවෙන් බොහෝ මිනිස්සු මරණයට පත් වෙති. බ්‍රාහ්මණය, වර්තමානයෙහි මිනිසුන් ක්ෂය වීමට, ඔවුන්ගේ අඩුවක් දක්නට ලැබීමට, ගම් ගම් නොවීමට, නියම්ගම් නියම්ගම් නොවීමට, නගර නගර නොවීමට සහ ජනපද ජනපද නොවීමට තවත් හේතුවක් හා ප්‍රත්‍යයක් වන්නේ මෙයයි.”

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Chaṭṭhaṃ.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහර ය... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා” යි ඔහු පැවසී ය. හයවන සූත්‍රයයි.

7. Vacchagottasuttaṃ

7. වච්ඡගොත්ත සූත්‍රය

58. Atha [Pg.161] kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, samaṇo gotamo evamāha – ‘mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ dānaṃ dātabbaṃ; mayhameva sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ; mayhameva dinnaṃ mahapphalaṃ, nāññesaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ; mayhameva sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ, nāññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphala’nti. Ye te, bho gotama, evamāhaṃsu ‘samaṇo gotamo evamāha mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ dānaṃ dātabbaṃ. Mayhameva sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ. Mayhameva dinnaṃ mahapphalaṃ, nāññesaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ. Mayhameva sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ, nāññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphala’nti. Kacci te bhoto gotamassa vuttavādino ca bhavantaṃ gotamaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati? Anabbhakkhātukāmā hi mayaṃ bhavantaṃ gotama’’nti.

58. එකල්හි වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයාණෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු පිළිසඳර කථා පවත්වා එකත්පසක හිඳගත්තහ. එකත්පසක හුන් වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය. "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මට මෙවැනි කරුණක් අසන්නට ලැබුණි. 'ශ්‍රමණ ගෞතමයන් මෙසේ පවසයි - දානය දිය යුත්තේ මටම පමණි, අන් අයට දානය නොදිය යුතුය. මගේ ශ්‍රාවකයන්ටම දානය දිය යුතුය, අන් අයගේ ශ්‍රාවකයන්ට දානය නොදිය යුතුය. මට දෙන දානයම මහත්ඵල වෙයි, අන් අයට දෙන දානය මහත්ඵල නොවේ. මගේ ශ්‍රාවකයන්ට දෙන දානයම මහත්ඵල වෙයි, අන් අයගේ ශ්‍රාවකයන්ට දෙන දානය මහත්ඵල නොවේ' යනුවෙනි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් කෙනෙක් මෙසේ පවසත් ද, ඔවුහු භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පැවසූ දෙයක්ම පවසන්නෝ ද? අසත්‍යයකින් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේට චෝදනා නොකරන්නෝ ද? ධර්මයට අනුකූලව කරුණු දක්වන්නෝ ද? කිසිදු සාධාරණ වාදයකදී ගැරහීමට ලක් නොවන ලෙස කරුණු දක්වන්නෝ ද? මක්නිසාද යත් අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේට අසත්‍ය චෝදනා කිරීමට අකමැති වන්නෙමු."

‘‘Ye te, vaccha, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo evamāha – mayhameva dānaṃ dātabbaṃ…pe… nāññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphala’nti na me te vuttavādino. Abbhācikkhanti ca pana maṃ asatā abhūtena. Yo kho, vaccha, paraṃ dānaṃ dadantaṃ vāreti so tiṇṇaṃ antarāyakaro hoti, tiṇṇaṃ pāripanthiko. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Dāyakassa puññantarāyakaro hoti, paṭiggāhakānaṃ lābhantarāyakaro hoti, pubbeva kho panassa attā khato ca hoti upahato ca. Yo kho, vaccha, paraṃ dānaṃ dadantaṃ vāreti so imesaṃ tiṇṇaṃ antarāyakaro hoti, tiṇṇaṃ pāripanthiko.

"වච්ඡ, යම් කෙනෙක් 'ශ්‍රමණ ගෞතමයන් මෙසේ පවසයි - මටම දන් දිය යුතුය... පේ... අන් අයගේ ශ්‍රාවකයන්ට දෙන දානය මහත්ඵල නොවේ' යි පවසත් ද, ඔවුහු මා පවසන ලද්දක් පවසන්නෝ නොවෙති. ඔවුහු අසත්‍ය වූ, නැති ගුණයෙන් මට චෝදනා කරති. වච්ඡ, යමෙක් අනුන් දන් දෙනු වළක්වයි ද, ඔහු තිදෙනෙකුට අන්තරාය කරන්නෙක් වෙයි, තිදෙනෙකුට බාධා කරන්නෙක් වෙයි. ඒ තිදෙනා කවුරුන් ද? දායකයාගේ පින් අහිමි කරයි, ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ගේ ලාභයට අන්තරාය කරයි, මීට පෙරම ඔහු තමාගේ ගුණයම නසාගත්තෙක්, හානි කරගත්තෙක් වෙයි. වච්ඡ, යමෙක් අනුන් දන් දෙනු වළක්වයි ද, ඔහු මේ තිදෙනාට අන්තරාය කරන්නෙක් වෙයි, තිදෙනෙකුට බාධා කරන්නෙක් වෙයි."

‘‘Ahaṃ kho pana, vaccha, evaṃ vadāmi – ye hi te candanikāya vā oligalle vā pāṇā, tatrapi yo thālidhovanaṃ vā sarāvadhovanaṃ vā chaḍḍeti – ye [Pg.162] tattha pāṇā te tena yāpentūti, tato nidānampāhaṃ, vaccha, puññassa āgamaṃ vadāmi. Ko pana vādo manussabhūte! Api cāhaṃ, vaccha, sīlavato dinnaṃ mahapphalaṃ vadāmi, no tathā dussīlassa, so ca hoti pañcaṅgavippahīno pañcaṅgasamannāgato.

"වච්ඡ, මම මෙසේ පවසමි - අපිරිසිදු වළක හෝ කාණුවක වුව ද යම් ප්‍රාණීහු වෙත් ද, 'මොවුහු මෙයින් යැපෙත්වා' යි සිතා යමෙක් බඳුන් සේදූ ජලය එහි වත් කරයි නම්, වච්ඡ, මම එයින් පවා පින් සිදුවන බව පවසමි. මිනිසුන් කෙරෙහි දෙන දානය ගැන කවර කථා ද! එසේ වුවත් වච්ඡ, මම සිල්වතුන්ට දෙන දානය මහත්ඵල බව පවසමි. දුස්සීලයන්ට දෙන දානය එසේ මහත්ඵල යයි නොකියමි. ඒ සිල්වතා ද අංග පහක් ප්‍රහීණ කළ, අංග පහකින් යුක්ත වූවෙක් වෙයි."

‘‘Katamāni pañcaṅgāni pahīnāni honti? Kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Imāni pañcaṅgāni vippahīnāni honti.

"ප්‍රහීණ කළ අංග පහ කවරේ ද? කාමච්ඡන්දය ප්‍රහීණ කර ඇත, ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ කර ඇත, ථීනමිද්ධය ප්‍රහීණ කර ඇත, උද්ධච්චකුක්කුච්චය ප්‍රහීණ කර ඇත, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කර ඇත. මේ අංග පහ ප්‍රහීණ කර ඇත."

‘‘Katamehi pañcahi aṅgehi samannāgato hoti? Asekkhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekkhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti; imehi pañcahi aṅgehi samannāgato hoti. Iti pañcaṅgavippahīne pañcaṅgasamannāgate dinnaṃ mahapphalanti vadāmī’’ti.

"කුමන අංග පහකින් යුක්ත වේ ද? අසේඛ සීලස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ සමාධිස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ ප්‍රඥාස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ විමුක්තිස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ විමුක්තිඥානදර්ශනස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි. මේ අංග පහෙන් යුක්ත වෙයි. මෙසේ අංග පහක් ප්‍රහීණ කළ, අංග පහකින් යුක්ත වූවන්ට දෙන දානය මහත්ඵල බව මම පවසමි."

‘‘Iti kaṇhāsu setāsu, rohiṇīsu harīsu vā;

Kammāsāsu sarūpāsu, gosu pārevatāsu vā.

"කළු, සුදු, රතු, කහ පැහැති වූ ද, ලප ඇති වූ ද, එකම පැහැයක් ඇති වූ ද, පරෙවි පැහැති වූ ද ගවයන් අතර,"

‘‘Yāsu kāsuci etāsu, danto jāyati puṅgavo;

Dhorayho balasampanno, kalyāṇajavanikkamo;

Tameva bhāre yuñjanti, nāssa vaṇṇaṃ parikkhare.

"ඒ යම් ගවයන් අතර යම් වෘෂභයෙක් දමනය වූයේ, බර ඉසිලිය හැකි, බල සම්පන්න, මැනවින් වේගයෙන් ගමන් කළ හැකිව උපදී ද, මිනිස්සු ඔහුවම බර ඇදීමෙහි යොදවති. ඔහුගේ වර්ණය ගැන නොසලකති."

‘‘Evamevaṃ manussesu, yasmiṃ kasmiñci jātiye;

Khattiye brāhmaṇe vesse, sudde caṇḍālapukkuse.

"එසේම මිනිසුන් අතර ක්ෂත්‍රිය, බ්‍රාහ්මණ, වෛශ්‍ය, ශුද්‍ර, චණ්ඩාල හෝ කුණු කසළ අදින ඕනෑම ජාතියක වේවා,"

‘‘Yāsu kāsuci etāsu, danto jāyati subbato;

Dhammaṭṭho sīlasampanno, saccavādī hirīmano.

"ඔවුන් අතර යම් අයෙක් දමනය වූයේ, යහපත් ව්‍රත ඇත්තේ, ධර්මයෙහි පිහිටියේ, සීල සම්පන්න වූයේ, සත්‍යවාදී වූයේ, ලජ්ජා භය ඇත්තේ උපදී ද,"

‘‘Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī;

Pannabhāro visaṃyutto, katakicco anāsavo.

"ජාති මරණ ප්‍රහීණ කළ, බඹසර වැස නිම කළ, බර බහා තැබූ, කෙලෙස් රහිත වූ, කළ යුතු දේ කළ, ආශ්‍රව රහිත වූ,"

‘‘Pāragū sabbadhammānaṃ, anupādāya nibbuto;

Tasmiṃyeva viraje khette, vipulā hoti dakkhiṇā.

"සියලු ධර්මයන්ගේ පරතෙරට ගිය, කිසිවක් උපාදානය නොකොට පිරිනිවුණු ඒ කෙලෙස් රජස් රහිත වූ උතුම් කෙතෙහි දෙන දානය මහත්ඵල වෙයි."

‘‘Bālā [Pg.163] ca avijānantā, dummedhā assutāvino;

Bahiddhā denti dānāni, na hi sante upāsare.

"ගුණ නොදන්නා, නුවණ නැති, අඥාන, අල්පශ්‍රැත පුද්ගලයෝ බාහිර අයට දන් දෙති. ඔවුහු සත්පුරුෂයන් ඇසුරු නොකරති."

‘‘Ye ca sante upāsanti, sappaññe dhīrasammate;

Saddhā ca nesaṃ sugate, mūlajātā patiṭṭhitā.

"යමෙක් නුවණැති සත්පුරුෂයන් ඇසුරු කරත් ද, ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාව සුගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි මුල් බැස මැනවින් පිහිටා ඇත."

‘‘Devalokañca te yanti, kule vā idha jāyare;

Anupubbena nibbānaṃ, adhigacchanti paṇḍitā’’ti. sattamaṃ;

"ඔවුහු දෙව්ලොව යති, නොහොත් මෙලොව උසස් කුලවල උපදිති. ඒ පණ්ඩිතයෝ අනුපිළිවෙළින් නිවනට පැමිණෙති."

8. Tikaṇṇasuttaṃ

8. "තිකණ්ණ සූත්‍රය"

59. Atha kho tikaṇṇo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ…pe… ekamantaṃ nisinno kho tikaṇṇo brāhmaṇo bhagavato sammukhā tevijjānaṃ sudaṃ brāhmaṇānaṃ vaṇṇaṃ bhāsati – ‘‘evampi tevijjā brāhmaṇā, itipi tevijjā brāhmaṇā’’ti.

59. එකල්හි තිකණ්ණ නම් බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියේය. එසේ එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදී... එකත්පසක හිඳගත් තිකණ්ණ බ්‍රාහ්මණයා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි ත්‍රිවේදය දන්නා බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ගුණ මෙසේ වර්ණනා කළේය: "ත්‍රිවේදය දන්නා බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේත් ප්‍රඥාවන්ත වෙති, මෙසේත් ත්‍රිවේදය දන්නා බ්‍රාහ්මණයෝ ප්‍රඥාවන්ත වෙති" යනුවෙනි.

‘‘Yathā kathaṃ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṃ tevijjaṃ paññāpentī’’ti? ‘‘Idha, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā, akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ajjhāyako, mantadharo, tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayoti. Evaṃ kho, bho gotama, brāhmaṇā tevijjaṃ paññāpentī’’ti.

"බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රාහ්මණයෝ කුමන ආකාරයකින් බ්‍රාහ්මණයෙකු 'ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු' (තෙවිජ්ජ) ලෙස පනවන්නාහුද?" "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙලොව බ්‍රාහ්මණයා මවුපිය දෙපාර්ශ්වයෙන්ම මැනවින් උපන් (සුජාත) වූයේ වෙයි. සත්වන මුතුන්මිත්තා දක්වා පරම්පරා හතක් පිරිසිදු කුස පිළිසිඳ ගැනීම් ඇත්තේ වෙයි. ජාතිය සම්බන්ධයෙන් කිසිදු දෝෂාරෝපණයකට හෝ නින්දාවකට ලක් නොවූවෙක් වෙයි. හෙතෙම ත්‍රිවේදය හදාරන්නෙකි, මන්ත්‍ර දරන්නෙකි, නිඝණ්ඩු, කේටුභ, අක්ඛරප්පභේද සහ පස්වැන්න වූ ඉතිහාසය සහිත ත්‍රිවේදයෙහි පරතෙරට පත්වූවෙකි. පද දන්නෙකි, ව්‍යාකරණ දන්නෙකි, ලෝකායත ශාස්ත්‍රයෙහි සහ මහාපුරුෂ ලක්ෂණ පිළිබඳව මැනවින් නිපුණයෙක් වෙයි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු 'ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු' ලෙස පනවන්නේ මෙසේය."

‘‘Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṃ tevijjaṃ paññapenti, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjo hoti? Sādhu me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho tikaṇṇo brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

"බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රාහ්මණයෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු 'ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු' ලෙස පවසන ආකාරය එකකි. එහෙත් ආර්ය විනයෙහි 'ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු' (තෙවිජ්ජ) වන්නේ මීට වඩා වෙනස් ආකාරයකිනි." "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු වන්නේ කෙසේද? භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ආර්ය විනයෙහි ත්‍රිවේදය දන්නා අයෙකු වන ආකාරය පිළිබඳව මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා." "බ්‍රාහ්මණය, එසේ නම් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේය, ස්වාමීනි" යි තිකණ්ණ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Idha, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā [Pg.164] ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

"බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්වම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම, විතර්ක සහිත වූ, විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් හටගත් පීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන්, අධ්‍යාත්මික පැහැදීම ඇති කරන, සිතේ එකඟතාව ඇති කරන, විතර්ක රහිත වූ, විචාර රහිත වූ, සමාධියෙන් හටගත් පීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. පීතිය කෙරෙහි ද නොඇලීමෙන්, උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව වාසය කරයි. කයෙන් ද සැපයක් විඳියි. යම් ධ්‍යානයක් ගැන ආර්යයන් වහන්සේලා 'උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් යුක්තව, සැප විහරණයෙන් යුක්තව වෙසෙන්නේය' යි පවසද්ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සැපය ප්‍රහීණය කිරීමෙන් හා දුක ප්‍රහීණය කිරීමෙන්, පෙරම සෝමනස්ස දෝමනස්සයන්ගේ අස්තයට යාමෙන්, දුක් නොවන සැප නොවන, උපේක්ෂාවෙන් හා සිහියෙන් පිරිසිදු වූ චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි."

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ. Tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

"ඔහු මෙසේ සමාහිත වූ, පිරිසිදු වූ, පරියෝදාත වූ, කෙලෙස් රහිත වූ, උපක්ලේශ පහ වූ, මෘදු වූ, කටයුත්තට සුදුසු වූ, ස්ථාවර වූ, ආනෙඤ්ජප්පත්තියට පැමිණි සිතින් පූර්වේනිවාසානුස්සති ඥානය (පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ සිහි කිරීමේ ඥානය) පිණිස සිත මෙහෙයවයි. හෙතෙම එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, ජාති තුනක්, ජාති හතරක්, ජාති පහක්, ජාති දහයක්, ජාති විස්සක්, ජාති තිහක්, ජාති හතළිහක්, ජාති පනහක්, ජාති සියයක්, ජාති දහසක්, ජාති ලක්ෂයක් ද, නොයෙක් සංවට්ට කල්පයන් ද, නොයෙක් විවට්ට කල්පයන් ද, නොයෙක් සංවට්ට-විවට්ට කල්පයන් ද වශයෙන් නන්විධ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ සිහි කරයි. 'අසවල් තැන මම මෙබඳු නමක් ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු ගෝත්‍රයක් ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු වර්ණයක් ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු ආහාර ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු සැප දුක් විඳින්නෙක් වීමි, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇත්තෙක් වීමි. මම එතැනින් චුතව අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහි ද මම මෙබඳු නමක්, ගෝත්‍රයක්, වර්ණයක්, ආහාරයක් ඇතිව සැප දුක් විඳ මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇතිව සිටියෙමි. එතැනින් චුතව මෙහි උපන්නෙමි' යනුවෙන් ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව නන්විධ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ සිහි කරයි. මෙය ඔහු විසින් ලබන ලද ප්‍රථම විද්‍යාවයි. අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, නිවනට මෙහෙයවූ සිතින් යුක්තව වෙසෙන විට අවිද්‍යාව දුරු වී විද්‍යාව උපදී; අඳුර දුරු වී ආලෝකය උපදී."

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā…pe… manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā [Pg.165] ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

මෙසේ සිත සමාධිගත වූ කල්හි, පිරිසිදු වූ කල්හි, දීප්තිමත් වූ කල්හි, කෙලෙස් මල රහිත වූ කල්හි, උපක්ලේශ පහ වූ කල්හි, මෘදු වූ කල්හි, කර්මයට යෝග්‍ය වූ කල්හි, ස්ථාවර වූ කල්හි, අකම්පිත බවට පත් වූ කල්හි, ඔහු සත්ත්වයන්ගේ චුති-උප්පත්ති පිළිබඳ ඥානය (චුතූපපාත ඥානය) පිණිස සිත මෙහෙයවයි. ඔහු පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍යමය වූ ඇසින් (දිව්‍ය චක්ෂුසින්) චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්ත්වයන් දකියි. කර්මානුරූපව යන සත්ත්වයන් පිළිබඳව මෙසේ දැනගනියි: ‘භවත්නි, මේ සත්ත්වයන් වනාහි කයින් සිදුවන දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ... මනසින් සිදුවන දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන් වහන්සේලාට ගර්හා කළහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදානයෙන් යුක්ත වූහ. ඔවුහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සැපයෙන් තොර වූ, දුගතිය වූ, විනිපාතය වූ නිරයට පැමිණියහ. භවත්නි, මේ සත්ත්වයන් වනාහි කයින් සිදුවන සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, වචනයෙන් සිදුවන සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, මනසින් සිදුවන සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන් වහන්සේලාට ගර්හා නොකළහ, සම්මා දෘෂ්ටික වූහ, සම්මා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදානයෙන් යුක්ත වූහ. ඔවුහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගතිය වූ ස්වර්ග ලෝකයට පැමිණියහ’ යි. මෙසේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්ත්වයන් දකියි, කර්මානුරූපව ගමන් කරන සත්ත්වයන් හඳුනා ගනියි. මෙය ඔහුගේ දෙවන විද්‍යාව ලැබීමයි; නොපමාව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට මෙහෙය වූ සිතින් යුතුව වාසය කරන්නෙකුට වන්නාක් මෙන්, අවිද්‍යාව දුරු විය, විද්‍යාව උපන්නේය; අන්ධකාරය දුරු විය, ආලෝකය උපන්නේය.

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato’’ti.

මෙසේ සිත සමාධිගත වූ කල්හි, පිරිසිදු වූ කල්හි, දීප්තිමත් වූ කල්හි, කෙලෙස් මල රහිත වූ කල්හි, උපක්ලේශ පහ වූ කල්හි, මෘදු වූ කල්හි, කර්මයට යෝග්‍ය වූ කල්හි, ස්ථාවර වූ කල්හි, අකම්පිත බවට පත් වූ කල්හි, ඔහු ආසවයන් ක්ෂය කිරීමේ ඥානය පිණිස සිත මෙහෙයවයි. ඔහු ‘මෙය දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් නැති කිරීමයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් නැති කිරීමේ මාවතයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි; ‘මේවා ආසවයෝය’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය ආසවයන්ගේ හේතුවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය ආසවයන් නැති කිරීමයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය ආසවයන් නැති කිරීමේ මාවතයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මෙසේ දන්නා වූ, මෙසේ දක්නා වූ ඔහුගේ සිත කාමාසවයන්ගෙන් ද මිදෙයි, භවාසවයන්ගෙන් ද මිදෙයි, අවිද්‍යාසවයන්ගෙන් ද මිදෙයි. මිදුණු කල්හි ‘මිදුණේය’ යන ඥානය ඇති වෙයි. ‘ඉපදීම ක්ෂය විය, බඹසර වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු කළ යුතු වෙනත් දෙයක් නැතැ’යි දැනගනියි. මෙය ඔහුගේ තුන්වන විද්‍යාව ලැබීමයි; නොපමාව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට මෙහෙය වූ සිතින් යුතුව වාසය කරන්නෙකුට වන්නාක් මෙන්, අවිද්‍යාව දුරු විය, විද්‍යාව උපන්නේය; අන්ධකාරය දුරු විය, ආලෝකය උපන්නේය.

‘‘Anuccāvacasīlassa, nipakassa ca jhāyino;

Cittaṃ yassa vasībhūtaṃ, ekaggaṃ susamāhitaṃ.

නුසලන සුළු ශීලයෙන් යුත්, පරිනත ප්‍රඥාවන්ත වූ, ධ්‍යාන වඩන්නා වූ, යමෙකුගේ සිත වසඟයට පත් වූයේ ද, ඒකාග්‍ර වූයේ ද, මැනවින් සමාධිගත වූයේ ද,

‘‘Taṃ ve tamonudaṃ dhīraṃ, tevijjaṃ maccuhāyinaṃ;

Hitaṃ devamanussānaṃ, āhu sabbappahāyinaṃ.

සැබැවින්ම අඳුර නසන්නා වූ, ස්ථීර ගුණයෙන් යුතු, ත්‍රිවිද්‍යාලාභී වූ, මරණය බැහැර කළ, දෙවි මිනිසුන්ගේ හිතසුව පිණිස වූ, සියලු අකුසල් දුරු කළ උතුමාට (ත්‍රිවිද්‍යාලාභියෙකැයි) පවසති.

‘‘Tīhi vijjāhi sampannaṃ, asammūḷhavihārinaṃ;

Buddhaṃ antimadehinaṃ, taṃ namassanti gotamaṃ.

ත්‍රිවිද්‍යාවෙන් සම්පූර්ණ වූ, මුළා නොවී වාසය කරන්නා වූ, අවසන් ශරීරය දරන්නා වූ, ඒ ගෝතම බුදුරජාණන් වහන්සේට ශ්‍රාවකයෝ නමස්කාර කරති.

‘‘Pubbenivāsaṃ [Pg.166] yo vedī, saggāpāyañca passati;

Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni.

යමෙක් තමාගේ පෙර විසීම දැනගත්තේ ද, ස්වර්ගය හා අපාය දකින්නේ ද, එසේම ඉපදීම කෙළවර කළ බවට පැමිණියේ ද, විශේෂ ඥානයෙන් යුතුව සියල්ල අවසන් කළ ඒ මුනිවරයා,

‘‘Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo;

Tamahaṃ vadāmi tevijjaṃ, nāññaṃ lapitalāpana’’nti.

මේ විද්‍යාවන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා ත්‍රිවිද්‍යාලාභී බ්‍රාහ්මණයෙකු වෙයි. මම ඔහු ත්‍රිවිද්‍යාලාභියෙකු යැයි පවසමි; අනුන් කියන දෙය පමණක් පුනරුච්චාරණය කරන්නා වූ තැනැත්තා ත්‍රිවිද්‍යාලාභියෙකු යැයි මම නොපවසමි.

‘‘Evaṃ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Aññathā, bho gotama, brāhmaṇānaṃ tevijjo, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hoti. Imassa ca pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjassa brāhmaṇānaṃ tevijjo kalaṃ nāgghati soḷasiṃ’’.

“බ්‍රාහ්මණය, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රිවිද්‍යාලාභියා වන්නේ මෙසේය.” “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ත්‍රිවිද්‍යාලාභී බව එක් ක්‍රමයකි, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රිවිද්‍යාලාභී බව තවත් ක්‍රමයකි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි එන මේ ත්‍රිවිද්‍යාලාභී බව හා සසඳන කල බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ත්‍රිවිද්‍යාලාභී බව ඉන් දහසයෙන් පංගුවක්වත් නොවටී.”

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරය! ... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා.” අටවන සූත්‍රයයි.

9. Jāṇussoṇisuttaṃ

9. ජාණුස්සෝණි සූත්‍රය

60. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ…pe… ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yassassu, bho gotama, yañño vā saddhaṃ vā thālipāko vā deyyadhammaṃ vā, tevijjesu brāhmaṇesu dānaṃ dadeyyā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇā tevijjaṃ paññapentī’’ti? ‘‘Idha kho, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayoti. Evaṃ kho, bho gotama, brāhmaṇā tevijjaṃ paññapentī’’ti.

60. එකල්හි ජාණූස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදී... එකත්පසක හිඳගත් ජාණූස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: ''භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යම් අයකුට යාගයක් හෝ මළගියවුන් උදෙසා දෙන දානයක් හෝ විශේෂයෙන් පිසූ බතක් හෝ දිය යුතු පූජා වස්තුවක් ඇත්නම්, ඔහු එය ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න බ්‍රාහ්මණයන්ට දිය යුතුය'' කියායි. ''බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රාහ්මණයෝ කෙසේ නම් ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න බව පනවන්නාහුද?'' ''භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙහි බ්‍රාහ්මණයා මව්පිය දෙපාර්ශවයෙන්ම මැනවින් උපන්, සත් මුතුන් පරම්පරාව දක්වා පිරිසිදු මව්කුසක් ඇති, ජාතිවාදයෙන් බැහැර නොකරන ලද, මන්ත්‍ර දරන්නා වූ, වේද ගාථා හදාරන්නා වූ, නිඝණ්ඩු සහ කේටුභ ග්‍රන්ථ ද, අක්ෂර ප්‍රභේද (ශික්ෂා) සහිතව පස්වැනි ඉතිහාසය ද සහිත වූ ත්‍රිවේදයෙහි කෙළවරට පත් වූ, පද දන්නා වූ, ව්‍යාකරණ දන්නා වූ, ලෝකායතන ශාස්ත්‍රයෙහි හා මහාපුරුෂ ලක්ෂණ විද්‍යාවෙහි අති දක්ෂයෙක් වෙයි. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙසේ බ්‍රාහ්මණයෝ ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න බව පනවති'' කියායි.

‘‘Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṃ tevijjaṃ paññapenti, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjo hoti? Sādhu me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti[Pg.167]. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

''බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රාහ්මණයෝ යම් බ්‍රාහ්මණයකු ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න යැයි පවසත්ද එය එක් ආකාරයකි. ආර්ය විනයෙහි ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න වන්නා වූ ආකාරය තවත් ආකාරයකි.'' ''භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න වන්නේ යම් සේද, එසේ මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා.'' ''බ්‍රාහ්මණය, එසේ නම් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.'' ''එසේය, භවත්නි'' කියා ජාණූස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:''

‘‘Idha pana, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

''බ්‍රාහ්මණය, මෙහි මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... සිව්වන දැහැනට පැමිණ වාසය කරයි.''

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

''ඔහු මෙසේ සිත සමාහිත වූ කල්හි, පිරිසිදු වූ, ප්‍රභාස්වර වූ, කෙලෙස් රහිත වූ, උපක්ලේශ පහ වූ, මෘදු වූ, කර්මණ්‍ය වූ, ස්ථාවර වූ, ආනෙඤ්ජප්‍රාප්ත වූ කල්හි, පූර්වේනිවාසානුස්සති ඥානය (පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කිරීමේ නුවණ) සඳහා සිත යොමු කරයි. ඔහු විවිධ ආකාර වූ පෙර විසූ ජාති සිහි කරයි. එනම්, එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්... මෙසේ ආකාර සහිතව, උදේස (විස්තර) සහිතව විවිධ ආකාර වූ පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කරයි. මොහු විසින් ලබාගත් ප්‍රථම විද්‍යාව මෙයයි; අවිද්‍යාව දුරු විය, විද්‍යාව උපන්නේය; අඳුර දුරු විය, ආලෝකය උපන්නේය. ඒ අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරන්නාහට වන්නාක් මෙනි.''

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti. Ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

''ඔහු මෙසේ සිත සමාහිත වූ කල්හි... සත්වයන්ගේ චුතූපපාත ඥානය (සත්වයන්ගේ චුත වීම හා උපත පිළිබඳ නුවණ) සඳහා සිත යොමු කරයි. ඔහු මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු වූ දිව්‍ය චක්ෂුසින්... කර්මයට අනුරූපව උපදින සත්වයන් දැනගනියි. මොහු විසින් ලබාගත් දෙවන විද්‍යාව මෙයයි; අවිද්‍යාව දුරු විය, විද්‍යාව උපන්නේය; අඳුර දුරු විය, ආලෝකය උපන්නේය. ඒ අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරන්නාහට වන්නාක් මෙනි.''

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti; avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato[Pg.168], āloko uppanno yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato’’ti.

''ඔහු මෙසේ සිත සමාහිත වූ කල්හි... ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන ඥානය (ආසවක්ඛය ඥානය) සඳහා සිත යොමු කරයි. ඔහු 'මේ දුකයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි... 'මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි; 'මේ ආශ්‍රවයෝයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි... 'මේ ආශ්‍රව නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි' කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මෙසේ දන්නා වූ, මෙසේ දක්නා වූ ඔහුගේ සිත කාමාශ්‍රවයෙන් ද මිදෙයි, භවාශ්‍රවයෙන් ද මිදෙයි, අවිජ්ජාශ්‍රවයෙන් ද මිදෙයි. සිත මිදුණු කල්හි 'මිදුණේය' යන ඥානය ඇති වෙයි. 'ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු කළ යුතු වෙනත් දෙයක් නැතැයි' දැනගනියි. මොහු විසින් ලබාගත් තෙවන විද්‍යාව මෙයයි; අවිද්‍යාව දුරු විය, විද්‍යාව උපන්නේය; අඳුර දුරු විය, ආලෝකය උපන්නේය. ඒ අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරන්නාහට වන්නාක් මෙනි.''

‘‘Yo sīlabbatasampanno, pahitatto samāhito;

Cittaṃ yassa vasībhūtaṃ, ekaggaṃ susamāhitaṃ.

''යමෙක් සීලවෘතයන්ගෙන් සම්පන්න වූයේද, නිවනට යොමු කළ සිත් ඇතිව, සමාහිත වූයේද; යමකුගේ සිත තමාට වසඟ වූයේද, ඒකාග්‍ර වූයේද, මැනවින් තැන්පත් වූයේද;''

‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyañca passati;

Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni.

''යමෙක් පෙර විසූ තැන් දන්නේද, ස්වර්ගය හා අපාය ද දකින්නේද; එමෙන්ම ජාතියේ ක්ෂය වීමට (රහත් බවට) පැමිණියේද, විශිෂ්ට ඥානයෙන් යුතුව (තැබූ පියවර) කෙළවර කළේ මොනෙය්‍ය (මුනි) ධර්මයෙන් යුත් තැනැත්තෙකි.''

‘‘Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo;

Tamahaṃ vadāmi tevijjaṃ, nāññaṃ lapitalāpana’’nti.

''මෙම විද්‍යාවන් තුනෙන් බ්‍රාහ්මණයා ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න වෙයි; මම ඔහු ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්නයැයි පවසමි, අනුන් කී දේ පවසන්නා වූ අනෙකෙකු නොවේ.' කියායි.

‘‘Evaṃ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye tevijjo hotī’’ti. ‘‘Aññathā, bho gotama, brāhmaṇānaṃ tevijjo, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hoti. Imassa ca, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjassa brāhmaṇānaṃ tevijjo kalaṃ nāgghati soḷasiṃ’’.

''බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ ආර්ය විනයෙහි ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න බව වෙයි'' කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. ''භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ත්‍රීවිද්‍යාව එක් ආකාරයකි, ආර්ය විනයෙහි ත්‍රීවිද්‍යාව තවත් ආකාරයකි. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි මේ ත්‍රීවිද්‍යා සම්පන්න බව හා සසඳන විට, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ත්‍රීවිද්‍යාව දහසයෙන් පංගුවක් තරම්වත් අගනේ නොවේ.'"

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Navamaṃ.

''භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරය... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා දරා ගන්නා සේක්වා.'' නව වැනි සූත්‍රයයි.

10. Saṅgāravasuttaṃ

10. සංගාරව සූත්‍රය

61. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā nāma. Yaññaṃ yajāmapi yajāpemapi. Tatra, bho gotama, yo ceva yajati yo ca yajāpeti sabbe te anekasārīrikaṃ puññappaṭipadaṃ paṭipannā honti, yadidaṃ yaññādhikaraṇaṃ. Yo panāyaṃ, bho gotama, yassa vā tassa vā kulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito ekamattānaṃ dameti, ekamattānaṃ sameti, ekamattānaṃ parinibbāpeti, evamassāyaṃ ekasārīrikaṃ puññappaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yadidaṃ pabbajjādhikaraṇa’’nti.

61. එකල්හි සගාරව බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් සගාරව බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අපි බ්‍රාහ්මණයෝ වෙමු. අපි යාග පවත්වන්නෙමු, අනුන් ලවාද යාග කරවන්නෙමු. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එහි යමෙක් තෙමේම යාග කරයිද, යමෙක් අනුන් ලවා යාග කරවයිද, ඒ සියල්ලෝම ඒ යාගය මුල් කරගෙන බොහෝ දෙනාට පින් වැඩෙන පිළිවෙතක නිරත වන්නෝ වෙති. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යමෙක් වනාහි යම් කිසි කුලයකින් ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිව තමාවම දමනය කරයිද, තමාවම ශාන්ත කරයිද, තමාවම පිරිනිවන් පාන්නට (කෙලෙස් නිවන්නට) සලස්වයිද, එවිට ඔහු පැවිද්ද මුල් කරගෙන එක් පුද්ගලයෙකුට පමණක් සීමා වූ පින්කමක නිරත වූවෙකු වෙයි.”

‘‘Tena hi, brāhmaṇa, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, idha tathāgato loke [Pg.169] uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So evamāha – ‘ethāyaṃ maggo ayaṃ paṭipadā yathāpaṭipanno ahaṃ anuttaraṃ brahmacariyogadhaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedemi; etha, tumhepi tathā paṭipajjatha, yathāpaṭipannā tumhepi anuttaraṃ brahmacariyogadhaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti. Iti ayañceva satthā dhammaṃ deseti, pare ca tathatthāya paṭipajjanti, tāni kho pana honti anekānipi satāni anekānipi sahassāni anekānipi satasahassāni.

“බ්‍රාහ්මණය, එසේ නම් මම මෙහිදී ඔබගෙන්ම කරුණක් විමසන්නෙමි. ඔබට වැටහෙන පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. බ්‍රාහ්මණය, මේ පිළිබඳව ඔබ කුමක් සිතන්නේද? මෙලොව අරහත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වූ, සුගත වූ, ලෝකවිදූ වූ, අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි වූ, දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වූ, බුද්ධ වූ, භාග්‍යවත් වූ තථාගතයන් වහන්සේ නමක් උපදින්නාහ. උන්වහන්සේ මෙසේ වදාරන්නාහ: ‘එන්න, මේ මඟය, මේ පිළිවෙතය; යම් පිළිවෙතක නිරතව මම අනුත්තර වූ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි පිහිට වූ නිවන තෙමේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දන්වමි. ඔබලාත් එන්න, ඒ ආකාරයෙන්ම පිළිපදින්න. එසේ පිළිපදින ඔබලාත් අනුත්තර වූ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි පිහිට වූ නිවන තෙමේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට එයට පැමිණ වාසය කරන්නහුය’ කියායි. මෙසේ මේ ශාස්තෘන් වහන්සේම ධර්මය දේශනා කරති, අන් අයද ඒ අරමුණ සඳහා පිළිපදිති. ඒ පිළිපදින්නා වූ පිරිස සිය ගණන්, දහස් ගණන්, ලක්ෂ ගණන් බොහෝ වෙති.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, iccāyaṃ evaṃ sante ekasārīrikā vā puññappaṭipadā hoti anekasārīrikā vā, yadidaṃ pabbajjādhikaraṇa’’nti? ‘‘Iccāyampi, bho gotama, evaṃ sante anekasārīrikā puññappaṭipadā hoti, yadidaṃ pabbajjādhikaraṇa’’nti.

“බ්‍රාහ්මණය, මේ පිළිබඳව ඔබ කුමක් සිතන්නේද? තත්ත්වය මෙසේ තිබියදී, පැවිද්ද මුල් කරගත් මේ පිළිවෙත එක් පුද්ගලයෙකුට සීමා වූ පින්කමක්ද? නැතහොත් බොහෝ දෙනාට පැතිරෙන පින්කමක්ද?” “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, තත්ත්වය මෙසේ නම්, පැවිද්ද මුල් කරගත් මේ පිළිවෙත බොහෝ දෙනාට පැතිරෙන පින්කමකි.”

Evaṃ vutte āyasmā ānando saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘imāsaṃ te, brāhmaṇa, dvinnaṃ paṭipadānaṃ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā cā’’ti? Evaṃ vutte saṅgāravo brāhmaṇo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi bhavaṃ gotamo bhavaṃ cānando. Ete me pujjā, ete me pāsaṃsā’’ti.

මෙසේ වදාළ කල, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ සගාරව බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ පැවසූහ: “බ්‍රාහ්මණය, මේ පිළිවෙත් දෙක අතරින් වඩාත් පහසු වූ, අල්ප වූ වෙහෙසක් ඇති, වඩාත් මහත්ඵල වූ හා මහානිසංස ඇති පිළිවෙත ලෙස ඔබ රුචි කරන්නේ කුමන පිළිවෙතද?” මෙසේ පැවසූ කල, සගාරව බ්‍රාහ්මණයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙන්ම භවත් ආනන්දයන් වහන්සේද මට පිදිය යුත්තෝ වෙති, පැසසිය යුත්තෝ වෙති.”

Dutiyampi kho āyasmā ānando saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘na kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, evaṃ pucchāmi – ‘ke vā te pujjā ke vā te pāsaṃsā’ti? Evaṃ kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, pucchāmi – ‘imāsaṃ te, brāhmaṇa, dvinnaṃ paṭipadānaṃ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā cā’’’ti? Dutiyampi kho saṅgāravo brāhmaṇo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi bhavaṃ gotamo bhavaṃ cānando. Ete me pujjā, ete me pāsaṃsā’’ti.

දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ සගාරව බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ පැවසූහ: “බ්‍රාහ්මණය, ‘පිදිය යුත්තේ කවුද, පැසසිය යුත්තේ කවුද’ කියා මම ඔබෙන් විමසුවේ නැත. බ්‍රාහ්මණය, මම ඔබෙන් විමසන්නේ මේ පිළිවෙත් දෙක අතරින් වඩාත් පහසු වූ, අල්ප වූ වෙහෙසක් ඇති, වඩාත් මහත්ඵල වූ හා මහානිසංස ඇති පිළිවෙත ලෙස ඔබ රුචි කරන්නේ කුමන පිළිවෙතද කියායි.” දෙවන වරටත් සගාරව බ්‍රාහ්මණයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙන්ම භවත් ආනන්දයන් වහන්සේද මට පිදිය යුත්තෝ වෙති, පැසසිය යුත්තෝ වෙති.”

Tatiyampi kho āyasmā ānando saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘na kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, evaṃ pucchāmi – ‘ke vā te pujjā ke vā te pāsaṃsā’ti? Evaṃ kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, pucchāmi – ‘imāsaṃ te, brāhmaṇa, dvinnaṃ paṭipadānaṃ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā [Pg.170] ca mahānisaṃsatarā cā’’’ti? Tatiyampi kho saṅgāravo brāhmaṇo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi bhavaṃ gotamo bhavaṃ cānando. Ete me pujjā, ete me pāsaṃsā’’ti.

තෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ සගාරව බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ පැවසූහ: “බ්‍රාහ්මණය, ‘පිදිය යුත්තේ කවුද, පැසසිය යුත්තේ කවුද’ කියා මම ඔබෙන් විමසුවේ නැත. බ්‍රාහ්මණය, මම ඔබෙන් විමසන්නේ මේ පිළිවෙත් දෙක අතරින් වඩාත් පහසු වූ, අල්ප වූ වෙහෙසක් ඇති, වඩාත් මහත්ඵල වූ හා මහානිසංස ඇති පිළිවෙත ලෙස ඔබ රුචි කරන්නේ කුමන පිළිවෙතද කියායි.” තෙවන වරටත් සගාරව බ්‍රාහ්මණයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙන්ම භවත් ආනන්දයන් වහන්සේද මට පිදිය යුත්තෝ වෙති, පැසසිය යුත්තෝ වෙති.”

Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘yāva tatiyampi kho saṅgāravo brāhmaṇo ānandena sahadhammikaṃ pañhaṃ puṭṭho saṃsādeti no vissajjeti. Yaṃnūnāhaṃ parimoceyya’’nti. Atha kho bhagavā saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘kā nvajja, brāhmaṇa, rājantepure rājapurisānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ antarākathā udapādī’’ti? ‘‘Ayaṃ khvajja, bho gotama, rājantepure rājapurisānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ antarākathā udapādi – ‘pubbe sudaṃ appatarā ceva bhikkhū ahesuṃ bahutarā ca uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassesuṃ; etarahi pana bahutarā ceva bhikkhū appatarā ca uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassentī’ti. Ayaṃ khvajja, bho gotama, rājantepure rājapurisānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ antarākathā udapādī’’ti.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: 'සංගාරව බ්‍රාහ්මණයා ආනන්ද හිමියන් විසින් ධර්මානුකූලව අසන ලද ප්‍රශ්නයට තෙවන වරටත් පිළිතුරු නොදී මගහරිමින් සිටියි. මම මොවුන් දෙදෙනාම (මෙම අපහසුතාවයෙන්) මුදවන්නෙම් නම් මැනවි.' ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංගාරව බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ වදාළ සේක: 'බ්‍රාහ්මණය, අද රජමාලිගාවෙහි රැස්ව සිටි රාජපුරුෂයන් අතර ඇති වූ සාකච්ඡාව කුමක්ද?' 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අද රජමාලිගාවෙහි රැස්ව සිටි රාජපුරුෂයන් අතර මෙබඳු කතාවක් ඇති විය: “පෙර කාලයෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා අල්ප වූහ, එහෙත් උත්තරීතර මනුෂ්‍ය ධර්මයන් වන සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් දක්වන්නෝ බොහෝ වූහ. දැන් භික්ෂූන් වහන්සේලා බොහෝ වෙති, එහෙත් උත්තරීතර මනුෂ්‍ය ධර්මයන් වන සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් දක්වන්නෝ අල්ප වෙති” යනුවෙනි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අද රජමාලිගාවෙහි රැස්ව සිටි රාජපුරුෂයන් අතර ඇති වූයේ මෙබඳු කතාවකි.'

‘‘Tīṇi kho imāni, brāhmaṇa, pāṭihāriyāni. Katamāni tīṇi? Iddhipāṭihāriyaṃ, ādesanāpāṭihāriyaṃ, anusāsanīpāṭihāriyaṃ. Katamañca, brāhmaṇa, iddhipāṭihāriyaṃ? Idha, brāhmaṇa, ekacco anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ‘ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti’. Idaṃ vuccati, brāhmaṇa, iddhipāṭihāriyaṃ.

'බ්‍රාහ්මණය, ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනකි. ඒ තුන කවරේද? සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය, ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යය සහ අනුශාසනා ප්‍රාතිහාර්යයයි. බ්‍රාහ්මණය, සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය යනු කුමක්ද? බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් විවිධ ආකාරයේ සෘද්ධි විධීන් අත්දකියි. එක් අයෙකු වී බොහෝ දෙනෙකු බවට පත්වෙයි, බොහෝ දෙනෙකු වී නැවත එක් අයෙකු වෙයි; පෙනී සිටියි, නොපෙනී යයි; අහසේ මෙන් බිත්ති හරහා, පවුරු හරහා, පර්වත හරහා කිසිදු බාධාවකින් තොරව ගමන් කරයි; ජලයේ මෙන් පොළොවෙහි මතු වෙමින් හා කිමිදෙමින් කටයුතු කරයි; පොළොවෙහි මෙන් ජලය මත නොගිලී ගමන් කරයි; පියාපත් ඇති පක්ෂියෙකු මෙන් අහසෙහි පලක් බැඳ ගමන් කරයි; මෙබඳු මහත් සෘද්ධි ඇති, මහත් ආනුභාව ඇති හිරු සඳු පවා දෑතින් අල්ලයි, පිරිමදියි; බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වාම කයෙන් තම වසඟය පවත්වයි. බ්‍රාහ්මණය, මෙය සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය යැයි කියනු ලැබේ.'

‘‘Katamañca, brāhmaṇa, ādesanāpāṭihāriyaṃ? Idha, brāhmaṇa, ekacco nimittena ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā.

'බ්‍රාහ්මණය, ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යය යනු කුමක්ද? බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් යම් යම් නිමිති ඔස්සේ "ඔබේ සිත මෙබඳුයි, ඔබේ සිත මෙසේයි, ඔබේ සිතේ ඇති අදහස මෙබඳුයි" කියා පවසයි. ඔහු කොපමණ පැවසුවත් එය එලෙසම සිදුවෙයි, වෙනස් නොවේ.'

‘‘Idha [Pg.171] pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā.

'නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් නිමිති ඔස්සේ පවසන්නේ නැත. එහෙත් මනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ අමනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ දේවතාවන්ගේ ශබ්ද අසා පවසයි: "ඔබේ සිත මෙබඳුයි, ඔබේ සිත මෙසේයි, ඔබේ සිතේ ඇති අදහස මෙබඳුයි" යනුවෙනි. ඔහු කොපමණ පැවසුවත් එය එලෙසම සිදුවෙයි, වෙනස් නොවේ.'

‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati napi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā.

'නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් නිමිති ඔස්සේ පවසන්නේ නැත, මනුෂ්‍ය-අමනුෂ්‍ය හෝ දේවතාවන්ගේ ශබ්ද අසා පවසන්නේද නැත. එහෙත් කල්පනා කරන්නා වූ, විමසන්නා වූ තැනැත්තාගේ සිතුවිලි පැතිරී යන ශබ්දය (විතර්ක විප්ඵාර ශබ්දය) අසා පවසයි: "ඔබේ සිත මෙබඳුයි, ඔබේ සිත මෙසේයි, ඔබේ සිතේ ඇති අදහස මෙබඳුයි" යනුවෙනි. ඔහු කොපමණ පැවසුවත් එය එලෙසම සිදුවෙයි, වෙනස් නොවේ.'

‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati, napi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati, api ca kho avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amuṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatī’ti. So bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā. Idaṃ vuccati, brāhmaṇa, ādesanāpāṭihāriyaṃ.

'නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් නිමිති ඔස්සේ හෝ ශබ්ද අසා හෝ විතර්ක විප්ඵාර ශබ්දය අසා හෝ පවසන්නේ නැත. එහෙත් විතර්ක විචාර රහිත වූ සමාධියකට සම වැදී සිටින්නාගේ සිත තම සිතින් පිරිසිඳ දැනගනියි: "මෙම පින්වතාගේ මනෝ සංස්කාරයන් පිහිටුවා ඇති ආකාරයට අනුව, මේ සිතට අනතුරුව ඔහු මෙබඳු සිතුවිල්ලක් සිතනු ඇත" යනුවෙනි. ඔහු කොපමණ පැවසුවත් එය එලෙසම සිදුවෙයි, වෙනස් නොවේ. බ්‍රාහ්මණය, මෙය ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යය යැයි කියනු ලැබේ.'

‘‘Katamañca, brāhmaṇa, anusāsanīpāṭihāriyaṃ? Idha, brāhmaṇa, ekacco evamanusāsati – ‘evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha; evaṃ manasi karotha, mā evaṃ manasākattha; idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’ti. Idaṃ vuccati, brāhmaṇa, anusāsanīpāṭihāriyaṃ. Imāni kho, brāhmaṇa, tīṇi pāṭihāriyāni. Imesaṃ te, brāhmaṇa, tiṇṇaṃ pāṭihāriyānaṃ katamaṃ pāṭihāriyaṃ khamati abhikkantatarañca paṇītatarañcā’’ti?

'බ්‍රාහ්මණය, අනුශාසනා ප්‍රාතිහාර්යය යනු කුමක්ද? බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා ඇතැමෙක් මෙසේ අනුශාසනා කරයි: "මෙසේ සිතන්න, මෙසේ නොසිතන්න; මෙසේ මෙනෙහි කරන්න, මෙසේ මෙනෙහි නොකරන්න; මෙය අත්හරින්න, මෙයට පැමිණ වාසය කරන්න" යනුවෙනි. බ්‍රාහ්මණය, මෙය අනුශාසනා ප්‍රාතිහාර්යය යැයි කියනු ලැබේ. බ්‍රාහ්මණය, මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනයි. බ්‍රාහ්මණය, මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනෙන් ඔබට වඩාත් ප්‍රියමනාප, වඩාත් යහපත් හා වඩාත් උසස් ප්‍රාතිහාර්යය කුමක්ද?'

‘‘Tatra, bho gotama, yadidaṃ pāṭihāriyaṃ idhekacco anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti…pe… yāva brāhmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti, idaṃ, bho gotama, pāṭihāriyaṃ yova naṃ karoti sova naṃ paṭisaṃvedeti, yova naṃ karoti tasseva taṃ hoti. Idaṃ me, bho gotama, pāṭihāriyaṃ māyāsahadhammarūpaṃ viya khāyati.

'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් මේ ප්‍රාතිහාර්යයකදී ඇතැමෙක් විවිධ සෘද්ධි විධීන් අත්දකීද... බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වාම කයෙන් තම වසඟය පවත්වයිද, භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යමෙක් මෙය කරයිද ඔහුම එය විඳියි, එය කරන්නාටම එය සිදුවෙයි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මේ ප්‍රාතිහාර්යය මට පෙනෙන්නේ මායාවක් වැනි ස්වභාවයක් ඇති දෙයක් ලෙසිනි.'

‘‘Yampidaṃ[Pg.172], bho gotama, pāṭihāriyaṃ idhekacco nimittena ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti, so bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā. Idha pana, bho gotama, ekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati…pe… napi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati…pe… napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati, api ca kho avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amhaṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatī’ti, so bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā. Idampi, bho gotama, pāṭihāriyaṃ yova naṃ karoti sova naṃ paṭisaṃvedeti, yova naṃ karoti tasseva taṃ hoti. Idampi me, bho gotama, pāṭihāriyaṃ māyāsahadhammarūpaṃ viya khāyati.

“භවත් ගෞතමයෙනි, යම් මේ ප්‍රාතිහාර්යයක් ඇද්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිමිති මඟින්—‘ඔබේ මනස මෙසේය, ඔබේ මනස මේ ආකාරය, ඔබේ සිත මෙබඳුය’ කියා පවසයි. ඔහු බොහෝ දේ පැවසුවද එය ඒ අයුරින්ම සිදු වෙයි, වෙනස් නොවේ. භවත් ගෞතමයෙනි, තවද ඇතැම් කෙනෙක් නිමිති මඟින් පවසන්නේම නැත, එහෙත් මනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ අමනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ දේවතාවන්ගේ ශබ්දය අසා (අනුන්ගේ සිත) පවසයි. . . තවද මනුෂ්‍ය, අමනුෂ්‍ය හෝ දේව ශබ්ද අසා පවසන්නේද නැත, එහෙත් සිතන්නා වූ, විමසන්නා වූ තැනැත්තාගේ විතර්ක විස්ඵාර ශබ්දය (සිතුවිලි පැතිරීමේ ශබ්දය) අසා පවසයි. . . තවද විතර්ක විස්ඵාර ශබ්දය අසා පවසන්නේද නැත, එහෙත් විතර්ක රහිත වූ විචාර රහිත වූ සමාධියකට සමවැදුණු තැනැත්තාගේ සිත තමාගේ සිතින් පිරිසිඳ දැන මෙසේ පවසයි—‘මේ පින්වතාගේ මනෝ සංස්කාරයන් පිහිටා ඇති ආකාරයට අනුව, මේ සිතට අනතුරුව මොහු මෙබඳු වූ විතර්කයක් කරන්නේය’ කියායි. ඔහු බොහෝ දේ පැවසුවද එය ඒ අයුරින්ම සිදු වෙයි, වෙනස් නොවේ. භවත් ගෞතමයෙනි, මේ ප්‍රාතිහාර්යයද එය කරන්නාම එය අත්විඳියි, එය කරන්නාටම එය පවතියි. භවත් ගෞතමයෙනි, මේ ප්‍රාතිහාර්යය මට මායාවකට සමාන ස්වභාවයක් ඇත්තක් සේ වැටහෙයි.”

‘‘Yañca kho idaṃ, bho gotama, pāṭihāriyaṃ idhekacco evaṃ anusāsati – ‘evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha; evaṃ manasi karotha, mā evaṃ manasākattha; idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’ti. Idameva, bho gotama, pāṭihāriyaṃ khamati imesaṃ tiṇṇaṃ pāṭihāriyānaṃ abhikkantatarañca paṇītatarañca.

“භවත් ගෞතමයෙනි, යම් මේ ප්‍රාතිහාර්යයක් ඇද්ද, මෙහි ඇතැම් කෙනෙක් මෙසේ අනුශාසනා කරයි—‘මෙසේ සිතන්න, මෙසේ නොසිතන්න; මෙසේ මෙනෙහි කරන්න, මෙසේ මෙනෙහි නොකරන්න; මෙය ප්‍රහාණය කරන්න, මෙයට පැමිණ වාසය කරන්න’ කියායි. භවත් ගෞතමයෙනි, මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුන අතුරින් මේ අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයම මට වඩාත් ප්‍රියමනාප වෙයි, වඩාත් අභිකාන්ත හා ප්‍රණීත වෙයි.”

‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāvasubhāsitamidaṃ bhotā gotamena imehi ca mayaṃ tīhi pāṭihāriyehi samannāgataṃ bhavantaṃ gotamaṃ dhārema. Bhavañhi gotamo anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti, bhavañhi gotamo avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amuṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatī’ti. Bhavañhi gotamo evamanusāsati – ‘evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha; evaṃ manasi karotha, mā evaṃ manasākattha; idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’’’ti.

“භවත් ගෞතමයෙනි, ඉතා ආශ්චර්යයයි! භවත් ගෞතමයෙනි, ඉතා අද්භූතයි! භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් මෙය ඉතා මැනවින් දේශනා කරන ලදී. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනෙන්ම සමන්විත බව අපි පිළිගනිමු. මන්දයත්, භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ නොයෙක් ආකාර වූ සෘද්ධි විධි අත්විඳින සේක. . . බඹලොව දක්වා පවා කයින් වසඟය පවත්වන සේක. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විතර්ක රහිත විචාර රහිත සමාධියට සමවැදුණු තැනැත්තාගේ සිත තම සිතින් පිරිසිඳ දැන—‘මේ පින්වතාගේ මනෝ සංස්කාරයන් පිහිටා ඇති ආකාරයට අනුව, මේ සිතට අනතුරුව මොහු මෙබඳු වූ විතර්කයක් කරන්නේය’ කියා දැනගන්නා සේක. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මෙසේ අනුශාසනා කරන සේක—‘මෙසේ සිතන්න, මෙසේ නොසිතන්න; මෙසේ මෙනෙහි කරන්න, මෙසේ මෙනෙහි නොකරන්න; මෙය ප්‍රහාණය කරන්න, මෙයට පැමිණ වාසය කරන්න’ කියායි.”

‘‘Addhā [Pg.173] kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, āsajja upanīya vācā bhāsitā; api ca tyāhaṃ byākarissāmi. Ahañhi, brāhmaṇa, anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhomi…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattemi. Ahañhi, brāhmaṇa, avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā, imassa cittassa anantarā amuṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatī’ti. Ahañhi, brāhmaṇa, evamanusāsāmi – ‘evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha; evaṃ manasi karotha, mā evaṃ manasākattha; idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම ඔබ මාගේ ගුණ ස්පර්ශ කරමින්, (මාගේ ගුණ) සමීප කරවමින් මේ වචන පවසන ලදී. එසේ වුවද මම ඔබට පිළිතුරු දෙන්නෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මම විවිධ වූ සෘද්ධි විධි අත්විඳින්නෙමි. . . බඹලොව දක්වා පවා කයින් වසඟය පවත්වන්නෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මම විතර්ක රහිත විචාර රහිත සමාධියට සමවැදුණු තැනැත්තාගේ සිත තම සිතින් පිරිසිඳ දැන—‘මේ පින්වතාගේ මනෝ සංස්කාරයන් පිහිටා ඇති ආකාරයට අනුව, මේ සිතට අනතුරුව මොහු මෙබඳු වූ විතර්කයක් කරන්නේය’ කියා දැනගන්නෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මම මෙසේ අනුශාසනා කරන්නෙමි—‘මෙසේ සිතන්න, මෙසේ නොසිතන්න; මෙසේ මෙනෙහි කරන්න, මෙසේ මෙනෙහි නොකරන්න; මෙය ප්‍රහාණය කරන්න, මෙයට පැමිණ වාසය කරන්න’ කියායි.”

‘‘Atthi pana, bho gotama, añño ekabhikkhupi yo imehi tīhi pāṭihāriyehi samannāgato, aññatra bhotā gotamenā’’ti? ‘‘Na kho, brāhmaṇa, ekaṃyeva sataṃ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova, ye bhikkhū imehi tīhi pāṭihāriyehi samannāgatā’’ti. ‘‘Kahaṃ pana, bho gotama, etarahi te bhikkhū viharantī’’ti? ‘‘Imasmiṃyeva kho, brāhmaṇa, bhikkhusaṅghe’’ti.

“භවත් ගෞතමයෙනි, භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ හැර, මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනෙන්ම සමන්විත වූ වෙනත් එකම භික්ෂුවක් හෝ සිටීද?” “බ්‍රාහ්මණය, එක් සියයක් පමණක් නොවේ, දෙසියයක්, තුන්සියයක්, හාරසියයක් හෝ පන්සියයක් පමණක් නොවේ, සැබවින්ම මේ ප්‍රාතිහාර්යයන් තුනෙන්ම සමන්විත වූ භික්ෂූහු ඊටත් වඩා වැඩියෙන් සිටිති.” “භවත් ගෞතමයෙනි, දැනට ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා කොහේ වාසය කරතිද?” “බ්‍රාහ්මණය, මේ භික්ෂු සංඝයා අතරෙහිම ඔවුහු වාසය කරති.”

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti, evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ.

“භවත් ගෞතමයෙනි, ඉතා මැනවි! භවත් ගෞතමයෙනි, ඉතා මැනවි! භවත් ගෞතමයෙනි, යම් සේ යටිකුරු කර තබන ලද බඳුනක් උඩුකුරු කර පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, වසා තබන ලද දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, මංමුළා වූවෙකුට මඟ පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වායි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දල්වන්නාක් මෙන්ද, එලෙසින්ම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. ඒ මම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේද, ධර්මයද, භික්ෂු සංඝයාද සරණ යමි. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

Brāhmaṇavaggo paṭhamo.

පළමු බ්‍රාහ්මණ වර්ගය නිම විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය –

Dve brāhmaṇā caññataro, paribbājakena nibbutaṃ;

Palokavaccho tikaṇṇo, soṇi saṅgāravena cāti.

බ්‍රාහ්මණ සූත්‍ර දෙකකි, අන්‍යතර (අඤ්ඤතර) සූත්‍රය, පරිබ්බාජක සූත්‍රය, නිබ්බුත සූත්‍රය, පලෝක සූත්‍රය, වච්ඡ සූත්‍රය, තිකණ්ණ සූත්‍රය, සෝණි සූත්‍රය සහ සංගාරව සූත්‍රය වශයෙනි.

(7) 2. Mahāvaggo

(7) 2. මහා වර්ගය

1. Titthāyatanādisuttaṃ

1. තිත්ථායතනාදි සූත්‍රය

62. ‘‘Tīṇimāni[Pg.174], bhikkhave, titthāyatanāni yāni paṇḍitehi samanuyuñjiyamānāni samanugāhiyamānāni samanubhāsiyamānāni parampi gantvā akiriyāya saṇṭhahanti. Katamāni tīṇi? Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti. Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ issaranimmānahetū’ti. Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ ahetuappaccayā’’’ti.

62. “මහණෙනි, නුවණැත්තන් විසින් විමසන ලද, පිරික්සන ලද සහ සාකච්ඡා කරන ලද, අවසානයේදී ක්‍රියාවක් නැත (අකිරියවාදය) යන තැනටම පත්වන මිථ්‍යා දෘෂ්ටික පදනම් තුනක් මෙසේය. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාදයක් සහ මෙවැනි දෘෂ්ටියක් දරති: ‘මේ පුද්ගලයා විඳින යම් සැපක් හෝ දුකක් හෝ සැප-දුක් නොවන උපේක්ෂා වේදනාවක් වේද, ඒ සියල්ල පෙර කරන ලද කර්මය හේතුවෙන් (පුබ්බේකත හේතු) සිදු වන්නේය’ කියාය. මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාදයක් සහ මෙවැනි දෘෂ්ටියක් දරති: ‘මේ පුද්ගලයා විඳින යම් සැපක් හෝ දුකක් හෝ සැප-දුක් නොවන උපේක්ෂා වේදනාවක් වේද, ඒ සියල්ල මහා බ්‍රහ්මයාගේ හෝ ඊශ්වරයාගේ නිර්මාණය හේතුවෙන් (ඉස්සරනිම්මාන හේතු) සිදු වන්නේය’ කියාය. මහණෙනි, තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙවැනි වාදයක් සහ මෙවැනි දෘෂ්ටියක් දරති: ‘මේ පුද්ගලයා විඳින යම් සැපක් හෝ දුකක් හෝ සැප-දුක් නොවන උපේක්ෂා වේදනාවක් වේද, ඒ සියල්ල හේතුවක් හෝ ප්‍රත්‍යයක් රහිතව (අහේතු අප්පච්චයා) සිදු වන්නේය’ කියාය.”

‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti, tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tenahāyasmanto pāṇātipātino bhavissanti pubbekatahetu, adinnādāyino bhavissanti pubbekatahetu, abrahmacārino bhavissanti pubbekatahetu, musāvādino bhavissanti pubbekatahetu, pisuṇavācā bhavissanti pubbekatahetu, pharusavācā bhavissanti pubbekatahetu, samphappalāpino bhavissanti pubbekatahetu, abhijjhāluno bhavissanti pubbekatahetu, byāpannacittā bhavissanti pubbekatahetu, micchādiṭṭhikā bhavissanti pubbekatahetu’’’.

“මහණෙනි, එහිදී ‘පුද්ගලයෙකු විඳින සැප, දුක් හෝ සැප-දුක් නොවන වේදනා සියල්ල පෙර කරන ලද කර්මය නිසාම සිදු වන්නේය’ යන වාදය ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් වෙත ගොස් මම මෙසේ අසමි: ‘ආයුෂ්මතුනි, ඔබලා එවැනි වාදයක් සහ දෘෂ්ටියක් දරන බව සැබෑද?’ එවිට ඔවුන් මාගේ විමසීම හමුවේ ‘එසේය’ කියා පිළිගනිති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පවසමි: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නම් ප්‍රාණඝාත කරන්නන් වන්නේත් පෙර කර්මය නිසාමය, සොරකම් කරන්නන්, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නන්, බොරු කියන්නන්, කේලාම් කියන්නන්, පරුෂ වචන කියන්නන්, හිස් වචන කියන්නන්, දැඩි ලෝභය ඇතිව අනුන්ගේ දේ පතන්නන්, ද්වේෂ සහගත සිත් ඇත්තන් සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයන් වන්නේත් ඔබලාගේ වාදයට අනුව පෙර කරන ලද කර්මය නිසාමය.’”

‘‘Pubbekataṃ kho pana, bhikkhave, sārato paccāgacchataṃ na hoti chando vā vāyāmo vā idaṃ vā karaṇīyaṃ idaṃ vā akaraṇīyanti. Iti karaṇīyākaraṇīye kho pana saccato thetato anupalabbhiyamāne muṭṭhassatīnaṃ anārakkhānaṃ viharataṃ na hoti paccattaṃ sahadhammiko samaṇavādo[Pg.175]. Ayaṃ kho me, bhikkhave, tesu samaṇabrāhmaṇesu evaṃvādīsu evaṃdiṭṭhīsu paṭhamo sahadhammiko niggaho hoti.

“මහණෙනි, පෙර කරන ලද කර්මයම සියල්ලට එකම හේතුව ලෙස සලකා සිරවී සිටින අයට, ‘මෙය කළ යුතුය’ හෝ ‘මෙය නොකළ යුතුය’ කියා යම් කැමැත්තක් (ඡන්දයක්) හෝ උත්සාහයක් (වීර්යයක්) ඇති නොවේ. මෙසේ කළ යුතු දේ සහ නොකළ යුතු දේ පිළිබඳව සත්‍ය වශයෙන්ම ස්ථිර වැටහීමක් නොමැති විට, සිහි මුළා වූ, ඉන්ද්‍රිය සංවරයක් නැතිව වාසය කරන ඔවුන් තුළ ‘අපි ශ්‍රමණයෝ වෙමු’ යන කරුණු සහිත සාධාරණ වාදය පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, එවැනි වාද සහ දෘෂ්ටි ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට මා විසින් ධර්මානුකූලව කරනු ලබන පළමු නිග්‍රහය (විවේචනය) මෙයයි.”

‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ issaranimmānahetū’ti, tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evadiṭṭhino – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ issaranimmānahetū’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tenahāyasmanto pāṇātipātino bhavissanti issaranimmānahetu, adinnādāyino bhavissanti issaranimmānahetu, abrahmacārino bhavissanti issaranimmānahetu, musāvādino bhavissanti issaranimmānahetu, pisuṇavācā bhavissanti issaranimmānahetu, pharusavācā bhavissanti issaranimmānahetu, samphappalāpino bhavissanti issaranimmānahetu, abhijjhāluno bhavissanti issaranimmānahetu, byāpannacittā bhavissanti issaranimmānahetu, micchādiṭṭhikā bhavissanti issaranimmānahetu’’’.

“මහණෙනි, එහිදී ‘පුද්ගලයෙකු විඳින සැප, දුක් හෝ සැප-දුක් නොවන වේදනා සියල්ල ඊශ්වර නිර්මාණය නිසාම සිදු වන්නේය’ යන වාදය ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් වෙත ගොස් මම මෙසේ අසමි: ‘ආයුෂ්මතුනි, ඔබලා එවැනි වාදයක් සහ දෘෂ්ටියක් දරන බව සැබෑද?’ එවිට ඔවුන් මාගේ විමසීම හමුවේ ‘එසේය’ කියා පිළිගනිති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පවසමි: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නම් ප්‍රාණඝාත කරන්නන් වන්නේත් ඊශ්වර නිර්මාණය නිසාමය, සොරකම් කරන්නන්, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නන්, බොරු කියන්නන්, කේලාම් කියන්නන්, පරුෂ වචන කියන්නන්, හිස් වචන කියන්නන්, දැඩි ලෝභය ඇතිව අනුන්ගේ දේ පතන්නන්, ද්වේෂ සහගත සිත් ඇත්තන් සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයන් වන්නේත් ඔබලාගේ වාදයට අනුව ඊශ්වර නිර්මාණය නිසාමය.’”

‘‘Issaranimmānaṃ kho pana, bhikkhave, sārato paccāgacchataṃ na hoti chando vā vāyāmo vā idaṃ vā karaṇīyaṃ idaṃ vā akaraṇīyanti. Iti karaṇīyākaraṇīye kho pana saccato thetato anupalabbhiyamāne muṭṭhassatīnaṃ anārakkhānaṃ viharataṃ na hoti paccattaṃ sahadhammiko samaṇavādo. Ayaṃ kho me, bhikkhave, tesu samaṇabrāhmaṇesu evaṃvādīsu evaṃdiṭṭhīsu dutiyo sahadhammiko niggaho hoti.

“මහණෙනි, ඊශ්වර නිර්මාණයම සියල්ලට එකම හේතුව ලෙස සලකා සිරවී සිටින අයට, ‘මෙය කළ යුතුය’ හෝ ‘මෙය නොකළ යුතුය’ කියා යම් කැමැත්තක් හෝ උත්සාහයක් ඇති නොවේ. මෙසේ කළ යුතු දේ සහ නොකළ යුතු දේ පිළිබඳව සත්‍ය වශයෙන්ම ස්ථිර වැටහීමක් නොමැති විට, සිහි මුළා වූ, ඉන්ද්‍රිය සංවරයක් නැතිව වාසය කරන ඔවුන් තුළ ‘අපි ශ්‍රමණයෝ වෙමු’ යන කරුණු සහිත සාධාරණ වාදය පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, එවැනි වාද සහ දෘෂ්ටි ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට මා විසින් ධර්මානුකූලව කරනු ලබන දෙවන නිග්‍රහය මෙයයි.”

‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiṃ cāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ ahetuappaccayā’ti, tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – yaṃ kiṃ cāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ ahetuappaccayā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tenahāyasmanto pāṇātipātino bhavissanti ahetuappaccayā…pe… micchādiṭṭhikā bhavissanti ahetuappaccayā’’’.

‘‘මහණෙනි, ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් අතුරින් යම් කෙනෙක් මෙබඳු වාද ඇත්තෝද, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තෝද - ‘මේ පුරුෂ පුද්ගලයා යම් කිසි සැපක් හෝ දුකක් හෝ නොදුක් නොසැප වේදනාවක් හෝ විඳින්නේ නම්, ඒ සියල්ල හේතු ප්‍රත්‍ය රහිතව (අහේතුකව) සිදුවන්නේය’ කියායි. මම ඔවුන් කරා ගොස් මෙසේ පවසමි: ‘පින්වතුනි, ඔබලා මෙබඳු වාද ඇත්තෝ, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තෝ බව සැබෑද?’ මා මෙසේ ඇසූ විට ඔවුන් ‘එසේය’ කියා පිළිගනිති. එවිට මම ඔවුන්ට මෙසේ පවසමි: ‘එසේ නම් පින්වතුනි, ප්‍රාණඝාත කරන්නෝද හේතු ප්‍රත්‍ය රහිතවම එසේ වන්නාහ... (පෙ...) මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වන්නෝද හේතු ප්‍රත්‍ය රහිතවම එසේ වන්නාහ’.’’

‘‘Ahetuappaccayaṃ [Pg.176] kho pana, bhikkhave, sārato paccāgacchataṃ na hoti chando vā vāyāmo vā idaṃ vā karaṇīyaṃ idaṃ vā akaraṇīyanti. Iti karaṇīyākaraṇīye kho pana saccato thetato anupalabbhiyamāne muṭṭhassatīnaṃ anārakkhānaṃ viharataṃ na hoti paccattaṃ sahadhammiko samaṇavādo. Ayaṃ kho me, bhikkhave, tesu samaṇabrāhmaṇesu evaṃvādīsu evaṃdiṭṭhīsu tatiyo sahadhammiko niggaho hoti.

‘‘මහණෙනි, හේතු ප්‍රත්‍යයක් නොමැති බවම සාරය (සත්‍යය) ලෙස පිළිගන්නා අයට, ‘මෙය කළ යුතුය’ හෝ ‘මෙය නොකළ යුතුය’ කියා ඡන්දයක් (කැමැත්තක්) හෝ ව්‍යායාමයක් (උත්සාහයක්) ඇති නොවේ. මෙසේ කළ යුතු දෙය සහ නොකළ යුතු දෙය සැබෑ ලෙසම හෝ ස්ථිර ලෙසම දක්නට නොලැබෙන කල්හි, මුළා වූ සිහි ඇති, ඉන්ද්‍රිය සංවරයක් නැතිව වෙසෙන අයට ‘මම ශ්‍රමණයෙක්මි’ යන ධර්මානුකූල වාදය තමන් තුළ ඇති නොවේ. මහණෙනි, මෙබඳු වාද ඇති, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇති ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි ධර්මානුකූලව මා විසින් කරනු ලබන තුන්වන නිග්‍රහය මෙයයි.’’

‘‘Imāni kho, bhikkhave, tīṇi titthāyatanāni yāni paṇḍitehi samanuyuñjiyamānāni samanugāhiyamānāni samanubhāsiyamānāni parampi gantvā akiriyāya saṇṭhahanti.

‘‘මහණෙනි, පණ්ඩිතයන් විසින් විමසනු ලබන, විචාරනු ලබන, සාකච්ඡා කරනු ලබන කල්හි, කෙතරම් ගැඹුරින් සොයා බැලුවත් කිසිවක් නොකළ හැකිය යන ‘අකිරිය’ වාදයෙහිම පිහිටන තීර්ථක ආයතන (මිථ්‍යා දෘෂ්ටිස්ථාන) තුනක් ඇත්තේය.’’

‘‘Ayaṃ kho pana, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamo ca, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi? Imā cha dhātuyoti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni cha phassāyatanānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Ime aṭṭhārasa manopavicārāti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni cattāri ariyasaccānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

‘‘මහණෙනි, මා විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්මය නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නිග්‍රහ කළ නොහැකි වූ, කිලිටු කළ නොහැකි වූ, දොස් නැගිය නොහැකි වූ, ගැරහිය නොහැකි වූවකි. මහණෙනි, මා විසින් දේශනා කරන ලද, නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නිග්‍රහ කළ නොහැකි වූ, කිලිටු කළ නොහැකි වූ, දොස් නැගිය නොහැකි වූ, ගැරහිය නොහැකි වූ ඒ ධර්මය කවරේද? ‘මහණෙනි, මේ ධාතු සයකි’ යන්න මා විසින් දේශනා කරන ලද... ධර්මයයි. ‘මහණෙනි, මේ ස්පර්ශ ආයතන සයකි’ යන්න... ‘මහණෙනි, මේ මනෝපවිචාර දහඅටකි’ යන්න... ‘මහණෙනි, මේ ආර්ය සත්‍ය සතරකි’ යන්න මා විසින් දේශනා කරන ලද, නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නිග්‍රහ කළ නොහැකි වූ, කිලිටු කළ නොහැකි වූ, දොස් නැගිය නොහැකි වූ, ගැරහිය නොහැකි වූ ධර්මයයි.’’

‘‘Imā cha dhātuyoti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Chayimā, bhikkhave, dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu. Imā cha dhātuyoti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘‘‘මහණෙනි, මේ ධාතු සයකි’ යනුවෙන් මා විසින් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන ලදද, එය නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නිග්‍රහ කළ නොහැකි වූ, කිලිටු කළ නොහැකි වූ, දොස් නැගිය නොහැකි වූ, ගැරහිය නොහැකි වූවකි. මෙය පවසන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙනද? මහණෙනි, පඨවි ධාතුව, ආපෝ ධාතුව, තේජෝ ධාතුව, වායෝ ධාතුව, ආකාශ ධාතුව සහ විඤ්ඤාණ ධාතුව යන ධාතු සයකි. ‘මහණෙනි, මේ ධාතු සයකි’ යනුවෙන් මා විසින් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන ලදද... ඒ බව පවසන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනයි.’’

‘‘Imāni [Pg.177] cha phassāyatanānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Chayimāni, bhikkhave, phassāyatanāni – cakkhu phassāyatanaṃ, sotaṃ phassāyatanaṃ, ghānaṃ phassāyatanaṃ, jivhā phassāyatanaṃ, kāyo phassāyatanaṃ, mano phassāyatanaṃ. Imāni cha phassāyatanānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘‘‘මහණෙනි, මේ ස්පර්ශ ආයතන සයකි’ යනුවෙන් මා විසින් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන ලදද, එය නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නිග්‍රහ කළ නොහැකි වූ, කිලිටු කළ නොහැකි වූ, දොස් නැගිය නොහැකි වූ, ගැරහිය නොහැකි වූවකි. මෙය පවසන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙනද? මහණෙනි, ස්පර්ශ ආයතන සයකි, එනම් - චක්ඛු (ඇස) ස්පර්ශ ආයතනය, සෝත (කන) ස්පර්ශ ආයතනය, ඝාණ (නාසය) ස්පර්ශ ආයතනය, ජිව්හා (දිව) ස්පර්ශ ආයතනය, කාය (ශරීරය) ස්පර්ශ ආයතනය සහ මන (සිත) ස්පර්ශ ආයතනයයි. ‘මහණෙනි, මේ ස්පර්ශ ආයතන සයකි’ යනුවෙන් මා විසින් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන ලදද... ඒ බව පවසන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනයි.’’

‘‘Ime aṭṭhārasa manopavicārāti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cakkhunā rūpaṃ disvā somanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati domanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati upekkhāṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati, sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya somanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati domanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati upekkhāṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati. Ime aṭṭhārasa manopavicārāti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“මහණෙනි, ‘මේ වනාහි දහඅටක් වූ මනෝපවිචාරයෝ (මනසේ හැසිරීම්) වෙති’ යැයි මා විසින් දේශනා කරන ලද මෙම ධර්මය වනාහි, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් බැහැර කළ නොහැකි, කෙලෙසිය නොහැකි, දොස් නැගිය නොහැකි සහ නින්දා කළ නොහැකි වූවකි. මෙසේ පවසන ලද්දේ කුමක් අරභයා ද? ඇසින් රූපයක් දැක සෝමනස්සයට (ප්‍රීතියට) කරුණු වූ රූපය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි; දෝමනස්සයට (කනස්සල්ලට) කරුණු වූ රූපය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි; උපේක්ෂාවට කරුණු වූ රූපය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගඳ සුවඳක් දැන... දිවෙන් රසයක් විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලබා... මනසින් ධර්මාරම්මණයක් (සිතිවිල්ලක්) දැන සෝමනස්සයට කරුණු වූ ධර්මාරම්මණය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි, දෝමනස්සයට කරුණු වූ ධර්මාරම්මණය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි, උපේක්ෂාවට කරුණු වූ ධර්මාරම්මණය කෙරෙහි සිත හැසිරෙයි. මහණෙනි, ‘මේ වනාහි දහඅටක් වූ මනෝපවිචාරයෝ වෙති’ යැයි මා විසින් දේශනා කරන ලද මෙම ධර්මය වනාහි, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් බැහැර කළ නොහැකි, කෙලෙසිය නොහැකි, දොස් නැගිය නොහැකි සහ නින්දා කළ නොහැකි වූවකි යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මෙම කරුණු පදනම් කරගෙන ය.”

‘‘Imāni cattāri ariyasaccānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Channaṃ, bhikkhave, dhātūnaṃ upādāya gabbhassāvakkanti hoti; okkantiyā sati nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā. Vediyamānassa kho panāhaṃ, bhikkhave, idaṃ dukkhanti paññapemi, ayaṃ dukkhasamudayoti paññapemi, ayaṃ dukkhanirodhoti paññapemi, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti paññapemi.

“මහණෙනි, ‘මේ වනාහි චතුරාර්ය සත්‍යයෝ වෙති’ යැයි මා විසින් දේශනා කරන ලද මෙම ධර්මය වනාහි, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් බැහැර කළ නොහැකි, කෙලෙසිය නොහැකි, දොස් නැගිය නොහැකි සහ නින්දා කළ නොහැකි වූවකි. මෙසේ පවසන ලද්දේ කුමක් අරභයා ද? මහණෙනි, ධාතු සයක් (පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ, ආකාශ, විඤ්ඤාණ) පදනම් කරගෙන මව්කුසක පිළිසිඳ ගැනීම සිදු වෙයි. පිළිසිඳ ගැනීම ඇති කල්හි නාම-රූප ඇති වෙයි; නාම-රූප ප්‍රත්‍යයෙන් සළායතන ඇති වෙයි; සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් ස්පර්ශය ඇති වෙයි; ස්පර්ශ ප්‍රත්‍යයෙන් වේදනාව ඇති වෙයි. මහණෙනි, වේදනාව විඳින්නා හට ‘මෙය දුකයි’ කියා ද, ‘මෙය දුක් හටගැනීමේ හේතුවයි (දුක් සමුදයයි)’ කියා ද, ‘මෙය දුක් නැති කිරීමයි (දුක් නිරෝධයයි)’ කියා ද, ‘මෙය දුක් නැති කිරීමේ මගයි (දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි)’ කියා ද මම පනවමි (ප්‍රකාශ කරමි).”

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, ( ) maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, (appiyehi [Pg.178] sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho,) yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.

“මහණෙනි, දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක්ද? ඉපදීම දුකකි, ජරාවට (මහලු බවට) පත්වීම දුකකි, මරණය දුකකි, සෝකය, වැලපීම, කායික දුක, මානසික දුක සහ දැඩි වෙහෙස (උපායාසය) දුකකි. අකමැති දෙය හා එක්වීම දුකකි, කැමති දෙයින් වෙන්වීම දුකකි, යමක් කැමති වුවත් එය නොලැබේ නම් එය ද දුකකි. කෙටියෙන් පවසතොත් පංච උපාදානස්කන්ධයෝ ම දුක්ඛයෝ වෙති. මහණෙනි, මෙය දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.

“මහණෙනි, දුක් සමුදය ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක්ද? අවිද්‍යාව ප්‍රත්‍ය කොට සංස්කාරයෝ උපදිති; සංස්කාර ප්‍රත්‍ය කොට විඤ්ඤාණය ද, විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍ය කොට නාම-රූප ද, නාම-රූප ප්‍රත්‍ය කොට සළායතන ද, සළායතන ප්‍රත්‍ය කොට ස්පර්ශය ද, ස්පර්ශ ප්‍රත්‍ය කොට වේදනාව ද, වේදනා ප්‍රත්‍ය කොට තණ්හාව ද, තණ්හා ප්‍රත්‍ය කොට උපාදානය ද, උපාදාන ප්‍රත්‍ය කොට භවය ද, භව ප්‍රත්‍ය කොට ජාතිය ද, ජාතිය ප්‍රත්‍ය කොට ජරාව, මරණය, සෝකය, වැලපීම, කායික දුක, මානසික දුක සහ දැඩි වෙහෙස උපදිති. මෙසේ මේ මුළුමනින්ම වූ දුක් රැසෙහි හට ගැනීම සිදු වෙයි. මහණෙනි, මෙය දුක් සමුදය ආර්ය සත්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.

“මහණෙනි, දුක් නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක්ද? අවිද්‍යාව ම ශේෂයක් නොමැතිව විරාගයට පත්ව නිරුද්ධ වීමෙන් සංස්කාර නිරුද්ධ වෙයි; සංස්කාර නිරුද්ධ වීමෙන් විඤ්ඤාණය නිරුද්ධ වෙයි; විඤ්ඤාණ නිරුද්ධ වීමෙන් නාම-රූප නිරුද්ධ වෙයි; නාම-රූප නිරුද්ධ වීමෙන් සළායතන නිරුද්ධ වෙයි; සළායතන නිරුද්ධ වීමෙන් ස්පර්ශය නිරුද්ධ වෙයි; ස්පර්ශය නිරුද්ධ වීමෙන් වේදනාව නිරුද්ධ වෙයි; වේදනාව නිරුද්ධ වීමෙන් තණ්හාව නිරුද්ධ වෙයි; තණ්හාව නිරුද්ධ වීමෙන් උපාදානය නිරුද්ධ වෙයි; උපාදානය නිරුද්ධ වීමෙන් භවය නිරුද්ධ වෙයි; භවය නිරුද්ධ වීමෙන් ජාතිය නිරුද්ධ වෙයි; ජාතිය නිරුද්ධ වීමෙන් ජරාව, මරණය, සෝකය, වැලපීම, කායික දුක, මානසික දුක සහ දැඩි වෙහෙස නිරුද්ධ වෙති. මෙසේ මේ මුළුමනින්ම වූ දුක් රැසෙහි නිරුද්ධ වීම (නැති වීම) සිදු වෙයි. මහණෙනි, මෙය දුක් නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. ‘Imāni cattāri ariyasaccānī’ti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදා ආර්ය සත්‍යය යනු කුමක්ද? එය මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ම ය. එනම්: සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති සහ සම්මා සමාධි යන මේවා ය. මහණෙනි, මෙය දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදා ආර්ය සත්‍යය යැයි කියනු ලැබේ. ‘මේ වනාහි චතුරාර්ය සත්‍යයෝ වෙති’ යැයි මහණෙනි, මා විසින් දේශනා කරන ලද මෙම ධර්මය වනාහි, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් බැහැර කළ නොහැකි, කෙලෙසිය නොහැකි, දොස් නැගිය නොහැකි සහ නින්දා කළ නොහැකි වූවකි යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මෙම කරුණු පදනම් කරගෙන ය.”

63. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, amātāputtikāni bhayānīti assutavā puthujjano bhāsati. Katamāni tīṇi? Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ [Pg.179] mahāaggiḍāho vuṭṭhāti. Mahāaggiḍāhe kho pana, bhikkhave, vuṭṭhite tena gāmāpi ḍayhanti nigamāpi ḍayhanti nagarāpi ḍayhanti. Gāmesupi ḍayhamānesu nigamesupi ḍayhamānesu nagaresupi ḍayhamānesu tattha mātāpi puttaṃ nappaṭilabhati, puttopi mātaraṃ nappaṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati.

63. “මහණෙනි, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බිය (අමාතාපුත්තික බය) තුනක් ඇතැයි' අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, යම් කලෙක මහා ගිනි ගැනීමක් හටගන්නා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මහා ගිනි ගැනීමක් හටගත් කල, එම ගින්නෙන් ගම් ද, නියම්ගම් ද, නගර ද දැවී යයි. ගම්, නියම්ගම් සහ නගර දැවී යන කල්හි එහිදී මවට පුත්‍රයාව (ආරක්ෂා කර ගැනීමට) හමු නොවේ, පුත්‍රයාට මවව (ආරක්ෂා කර ගැනීමට) හමු නොවේ. මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි පළමු වන බිය මෙය යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ mahāmegho vuṭṭhāti. Mahāmeghe kho pana, bhikkhave, vuṭṭhite mahāudakavāhako sañjāyati. Mahāudakavāhake kho pana, bhikkhave, sañjāyante tena gāmāpi vuyhanti nigamāpi vuyhanti nagarāpi vuyhanti. Gāmesupi vuyhamānesu nigamesupi vuyhamānesu nagaresupi vuyhamānesu tattha mātāpi puttaṃ nappaṭilabhati, puttopi mātaraṃ nappaṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati.

“මහණෙනි, නැවත ද, යම් කලෙක මහා මේඝයක් (මහ වැස්සක්) වසිනා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මහා මේඝයක් වැසීම නිසා මහා ජල ප්‍රවාහයක් හටගනී. මහණෙනි, මහා ජල ප්‍රවාහයක් හටගත් කල, එයින් ගම් ද, නියම්ගම් ද, නගර ද ගසාගෙන යයි. ගම්, නියම්ගම් සහ නගර ගසාගෙන යන කල්හි එහිදී මවට පුත්‍රයාව හමු නොවේ, පුත්‍රයාට මවව හමු නොවේ. මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි දෙවන බිය මෙය යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ bhayaṃ hoti aṭavisaṅkopo, cakkasamāruḷhā jānapadā pariyāyanti. Bhaye kho pana, bhikkhave, sati aṭavisaṅkope cakkasamāruḷhesu jānapadesu pariyāyantesu tattha mātāpi puttaṃ nappaṭilabhati, puttopi mātaraṃ nappaṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi amātāputtikāni bhayānīti assutavā puthujjano bhāsati.

“මහණෙනි, නැවත ද, යම් කලෙක වනාන්තරයේ වසන සොරුන්ගෙන් වන පීඩාවන් (කැරලි) නිසා බියක් හටගන්නා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි; එවිට ජනපදවාසීහු රියවල නැගී ඒ ඒ අත පලා යති. මහණෙනි, කැරලි හේතුවෙන් බියක් හටගත් කල, ජනපදවාසීන් රියවල නැගී පලා යන කල්හි, එහිදී මවට පුත්‍රයාව හමු නොවේ, පුත්‍රයාට මවව හමු නොවේ. මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි තුන්වන බිය මෙය යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි. මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බිය තුන මේවා යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘Tāni kho panimāni, bhikkhave, tīṇi samātāputtikāniyeva bhayāni amātāputtikāni bhayānīti assutavā puthujjano bhāsati. Katamāni tīṇi? Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ mahāaggiḍāho vuṭṭhāti. Mahāaggiḍāhe kho pana, bhikkhave, vuṭṭhite tena gāmāpi ḍayhanti nigamāpi ḍayhanti nagarāpi ḍayhanti. Gāmesupi ḍayhamānesu nigamesupi ḍayhamānesu nagaresupi ḍayhamānesu hoti so samayo yaṃ kadāci karahaci mātāpi puttaṃ paṭilabhati, puttopi mātaraṃ paṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ samātāputtikaṃyeva bhayaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati.

“මහණෙනි, සැබවින්ම මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත හැකි (සමාතාපුත්තික) බිය තුනක්ම වන මේවා, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බිය' යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, යම් කලෙක මහා ගිනි ගැනීමක් හටගන්නා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මහා ගිනි ගැනීමක් හටගත් කල, එයින් ගම් ද, නියම්ගම් ද, නගර ද දැවී යයි. ගම්, නියම්ගම් සහ නගර දැවී යන කල්හි, යම් විටක හෝ මවට පුත්‍රයාව හමු වන, පුත්‍රයාට මවව හමු වන අවස්ථාවක් පැමිණිය හැකිය. මහණෙනි, සැබවින්ම මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත හැකි පළමු වන බියම වූ මෙය, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බියක්' ලෙස අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘Puna [Pg.180] caparaṃ, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ mahāmegho vuṭṭhāti. Mahāmeghe kho pana, bhikkhave, vuṭṭhite mahāudakavāhako sañjāyati. Mahāudakavāhake kho pana, bhikkhave, sañjāte tena gāmāpi vuyhanti nigamāpi vuyhanti nagarāpi vuyhanti. Gāmesupi vuyhamānesu nigamesupi vuyhamānesu nagaresupi vuyhamānesu hoti so samayo yaṃ kadāci karahaci mātāpi puttaṃ paṭilabhati, puttopi mātaraṃ paṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ samātāputtikaṃyeva bhayaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati.

“මහණෙනි, නැවත ද, යම් කලෙක මහා මේඝයක් හටගන්නා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මහා මේඝයක් හටගත් කල, මහා ජල ප්‍රවාහයක් ඇති වේ. මහණෙනි, මහා ජල ප්‍රවාහයක් හටගත් කල, එයින් ගම් ද, නියම්ගම් ද, නගර ද ගසාගෙන යයි. ගම්, නියම්ගම් සහ නගර ගසාගෙන යන කල්හි, යම් විටක හෝ මවට පුත්‍රයාව හමු වන, පුත්‍රයාට මවව හමු වන අවස්ථාවක් පැමිණිය හැකිය. මහණෙනි, සැබවින්ම මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත හැකි දෙවන බියම වූ මෙය, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බියක්' ලෙස අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ bhayaṃ hoti aṭavisaṅkopo, cakkasamāruḷhā jānapadā pariyāyanti. Bhaye kho pana, bhikkhave, sati aṭavisaṅkope cakkasamāruḷhesu jānapadesu pariyāyantesu hoti so samayo yaṃ kadāci karahaci mātāpi puttaṃ paṭilabhati, puttopi mātaraṃ paṭilabhati. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ samātāputtikaṃyeva bhayaṃ amātāputtikaṃ bhayanti assutavā puthujjano bhāsati. ‘‘Imāni kho, bhikkhave, tīṇi samātāputtikāniyeva bhayāni amātāputtikāni bhayānīti assutavā puthujjano bhāsati’’.

“මහණෙනි, නැවත ද, යම් කලෙක කැරලි හේතුවෙන් බියක් හටගන්නා අවස්ථාවක් පැමිණෙයි, එවිට ජනපදවාසීහු රියවල නැගී පලා යති. මහණෙනි, කැරලි හේතුවෙන් බියක් ඇතිව, ජනපදවාසීන් රියවල නැගී පලා යන කල්හි, යම් විටක හෝ මවට පුත්‍රයාව හමු වන, පුත්‍රයාට මවව හමු වන අවස්ථාවක් පැමිණිය හැකිය. මහණෙනි, සැබවින්ම මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත හැකි තුන්වන බියම වූ මෙය, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බියක්' ලෙස අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි. මහණෙනි, සැබවින්ම මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත හැකි බිය තුනක්ම වන මේවා, 'මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි බිය' යැයි අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා පවසයි.”

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, amātāputtikāni bhayāni. Katamāni tīṇi? Jarābhayaṃ, byādhibhayaṃ, maraṇabhayanti. Na, bhikkhave, mātā puttaṃ jīramānaṃ evaṃ labhati – ‘ahaṃ jīrāmi, mā me putto jīrī’ti; putto vā pana mātaraṃ jīramānaṃ na evaṃ labhati – ‘ahaṃ jīrāmi, mā me mātā jīrī’’’ti.

“මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකා ආරක්ෂා කරගත නොහැකි (නියම) බිය තුනක් ඇත්තේය. ඒ තුන කවරේද? ජරා බිය, ව්‍යාධි බිය සහ මරණ බියයි. මහණෙනි, ජරාවට පත්වන (මහලු වන) පුත්‍රයා සම්බන්ධයෙන්, 'මම ඔහු වෙනුවෙන් මහලු වන්නෙමි, මාගේ පුත්‍රයා මහලු නොවේවා' යි කියා ඔහු ආරක්ෂා කිරීමට මවකට නොහැකිය. එසේම, මහලු වන මව සම්බන්ධයෙන්, 'මම ඇය වෙනුවෙන් මහලු වන්නෙමි, මාගේ මව මහලු නොවේවා' යි කියා ඇය ආරක්ෂා කිරීමට පුත්‍රයෙකුට ද නොහැකිය.”

‘‘Na, bhikkhave, mātā puttaṃ byādhiyamānaṃ evaṃ labhati – ‘ahaṃ byādhiyāmi, mā me putto byādhiyī’ti; putto vā pana mātaraṃ byādhiyamānaṃ na evaṃ labhati – ‘ahaṃ byādhiyāmi, mā me mātā byādhiyī’’’ti.

“මහණෙනි, ලෙඩ රෝගවලින් පීඩා විඳින පුත්‍රයා සම්බන්ධයෙන්, 'මම ඔහු වෙනුවෙන් ලෙඩ වන්නෙමි, මාගේ පුත්‍රයා ලෙඩ නොවේවා' යි කියා ඔහු ආරක්ෂා කිරීමට මවකට නොහැකිය. එසේම, ලෙඩ රෝගවලින් පීඩා විඳින මව සම්බන්ධයෙන්, 'මම ඇය වෙනුවෙන් ලෙඩ වන්නෙමි, මාගේ මව ලෙඩ නොවේවා' යි කියා ඇය ආරක්ෂා කිරීමට පුත්‍රයෙකුට ද නොහැකිය.”

‘‘Na, bhikkhave, mātā puttaṃ mīyamānaṃ evaṃ labhati – ‘ahaṃ mīyāmi, mā me putto mīyī’ti; putto vā pana mātaraṃ mīyamānaṃ na evaṃ labhati – ‘ahaṃ mīyāmi, mā me mātā mīyī’ti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi amātāputtikāni bhayānī’’ti.

“මහණෙනි, මියයන පුතෙකු සම්බන්ධයෙන් ‘මම මිය යන්නෙමි, මාගේ පුත්‍රයා මිය නොයාවා’ යි මවකට කැමැත්තක් ඉටු කරගත නොහැකිය. මියයන මවක සම්බන්ධයෙන් ‘මම මිය යන්නෙමි, මාගේ මව මිය නොයාවා’ යි පුත්‍රයෙකුටද කැමැත්තක් ඉටු කරගත නොහැකිය. මහණෙනි, මව සහ පුත්‍රයා එකිනෙකාගෙන් වෙන් කරන (එකිනෙකාට පිහිට විය නොහැකි) බිය තුන මේවාය.”

‘‘Atthi, bhikkhave, maggo atthi paṭipadā imesañca tiṇṇaṃ samātāputtikānaṃ bhayānaṃ imesañca tiṇṇaṃ amātāputtikānaṃ bhayānaṃ pahānāya samatikkamāya saṃvattati. Katamo ca, bhikkhave, maggo katamā ca paṭipadā [Pg.181] imesañca tiṇṇaṃ samātāputtikānaṃ bhayānaṃ imesañca tiṇṇaṃ amātāputtikānaṃ bhayānaṃ pahānāya samatikkamāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkapo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Ayaṃ kho, bhikkhave, maggo ayaṃ paṭipadā imesañca tiṇṇaṃ samātāputtikānaṃ bhayānaṃ imesañca tiṇṇaṃ amātāputtikānaṃ bhayānaṃ pahānāya samatikkamāya saṃvattatī’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, මව සහ පුතු එකිනෙකාට පිහිට විය හැකි බිය තුන මෙන්ම, මව සහ පුතු එකිනෙකාට පිහිට විය නොහැකි බිය තුනද ප්‍රහීණය කිරීම පිණිස, ඉක්මවා යාම පිණිස පවතින මාර්ගයක් ඇත, පිළිවෙතක් ඇත. මහණෙනි, එම බිය තුන් වර්ගය බැහැර කිරීම පිණිස පවතින ඒ මාර්ගය හා පිළිවෙත කුමක්ද? එය මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයමය. එනම්: සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති, සම්මා සමාධි යන මොහුය. මහණෙනි, මව සහ පුතු පිහිට විය හැකි බිය තුනත්, මව සහ පුතු පිහිට විය නොහැකි බිය තුනත් ප්‍රහීණය කිරීම හා ඉක්මවා යාම පිණිස පවතින මාර්ගය හා පිළිවෙත මෙයයි.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Venāgapurasuttaṃ

3. වේනාගපුර සූත්‍රය

64. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena venāgapuraṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Assosuṃ kho venāgapurikā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito venāgapuraṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.

64. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වඩිනා සේක්, වේනාගපුර නම් වූ කෝසල බමුණු ගමට වැඩම කළ සේක. වේනාගපුරවාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: ‘භවත්නි, ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදි වූ ශාක්‍ය පුත්‍ර ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ වේනාගපුරයට වැඩම කර ඇත. ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු යහපත් කීර්ති රාවයක් පැන නැගී ඇත: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අර්හත්ය, සම්මා සම්බුද්ධය, විජ්ජාචරණ සම්පන්නය, සුගතය, ලෝකවිදූය, අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථිය, දෙවිමිනිසුන්ගේ ශාස්තෘවරයාය, බුද්ධය, භාග්‍යවත්ය’ කියාය. උන්වහන්සේ දෙවියන්, මාරයන්, බ්‍රහ්මයන් සහිත වූ මේ ලෝකයද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවිමිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාවද තමන් වහන්සේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරන සේක. උන්වහන්සේ මුල, මැද, අග යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යංජන සහිත වූ ධර්මය දේශනා කරන සේක; සර්වප්‍රකාරයෙන්ම පරිපූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ බඹසර ප්‍රකාශ කරන සේක. එබඳු රහතන් වහන්සේලා දැකීම සැබවින්ම යහපත්ය’ කියායි.

Atha kho venāgapurikā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho venāgapuriko vacchagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

එවිට වේනාගපුරවාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු කථා නිමවා එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම්හු තම නම සහ ගෝත්‍රය පවසා එකත්පසක හිඳගත්හ. ඇතැම්හු නිහඬව එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් වේනාගපුරවාසී වච්ඡගොත්ත බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය:

‘‘Acchariyaṃ[Pg.182], bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāvañcidaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Seyyathāpi, bho gotama, sāradaṃ badarapaṇḍuṃ parisuddhaṃ hoti pariyodātaṃ; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Seyyathāpi, bho gotama, tālapakkaṃ sampati bandhanā pamuttaṃ parisuddhaṃ hoti pariyodātaṃ; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Seyyathāpi, bho gotama, nekkhaṃ jambonadaṃ dakkhakammāraputtasuparikammakataṃ ukkāmukhe sukusalasampahaṭṭhaṃ paṇḍukambale nikkhittaṃ bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Yāni tāni, bho gotama, uccāsayanamahāsayanāni, seyyathidaṃ – āsandi pallaṅko gonako cittako paṭikā paṭalikā tūlikā vikatikā uddalomī ekantalomī kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇī kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ, evarūpānaṃ nūna bhavaṃ gotamo uccāsayanamahāsayanānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආශ්චර්යයකි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අද්භූතයකි! භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ ඉන්ද්‍රියයන් අතිශයින්ම ප්‍රසන්නය, සමේ පැහැය ඉතා පිරිසිදුය, දීප්තිමත්ය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සරත් කාලයේ මදක් පඬු පැහැ ගැන්වුණු දෙබර ගෙඩියක් යම්සේ පිරිසිදුද, දීප්තිමත්ද, එසේම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ ඉන්ද්‍රියයන් ප්‍රසන්නය, සමේ පැහැය පිරිසිදුය, දීප්තිමත්ය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, නටුවෙන් ගිලිහුණු අලුත් ඉදුණු තල් ගෙඩියක් යම්සේ පිරිසිදුද, දීප්තිමත්ද, එසේම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ ඉන්ද්‍රියයන් ප්‍රසන්නය, සමේ පැහැය පිරිසිදුය, දීප්තිමත්ය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, දක්ෂ රන්කරුවෙකු විසින් මනා කොට නිම කරන ලද, උදුනෙහි දමා මනා කොට පදම් කරන ලද, රතු පලසක් මත තබන ලද ජම්බෝනද ස්වර්ණාභරණයක් යම්සේ බබළයිද, විරාජමාන වෙයිද, එසේම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ ඉන්ද්‍රියයන් ප්‍රසන්නය, සමේ පැහැය පිරිසිදුය, දීප්තිමත්ය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් ඒ උසස් ආසන හා මහා ආසන ඇද්ද, එනම්: දිගු අසුන්, පලස්, දිගු ලොම් ඇති ඇතිරිලි, විසිතුරු ඇතිරිලි, සුදු ඇතිරිලි, මල්කම් කළ ඇතිරිලි, පුළුන් මෙට්ට, රූප ඇති ඇතිරිලි, දෙපස ලොම් ඇති ඇතිරිලි, එක් පසක ලොම් ඇති ඇතිරිලි, රන් හුයෙන් කළ ඇතිරිලි, පට නූලෙන් කළ ඇතිරිලි, විශාල ඇතිරිලි, ඇත් අසුන්, අස් අසුන්, රථ අසුන්, දිවි සම් ඇතිරිලි, මුව සම් ඇතිරිලි, රතු වියන් හා දෙපස රතු කොට්ට සහිත ආසන යන මේවාය. මෙබඳු වූ උසස් ආසන හා මහා ආසන භවත් ගෞතමයන් වහන්සේට කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, පහසුවෙන් ලැබෙනවා නොවේද?”

‘‘Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, uccāsayanamahāsayanāni, seyyathidaṃ – āsandi pallaṅko gonako cittako paṭikā paṭalikā tūlikā vikatikā uddalomī ekantalomī kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇī kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ. Dullabhāni tāni pabbajitānaṃ laddhā ca pana na kappanti.

“බ්‍රාහ්මණය, යම් ඒ උස් අසුන් හා මහා අසුන් (උච්චාසයන මහාසයන) තිබේ ද, එනම්: දිගු පුටු, පලස්, ලොම් ඇති එළුලොම් ඇතිරිලි, විසිතුරු එළුලොම් ඇතිරිලි, සුදු ලොම් ඇතිරිලි, මල් මතු කළ එළුලොම් ඇතිරිලි, පුළුන් මෙට්ට, සිංහ ව්‍යාඝ්‍ර ආදී රූපවලින් විසිතුරු වූ එළුලොම් ඇතිරිලි, දෙපසම ලොම් ඇති ඇතිරිලි, එක් පසක පමණක් ලොම් ඇති ඇතිරිලි, රන් හුයෙන් කළ ඇතිරිලි, පට හුයෙන් කළ ඇතිරිලි, නළඟනන් දහසය දෙනෙකුට නැටිය හැකි තරම් වූ විශාල ඇතිරිලි, ඇතුන් පිට පනවන ඇතිරිලි, අසුන් පිට පනවන ඇතිරිලි, රිය පිට පනවන ඇතිරිලි, අඳුන් දිවි සම් ඇතිරිලි, කදලි මුව සම්වලින් කළ උතුම් ඇතිරිලි, උඩින් රතු වියන් සහිත වූ සහ දෙපසම රතු පැහැති කොට්ට ඇති යහන් ආදියයි. මේවා පැවිද්දන් විසින් ලැබිය නොහැකි දේවල් වන අතර, ලැබුණත් ඒවා පරිභෝජනය කිරීම ඔවුන්ට අකැප ය.”

‘‘Tīṇi kho, imāni, brāhmaṇa, uccāsayanamahāsayanāni, yesāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Katamāni tīṇi? Dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ. Imāni kho, brāhmaṇa, tīṇi uccāsayanamahāsayanāni, yesāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, මා දැන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, පහසුවෙන් ලබන උස් අසුන් මහා අසුන් වර්ග තුනක් තිබේ. ඒ තුන කවරේද? දිව්‍යමය වූ උස් අසුන් මහා අසුන්, බ්‍රහ්මමය වූ උස් අසුන් මහා අසුන් සහ ආර්ය වූ උස් අසුන් මහා අසුන් ය. බ්‍රාහ්මණය, මා දැන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, පහසුවෙන් ලබන උස් අසුන් මහා අසුන් වර්ග තුන මේවා ය.”

‘‘Katamaṃ [Pg.183] pana taṃ, bho gotama, dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassa bhavaṃ gotamo etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, brāhmaṇa, yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmi. So yadeva tattha honti tiṇāni vā paṇṇāni vā tāni ekajjhaṃ saṅgharitvā nisīdāmi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharāmi sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedemi, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto caṅkamāmi, dibbo me eso tasmiṃ samaye caṅkamo hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto tiṭṭhāmi, dibbaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye ṭhānaṃ hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto nisīdāmi, dibbaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye āsanaṃ hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto seyyaṃ kappemi, dibbaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye uccāsayanamahāsayanaṃ hoti. Idaṃ kho, brāhmaṇa, dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ දැන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, පහසුවෙන් ලබන ඒ ‘දිව්‍යමය උස් අසුන් මහා අසුන්’ යනු කවරේද?” “බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව මම යම් ගමක හෝ නියම්ගමක ඇසුරු කරමින් වසන විට, පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, පිණ්ඩපාතය සඳහා ඒ ගමට හෝ නියම්ගමට ඇතුළු වෙමි. දවල් ආහාරයෙන් පසුව, පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී මම එක්තරා වනාන්තරයකට ඇතුළු වෙමි. එහි තිබෙන යම් තණකොළ හෝ කොළ රොඩු ඇත්ද, ඒවා එක් තැනකට රැස්කොට, පර්යංකය බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, කර්මස්ථානය අභිමුඛ කොට සිහිය පිහිටුවාගෙන වාඩි වෙමි. මම කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව, විතර්ක විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරමි. විතර්ක විචාර සංසිඳීමෙන්, ඇතුළත පැහැදීම ඇති කරන, සිතේ ඒකාග්‍රතාවය ඇති, විතර්ක රහිත විචාර රහිත වූ, සමාධියෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරමි. ප්‍රීතිය කෙරෙහි ද නොඇලීමෙන් උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් යුතුව වාසය කරමි, ශරීරයෙන් සැපයක් විඳිමි. ආර්යයන් වහන්සේලා යම් ධ්‍යානයක් ගැන ‘උපේක්ෂා ඇති, සිහිය ඇති, සැප විහරණය ඇති තැනැත්තා’ යැයි පවසත් ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරමි. සැපය ප්‍රහාණය කිරීමෙන් ද දුක ප්‍රහාණය කිරීමෙන් ද, කලින්ම සෝමනස්ස දෝමනස්සයන් අස්තංගත වීමෙන්, දුක් සැප රහිත වූ, උපේක්ෂාවෙන් උපන් සිහියෙහි පිරිසිදු බව ඇති චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරමි. බ්‍රාහ්මණය, මෙවන් තත්ත්වයක සිටින මම, ඉදින් සක්මන් කරමි නම්, ඒ අවස්ථාවේදී මාගේ ඒ සක්මන ‘දිව්‍යමය සක්මනක්’ වේ. බ්‍රාහ්මණය, මෙවන් තත්ත්වයක සිටින මම, ඉදින් සිටගෙන සිටිමි නම්, ඒ අවස්ථාවේදී මාගේ ඒ සිටගැනීම ‘දිව්‍යමය සිටගැනීමක්’ වේ. බ්‍රාහ්මණය, මෙවන් තත්ත්වයක සිටින මම, ඉදින් වාඩි වී සිටිමි නම්, ඒ අවස්ථාවේදී මාගේ ඒ හිඳීම ‘දිව්‍යමය හිඳීමක්’ වේ. බ්‍රාහ්මණය, මෙවන් තත්ත්වයක සිටින මම, ඉදින් සැතපෙමි නම්, ඒ අවස්ථාවේදී මාගේ ඒ සැතපීම ‘දිව්‍යමය උස් අසුන් මහා අසුනක්’ වේ. බ්‍රාහ්මණය, මා දැන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, පහසුවෙන් ලබන ‘දිව්‍යමය උස් අසුන් මහා අසුන’ මෙයයි.”

‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Ko cañño evarūpassa dibbassa uccāsayanamahāsayanassa nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī, aññatra bhotā gotamena!

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා ආශ්චර්යයකි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා පුදුමයකි! භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ හැර වෙන කවරෙක් නම් මෙවැනි දිව්‍යමය උස් අසුන් මහා අසුන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, පහසුවෙන් ලබන්නෙක් වන්නේ ද?”

‘‘Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassa bhavaṃ gotamo etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, brāhmaṇa, yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ [Pg.184] nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmi. So yadeva tattha honti tiṇāni vā paṇṇāni vā tāni ekajjhaṃ saṅgharitvā nisīdāmi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharāmi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharāmi. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharāmi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharāmi. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto caṅkamāmi, brahmā me eso tasmiṃ samaye caṅkamo hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto tiṭṭhāmi…pe… nisīdāmi…pe… seyyaṃ kappemi, brahmaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye uccāsayanamahāsayanaṃ hoti. Idaṃ kho, brāhmaṇa, brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මේ කාලයෙහි කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන්නා වූ ඒ බ්‍රහ්මීය (උතුම්) උච්චාසයන මහාසයනය යනු කුමක්ද?” “බ්‍රාහ්මණය, මෙහි මම යම් ගමක හෝ නියම්ගමක හෝ ඇසුරු කර වාසය කරමි ද, මම පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන එම ගමට හෝ නියම්ගමට පිඬු පිණිස වඩිමි. මම පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී (වැඩම කර) වනයකට ම ඇතුළු වෙමි. එහි යම් තණකොළ හෝ කොළ රොඩු ඇද්ද, ඒවා එක් තැනකට රැස් කොට පර්යංකයක් (එරමිණියක්) ගොතාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, කමටහනට අභිමුඛව සිහිය පිහිටුවාගෙන වැඩ හිඳිමි. මම මෙත්තා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරමි. එසේම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සතරවන දිශාව ද පතුරුවා වාසය කරමි. මෙසේ උඩ, යට, සරස යන සෑම තැනක ම, සියලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමානව සලකා, විශාල වූ, මහද්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ මෙත්තා සහගත සිතින් මුළු ලෝකය ම පතුරුවා වාසය කරමි. කරුණා සහගත සිතින් ද... මුදිතා සහගත සිතින් ද... උපෙක්ඛා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරමි. එසේම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සතරවන දිශාව ද පතුරුවා වාසය කරමි. මෙසේ උඩ, යට, සරස යන සෑම තැනක ම, සියලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමානව සලකා, විශාල වූ, මහද්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ උපෙක්ඛා සහගත සිතින් මුළු ලෝකය ම පතුරුවා වාසය කරමි. බ්‍රාහ්මණය, මෙබඳු තත්ත්වයක සිටින මම ඉදින් සක්මන් කරමි නම්, ඒ අවස්ථාවෙහි මගේ ඒ සක්මන බ්‍රහ්මීය සක්මනක් වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මෙබඳු තත්ත්වයක සිටින මම ඉදින් සිටගෙන සිටිමි නම්... හිඳගෙන සිටිමි නම්... සැතපෙන්නෙම් නම්, ඒ අවස්ථාවෙහි මගේ ඒ සයනය බ්‍රහ්මීය වූ උච්චාසයන මහාසයනය වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මම මේ කාලයෙහි කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන්නා වූ බ්‍රහ්මීය උච්චාසයන මහාසයනය මෙයයි.”

‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Ko cañño evarūpassa brahmassa uccāsayanamahāsayanassa nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī, aññatra bhotā gotamena!

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය ආශ්චර්යයකි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය මීට පෙර නොවූ විරූ පුදුමයකි! භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ හැර, මෙබඳු වූ බ්‍රහ්මීය උච්චාසයන මහාසයනයක් කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන වෙන කවරෙක් නම් සිටීද?”

‘‘Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassa bhavaṃ gotamo etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, brāhmaṇa, yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmi. So yadeva tattha honti tiṇāni vā paṇṇāni vā tāni ekajjhaṃ saṅgharitvā nisīdāmi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So evaṃ jānāmi – ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo; doso me pahīno ucchinnamūlo [Pg.185] tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo; moho me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo’. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto caṅkamāmi, ariyo me eso tasmiṃ samaye caṅkamo hoti. So ce ahaṃ, brāhmaṇa, evaṃbhūto tiṭṭhāmi…pe… nisīdāmi…pe… seyyaṃ kappemi, ariyaṃ me etaṃ tasmiṃ samaye uccāsayanamahāsayanaṃ hoti. Idaṃ kho, brāhmaṇa, ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ, yassāhaṃ etarahi nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මේ කාලයෙහි කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන්නා වූ ඒ ආර්ය උච්චාසයන මහාසයනය යනු කුමක්ද?” “බ්‍රාහ්මණය, මෙහි මම යම් ගමක හෝ නියම්ගමට ඇසුරු කර වාසය කරමි ද, මම පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන එම ගමට හෝ නියම්ගමට පිඬු පිණිස වඩිමි. මම පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී වනයකට ම ඇතුළු වෙමි. එහි යම් තණකොළ හෝ කොළ රොඩු ඇද්ද, ඒවා එක් තැනකට රැස් කොට පර්යංකයක් ගොතාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, කමටහනට අභිමුඛව සිහිය පිහිටුවාගෙන වැඩ හිඳිමි. මම මෙසේ දැනගනිමි: ‘මගේ රාගය ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුලින් ම සිඳ දමන ලදී, කර කර දැමූ තල් කඳක් මෙන් කරන ලදී, අභාවයට පත් කරන ලදී, මතු උපතක් නැති ස්වභාවයට පත් කරන ලදී; මගේ ද්වේෂය ප්‍රහීණ කරන ලදී... මගේ මෝහය ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුලින් ම සිඳ දමන ලදී, කර කර දැමූ තල් කඳක් මෙන් කරන ලදී, අභාවයට පත් කරන ලදී, මතු උපතක් නැති ස්වභාවයට පත් කරන ලදී’. බ්‍රාහ්මණය, මෙබඳු තත්ත්වයක සිටින මම ඉදින් සක්මන් කරමි නම්, ඒ අවස්ථාවෙහි මගේ ඒ සක්මන ආර්ය සක්මනක් වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මෙබඳු තත්ත්වයක සිටින මම ඉදින් සිටගෙන සිටිමි නම්... වැඩ හිඳිමි නම්... සැතපෙන්නෙම් නම්, ඒ අවස්ථාවෙහි මගේ ඒ සයනය ආර්ය වූ උච්චාසයන මහාසයනය වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මම මේ කාලයෙහි කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන්නා වූ ආර්ය උච්චාසයන මහාසයනය මෙයයි.”

‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Ko cañño evarūpassa ariyassa uccāsayanamahāsayanassa nikāmalāmī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī, aññatra bhotā gotamena!

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය ආශ්චර්යයකි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය පුදුමයකි! භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ හැර, මෙබඳු වූ ආර්ය උච්චාසයන මහාසයනයක් කැමති පරිදි, නිදුකිනුත් පහසුවෙනුත් ලබන වෙන කවරෙක් නම් සිටීද?”

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ kho bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti. Tatiyaṃ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරයි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහරයි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යම් සේ යටිකුරු කර තැබූ දෙයක් උඩුකුරු කර දක්වන්නාක් මෙන් ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, මංමුළා වූවෙකුට මග පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, ‘ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වා’ යි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දල්වන්නාක් මෙන් ද, එමෙන්ම භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. ඒ අපි භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමු. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ අප අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයන් ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා.” තුන්වන සූත්‍රයයි.

4. Sarabhasuttaṃ

4. සරභ සූත්‍රය

65. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena sarabho nāma paribbājako acirapakkanto hoti imasmā dhammavinayā. So rājagahe parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘‘aññāto mayā samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo. Aññāya ca panāhaṃ samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammaṃ evāhaṃ tasmā dhammavinayā apakkanto’’ti. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Assosuṃ kho te bhikkhū sarabhassa paribbājakassa rājagahe parisati evaṃ vācaṃ bhāsamānassa [Pg.186] – ‘‘aññāto mayā samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo. Aññāya ca panāhaṃ samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammaṃ evāhaṃ tasmā dhammavinayā apakkanto’’ti.

65. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල සරභ නම් පරිබ්‍රාජකයෙක් මේ ධර්ම විනයෙන් බැහැර වී නොබෝ කලක් විය. ඔහු රජගහ නුවර පිරිස මැද මෙසේ පවසයි: "ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය මා විසින් අවබෝධ කරන ලදී. ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය අවබෝධ කරගත් බැවින් ම මම ඒ ධර්ම විනයෙන් ඉවත් වීමි" යනුවෙනි. එකල්හි බොහෝ භික්ෂූහු පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහ නුවරට පිණ්ඩපාතය පිණිස වැඩි සේක. ඒ භික්ෂූන්ට රජගහ නුවර පිරිස මැද මෙසේ පවසන සරභ පරිබ්‍රාජකයාගේ වචනය ඇසුණි: "ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය මා විසින් අවබෝධ කරන ලදී. ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය අවබෝධ කරගත් බැවින් ම මම ඒ ධර්ම විනයෙන් ඉවත් වීමි" යනුවෙනි.

Atha kho te bhikkhū rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘sarabho nāma, bhante, paribbājako acirapakkanto imasmā dhammavinayā. So rājagahe parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘aññāto mayā samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo. Aññāya ca panāhaṃ samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammaṃ evāhaṃ tasmā dhammavinayā apakkanto’ti. Sādhu bhante, bhagavā yena sippinikātīraṃ paribbājakārāmo yena sarabho paribbājako tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

එකල්හි ඒ භික්ෂූහු රජගහ නුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක හිඳගත්හ. එකත්පසෙක හිඳගත් ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ස්වාමීනි, සරභ නම් පරිබ්‍රාජකයා මේ ධර්ම විනයෙන් බැහැර වී නොබෝ කලක් වෙයි. ඔහු රජගහ නුවර පිරිස මැද මෙසේ පවසයි: 'ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය මා විසින් අවබෝධ කරන ලදී. ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය අවබෝධ කරගත් බැවින් ම මම ඒ ධර්ම විනයෙන් ඉවත් වීමි' යනුවෙනි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුකම්පාව පෙරදැරි කරගෙන, සිප්පිනිකා නදී තීරයෙහි වූ පරිබ්‍රාජක ආරාමයේ සරභ පරිබ්‍රාජකයා සිටින තැනට වඩින සේක් නම් මැනවි." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දතාවයෙන් එය පිළිගත් සේක.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena sippinikātīraṃ paribbājakārāmo yena sarabho paribbājako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā sarabhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, sarabha, evaṃ vadesi – ‘aññāto mayā samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo. Aññāya ca panāhaṃ samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammaṃ evāhaṃ tasmā dhammavinayā apakkanto’’’ti? Evaṃ vutte sarabho paribbājako tuṇhī ahosi.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට, සිප්පිනිකා නදී තීරයේ පරිබ්‍රාජක ආරාමයෙහි සරභ පරිබ්‍රාජකයා සිටින තැනට වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටියහ. වැඩසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරභ පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ වදාළ සේක: "සරභ, ඔබ මෙසේ පවසනවා යන කතාව සත්‍යයක් ද? 'ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය මා විසින් අවබෝධ කරන ලදී. ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය අවබෝධ කරගත් බැවින් ම මම ඒ ධර්ම විනයෙන් ඉවත් වීමි' යනුවෙනි." මෙසේ වදාළ කල්හි සරභ පරිබ්‍රාජකයා නිශ්ශබ්ද විය.

Dutiyampi kho, bhagavā sarabhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘vadehi, sarabha, kinti te aññāto samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo? Sace te aparipūraṃ bhavissati, ahaṃ paripūressāmi. Sace pana te paripūraṃ bhavissati, ahaṃ anumodissāmī’’ti. Dutiyampi kho sarabho paribbājako tuṇhī ahosi.

දෙවනුව ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරභ පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ වදාළ සේක: "සරභ, පවසන්න, ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය ඔබ විසින් අවබෝධ කරන ලද්දේ කෙසේ ද? ඉදින් ඔබේ අවබෝධය අසම්පූර්ණ නම් මම එය සම්පූර්ණ කරන්නෙමි. ඉදින් එය සම්පූර්ණ නම් මම එය අනුමෝදන් වන්නෙමි." දෙවනුව ද සරභ පරිබ්‍රාජකයා නිශ්ශබ්ද විය.

Tatiyampi kho bhagavā sarabhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – (‘‘yo kho sarabha paññāyati samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo) ‘‘vadehi, sarabha, kinti te aññāto samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo? Sace te aparipūraṃ [Pg.187] bhavissati, ahaṃ paripūressāmi. Sace pana te paripūraṃ bhavissati, ahaṃ anumodissāmī’’ti. Tatiyampi kho sarabho paribbājako tuṇhī ahosi.

තෙවනුව ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරභ පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ වදාළ සේක: (සරභ, ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය යමක් පෙනේද?) "සරභ, පවසන්න, ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය ඔබ විසින් අවබෝධ කරන ලද්දේ කෙසේ ද? ඉදින් ඔබේ අවබෝධය අසම්පූර්ණ නම් මම එය සම්පූර්ණ කරන්නෙමි. ඉදින් එය සම්පූර්ණ නම් මම එය අනුමෝදන් වන්නෙමි." තෙවනුව ද සරභ පරිබ්‍රාජකයා නිශ්ශබ්ද විය.

Atha kho te paribbājakā sarabhaṃ paribbājakaṃ etadavocuṃ – ‘‘yadeva kho tvaṃ, āvuso sarabha, samaṇaṃ gotamaṃ yāceyyāsi tadeva te samaṇo gotamo pavāreti. Vadehāvuso sarabha, kinti te aññāto samaṇānaṃ sakyaputtikānaṃ dhammo? Sace te aparipūraṃ bhavissati, samaṇo gotamo paripūressati. Sace pana te paripūraṃ bhavissati, samaṇo gotamo anumodissatī’’ti. Evaṃ vutte sarabho paribbājako tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.

එකල්හි ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ සරභ පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ කීහ: "ඇවැත්නි සරභ, ඔබ යම් හෙයකින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගෙන් යමක් ඉල්ලා සිටින්නේ ද, ඒ දේම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඔබට අවස්ථාව ලබා දෙති. ඇවැත්නි සරභ, පවසන්න, ශාක්‍යපුත්‍ර ශ්‍රමණයන්ගේ ධර්මය ඔබ අවබෝධ කළේ කෙසේ ද? ඉදින් එය අසම්පූර්ණ නම් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ එය සම්පූර්ණ කරන සේක. ඉදින් එය සම්පූර්ණ නම් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ එය අනුමෝදන් වන සේක." මෙසේ කී කල්හි සරභ පරිබ්‍රාජකයා නිශ්ශබ්දව, මලානිකව, කරබාගෙන, බිම බලාගෙන, කල්පනා කරමින්, නිරුත්තරව හිඳගත්තේය.

Atha kho bhagavā sarabhaṃ paribbājakaṃ tuṇhībhūtaṃ maṅkubhūtaṃ pattakkhandhaṃ adhomukhaṃ pajjhāyantaṃ appaṭibhānaṃ viditvā te paribbājake etadavoca –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරභ පරිබ්‍රාජකයා නිශ්ශබ්දව, මලානිකව, කරබාගෙන, බිම බලාගෙන, කල්පනා කරමින්, නිරුත්තරව සිටින බව දැන ඒ පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Yo kho maṃ, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘sammāsambuddhassa te paṭijānato ime dhammā anabhisambuddhā’ti, tamahaṃ tattha sādhukaṃ samanuyuñjeyyaṃ samanugāheyyaṃ samanubhāseyyaṃ. So vata mayā sādhukaṃ samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so tiṇṇaṃ ṭhānānaṃ nāññataraṃ ṭhānaṃ nigaccheyya, aññena vā aññaṃ paṭicarissati, bahiddhā kathaṃ apanāmessati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarissati, tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdissati, seyyathāpi sarabho paribbājako.

“පිරිවැජියනි, යමෙක් මට මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘ඔබ වහන්සේ සම්මා සම්බුද්ධ යැයි පිළිගත්තද, මේ මේ ධර්මයන් ඔබ වහන්සේ විසින් අවබෝධ කර නොගන්නා ලද්දේය’ කියායි. එවිට මම ඒ පිළිබඳව ඔහුගෙන් මැනවින් ප්‍රශ්න කරන්නෙමි, කරුණු විමසන්නෙමි, සාකච්ඡා කරන්නෙමි. මා විසින් මැනවින් ප්‍රශ්න කරනු ලබන, කරුණු විමසනු ලබන, සාකච්ඡා කරනු ලබන ඔහු, මේ කරුණු තුනෙන් එකකට පත් නොවීමට කිසිදු ඉඩක් නැත. එනම්, ඔහු එක් කරුණකින් තවත් කරුණක් වසන් කරනු ඇත; පිටස්තර කථා ගෙනහැර පාමින් ප්‍රධාන මාතෘකාව මඟහරිනු ඇත; ක්‍රෝධය, ද්වේෂය සහ අප්‍රසාදය පළ කරනු ඇත; එසේත් නැතිනම් සරභ පිරිවැජියා මෙන් නිශ්ශබ්දව, මැලවුණු මුහුණින්, කරබාගෙන, බිමට හැරුණු මුහුණින්, කල්පනා කරමින්, පිළිතුරු දිය නොහැකිව හිඳගනු ඇත.”

‘‘Yo kho maṃ, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘khīṇāsavassa te paṭijānato ime āsavā aparikkhīṇā’ti, tamahaṃ tattha sādhukaṃ samanuyuñjeyyaṃ samanugāheyyaṃ samanubhāseyyaṃ. So vata mayā sādhukaṃ samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so tiṇṇaṃ ṭhānānaṃ nāññataraṃ ṭhānaṃ nigaccheyya, aññena vā aññaṃ paṭicarissati, bahiddhā kathaṃ apanāmessati, kopañca dosañca appaccayañca [Pg.188] pātukarissati, tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdissati, seyyathāpi sarabho paribbājako.

“පිරිවැජියනි, යමෙක් මට මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘ඔබ වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ උත්තමයෙකු යැයි පිළිගත්තද, මේ මේ ආශ්‍රවයන් ඔබ වහන්සේ තුළ තවමත් ක්ෂය වී නැත’ කියායි. එවිට මම ඒ පිළිබඳව ඔහුගෙන් මැනවින් ප්‍රශ්න කරන්නෙමි, කරුණු විමසන්නෙමි, සාකච්ඡා කරන්නෙමි. මා විසින් මැනවින් ප්‍රශ්න කරනු ලබන, කරුණු විමසනු ලබන, සාකච්ඡා කරනු ලබන ඔහු, මේ කරුණු තුනෙන් එකකට පත් නොවීමට කිසිදු ඉඩක් නැත. එනම්, ඔහු එක් කරුණකින් තවත් කරුණක් වසන් කරනු ඇත; පිටස්තර කථා ගෙනහැර පාමින් ප්‍රධාන මාතෘකාව මඟහරිනු ඇත; ක්‍රෝධය, ද්වේෂය සහ අප්‍රසාදය පළ කරනු ඇත; එසේත් නැතිනම් සරභ පිරිවැජියා මෙන් නිශ්ශබ්දව, මැලවුණු මුහුණින්, කරබාගෙන, බිමට හැරුණු මුහුණින්, කල්පනා කරමින්, පිළිතුරු දිය නොහැකිව හිඳගනු ඇත.”

‘‘Yo kho maṃ, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘yassa kho pana te atthāya dhammo desito, so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti, tamahaṃ tattha sādhukaṃ samanuyuñjeyyaṃ samanugāheyyaṃ samanubhāseyyaṃ. So vata mayā sādhukaṃ samanuyuñjiyamāno samanugāhiyamāno samanubhāsiyamāno aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so tiṇṇaṃ ṭhānānaṃ nāññataraṃ ṭhānaṃ nigaccheyya, aññena vā aññaṃ paṭicarissati, bahiddhā kathaṃ apanāmessati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarissati, tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdissati, seyyathāpi sarabho paribbājako’’ti. Atha kho bhagavā sippinikātīre paribbājakārāme tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā vehāsaṃ pakkāmi.

“පිරිවැජියනි, යමෙක් මට මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘යම් අර්ථයක් සඳහා ඔබ වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරන්නේද, ඒ ධර්මය පිළිපදින්නාහට එය මැනවින් දුක කෙළවර කිරීම පිණිස පවතින්නේ නැත’ කියායි. එවිට මම ඒ පිළිබඳව ඔහුගෙන් මැනවින් ප්‍රශ්න කරන්නෙමි, කරුණු විමසන්නෙමි, සාකච්ඡා කරන්නෙමි. මා විසින් මැනවින් ප්‍රශ්න කරනු ලබන, කරුණු විමසනු ලබන, සාකච්ඡා කරනු ලබන ඔහු, මේ කරුණු තුනෙන් එකකට පත් නොවීමට කිසිදු ඉඩක් නැත. එනම්, ඔහු එක් කරුණකින් තවත් කරුණක් වසන් කරනු ඇත; පිටස්තර කථා ගෙනහැර පාමින් ප්‍රධාන මාතෘකාව මඟහරිනු ඇත; ක්‍රෝධය, ද්වේෂය සහ අප්‍රසාදය පළ කරනු ඇත; එසේත් නැතිනම් සරභ පිරිවැජියා මෙන් නිශ්ශබ්දව, මැලවුණු මුහුණින්, කරබාගෙන, බිමට හැරුණු මුහුණින්, කල්පනා කරමින්, පිළිතුරු දිය නොහැකිව හිඳගනු ඇත.” මෙසේ පවසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිප්පිනිකා නදී තෙර පිරිවැජි ආරාමයේදී තෙවරක් සිංහ නාද පවත්වා අහසින් වැඩි සේක.

Atha kho te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato sarabhaṃ paribbājakaṃ samantato vācāyasannitodakena sañjambharimakaṃsu – ‘‘seyyathāpi, āvuso sarabha, brahāraññe jarasiṅgālo ‘sīhanādaṃ nadissāmī’ti siṅgālakaṃyeva nadati, bheraṇḍakaṃyeva nadati ; evamevaṃ kho tvaṃ, āvuso sarabha, aññatreva samaṇena gotamena ‘sīhanādaṃ nadissāmī’ti siṅgālakaṃyeva nadasi bheraṇḍakaṃyeva nadasi. Seyyathāpi, āvuso sarabha, ambukasañcarī ‘purisakaravitaṃ ravissāmī’ti ambukasañcariravitaṃyeva ravati; evamevaṃ kho tvaṃ, āvuso sarabha, aññatreva samaṇena gotamena ‘purisakaravitaṃ ravissāmī’ti, ambukasañcariravitaṃyeva ravasi. Seyyathāpi, āvuso sarabha, usabho suññāya gosālāya gambhīraṃ naditabbaṃ maññati; evamevaṃ kho tvaṃ, āvuso sarabha, aññatreva samaṇena gotamena gambhīraṃ naditabbaṃ maññasī’’ti. Atha kho te paribbājakā sarabhaṃ paribbājakaṃ [Pg.189] samantato vācāyasannitodakena sañjambharimakaṃsūti. Catutthaṃ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ නොබෝ වේලාවකින්, ඒ පිරිවැජියෝ සරභ පිරිවැජියාට සෑම අතින්ම වාග් ප්‍රහාර එල්ල කරමින් මෙසේ කීහ: “ඇවැත්නි සරභය, යම් සේ මහ වනයක වෙසෙන මහලු හිවලෙක් ‘මම සිංහ නාද පවත්වන්නෙමි’ කියා හිවලෙකුගේම අඳෝනාවක් පවත්වන්නේද, එලෙසම ඇවැත්නි සරභය, ඔබද ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ නැති තැන ‘මම සිංහ නාද පවත්වන්නෙමි’ කියා හිවලෙකුගේ අඳෝනාවක් පෑවා පමණි. ඇවැත්නි සරභය, යම් සේ කිකිළියක් ‘මම කුකුළෙකු මෙන් හඬලන්නෙමි’ කියා කිකිළියකගේම හඬක් නිකුත් කරන්නේද, එලෙසම ඇවැත්නි සරභය, ඔබද ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ නැති තැන ‘මම කුකුළු හඬ පවත්වන්නෙමි’ කියා කිකිළියකගේ හඬක්ම නැඟුවා පමණි. ඇවැත්නි සරභය, යම් සේ වෘෂභයෙක් හිස් ගව හලක සිට තමන් ගම්භීර හඬක් නගන්නෙමියි සිතන්නේද, එලෙසම ඇවැත්නි සරභය, ඔබද ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ නැති තැන මහා ගම්භීර හඬක් පවත්වන්නෙමියි සිතුවා පමණි.” මෙසේ ඒ පිරිවැජියෝ සරභ පිරිවැජියාට සෑම අතින්ම වාග් ප්‍රහාර එල්ල කරමින් අපහාස කළහ. සිව්වැනි සූත්‍රයයි.

5. Kesamuttisuttaṃ

5. කේසමුත්ති සූත්‍රය

66. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena kesamuttaṃ nāma kālāmānaṃ nigamo tadavasari. Assosuṃ kho kesamuttiyā kālāmā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kesamuttaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā…pe… sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’’ti.

66. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා භික්ෂු සංඝයා සමඟ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වඩිමින් කේසමුත්ත නම් වූ කාලාමයන්ගේ නියම්ගමකට පැමිණි සේක. කේසමුත්ත වැසි කාලාමයෝ මෙසේ ඇසූහ: “පින්වත්නි, ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදි වූ ශාක්‍ය පුත්‍ර ගෞතම ශ්‍රමණයන් වහන්සේ කේසමුත්තයට වැඩම කොට සිටිති. ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු වූ කල්‍යාණ කීර්ති රාවයක් පැතිර පවතී: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද අරහත් වන සේක... පේ... එබඳු රහතන් වහන්සේලා දැකීම මැනවි’ කියායි.”

Atha kho kesamuttiyā kālāmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te kesamuttiyā kālāmā bhagavantaṃ etadavocuṃ –

ඉන්පසු කේසමුත්ත නියම්ගමෙහි වසන කාලාමයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි වූහ. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදී, සතුටු විය යුතු සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා පවත්වා නිමවා එකත්පසක වාඩි වූහ. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දිසාවට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කර එකත්පසක වාඩි වූහ. ඇතැම්හු තමන්ගේ නම සහ ගෝත්‍රය පවසා එකත්පසක වාඩි වූහ. ඇතැම්හු නිශ්ශබ්දව එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ කේසමුත්ත නියම්ගමවැසි කාලාමයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ.

‘‘Santi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā kesamuttaṃ āgacchanti. Te sakaṃyeva vādaṃ dīpenti jotenti, parappavādaṃ pana khuṃsenti vambhenti paribhavanti omakkhiṃ karonti. Aparepi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā kesamuttaṃ āgacchanti. Tepi sakaṃyeva vādaṃ dīpenti jotenti, parappavādaṃ pana khuṃsenti vambhenti paribhavanti omakkhiṃ karonti. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ hoteva kaṅkhā hoti vicikicchā – ‘ko su nāma imesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ āha, ko musā’’’ti? ‘‘Alañhi vo, kālāmā, kaṅkhituṃ alaṃ vicikicchituṃ. Kaṅkhanīyeva pana vo ṭhāne vicikicchā uppannā’’.

“ස්වාමීනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ කේසමුත්ත නියම්ගමට පැමිණෙති. ඔවුහු තමන්ගේම වාදයන් (මතයන්) විස්තර කරති, බබළවති. අනුන්ගේ වාදයන්ට (මතයන්ට) නම් ගර්හා කරති, හෙළා දකිති, නිග්‍රහ කරති, පහත් කර සලකති. ස්වාමීනි, තවත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ කේසමුත්ත නියම්ගමට පැමිණෙති. ඔවුහුද තමන්ගේම වාදයන් විස්තර කරති, බබළවති. අනුන්ගේ වාදයන්ට නම් ගර්හා කරති, හෙළා දකිති, නිග්‍රහ කරති, පහත් කර සලකති. ස්වාමීනි, ‘මේ පින්වත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් අතරින් කවුරුන් සත්‍ය පවසන්නේද, කවුරුන් අසත්‍ය පවසන්නේද’ යන්න ගැන අප තුළ සැකයක්, විචිකිච්ඡාවක් උපදී.” “කාලාමයෙනි, ඔබට සැක ඇති වීම සුදුසුමය, විචිකිච්ඡාව ඇති වීම සුදුසුමය. සැක උපදවිය යුතු කරුණකදීම ඔබට විචිකිච්ඡාව උපන් බැවිනි.”

‘‘Etha tumhe, kālāmā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena[Pg.190], mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantī’’’ti, atha tumhe, kālāmā, pajaheyyātha.

“කාලාමයෙනි, ඔබ (යමක්) අසන්නට ලැබුණු පමණින් (කටකතාවෙන්) පිළි නොගන්න. පරම්පරාගතව ආ පමණින් පිළි නොගන්න. ‘මෙසේ යැ’යි කියන ආරංචියෙන් පිළි නොගන්න. පිටක ග්‍රන්ථයන්හි සඳහන් වූ පමණින් පිළි නොගන්න. තර්කයට ගැළපෙන නිසාම පිළි නොගන්න. න්‍යායයට ගැළපෙන නිසාම පිළි නොගන්න. කරුණු විමසා බැලීමේදී පෙනෙන ආකාරය අනුව පිළි නොගන්න. තමා සිතා මතා පිළිගත් දෘෂ්ටියකට ගැළපුණු පමණින් පිළි නොගන්න. දේශකයා කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය (භව්‍ය රූපී බව) මත පමණක් පිළි නොගන්න. ‘මේ ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ අපගේ ගුරුවරයා ය’ යන අදහසින් පමණක් පිළි නොගන්න. කාලාමයෙනි, ‘මේ ධර්මයන් අකුසල්ය, මේ ධර්මයන් දෝෂ සහිතය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සමාදන්ව සම්පූර්ණ කළහොත් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් හේතු වේ’ යැයි ඔබ විසින්ම ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන්ම දැනගත් විට, කාලාමයෙනි, එවිට ඔබ ඒවා අත්හරින්න.”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, lobho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti?

“කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? පුද්ගලයකු තුළ ලෝභය උපදින්නේ නම්, එය උපදින්නේ හිත පිණිසද නැතහොත් අහිත පිණිසද?”

‘‘Ahitāya, bhante’’.

“ස්වාමීනි, අහිත පිණිසමය.”

‘‘Luddho panāyaṃ, kālāmā, purisapuggalo lobhena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.

“කාලාමයෙනි, ලෝභයෙන් මඩනා ලද, ලෝභයට නතු වූ සිතක් ඇති මේ පුද්ගලයා සතුන් මරයි, සොරකම් කරයි, පරදාර සේවනයෙහි යෙදෙයි, බොරු කියයි, අනුන්වත් එසේ කිරීමට පෙළඹවෙයි. එය ඔහුට බොහෝ කලක් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් හේතු නොවේද?”

‘‘Evaṃ, bhante’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, doso purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti?

“කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? පුද්ගලයකු තුළ ද්වේෂය උපදින්නේ නම්, එය උපදින්නේ හිත පිණිසද නැතහොත් අහිත පිණිසද?”

‘‘Ahitāya, bhante’’.

“ස්වාමීනි, අහිත පිණිසමය.”

‘‘Duṭṭho panāyaṃ, kālāmā, purisapuggalo dosena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.

“කාලාමයෙනි, ද්වේෂයෙන් මඩනා ලද, ද්වේෂයට නතු වූ සිතක් ඇති ද්වේෂසහගත පුද්ගලයා සතුන් මරයි, සොරකම් කරයි, පරදාර සේවනයෙහි යෙදෙයි, බොරු කියයි, අනුන්වත් එසේ කිරීමට පෙළඹවෙයි. එය ඔහුට බොහෝ කලක් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් හේතු නොවේද?”

‘‘Evaṃ, bhante’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, moho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti?

“කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? පුද්ගලයකු තුළ මෝහය උපදින්නේ නම්, එය උපදින්නේ හිත පිණිසද නැතහොත් අහිත පිණිසද?”

‘‘Ahitāya, bhante’’.

“ස්වාමීනි, අහිත පිණිසමය.”

‘‘Mūḷho panāyaṃ, kālāmā, purisapuggalo mohena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.

“කාලාමයෙනි, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහයට නතු වූ සිතක් ඇති මුළා වූ පුද්ගලයා සතුන් මරයි, සොරකම් කරයි, පරදාර සේවනයෙහි යෙදෙයි, බොරු කියයි, අනුන්වත් එසේ කිරීමට පෙළඹවෙයි. එය ඔහුට බොහෝ කලක් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් හේතු නොවේද?”

‘‘Evaṃ, bhante’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, ime dhammā kusalā vā akusalā vā’’ti?

“කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? මේ ධර්මයන් කුසල්ද නැතහොත් අකුසල්ද?”

‘‘Akusalā, bhante’’.

“අකුසල්ය, ස්වාමීනි.”

‘‘Sāvajjā vā anavajjā vā’’ti?

“දෝෂ සහිතද නැතහොත් නිර්දෝෂීද?”

‘‘Sāvajjā, bhante’’.

“දෝෂ සහිතයි, ස්වාමීනි.”

‘‘Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā’’ti?

“නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දේද නැතහොත් ප්‍රශංසා කරන ලද්දේද?”

‘‘Viññugarahitā, bhante’’.

“නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දකි, ස්වාමීනි.”

‘‘Samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti, no vā? Kathaṃ vā ettha hotī’’ti[Pg.191]?

“මේවා සමාදන්ව සම්පූර්ණ කළහොත් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් පවතීද නැද්ද? නැතහොත් මේ ගැන ඔබේ මතය කුමක්ද?”

‘‘Samattā, bhante, samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantīti. Evaṃ no ettha hotī’’ti.

“ස්වාමීනි, මේවා සමාදන්ව සම්පූර්ණ කළහොත් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් පවතී. අපගේ අදහස මෙසේය.”

‘‘Iti kho, kālāmā, yaṃ taṃ avocumhā – ‘etha tumhe, kālāmā! Mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe kālāmā attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantīti, atha tumhe, kālāmā, pajaheyyāthā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“කාලාමයෙනි, ‘ඔබ අසන්නට ලැබුණු පමණින් පිළි නොගන්න... මේ ධර්මයන් අකුසල්ය, මේ ධර්මයන් දෝෂ සහිතය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සමාදන්ව සම්පූර්ණ කළහොත් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් හේතු වේ යැයි ඔබ විසින්ම දැනගත් විට, ඒවා අත්හරින්න’ යැයි යමක් මා විසින් පවසන ලද්දේ නම්, එසේ පවසන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනය.”

‘‘Etha tumhe, kālāmā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantī’ti, atha tumhe, kālāmā, upasampajja vihareyyātha.

‘‘කාලාමයෙනි, ඔබ මෙහි එන්න. අනුශ්‍රවයෙන් (ඇසූ පමණින්) පිළි නොගන්න, පරම්පරා කතාවෙන් පිළි නොගන්න, මෙසේය යන කටකතාවෙන් පිළි නොගන්න, අපගේ පිටක සම්ප්‍රදායට (පොතපතට) එකඟය යන කරුණෙන් පිළි නොගන්න, තර්කයෙන් පිළි නොගන්න, න්‍යායෙන් (ක්‍රමවේදයෙන්) පිළි නොගන්න, පෙනෙන ස්වභාවය අනුව විචාරීමෙන් පිළි නොගන්න, තමන් පිළිගත් මතයකට එකඟ වූ පමණින් පිළි නොගන්න, මොහු සුදුසු පුද්ගලයෙකැයි පෙනෙන නිසා පිළි නොගන්න, ‘මේ ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ අපගේ ගුරුවරයා ය’ යන ගෞරවයෙන් පිළි නොගන්න. කාලාමයෙනි, ‘මේ ධර්මයන් කුසල්ය, මේ ධර්මයන් නිවැරදිය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සමාදන්ව සම්පූර්ණ කළ විට හිතසුව පිණිස පවතින්නේය’ කියා යම් කලෙක ඔබ තමන්ම දැනගන්නහුද, කාලාමයෙනි, එකල්හි ඔබ ඒවාට පැමිණ වාසය කරන්න.

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, alobho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti?

‘‘කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? පුද්ගලයෙකු තුළ අලෝභය (තෘෂ්ණාවෙන් තොර බව) උපදින්නේ ඔහුගේ හිත පිණිසද, නැතහොත් අහිත පිණිසද?’’

‘‘Hitāya, bhante’’.

‘‘ස්වාමීනි, හිත පිණිසමය.’’

‘‘Aluddho panāyaṃ, kālāmā, purisapuggalo lobhena anabhibhūto apariyādinnacitto neva pāṇaṃ hanati, na adinnaṃ ādiyati, na paradāraṃ gacchati, na musā bhaṇati, na parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

‘‘කාලාමයෙනි, ලෝභයෙන් මැඩපැවැත්වූ සිත් නැති, ලෝභී නොවූ මේ පුරුෂ පුද්ගලයා සතුන් නොමරයි, නුදුන් දේ නොගනියි, පරදාර සේවනයේ නොයෙදෙයි, බොරු නොකියයි, අන්‍යයන්ද ඒ සඳහා සමාදන් කරවයි. එය ඔහුට බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස පවතියි නේද?’’

‘‘Evaṃ, bhante’’.

‘‘එසේය, ස්වාමීනි.’’

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, adoso purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati…pe… amoho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati…pe… hitāya sukhāyā’’ti.

‘‘කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? පුද්ගලයෙකු තුළ අද්වේෂය උපදින්නේ... (පෙ)... අමෝහය (මුළාවෙන් තොර බව) උපදින්නේ... (පෙ)... හිතසුව පිණිස පවතියි නේද?’’

‘‘Evaṃ bhante’’.

‘‘එසේය, ස්වාමීනි.’’

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, ime dhammā kusalā vā akusalā vā’’ti?

‘‘කාලාමයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? මේ ධර්මයන් කුසල්ද, නැතහොත් අකුසල්ද?’’

‘‘Kusalā, bhante’’.

‘‘ස්වාමීනි, මේවා කුසල්ය.’’

‘‘Sāvajjā vā anavajjā vā’’ti?

‘‘වරද සහිතද (සාවද්‍යද), නැතහොත් නිවැරදිද (අනවද්‍යද)?’’

‘‘Anavajjā, bhante’’.

‘‘ස්වාමීනි, නිවැරදිය.’’

‘‘Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā’’ti?

‘‘නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දක්ද, නැතහොත් නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දක්ද?’’

‘‘Viññuppasatthā, bhante’’.

‘‘ස්වාමීනි, නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දකි.’’

‘‘Samattā samādinnā [Pg.192] hitāya sukhāya saṃvattanti no vā? Kathaṃ vā ettha hotī’’ti?

‘‘මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කළ විට, මැනවින් සමාදන් වූ විට හිතසුව පිණිස පවතින්නේද, නැද්ද? නැතහොත් මෙහිදී ඔබගේ අදහස කුමක්ද?’’

‘‘Samattā, bhante, samādinnā hitāya sukhāya saṃvattanti. Evaṃ no ettha hotī’’ti.

‘‘ස්වාමීනි, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කළ විට, සමාදන් වූ විට හිතසුව පිණිස පවතියි. මෙහිදී අපගේ අදහස මෙසේය.’’

‘‘Iti kho, kālāmā, yaṃ taṃ avocumhā – ‘etha tumhe, kālāmā! Mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha – ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantīti, atha tumhe, kālāmā, upasampajja vihareyyāthā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘‘කාලාමයෙනි, ‘එන්න කාලාමයෙනි, අනුශ්‍රවයෙන් නොගන්න... (පෙ)... තමන්ම දැනගත් කල ඒවාට පැමිණ වාසය කරන්න’ යැයි යමක් අප විසින් පවසන ලද්දේද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ මුල් කරගෙනය.’’

‘‘Sa kho so, kālāmā, ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno patissato mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati.

‘‘කාලාමයෙනි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ අභිධ්‍යාව (විෂම ලෝභය) පහවූ, ව්‍යාපාදය (තරහව) පහවූ, මුළා නොවූ, මනා දැනුමෙන් හා සිහියෙන් යුක්ත වූයේ, මෙත්තා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එමෙන්ම දෙවන දිශාවද, තෙවන දිශාවද, සිව්වන දිශාවද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස යන සෑම තැනකම, සියලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, මෙත්තා සහගත සිතින් යුතුව, මහත් වූ, උතුම් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ක්‍රෝධ රහිත වූ සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරුවා වාසය කරයි. කරුණා සහගත සිතින්... (පෙ)... මුදිතා සහගත සිතින්... (පෙ)... උපේක්ෂා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එමෙන්ම දෙවන දිශාවද, තෙවන දිශාවද, සිව්වන දිශාවද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස යන සෑම තැනකම, සියලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, උපේක්ෂා සහගත සිතින් යුතුව, මහත් වූ, උතුම් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ක්‍රෝධ රහිත වූ සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරුවා වාසය කරයි.’’

‘‘Sa kho so, kālāmā, ariyasāvako evaṃ averacitto evaṃ abyāpajjhacitto evaṃ asaṃkiliṭṭhacitto evaṃ visuddhacitto. Tassa diṭṭheva dhamme cattāro assāsā adhigatā honti. ‘Sace kho pana atthi paro loko, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, athāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī’ti, ayamassa paṭhamo assāso adhigato hoti.

‘‘කාලාමයෙනි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ වෛර රහිත සිත් ඇතිව, ක්‍රෝධ රහිත සිත් ඇතිව, කෙලෙස් රහිත සිත් ඇතිව, පිරිසිදු සිත් ඇතිව වාසය කරයි. ඔහුට මේ ජීවිතයේදීම අස්වැසිලි (සැනසීම්) සතරක් ලැබේ. ‘ඉදින් පරලොවක් ඇත්නම්, කළා වූ යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ විපාක පලයක් ඇත්නම්, මම ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයේ උපදින්නෙමි’ යනු ඔහු ලබන පළමු අස්වැසිල්ලයි.’’

‘‘‘Sace [Pg.193] kho pana natthi paro loko, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, athāhaṃ diṭṭheva dhamme averaṃ abyāpajjhaṃ anīghaṃ sukhiṃ attānaṃ pariharāmī’ti, ayamassa dutiyo assāso adhigato hoti.

‘‘‘ඉදින් පරලොවක් නැත්නම්, කළා වූ යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ විපාක පලයක් නැත්නම්, මම මේ ජීවිතයේදීම වෛර රහිතව, ක්‍රෝධ රහිතව, පීඩා රහිතව, සුවසේ තමා ආරක්ෂා කරගනිමි’ යනු ඔහු ලබන දෙවන අස්වැසිල්ලයි.’’

‘‘‘Sace kho pana karoto karīyati pāpaṃ, na kho panāhaṃ kassaci pāpaṃ cetemi. Akarontaṃ kho pana maṃ pāpakammaṃ kuto dukkhaṃ phusissatī’ti, ayamassa tatiyo assāso adhigato hoti.

‘‘‘ඉදින් පව් කරන්නාට එහි විපාක ලැබේ නම්, මම කිසිවෙකුටත් පවක් නොසිතමි. පව්කම් නොකරන මට පව්කම නිසා ඇතිවන දුකක් කෙසේ නම් පැමිණේවිද?’ යනු ඔහු ලබන තෙවන අස්වැසිල්ලයි.’’

‘‘‘Sace kho pana karoto na karīyati pāpaṃ, athāhaṃ ubhayeneva visuddhaṃ attānaṃ samanupassāmī’ti, ayamassa catuttho assāso adhigato hoti.

‘‘‘ඉදින් පව් කරන්නාට එහි විපාක නොලැබේ නම්, මම දෙපරිද්දෙන්ම (පව් නොකිරීමෙන් හා විපාක නැතිවීමෙන්) පිරිසිදු වූවෙකු ලෙස තමා දකිමි’ යනු ඔහු ලබන සිව්වන අස්වැසිල්ලයි.’’

‘‘Sa kho so, kālāmā, ariyasāvako evaṃ averacitto evaṃ abyāpajjhacitto evaṃ asaṃkiliṭṭhacitto evaṃ visuddhacitto. Tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro assāsā adhigatā hontī’’ti.

"කාලාමයෙනි, වෛරයෙන් තොර, ව්‍යාපාදයෙන් තොර, කෙලෙසුන්ගෙන් නොකිලුටු වූ, අතිශයින් පිරිසිදු සිත් ඇති ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා හට මෙලොවදීම මේ අස්වැසිලි හතර හිමි වන්නේය."

‘‘Evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata! Sa kho so, bhante, ariyasāvako evaṃ averacitto evaṃ abyāpajjhacitto evaṃ asaṃkiliṭṭhacitto evaṃ visuddhacitto. Tassa diṭṭheva dhamme cattāro assāsā adhigatā honti. ‘Sace kho pana atthi paro loko, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, athāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī’ti, ayamassa paṭhamo assāso adhigato hoti.

"භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේමය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේමය. ස්වාමීනි, වෛරයෙන් තොර, ව්‍යාපාදයෙන් තොර, නොකිලුටු වූ, පිරිසිදු සිත් ඇති ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා හට මෙලොවදීම අස්වැසිලි හතරක් ලැබෙයි. 'ඉදින් පරලොවක් ඇත්නම්, කළා වූ යහපත් හා අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත්නම්, මම කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදින්නෙමි' යන්න ඔහු ලැබූ පළමු අස්වැසිල්ලයි."

‘‘‘Sace kho pana natthi paro loko, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, athāhaṃ diṭṭheva dhamme averaṃ abyāpajjhaṃ anīghaṃ sukhiṃ attānaṃ pariharāmī’ti, ayamassa dutiyo assāso adhigato hoti.

"'ඉදින් පරලොවක් නැත්නම්, කළා වූ යහපත් හා අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත්නම්, මම මෙලොවදීම වෛරයෙන් තොරව, ව්‍යාපාදයෙන් තොරව, දුක් පීඩා රහිතව සුවසේ ජීවත් වෙමි' යන්න ඔහු ලැබූ දෙවන අස්වැසිල්ලයි."

‘‘Sace kho pana karoto karīyati pāpaṃ, na kho panāhaṃ – kassaci pāpaṃ cetemi, akarontaṃ kho pana maṃ pāpakammaṃ kuto dukkhaṃ phusissatī’ti, ayamassa tatiyo assāso adhigato hoti.

"'ඉදින් පව් කරන්නාට පව් පල දෙන්නේ නම්, මම කිසිවෙකුටවත් පවක් කිරීමට නොසිතමි. පව් නොකරන මට පව්කම් නිසා ඇති වන දුකක් කෙසේ නම් ස්පර්ශ වේද?' යන්න ඔහු ලැබූ තෙවන අස්වැසිල්ලයි."

‘‘‘Sace [Pg.194] kho pana karoto na karīyati pāpaṃ, athāhaṃ ubhayeneva visuddhaṃ attānaṃ samanupassāmī’ti, ayamassa catuttho assāso adhigato hoti.

"'ඉදින් පව් කරන්නාට පව් පල නොදෙන්නේ නම්, මම (පව් නොකිරීම හා පල නොදීම යන) මේ කරුණු දෙකෙන්ම පිරිසිදු වූවෙකු ලෙස මාව දකිමි' යන්න ඔහු ලැබූ සිව්වන අස්වැසිල්ලයි."

‘‘Sa kho so, bhante, ariyasāvako evaṃ averacitto evaṃ abyāpajjhacitto evaṃ asaṃkiliṭṭhacitto evaṃ visuddhacitto. Tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro assāsā adhigatā honti.

"ස්වාමීනි, වෛරයෙන් තොර, ව්‍යාපාදයෙන් තොර, නොකිලුටු වූ, පිරිසිදු සිත් ඇති ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා හට මෙලොවදීම මේ අස්වැසිලි හතර ලැබෙන්නේමය."

‘‘Abhikkantaṃ, bhante…pe… ete mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti. Pañcamaṃ.

"ස්වාමීනි, ඉතා මැනවි... ස්වාමීනි, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමු. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයන් ලෙස අපව දරා ගන්නා සේක්වා." පස්වන (කේසමුත්ති) සූත්‍රය නිමයි.

6. Sāḷhasuttaṃ

6. සාළ්හ සූත්‍රය

67. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā nandako sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Atha kho sāḷho ca migāranattā sāṇo ca sekhuniyanattā yenāyasmā nandako tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nandakaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sāḷhaṃ migāranattāraṃ āyasmā nandako etadavoca –

67. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් නන්දක තෙරණුවෝ සැවැත් නුවර පූර්වාරාම නම් වූ මිගාරමාතු ප්‍රාසාදයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි මිගාර සිටුතුමාගේ මුනුබුරා වූ සාළ්හ ද, පේඛුනිය සිටුතුමාගේ මුනුබුරා වූ සාණ ද ආයුෂ්මත් නන්දක තෙරණුවෝ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් නන්දක තෙරණුවන්ට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ මිගාර සිටුතුමාගේ මුනුබුරා වූ සාළ්හට ආයුෂ්මත් නන්දක තෙරණුවෝ මෙසේ වදාළහ.

‘‘Etha tumhe, sāḷhā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, sāḷhā, attanāva jāneyyātha ‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantī’ti, atha tumhe sāḷhā pajaheyyātha.

"සාළ්හයෙනි, ඔබ එන්න; ඇසූ පමණින් (අනුශ්‍රවයෙන්) පිළිගන්න එපා, පරම්පරා කථාවෙන් පිළිගන්න එපා, 'මෙසේ වූයේ යැයි' කටකතාවෙන් පිළිගන්න එපා, පිටක ග්‍රන්ථයන්ට ගැළපේ යැයි කියා පිළිගන්න එපා, තර්කයෙන් පිළිගන්න එපා, න්‍යායයෙන් පිළිගන්න එපා, කරුණු විමසීමෙන් පිළිගන්න එපා, තමන් සතු කරගත් දෘෂ්ටියකට ගැළපේ යැයි කියා පිළිගන්න එපා, (කථිකයාගේ) බාහිර රූපය පිළිගත හැකියැයි කියා පිළිගන්න එපා, 'මේ ශ්‍රමණයා අපේ ගුරුවරයා යැයි' කියා පිළිගන්න එපා. සාළ්හයෙනි, 'මේ ධර්මයන් අකුසලයි, මේ ධර්මයන් දොස් සහිතයි, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් ගර්හිතයි, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කර සමාදන් වූ විට අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතියි' කියා ඔබ විසින්ම දැනගත් කල, එවිට සාළ්හයෙනි, ඔබ ඒවා අත්හරින්න."

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi lobho’’ti?

"සාළ්හයෙනි, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ලෝභය කියා දෙයක් ලෝකයේ තිබේද?"

‘‘Evaṃ, bhante’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘Abhijjhāti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Luddho kho ayaṃ, sāḷhā, abhijjhālu pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.

"සාළ්හයෙනි, මම මේ අර්ථයට 'අභිජ්ඣා' යැයි කියමි. සාළ්හයෙනි, ලෝභයෙන් මත් වූ, අභිජ්ඣාවෙන් යුතු වූ පුද්ගලයා සතුන් මරයි, නුදුන් දේ ගනියි, පරදාර සේවනයේ යෙදෙයි, බොරු කියයි, අන් අයව ද ඒ සඳහා පොළඹවයි. එය ඔහුට බොහෝ කල් අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතින්නේ නේද?"

‘‘Evaṃ, bhante’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘Taṃ [Pg.195] kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi doso’’ti?

"සාළ්හයෙනි, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? දෝෂය (තරහව) කියා දෙයක් තිබේද?"

‘‘Evaṃ, bhante’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘Byāpādoti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Duṭṭho kho ayaṃ, sāḷhā, byāpannacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.

"සාළ්හයෙනි, මම මේ අර්ථයට 'ව්‍යාපාදය' යැයි කියමි. ක්‍රෝධයෙන් මත් වූ, ව්‍යාපාද සිත් ඇති පුද්ගලයා සතුන් මරයි, නුදුන් දේ ගනියි, පරදාර සේවනයේ යෙදෙයි, බොරු කියයි, අන් අයව ද ඒ සඳහා පොළඹවයි. එය ඔහුට බොහෝ කල් අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතින්නේ නේද?"

‘‘Evaṃ, bhante’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi moho’’ti?

"සාළ්හයෙනි, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මෝහය (මුළාව) කියා දෙයක් තිබේද?"

‘‘Evaṃ, bhante’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘Avijjāti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Mūḷho kho ayaṃ, sāḷhā, avijjāgato pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.

"සාළ්හයෙනි, මම මේ අර්ථයට 'අවිද්‍යාව' යැයි කියමි. මුළාවට පත් වූ, අවිද්‍යාවෙන් යුතු පුද්ගලයා සතුන් මරයි, නුදුන් දේ ගනියි, පරදාර සේවනයේ යෙදෙයි, බොරු කියයි, අන් අයව ද ඒ සඳහා පොළඹවයි. එය ඔහුට බොහෝ කල් අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතින්නේ නේද?"

‘‘Evaṃ, bhante’’.

"එසේය ස්වාමීනි."

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, ime dhammā kusalā vā akusalā vā’’ti?

"සාළ්හයෙනි, ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ ධර්මයන් කුසල්ද අකුසල්ද?"

‘‘Akusalā, bhante’’.

"අකුසල්ය ස්වාමීනි."

‘‘Sāvajjā vā anavajjā vā’’ti?

"මේවා වැරදි සහිත ද නැතහොත් වැරදි රහිත ද?"

‘‘Sāvajjā, bhante’’.

"වැරදි සහිතය ස්වාමීනි."

‘‘Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā’’ti?

"නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දක් ද නැතහොත් ප්‍රශංසා කරන ලද්දක් ද?"

‘‘Viññugarahitā, bhante’’.

"නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දකි ස්වාමීනි."

‘‘Samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti, no vā? Kathaṃ vā ettha hotī’’ti?

"මේවා සම්පූර්ණ කර සමාදන් වූ විට අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතියි ද? නැද්ද? මේ ගැන ඔබගේ අදහස කුමක්ද?"

‘‘Samattā, bhante, samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantīti. Evaṃ no ettha hotī’’ti.

"ස්වාමීනි, මේවා සම්පූර්ණ කර සමාදන් වූ විට අවැඩ පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතියි. මේ ගැන අපගේ අදහස එයයි."

‘‘Iti kho, sāḷhā, yaṃ taṃ avocumhā – ‘etha tumhe, sāḷhā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, sāḷhā, attanāva jāneyyātha – ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantīti, atha tumhe, sāḷhā, pajaheyyāthā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“සාළ්හයෙනි, 'සාළ්හයෙනි, ඔබ මෙහි එන්න. අසන්නට ලැබුණු පමණින් (කාලාන්තරයක් තිස්සේ ඇසී ආ ශ්‍රැතියෙන්) හෝ, පරම්පරාවෙන් පැවත ආ පමණින් හෝ, "මෙසේ විය" යන කටකතාවෙන් හෝ, පිටක ග්‍රන්ථයට එකඟ වූ පමණින් හෝ, තර්කයට ගැළපුණු පමණින් හෝ, න්‍යායයට (අනුමානයට) එකඟ වූ පමණින් හෝ, පෙනෙන ස්වභාවය ගැන සිතා බැලීමෙන් හෝ, තමන් විමසා පිළිගත් දෘෂ්ටියකට ගැළපුණු පමණින් හෝ, (මොහු) පිළිගත යුතු පෙනුමක් ඇති අයෙකැයි කියා හෝ, "මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අපේ ගුරුවරයා ය" කියා හෝ (කිසිවක්) පිළි නොගන්න. සාළ්හයෙනි, "මේ ධර්මයන් අකුසල්ය, මේ ධර්මයන් දෝෂ සහිතය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කොට සමාදන් වූ කල්හි අවැඩ පිණිස දුක් පිණිස පවතියි" කියා යම් කලෙක ඔබ විසින්ම දැනගන්නහුද, සාළ්හයෙනි, එකල්හි ඔබ ඒවා අත්හරින්න' යැයි අප විසින් යමක් පවසන ලද්දේ නම්, ඒ බව පවසන ලද්දේ මෙයට අදාළවමය."

‘‘Etha tumhe, sāḷhā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, sāḷhā, attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā [Pg.196] samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantī’ti, atha tumhe, sāḷhā, upasampajja vihareyyātha.

“සාළ්හයෙනි, ඔබ මෙහි එන්න. අසන්නට ලැබුණු පමණින් හෝ, පරම්පරාවෙන් පැවත ආ පමණින් හෝ, "මෙසේ විය" යන කටකතාවෙන් හෝ, පිටක ග්‍රන්ථයට එකඟ වූ පමණින් හෝ, තර්කයට ගැළපුණු පමණින් හෝ, න්‍යායයට එකඟ වූ පමණින් හෝ, පෙනෙන ස්වභාවය ගැන සිතා බැලීමෙන් හෝ, තමන් විමසා පිළිගත් දෘෂ්ටියකට ගැළපුණු පමණින් හෝ, පිළිගත යුතු පෙනුමක් ඇති අයෙකැයි කියා හෝ, "මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අපේ ගුරුවරයා ය" කියා හෝ පිළි නොගන්න. සාළ්හයෙනි, "මේ ධර්මයන් කුසල්ය, මේ ධර්මයන් නිවැරදිය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කොට සමාදන් වූ කල්හි වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතියි" කියා යම් කලෙක ඔබ විසින්ම දැනගන්නහුද, සාළ්හයෙනි, එකල්හි ඔබ ඒවා උපදවාගෙන (පිරිපුන් කොට) වාසය කරන්න."

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi alobho’’ti?

“සාළ්හයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? අලෝභය (ලෝභ නොවන ස්වභාවය) කියා දෙයක් තිබේද?”

‘‘Evaṃ, bhante’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Anabhijjhāti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Aluddho kho ayaṃ, sāḷhā, anabhijjhālu neva pāṇaṃ hanati, na adinnaṃ ādiyati, na paradāraṃ gacchati, na musā bhaṇati, parampi na tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

“සාළ්හයෙනි, මම ඒ අර්ථය 'අනභිජ්ඣාව' (විෂම ලෝභය නොමැතිකම) යැයි කියමි. සාළ්හයෙනි, ලෝභ නොකරන, අනභිජ්ඣා පීත වූ (ලෝභයෙන් තොර) පුද්ගලයා සතුන් නොමරයි, නුදුන් දේ නොගනියි, වැරදි කාම සේවනයේ නොයෙදෙයි, මුසාවාද නොකියයි, අනෙකාවද එසේ කිරීම පිණිස පොළඹවන්නේ නැත. එය ඔහුට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතින්නේ නොවේද?”

‘‘Evaṃ, bhante’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi adoso’’ti?

“සාළ්හයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? අද්වේෂය (තරහ නොවන ස්වභාවය) කියා දෙයක් තිබේද?”

‘‘Evaṃ, bhante’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Abyāpādoti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Aduṭṭho kho ayaṃ, sāḷhā, abyāpannacitto neva pāṇaṃ hanati, na adinnaṃ ādiyati, na paradāraṃ gacchati, na musā bhaṇati, parampi na tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

“සාළ්හයෙනි, මම ඒ අර්ථය 'අබ්‍යාපාදය' (තරහවෙන් තොර බව) යැයි කියමි. සාළ්හයෙනි, ද්වේෂ නොකරන, අබ්‍යාපන්න සිත් ඇති (නිරවුල් සිත් ඇති) පුද්ගලයා සතුන් නොමරයි, නුදුන් දේ නොගනියි, වැරදි කාම සේවනයේ නොයෙදෙයි, මුසාවාද නොකියයි, අනෙකාවද එසේ කිරීම පිණිස පොළඹවන්නේ නැත. එය ඔහුට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතින්නේ නොවේද?”

‘‘Evaṃ, bhante’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, atthi amoho’’ti?

“සාළ්හයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? අමෝහය (මුළා නොවන ස්වභාවය) කියා දෙයක් තිබේද?”

‘‘Evaṃ, bhante’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Vijjāti kho ahaṃ, sāḷhā, etamatthaṃ vadāmi. Amūḷho kho ayaṃ, sāḷhā, vijjāgato neva pāṇaṃ hanati, na adinnaṃ ādiyati, na paradāraṃ gacchati, na musā bhaṇati, parampi na tathattāya samādapeti, yaṃ sa hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

“සාළ්හයෙනි, මම ඒ අර්ථය 'විද්‍යාව' (ප්‍රඥාව) යැයි කියමි. සාළ්හයෙනි, මුළා නොවූ, විද්‍යාවට පැමිණි පුද්ගලයා සතුන් නොමරයි, නුදුන් දේ නොගනියි, වැරදි කාම සේවනයේ නොයෙදෙයි, මුසාවාද නොකියයි, අනෙකාවද එසේ කිරීම පිණිස පොළඹවන්නේ නැත. එය ඔහුට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතින්නේ නොවේද?”

‘‘Evaṃ, bhante’’.

“එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sāḷhā, ime dhammā kusalā vā akusalā vā’’ti?

“සාළ්හයෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ ධර්මයන් කුසල්ද නැතහොත් අකුසල්ද?”

‘‘Kusalā, bhante’’.

“ස්වාමීනි, මේවා කුසල්ය.”

‘‘Sāvajjā vā anavajjā vā’’ti?

“දෝෂ සහිතද නැතහොත් නිවැරදිද?”

‘‘Anavajjā, bhante’’.

“ස්වාමීනි, මේවා නිවැරදිය.”

‘‘Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā’’ti?

“නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දක්ද නැතහොත් පසසන ලද්දක්ද?”

‘‘Viññuppasatthā, bhante’’.

“ස්වාමීනි, මේවා නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දේය.”

‘‘Samattā samādinnā hitāya sukhāya saṃvattanti, no vā? Kathaṃ vā ettha hotī’’ti?

“මේවා සම්පූර්ණ කොට සමාදන් වූ කල්හි වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතියිද නැද්ද? මේ ගැන ඔබගේ අදහස කෙසේද?”

‘‘Samattā, bhante, samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantīti. Evaṃ no ettha hotī’’ti.

“ස්වාමීනි, මේවා සම්පූර්ණ කොට සමාදන් වූ කල්හි වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතියි. අපගේ අදහස එසේය.”

‘‘Iti kho, sāḷhā, yaṃ taṃ avocumhā – ‘etha tumhe, sāḷhā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, sāḷhā, attanāva jāneyyātha – ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā [Pg.197] dīgharattaṃ hitāya sukhāya saṃvattantīti, atha tumhe, sāḷhā, upasampajja vihareyyāthā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“සාළ්හයෙනි, 'සාළ්හයෙනි, ඔබ මෙහි එන්න. ඇසූ පමණින් හෝ, පරම්පරාවෙන් ආ පමණින් හෝ, කටකතාවෙන් හෝ, පිටක ග්‍රන්ථයට එකඟ වූ පමණින් හෝ, තර්කයෙන් හෝ, න්‍යායයෙන් හෝ, පෙනෙන ස්වභාවය සිතා බැලීමෙන් හෝ, තමන් පිළිගත් දෘෂ්ටියකට එකඟ වූ පමණින් හෝ, පිළිගත යුතු රූපයක් ඇති පමණින් හෝ, "මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අපේ ගුරුවරයා ය" කියා හෝ පිළි නොගන්න. සාළ්හයෙනි, "මේ ධර්මයන් කුසල්ය, මේ ධර්මයන් නිවැරදිය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දේය, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණ කොට සමාදන් වූ කල්හි දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ වැඩ පිණිස සුව පිණිස පවතියි" කියා යම් කලෙක ඔබ විසින්ම දැනගන්නහුද, සාළ්හයෙනි, එකල්හි ඔබ ඒවා උපදවාගෙන (ප්‍රගුණ කොට) වාසය කරන්න' යැයි අප විසින් යමක් පවසන ලද්දේ නම්, ඒ බව පවසන ලද්දේ මෙයට අදාළවමය."

‘‘Sa kho so, sāḷhā, ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno patissato mettāsahagatena cetasā…pe… karuṇā…pe… muditā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati. So evaṃ pajānāti – ‘atthi idaṃ, atthi hīnaṃ, atthi paṇītaṃ, atthi imassa saññāgatassa uttari nissaraṇa’nti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti.

“සාළ්හයෙනි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ අභිජ්ඣාවෙන් තොරව, ව්‍යාපාදයෙන් තොරව, මුළා නොවී, මනා සිහි නුවණින් යුක්තව මෛත්‍රී සහගත සිතින්...ප... කරුණා...ප... මුදිතා...ප... උපේක්ෂා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේම දෙවන දිශාවද, තෙවන දිශාවද, සිව්වන දිශාවද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස සහ සෑම තැනම තමාට මෙන්ම සියලු සත්ත්වයන් කෙරෙහි පතුරුවා, සියලු ලෝකය විපුල වූ, මහග්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ක්‍රෝධ රහිත වූ උපේක්ෂා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි. ඔහු මෙසේ දැනගනියි: 'මේ (දුක) ඇත, මේ හීන වූ (සමුදය) ඇත, මේ ප්‍රණීත වූ (මග) ඇත, මේ සංඥාගත ලෝකයෙන් එතෙර වීමේ (නික්මීමේ නිවන) ඇත' කියාය. මෙසේ දන්නා වූ, මෙසේ දක්නා වූ ඔහුගේ සිත කාමාසවයෙන්ද මිදෙයි, භවාසවයෙන්ද මිදෙයි, අවිජ්ජාසවයෙන්ද මිදෙයි. සිත මිදුණු කල්හි 'මිදුණේය' යන ඥානය ඇති වෙයි. 'ජාතිය ක්ෂය විය, බඹසර වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු නැවත පැවැත්මක් (උපතක්) නැත' යි ඔහු මනා කොට දැනගනියි."

‘‘So evaṃ pajānāti – ‘ahu pubbe lobho, tadahu akusalaṃ, so etarahi natthi, iccetaṃ kusalaṃ; ahu pubbe doso…pe… ahu pubbe moho, tadahu akusalaṃ, so etarahi natthi, iccetaṃ kusala’nti. So diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

"ඔහු මෙසේ දැනගනියි: 'පෙර මා තුළ ලෝභය තිබුණි, එය අකුසලයකි; දැන් එය නැත, එය කුසලයකි. පෙර මා තුළ ද්වේෂය තිබුණි... පෙර මා තුළ මෝහය තිබුණි, එය අකුසලයකි; දැන් එය නැත, එය කුසලයකි' යනුවෙනි. ඔහු මේ ජීවිතයේ දීම තෘෂ්ණාවෙන් තොරව, කෙලෙසුන්ගෙන් මිදී, ශීතල බවට පත්ව, සුව විඳිමින් ශ්‍රේෂ්ඨ ස්වභාවයට පත් වූ තමා සමඟින් (බ්‍රහ්මභූතව) වසයි. හයවන සූත්‍රය අවසන්ය."

7. Kathāvatthusuttaṃ

7. කථාවත්ථු සූත්‍රය

68. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, kathāvatthūni. Katamāni tīṇi? Atītaṃ vā, bhikkhave, addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ ahosi atītamaddhāna’nti. Anāgataṃ vā, bhikkhave, addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ bhavissati anāgatamaddhāna’nti. Etarahi vā, bhikkhave, paccuppannaṃ addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya – ‘evaṃ hoti etarahi paccuppannamaddhāna’’’nti.

68. “මහණෙනි, සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු මේ කරුණු (කථා වස්තූන්) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, ‘අතීත කාලයෙහි මෙසේ විය’ යනුවෙන් අතීත කාලය අරභයා කථා කරන්නේය. මහණෙනි, ‘අනාගත කාලයෙහි මෙසේ වන්නේය’ යනුවෙන් අනාගත කාලය අරභයා කථා කරන්නේය. මහණෙනි, ‘දැන් වර්තමාන කාලයෙහි මෙසේ වෙයි’ යනුවෙන් වර්තමාන කාලය අරභයා කථා කරන්නේය.”

‘‘Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti. Sacāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno ekaṃsabyākaraṇīyaṃ [Pg.198] pañhaṃ na ekaṃsena byākaroti, vibhajjabyākaraṇīyaṃ pañhaṃ na vibhajja byākaroti, paṭipucchābyākaraṇīyaṃ pañhaṃ na paṭipucchā byākaroti, ṭhapanīyaṃ pañhaṃ na ṭhapeti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti. Sace panāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno ekaṃsabyākaraṇīyaṃ pañhaṃ ekaṃsena byākaroti, vibhajjabyākaraṇīyaṃ pañhaṃ vibhajja byākaroti, paṭipucchābyākaraṇīyaṃ pañhaṃ paṭipucchā byākaroti, ṭhapanīyaṃ pañhaṃ ṭhapeti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු කථා බහේ යෙදීමෙන්, ඔහු සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු කෙනෙකුද නැතහොත් නුසුදුසු කෙනෙකුද යන්න දත හැකිය. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, නිශ්චිතව පිළිතුරු දිය යුතු (ඒකාංශව්‍යාකරණීය) ප්‍රශ්නයකට ඔහු නිශ්චිතව පිළිතුරු නොදෙන්නේ නම්, බෙදා දක්වා පිළිතුරු දිය යුතු (විභජ්ජව්‍යාකරණීය) ප්‍රශ්නයකට බෙදා දක්වා පිළිතුරු නොදෙන්නේ නම්, ප්‍රතිප්‍රශ්න අසා පිළිතුරු දිය යුතු (පටිපුච්ඡාව්‍යාකරණීය) ප්‍රශ්නයකට ප්‍රතිප්‍රශ්න අසා පිළිතුරු නොදෙන්නේ නම්, නොවිසඳා පසෙක තැබිය යුතු (ඨපනීය) ප්‍රශ්නයක් පසෙක නොතබන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට නුසුදුසු අයෙකි. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, නිශ්චිතව පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නයකට නිශ්චිතව පිළිතුරු දෙන්නේ නම්, බෙදා දක්වා පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නයකට බෙදා දක්වා පිළිතුරු දෙන්නේ නම්, ප්‍රතිප්‍රශ්න අසා පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නයකට ප්‍රතිප්‍රශ්න අසා පිළිතුරු දෙන්නේ නම්, නොවිසඳා පසෙක තැබිය යුතු ප්‍රශ්නයක් පසෙක තබන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු අයෙකි.”

‘‘Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti. Sacāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno ṭhānāṭhāne na saṇṭhāti parikappe na saṇṭhāti aññātavāde na saṇṭhāti paṭipadāya na saṇṭhāti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti. Sace panāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno ṭhānāṭhāne saṇṭhāti parikappe saṇṭhāti aññātavāde saṇṭhāti paṭipadāya saṇṭhāti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු කථා බහේ යෙදීමෙන්, ඔහු සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු කෙනෙකුද නැතහොත් නුසුදුසු කෙනෙකුද යන්න දත හැකිය. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු කාරණානුකූල අවස්ථා (නිවැරදි හා වැරදි තැන්) වල ස්ථාවරව නොසිටින්නේ නම්, කල්පනා කර දිය යුතු පිළිතුරු සම්බන්ධයෙන් ස්ථාවරව නොසිටින්නේ නම්, තමන් දන්නා කරුණු සම්බන්ධයෙන් ස්ථාවරව නොසිටින්නේ නම්, ප්‍රශ්න විසඳීමේ පිළිවෙළෙහි ස්ථාවරව නොසිටින්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට නුසුදුසු අයෙකි. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු කාරණානුකූල අවස්ථාවන්හි ස්ථාවරව සිටින්නේ නම්, කල්පනා කර දිය යුතු පිළිතුරු සම්බන්ධයෙන් ස්ථාවරව සිටින්නේ නම්, තමන් දන්නා කරුණු සම්බන්ධයෙන් ස්ථාවරව සිටින්නේ නම්, ප්‍රශ්න විසඳීමේ පිළිවෙළෙහි ස්ථාවරව සිටින්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු අයෙකි.”

‘‘Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti. Sacāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno aññenaññaṃ paṭicarati, bahiddhā kathaṃ apanāmeti, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti. Sace panāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno na aññenaññaṃ paṭicarati na bahiddhā kathaṃ apanāmeti, na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු කථා බහේ යෙදීමෙන්, ඔහු සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු කෙනෙකුද නැතහොත් නුසුදුසු කෙනෙකුද යන්න දත හැකිය. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු එකක් ඇසූ විට වෙනකක් කියා වසන් කරන්නේ නම්, කථාව පිටතට යොමු කරමින් පූර්ව කථාව මගහරින්නේ නම්, කෝපය, ද්වේෂය හා නොසතුට ප්‍රකට කරන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට නුසුදුසු අයෙකි. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු එකක් ඇසූ විට වෙනකක් කියා වසන් නොකරන්නේ නම්, කථාව පිටතට යොමු කරමින් පූර්ව කථාව මග නොහරින්නේ නම්, කෝපය, ද්වේෂය හා නොසතුට ප්‍රකට නොකරන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු අයෙකි.”

‘‘Kathāsampayogena, bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā kaccho yadi vā akacchoti. Sacāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno abhiharati abhimaddati anupajagghati khalitaṃ gaṇhāti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo akaccho hoti. Sace panāyaṃ, bhikkhave, puggalo pañhaṃ puṭṭho samāno nābhiharati nābhimaddati na anupajagghati na khalitaṃ gaṇhāti, evaṃ santāyaṃ, bhikkhave, puggalo kaccho hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු කථා බහේ යෙදීමෙන්, ඔහු සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු කෙනෙකුද නැතහොත් නුසුදුසු කෙනෙකුද යන්න දත හැකිය. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු (අනෙකා) යටපත් කරන්නේ නම්, මර්දනය කරන්නේ නම්, සමච්චල් කරන්නේ නම්, සුළු අතපසුවීමක් (වැරැද්දක්) අල්ලාගන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට නුසුදුසු අයෙකි. මහණෙනි, ඉදින් මේ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි, ඔහු (අනෙකා) යටපත් නොකරන්නේ නම්, මර්දනය නොකරන්නේ නම්, සමච්චල් නොකරන්නේ නම්, සුළු අතපසුවීමක් අල්ලා නොගන්නේ නම්, මහණෙනි, එවැනි පුද්ගලයා සාකච්ඡා කිරීමට සුදුසු අයෙකි.”

‘‘Kathāsampayogena[Pg.199], bhikkhave, puggalo veditabbo yadi vā saupaniso yadi vā anupanisoti. Anohitasoto, bhikkhave, anupaniso hoti, ohitasoto saupaniso hoti. So saupaniso samāno abhijānāti ekaṃ dhammaṃ, parijānāti ekaṃ dhammaṃ, pajahati ekaṃ dhammaṃ, sacchikaroti ekaṃ dhammaṃ. So abhijānanto ekaṃ dhammaṃ, parijānanto ekaṃ dhammaṃ, pajahanto ekaṃ dhammaṃ, sacchikaronto ekaṃ dhammaṃ sammāvimuttiṃ phusati. Etadatthā, bhikkhave, kathā; etadatthā mantanā; etadatthā upanisā; etadatthaṃ sotāvadhānaṃ, yadidaṃ anupādā cittassa vimokkhoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු කථා බහේ යෙදීමෙන්, ඔහු උපනිශ්‍රය සහිත කෙනෙකුද නැතහොත් උපනිශ්‍රය රහිත කෙනෙකුද යන්න දත හැකිය. මහණෙනි, කන් යොමු නොකරන තැනැත්තා උපනිශ්‍රය රහිතයෙකි. කන් යොමු කරන තැනැත්තා උපනිශ්‍රය සහිතයෙකි. උපනිශ්‍රය සහිත වූ ඒ පුද්ගලයා එක් ධර්මයක් (මාර්ග ඥානය) විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගනියි, එක් ධර්මයක් (දුක්ඛ සත්‍යය) පිරිසිඳ දැනගනියි, එක් ධර්මයක් (අකුසල ධර්ම) ප්‍රහීණ කරයි, එක් ධර්මයක් (අර්හත් ඵලය) සාක්ෂාත් කරයි. හෙතෙම එක් ධර්මයක් විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගනිමින්, එක් ධර්මයක් පිරිසිඳ දැනගනිමින්, එක් ධර්මයක් ප්‍රහීණ කරමින්, එක් ධර්මයක් සාක්ෂාත් කරමින් සම්මා විමුක්තිය ස්පර්ශ කරයි. මහණෙනි, කථාවෙහි ද, සාකච්ඡාවෙහි ද, උපනිශ්‍රයෙහි ද, කන් යොමු කිරීමෙහි ද අරමුණ වන්නේ යම් මේ උපාදාන රහිතව සිතේ මිදීමක් ඇද්ද, එයයි.”

‘‘Ye viruddhā sallapanti, viniviṭṭhā samussitā;

Anariyaguṇamāsajja, aññoññavivaresino.

“යම් කෙනෙක් ද්වේෂයෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධව කථා කෙරෙත්ද, වැරදි ලෙස අදහස් ගෙන මානයෙන් උදම්ව, ආර්ය නොවන ගුණ (අගුණ) පවසමින් එකිනෙකාගේ වැරදි සොයමින් කථා කෙරෙත්ද;”

‘‘Dubbhāsitaṃ vikkhalitaṃ, sampamohaṃ parājayaṃ;

Aññoññassābhinandanti, tadariyo kathanācare.

“ඔවුහු එකිනෙකාගේ වැරදි ලෙස කී දෑ, අතපසුවීම්, මුළාවීම් හා පරාජයන් පිළිබඳව සතුටු වෙති. ආර්ය තැනැත්තා එවැනි කථාවන්හි නොයෙදිය යුතුය.”

‘‘Sace cassa kathākāmo, kālamaññāya paṇḍito;

Dhammaṭṭhapaṭisaṃyuttā, yā ariyacaritā kathā.

“ඉදින් පණ්ඩිත තැනැත්තා කථා කිරීමට කැමති නම්, සුදුසු කාලය දැන, ධර්මයෙහි පිහිටා, ධර්මය හා සම්බන්ධ වූ, ආර්යයන් විසින් පුරුදු කරන ලද ඒ කථාව පැවසිය යුතුය.”

‘‘Taṃ kathaṃ kathaye dhīro, aviruddho anussito;

Anunnatena manasā, apaḷāso asāhaso.

ප්‍රඥාවන්තයා විරුද්ධ නොවී, මානයෙන් උඩඟු නොවී, නොපැතිරුණු සිතින් යුතුව, අනුන්ගේ ගුණ මකා නොදමමින් හා දැඩි නොවී කතා කළ යුතුය.

‘‘Anusūyāyamāno so, sammadaññāya bhāsati;

Subhāsitaṃ anumodeyya, dubbhaṭṭhe nāpasādaye.

ඔහු ඊර්ෂ්‍යාවෙන් තොරව, මැනවින් (කරුණු) අවබෝධ කරගෙන කතා කරයි. මැනවින් පවසන ලද්දක් අනුමෝදන් විය යුතු අතර, වැරදි ලෙස පවසන ලද්දකදී (ඊට) අප්‍රසාදය පළ නොකළ යුතුය.

‘‘Upārambhaṃ na sikkheyya, khalitañca na gāhaye ;

Nābhihare nābhimadde, na vācaṃ payutaṃ bhaṇe.

අනුන්ගේ දොස් සෙවීමට උත්සාහ නොකළ යුතුය, වැරදි අල්ලා නොගත යුතුය. අනුන් මැඩපවත්වමින් හෝ පීඩා කරමින් කතා නොකළ යුතුය, කෛරාටික වචන ද නොපැවසිය යුතුය.

‘‘Aññātatthaṃ pasādatthaṃ, sataṃ ve hoti mantanā;

Evaṃ kho ariyā mantenti, esā ariyāna mantanā;

Etadaññāya medhāvī, na samusseyya mantaye’’ti. sattamaṃ;

සත්පුරුෂයන්ගේ සාකච්ඡාව සැබවින්ම පවතින්නේ අවබෝධය පිණිසත් ප්‍රසාදය පිණිසත්ය. ආර්යයන් වහන්සේලා සාකච්ඡා කරන්නේ මේ අයුරිනි. මෙය ආර්යයන්ගේ සාකච්ඡාවයි. නුවණැත්තා මෙය දැනගෙන මානයෙන් උඩඟු නොවී සාකච්ඡා කළ යුතුය.

8. Aññatitthiyasuttaṃ

8. අඤ්ඤතිත්ථිය සූත්‍රය

69. ‘‘Sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘tayome, āvuso, dhammā. Katame tayo? Rāgo, doso, moho [Pg.200] – ime kho, āvuso, tayo dhammā. Imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ dhammānaṃ ko viseso ko adhippayāso kiṃ nānākaraṇa’nti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ kinti byākareyyāthā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

69. “මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඔබෙන් මෙසේ අසන්නට පුළුවන: ‘ඇවැත්නි, මේ ධර්ම තුනක් ඇත. ඒ තුන මොනවාද? රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහයයි. ඇවැත්නි, මේ ධර්ම තුන මොනවාද? ඇවැත්නි, මේ ධර්ම තුන අතර ඇති විශේෂය කුමක්ද? අධිප්‍රාය කුමක්ද? වෙනස කුමක්ද?’ මහණෙනි, මෙසේ ඇසූ විට ඔබ ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට කුමක් පවසන්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, අපගේ ධර්මය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මුල් කරගත්තකි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මඟ පෙන්වන්නා කොට ඇත්තකි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිසරණ කොට ඇත්තකි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේම මෙම ප්‍රකාශයේ අර්ථය පැහැදිලි කරන්නේ නම් මැනවි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අසා මහණහු එය දරාගන්නාහ.” “එසේ නම් මහණෙනි, අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම පවසන්නෙමි.” “එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ මහණහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘tayome, āvuso, dhammā. Katame tayo? Rāgo, doso, moho – ime kho, āvuso, tayo dhammā; imesaṃ, āvuso, tiṇṇaṃ dhammānaṃ ko viseso ko adhippayāso kiṃ nānākaraṇa’nti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘rāgo kho, āvuso, appasāvajjo dandhavirāgī, doso mahāsāvajjo khippavirāgī, moho mahāsāvajjo dandhavirāgī’’’ ti.

“මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඔබෙන් මෙසේ අසන්නට පුළුවන: ‘ඇවැත්නි, මේ ධර්ම තුනක් ඇත. ඒ තුන මොනවාද? රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහයයි. ඇවැත්නි, මේ ධර්ම තුන අතර ඇති විශේෂය කුමක්ද? අධිප්‍රාය කුමක්ද? වෙනස කුමක්ද?’ මහණෙනි, මෙසේ ඇසූ විට ඔබ ඒ අන්‍ය තීර්ථකයන්ට මෙසේ පිළිතුරු දිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, රාගය අල්ප සාවද්‍යය (වැරදි අඩුය), ප්‍රහීණ වීමට ප්‍රමාද වෙයි. ද්වේෂය මහා සාවද්‍යය (වැරදි වැඩිය), ඉක්මනින් ප්‍රහීණ වෙයි. මෝහය මහා සාවද්‍යය, ප්‍රහීණ වීමට ප්‍රමාද වෙයි.’”

‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno vā rāgo uppajjati uppanno vā rāgo bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’ti? ‘Subhanimittantissa vacanīyaṃ. Tassa subhanimittaṃ ayoniso manasi karoto anuppanno vā rāgo uppajjati uppanno vā rāgo bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno vā rāgo uppajjati uppanno vā rāgo bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’’’ti.

“‘ඇවැත්නි, නූපන් රාගය ඉපදීමටත්, උපන් රාගය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ මෙසේ ඇසුවහොත්, ‘ශුභ නිමිත්ත (සුන්දරත්වය)’ යැයි පැවසිය යුතුය. ශුභ නිමිත්ත අයෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් මෙනෙහි කරන්නාට නූපන් රාගය උපදියි, උපන් රාගය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමට හේතු වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් රාගය ඉපදීමටත් උපන් රාගය වැඩීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.’”

‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno vā doso uppajjati uppanno vā doso bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’ti? ‘Paṭighanimittaṃ tissa vacanīyaṃ. Tassa paṭighanimittaṃ ayoniso manasi karoto anuppanno vā doso uppajjati uppanno vā doso bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno vā doso uppajjati uppanno vā doso bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’’’ti.

“‘ඇවැත්නි, නූපන් ද්වේෂය ඉපදීමටත්, උපන් ද්වේෂය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ මෙසේ ඇසුවහොත්, ‘පටිඝ නිමිත්ත (ගැටෙන සුලු අරමුණ)’ යැයි පැවසිය යුතුය. පටිඝ නිමිත්ත අයෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් මෙනෙහි කරන්නාට නූපන් ද්වේෂය උපදියි, උපන් ද්වේෂය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමට හේතු වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් ද්වේෂය ඉපදීමටත් උපන් ද්වේෂය වැඩීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.’”

‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno vā moho uppajjati uppanno vā moho bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’ti? ‘Ayoniso manasikāro tissa vacanīyaṃ. Tassa ayoniso manasi karoto anuppanno vā moho uppajjati uppanno vā moho bhiyyobhāvāya [Pg.201] vepullāya saṃvattati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno vā moho uppajjati uppanno vā moho bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’’’ti.

“‘ඇවැත්නි, නූපන් මෝහය ඉපදීමටත්, උපන් මෝහය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ මෙසේ ඇසුවහොත්, ‘අයෝනිසෝ මනසිකාරය’ යැයි පැවසිය යුතුය. අයෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් කටයුතු කරන්නාට නූපන් මෝහය උපදියි, උපන් මෝහය වැඩීමට හා ව්‍යාප්ත වීමට හේතු වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් මෝහය ඉපදීමටත් උපන් මෝහය වැඩීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.’”

‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno ceva rāgo nuppajjati uppanno ca rāgo pahīyatī’ti? ‘Asubhanimittantissa vacanīyaṃ. Tassa asubhanimittaṃ yoniso manasi karoto anuppanno ceva rāgo nuppajjati uppanno ca rāgo pahīyati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno ceva rāgo nuppajjati uppanno ca rāgo pahīyatī’’’ti.

“‘ඇවැත්නි, නූපන් රාගය හටනොගැනීමටත්, උපන් රාගය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ මෙසේ ඇසුවහොත්, ‘අසුභ නිමිත්ත’ යැයි පැවසිය යුතුය. අසුභ නිමිත්ත යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් මෙනෙහි කරන්නාට නූපන් රාගය හට නොගනී, උපන් රාගය ප්‍රහීණ වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් රාගය හටනොගැනීමටත් උපන් රාගය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.’”

‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno ceva doso nuppajjati uppanno ca doso pahīyatī’ti? ‘Mettā cetovimuttī tissa vacanīyaṃ. Tassa mettaṃ cetovimuttiṃ yoniso manasi karoto anuppanno ceva doso nuppajjati uppanno ca doso pahīyati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno ceva doso nuppajjati uppanno ca doso pahīyatī’’’ti.

“‘ඇවැත්නි, නූපන් ද්වේෂය හටනොගැනීමටත්, උපන් ද්වේෂය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ මෙසේ ඇසුවහොත්, ‘මෙත්තා චේතෝවිමුක්තිය (මෛත්‍රී සහගත සිත)’ යැයි පැවසිය යුතුය. මෙත්තා චේතෝවිමුක්තිය යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් මෙනෙහි කරන්නාට නූපන් ද්වේෂය හට නොගනී, උපන් ද්වේෂය ප්‍රහීණ වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් ද්වේෂය හටනොගැනීමටත් උපන් ද්වේෂය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.’”

‘‘‘Ko panāvuso, hetu ko paccayo yena anuppanno ceva moho nuppajjati uppanno ca moho pahīyatī’ti? ‘Yonisomanasikāro tissa vacanīyaṃ. Tassa yoniso manasi karoto anuppanno ceva moho nuppajjati uppanno ca moho pahīyati. Ayaṃ kho, āvuso, hetu ayaṃ paccayo yena anuppanno vā moho nuppajjati uppanno ca moho pahīyatī’’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“ඇවැත්නි, නූපන් මෝහය නූපදින්නටත්, උපන් මෝහය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්දැයි කෙනෙකු විමසුවහොත්, ‘යෝනිසෝ මනසිකාරය’ (නුවණින් මෙනෙහි කිරීම) යනු එයට දිය යුතු පිළිතුරයි. යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් පසුවන්නාට නූපන් මෝහය නූපදී, උපන් මෝහය ප්‍රහීණ වෙයි. ඇවැත්නි, නූපන් මෝහය නූපදින්නටත්, උපන් මෝහය ප්‍රහීණ වීමටත් හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Akusalamūlasuttaṃ

9. අකුසල මූල සූත්‍රය

70. ‘‘Tīṇimāni[Pg.202], bhikkhave, akusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ.

70. “මහණෙනි, මේ අකුසල මූලයන් (අකුසලයේ මුල්) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? ලෝභය අකුසල මූලයකි, ද්වේෂය අකුසල මූලයකි, මෝහය අකුසල මූලයකි.

‘‘Yadapi, bhikkhave, lobho tadapi akusalamūlaṃ ; yadapi luddho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi akusalaṃ ; yadapi luddho lobhena abhibhūto pariyādinnacitto parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi akusalaṃ. Itissame lobhajā lobhanidānā lobhasamudayā lobhapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.

මහණෙනි, යම් ලෝභයක් ඇද්ද එයද අකුසල මූලයකි. ලෝභයෙන් මත් වූවකු කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් යම් කර්මයක් රැස් කරයිද එයද අකුසලයක්මය. ලෝභයෙන් මැඩුණු, ලෝභයට වසඟ වූ සිතින් යුත් පුද්ගලයා ‘මම බලවත් වෙමි, මට බලය අවශ්‍යය’ යි සිතමින් අසත්‍ය හේතු ඉදිරිපත් කරමින් මරා දැමීමෙන්, සිරගත කිරීමෙන්, ධනය පැහැර ගැනීමෙන්, නින්දා කිරීමෙන් හෝ රටින් පිටුවහල් කිරීමෙන් අන්‍යයන්ට දුක් පමුණුවයි නම් එයද අකුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ ලෝභයෙන් හටගත්, ලෝභය නිදානය කොට ඇති, ලෝභයෙන් සම්භවය වූ, ලෝභය ප්‍රත්‍යය කොට ඇති බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ උපදිති.

‘‘Yadapi, bhikkhave, doso tadapi akusalamūlaṃ; yadapi duṭṭho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi akusalaṃ; yadapi duṭṭho dosena abhibhūto pariyādinnacitto parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi akusalaṃ. Itissame dosajā dosanidānā dosasamudayā dosapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.

මහණෙනි, යම් ද්වේෂයක් ඇද්ද එයද අකුසල මූලයකි. ද්වේෂයෙන් දූෂිත වූවකු කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් යම් කර්මයක් රැස් කරයිද එයද අකුසලයක්මය. ද්වේෂයෙන් මැඩුණු, ද්වේෂයට වසඟ වූ සිතින් යුත් පුද්ගලයා ‘මම බලවත් වෙමි, මට බලය අවශ්‍යය’ යි සිතමින් අසත්‍ය හේතු ඉදිරිපත් කරමින් මරා දැමීමෙන්, සිරගත කිරීමෙන්, ධනය පැහැර ගැනීමෙන්, නින්දා කිරීමෙන් හෝ රටින් පිටුවහල් කිරීමෙන් අන්‍යයන්ට දුක් පමුණුවයි නම් එයද අකුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ ද්වේෂයෙන් හටගත්, ද්වේෂය නිදානය කොට ඇති, ද්වේෂයෙන් සම්භවය වූ, ද්වේෂය ප්‍රත්‍යය කොට ඇති බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ උපදිති.

‘‘Yadapi, bhikkhave, moho tadapi akusalamūlaṃ; yadapi mūḷho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi akusalaṃ; yadapi mūḷho mohena abhibhūto pariyādinnacitto parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi akusalaṃ. Itissame mohajā mohanidānā mohasamudayā mohapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. Evarūpo cāyaṃ, bhikkhave, puggalo vuccati akālavādītipi, abhūtavādītipi, anatthavādītipi, adhammavādītipi, avinayavādītipi.

මහණෙනි, යම් මෝහයක් ඇද්ද එයද අකුසල මූලයකි. මෝහයෙන් මුළා වූවකු කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් යම් කර්මයක් රැස් කරයිද එයද අකුසලයක්මය. මෝහයෙන් මැඩුණු, මෝහයට වසඟ වූ සිතින් යුත් පුද්ගලයා ‘මම බලවත් වෙමි, මට බලය අවශ්‍යය’ යි සිතමින් අසත්‍ය හේතු ඉදිරිපත් කරමින් මරා දැමීමෙන්, සිරගත කිරීමෙන්, ධනය පැහැර ගැනීමෙන්, නින්දා කිරීමෙන් හෝ රටින් පිටුවහල් කිරීමෙන් අන්‍යයන්ට දුක් පමුණුවයි නම් එයද අකුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ මෝහයෙන් හටගත්, මෝහය නිදානය කොට ඇති, මෝහයෙන් සම්භවය වූ, මෝහය ප්‍රත්‍යය කොට ඇති බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ උපදිති. මහණෙනි, මෙවැනි පුද්ගලයා ‘අකාලවාදී’ (අකාලයේ කතා කරන්නා), ‘අභූතවාදී’ (අසත්‍ය පවසන්නා), ‘අනත්ථවාදී’ (අවැඩදායක දේ පවසන්නා), ‘අධම්මවාදී’ (අධර්මය පවසන්නා) සහ ‘අවිනයවාදී’ (විනයට පටහැනි දේ පවසන්නා) ලෙසද හඳුන්වනු ලැබෙයි.

‘‘Kasmā [Pg.203] cāyaṃ, bhikkhave, evarūpo puggalo vuccati akālavādītipi, abhūtavādītipi, anatthavādītipi, adhammavādītipi, avinayavādītipi? Tathāhāyaṃ, bhikkhave, puggalo parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi. Bhūtena kho pana vuccamāno avajānāti, no paṭijānāti; abhūtena vuccamāno na ātappaṃ karoti, tassa nibbeṭhanāya itipetaṃ atacchaṃ itipetaṃ abhūtanti. Tasmā evarūpo puggalo vuccati akālavādītipi, abhūtavādītipi, anatthavādītipi, adhammavādītipi, avinayavādītipi.

මහණෙනි, මෙවැනි පුද්ගලයකු අකාලවාදී, අභූතවාදී, අනත්ථවාදී, අධම්මවාදී හා අවිනයවාදී ලෙස හඳුන්වන්නේ කුමක් නිසාද? මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා මරා දැමීමෙන්, සිරගත කිරීමෙන්, ධනය පැහැර ගැනීමෙන්, නින්දා කිරීමෙන් හෝ පිටුවහල් කිරීමෙන් ‘මම බලවත් වෙමි, මට බලය අවශ්‍යය’ යි පවසමින් අසත්‍ය මත පදනම්ව අන්‍යයන්ට දුක් පමුණුවයි. ඔහුට සත්‍යය පෙන්වා දුන් විට ඔහු එය හෙළා දකී, පිළිගන්නේ නැත. අසත්‍යයක් පෙන්වා දුන් විට, ‘මෙය මේ හේතුව නිසා අසත්‍යය, මෙය මේ හේතුව නිසා සත්‍ය නොවේ’ යැයි එය නිරවුල් කිරීමට ඔහු උත්සාහ නොකරයි. එබැවින් එවැනි පුද්ගලයා අකාලවාදී, අභූතවාදී, අනත්ථවාදී, අධම්මවාදී හා අවිනයවාදී ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.

‘‘Evarūpo, bhikkhave, puggalo lobhajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati, savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā.

මහණෙනි, ලෝභයෙන් හටගත් ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් මැඩුණු, වසඟ වූ සිත් ඇති මෙවැනි පුද්ගලයා මෙලොවදීම දැඩි වෙහෙස සහිතව, පීඩා සහිතව, දැවිල්ල සහිතව දුකින් ජීවත් වෙයි. කය බිඳී මරණින් මතු ඔහුට දුගතියක්ම අපේක්ෂා කළ හැකිය.

‘‘Dosajehi…pe… mohajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati, savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā. Seyyathāpi, bhikkhave, sālo vā dhavo vā phandano vā tīhi māluvālatāhi uddhasto pariyonaddho anayaṃ āpajjati, byasanaṃ āpajjati, anayabyasanaṃ āpajjati; evamevaṃ kho, bhikkhave, evarūpo puggalo lobhajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati, savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā.

ද්වේෂයෙන් හටගත්... මෝහයෙන් හටගත් ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් මැඩුණු, වසඟ වූ සිත් ඇති මෙවැනි පුද්ගලයා මෙලොවදීම පීඩා සහිතව, දැවිල්ල සහිතව දුකින් ජීවත් වෙයි. කය බිඳී මරණින් මතු ඔහුට දුගතියක්ම උරුම වෙයි. මහණෙනි, යම් සේ සල් ගසක් හෝ දව ගසක් හෝ පන්දන ගසක් හෝ මළුවා වැල් තුනකින් එතී, වෙළී විනාශයට හා පිරිහීමට පත් වේද, මහණෙනි, එලෙසම ලෝභයෙන් හටගත් ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් මැඩුණු මේ පුද්ගලයා මෙලොවද පීඩා විඳිමින්, මරණින් මතු දුගතියටම යයි.

‘‘Dosajehi…pe… mohajehi pāpakehi akusalehi dhammehi abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ. Kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi akusalamūlānīti.

ද්වේෂයෙන් හටගත්... මෝහයෙන් හටගත් ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් මැඩුණු, වසඟ වූ සිත් ඇති පුද්ගලයා මෙලොව පීඩා විඳිමින් දුකින් ජීවත් වන අතර, මරණින් මතු දුගතියට පත් වේ. මහණෙනි, මේවා වනාහි අකුසල මූලයන් තුනයි.

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, kusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ.

“මහණෙනි, මේ කුසල මූලයන් තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අලෝභය කුසල මූලයකි, අද්වේෂය කුසල මූලයකි, අමෝහය කුසල මූලයකි.”

‘‘Yadapi[Pg.204], bhikkhave, alobho tadapi kusalamūlaṃ ; yadapi aluddho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi kusalaṃ ; yadapi aluddho lobhena anabhibhūto apariyādinnacitto na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi kusalaṃ. Itissame alobhajā alobhanidānā alobhasamudayā alobhapaccayā aneke kusalā dhammā sambhavanti.

‘‘මහණෙනි, යම් අලෝභයක් (ලෝභ නොවීමක්) ඇද්ද, එයද කුසල මූලයකි. අලෝභී තැනැත්තා කයෙන්, වචනයෙන් හා මනසින් යම් දෙයක් සිදු කරයිද, එයද කුසලයකි. අලෝභී වූ, ලෝභයෙන් මැඩපවත්වා නොගන්නා ලද, ලෝභයට යටත් නොවූ සිතක් ඇති පුද්ගලයා, ‘මම බලවත් වෙමි, මම බලය ඇත්තෙක් වෙමි’ යැයි සිතා අසත්‍ය කරුණු පදනම් කරගෙන අනුන් මරා දැමීමෙන් හෝ, සිරගත කිරීමෙන් හෝ, දේපළ පැහැර ගැනීමෙන් හෝ, නින්දා කිරීමෙන් හෝ, පිටුවහල් කිරීමෙන් හෝ අන් අයට දුක් පීඩා පමුණුවන්නේ නැත. එයද කුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ අලෝභයෙන් හටගත්, අලෝභය නිදානය කොට ඇති, අලෝභය සම්භවය කොට ඇති, අලෝභය ප්‍රත්‍ය කොට ඇති බොහෝ කුසල ධර්මයෝ හටගනිති.

‘‘Yadapi, bhikkhave, adoso tadapi kusalamūlaṃ; yadapi aduṭṭho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi kusalaṃ; yadapi aduṭṭho dosena anabhibhūto apariyādinnacitto na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi kusalaṃ. Itissame adosajā adosanidānā adosasamudayā adosapaccayā aneke kusalā dhammā sambhavanti.

‘‘මහණෙනි, යම් අදෝෂයක් (ද්වේෂ නොවීමක්) ඇද්ද, එයද කුසල මූලයකි. ද්වේෂයෙන් තොර වූ තැනැත්තා කයෙන්, වචනයෙන් හා මනසින් යම් දෙයක් සිදු කරයිද, එයද කුසලයකි. ද්වේෂයෙන් තොර වූ, ද්වේෂයෙන් මැඩපවත්වා නොගන්නා ලද, ද්වේෂයට යටත් නොවූ සිතක් ඇති පුද්ගලයා, ‘මම බලවත් වෙමි, මම බලය ඇත්තෙක් වෙමි’ යැයි සිතා අසත්‍ය කරුණු පදනම් කරගෙන අනුන් මරා දැමීමෙන් හෝ, සිරගත කිරීමෙන් හෝ, දේපළ පැහැර ගැනීමෙන් හෝ, නින්දා කිරීමෙන් හෝ, පිටුවහල් කිරීමෙන් හෝ අන් අයට දුක් පීඩා පමුණුවන්නේ නැත. එයද කුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ අදෝෂයෙන් හටගත්, අදෝෂය නිදානය කොට ඇති, අදෝෂය සම්භවය කොට ඇති, අදෝෂය ප්‍රත්‍ය කොට ඇති බොහෝ කුසල ධර්මයෝ හටගනිති.

‘‘Yadapi, bhikkhave, amoho tadapi kusalamūlaṃ; yadapi amūḷho abhisaṅkharoti kāyena vācāya manasā tadapi kusalaṃ; yadapi amūḷho mohena anabhibhūto apariyādinnacitto na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi tadapi kusalaṃ. Itissame amohajā amohanidānā amohasamudayā amohapaccayā aneke kusalā dhammā sambhavanti. Evarūpo cāyaṃ, bhikkhave, puggalo vuccati kālavādītipi, bhūtavādītipi, atthavādītipi, dhammavādītipi, vinayavādītipi.

‘‘මහණෙනි, යම් අමෝහයක් (මුළා නොවීමක්) ඇද්ද, එයද කුසල මූලයකි. මුළා නොවූ තැනැත්තා කයෙන්, වචනයෙන් හා මනසින් යම් දෙයක් සිදු කරයිද, එයද කුසලයකි. මුළා නොවූ, මෝහයෙන් මැඩපවත්වා නොගන්නා ලද, මෝහයට යටත් නොවූ සිතක් ඇති පුද්ගලයා, ‘මම බලවත් වෙමි, මම බලය ඇත්තෙක් වෙමි’ යැයි සිතා අසත්‍ය කරුණු පදනම් කරගෙන අනුන් මරා දැමීමෙන් හෝ, සිරගත කිරීමෙන් හෝ, දේපළ පැහැර ගැනීමෙන් හෝ, නින්දා කිරීමෙන් හෝ, පිටුවහල් කිරීමෙන් හෝ අන් අයට දුක් පීඩා පමුණුවන්නේ නැත. එයද කුසලයකි. මෙසේ ඔහු තුළ අමෝහයෙන් හටගත්, අමෝහය නිදානය කොට ඇති, අමෝහය සම්භවය කොට ඇති, අමෝහය ප්‍රත්‍ය කොට ඇති බොහෝ කුසල ධර්මයෝ හටගනිති. මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයා ‘කාලවාදී’ (සුදුසු කලට කතා කරන්නා) කියා ද, ‘භූතවාදී’ (ඇති තතු පවසන්නා) කියා ද, ‘අත්ථවාදී’ (අර්ථවත් දෙය පවසන්නා) කියා ද, ‘ධම්මවාදී’ (ධර්මය පවසන්නා) කියා ද, ‘විනයවාදී’ (විනය පවසන්නා) කියා ද කියනු ලැබේ.

‘‘Kasmā cāyaṃ, bhikkhave, evarūpo puggalo vuccati kālavādītipi, bhūtavādītipi, atthavādītipi, dhammavādītipi, vinayavādītipi? Tathāhāyaṃ, bhikkhave, puggalo na parassa asatā dukkhaṃ uppādayati vadhena vā bandhanena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā balavamhi balattho itipi. Bhūtena kho pana vuccamāno paṭijānāti no avajānāti; abhūtena vuccamāno ātappaṃ karoti tassa nibbeṭhanāya – ‘itipetaṃ atacchaṃ, itipetaṃ abhūta’nti[Pg.205]. Tasmā evarūpo puggalo vuccati kālavādītipi, atthavādītipi, dhammavādītipi, vinayavādītipi.

‘‘මහණෙනි, කුමන හේතුවක් නිසා මෙබඳු පුද්ගලයා කාලවාදී, භූතවාදී, අත්ථවාදී, ධම්මවාදී, විනයවාදී යැයි කියනු ලැබේද? මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා ‘මම බලවත් වෙමි, මම බලය ඇත්තෙක් වෙමි’ යැයි සිතා අසත්‍ය කරුණු පදනම් කරගෙන මරා දැමීමෙන්, සිරගත කිරීමෙන්, දේපළ පැහැර ගැනීමෙන්, නින්දා කිරීමෙන් හෝ පිටුවහල් කිරීමෙන් අන් අයට දුක් පීඩා පමුණුවන්නේ නැත. සත්‍ය වූ දෙයක් පවසන කල්හි ඔහු එය පිළිගනියි; ප්‍රතික්ෂේප නොකරයි. අසත්‍ය වූ දෙයක් පැවසුවහොත්, එය පැහැදිලි කිරීමට (ලිහා දැක්වීමට) ‘මෙම කරුණ නිසා මෙය අසත්‍යය, මෙම කරුණ නිසා මෙය සත්‍ය නොවේ’ යැයි උත්සාහ කරයි. එබැවින් මෙබඳු පුද්ගලයා කාලවාදී, අත්ථවාදී, ධම්මවාදී, විනයවාදී යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa lobhajā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ. Diṭṭheva dhamme parinibbāyati.

‘‘මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා විසින් ලෝභයෙන් උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයෝ ප්‍රහීණ කරන ලද්දාහ; මුලින්ම සිඳලන ලද්දාහ; හිස සිඳ දැමූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දාහ; නැති කරන ලද්දාහ; මතු උත්පත්තියක් නොවන ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දාහ. හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම වෙහෙසක් නැතිව, පීඩාවක් නැතිව, දැවීමක් නැතිව සැපසේ වාසය කරයි. මේ ජීවිතයේදීම පිරිනිවන් පායි (කෙලෙසුන් කෙරෙන් නිවෙයි).

‘‘Dosajā…pe… parinibbāyati. Mohajā…pe… parinibbāyati. Seyyathāpi bhikkhave, sālo vā dhavo vā phandano vā tīhi māluvālatāhi uddhasto pariyonaddho. Atha puriso āgaccheyya kuddāla-piṭakaṃ ādāya. So taṃ māluvālataṃ mūle chindeyya, mūle chetvā palikhaṇeyya, palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya, antamaso usīranāḷimattānipi. So taṃ māluvālataṃ khaṇḍākhaṇḍikaṃ chindeyya, khaṇḍākhaṇḍikaṃ chetvā phāleyya, phāletvā sakalikaṃ sakalikaṃ kareyya, sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā vātātape visoseyya, vātātape visosetvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahitvā masiṃ kareyya, masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evamassa tā, bhikkhave, māluvālatā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, evarūpassa puggalassa lobhajā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ. Diṭṭheva dhamme parinibbāyati.

‘‘ද්වේෂයෙන් උපන්... (පෙ)... පිරිනිවන් පායි. මෝහයෙන් උපන්... (පෙ)... පිරිනිවන් පායි. මහණෙනි, එය හරියට සල් ගසක් හෝ දව ගසක් හෝ ඵන්දන ගසක් මාළුවා වැල් තුනකින් එතී, වෙළී, විනාශයට පත්ව ඇත්තාක් මෙනි. එවිට උදැල්ලක් හා කූඩයක් ගත් මිනිසෙකු පැමිණ, එම මාළුවා වැල මුලින්ම සිඳ දමා, මුල වටා හාරා, ඉස්මගෙඩි හා සියුම් මුල් පවා ඉතිරි නොවන සේ මුලින්ම උදුරා දමන්නේය. ඔහු එම මාළුවා වැල කැබලිවලට කපා, එම කැබලි පලා, පතුරු පතුරු බවට පත් කරන්නේය. පතුරු බවට පත් කර සුළඟේ හා අව්වේ වියළා, ගින්නෙන් පුලුස්සා අළු කරන්නේය. අළු බවට පත් කර මහා සුළඟක විසුරුවා හරින්නේය හෝ වේගයෙන් ගලා යන ගංගාවක පා කර හරින්නේය. මහණෙනි, මෙසේ කළ විට එම මාළුවා වැල් මුලින්ම සිඳලන ලද, තල් කඳක් මෙන් කරන ලද, අභාවයට පත් කරන ලද, මතු උත්පත්තියක් නොවන ස්වභාවයට පත් වන්නේය. මහණෙනි, එලෙසම මෙබඳු පුද්ගලයා විසින් ලෝභයෙන් උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයෝ ප්‍රහීණ කරන ලද්දාහ, මුලින්ම සිඳලන ලද්දාහ, හිස සිඳ දැමූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දාහ, අභාවයට පත් කරන ලද්දාහ, මතු උත්පත්තියක් නොවන ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දාහ. හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම වෙහෙසක් නැතිව, පීඩාවක් නැතිව, දැවීමක් නැතිව සැපසේ වාසය කරයි; මේ ජීවිතයේදීම පිරිනිවන් පායි.

‘‘Dosajā …pe… mohajā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ. Diṭṭheva dhamme parinibbāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi kusalamūlānī’’ti. Navamaṃ.

‘‘ද්වේෂයෙන් උපන්... (පෙ)... මෝහයෙන් උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයෝ ප්‍රහීණ කරන ලද්දාහ, මුලින්ම සිඳලන ලද්දාහ, තල් කඳක් මෙන් කරන ලද්දාහ, අභාවයට පත් කරන ලද්දාහ, මතු උත්පත්තියක් නොවන ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දාහ. හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම සැපසේ වාසය කරයි, පීඩාවකින් හෝ දැවීමකින් තොරව පිරිනිවන් පායි. මහණෙනි, මේවා වනාහි කුසල මූලයන් තුනයි.’’ නවම සූත්‍රයයි.

10. Uposathasuttaṃ

10. උපෝසථ සූත්‍රය

71. Evaṃ [Pg.206] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Atha kho visākhā migāramātā tadahuposathe yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa kuto nu tvaṃ, visākhe, āgacchasi divā divassā’’ti? ‘‘Uposathāhaṃ, bhante, ajja upavasāmī’’ti.

71. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර පූර්වාරාමයෙහි මිගාරමාතු ප්‍රාසාදයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි මිගාරමාතු වූ විසාඛා උපාසිකාව එම පොහොය දිනයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියා ය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූවා ය. එකත්පසෙක හුන් මිගාරමාතු විසාඛාවට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “විසාඛාවෙනි, ඔබ මේ මහ දවල් කාලයෙහි කොහේ සිට එන්නේ ද?” “ස්වාමීනි, අද පොහොය දිනය බැවින් මම පෙහෙවස් සමාදන් වී සිටිමි” යි ඇය පැවසුවා ය.

‘‘Tayo khome, visākhe, uposathā. Katame tayo? Gopālakuposatho, nigaṇṭhuposatho, ariyuposatho. Kathañca, visākhe, gopālakuposatho hoti? Seyyathāpi, visākhe, gopālako sāyanhasamaye sāmikānaṃ gāvo niyyātetvā iti paṭisañcikkhati – ‘ajja kho gāvo amukasmiñca amukasmiñca padese cariṃsu, amukasmiñca amukasmiñca padese pānīyāni piviṃsu; sve dāni gāvo amukasmiñca amukasmiñca padese carissanti, amukasmiñca amukasmiñca padese pānīyāni pivissantī’ti; evamevaṃ kho, visākhe, idhekacco uposathiko iti paṭisañcikkhati – ‘ahaṃ khvajja idañcidañca khādanīyaṃ khādiṃ, idañcidañca bhojanīyaṃ bhuñjiṃ; sve dānāhaṃ idañcidañca khādanīyaṃ khādissāmi, idaṃ cidañca bhojanīyaṃ bhuñjissāmī’ti. So tena abhijjhāsahagatena cetasā divasaṃ atināmeti. Evaṃ kho visākhe, gopālakuposatho hoti. Evaṃ upavuttho kho, visākhe, gopālakuposatho na mahapphalo hoti na mahānisaṃso na mahājutiko na mahāvipphāro.

“විසාඛාවෙනි, උපෝසථ විධි තුනක් තිබේ. ඒ තුන කවරේ ද? ගෝපාලක උපෝසථය, නිගණ්ඨ උපෝසථය සහ අරිය උපෝසථය යනුයි. විසාඛාවෙනි, ගෝපාලක උපෝසථය යනු කුමක් ද? විසාඛාවෙනි, යම් සේ ගව පාලකයෙක් සවස් කාලයෙහි ගව හිමියන්ට ගවයන් භාර දී මෙසේ සිතයි: ‘අද ගවයෝ අසවල් අසවල් පෙදෙස්වල ඇවිද ගියහ, අසවල් අසවල් තැන්වලින් පැන් බීවෝ ය; හෙට දින ගවයෝ අසවල් අසවල් පෙදෙස්වල ඇවිද යනු ඇත, අසවල් අසවල් තැන්වලින් පැන් බොනු ඇත’ කියා යි. විසාඛාවෙනි, එලෙසම මෙලොව ඇතැම් පෙහෙවස් සමාදන් වූ තැනැත්තෙක් මෙසේ සිතයි: ‘මම අද අසවල් අසවල් රසැති කෑම් බීම් අනුභව කළෙමි; හෙට මම අසවල් අසවල් කෑම් බීම් අනුභව කරන්නෙමි’ කියා යි. ඔහු එම දැඩි ලෝභය (අභිජ්ඣාව) සහිත සිතින් දවස ගෙවයි. විසාඛාවෙනි, ගෝපාලක උපෝසථය යනු මෙයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස රකිනු ලබන ගෝපාලක උපෝසථය මහත් ඵල නැත, මහත් ආනිසංස නැත, මහත් දීප්තියක් නැත, මහත් පැතිරීමක් නැත.”

‘‘Kathañca, visākhe, nigaṇṭhuposatho hoti? Atthi, visākhe, nigaṇṭhā nāma samaṇajātikā. Te sāvakaṃ evaṃ samādapenti – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, ye puratthimāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ tesu daṇḍaṃ nikkhipāhi; ye pacchimāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ tesu daṇḍaṃ nikkhipāhi; ye uttarāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ tesu daṇḍaṃ nikkhipāhi; ye dakkhiṇāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ tesu daṇḍaṃ nikkhipāhī’ti. Iti ekaccānaṃ pāṇānaṃ anuddayāya anukampāya samādapenti, ekaccānaṃ pāṇānaṃ nānuddayāya nānukampāya samādapenti. Te tadahuposathe sāvakaṃ evaṃ samādapenti – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, sabbacelāni [Pg.207] nikkhipitvā evaṃ vadehi – nāhaṃ kvacani kassaci kiñcanatasmiṃ, na ca mama kvacani katthaci kiñcanatatthī’ti. Jānanti kho panassa mātāpitaro – ‘ayaṃ amhākaṃ putto’ti; sopi jānāti – ‘ime mayhaṃ mātāpitaro’ti. Jānāti kho panassa puttadāro – ‘ayaṃ mayhaṃ bhattā’ti; sopi jānāti – ‘ayaṃ mayhaṃ puttadāro’ti. Jānanti kho panassa dāsakammakaraporisā – ‘ayaṃ amhākaṃ ayyo’ti; sopi jānāti – ‘ime mayhaṃ dāsakammakaraporisā’ti. Iti yasmiṃ samaye sacce samādapetabbā musāvāde tasmiṃ samaye samādapenti. Idaṃ tassa musāvādasmiṃ vadāmi. So tassā rattiyā accayena bhoge adinnaṃyeva paribhuñjati. Idaṃ tassa adinnādānasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, visākhe, nigaṇṭhuposatho hoti. Evaṃ upavuttho kho, visākhe, nigaṇṭhuposatho na mahapphalo hoti na mahānisaṃso na mahājutiko na mahāvipphāro.

“විසාඛාවෙනි, නිගණ්ඨ උපෝසථය යනු කුමක් ද? විසාඛාවෙනි, නිගණ්ඨ නම් වූ ශ්‍රමණ පිරිසක් සිටිති. ඔවුහු තම ශ්‍රාවකයා මෙසේ සමාදන් කරවති: ‘පින්වත, ඔබ එන්න. නැගෙනහිර දිශාවෙන් යොදුන් සියයකින් එපිට වෙසෙන සත්වයන් කෙරෙහි හිංසාකාරී දණ්ඩය අත්හරින්න. බටහිර දිශාවෙන්... උතුරු දිශාවෙන්... දකුණු දිශාවෙන් යොදුන් සියයකින් එපිට වෙසෙන සත්වයන් කෙරෙහි දණ්ඩය අත්හරින්න’ කියා යි. මෙසේ ඔවුහු ඇතැම් සත්වයන් කෙරෙහි දයාව දක්වමින් ද, ඇතැම් සත්වයන් කෙරෙහි දයාව නොදක්වමින් ද සමාදන් කරවති. ඔවුහු එම පෝය දිනෙහි තම ශ්‍රාවකයා මෙසේ සමාදන් කරවති: ‘පින්වත, ඔබ සියලු වස්ත්‍ර ඉවත් කර මෙසේ කියන්න: “මම කොතැනකවත් කිසිවෙකුට අයිති නැත, මට ද කොතැනකවත් කිසිවක් අයිති නැත”’ කියා යි. එසේ වුවත් ඔහුගේ මවුපියෝ ‘මොහු අපේ පුතා’ යැයි දනිති. ඔහු ද ‘මොවුන් මගේ මවුපියන්’ යැයි දනී. ඔහුගේ අඹුදරුවෝ ද... දැසි දස්සෝ ද... මෙසේ සත්‍යය සමාදන් කරවිය යුතු අවස්ථාවෙහි ඔවුහු ඔහුව මුසාවාදයෙහි සමාදන් කරවති. මම මෙය ඔහුගේ මුසාවාදයක් යැයි කියමි. ඔහු එම රාත්‍රිය ගෙවී ගිය පසු තමාට අයිති නැති සම්පත් පරිභෝජනය කරයි. මම මෙය ඔහුගේ අදින්නාදානයක් යැයි කියමි. විසාඛාවෙනි, නිගණ්ඨ උපෝසථය යනු මෙයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස රකිනු ලබන නිගණ්ඨ උපෝසථය මහත් ඵල නැත, මහත් ආනිසංස නැත, මහත් දීප්තියක් නැත, මහත් පැතිරීමක් නැත.”

‘‘Kathañca, visākhe, ariyuposatho hoti? Upakkiliṭṭhassa, visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako tathāgataṃ anussarati – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tassa tathāgataṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati. Ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, seyyathāpi, visākhe, upakkiliṭṭhassa sīsassa upakkamena pariyodapanā hoti.

“විසාඛාවෙනි, අරිය උපෝසථය යනු කුමක් ද? විසාඛාවෙනි, කෙලෙස් සහිත වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කිරීම අරිය උපෝසථයයි. විසාඛාවෙනි, කෙලෙස් සහිත සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේ ද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා තථාගතයන් වහන්සේ මෙසේ අනුස්මරණය කරයි: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ද අරහං වන සේක, සම්මාසම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණසම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවා වන සේක’ කියා යි. තථාගතයන් වහන්සේ සිහි කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි. සිතේ යම් කෙලෙස් කිලිටි ඇත් ද ඒවා පහව යයි. විසාඛාවෙනි, එය හරියට කිලිටි වූ හිසක් උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නාක් මෙනි.”

‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa sīsassa upakkamena pariyodapanā hoti? Kakkañca paṭicca mattikañca paṭicca udakañca paṭicca purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca, evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa sīsassa upakkamena pariyodapanā hoti. Evamevaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti.

“විසාඛාවෙනි, කිලිටි වූ හිසක් උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේ ද? නානු කුඩු ද, මැටි ද, ජලය ද සහ ඒ සඳහා පුද්ගලයා ගන්නා වූ නිසි උත්සාහය ද නිසා කිලිටි වූ හිස පිරිසිදු වෙයි. විසාඛාවෙනි, එලෙසම කෙලෙස් සහිත සිත ද උත්සාහයෙන් පිරිසිදු වෙයි.”

‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako tathāgataṃ anussarati – ‘itipi so [Pg.208] bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tassa tathāgataṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti. Ayaṃ vuccati, visākhe – ‘ariyasāvako brahmuposathaṃ upavasati, brahmunā saddhiṃ saṃvasati, brahmañcassa ārabbha cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti’. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා තථාගතයන් වහන්සේ මෙසේ සිහි කරයි: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණයෙන් ද අරහත් වන සේක, සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, ශාස්තෘ දේවමනුස්සානං වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවත් වන සේක' යනුවෙනි. තථාගතයන් වහන්සේ සිහි කරන ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් වෙත් ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විසාඛාවෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා 'බ්‍රහ්ම උපෝසථය' රකියි, බ්‍රහ්මයා (බුදුරජාණන් වහන්සේ) සමඟ වාසය කරයි, බ්‍රහ්මයා අරමුණු කොට සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශ ප්‍රහීණ වෙයි' යැයි කියනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කිරීම සිදුවෙයි.

‘‘Upakkiliṭṭhassa, visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako dhammaṃ anussarati – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Tassa dhammaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, seyyathāpi, visākhe, upakkiliṭṭhassa kāyassa upakkamena pariyodapanā hoti.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය මෙසේ සිහි කරයි: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය තමන් විසින්ම දැකිය හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේය, 'එනු බලනු' යැයි කීමට සුදුසුය, තම සිත තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතුය' යනුවෙනි. ධර්මය සිහි කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශ ප්‍රහීණ වෙයි. විසාඛාවෙනි, එය කිලිටු වූ ශරීරය උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නාක් මෙනි.

‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa kāyassa upakkamena pariyodapanā hoti? Sottiñca paṭicca, cuṇṇañca paṭicca, udakañca paṭicca, purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa kāyassa upakkamena pariyodapanā hoti. Evamevaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ ශරීරය උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? සේදුම් ගලක් (වැලි හෝ මැටි) ද, සේදුම් කුඩු ද, ජලය ද, පුද්ගලයාගේ ඒ සඳහා වූ උත්සාහය ද නිසාය. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස කිලිටු වූ ශරීරය උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කිරීම සිදුවෙයි. විසාඛාවෙනි, එලෙසම කිලිටු වූ සිත ද උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.

‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako dhammaṃ anussarati – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Tassa dhammaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti. Ayaṃ vuccati, visākhe, ‘ariyasāvako dhammuposathaṃ upavasati, dhammena saddhiṃ saṃvasati, dhammañcassa ārabbha cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti’. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය මෙසේ සිහි කරයි: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය තමන් විසින්ම දැකිය හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේය, 'එනු බලනු' යැයි කීමට සුදුසුය, තම සිත තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතුය' යනුවෙනි. ධර්මය සිහි කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශ ප්‍රහීණ වෙයි. විසාඛාවෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා 'ධම්ම උපෝසථය' රකියි, ධර්මය සමඟ වාසය කරයි, ධර්මය අරමුණු කොට සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශ ප්‍රහීණ වෙයි' යැයි කියනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කිරීම සිදුවෙයි.

‘‘Upakkiliṭṭhassa[Pg.209], visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako saṅghaṃ anussarati – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Tassa saṅghaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, seyyathāpi, visākhe, upakkiliṭṭhassa vatthassa upakkamena pariyodapanā hoti.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා සංඝයා මෙසේ සිහි කරයි: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා මැනවින් පිළිපන් සේක, ඍජුව පිළිපන් සේක, න්‍යායානුකූලව පිළිපන් සේක, ගරු බුහුමනට සුදුසු පරිදි පිළිපන් සේක. පුරුෂ යුගල හතරක් වූ, පුරුෂ පුද්ගලයන් අට දෙනෙකුගෙන් යුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක සංඝයා දුර සිට ගෙනෙන පූජාවන්ට සුදුසුය, ආගන්තුක සත්කාරයට සුදුසුය, දක්ෂිණාවට සුදුසුය, දොහොත් මුදුන් දී වැඳීමට සුදුසුය, ලෝකයාගේ උතුම්ම පින්කෙත වන්නේය' යනුවෙනි. සංඝයා සිහි කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශ ප්‍රහීණ වෙයි. විසාඛාවෙනි, එය කිලිටු වූ වස්ත්‍රයක් උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නාක් මෙනි.

‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa vatthassa upakkamena pariyodapanā hoti? Usmañca paṭicca, khārañca paṭicca, gomayañca paṭicca, udakañca paṭicca, purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa vatthassa upakkamena pariyodapanā hoti. Evamevaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti.

විසාඛාවෙනි, කිලිටු වූ වස්ත්‍රය උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? රස්නය (වාෂ්පය) ද, අළු ද, ගොම ද, ජලය ද, පුද්ගලයාගේ ඒ සඳහා වූ උත්සාහය ද නිසාය. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස කිලිටු වූ වස්ත්‍රය උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කිරීම සිදුවෙයි. විසාඛාවෙනි, එලෙසම කිලිටු වූ සිත ද උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.

‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako saṅghaṃ anussarati – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Tassa saṅghaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti. Ayaṃ vuccati, visākhe, ‘ariyasāvako saṅghuposathaṃ upavasati, saṅghena saddhiṃ saṃvasati, saṅghañcassa ārabbha cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti’. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝ රත්නය මැනවින් පිළිපන් සේක... ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙතය’ යනුවෙන් සංඝ රත්නය අනුස්මරණය කරයි. සංඝ රත්නය අනුස්මරණය කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් වෙත්ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විසාඛාවෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘සංඝ උපෝසථය රකියි, සංඝ රත්නය හා සමඟ වාසය කරයි, සංඝ රත්නය අරමුණු කොට සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ උපක්ලේශයන් පහ වෙයි’ යයි කියනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, මෙලෙස කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.”

‘‘Upakkiliṭṭhassa, visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni [Pg.210] acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni. Tassa sīlaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, seyyathāpi, visākhe, upakkiliṭṭhassa ādāsassa upakkamena pariyodapanā hoti.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා නොකැඩුණු, සිදුරු නොවූ, කබර නොවූ, පුල්ලි නොවූ, නිදහස් වූ, බුද්ධිමතුන් විසින් පසසන ලද, (වෘත පරාමාසයෙන්) පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවත්නා වූ තමාගේ සීලයන් අනුස්මරණය කරයි. සීලය අනුස්මරණය කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් වෙත්ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විසාඛාවෙනි, එය හරියටම කිලුටු වූ කැඩපතක් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නාක් මෙනි.”

‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa ādāsassa upakkamena pariyodapanā hoti? Telañca paṭicca, chārikañca paṭicca, vālaṇḍupakañca paṭicca, purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa ādāsassa upakkamena pariyodapanā hoti. Evamevaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ කැඩපතක් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? තෙල්ද, අළුද, කෙඳි පිසනයක්ද සහ පුරුෂයෙකුගේ ඒ සඳහා වූ උත්සාහයද නිසා එය පිරිසිදු වෙයි. විසාඛාවෙනි, මෙසේ කිලුටු වූ කැඩපතක් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, එලෙසම කිලුටු වූ සිතද ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.”

‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni…pe… samādhisaṃvattanikāni. Tassa sīlaṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti. Ayaṃ vuccati, visākhe, ‘ariyasāvako sīluposathaṃ upavasati, sīlena saddhiṃ saṃvasati, sīlañcassa ārabbha cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti’. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා නොකැඩුණු... සමාධිය පිණිස පවත්නා වූ තමාගේ සීලයන් අනුස්මරණය කරයි. සීලය අනුස්මරණය කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් වෙත්ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විසාඛාවෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘සීල උපෝසථය රකියි, සීලය හා සමඟ වාසය කරයි, සීලය අරමුණු කොට සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ උපක්ලේශයන් පහ වෙයි’ යයි කියනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, මෙසේ කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.”

‘‘Upakkiliṭṭhassa, visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha visākhe, ariyasāvako devatā anussarati – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṃsā, santi devā yāmā, santi devā tusitā, santi devā nimmānaratino, santi devā paranimmitavasavattino, santi devā brahmakāyikā, santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpaṃ sīlaṃ saṃvijjati. Yathārūpena sutena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpaṃ sutaṃ saṃvijjati. Yathārūpena cāgena samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpo cāgo saṃvijjati. Yathārūpāya paññāya [Pg.211] samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Tassa attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, seyyathāpi, visākhe, upakkiliṭṭhassa jātarūpassa upakkamena pariyodapanā hoti.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ සිත ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විසාඛාවෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ දේවතාවුන් අනුස්මරණය කරයි: ‘චාතුම්මහාරාජික දෙවිවරු ඇත්තාහ, තාවතිංස දෙවිවරු ඇත්තාහ, යාම දෙවිවරු ඇත්තාහ, තුසිත දෙවිවරු ඇත්තාහ, නිම්මාණරතී දෙවිවරු ඇත්තාහ, පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවිවරු ඇත්තාහ, බ්‍රහ්මකායික දෙවිවරු ඇත්තාහ, ඉන් මතුයෙහිද දෙවිවරු ඇත්තාහ. ඒ දේවතාවෝ යම්බඳු ශ්‍රද්ධාවකින් යුක්තව මෙයින් චුතව එහි උපන්නාහුද, මා තුළද එවන් ශ්‍රද්ධාවක් විද්‍යාමාන වෙයි. යම්බඳු සීලයකින්... ශ්‍රැතයකින්... ත්‍යාගයකින්... යම්බඳු ප්‍රඥාවකින් යුක්තව ඒ දේවතාවෝ මෙයින් චුතව එහි උපන්නාහුද, මා තුළද එවන් ප්‍රඥාවක් විද්‍යාමාන වෙයි’ යනුවෙනි. තමාගේත් ඒ දේවතාවුන්ගේත් ශ්‍රද්ධාව, සීලය, ශ්‍රැතය, ත්‍යාගය සහ ප්‍රඥාව අනුස්මරණය කරන ඔහුගේ සිත පැහැදෙයි, ප්‍රමෝදය උපදියි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් වෙත්ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විසාඛාවෙනි, එය හරියටම කිලුටු වූ රන් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නාක් මෙනි.”

‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa jātarūpassa upakkamena pariyodapanā hoti? Ukkañca paṭicca, loṇañca paṭicca, gerukañca paṭicca, nāḷikasaṇḍāsañca paṭicca, purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa jātarūpassa upakkamena pariyodapanā hoti. Evamevaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti.

“විසාඛාවෙනි, කිලුටු වූ රන් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? පෝරණුවද, ලුණුද, රතු හිරියල් කුඩුද, පිඹින නලය සහ අඬුවද, පුරුෂයාගේ ඒ සඳහා වූ උත්සාහයද නිසා එය පිරිසිදු වෙයි. විසාඛාවෙනි, මෙසේ කිලුටු වූ රන් ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ. විසාඛාවෙනි, එලෙසම කිලුටු වූ සිතද ප්‍රයත්නයෙන් පිරිසිදු කරනු ලැබේ.”

‘‘Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako devatā anussarati – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṃsā…pe… santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena…pe… sutena…pe… cāgena…pe… paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tatthupapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Tassa attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti. Ayaṃ vuccati, visākhe, ‘ariyasāvako devatuposathaṃ upavasati, devatāhi saddhiṃ saṃvasati, devatā ārabbha cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti’. Evaṃ kho, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti.

“විශාඛාවෙනි, කෙලෙස්වලින් කිලිටි වූ සිත උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරන්නේ කෙසේද? විශාඛාවෙනි, මෙහිදී ආර්ය ශ්‍රාවකයා දෙවිවරුන් මෙසේ සිහිපත් කරයි - ‘චාතුම්මහාරාජික දෙවිවරු ඇත්තාහ, තාවතිංස දෙවිවරු ඇත්තාහ... (යාම, තුසිත, නිම්මාණරතී, පරනිම්මිතවසවත්ති දෙවිවරු ද), ඊටත් වඩා උසස් බ්‍රහ්ම ලෝකවල දෙවිවරු ඇත්තාහ. ඒ දෙවිවරු යම්බඳු ශ්‍රද්ධාවකින් යුක්තව මෙලොවින් චුත වී එහි උපන්නාහු ද, මා තුළ ද එවැනිම වූ ශ්‍රද්ධාවක් පවතී. ඒ දෙවිවරු යම්බඳු වූ සීලයකින්... ශ්‍රුතයකින්... පරිත්‍යාගයකින්... ප්‍රඥාවකින් යුක්තව මෙලොවින් චුත වී එහි උපන්නාහු ද, මා තුළ ද එවැනිම වූ ප්‍රඥාවක් පවතී’ යනුවෙනි. මෙසේ තමාගේ ද ඒ දෙවිවරුන්ගේ ද ශ්‍රද්ධාව, සීලය, ශ්‍රුතය, පරිත්‍යාගය සහ ප්‍රඥාව සිහිපත් කරන ඔහුගේ සිත ප්‍රසන්න වෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ යම් උපක්ලේශ කෙනෙක් ඇද්ද ඔවුහු ප්‍රහීණ වෙති. විශාඛාවෙනි, මෙයට ‘ආර්ය ශ්‍රාවකයා දේවතා උපෝසථය සමාදන්ව වසයි, දෙවිවරුන් හා එක්ව වසයි, දෙවිවරුන් අරමුණු කොට සිත ප්‍රසන්න වෙයි, ප්‍රමෝදය ඇති වෙයි, සිතේ උපක්ලේශයන් ප්‍රහීණ වෙයි’ යැයි කියනු ලැබේ. විශාඛාවෙනි, මෙසේ සිතේ පවත්නා කෙලෙස් උත්සාහයෙන් පිරිසිදු කරනු ලබයි.”

‘‘Sa kho so, visākhe, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yāvajīvaṃ arahanto pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā sabbapāṇabhūtahitānukampī viharanti; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī [Pg.212] viharāmi. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati.

“විශාඛාවෙනි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ කල්පනා කරයි - ‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් සතුන් මැරීම අත්හැර, සතුන් මැරීමෙන් වැළකී, දඬු මුගුරු හා ආයුධ පසෙක තබා, පව් කිරීමට ලජ්ජා ඇතිව, කරුණාවන්තව, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පාවෙන් යුතුව වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් සතුන් මැරීම අත්හැර, සතුන් මැරීමෙන් වැළකී, දඬු මුගුරු හා ආයුධ පසෙක තබා, පව් කිරීමට ලජ්ජා ඇතිව, කරුණාවන්තව, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පාවෙන් යුතුව වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘Yāvajīvaṃ arahanto adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭiviratā dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharanti; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharāmi. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් සොරකම් කිරීම අත්හැර, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකී, දුන් දෙයම ගන්නා සුළු වූ, දුන් දෙයම බලාපොරොත්තු වන සුළු වූ, සොරකම් නොකරන පිරිසිදු සිතින් යුක්තව වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් සොරකම් කිරීම අත්හැර, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකී, දුන් දෙයම ගන්නා සුළු වූ, දුන් දෙයම බලාපොරොත්තු වන සුළු වූ, සොරකම් නොකරන පිරිසිදු සිතින් යුක්තව වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘Yāvajīvaṃ arahanto abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī ārācārī viratā methunā gāmadhammā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī ārācārī virato methunā gāmadhammā. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් අබ්‍රහ්මචර්යාව (අපිරිසිදු හැසිරීම) අත්හැර, උතුම් වූ බ්‍රහ්මචාරීව, කෙලෙස්වලින් දුරස්ව, ග්‍රාමීය ධර්මයක් වූ මෛථුන සේවනයෙන් වැළකී වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් අබ්‍රහ්මචර්යාව අත්හැර, බ්‍රහ්මචාරීව, කෙලෙස්වලින් දුරස්ව, මෛථුන සේවනයෙන් වැළකී වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘Yāvajīvaṃ arahanto musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭiviratā saccavādī saccasandhā thetā paccayikā avisaṃvādakā lokassa; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් බොරු කීම අත්හැර, බොරු කීමෙන් වැළකී, සත්‍යවාදීව, සත්‍යයෙන් සත්‍යය ගලපමින්, ස්ථිර වචන ඇතිව, විශ්වාස කටයුතු ලෙස, ලෝකයා රවටන්නේ නැතිව වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් බොරු කීම අත්හැර, බොරු කීමෙන් වැළකී, සත්‍යවාදීව, සත්‍ය සන්ධව, ස්ථිර වචනයෙන් යුතුව, විශ්වාස කටයුතු ලෙස, ලෝකයා නොරවටා වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘Yāvajīvaṃ arahanto surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් ප්‍රමාදයට හේතු වන රහමෙර පානයෙන් අත්හැර, රහමෙර පානයෙන් වැළකී වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් ප්‍රමාදයට හේතු වන රහමෙර පානය අත්හැර, රහමෙර පානයෙන් වැළකී වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘Yāvajīvaṃ arahanto ekabhattikā rattūparatā viratā vikālabhojanā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ ekabhattiko rattūparato virato vikālabhojanā. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් එක් වේලක් පමණක් වළඳන සුළු වූ, රාත්‍රී භෝජනයෙන් හා විකාල භෝජනයෙන් වැළකී වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් එක් වේලක් පමණක් වළඳමින්, රාත්‍රී භෝජනයෙන් හා විකාල භෝජනයෙන් වැළකී වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘Yāvajīvaṃ arahanto naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭiviratā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato[Pg.213]. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissati.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම්, විසුළු දර්ශන බැලීමෙන් සහ මල්, සුවඳ විලවුන් දැරීම, සැරසීම, හැඩගැන්වීම යන මේ කරුණුවලින් වැළකී වාසය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම්, විසුළු දර්ශන බැලීමෙන් සහ මල්, සුවඳ විලවුන් දැරීම, සැරසීම, හැඩගැන්වීම යන මේ කරුණුවලින් වැළකී වාසය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය.’”

‘‘Yāvajīvaṃ arahanto uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṃ kappenti mañcake vā tiṇasanthārake vā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṃ kappemi mañcake vā tiṇasanthārake vā. Imināpi aṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’’ti.

“‘රහතන් වහන්සේලා දිවි හිමියෙන් උස් අසුන් හා මහා අසුන් අත්හැර, උස් අසුන් මහා අසුන්වලින් වැළකී, මිටි ඇඳක හෝ තණ ඇතිරිල්ලක හෝ සයනය කරති. මම ද අද මේ රාත්‍රියේත් මේ දවාලෙත් උස් අසුන් හා මහා අසුන් අත්හැර, උස් අසුන් මහා අසුන්වලින් වැළකී, මිටි ඇඳක හෝ තණ ඇතිරිල්ලක හෝ සයනය කරමි. මේ අංගයෙන් ද මම රහතන් වහන්සේලා අනුගමනය කරමි, මාගේ උපෝසථය ද රකින ලද්දක් වන්නේය’ කියායි.”

‘‘Evaṃ kho, visākhe, ariyuposatho hoti. Evaṃ upavuttho kho, visākhe, ariyuposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro’’.

“විසාඛාවෙනි, ආර්ය උපෝසථය යනු මෙයයි. විසාඛාවෙනි, මෙසේ සමාදන් වූ ආර්ය උපෝසථය මහා ඵල ඇත්තේය, මහා ආනිසංස ඇත්තේය, මහා තේජස් ඇත්තේය, මහා පැතිරීමක් (මහා විස්තාරයක්) ඇත්තේය.”

‘‘Kīvamahapphalo hoti kīvamahānisaṃso kīvamahājutiko kīvamahāvipphāro’’? ‘‘Seyyathāpi, visākhe, yo imesaṃ soḷasannaṃ mahājanapadānaṃ pahūtarattaratanānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreyya, seyyathidaṃ – aṅgānaṃ, magadhānaṃ, kāsīnaṃ, kosalānaṃ, vajjīnaṃ, mallānaṃ, cetīnaṃ, vaṅgānaṃ, kurūnaṃ, pañcālānaṃ, macchānaṃ, sūrasenānaṃ, assakānaṃ, avantīnaṃ, gandhārānaṃ, kambojānaṃ, aṭṭhaṅgasamannāgatassa uposathassa etaṃ kalaṃ nāgghati soḷasiṃ. Taṃ kissa hetu? Kapaṇaṃ, visākhe, mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’.

“එම උපෝසථය කෙතරම් මහා ඵල සහිත ද? කෙතරම් මහා ආනිසංස සහිත ද? කෙතරම් මහා තේජස් සහිත ද? කෙතරම් මහා පැතිරීමක් සහිත ද? විසාඛාවෙනි, යම් අයෙක් බොහෝ රත්නයන්ගෙන් පිරුණු අංග, මගධ, කාසී, කෝසල, වජ්ජී, මල්ල, චේතී, වංග, කුරු, පංචාල, මච්ඡ, සූරසේන, අස්සක, අවන්ති, ගන්ධාර සහ කාම්බෝජ යන මේ සොළොස් මහා ජනපදයන්හි අධිපතීත්වය දරමින් රජකම් කරන්නේ නම්, එය අංග අටකින් සමන්විත උපෝසථ ශීලයෙන් ලැබෙන විපාකයෙන් දහසයෙන් පංගුවක්වත් වටින්නේ නැත. එයට හේතුව කුමක්ද? විසාඛාවෙනි, දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්ප දෙයක් වන බැවිනි.”

‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni paññāsa vassāni, cātumahārājikānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni pañca vassasatāni cātumahārājikānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“විසාඛාවෙනි, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ අවුරුදු පනහක් යනු චාතුම්මහාරාජික දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනයක් සහ එක් රාත්‍රියකි. එවැනි දින තිහක් එක් මාසයකි. එවැනි මාස දොළසක් එක් වර්ෂයකි. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ පන්සියයක් චාතුම්මහාරාජික දෙවියන්ගේ ආයුෂ ප්‍රමාණයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු චාතුම්මහාරාජික දෙවියන්ගේ සහභාගීත්වයට (එම දිව්‍ය ලෝකයේ උපත ලැබීමට) පැමිණිය හැකි බවට කරුණු විද්‍යාමාන වේ. ‘දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්පය’ යි මා ප්‍රකාශ කළේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.”

‘‘Yaṃ[Pg.214], visākhe, mānusakaṃ vassasataṃ, tāvatiṃsānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbaṃ vassasahassaṃ tāvatiṃsānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“විසාඛාවෙනි, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ අවුරුදු සියයක් යනු තාවතිංස දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනයක් සහ එක් රාත්‍රියකි. එවැනි දින තිහක් එක් මාසයකි. එවැනි මාස දොළසක් එක් වර්ෂයකි. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ දහසක් තාවතිංස දෙවියන්ගේ ආයුෂ ප්‍රමාණයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු තාවතිංස දෙවියන්ගේ සහභාගීත්වයට පැමිණිය හැකි බවට කරුණු විද්‍යාමාන වේ. ‘දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්පය’ යි මා ප්‍රකාශ කළේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.”

‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni dve vassasatāni, yāmānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni dve vassasahassāni yāmānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“විසාඛාවෙනි, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ අවුරුදු දෙසියයක් යනු යාම දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනයක් සහ එක් රාත්‍රියකි. එවැනි දින තිහක් එක් මාසයකි. එවැනි මාස දොළසක් එක් වර්ෂයකි. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ දෙදහසක් යාම දෙවියන්ගේ ආයුෂ ප්‍රමාණයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු යාම දෙවියන්ගේ සහභාගීත්වයට පැමිණිය හැකි බවට කරුණු විද්‍යාමාන වේ. ‘දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්පය’ යි මා ප්‍රකාශ කළේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.”

‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni cattāri vassasatāni, tusitānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni cattāri vassasahassāni tusitānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“විසාඛාවෙනි, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ අවුරුදු හාරසීයක් යනු තුසිත දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනයක් සහ එක් රාත්‍රියකි. එවැනි දින තිහක් එක් මාසයකි. එවැනි මාස දොළසක් එක් වර්ෂයකි. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ හාරදහසක් තුසිත දෙවියන්ගේ ආයුෂ ප්‍රමාණයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු තුසිත දෙවියන්ගේ සහභාගීත්වයට පැමිණිය හැකි බවට කරුණු විද්‍යාමාන වේ. ‘දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්පය’ යි මා ප්‍රකාශ කළේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.”

‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni aṭṭha vassasatāni, nimmānaratīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni aṭṭha vassasahassāni nimmānaratīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ [Pg.215] upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“විසාඛාවෙනි, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ අවුරුදු අටසීයක් යනු නිම්මාණරතී දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනයක් සහ එක් රාත්‍රියකි. එවැනි දින තිහක් එක් මාසයකි. එවැනි මාස දොළසක් එක් වර්ෂයකි. එවැනි දිව්‍යමය වර්ෂ අටදහසක් නිම්මාණරතී දෙවියන්ගේ ආයුෂ ප්‍රමාණයයි. විසාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු නිම්මාණරතී දෙවියන්ගේ සහභාගීත්වයට පැමිණිය හැකි බවට කරුණු විද්‍යාමාන වේ. ‘දිව්‍ය සැපය හා සසඳන කල මනුෂ්‍ය රජකම ඉතා අල්පය’ යි මා ප්‍රකාශ කළේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.”

‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni soḷasa vassasatāni, paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāyā’’’ti.

‘‘විශාඛාවෙනි, මිනිස් ලොව වසර එක්දහස් හයසියයක් යනු පරනිම්මිත වසවත්ති දිව්‍ය ලෝකයේ එක් රැයක් හා දවාලකි. එවැනි රැයවල් තිහක් එක් මාසයක් වේ. එවැනි මාස දොළසක් එක් වසරක් වේ. එවැනි දිව්‍යමය වසර දහසය දහසක් පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණයයි. විශාඛාවෙනි, මෙලොව යම් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් අංග අටකින් යුත් උපෝසථය සමාදන් වී ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවිවරුන් අතර උපත ලැබීමට ඉඩකඩ ඇත. 'දිව්‍යමය සැපය හා සසඳන විට මිනිස් රජ සැප ඉතා අල්පය' යැයි මා පැවසුවේ මෙය අරමුණු කරගෙනය.’’

‘‘Pāṇaṃ na haññe na cadinnamādiye,Musā na bhāse na ca majjapo siyā;

Abrahmacariyā virameyya methunā,Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojanaṃ.

‘‘සතුන් නොමැරිය යුතුය, නුදුන් දේ නොගත යුතුය, බොරු නොපැවසිය යුතුය, මත්පැන් පානය නොකළ යුතුය, අබ්‍රහ්මචර්යාවෙන් හෙවත් මෛථුන සේවනයෙන් වැළකිය යුතුය, රාත්‍රී කාලයේ විකල් භෝජනයෙන් වැළකිය යුතුය.

‘‘Mālaṃ na dhāre na ca gandhamācare,Mañce chamāyaṃ va sayetha santhate;

Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṃ,Buddhena dukkhantagunā pakāsitaṃ.

මල් මාලා නොපැළඳිය යුතුය, සුවඳ විලවුන් ආලේප නොකළ යුතුය, මිටි ඇඳක හෝ බිම ඇතිරූ පැදුරක නිදිය යුතුය. දුක කෙළවර කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ අංග අටකින් යුත් උපෝසථය මෙයයි.

‘‘Cando ca sūriyo ca ubho sudassanā,Obhāsayaṃ anupariyanti yāvatā;

Tamonudā te pana antalikkhagā,Nabhe pabhāsanti disāvirocanā.

දැකීමට ප්‍රියජනක වූ සඳු සහ හිරු යන දෙදෙනාම අහස් කුසෙහි හැසිරෙමින් ලොව ආලෝකවත් කරති. අඳුර දුරලන ඔවුහු අහසෙහි බබළමින් දිශාවන් ඒකාලෝක කරති.

‘‘Etasmiṃ yaṃ vijjati antare dhanaṃ,Muttā maṇi veḷuriyañca bhaddakaṃ;

Siṅgī suvaṇṇaṃ atha vāpi kañcanaṃ,Yaṃ jātarūpaṃ haṭakanti vuccati.

මුතු, මැණික්, වෛදූර්ය ආදී වටිනා වස්තූන් ද, සිංගී රන්, කාංචන රන් හෝ 'හටක' නමින් හැඳින්වෙන ස්වභාවික රන් ආදී යම් ධනයක් මෙලොව පවතී ද,

‘‘Aṭṭhaṅgupetassa [Pg.216] uposathassa,Kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ;

Candappabhā tāragaṇā ca sabbe.‘‘Tasmā hi nārī ca naro ca sīlavā,Aṭṭhaṅgupetaṃ upavassuposathaṃ;

Puññāni katvāna sukhudrayāni,Aninditā saggamupenti ṭhāna’’nti. dasamaṃ;

ඒ සියල්ල අංග අටකින් යුත් උපෝසථ පුණ්‍යකර්මයෙන් ලැබෙන විපාකයෙන් දහසයෙන් කොටසක් තරම්වත් නොවටී. එය හරියට තරු සමූහයාගේ ආලෝකය චන්ද්‍ර ප්‍රභාවෙන් දහසයෙන් කොටසක්වත් නොවන්නාක් මෙනි. එබැවින් සිල්වත් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් අංග අටකින් යුත් උපෝසථය ආරක්ෂා කොට, සැප විපාක දෙන පින් රැස් කරගෙන, නින්දාවට පත් නොවී ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපත ලබති.’’ දසවන සූත්‍රයයි.

Mahāvaggo sattamo.

හත්වන මහා වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Titthabhayañca venāgo, sarabho kesamuttiyā;

Sāḷho cāpi kathāvatthu, titthiyamūluposathoti.

තිත්ථ, භය, වේනාග, සරභ, කේසමුත්ති, සාළ්හ, කථාවත්ථු, තිත්ථිය, මූල සහ උපෝසථ යන සූත්‍ර මෙහි ඇතුළත් වේ.

(8) 3. Ānandavaggo

(8) 3. ආනන්ද වර්ගය

1. Channasuttaṃ

1. ඡන්න සූත්‍රය

72. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho channo paribbājako yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho channo paribbājako āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘tumhepi, āvuso ānanda, rāgassa pahānaṃ paññāpetha, dosassa pahānaṃ paññāpetha, mohassa pahānaṃ paññāpethāti. Mayaṃ kho, āvuso, rāgassa pahānaṃ paññāpema, dosassa pahānaṃ paññāpema, mohassa pahānaṃ paññapemā’’ti.

72. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ඡන්න පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන් වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේ සමඟ පිළිසඳර කතාබහ කොට එකත්පසෙක හිඳගත්තේය. එකත්පසෙක හුන් ඡන්න පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද හිමියන්ට මෙසේ කීවේය: ‘‘ඇවැත් ආනන්දයෙනි, ඔබ වහන්සේලා රාගය ප්‍රහීණ කිරීම, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීම සහ මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම ගැන දේශනා කරනවාද?’’ ආනන්ද හිමියෝ මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ: ‘‘ඇවැත්නි, අපි රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම ගැන පවසන්නෙමු.’’

‘‘Kiṃ pana tumhe, āvuso, rāge ādīnavaṃ disvā rāgassa pahānaṃ paññāpetha, kiṃ dose ādīnavaṃ disvā dosassa pahānaṃ paññāpetha, kiṃ mohe ādīnavaṃ disvā mohassa pahānaṃ paññāpethā’’ti?

‘‘ඇවැත්නි, රාගයෙහි කිනම් ආදීනවයක් දැක ඔබ වහන්සේලා රාගය ප්‍රහීණ කරන ලෙස පවසන්නහු ද? ද්වේෂයෙහි කිනම් ආදීනවයක් දැක ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීමට පවසන්නහු ද? මෝහයෙහි කිනම් ආදීනවයක් දැක මෝහය ප්‍රහීණ කිරීමට පවසන්නහු ද?’’

‘‘Ratto [Pg.217] kho, āvuso, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti; rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Ratto kho, āvuso, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati; rāge pahīne neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati. Ratto kho, āvuso, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti; rāge pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti. Rāgo kho, āvuso, andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko.

‘‘ඇවැත්නි, රාගයෙන් ඇලුණු, රාගයෙන් මඩනා ලද, රාගයෙන් වෙළාගත් සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාට ද දුක් පිණිස, අනුන්ට ද දුක් පිණිස, දෙපිරිසටම දුක් පිණිස සිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් අත්විඳියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාට හෝ අනුන්ට හෝ දෙපිරිසටම දුක් පිණිස නොසිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් අත්නොවිඳියි. ඇවැත්නි, රාගයෙන් මඩනා ලද පුද්ගලයා කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදෙයි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් දුශ්චරිතයෙහි නොයෙදෙයි. ඇවැත්නි, රාගයෙන් මඩනා ලද පුද්ගලයා තමාගේ යහපත ද, අනුන්ගේ යහපත ද, දෙපිරිසගේම යහපත ද නිවැරදිව වටහා නොගනියි. රාගය ප්‍රහීණ වූ විට තමාගේත්, අනුන්ගේත්, දෙපිරිසගේත් යහපත නිවැරදිව වටහා ගනියි. ඇවැත්නි, මේ රාගය යනු අන්ධභාවය ඇති කරන්නකි, ප්‍රඥා ඇස අහිමි කරන්නකි, අවිද්‍යාව ඇති කරන්නකි, ප්‍රඥාව නිරුද්ධ කරන්නකි, වෙහෙස ගෙන දෙන්නකි, නිවන පිණිස හේතු නොවන්නකි.’’

‘‘Duṭṭho kho, āvuso, dosena…pe… mūḷho kho, āvuso, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti; mohe pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, na parabyābādhāyapi ceteti, na ubhayabyābādhāyapi ceteti, na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Mūḷho kho, āvuso, mohena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati; mohe pahīne neva kāyena duccaritaṃ carati, na vācāya duccaritaṃ carati, na manasā duccaritaṃ carati. Mūḷho kho, āvuso, mohena abhibhūto pariyādinnacitto attatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ nappajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ nappajānāti; mohe pahīne attatthampi yathābhūtaṃ pajānāti, paratthampi yathābhūtaṃ pajānāti, ubhayatthampi yathābhūtaṃ pajānāti. Moho kho, āvuso, andhakaraṇo acakkhukaraṇo aññāṇakaraṇo paññānirodhiko vighātapakkhiko anibbānasaṃvattaniko. Idaṃ kho mayaṃ, āvuso, rāge ādīnavaṃ disvā rāgassa pahānaṃ [Pg.218] paññāpema. Idaṃ dose ādīnavaṃ disvā dosassa pahānaṃ paññāpema. Idaṃ mohe ādīnavaṃ disvā mohassa pahānaṃ paññāpemā’’ti.

“ඇවැත්නි, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහය විසින් මුළුමනින්ම යටපත් කරගන්නා ලද සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, අනුන්ගේ පීඩාව පිණිස ද සිතයි, දෙපාර්ශවයේම පීඩාව පිණිස ද සිතයි; මානසික වූ දුක් දොම්නස් ද විඳියි. මෝහය ප්‍රහාණය කළ කල්හි, ඔහු තමාගේ පීඩාව පිණිස හෝ අනුන්ගේ පීඩාව පිණිස හෝ දෙපාර්ශවයේම පීඩාව පිණිස හෝ නොසිතයි; මානසික දුක් දොම්නස් ද නොවිඳියි. ඇවැත්නි, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහය විසින් යටපත් කරගන්නා ලද සිත් ඇති පුද්ගලයා කයෙන් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි, සිතින් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි; මෝහය ප්‍රහාණය කළ කල්හි ඔහු කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් දුශ්චරිතයෙහි නොහැසිරෙයි. ඇවැත්නි, මෝහයෙන් මුළා වූ, මෝහයෙන් මඩනා ලද, මෝහය විසින් යටපත් කරගන්නා ලද සිත් ඇති පුද්ගලයා තමාගේ යහපත ද නිවැරදි ලෙස (යථාභූතව) නොදනියි, අනුන්ගේ යහපත ද නිවැරදි ලෙස නොදනියි, දෙපාර්ශවයේම යහපත ද නිවැරදි ලෙස නොදනියි; මෝහය ප්‍රහාණය කළ කල්හි ඔහු තමාගේ යහපත ද, අනුන්ගේ යහපත ද, දෙපාර්ශවයේම යහපත ද නිවැරදි ලෙස දනියි. ඇවැත්නි, මෝහය යනු අන්ධභාවය ඇති කරන්නකි, ප්‍රඥා ඇස අහිමි කරන්නකි, අවිද්‍යාව ඇති කරන්නකි, ප්‍රඥාව නිරුද්ධ කරන්නකි, වෙහෙස ගෙන දෙන්නකි, නිවන පිණිස පවතින්නක් නොවේ. ඇවැත්නි, අපි රාගයෙහි මෙම ආදීනව දැක රාගය ප්‍රහාණය කිරීම පනවන්නෙමු. ද්වේෂයෙහි මෙම ආදීනව දැක ද්වේෂය ප්‍රහාණය කිරීම පනවන්නෙමු. මෝහයෙහි මෙම ආදීනව දැක මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පනවන්නෙමු.”

‘‘Atthi panāvuso, maggo atthi paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti? ‘‘Atthāvuso, maggo atthi paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti. ‘‘Katamo panāvuso, maggo katamā paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti? ‘‘Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ kho, āvuso, maggo ayaṃ paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāyā’’ti. ‘‘Bhaddako kho, āvuso, maggo bhaddikā paṭipadā etassa rāgassa dosassa mohassa pahānāya. Alañca panāvuso ānanda, appamādāyā’’ti. Paṭhamaṃ.

“ඇවැත්නි, මේ රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස මඟක් තිබේද? පිළිවෙතක් තිබේද?” “ඇවැත්නි, මේ රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස මඟක් ඇත, පිළිවෙතක් ඇත.” “ඇවැත්නි, ඒ මඟ කවරේ ද? ඒ පිළිවෙත කවරේ ද?” “මෙයම වූ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. එනම්: සම්මා දිට්ඨිය...ප... සම්මා සමාධියයි. ඇවැත්නි, රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස වූ මඟ මෙයයි, පිළිවෙත මෙයයි.” “ඇවැත්නි, රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස වූ මඟ ඉතා යහපත්ය, පිළිවෙත ඉතා යහපත්ය. ඇවැත්නි, ආනන්දයන් වහන්ස, අප්‍රමාදී වීමට මෙයම සෑහේ.” පළමු වැන්නයි.

2. Ājīvakasuttaṃ

2. ආජීවක සූත්‍රය

73. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho aññataro ājīvakasāvako gahapati yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so ājīvakasāvako gahapati āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –

73. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආජීවක ශ්‍රාවක වූ එක්තරා ගෘහපතියෙක් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ ඒ ආජීවක ශ්‍රාවක ගෘහපතියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

‘‘Kesaṃ no, bhante ānanda, dhammo svākkhāto? Ke loke suppaṭipannā? Ke loke sukatā’’ti ? ‘‘Tena hi, gahapati, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, ye rāgassa pahānāya dhammaṃ desenti, dosassa pahānāya dhammaṃ desenti, mohassa pahānāya dhammaṃ desenti, tesaṃ dhammo svākkhāto no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Ye, bhante, rāgassa pahānāya dhammaṃ desenti, dosassa pahānāya dhammaṃ desenti, mohassa pahānāya dhammaṃ desenti, tesaṃ dhammo svākkhāto. Evaṃ me ettha hotī’’ti.

“ස්වාමීනී, ආනන්දයන් වහන්ස, කාගේ ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දක් ද? ලෝකයෙහි කවුරුහු මැනවින් පිළිපන් අය වෙත් ද? ලෝකයෙහි කවුරුහු යහපත් ප්‍රතිඵල ලැබූ (වාසනාවන්ත) අය වෙත් ද?” “ගෘහපතිය, එසේ නම් මම ඔබගෙන්ම මෙහිදී පෙරළා ප්‍රශ්න අසන්නෙමි. ඔබ කැමති පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. ගෘහපතිය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? යම් කෙනෙක් රාගය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරත් ද, ද්වේෂය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරත් ද, මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරත් ද, ඔවුන්ගේ ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දක් ද නැද්ද? නැතහොත් මේ සම්බන්ධයෙන් ඔබේ අදහස කුමක්ද?” “ස්වාමීනී, යමෙක් රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරත් ද, ඔවුන්ගේ ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දකි. මාගේ අදහස එසේය.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, ye rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa pahānāya paṭipannā, mohassa pahānāya paṭipannā, te loke suppaṭipannā [Pg.219] no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Ye, bhante, rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa pahānāya paṭipannā, mohassa pahānāya paṭipannā, te loke suppaṭipannā. Evaṃ me ettha hotī’’ti.

“ගෘහපතිය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? යම් කෙනෙක් රාගය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පිළිපන්ව සිටිත් ද, ද්වේෂය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පිළිපන්ව සිටිත් ද, මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පිළිපන්ව සිටිත් ද, ඔවුන් ලෝකයෙහි මැනවින් පිළිපන් අය වෙත් ද නැද්ද? නැතහොත් මේ සම්බන්ධයෙන් ඔබේ අදහස කුමක්ද?” “ස්වාමීනී, යමෙක් රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පිළිපන්ව සිටිත් ද, ඔවුහු ලෝකයෙහි මැනවින් පිළිපන් අය වෙති. මාගේ අදහස එසේය.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gahapati, yesaṃ rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ doso pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, te loke sukatā no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Yesaṃ, bhante, rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ doso pahīno…pe… yesaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, te loke sukatā. Evaṃ me ettha hotī’’ti.

“ගෘහපතිය, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? යමකුගේ රාගය ප්‍රහීණ වීද, මුලින්ම සිඳ දමන ලද්දේ ද, තල් කඳක් මෙන් (නැවත ලියලා නොයන සේ) කරන ලද්දේ ද, නැවත හට නොගන්නා පරිදි විනාශ කරන ලද්දේ ද, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දේ ද; යමකුගේ ද්වේෂය ප්‍රහීණ වීද...ප... යමකුගේ මෝහය ප්‍රහීණ වීද, මුලින්ම සිඳ දමන ලද්දේ ද, තල් කඳක් මෙන් කරන ලද්දේ ද, නැවත හට නොගන්නා පරිදි විනාශ කරන ලද්දේ ද, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දේ ද, ඔවුහු ලෝකයෙහි යහපත් ප්‍රතිඵල ලැබූ (වාසනාවන්ත) අය වෙත් ද නැද්ද? නැතහොත් මේ සම්බන්ධයෙන් ඔබේ අදහස කුමක්ද?” “ස්වාමීනී, යමකුගේ රාගය ප්‍රහීණ වීද, මුලින්ම සිඳ දමන ලද්දේ ද...ප... යමකුගේ මෝහය ප්‍රහීණ වීද, මුලින්ම සිඳ දමන ලද්දේ ද, තල් කඳක් මෙන් කරන ලද්දේ ද, නැවත හට නොගන්නා පරිදි විනාශ කරන ලද්දේ ද, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දේ ද, ඔවුහු ලෝකයෙහි යහපත් ප්‍රතිඵල ලැබූ (වාසනාවන්ත) අය වෙති. මාගේ අදහස එසේය.”

‘‘Iti kho, gahapati, tayāvetaṃ byākataṃ – ‘ye, bhante, rāgassa pahānāya dhammaṃ desenti, dosassa pahānāya dhammaṃ desenti, mohassa pahānāya dhammaṃ desenti, tesaṃ dhammo svākkhāto’ti. Tayāvetaṃ byākataṃ – ‘ye, bhante, rāgassa pahānāya paṭipannā, dosassa pahānāya paṭipannā, mohassa pahānāya paṭipannā, te loke suppaṭipannā’ti. Tayāvetaṃ byākataṃ – ‘yesaṃ, bhante, rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, yesaṃ doso pahīno…pe… yesaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, te loke sukatā’’’ti.

“ගෘහපතිය, ඔබ විසින්ම මෙය මෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලදී: ‘ස්වාමීනි, යම් කෙනෙක් රාගය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස, මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරත්ද, ඔවුන්ගේ ධර්මය ස්වක්ඛාත (මැනවින් දේශිත) වේ.’ ඔබ විසින්ම මෙය මෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලදී: ‘ස්වාමීනි, යම් කෙනෙක් රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පිළිපන්නාහුද, ඔවුහු ලෝකයෙහි සුපටිපන්න (මැනවින් පිළිපන්) වන්නාහ.’ ඔබ විසින්ම මෙය මෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලදී: ‘ස්වාමීනි, යම් කෙනෙකුගේ රාගය ප්‍රහීණ වූයේද, මුලින්ම සිඳදමන ලද්දේද, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දේද, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේද, මතු හට නොගන්නා ස්වභාව ඇත්තේද, යම් කෙනෙකුගේ ද්වේෂය... යම් කෙනෙකුගේ මෝහය ප්‍රහීණ වූයේද, මුලින්ම සිඳදමන ලද්දේද, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දේද, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේද, මතු හට නොගන්නා ස්වභාව ඇත්තේද, ඔවුහු ලෝකයෙහි සුකත (කළ යුතු දෑ නිම කළ භාග්‍යවන්තයෝ) වන්නාහ’ කියායි.”

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Na ceva nāma sadhammukkaṃsanā bhavissati, na ca paradhammāpasādanā. Āyataneva dhammadesanā, attho ca vutto, attā ca anupanīto. Tumhe, bhante ānanda, rāgassa pahānāya dhammaṃ desetha, dosassa…pe… mohassa pahanāya dhammaṃ desetha. Tumhākaṃ, bhante ānanda, dhammo svākkhāto. Tumhe, bhante ānanda, rāgassa pahānāya [Pg.220] paṭipannā, dosassa…pe… mohassa pahānāya paṭipannā. Tumhe, bhante, loke suppaṭipannā. Tumhākaṃ, bhante ānanda, rāgo pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo, tumhākaṃ doso pahīno…pe… tumhākaṃ moho pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṃ anuppādadhammo. Tumhe loke sukatā.

“ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනි, අද්භූතයකි! ස්වකීය ධර්මය උසස් කොට දැක්වීමක් හෝ අන්‍යයන්ගේ ධර්මය පහත් කොට සැලකීමක් හෝ මෙහි සිදු නොවීය. කරුණු සහිතවම ධර්ම දේශනාව පවත්වන ලදී, අර්ථය ප්‍රකාශ කරන ලදී, තමා පිළිබඳව උසස් කොට මතු කිරීමක්ද සිදු නොවීය. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේලා රාගය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක, ද්වේෂය... මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේලාගේ ධර්මය ස්වක්ඛාත වේ. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේලා රාගය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පිළිපන් සේක, ද්වේෂය... මෝහය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පිළිපන් සේක. ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේලා ලෝකයෙහි සුපටිපන්න වන සේක. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේලාගේ රාගය ප්‍රහීණ වී ඇත, මුලින්ම සිඳදමන ලද්දේය, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දේය, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේය, මතු හට නොගන්නා ස්වභාව ඇත්තේය. ඔබ වහන්සේලාගේ ද්වේෂය... මෝහය ප්‍රහීණ වී ඇත, මුලින්ම සිඳදමන ලද්දේය, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් කරන ලද්දේය, මතු හට නොගන්නා ස්වභාව ඇත්තේය. ඔබ වහන්සේලා ලෝකයෙහි සුකත වන සේක.”

‘‘Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ ayyena ānandena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante ānanda, taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ ayyo ānando dhāretu, ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dutiyaṃ.

“ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, යම් සේ යටිකුරු කර තිබූ දෙයක් උඩුකුරු කර පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, වසා තිබූ දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, මංමුළා වූවෙකුට මග පෙන්වන්නාක් මෙන්ද, ඇස් ඇති අයට රූප දැකගත හැකි වන පිණිස අඳුරේ තෙල් පහනක් දල්වා දරන්නාක් මෙන්ද, එලෙසම ගෞරවනීය ආනන්දයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේද, ධර්මයද, භික්ෂු සංඝයා වහන්සේද සරණ යමි. ගෞරවනීය ආනන්දයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා.” දෙවැන්නයි.

3. Mahānāmasakkasuttaṃ

3. මහානාම ශාක්‍ය සූත්‍රය

74. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena bhagavā gilānāvuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dīgharattāhaṃ, bhante, bhagavatā evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi – ‘samāhitassa ñāṇaṃ, no asamāhitassā’ti. Samādhi nu kho, bhante, pubbe, pacchā ñāṇaṃ; udāhu ñāṇaṃ pubbe, pacchā samādhī’’ti? Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘bhagavā kho gilānavuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā. Ayañca mahānāmo sakko bhagavantaṃ atigambhīraṃ pañhaṃ pucchati. Yaṃnūnāhaṃ mahānāmaṃ sakkaṃ ekamantaṃ apanetvā dhammaṃ deseyya’’nti.

74. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි කපිලවස්තු පුර නිග්‍රෝධාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රෝගාතුරව සිට සුවය ලබා වැඩි කලක් නොවීය. එකල්හි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ‘සමාහිත වූවහුට ඥානය ඇති වේ, අසමාහිත වූවහුට ඥානය ඇති නොවේ’ යනුවෙන් දේශනා කරන ලද ධර්මය මම බොහෝ කලක සිට හඳුනමි. ස්වාමීනි, සමාධිය පළමුව ඇති වී පසුව ඥානය ඇති වේද? නැතහොත් පළමුව ඥානය ඇති වී පසුව සමාධිය ඇති වේද?” එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රෝගාතුරව සිට සුවය ලබා වැඩි කලක් නැත. මේ මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ඉතා ගැඹුරු ප්‍රශ්නයක් අසයි. මම මහානාම ශාක්‍ය රජු එකත්පසකට කැඳවාගෙන ගොස් ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම් මැනවි” කියායි.

Atha kho āyasmā ānando mahānāmaṃ sakkaṃ bāhāyaṃ gahetvā ekamantaṃ apanetvā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘sekhampi kho, mahānāma, sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā, asekhampi sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā; sekhopi samādhi vutto bhagavatā, asekhopi samādhi vutto bhagavatā; sekhāpi paññā vuttā bhagavatā, asekhāpi paññā vuttā bhagavatā. Katamañca, mahānāma[Pg.221], sekhaṃ sīlaṃ? Idha, mahānāma, bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Idaṃ vuccati, mahānāma, sekhaṃ sīlaṃ’’.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ මහානාම ශාක්‍ය රජුගේ අතින් අල්ලාගෙන එකත්පසකට කැඳවාගෙන ගොස් ඔහුට මෙසේ පැවසූහ: “මහානාමය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශෛක්ෂ සීලයද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ සීලයද වදාරන ලදී; ශෛක්ෂ සමාධියද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ සමාධියද වදාරන ලදී; ශෛක්ෂ ප්‍රඥාවද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ ප්‍රඥාවද වදාරන ලදී. මහානාමය, ශෛක්ෂ සීලය යනු කුමක්ද? මහානාමය, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් සංවර වූයේ වාසය කරයි... ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව එහි හික්මෙයි. මහානාමය, මෙය ‘ශෛක්ෂ සීලය’ යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, mahānāma, sekho samādhi? Idha, mahānāma, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, mahānāma, sekho samādhi.

“මහානාමය, ශෛක්ෂ සමාධිය යනු කුමක්ද? මහානාමය, මෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්වම... සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහානාමය, මෙය ‘ශෛක්ෂ සමාධිය’ යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, mahānāma, sekhā paññā? Idha, mahānāma, bhikkhu idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, mahānāma, sekhā paññā.

“මහානාමය, ශෛක්ෂ ප්‍රඥාව යනු කුමක්ද? මහානාමය, මෙහි භික්ෂුව ‘මෙය දුකයි’ කියා තත්වූ පරිදි දැනගනියි... ‘මෙය දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි’ කියා තත්වූ පරිදි දැනගනියි. මහානාමය, මෙය ‘ශෛක්ෂ ප්‍රඥාව’ යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Sa kho so, mahānāma, ariyasāvako evaṃ sīlasampanno evaṃ samādhisampanno evaṃ paññāsampanno āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, mahānāma, sekhampi sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā, asekhampi sīlaṃ vuttaṃ bhagavatā; sekhopi samādhi vutto bhagavatā, asekhopi samādhi vutto bhagavatā; sekhāpi paññā vuttā bhagavatā, asekhāpi paññā vuttā bhagavatā’’ti. Tatiyaṃ.

“මහානාමය, මෙලෙස සීලයෙන් යුත්, මෙලෙස සමාධියෙන් යුත්, මෙලෙස ප්‍රඥාවෙන් යුත් ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ආසවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආසව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහානාමය, මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශෛක්ෂ සීලය ද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ සීලය ද වදාරන ලදී. ශෛක්ෂ සමාධිය ද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ සමාධිය ද වදාරන ලදී. ශෛක්ෂ ප්‍රඥාව ද වදාරන ලදී, අශෛක්ෂ ප්‍රඥාව ද වදාරන ලදී.” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Nigaṇṭhasuttaṃ

4. නිගණ්ඨ සූත්‍රය

75. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho abhayo ca licchavi paṇḍitakumārako ca licchavi yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho abhayo licchavi āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti – ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. So purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvaṃ paññapeti navānaṃ kammānaṃ akaraṇā setughātaṃ. Iti kammakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā vedanākkhayo, vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissati – evametissā sandiṭṭhikāya nijjarāya [Pg.222] visuddhiyā samatikkamo hoti. Idha, bhante, bhagavā kimāhā’’ti?

75. එක් සමයක ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහාවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල අභය ලිච්ඡවී රජු ද පණ්ඩිතකුමාර ලිච්ඡවී රජු ද ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් අභය ලිච්ඡවී රජු ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනී, නිගණ්ඨ නාතපුත්ත තෙමේ සර්වඥයෙකැයි ද සර්වදර්ශීයෙකැයි ද ශේෂයක් නැති ඥානදර්ශනයක් තමාට ඇතැයි ද මෙසේ පවසයි: ‘මා ඇවිදින විටත්, සිටගෙන සිටින විටත්, නිදා සිටින විටත්, අවදිව සිටින විටත් නිරන්තරයෙන් ම මට ඥානදර්ශනය එළඹ සිටියි’ කියායි. ඔහු තපසින් පැරණි කර්මයන් ක්ෂය කිරීම ද අලුත් කර්ම නොකිරීමෙන් (සංසාර) සේතුව බිඳ දැමීම ද පනවයි. මෙසේ කර්ම ක්ෂය වීමෙන් දුක ක්ෂය වෙයි, දුක ක්ෂය වීමෙන් වේදනාව ක්ෂය වෙයි, වේදනාව ක්ෂය වීමෙන් සියලු දුක නැසී යයි. මෙලෙස මේ ප්‍රත්‍යක්ෂ වූ කෙලෙස් දුරු කිරීමෙන් පිරිසිදු වීම ද සසරින් එතෙර වීම ද සිදුවෙයි. ස්වාමීනී, මේ පිළිබඳව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුමක් වදාරන සේක් ද?”

‘‘Tisso kho imā, abhaya, nijjarā visuddhiyo tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya. Katamā tisso? Idha, abhaya, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhīti.

“අභය, දන්නා වූ ද දක්නා වූ ද අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස, සෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යනු පිණිස, දුක් දොම්නස් නැති වීම පිණිස, ආර්ය මාර්ගය ලැබීම පිණිස, නිවන සාක්ෂාත් කරනු පිණිස මනා කොට වදාරන ලද කෙලෙස් දුරු කිරීමේ පිරිසිදු කිරීම් තුනක් වෙයි. ඒ තුන කවරේද? අභය, මෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි... (පෙ)... ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු අලුත් කර්ම නොකරයි, පැරණි කර්මයන් ද නැවත නැවත ස්පර්ශ කරමින් (විපාක විඳිමින්) ක්ෂය කර දමයි. මෙය මෙලොවදීම දැකිය හැකි, කල් නොයවා විපාක දෙන, ‘එන්න බලන්න’ යැයි පෙන්විය හැකි, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු, නුවණැත්තන් විසින් තම තමා විසින් ම දත යුතු කෙලෙස් දුරු කිරීමකි.

‘‘Sa kho so, abhaya, bhikkhu evaṃ sīlasampanno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhīti.

“අභය, මෙලෙස සීලයෙන් යුත් ඒ මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව ම... (පෙ)... සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු අලුත් කර්ම නොකරයි, පැරණි කර්මයන් ද නැවත නැවත ස්පර්ශ කරමින් ක්ෂය කර දමයි. මෙය මෙලොවදීම දැකිය හැකි, කල් නොයවා විපාක දෙන, ‘එන්න බලන්න’ යැයි පෙන්විය හැකි, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු, නුවණැත්තන් විසින් තම තමා විසින් ම දත යුතු කෙලෙස් දුරු කිරීමකි.

‘‘Sa kho so, abhaya, bhikkhu evaṃ samādhisampanno āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhīti. Imā kho, abhaya, tisso nijjarā visuddhiyo tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāyā’’ti.

“අභය, මෙලෙස සමාධියෙන් යුත් ඒ මහණ තෙමේ ආසවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආසව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, එයට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු අලුත් කර්ම නොකරයි, පැරණි කර්මයන් ද නැවත නැවත ස්පර්ශ කරමින් ක්ෂය කර දමයි. මෙය මෙලොවදීම දැකිය හැකි, කල් නොයවා විපාක දෙන, ‘එන්න බලන්න’ යැයි පෙන්විය හැකි, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතු, නුවණැත්තන් විසින් තම තමා විසින් ම දත යුතු කෙලෙස් දුරු කිරීමකි. අභය, දන්නා වූ ද දක්නා වූ ද අර්හත් වූ සම්‍යක් සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස, සෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යනු පිණිස, දුක් දොම්නස් නැති වීම පිණිස, ආර්ය මාර්ගය ලැබීම පිණිස, නිවන සාක්ෂාත් කරනු පිණිස මනා කොට වදාරන ලද කෙලෙස් දුරු කිරීමේ පිරිසිදු කිරීම් තුන මේවාය.”

Evaṃ vutte paṇḍitakumārako licchavi abhayaṃ licchaviṃ etadavoca – ‘‘kiṃ pana tvaṃ, samma abhaya, āyasmato ānandassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodasī’’ti? ‘‘Kyāhaṃ, samma paṇḍitakumāraka, āyasmato ānandassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodissāmi! Muddhāpi tassa vipateyya yo āyasmato ānandassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyyā’’ti. Catutthaṃ.

මෙසේ වදාළ කල්හි පණ්ඩිතකුමාර ලිච්ඡවී රජු අභය ලිච්ඡවී රජුට මෙසේ කීවේය: “පින්වත් අභය, ඔබ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේගේ සුභාෂිතය සුභාෂිතයක් ලෙස අනුමෝදන් නොවන්නේ මන්ද?” “පින්වත් පණ්ඩිතකුමාර, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේගේ සුභාෂිතය සුභාෂිතයක් ලෙස මම කෙසේ අනුමෝදන් නොවන්නෙම් ද? ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේගේ සුභාෂිතය සුභාෂිතයක් ලෙස යමෙක් අනුමෝදන් නොවන්නේ නම්, ඔහුගේ හිස පවා පැලී වැටිය යුතුය!” සතරවන සූත්‍රයයි.

5. Nivesakasuttaṃ

5. නිවේසක සූත්‍රය

76. Atha [Pg.223] kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca –

76. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එසේ එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Ye, ānanda, anukampeyyātha ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā te vo, ānanda, tīsu ṭhānesu samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā. Katamesu tīsu? Buddhe aveccappasāde samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi; satthā devamanussānaṃ, buddho bhagavā’ti, dhamme aveccappasāde samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti, saṅghe aveccappasāde samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’’ti.

“ආනන්දයෙනි, යම් මිතුරන් කෙරෙහි හෝ සහෝදරයන් කෙරෙහි හෝ නෑයන් කෙරෙහි හෝ ලේ නෑයන් කෙරෙහි හෝ තොපගේ අනුකම්පාවක් ඇද්ද, යමෙකුට තොපගේ වචනය ඇසිය යුතු යැයි හැඟෙන්නේද, ආනන්දයෙනි, තොප විසින් ඔවුන් කරුණු තුනක සමාදන් කරවිය යුතුය, පිහිටුවිය යුතුය, ස්ථාවර කරවිය යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙහි ඔවුන් සමාදන් කරවිය යුතුය, පිහිටුවිය යුතුය, එනම්: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ හේතුවෙන්ද අරහං වන සේක, සම්මාසම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණසම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, දෙවිමිනිසුන්ට ශාස්තෘ වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවත් වන සේක’ යනුවෙනි. ධර්මය කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙහි ඔවුන් සමාදන් කරවිය යුතුය, පිහිටුවිය යුතුය, එනම්: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය මේ ජීවිතයේදීම දැකිය හැකිය, කාලයක් නොයවා විපාක දෙයි, ‘එන්න බලන්න’ යැයි පැවසීමට සුදුසුය, තම සිත තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමා තුළම විඳිය යුතුය’ යනුවෙනි. සංඝයා කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙහි ඔවුන් සමාදන් කරවිය යුතුය, පිහිටුවිය යුතුය, එනම්: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ මැනවින් පිළිපන් සේක, ඍජු ලෙස පිළිපන් සේක, නිවන් මඟට පිළිපන් සේක, ගෞරව සම්ප්‍රයුක්තව පිළිපන් සේක. එනම්, පුරුෂ යුගල සතරක් වූ, පුරුෂ පුද්ගලයන් අටදෙනෙකුගෙන් යුක්ත වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ දුර සිට ගෙන එන පූජාවන්ට සුදුසු වන සේක, ආගන්තුක සත්කාරයන්ට සුදුසු වන සේක, පරලොව අදහා දෙන දක්ෂිණාවන්ට සුදුසු වන සේක, දොහොත් මුදුන් දී වැඳීමට සුදුසු වන සේක, ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වන සේක’ යනුවෙනි.”

‘‘Siyā, ānanda, catunnaṃ mahābhūtānaṃ aññathattaṃ – pathavīdhātuyā āpodhātuyā tejodhātuyā vāyodhātuyā, na tveva buddhe aveccappasādena samannāgatassa ariyasāvakassa siyā aññathattaṃ tatridaṃ aññathattaṃ. So vatānanda, buddhe aveccappasādena samannāgato ariyasāvako nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā pettivisayaṃ vā upapajjissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්දයෙනි, පඨවි ධාතුව, ආපෝ ධාතුව, තේජෝ ධාතුව, වායෝ ධාතුව යන සතර මහා භූතයන්ගේ වෙනස් වීමක් (අන්‍ය ස්වභාවයක්) සිදු විය හැකිය. එහෙත් බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ (පැහැදීමෙහි) වෙනස් වීමක් සිදු නොවේ. මෙහි ‘වෙනස් වීම’ යන්නෙන් අදහස් වන්නේ මෙයයි: බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූ ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා නිරයෙහි හෝ තිරිසන් යෝනියෙහි හෝ ප්‍රේත ලෝකයෙහි හෝ උපදින්නේය යන එවැනි කරුණක් කිසිසේත් විද්‍යාමාන නොවේ.”

‘‘Siyā, ānanda, catunnaṃ mahābhūtānaṃ aññathattaṃ – pathavīdhātuyā āpodhātuyā tejodhātuyā vāyodhātuyā, na tveva dhamme…pe… na tveva saṅghe aveccappasādena samannāgatassa ariyasāvakassa siyā aññathattaṃ tatridaṃ aññathattaṃ. So vatānanda, saṅghe aveccappasādena samannāgato [Pg.224] ariyasāvako nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā pettivisayaṃ vā upapajjissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්දයෙනි, සතර මහා භූතයන්ගේ වෙනස් වීමක් සිදු විය හැකිය. එහෙත් ධර්මය කෙරෙහි... (පෙ)... සංඝයා වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ වෙනස් වීමක් සිදු නොවේ. මෙහි ‘වෙනස් වීම’ යන්නෙන් අදහස් වන්නේ මෙයයි: සංඝයා වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූ ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා නිරයෙහි හෝ තිරිසන් යෝනියෙහි හෝ ප්‍රේත ලෝකයෙහි හෝ උපදින්නේය යන එවැනි කරුණක් කිසිසේත් විද්‍යාමාන නොවේ.”

‘‘Ye, ānanda, anukampeyyātha ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā te vo, ānanda, imesu tīsu ṭhānesu samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā’’ti. Pañcamaṃ.

“ආනන්දයෙනි, යම් මිතුරන් කෙරෙහි හෝ සහෝදරයන් කෙරෙහි හෝ නෑයන් කෙරෙහි හෝ ලේ නෑයන් කෙරෙහි හෝ තොපගේ අනුකම්පාවක් ඇද්ද, යමෙකුට තොපගේ වචනය ඇසිය යුතු යැයි හැඟෙන්නේද, ආනන්දයෙනි, තොප විසින් ඔවුන් මේ කරුණු තුනෙහි සමාදන් කරවිය යුතුය, පිහිටුවිය යුතුය, ස්ථාවර කරවිය යුතුය.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Paṭhamabhavasuttaṃ

6. පළමු භව සූත්‍රය

77. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavo, bhavoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, bhavo hotī’’ti?

77. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එසේ එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසූහ: “ස්වාමීනී, ‘භවය, භවය’ යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනී, කොපමණකින් භවය සිද්ධ වේද?”

‘‘Kāmadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho kāmabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ hīnāya dhātuyā viññāṇaṃ patiṭṭhitaṃ evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. ( )

“ආනන්දයෙනි, කාම ධාතුවෙහි (කාම ලෝකයෙහි) විපාක දෙන කර්මයක් නොවන්නේ නම්, කාම භවයක් පැනනැගිය හැකිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේ.” “ආනන්දයෙනි, මෙසේ කර්මය කෙතයි, විඤ්ඤාණය බීජයයි, තණ්හාව ස්නේහයයි (තෙතමනයයි). අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හා සංයෝජනයන්ගෙන් බැඳුණු සත්ත්වයන්ගේ විඤ්ඤාණය හීන ධාතුවෙහි (කාම ලෝකයෙහි) පිහිටයි. මෙසේ මතු නැවත භවයක උපත සිද්ධ වේ.”

‘‘Rūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho rūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ majjhimāya dhātuyā viññāṇaṃ patiṭṭhitaṃ evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. ( )

“ආනන්දයෙනි, රූප ධාතුවෙහි විපාක දෙන කර්මයක් නොවන්නේ නම්, රූප භවයක් පැනනැගිය හැකිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේ.” “ආනන්දයෙනි, මෙසේ කර්මය කෙතයි, විඤ්ඤාණය බීජයයි, තණ්හාව ස්නේහයයි. අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හා සංයෝජනයන්ගෙන් බැඳුණු සත්ත්වයන්ගේ විඤ්ඤාණය මධ්‍යම ධාතුවෙහි (රූප ලෝකයෙහි) පිහිටයි. මෙසේ මතු නැවත භවයක උපත සිද්ධ වේ.”

‘‘Arūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho arūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ paṇītāya dhātuyā viññāṇaṃ patiṭṭhitaṃ evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Evaṃ kho, ānanda, bhavo hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“ආනන්දයෙනි, අරූප ධාතුවෙහි විපාක දෙන කර්මයක් නොවන්නේ නම්, අරූප භවයක් පැනනැගිය හැකිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේ.” “ආනන්දයෙනි, මෙසේ කර්මය කෙතයි, විඤ්ඤාණය බීජයයි, තණ්හාව ස්නේහයයි. අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හා සංයෝජනයන්ගෙන් බැඳුණු සත්ත්වයන්ගේ විඤ්ඤාණය ප්‍රණීත ධාතුවෙහි (අරූප ලෝකයෙහි) පිහිටයි. මෙසේ මතු නැවත භවයක උපත සිද්ධ වේ. ආනන්දයෙනි, මෙසේ භවය සිද්ධ වේ.” හයවන සූත්‍රයයි.

7. Dutiyabhavasuttaṃ

7. දෙවන භව සූත්‍රය

78. Atha [Pg.225] kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavo, bhavoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, bhavo hotī’’ti?

78. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹ... (පෙ)... ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනී, ‘භවය, භවය’ යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනී, කොපමණකින් භවය සිද්ධ වේද?”

‘‘Kāmadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho kāmabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ hīnāya dhātuyā cetanā patiṭṭhitā patthanā patiṭṭhitā evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti’’.

“ආනන්දය, කාම ධාතුවෙහි විපාක දෙන කර්මය නොවන්නේ නම්, කාම භවයක් පැනනගින්නේ ද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය.” “ආනන්දය, මෙසේ කර්මය කෙත වැනිය, විඤ්ඤාණය බීජය වැනිය, තණ්හාව තෙතමනය (සෙනෙහස) වැනිය. අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හාවෙන් බැඳුණු සත්වයන්ගේ චේතනාව හා ප්‍රාර්ථනාව හීන ධාතුවෙහි (කාම ලෝකයෙහි) පිහිටයි. මෙසේ අනාගතයෙහි නැවත භවයක ඉපදීම සිදුවෙයි.”

‘‘Rūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho rūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ majjhimāya dhātuyā cetanā patiṭṭhitā patthanā patiṭṭhitā evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti’’.

“ආනන්දයෙනි, රූප ධාතුවෙහි විපාක දෙන කර්මයක් නොවන්නේ නම්, රූප භවයක් පැනනැගිය හැකිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේමය.” “ආනන්දයෙනි, මෙසේ කර්මය කුඹුර හා සමානය, විඥානය බීජය හා සමානය, තණ්හාව තෙතමනය හා සමානය. අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හාවෙන් බැඳුණු සත්ත්වයන්ගේ චේතනාව හා ප්‍රාර්ථනාව මධ්‍යම ධාතුවෙහි (රූප ධාතුවෙහි) පිහිටයි. මෙසේ මතු නැවත භවයක් ඇතිවීම සිදුවේ.”

‘‘Arūpadhātuvepakkañca, ānanda, kammaṃ nābhavissa, api nu kho arūpabhavo paññāyethā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Iti kho, ānanda, kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sneho. Avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ paṇītāya dhātuyā cetanā patiṭṭhitā patthanā patiṭṭhitā evaṃ āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. Evaṃ kho, ānanda, bhavo hotī’’ti. Sattamaṃ.

“ආනන්දයෙනි, අරූප ධාතුවෙහි විපාක දෙන කර්මයක් නොවන්නේ නම්, අරූප භවයක් පැනනැගිය හැකිද?” “ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේමය.” “ආනන්දයෙනි, මෙසේ කර්මය කුඹුර හා සමානය, විඥානය බීජය හා සමානය, තණ්හාව තෙතමනය හා සමානය. අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, තණ්හාවෙන් බැඳුණු සත්ත්වයන්ගේ චේතනාව හා ප්‍රාර්ථනාව ප්‍රණීත ධාතුවෙහි (අරූප ධාතුවෙහි) පිහිටයි. මෙසේ මතු නැවත භවයක් ඇතිවීම සිදුවේ. ආනන්දයෙනි, භවය සිදුවන්නේ මෙසේය.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.

8. Sīlabbatasuttaṃ

8. සීලබ්බත සූත්‍රය

79. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘sabbaṃ nu kho, ānanda, sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ saphala’’nti? ‘‘Na khvettha, bhante, ekaṃsenā’’ti. ‘‘Tena hānanda, vibhajassū’’ti.

79. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසූහ: “ආනන්දයෙනි, සියලු සීලවෘත, ජීවන ක්‍රම, බ්‍රහ්මචර්යාව හා පිළිවෙත් සාරයෝ (නියත වශයෙන්ම) සඵල වන්නේද?” “ස්වාමීනී, මෙහිදී ඒකාන්තයෙන්ම (සියල්ල සඵල යැයි) කිව නොහැකිය.” “ආනන්දයෙනි, එසේ නම් එය විග්‍රහ කරන්න.”

‘‘Yañhissa, bhante, sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ sīlabbataṃ jīvitaṃ [Pg.226] brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ aphalaṃ. Yañca khvāssa, bhante, sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasāraṃ saphala’’nti. Idamavoca āyasmā ānando; samanuñño satthā ahosi.

“ස්වාමීනී, යමෙකු යම් සීලවෘත, ජීවන ක්‍රම, බ්‍රහ්මචර්යාව හා පිළිවෙත් සාරයක් සේවනය කරන විට ඔහු තුළ අකුසල් දහම් වැඩේ නම්, කුසල් දහම් පිරිහේ නම්, එවැනි සීලවෘත, ජීවන ක්‍රම, බ්‍රහ්මචර්යාව හා පිළිවෙත් සාරයෝ නිශ්ඵල වෙති. ස්වාමීනී, යමෙකු යම් සීලවෘත, ජීවන ක්‍රම, බ්‍රහ්මචර්යාව හා පිළිවෙත් සාරයක් සේවනය කරන විට ඔහු තුළ අකුසල් දහම් පිරිහේ නම්, කුසල් දහම් වැඩේ නම්, එවැනි සීලවෘත, ජීවන ක්‍රම, බ්‍රහ්මචර්යාව හා පිළිවෙත් සාරයෝ සඵල වෙති.” ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ මෙය පැවසූහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ එය අනුමත කළ සේක.

Atha kho āyasmā ānando ‘‘samanuñño me satthā’’ti, uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho bhagavā acirapakkante āyasmante ānande bhikkhū āmantesi – ‘‘sekho, bhikkhave, ānando; na ca panassa sulabharūpo samasamo paññāyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ “ශාස්තෘන් වහන්සේ මාගේ ප්‍රකාශය අනුමත කළ සේකැයි” සිතා, ආසනයෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර ප්‍රදක්ෂිණා කොට පිටත්ව ගියහ. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් පිටත්ව ගොස් නොබෝ වේලාවකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, ආනන්ද තෙමේ සේඛ පුද්ගලයෙකි. එසේ වුවද ඔහු හා ප්‍රඥාවෙන් සමාන කෙනෙකු සොයා ගැනීම පහසු නොවේ.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Gandhajātasuttaṃ

9. ගන්ධජාත සූත්‍රය

80. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

80. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

‘‘Tīṇimāni, bhante, gandhajātāni, yesaṃ anuvātaṃyeva gandho gacchati, no paṭivātaṃ. Katamāni tīṇi? Mūlagandho, sāragandho, pupphagandho – imāni kho, bhante, tīṇi gandhajātāni, yesaṃ anuvātaṃyeva gandho gacchati, no paṭivātaṃ. Atthi nu kho, bhante, kiñci gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti?

“ස්වාමීනී, සුළඟ සමඟ පමණක් හමන, සුළඟට විරුද්ධව නොහමන සුවඳ වර්ග තුනක් ඇත. ඒ තුන මොනවාද? මුල්වල සුවඳ, අරටුවල සුවඳ සහ මල්වල සුවඳයි. ස්වාමීනී, මේවා සුළඟ සමඟ පමණක් හමන, සුළඟට විරුද්ධව නොහමන සුවඳ වර්ග තුනයි. ස්වාමීනී, සුළඟ සමඟත් හමන, සුළඟට විරුද්ධවත් හමන, සුළඟ සමඟ හා සුළඟට විරුද්ධව යන දෙපසටම හමන කිසියම් සුවඳක් ඇද්ද?”

‘‘Atthānanda, kiñci gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti. ‘‘Katamañca pana, bhante, gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti?

“ආනන්දයෙනි, සුළඟ සමඟත් හමන, සුළඟට විරුද්ධවත් හමන, සුළඟ සමඟ හා සුළඟට විරුද්ධව යන දෙපසටම හමන සුවඳක් ඇත.” “ස්වාමීනී, සුළඟ සමඟත් හමන, සුළඟට විරුද්ධවත් හමන, සුළඟ සමඟ හා සුළඟට විරුද්ධව යන දෙපසටම හමන ඒ සුවඳ කවරේද?”

‘‘Idhānanda, yasmiṃ gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti, pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti[Pg.227], sīlavā hoti kalyāṇadhammo, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato.

“ආනන්දයෙනි, මෙලොව යම් ගමක හෝ නියම්ගමක ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු හෝ බුදුන් සරණ ගියේ වෙයිද, දහම් සරණ ගියේ වෙයිද, සඟුන් සරණ ගියේ වෙයිද, පණ පෑලීමෙන් වැළකුණේ වෙයිද, සොරකමෙන් වැළකුණේ වෙයිද, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයිද, බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයිද, ප්‍රමාදයට කරුණු වූ මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් වැළකුණේ වෙයිද, සිල්වත් වෙයිද, යහපත් ගතිගුණ ඇත්තේ වෙයිද, මසුරුකම නමැති මලකඩ දුරුකළ සිතින් යුතුව ගිහිගෙයි වෙසෙයිද, මුක්තත්‍යාගී (ත්‍යාගශීලී) වෙයිද, දන් දීමට සෝදාගත් අත් ඇත්තේ වෙයිද, අත්හැරීමෙහි ඇලුනේ වෙයිද, ඉල්ලීමට සුදුසු වූයේ වෙයිද, බෙදාහදා දීමෙහි ඇලුනේ වෙයිද...”

‘‘Tassa disāsu samaṇabrāhmaṇā vaṇṇaṃ bhāsanti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti, pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, sīlavā hoti kalyāṇadhammo, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’’’ti.

“ආනන්දය, සතර දිගෙහි වෙසෙන මහණ බමුණෝ ඒ පුද්ගලයාගේ ගුණ මෙසේ වර්ණනා කරති: ‘අසවල් නම් ගමේ හෝ නියම්ගමේ වසන ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු බුදුන් සරණ ගොස් ඇත, දහම් සරණ ගොස් ඇත, සඟ සරණ ගොස් ඇත. ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකී සිටියි, අදත්තාදානයෙන් වැළකී සිටියි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකී සිටියි, මුසාවාදයෙන් වැළකී සිටියි, මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් වැළකී සිටියි. ඔහු සිල්වත්ය, යහපත් ගුණධර්ම ඇත්තෙකි. මසුරුකම නමැති කිලුටෙන් තොර වූ සිතින් යුතුව ගිහි ගෙයි වසයි. පරිත්‍යාගයට ලැදිය, දන් දීම සඳහා සැමවිටම සූදානම් දෑත් ඇත්තෙකි, අත්හැරීමෙහි ඇලී වසයි, ඉල්ලන්නන්ට දීමට සුදුසුය, බෙදාහදා දීමෙහි සතුටු වන්නෙකි’ යනුවෙනි.”

‘‘Devatāpissa vaṇṇaṃ bhāsanti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti, pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, sīlavā hoti kalyāṇadhammo, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Idaṃ kho taṃ, ānanda, gandhajātaṃ yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti.

“දෙවිවරු ද ඒ පුද්ගලයාගේ ගුණ මෙසේ වර්ණනා කරති: ‘අසවල් නම් ගමේ හෝ නියම්ගමේ වසන ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු බුදුන් සරණ ගොස් ඇත... (පෙ)... මසුරුකම නමැති කිලුටෙන් තොර වූ සිතින් යුතුව ගිහි ගෙයි වසයි, පරිත්‍යාගයට ලැදිය, දන් දීම සඳහා සැමවිටම සූදානම් දෑත් ඇත්තෙකි, අත්හැරීමෙහි ඇලී වසයි, ඉල්ලන්නන්ට දීමට සුදුසුය, බෙදාහදා දීමෙහි සතුටු වන්නෙකි’ යනුවෙනි. ආනන්දය, යමක සුවඳ සුළඟ සමඟත්, සුළඟට විරුද්ධවත්, එමෙන්ම සුළඟ සමඟ මෙන්ම සුළඟට විරුද්ධවත් සෑම දිසාවකටම හමයි නම්, ඒ සුවඳ වර්ගය නම් මේ (ගුණ සුවඳයි).”

‘‘Na pupphagandho paṭivātameti,Na candanaṃ tagaramallikā vā;

Satañca gandho paṭivātameti,Sabbā disā sappuriso pavāyatī’’ti. navamaṃ;

“මල් සුවඳ සුළඟට විරුද්ධව නොහමයි. සඳුන්, තගර හෝ මලිකා (පිච්ච) සුවඳ ද සුළඟට විරුද්ධව නොහමයි. එහෙත් සත්පුරුෂයන්ගේ ගුණ සුවඳ සුළඟට විරුද්ධව වුව ද හමයි. සත්පුරුෂයා සෑම දිසාවකම තම ගුණ සුවඳ පතුරවයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Cūḷanikāsuttaṃ

10. චූළනිකා සූත්‍රය

81. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sammukhāmetaṃ, bhante, bhagavato [Pg.228] sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘bhagavato, ānanda, sikhissa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpesī’ti. Bhagavā pana, bhante, arahaṃ sammāsambuddho kīvatakaṃ pahoti sarena viññāpetu’’nti? ‘‘Sāvako so, ānanda, appameyyā tathāgatā’’ti.

81. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙන්ම මා මෙසේ අසා ගත්තෙමි, මෙසේ පිළිගත්තෙමි: ‘ආනන්දය, සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අභිභූ නම් ශ්‍රාවකයා බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සිට දහසක් ලෝක ධාතුන්ට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වූයේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කොපමණ දුරකට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වීමට හැකියාව තිබේද?” “ආනන්දය, ඔහු ශ්‍රාවකයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේලා වූ කලී (ගුණයෙන්) අප්‍රමෙය වන්නාහ.”

Dutiyampi kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sammukhā metaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘bhagavato, ānanda, sikhissa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpesī’ti. Bhagavā pana, bhante, arahaṃ sammāsambuddho kīvatakaṃ pahoti sarena viññāpetu’’nti? ‘‘Sāvako so, ānanda, appameyyā tathāgatā’’ti.

දෙවන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙන්ම මා මෙසේ අසා ගත්තෙමි, මෙසේ පිළිගත්තෙමි: ‘ආනන්දය, සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අභිභූ නම් ශ්‍රාවකයා බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සිට දහසක් ලෝක ධාතුන්ට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වූයේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කොපමණ දුරකට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වීමට හැකියාව තිබේද?” “ආනන්දය, ඔහු ශ්‍රාවකයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේලා වූ කලී අප්‍රමෙය වන්නාහ.”

Tatiyampi kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sammukhāmetaṃ, bhante, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘bhagavato, ānanda, sikhissa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpesī’ti. Bhagavā pana, bhante, arahaṃ sammāsambuddho kīvatakaṃ pahoti sarena viññāpetu’’nti? ‘‘Sutā te, ānanda, sahassī cūḷanikā lokadhātū’’ti? ‘‘Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo! Yaṃ bhagavā bhāseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tenahānanda, suṇāhi sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

තුන්වන වරටත් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙන්ම මා මෙසේ අසා ගත්තෙමි... ‘සිඛී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ අභිභූ නම් ශ්‍රාවකයා බ්‍රහ්ම ලෝකයේ සිට දහසක් ලෝක ධාතුන්ට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වූයේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කොපමණ දුරකට තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වීමට හැකියාව තිබේද?” “ආනන්දය, ඔබ දහසක් ලෝකයන්ගෙන් සමන්විත කුඩා ලෝක ධාතුව (සහස්සී චූළනිකා ලෝකධාතුව) ගැන අසා තිබේද?” “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ සඳහා මෙය කාලයයි. සුගතයන් වහන්ස, ඒ ගැන දේශනා කිරීමට මෙය සුදුසුම කාලයයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කරන දේ අසා භික්ෂූන් වහන්සේලා එය ධාරණය කරගන්නාහ.” “එසේ නම් ආනන්දය, හොඳින් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනි” යැයි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Yāvatā, ānanda, candimasūriyā pariharanti, disā bhanti virocanā, tāva sahassadhā loko. Tasmiṃ sahassadhā loke sahassaṃ candānaṃ, sahassaṃ sūriyānaṃ, sahassaṃ sinerupabbatarājānaṃ, sahassaṃ jambudīpānaṃ, sahassaṃ aparagoyānānaṃ, sahassaṃ uttarakurūnaṃ, sahassaṃ pubbavidehānaṃ, cattāri mahāsamuddasahassāni, cattāri mahārājasahassāni, sahassaṃ cātumahārājikānaṃ, sahassaṃ tāvatiṃsānaṃ, sahassaṃ yāmānaṃ, sahassaṃ tusitānaṃ, sahassaṃ nimmānaratīnaṃ, sahassaṃ paranimmitavasavattīnaṃ, sahassaṃ brahmalokānaṃ – ayaṃ vuccatānanda, sahassī cūḷanikā lokadhātu.

“ආනන්දය, යම් තාක් දුරට හිරු සඳුන් සැරිසරයි ද, තමන්ගේ දීප්තියෙන් දිශාවන් බබළවයි ද, එවැනි දහසක් ලෝකයන්ගෙන් සමන්විත ප්‍රදේශය ‘සහස්සී ලෝකය’ (දහසක් ලෝකය) නම් වේ. ඒ දහසක් ලෝක ධාතූන් තුළ චන්ද්‍රයන් දහසක් ද, සූර්යයන් දහසක් ද, මහා මේරු පර්වත රාජයන් දහසක් ද, ජම්බුද්වීප (දඹදිව) දහසක් ද, අපරගෝයාන ද්වීප දහසක් ද, උතුරුකුරු ද්වීප දහසක් ද, පූර්වවිදේහ ද්වීප දහසක් ද, මහා සාගර හාරදහසක් ද, සතරවරම් මහා රජවරුන් හාරදහසක් ද, චාතුම්මහාරාජික දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, තාවතිංස දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, යාම දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, තුසිත දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, නිම්මාණරතී දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, පරනිම්මිත වසවත්ති දෙව්ලොවවල් දහසක් ද, බ්‍රහ්ම ලෝක දහසක් ද ඇත්තේය. ආනන්දය, මෙය ‘සහස්සී චූළනිකා ලෝකධාතුව’ (දහසක් ලෝකයන්ගෙන් සමන්විත කුඩා ලෝක ධාතුව) යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Yāvatānanda[Pg.229], sahassī cūḷanikā lokadhātu tāva sahassadhā loko. Ayaṃ vuccatānanda, dvisahassī majjhimikā lokadhātu.

“ආනන්දය, සහස්සී චූළනිකා ලෝකධාතුව මෙන් දහස් ගුණයක් වූ ලෝක පද්ධතිය, ‘ද්විසහස්සී මජ්ඣිමිකා ලෝකධාතුව’ (මධ්‍යම ලෝක ධාතුව) යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Yāvatānanda, dvisahassī majjhimikā lokadhātu tāva sahassadhā loko. Ayaṃ vuccatānanda, tisahassī mahāsahassī lokadhātu.

“ආනන්දය, ද්විසහස්සී මජ්ඣිමිකා ලෝකධාතුව මෙන් දහස් ගුණයක් වූ ලෝක පද්ධතිය, ‘තිසහස්සී මහාසහස්සී ලෝකධාතුව’ (මහා ලෝක ධාතුව) යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato tisahassimahāsahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyya, yāvatā pana ākaṅkheyyā’’ti.

“ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ කැමති වන්නේ නම්, මේ තිසහස්සී මහාසහස්සී ලෝකධාතුව පුරා තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්විය හැකිය. එසේම යම් තාක් දුරකට කැමති වන්නේ ද, ඒ තාක් දුරටම තම හඬ ඇසෙන්නට සැලැස්වීමට තථාගතයන් වහන්සේට හැකියාව ඇත්තේය.”

‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā tisahassimahāsahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyya, yāvatā pana ākaṅkheyyā’’ti? ‘‘Idhānanda, tathāgato tisahassimahāsahassilokadhātuṃ obhāsena phareyya. Yadā te sattā taṃ ālokaṃ sañjāneyyuṃ, atha tathāgato ghosaṃ kareyya saddamanussāveyya. Evaṃ kho, ānanda, tathāgato tisahassimahāsahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyya, yāvatā pana ākaṅkheyyā’’ti.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ත්‍රිසහස්‍රී මහා සහස්‍රී ලෝකධාතුවට සිය හඬින් දන්වන්නේ (හඬ ඇසෙන්නට සලස්වන්නේ) කෙසේද? තමන් වහන්සේ කැමති තාක් දුරකට සිය හඬ පතුරුවන්නේ කෙසේද?” “ආනන්දය, මෙහිලා තථාගතයන් වහන්සේ ත්‍රිසහස්‍රී මහා සහස්‍රී ලෝකධාතුව සිය ආලෝකයෙන් පතුරුවති. යම් කලෙක ඒ සත්ත්වයන් එම ආලෝකය හඳුනාගන්නේද, එවිට තථාගතයන් වහන්සේ හඬ නගා එම ශබ්දය ඇසෙන්නට සලස්වති. ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේ ත්‍රිසහස්‍රී මහා සහස්‍රී ලෝකධාතුවට සිය හඬින් දන්වන්නේත්, කැමති තාක් දුරකට සිය හඬ පතුරුවන්නේත් මෙසේය.”

Evaṃ vutte āyasmā ānando (āyasmantaṃ udāyiṃ) etadavoca – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti. Evaṃ vutte āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ tuyhettha, āvuso ānanda, yadi te satthā evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti? Evaṃ vutte bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, udāyi, mā hevaṃ, udāyi. Sace, udāyi, ānando avītarāgo kālaṃ kareyya, tena cittappasādena sattakkhattuṃ devesu devarajjaṃ kāreyya, sattakkhattuṃ imasmiṃyeva jambudīpe mahārajjaṃ kāreyya. Api ca, udāyi, ānando diṭṭheva dhamme parinibbāyissatī’’ti. Dasamaṃ.

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ (ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන්ට) මෙසේ පැවසූහ: “මට ලාභයකි, මට මනා ලාභයකි. මාගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙතරම් මහා සෘද්ධි ඇති, මෙතරම් මහා අනුභාව ඇති සේක.” මෙසේ පැවසූ කල්හි ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙසේ කීහ: “ඇවැත්නි ආනන්දය, ඔබේ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙතරම් මහා සෘද්ධි හා අනුභාව ඇති වීමෙන් ඔබට ඇති පලය කුමක්ද?” මෙසේ කී කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන්ට මෙසේ වදාළ සේක: “උදායි, එසේ නොකියන්න. උදායි, එසේ නොකියන්න. උදායි, ඉදින් ආනන්ද රාගය ප්‍රහීණ නොකරම කළුරිය කළහොත්, ඒ සිතේ පැහැදීම නිසා හත් වරක් දිව්‍ය ලෝකයෙහි දිව්‍ය රාජ්‍යය කරවන්නේය. හත් වරක් මේ ජම්බුද්වීපයෙහිම මහා රාජ්‍යය (සක්විති රජකම) කරවන්නේය. එසේ වුවත් උදායි, ආනන්ද මේ ජීවිතයේදීම පිරිනිවන් පානු ඇත.” දසවන සූත්‍රයයි.

Ānandavaggo tatiyo.

තෙවන ආනන්ද වර්ගය නිමයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශ ගාථාව):

Channo ājīvako sakko, nigaṇṭho ca nivesako;

Duve bhavā sīlabbataṃ, gandhajātañca cūḷanīti.

ඡන්න, ආජීවක, සක්ක, නිගණ්ඨ සහ නිවේසක ද, භව දෙකක්, සීලබ්බත, ගන්ධජාත සහ චූළනී යන සූත්‍ර දසය මෙහි ඇතුළත් වේ.

(9) 4. Samaṇavaggo

(9) 4. සමණ වර්ගය

1. Samaṇasuttaṃ

1. ශ්‍රමණ සූත්‍රය

82. ‘‘Tīṇimāni[Pg.230], bhikkhave, samaṇassa samaṇiyāni samaṇakaraṇīyāni. Katamāni tīṇi? Adhisīlasikkhāsamādānaṃ, adhicittasikkhāsamādānaṃ, adhipaññāsikkhāsamādānaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi samaṇassa samaṇiyāni samaṇakaraṇīyāni.

82. “මහණෙනි, ශ්‍රමණයෙකු විසින් ශ්‍රමණත්වය උදෙසා කළ යුතු මේ කටයුතු තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීම, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීම සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමයි. මහණෙනි, මේවා ශ්‍රමණයෙකු විසින් කළ යුතු ශ්‍රමණ කටයුතු තුනයි.”

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘tibbo no chando bhavissati adhisīlasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhicittasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhipaññāsikkhāsamādāne’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙහිලා මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ මෙසේම හික්මිය යුතුය.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Gadrabhasuttaṃ

2. ගද්‍රභ සූත්‍රය

83. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gadrabho gogaṇaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti – ‘ahampi dammo, ahampi dammo’ti. Tassa na tādiso vaṇṇo hoti seyyathāpi gunnaṃ, na tādiso saro hoti seyyathāpi gunnaṃ, na tādisaṃ padaṃ hoti seyyathāpi gunnaṃ. So gogaṇaṃyeva piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti – ‘ahampi dammo, ahampi dammo’’’ti.

83. “මහණෙනි, යම්සේ බූරුවෙක් ‘මමත් ගොනෙක්, මමත් ගොනෙක්’ යැයි පවසමින් ගව රංචුවක් පසුපසින් ලුහුබඳින්නේ නම්, එහෙත් උට ගවයින්ට වැනි වර්ණයක් නැත, ගවයින්ට වැනි හඬක් නැත, ගවයින්ට වැනි පිය සටහනක් නැත. එසේ වුවත් ඔහු ‘මමත් ගොනෙක්, මමත් ගොනෙක්’ යැයි පවසමින් ගව රංචුව පසුපසම ලුහුබඳියි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu bhikkhusaṅghaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti – ‘ahampi bhikkhu, ahampi bhikkhū’ti. Tassa na tādiso chando hoti adhisīlasikkhāsamādāne seyyathāpi aññesaṃ bhikkhūnaṃ, na tādiso chando hoti adhicittasikkhāsamādāne seyyathāpi aññesaṃ bhikkhūnaṃ, na tādiso chando hoti adhipaññāsikkhāsamādāne seyyathāpi aññesaṃ bhikkhūnaṃ. So bhikkhusaṅghaṃyeva piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti – ‘ahampi bhikkhu, ahampi bhikkhū’’’ti.

“මහණෙනි, එමෙන්ම මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් ‘මමත් භික්ෂුවක්, මමත් භික්ෂුවක්’ යැයි කියමින් භික්ෂු සංඝයා පසුපසින් ලුහුබඳියි. එහෙත් අනෙක් භික්ෂූන්ට මෙන් ඔහුට අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා එවැනි දැඩි කැමැත්තක් නැත, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා එවැනි දැඩි කැමැත්තක් නැත, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා එවැනි දැඩි කැමැත්තක් නැත. එසේ වුවත් ඔහු ‘මමත් භික්ෂුවක්, මමත් භික්ෂුවක්’ යැයි කියමින් භික්ෂු සංඝයා පසුපසම ලුහුබඳියි.”

‘‘Tasmātiha[Pg.231], bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘tibbo no chando bhavissati adhisīlasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhicittasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhipaññāsikkhāsamādāne’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ මෙසේම හික්මිය යුතුය.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Khettasuttaṃ

3. ඛෙත්ත සූත්‍රය

84. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, kassakassa gahapatissa pubbe karaṇīyāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, kassako gahapati paṭikacceva khettaṃ sukaṭṭhaṃ karoti sumatikataṃ. Paṭikacceva khettaṃ sukaṭṭhaṃ karitvā sumatikataṃ kālena bījāni patiṭṭhāpeti. Kālena bījāni patiṭṭhāpetvā samayena udakaṃ abhinetipi apanetipi. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi kassakassa gahapatissa pubbe karaṇīyāni.

84. “මහණෙනි, ගොවි ගෘහපතියෙකු විසින් ප්‍රථමයෙන් කළ යුතු මේ වැඩ තුනකි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ගොවි ගෘහපතියා ප්‍රථමයෙන්ම කුඹුර හොඳින් හාා මනාව සකස් කරයි. එසේ හොඳින් හාා මනාව සකස් කර පසුව සුදුසු කාලයේදී බීජ වපුරයි. සුදුසු කාලයේදී බීජ වපුරා පසුව නියමිත කාලයට ජලය ඇතුළු කරයි, ජලය පිට කරයි. මහණෙනි, ගොවි ගෘහපතියෙකු විසින් ප්‍රථමයෙන් කළ යුතු වැඩ තුන මෙයයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīṇimāni bhikkhussa pubbe karaṇīyāni. Katamāni tīṇi? Adhisīlasikkhāsamādānaṃ, adhicittasikkhāsamādānaṃ, adhipaññāsikkhāsamādānaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi bhikkhussa pubbe karaṇīyāni.

“මහණෙනි, එලෙසම භික්ෂුවක් විසින් ප්‍රථමයෙන් කළ යුතු කටයුතු තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීම, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීම සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමයි. මහණෙනි, භික්ෂුවක් විසින් ප්‍රථමයෙන් කළ යුතු මේ කටයුතු තුනයි.”

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘tibbo no chando bhavissati adhisīlasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhicittasikkhāsamādāne, tibbo no chando bhavissati adhipaññāsikkhāsamādāne’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙහිලා මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ මෙසේම හික්මිය යුතුය.” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Vajjiputtasuttaṃ

4. වජ්ජිපුත්ත සූත්‍රය

85. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho aññataro vajjiputtako bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so vajjiputtako bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhikamidaṃ, bhante, diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati. Nāhaṃ[Pg.232], bhante, ettha sakkomi sikkhitu’’nti. ‘‘Sakkhissasi pana tvaṃ, bhikkhu, tīsu sikkhāsu sikkhituṃ – adhisīlasikkhāya, adhicittasikkhāya adhipaññāsikkhāyā’’ti? ‘‘Sakkomahaṃ, bhante, tīsu sikkhāsu sikkhituṃ – adhisīlasikkhāya, adhicittasikkhāya, adhipaññāsikkhāyā’’ti. ‘‘Tasmātiha tvaṃ, bhikkhu, tīsu sikkhāsu sikkhassu – adhisīlasikkhāya, adhicittasikkhāya, adhipaññāsikkhāya’’.

85. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෛශාලී නුවර මහා වනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි එක්තරා වජ්ජිපුත්තක භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ වජ්ජිපුත්තක භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, මෙම එකසිය පනහකට වැඩි (150+) ශික්ෂාපද ප්‍රමාණය අඩ මසක් පාසා උදේසනයට (පාතිමොක්ඛ දේශනාවට) පැමිණෙයි. ස්වාමීනී, මට මෙහි හික්මෙන්නට නොහැකිය.” “මහණ, එසේ නම් ඔබට අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යන ශික්ෂා තුනෙහි හික්මෙන්නට හැකි වනු ඇද්ද?” “ස්වාමීනී, මට අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යන ශික්ෂා තුනෙහි හික්මෙන්නට හැකිය.” “මහණ, එසේ නම් ඔබ මෙම අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යන ශික්ෂා තුනෙහිම හික්මෙන්න.”

‘‘Yato kho tvaṃ, bhikkhu, adhisīlampi sikkhissasi, adhicittampi sikkhissasi, adhipaññampi sikkhissasi, tassa tuyhaṃ bhikkhu adhisīlampi sikkhato adhicittampi sikkhato adhipaññampi sikkhato rāgo pahīyissati, doso pahīyissati, moho pahīyissati. So tvaṃ rāgassa pahānā dosassa pahānā mohassa pahānā yaṃ akusalaṃ na taṃ karissasi, yaṃ pāpaṃ na taṃ sevissasī’’ti.

“මහණ, ඔබ යම් කලෙක අධිසීලයෙහිත්, අධිචිත්තයෙහිත්, අධිප්‍රඥාවෙහිත් හික්මෙන්නේ ද, එවිට අධිසීලයෙහි, අධිචිත්තයෙහි හා අධිප්‍රඥාවෙහි හික්මෙන ඔබගේ රාගය ප්‍රහීණ වනු ඇත, ද්වේෂය ප්‍රහීණ වනු ඇත, මෝහය ප්‍රහීණ වනු ඇත. ඒ ඔබ රාගය ප්‍රහීණ වීමෙන්, ද්වේෂය ප්‍රහීණ වීමෙන් හා මෝහය ප්‍රහීණ වීමෙන් යම් අකුසලයක් ඇද්ද එය නොකරන්නෙහිය, යම් පාපයක් ඇද්ද එය සේවනය නොකරන්නෙහිය.”

Atha kho so bhikkhu aparena samayena adhisīlampi sikkhi, adhicittampi sikkhi, adhipaññampi sikkhi. Tassa adhisīlampi sikkhato adhicittampi sikkhato adhipaññampi sikkhato rāgo pahīyi, doso pahīyi, moho pahīyi. So rāgassa pahānā dosassa pahānā mohassa pahānā yaṃ akusalaṃ taṃ nākāsi, yaṃ pāpaṃ taṃ na sevīti. Catutthaṃ.

එකල්හි ඒ භික්ෂුව පසුව කලෙක අධිසීලයෙහි ද හික්මුණේය, අධිචිත්තයෙහි ද හික්මුණේය, අධිප්‍රඥාවෙහි ද හික්මුණේය. අධිසීලයෙහි, අධිචිත්තයෙහි හා අධිප්‍රඥාවෙහි හික්මෙන ඒ භික්ෂුවගේ රාගය ප්‍රහීණ විය, ද්වේෂය ප්‍රහීණ විය, මෝහය ප්‍රහීණ විය. ඒ භික්ෂුව රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය ප්‍රහීණ වීමෙන් යම් අකුසලයක් ඇද්ද එය නොකළේය, යම් පාපයක් ඇද්ද එය සේවනය නොකළේය. (හතරවෙනි සූත්‍රයයි).

5. Sekkhasuttaṃ

5. සේක්ඛ සූත්‍රය

86. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –

86. එකල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය:

‘‘‘Sekho, sekho’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sekho hotī’’ti? ‘‘Sikkhatīti kho, bhikkhu, tasmā sekhoti vuccati. Kiñca sikkhati? Adhisīlampi sikkhati, adhicittampi sikkhati, adhipaññampi sikkhati. Sikkhatīti kho, bhikkhu, tasmā sekhoti vuccatī’’ti.

“ස්වාමීනී, ‘සේක්ඛ, සේක්ඛ’ යනුවෙන් කියනු ලැබේ. ස්වාමීනී, කොපමණකින් සේක්ඛයෙක් වේ ද?” “මහණ, හික්මෙන බැවින් ‘සේක්ඛ’ යයි කියනු ලැබේ. කුමක හික්මේ ද? අධිසීලයෙහිත් හික්මෙයි, අධිචිත්තයෙහිත් හික්මෙයි, අධිප්‍රඥාවෙහිත් හික්මෙයි. මහණ, මෙසේ හික්මෙන බැවින් ‘සේක්ඛ’ යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Sekhassa sikkhamānassa, ujumaggānusārino;

Khayasmiṃ paṭhamaṃ ñāṇaṃ, tato aññā anantarā.

සෘජු මාර්ගයෙහි ගමන් කරමින් හික්මෙන සේක්ඛ පුද්ගලයාට, කෙලෙස් ක්ෂය කිරීමෙහි පළමුව (මාර්ග) ඥානය උපදියි. ඉන් අනතුරුව (අරහත් ඵල) අවබෝධය (අඤ්ඤා) උපදියි.

‘‘Tato aññāvimuttassa, ñāṇaṃ ve hoti tādino;

Akuppā me vimuttīti, bhavasaṃyojanakkhaye’’ti. pañcamaṃ;

( )

ඉන්පසු ඒ අවබෝධයෙන් විමුක්තිය ලැබූ, තාදී ගුණයෙන් යුත් රහතන් වහන්සේට, භව සංයෝජනයන් ක්ෂය වූ කල්හි ‘මාගේ විමුක්තිය අකෝප්‍යය’ (නොසෙල්විය හැකිය) යන ඥානය පහළ වෙයි. (පස්වෙනි සූත්‍රයයි).

6. Paṭhamasikkhāsuttaṃ

6. පළමු ශික්ෂා සූත්‍රය

87. ‘‘Sādhikamidaṃ[Pg.233], bhikkhave, diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati, yattha attakāmā kulaputtā sikkhanti. Tisso imā, bhikkhave, sikkhā yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati. Katamā tisso? Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā adhipaññāsikkhā – imā kho, bhikkhave, tisso sikkhā, yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati.

87. “මහණෙනි, මෙම එකසිය පනහකට වැඩි (150+) ශික්ෂාපද ප්‍රමාණය අඩ මසක් පාසා උදේසනයට පැමිණෙයි. තමන්ගේ යහපත කැමති කුලපුත්‍රයෝ මෙහි හික්මෙති. මහණෙනි, මෙම සියලු ශික්ෂාපද අන්තර්ගත වන ශික්ෂාවෝ තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි. මහණෙනි, මේවා ඒ සියලු ශික්ෂාපද අන්තර්ගත වන ශික්ෂා තුනයි.”

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ mattaso kārī paññāya mattaso kārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni, tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.

“මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් ශීලයෙහි පරිපූර්ණව කටයුතු කරයි, සමාධියෙහි යම් පමණකට කටයුතු කරයි, ප්‍රඥාවෙහි යම් පමණකට කටයුතු කරයි. ඔහු ඒ කුඩා හා අනුකුඩා වූ යම් ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවා ඉක්මවයි (ඇවතට පත්වෙයි), නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි (පිරිසිදු වෙයි). එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහිදී ඒ සම්බන්ධයෙන් අභව්‍ය බවක් (නොහැකියාවක්) මා වදාරා නැති බැවිනි. වැදගත් වූ, බ්‍රහ්මචර්යාවට මූලික වූ, බ්‍රහ්මචර්යාවට අනුරූප වූ යම් ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවායෙහි ස්ථිර ශීලයෙන් හා නොසැලෙන ශීලයෙන් යුක්ත වෙයි, ඒ ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, සතර අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇති (අවිනිපාත ධර්ම වූ), නියත වශයෙන්ම සම්බෝධිය පිහිට කොට ඇති සෝවාන් පුද්ගලයෙකු වෙයි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ mattaso kārī paññāya mattaso kārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti.

“මහණෙනි, තවද මෙහි භික්ෂුවක් ශීලයෙහි පරිපූර්ණව කටයුතු කරයි, සමාධියෙහි යම් පමණකට කටයුතු කරයි, ප්‍රඥාවෙහි යම් පමණකට කටයුතු කරයි. ඔහු ඒ කුඩා හා අනුකුඩා වූ යම් ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවා ඉක්මවයි, නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහිදී ඒ සම්බන්ධයෙන් අභව්‍ය බවක් මා වදාරා නැති බැවිනි. වැදගත් වූ, බ්‍රහ්මචර්යාවට මූලික වූ, බ්‍රහ්මචර්යාවට අනුරූප වූ යම් ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවායෙහි ස්ථිර ශීලයෙන් හා නොසැලෙන ශීලයෙන් යුක්ත වෙයි, ඒ ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් ද, රාග ද්වේෂ මෝහයන්ගේ තුනී වීමෙන් ද සකෘදාගාමී වෙයි. ඔහු එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක් කෙළවර කරයි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ paripūrakārī paññāya mattaso kārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ [Pg.234] saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, සමාධියෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පමණින් ක්‍රියා කරන්නේ වෙයි. ඔහු යම් ඒ කුඩා අනුකුඩා ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවා ඉක්මවයි ද, නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි. ඒ කවර හෙයින් ද? මහණෙනි, මේ ශික්ෂාපද සම්බන්ධයෙන් (අරිය පුද්ගලයා හට) අභව්‍ය බවක් මා විසින් වදාරා නොමැති බැවිනි. එහෙත් ආදිබ්‍රහ්මචරිය නම් වූ, උතුම් පැවැත්මට සුදුසු වූ යම් ඒ ශික්ෂාපද ඇද්ද, එහි ඔහු ස්ථිර සීල ඇත්තේ, පිහිටි සීල ඇත්තේ වෙයි. ඒ ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු ඕරම්භාගිය සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව (උසස් ලොවක) උපදින්නේ වෙයි. එහි දී ම පිරිනිවන් පාන්නේ, ඒ ලෝකයෙන් පෙරළා නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ paripūrakārī paññāya paripūrakārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, සමාධියෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි. ඔහු යම් ඒ කුඩා අනුකුඩා ශික්ෂාපද ඇද්ද, ඒවා ඉක්මවයි ද, නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි. ඒ කවර හෙයින් ද? මහණෙනි, මේ ශික්ෂාපද සම්බන්ධයෙන් (අරිය පුද්ගලයා හට) අභව්‍ය බවක් මා විසින් වදාරා නොමැති බැවිනි. එහෙත් ආදිබ්‍රහ්මචරිය නම් වූ, උතුම් පැවැත්මට සුදුසු වූ යම් ඒ ශික්ෂාපද ඇද්ද, එහි ඔහු ස්ථිර සීල ඇත්තේ, පිහිටි සීල ඇත්තේ වෙයි. ඒ ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොව දී ම තමා විසින් ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි.”

‘‘Iti kho, bhikkhave, padesaṃ padesakārī ārādheti paripūraṃ paripūrakārī. Avañjhāni tvevāhaṃ, bhikkhave, sikkhāpadāni vadāmī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, මෙසේ කොටසක් සම්පූර්ණ කරන්නා ඒ කොටසෙහි ප්‍රතිඵල සාක්ෂාත් කරයි, සම්පූර්ණයෙන් පූර්ණ කරන්නා පූර්ණ ප්‍රතිඵලය සාක්ෂාත් කරයි. මහණෙනි, මා පවසන මේ ශික්ෂාපදයන් නිෂ්ඵල නොවන බව දත යුතුය.” සයවන සූත්‍රයයි.

7. Dutiyasikkhāsuttaṃ

7. දෙවන ශික්ෂා සූත්‍රය

88. ‘‘Sādhikamidaṃ, bhikkhave, diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati yattha attakāmā kulaputtā sikkhanti. Tisso imā, bhikkhave, sikkhā yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati. Katamā tisso? Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā – imā kho, bhikkhave, tisso sikkhā yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati.

88. “මහණෙනි, තමාගේ යහපත කැමති කුලපුත්‍රයන් යම් ශික්ෂාපදයන්හි හික්මෙත් ද, ඒ එක්සිය පනහකට අධික වූ ශික්ෂාපද සමූහය අර්ධ මාසයක් පාසා උදේසනට (ප්‍රාතිමෝක්ෂ දේශනාවට) පැමිණෙයි. මහණෙනි, මේ සියලු ශික්ෂාපද අන්තර්ගත වන ශික්ෂාවෝ තිදෙනෙකි. ඒ කවර තිදෙනෙක් ද යත්? අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි. මහණෙනි, මේ සියලු ශික්ෂාපද ඇතුළත් වන ශික්ෂාවන් තුන මෙයයි.”

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ mattaso kārī paññāya mattaso kārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sattakkhattuparamo hoti. Sattakkhattuparamaṃ deve ca manusse ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā kolaṃkolo hoti, dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti. So tiṇṇaṃ [Pg.235] saṃyojanānaṃ parikkhayā ekabījī hoti, ekaṃyeva mānusakaṃ bhavaṃ nibbattetvā dukkhassantaṃ karoti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, සමාධියෙහි පමණින් ක්‍රියා කරන්නේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පමණින් ක්‍රියා කරන්නේ වෙයි. ඔහු යම් ඒ කුඩා අනුකුඩා ශික්ෂාපද ඉක්මවයි ද, නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි. ඒ කවර හෙයින් ද? මහණෙනි, එහි අභව්‍ය බවක් මා විසින් වදාරා නොමැති බැවිනි. එහෙත් ආදිබ්‍රහ්මචරිය වූ ශික්ෂාපදයන්හි ඔහු ස්ථිර සීල ඇත්තේ වෙයි. ඔහු සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, උපරිම වශයෙන් සත් වතාවක් දෙව් මිනිස් ලොව සැරිසරා දුක් කෙළවර කරන 'සත්තක්ඛත්තුපරම' සෝතාපන්න වෙයි. සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, කුල දෙක තුනක සැරිසරා දුක් කෙළවර කරන 'කෝලංකෝල' සෝතාපන්න වෙයි. සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, එකම මනුෂ්‍ය භවයක උපත ලබා දුක් කෙළවර කරන 'ඒකබීජී' සෝතාපන්න වෙයි. සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන් හා රාග ද්වේෂ මෝහයන්ගේ තුනී වීමෙන්, එක් වතාවක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක් කෙළවර කරන සකෘදාගාමී පුද්ගලයා වෙයි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ paripūrakārī paññāya mattaso kārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, සමාධියෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පමණින් ක්‍රියා කරන්නේ වෙයි. ඔහු යම් ඒ කුඩා අනුකුඩා ශික්ෂාපද ඉක්මවයි ද, නැවත ඒවායින් නැගී සිටියි. ඒ කවර හෙයින් ද? මහණෙනි, එහි අභව්‍ය බවක් මා විසින් වදාරා නොමැති බැවිනි. එහෙත් ආදිබ්‍රහ්මචරිය වූ ශික්ෂාපදයන්හි ඔහු ස්ථිර සීල ඇත්තේ වෙයි. ඔහු ඕරම්භාගිය සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් උඩුගං බලා යන අකනිටා භවය දක්වා යන 'උද්ධංසෝත අකනිට්ඨගාමී' වෙයි. එම සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ප්‍රයෝග සහිතව පිරිනිවන් පාන 'සසංඛාර පරිනිබ්බායී' වෙයි. ප්‍රයෝග රහිතව පිරිනිවන් පාන 'අසංඛාර පරිනිබ්බායී' වෙයි. ආයු කාලයෙන් අඩක් ඉක්මවා පිරිනිවන් පාන 'උපහච්ච පරිනිබ්බායී' වෙයි. ආයු කාලය අතරතුර පිරිනිවන් පාන 'අන්තරා පරිනිබ්බායී' පුද්ගලයා වෙයි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ paripūrakārī paññāya paripūrakārī. So yāni tāni dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් වූයේ, සමාධියෙහි පිරිපුන් වූයේ, ප්‍රඥාවෙහි පිරිපුන් වූයේ වෙයි. ඔහු ඒ ශික්ෂාපදයන්හි ස්ථිර සීල ඇත්තේ, පිහිටි සීල ඇත්තේ වෙයි, ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොව දී ම තමා විසින් ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි.”

‘‘Iti kho, bhikkhave, padesaṃ padesakārī ārādheti, paripūraṃ paripūrakārī, avañjhāni tvevāhaṃ, bhikkhave, sikkhāpadāni vadāmī’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, මෙසේ කොටසක් පුහුණු කරන්නා කොටසක් (ප්‍රතිඵල) සාක්ෂාත් කරයි; සම්පූර්ණයෙන් පුහුණු කරන්නා සම්පූර්ණ ප්‍රතිඵල සාක්ෂාත් කරයි. මහණෙනි, මම මේ ශික්ෂාපදයන් හිස් නොවන බව පවසමි.” හත්වැනි සූත්‍රයයි.

8. Tatiyasikkhāsuttaṃ

8. තෙවැනි ශික්ෂා සූත්‍රය.

89. ‘‘Sādhikamidaṃ, bhikkhave, diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati yattha attakāmā kulaputtā sikkhanti. Tisso imā, bhikkhave, sikkhā [Pg.236] yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati. Katamā tisso? Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā – imā kho, bhikkhave, tisso sikkhā yatthetaṃ sabbaṃ samodhānaṃ gacchati.

89. “මහණෙනි, තමන්ගේ යහපත කැමති කුලපුත්‍රයන් යම් ශික්ෂාපදයන්හි හික්මෙත්ද, ඒ එකසිය පනහකට අධික ශික්ෂාපද සමූහය සෑම අඩ මසකම උදේසීමට (පාතිමොක්ඛ උදේසයට) පැමිණෙයි. මහණෙනි, මේ සියල්ල යම් ශික්ෂාවන් තුනක් තුළ ඇතුළත් වේද, ඒ ශික්ෂාවෝ තිදෙනෙකි. ඒ තිදෙන කවරහුද? අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි. මහණෙනි, මේ සියල්ල යම් ශික්ෂාවන් තුනක් තුළ ඇතුළත් වේද, ඒ ශික්ෂාවෝ මේ තිදෙනාම වෙති.”

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlesu paripūrakārī hoti samādhismiṃ paripūrakārī paññāya paripūrakārī. So yāni tāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni tāni āpajjatipi vuṭṭhātipi. Taṃ kissa hetu? Na hi mettha, bhikkhave, abhabbatā vuttā. Yāni ca kho tāni sikkhāpadāni ādibrahmacariyakāni brahmacariyasāruppāni tattha dhuvasīlo ca hoti ṭhitasīlo ca, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā, rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā ekabījī hoti, ekaṃyeva mānusakaṃ bhavaṃ nibbattetvā dukkhassantaṃ karoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā kolaṃkolo hoti, dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti. Taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhaṃ tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sattakkhattuparamo hoti, sattakkhattuparamaṃ deve ca manusse ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti.

“මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සීලයෙහි පිරිපුන්ව කටයුතු කරයි, සමාධියෙහි පිරිපුන්ව කටයුතු කරයි, ප්‍රඥාවෙහි පිරිපුන්ව කටයුතු කරයි. ඔහු යම් ඒ කුඩා වූද, අනුකුඩා වූද ශික්ෂාපද වෙත්ද, ඒවා අතින් උල්ලංඝනය වුවද, නැවත එයින් නික්මෙයි. ඊට හේතුව කවරේද? මහණෙනි, මක්නිසාද යත් ඒ ශික්ෂාපද සම්බන්ධයෙන් ඇවැත් පැමිණීම හෝ ඉන් නික්මීම ආර්ය පුද්ගලයාට නොහැක්කක් ලෙස මා ප්‍රකාශ කර නැති බැවිනි. එහෙත් යම් ශික්ෂාපද කෙනෙක් බඹසරට මුල් වෙත්ද, බඹසරට අනුරූප වෙත්ද, ඒ ශික්ෂාපදයන්හි ඔහු ස්ථිර සීලයෙන් හා නොසැලෙන සීලයෙන් යුක්ත වෙයි. ඔහු ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි. ඔහු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, පහළ කොටසේ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ‘අන්තරාපරිනිබ්බායී’ වෙයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, පහළ කොටසේ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ‘උපහච්චපරිනිබ්බායී’ වෙයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, පහළ කොටසේ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ‘අසංඛාරපරිනිබ්බායී’ වෙයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, පහළ කොටසේ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ‘සසංඛාරපරිනිබ්බායී’ වෙයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, පහළ කොටසේ සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ‘උද්ධංසෝත අකනිට්ඨගාමී’ වෙයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් හා රාග, ද්වේෂ, මෝහයන්ගේ තුනී වීමෙන් ‘සකෘදාගාමී’ වෙයි; ඔහු එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක කෙළවර කරයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් ‘ඒකබීජී’ වෙයි; ඔහු මිනිස් ලොව එක් භවයක පමණක් උපත ලබා දුක කෙළවර කරයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් ‘කෝලංකෝල’ වෙයි; ඔහු කුල දෙකක් හෝ තුනක් අතර සැරිසරා දුක කෙළවර කරයි. ඉදින් ඔහු එය සාක්ෂාත් කිරීමට හෝ අවබෝධ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් ‘සත්තක්ඛත්තුපරම’ වෙයි; ඔහු දෙවි මිනිස් ලොව උපරිම වශයෙන් හත් වරක් සැරිසරා දුක කෙළවර කරයි.”

‘‘Iti kho, bhikkhave, paripūraṃ paripūrakārī ārādheti padesaṃ padesakārī. Avañjhānitvevāhaṃ, bhikkhave, sikkhāpadāni vadāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, මෙසේ සම්පූර්ණයෙන් පුහුණු කරන්නා සම්පූර්ණ ප්‍රතිඵලයක්ද, කොටසක් පුහුණු කරන්නා කොටසක් (ප්‍රතිඵල) ද සාක්ෂාත් කරයි. මහණෙනි, මම මේ ශික්ෂාපදයන් හිස් නොවන බව පවසමි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Paṭhamasikkhattayasuttaṃ

9. පළමු ශික්ෂාත්‍රය සූත්‍රය.

90. ‘‘Tisso [Pg.237] imā, bhikkhave, sikkhā. Katamā tisso? Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.

90. “මහණෙනි, මේ ශික්ෂාවෝ තිදෙනෙකි. ඒ තිදෙන කවරහුද? අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhisīlasikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhisīlasikkhā.

“මහණෙනි, අධිසීල ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි... (පෙ)... ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙය අධිසීල ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhicittasikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhicittasikkhā.

“මහණෙනි, අධිචිත්ත ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... (පෙ)... සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය අධිචිත්ත ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhipaññāsikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhipaññāsikkhā. Imā kho, bhikkhave, tisso sikkhā’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ‘මෙය දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි... (පෙ)... ‘මෙය දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී ප්‍රතිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මහණෙනි, මෙය අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි ශික්ෂාවෝ තිදෙනාම වෙති.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Dutiyasikkhattayasuttaṃ

10. දෙවැනි ශික්ෂාත්‍රය සූත්‍රය.

91. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, sikkhā. Katamā tisso? Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.

91. “මහණෙනි, මේ ශික්ෂාවෝ තිදෙනෙකි. ඒ තිදෙන කවරහුද? අධිසීල ශික්ෂාව, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සහ අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවයි.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhisīlasikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhisīlasikkhā.

“මහණෙනි, අධිසීල ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි... (පෙ)... ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙය අධිසීල ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhicittasikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhicittasikkhā.

“මහණෙනි, අධිචිත්ත ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... (පෙ)... සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය අධිචිත්ත ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, adhipaññāsikkhā? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhipaññā sikkhā. Imā kho, bhikkhave, tisso sikkhā’’ti.

“මහණෙනි, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි ශික්ෂාවන් තුනයි.”

‘‘Adhisīlaṃ [Pg.238] adhicittaṃ, adhipaññañca vīriyavā;

Thāmavā dhitimā jhāyī, sato guttindriyo care.

“වීර්යවන්ත වූ, (ප්‍රඥා) බලයෙන් යුක්ත වූ, ධෛර්යවන්ත වූ, දැහැනට සමවන්, සිහිය ඇති හා සංවර කරගත් ඉන්ද්‍රියයන් ඇති තැනැත්තා අධිශීලය, අධිචිත්තය හා අධිප්‍රඥාවෙහි හික්මිය යුතුය.”

‘‘Yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure;

Yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho.

“පෙර (ප්‍රථම කාලයේදී) යම් සේ ද, පසුව ද එසේමය; පසුව යම් සේ ද, පෙර ද එසේමය. (ශරීරයේ) පහළ කොටස (අසුභ වශයෙන්) යම් සේ දකී ද, ඉහළ කොටස ද එසේම දකී; ඉහළ කොටස යම් සේ දකී ද, පහළ කොටස ද එසේම දකී.”

‘‘Yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā;

Abhibhuyya disā sabbā, appamāṇasamādhinā.

“දහවල යම් සේ (ශික්ෂාවන්හි) හික්මේ ද, රාත්‍රියේ ද එසේමය; රාත්‍රියේ යම් සේ හික්මේ ද, දහවල ද එසේමය. අප්‍රමාණ වූ (අරහත් මඟ) සමාධියෙන් යුතුව, සියලු දිශාවන් අරමුණු කරගනිමින් (කෙලෙස්) මැඩපවත්වා හික්මිය යුතුය.”

‘‘Tamāhu sekhaṃ paṭipadaṃ, atho saṃsuddhacāriyaṃ ;

Tamāhu loke sambuddhaṃ, dhīraṃ paṭipadantaguṃ.

“පිළිවෙතින් යුත්, පිරිසිදු චරිතයක් ඇති ඒ තැනැත්තා 'සේඛ' පුද්ගලයා යැයි පවසති. ලෝකයෙහි පිළිවෙතෙහි කෙළවරට (නිවනට) පත් වූ, ස්ථිර ගුණ ඇති ඒ පුද්ගලයා 'සම්බුද්ධ' (චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කළ තැනැත්තා) යැයි පවසති.”

‘‘Viññāṇassa nirodhena, taṇhākkhayavimuttino;

Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho hoti cetaso’’ti. dasamaṃ;

“තෘෂ්ණාව ක්ෂය වීමෙන් විමුක්තියට පත් වූ තැනැත්තාගේ, (අවසාන) විඥානය නිරුද්ධ වීමෙන්, පහනක් නිවී යාම මෙන් සිතේ මිදීම (නැවත නූපදනා ලෙස මිදීම) සිදුවේ.” දසවන සූත්‍රයයි.

11. Saṅkavāsuttaṃ

11. සංකවා සූත්‍රය

92. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena saṅkavā nāma kosalānaṃ nigamo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā saṅkavāyaṃ viharati. Tena kho pana samayena kassapagotto nāma bhikkhu saṅkavāyaṃ āvāsiko hoti. Tatra sudaṃ bhagavā sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Atha kho kassapagottassa bhikkhuno bhagavati sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’’ti. Atha kho bhagavā saṅkavāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena rājagahaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena rājagahaṃ tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā rājagahe viharati.

92. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකාවෙහි යෙදෙන සේක්, සංකවා නම් වූ කෝසල වැසියන්ගේ නියම්ගමකට වැඩි සේක. එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංකවා නියම්ගමෙහි වාසය කළ සේක. එකල කස්සපගොත්ත නම් භික්ෂුව සංකවා නියම්ගමෙහි ආවාසික භික්ෂුවක්ව සිටියේය. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂා පදයන්ට අදාළ වූ ධර්ම කථාවෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට (අර්ථය) මැනවින් පෙන්වා දෙන සේක, සමාදන් කරවන සේක, උත්සාහවත් කරවන සේක, සතුටු කරවන සේක. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂා පද සම්බන්ධ ධර්ම කථාවෙන් භික්ෂූන්ව දිරිමත් කරන කල්හි, කස්සපගොත්ත භික්ෂුවට නොරිස්සුමක් හා අප්‍රසාදයක් ඇති විය. “මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අතිශයින්ම දැඩි ලෙස (ශික්ෂා පද පනවමින් කෙලෙස්) කපා හරින්නෙකි” යි ඔහුට සිතුණි. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංකවා නියම්ගමෙහි රිසි පරිදි වාසය කොට, රජගහනුවර දෙසට චාරිකාවෙහි වැඩි සේක. පිළිවෙළින් චාරිකාවෙහි යෙදෙන උන්වහන්සේ රජගහනුවරට පැමිණ එහි වාසය කළ සේක.

Atha kho kassapagottassa bhikkhuno acirapakkantassa bhagavato ahudeva kukkuccaṃ ahu vippaṭisāro – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā[Pg.239]; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me bhagavati sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’ti. Yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyyaṃ; upasaṅkamitvā bhagavato santike accayaṃ accayato deseyya’’nti. Atha kho kassapagotto bhikkhu senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena rājagahaṃ tena pakkāmi. Anupubbena yena rājagahaṃ yena gijjhakūṭo pabbato yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kassapagotto bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –

එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩි නොබෝ වේලාවකින් කස්සපගොත්ත භික්ෂුවට පසුතැවිල්ලක් හා විපිළිසර බවක් ඇති විය. “මට නම් ලාභයක් නොවීය, අලාභයක්ම විය; මට නම් යහපත් ලැබීමක් නොවීය, අයහපත් ලැබීමක්ම විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂා පද සම්බන්ධ ධර්ම කථාවෙන් භික්ෂූන්ව දිරිමත් කරන කල්හි, ‘මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අතිශයින්ම දැඩි ලෙස කෙලෙස් කපා හරින්නෙකි’ යි මට නොරිස්සුමක් හා අප්‍රසාදයක් ඇති විය. මම දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස්, උන්වහන්සේ හමුවේ මගේ වරද වරදක් ලෙස පිළිගෙන ක්ෂමා කරවා ගන්නේ නම් මැනවි” යි ඔහුට සිතුණි. ඉක්බිති කස්සපගොත්ත භික්ෂුව සේනාසනය අස්පස් කොට, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහනුවර දෙසට පිටත් විය. පිළිවෙළින් රජගහනුවර ගිජුකුළු පර්වතයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හිඳගත් කස්සපගොත්ත භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

‘‘Ekamidaṃ, bhante, samayaṃ bhagavā saṅkavāyaṃ viharati, saṅkavā nāma kosalānaṃ nigamo. Tatra, bhante, bhagavā sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Tassa mayhaṃ bhagavati sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’ti. Atha kho bhagavā saṅkavāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena rājagahaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. ( ) Tassa mayhaṃ, bhante, acirapakkantassa bhagavato ahudeva kukkuccaṃ ahu vippaṭisāro – alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me bhagavati sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’ti. Yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyyaṃ; upasaṅkamitvā bhagavato santike accayaṃ accayato deseyyanti. Accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ yassa me bhagavati sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’ti. Tassa [Pg.240] me, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu, āyatiṃ saṃvarāyā’’ti.

“ස්වාමීනි, එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝසල ජනපදයේ සංකවා නම් නියම්ගමෙහි වැඩවසන සේක. ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපද හා සම්බන්ධ වූ ධර්ම දේශනාවකින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට කරුණු පෙන්වා දුන්හ, (එහි) සමාදන් කරවූහ, උනන්දු කරවූහ, ප්‍රමෝදයට පත් කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපද හා සම්බන්ධ ධර්ම දේශනාවෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට කරුණු පෙන්වා දෙද්දී, සමාදන් කරවද්දී, උනන්දු කරවද්දී හා ප්‍රමෝදයට පත් කරද්දී, ‘මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අතිශයින්ම දැඩි ලෙස ශික්ෂාවන් පනවති’ (ශික්ෂාපද මගින් අපව දැඩි පාලනයකට ලක් කරති) යන්නෙන් මට නොකැමැත්තක් හා නොසතුටක් ඇති විය. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංකවා නියම්ගමෙහි රිසි තාක් කල් වැඩසිට රජගහ නුවර බලා චාරිකාවේ වැඩම කළ සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කර නොබෝ වේලාවකින් මට මෙබඳු පසුතැවිල්ලක් හා කනගාටුවක් ඇති විය: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපද හා සම්බන්ධ ධර්ම කතාවෙන් භික්ෂූන්ට අනුශාසනා කරද්දී මට නොකැමැත්තක් හා නොසතුටක් ඇති වීම මගේ අභාග්‍යයකි, මට ලැබුණු අලාභයකි. මම පැවිද්ද ලැබුවේ නොමනා ලෙසය, මගේ පැවිද්ද යහපත් ලෙස ලැබුණක් නොවේ. මම දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියේ මගේ වරද වරදක් ලෙස පාපොච්චාරණය කළහොත් මැනවි’ කියායි. ස්වාමීනි, අඥානකම නිසාත්, මුළාව නිසාත්, අදක්ෂකම නිසාත් මට වරදක් සිදු විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපද හා සම්බන්ධ ධර්ම දේශනාවෙන් භික්ෂූන්ට අනුශාසනා කරද්දී මම නොකැමැත්ත හා නොසතුට ඇති කරගත්තෙමි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගේ එම වරද වරදක් ලෙස පිළිගෙන, මතු සංවරය පිණිස මට සමාව දෙන සේක්වා.”

‘‘Taggha taṃ, kassapa, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yassa te mayi sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya bhikkhū sandassente samādapente samuttejente sampahaṃsente ahudeva akkhanti ahu appaccayo – ‘adhisallikhatevāyaṃ samaṇo’ti. Yato ca kho tvaṃ, kassapa, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhihesā, kassapa, ariyassa vinaye yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjati.

“කස්සප, ඒකාන්තයෙන්ම අඥානකම නිසාත්, මුළාව නිසාත්, අදක්ෂකම නිසාත් ඔබ අතින් වරදක් සිදු විය. මා ශික්ෂාපද පිළිබඳ වූ ධර්ම කතාවෙන් භික්ෂූන්ට අනුශාසනා කරද්දී, ‘මේ ශ්‍රමණයන් වහන්සේ අතිශයින්ම දැඩි ලෙස ශික්ෂාවන් පනවති’ යැයි ඔබට නොකැමැත්තක් හා නොසතුටක් ඇති විය. කස්සප, ඔබ ඔබේ වරද වරදක් ලෙස දැක ධර්මානුකූලව එය පිළියම් කරන බැවින්, අපි එය පිළිගනිමු. කස්සප, යමෙක් තම වරද වරදක් ලෙස දැක ධර්මානුකූලව පිළියම් කොට මතු සංවරයට පැමිණෙන්නේ නම්, මෙය ආර්ය විනයෙහි දියුණුවක්ම වන්නේය.”

‘‘Thero cepi, kassapa, bhikkhu hoti na sikkhākāmo na sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca na sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca na vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena, evarūpassāhaṃ, kassapa, therassa bhikkhuno na vaṇṇaṃ bhaṇāmi. Taṃ kissa hetu? Satthā hissa vaṇṇaṃ bhaṇatīti aññe naṃ bhikkhū bhajeyyuṃ, ye naṃ bhajeyyuṃ tyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ, yyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ tesaṃ taṃ assa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti. Tasmāhaṃ, kassapa, evarūpassa therassa bhikkhuno na vaṇṇaṃ bhaṇāmi.

“කස්සප, යම් ස්ථවිර භික්ෂුවක් ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමැත්තක් නොමැති නම්, ශික්ෂාවන් සමාදන් වීමේ ගුණ පවසන්නෙකු නොවේ නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි අකමැති අන් භික්ෂූන්ව ද ශික්ෂාවන්හි සමාදන් කරවන්නේ නොවේ නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමති අන් භික්ෂූන්ගේ ගුණ ද සුදුසු කලට සත්‍ය වූ පරිදි නොපවසන්නේ නම්; කස්සප, මම එවැනි ස්ථවිර භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා නොකරමි. එයට හේතුව කුමක්ද? ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ මොහුගේ ගුණ පවසති’ යැයි සිතා අන් භික්ෂූන් වහන්සේලා ඔහුව ඇසුරු කළ හැකි බැවිනි. ඔහුව ඇසුරු කරන අය ඔහුගේ ඒ වැරදි ආදර්ශය අනුගමනය කරති. ඔවුන් ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කළහොත්, එය ඔවුන්ට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ අහිත පිණිස හා දුක පිණිස පවතින්නේය. කස්සප, එම නිසා මම එවැනි ස්ථවිර භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා නොකරමි.”

‘‘Majjhimo cepi, kassapa, bhikkhu hoti…pe… navo cepi, kassapa, bhikkhu hoti na sikkhākāmo na sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca na sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca na vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena, evarūpassāhaṃ, kassapa, navassa bhikkhuno na vaṇṇaṃ bhaṇāmi. Taṃ kissa hetu? Satthā hissa vaṇṇaṃ bhaṇatīti aññe naṃ bhikkhū bhajeyyuṃ, ye naṃ bhajeyyuṃ tyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ, yyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ tesaṃ taṃ assa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti. Tasmāhaṃ, kassapa, evarūpassa navassa bhikkhuno na vaṇṇaṃ bhaṇāmi.

“කස්සප, යම් මධ්‍යම භික්ෂුවක් ද... (පෙ)... කස්සප, යම් නවක භික්ෂුවක් හෝ ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමැත්තක් නොමැති නම්, ශික්ෂාවන් සමාදන් වීමේ ගුණ පවසන්නෙකු නොවේ නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි අකමැති අන් භික්ෂූන්ව ද ශික්ෂාවන්හි සමාදන් කරවන්නේ නොවේ නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමති අන් භික්ෂූන්ගේ ගුණ ද සුදුසු කලට සත්‍ය වූ පරිදි නොපවසන්නේ නම්; කස්සප, මම එවැනි නවක භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා නොකරමි. එයට හේතුව කුමක්ද? ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ මොහුගේ ගුණ පවසති’ යැයි සිතා අන් භික්ෂූන් ඔහුව ඇසුරු කළ හැකි බැවිනි. ඔහුව ඇසුරු කරන අය ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරති. ඔවුන් ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කළහොත්, එය ඔවුන්ට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ අහිත පිණිස හා දුක පිණිස පවතින්නේය. කස්සප, එම නිසා මම එවැනි නවක භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා නොකරමි.”

‘‘Thero [Pg.241] cepi, kassapa, bhikkhu hoti sikkhākāmo sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena, evarūpassāhaṃ, kassapa, therassa bhikkhuno vaṇṇaṃ bhaṇāmi. Taṃ kissa hetu? Satthā hissa vaṇṇaṃ bhaṇatīti aññe naṃ bhikkhū bhajeyyuṃ, ye naṃ bhajeyyuṃ tyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ, yyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ tesaṃ taṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Tasmāhaṃ, kassapa, evarūpassa therassa bhikkhuno vaṇṇaṃ bhaṇāmi.

“කස්සප, යම් ස්ථවිර භික්ෂුවක් ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමැත්ත ඇත්තේ වෙයි නම්, ශික්ෂාවන් සමාදන් වීමේ ගුණ පවසන්නෙකු වෙයි නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි අකමැති අන් භික්ෂූන්ව ද ශික්ෂාවන්හි සමාදන් කරවන්නේ වෙයි නම්, ශික්ෂාවන් කෙරෙහි කැමති අන් භික්ෂූන්ගේ ගුණ ද සුදුසු කලට සත්‍ය වූ පරිදි පවසන්නේ වෙයි නම්; කස්සප, මම එවැනි ස්ථවිර භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා කරමි. එයට හේතුව කුමක්ද? ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ මොහුගේ ගුණ පවසති’ යැයි සිතා අන් භික්ෂූන් ඔහුව ඇසුරු කරති. ඔහුව ඇසුරු කරන අය ඔහුගේ ඒ යහපත් ආදර්ශය අනුගමනය කරති. ඔවුන් ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කළහොත්, එය ඔවුන්ට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ හිත පිණිස හා සැප පිණිස පවතින්නේය. කස්සප, එම නිසා මම එවැනි ස්ථවිර භික්ෂුවකට ප්‍රශංසා කරමි.”

‘‘Majjhimo cepi, kassapa, bhikkhu hoti sikkhākāmo…pe… navo cepi, kassapa, bhikkhu hoti sikkhākāmo sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā te ca sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena, evarūpassāhaṃ, kassapa, navassa bhikkhuno vaṇṇaṃ bhaṇāmi. Taṃ kissa hetu? Satthā hissa vaṇṇaṃ bhaṇatīti aññe naṃ bhikkhū bhajeyyuṃ, ye naṃ bhajeyyuṃ tyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ, yyāssa diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ tesaṃ taṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Tasmāhaṃ, kassapa, evarūpassa navassa bhikkhuno vaṇṇaṃ bhaṇāmī’’ti. Ekādasamaṃ.

“කස්සප, ඉදින් මධ්‍යම පැවිද්දෙකු වූ භික්ෂුවක් හික්මීමට කැමති වන්නේ නම්...පෙ... කස්සප, ඉදින් නවක භික්ෂුවක් හික්මීමට කැමති වන්නේ ද, හික්මීම සමාදන් වීමේ ගුණ පවසන්නේ ද, හික්මීමට අකමැති වෙනත් භික්ෂූන් හික්මීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ ද, හික්මීමට කැමති වෙනත් භික්ෂූන්ගේ ගුණ සුදුසු කලට සැබෑ වූ ලෙසින් ද තත් වූ ලෙසින් ද පවසන්නේ ද, කස්සප, මම එවැනි නවක භික්ෂුවගේ ගුණ පවසමි. එයට හේතුව කුමක්ද? ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ මොහුගේ ගුණ පවසති’ යි සෙසු භික්ෂූන් ඔහු ඇසුරු කරත්. ඔහු ඇසුරු කරන්නෝ ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරත්. ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරන්නා වූ ඔවුන්ට එය දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ හිතසුව පිණිස පවතින්නේය. කස්සප, ඒ නිසා මම එවැනි නවක භික්ෂුවගේ ගුණ පවසමි.” එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.

Samaṇavaggo navamo.

නවවන සමණ වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Samaṇo gadrabho khettaṃ, vajjiputto ca sekkhakaṃ;

Tayo ca sikkhanā vuttā, dve sikkhā saṅkavāya cāti.

සමණ, ගද්‍රභ, ඛෙත්ත, වජ්ජිපුත්ත සහ සේක්ඛ යන සූත්‍ර ද, (සික්ඛා) තුනක් වදාළ සූත්‍රය ද, සික්ඛා සූත්‍ර දෙකක් සහ සංකවාය සූත්‍රය ද වේ.

(10) 5. Loṇakapallavaggo

(10) 5. ලෝණකපල්ල වර්ගය

1. Accāyikasuttaṃ

1. අච්චායික සූත්‍රය

93. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, kassakassa gahapatissa accāyikāni karaṇīyāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, kassako gahapati sīghaṃ sīghaṃ khettaṃ sukaṭṭhaṃ karoti sumatikataṃ. Sīghaṃ sīghaṃ khettaṃ sukaṭṭhaṃ karitvā [Pg.242] sumatikataṃ sīghaṃ sīghaṃ bījāni patiṭṭhāpeti. Sīghaṃ sīghaṃ bījāni patiṭṭhāpetvā sīghaṃ sīghaṃ udakaṃ abhinetipi apanetipi. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi kassakassa gahapatissa accāyikāni karaṇīyāni. Tassa kho taṃ, bhikkhave, kassakassa gahapatissa natthi sā iddhi vā ānubhāvo vā – ‘ajjeva me dhaññāni jāyantu, sveva gabbhīni hontu, uttarasveva paccantū’ti. Atha kho, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ tassa kassakassa gahapatissa tāni dhaññāni utupariṇāmīni jāyantipi gabbhīnipi honti paccantipi.

93. “මහණෙනි, ගොවි ගෘහපතියෙකුට කඩිනමින් කළ යුතු කටයුතු තුනක් වෙයි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ගොවි ගෘහපතියා ඉතා ඉක්මනින් කුඹුර මැනවින් සායි, මැනවින් මට්ටම් කරයි. ඉතා ඉක්මනින් කුඹුර මැනවින් සා මට්ටම් කොට, ඉතා ඉක්මනින් බීජ වපුරයි. ඉතා ඉක්මනින් බීජ වපුරා, ඉතා ඉක්මනින් ජලය ඇතුළු කිරීම හෝ පිට කිරීම හෝ කරයි. මහණෙනි, මේවා ගොවි ගෘහපතියාට ඇති කඩිනම් කටයුතු තුනයි. මහණෙනි, එම ගොවි ගෘහපතියාට ‘මගේ ධාන්‍ය අදම පැළවේවා, හෙටම කරල් බිරේවා, අනිද්දාම පැසෙවා’ යි සිතූ පමණින් ඉටුකරගත හැකි එවැනි සෘද්ධියක් හෝ ආනුභාවයක් නැත. මහණෙනි, එසේ වුවත්, ඍතු විපර්යාසයන්ට අනුව ඒ ගොවි ගෘහපතියාගේ එම ධාන්‍ය පැළවෙන, කරල් බිරෙන සහ පැසෙන කාලයක් එළඹෙයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīṇimāni bhikkhussa accāyikāni karaṇīyāni. Katamāni tīṇi? Adhisīlasikkhāsamādānaṃ, adhicittasikkhāsamādānaṃ, adhipaññāsikkhāsamādānaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi bhikkhussa accāyikāni karaṇīyāni. Tassa kho taṃ, bhikkhave, bhikkhuno natthi sā iddhi vā anubhāvo vā – ‘ajjeva me anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccatu sve vā uttarasve vā’ti. Atha kho, bhikkhave, hoti so samayo yaṃ tassa bhikkhuno adhisīlampi sikkhato adhicittampi sikkhato adhipaññampi sikkhato anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati.

“මහණෙනි, එමෙන්ම භික්ෂුවකට ද කඩිනමින් කළ යුතු කටයුතු තුනක් වෙයි. ඒ තුන කවරේද? අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීම, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීම, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමයි. මහණෙනි, මේවා භික්ෂුවකට ඇති කඩිනම් කටයුතු තුනයි. මහණෙනි, එම භික්ෂුවට ‘මගේ සිත අදම හෝ හෙටම හෝ අනිද්දාම හෝ උපාදානයෙන් තොරව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදේවා’ යි සිතූ පමණින් ඉටුකරගත හැකි එවැනි සෘද්ධියක් හෝ ආනුභාවයක් නැත. මහණෙනි, එසේ වුවත් අධිසීලයෙහි ද හික්මෙන්නා වූ, අධිචිත්තයෙහි ද හික්මෙන්නා වූ, අධිප්‍රඥාවෙහි ද හික්මෙන්නා වූ එම භික්ෂුවගේ සිත උපාදානයෙන් තොරව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදෙන කාලයක් එළඹෙයි.”

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘tibbo no chando bhavissati adhisīlasikkhāsamādāne, tibbo chando bhavissati adhicittasikkhāsamādāne, tibbo chando bhavissati adhipaññāsikkhāsamādāne’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙහිදී මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අධිසීල ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා අපට දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිචිත්ත ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව සමාදන් වීමෙහිලා දැඩි කැමැත්තක් ඇති වන්නේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුය.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Pavivekasuttaṃ

2. පවිවේක සූත්‍රය

94. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā pavivekāni paññāpenti. Katamāni tīṇi? Cīvarapavivekaṃ, piṇḍapātapavivekaṃ, senāsanapavivekaṃ.

94. “මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ පවිවේක තුනක් පනවති. ඒ තුන කවරේද? චීවර පවිවේකය, පිණ්ඩපාත පවිවේකය සහ සේනාසන පවිවේකයයි.”

‘‘Tatridaṃ, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā cīvarapavivekasmiṃ paññāpenti, sāṇānipi dhārenti, masāṇānipi dhārenti, chavadussānipi dhārenti, paṃsukūlānipi dhārenti, tirīṭānipi dhārenti, ajinampi dhārenti, ajinakkhipampi dhārenti, kusacīrampi dhārenti, vākacīrampi dhārenti, phalakacīrampi dhārenti, kesakambalampi dhārenti, vālakambalampi dhārenti, ulūkapakkhikampi [Pg.243] dhārenti. Idaṃ kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā cīvarapavivekasmiṃ paññāpenti.

“මහණෙනි, එහිදී අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ චීවර පවිවේකය සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පනවති; ඔවුහු සණ වැහැරි රෙදි දරති, සණ මිශ්‍ර රෙදි දරති, මළ සිරුරු එතූ රෙදි දරති, පාංශුකූල වස්ත්‍ර දරති, ගස් පට්ටාවලින් කළ වස්ත්‍ර දරති, අඳුන් දිවි සම් දරති, තීරු කැපූ අඳුන් දිවි සම් දරති, කුස තණ සිවුරු දරති, නියඳ වැහැරි දරති, ලෑලි වස්ත්‍ර දරති, මිනිස් කෙස්වලින් කළ කම්බිළි දරති, සත්ව ලොම්වලින් කළ වස්ත්‍ර දරති, බකමූණු පියාපත්වලින් කළ වස්ත්‍ර දරති. මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ චීවර පවිවේකය සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පනවති.”

‘‘Tatridaṃ, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā piṇḍapātapavivekasmiṃ paññāpenti. Sākabhakkhāpi honti, sāmākabhakkhāpi honti, nīvārabhakkhāpi honti, daddulabhakkhāpi honti, haṭabhakkhāpi honti, kaṇabhakkhāpi honti, ācāmabhakkhāpi honti, piññākabhakkhāpi honti, tiṇabhakkhāpi honti, gomayabhakkhāpi honti, vanamūlaphalāhārā yāpenti pavattaphalabhojī. Idaṃ kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā piṇḍapātapavivekasmiṃ paññāpenti.

“මහණෙනි, එහිදී අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ පිණ්ඩපාත පවිවේකය සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පනවති; ඔවුහු පලා වර්ග අනුභව කරන්නෝ වෙති, සුවඳැල් සහල් අනුභව කරන්නෝ වෙති, වන සහල් අනුභව කරන්නෝ වෙති, සම් කැබලි අනුභව කරන්නෝ වෙති, සෙවල අනුභව කරන්නෝ වෙති, සහල් කුඩු අනුභව කරන්නෝ වෙති, දංකුඩ අනුභව කරන්නෝ වෙති, පින්නක් අනුභව කරන්නෝ වෙති, තණකොළ අනුභව කරන්නෝ වෙති, ගොම අනුභව කරන්නෝ වෙති, වනයේ අල මුල් සහ ගෙඩිවලින් යැපෙන්නෝ වෙති, තමන්ම වැටුණු ගෙඩි අනුභව කරන්නෝ වෙති. මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ පිණ්ඩපාත පවිවේකය සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පනවති.”

‘‘Tatridaṃ, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā senāsanapavivekasmiṃ paññāpenti araññaṃ rukkhamūlaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ bhusāgāraṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā senāsanapavivekasmiṃ paññāpenti. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi aññatitthiyā paribbājakā pavivekāni paññāpenti.

“මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සෙනසුන් ඇසුරු කොට පවත්නා වූ විවේකය (කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන්වීම) ලෙස මේවා පනවති; එනම් ආරණ්‍යය, රුක්මුල, සොහොන, වනප්‍රස්ථය (ඝන වනාන්තරය), එළිමහන, පිදුරු ගොඩ සහ බොල් වී ගබඩාවයි. මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ සෙනසුන් ඇසුරු කළ විවේකය ලෙස පනවන්නේ මෙයයි. මහණෙනි, අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මේ විවේක තුන පනවති.”

‘‘Tīṇi kho panimāni, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye bhikkhuno pavivekāni. Katamāni tīṇi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā ca hoti, dussīlyañcassa pahīnaṃ hoti, tena ca vivitto hoti; sammādiṭṭhiko ca hoti, micchādiṭṭhi cassa pahīnā hoti, tāya ca vivitto hoti; khīṇāsavo ca hoti, āsavā cassa pahīnā honti, tehi ca vivitto hoti. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, dussīlyañcassa pahīnaṃ hoti, tena ca vivitto hoti; sammādiṭṭhiko ca hoti, micchādiṭṭhi cassa pahīnā hoti, tāya ca vivitto hoti; khīṇāsavo ca hoti, āsavā cassa pahīnā honti, tehi ca vivitto hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aggappatto sārappatto suddho sāre patiṭṭhito’’’.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි (ධර්ම විනයෙහි) මහණකුට විවේක තුනක් ඇත්තේය. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, ඔහුගේ දුස්සීලභාවය ප්‍රහීණ වූවකි, ඔහු එයින් වෙන් වූවෙකි. සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි, ඔහුගේ මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රහීණ වූවකි, ඔහු එයින් වෙන් වූවෙකි. ක්ෂීණාශ්‍රව වෙයි, ඔහුගේ ආශ්‍රවයෝ ප්‍රහීණ වූවෝ වෙති, ඔහු ඒ කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන් වූවෙකි. මහණෙනි, යම් විටෙක මහණ තෙමේ සිල්වත් වේද, දුස්සීලභාවය ප්‍රහීණ වී ඔහු එයින් වෙන් වූයේ වේද; සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්තව මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රහීණ වී ඔහු එයින් වෙන් වූයේ වේද; ක්ෂීණාශ්‍රවව ආශ්‍රවයන් ප්‍රහීණ වී ඔහු ඒවායින් වෙන් වූයේ වේද; මහණෙනි, එවිට මේ මහණ තෙමේ ‘අග්‍රයට පත් වූ, සාරයට පත් වූ, පිරිසිදු වූ, ධර්ම සාරයෙහි පිහිටි මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kassakassa gahapatissa sampannaṃ sālikkhettaṃ. Tamenaṃ kassako gahapati sīghaṃ sīghaṃ lavāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ lavāpetvā sīghaṃ sīghaṃ saṅgharāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ saṅgharāpetvā sīghaṃ sīghaṃ [Pg.244] ubbahāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ ubbahāpetvā sīghaṃ sīghaṃ puñjaṃ kārāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ puñjaṃ kārāpetvā sīghaṃ sīghaṃ maddāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ maddāpetvā sīghaṃ sīghaṃ palālāni uddharāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ palālāni uddharāpetvā sīghaṃ sīghaṃ bhusikaṃ uddharāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ bhusikaṃ uddharāpetvā sīghaṃ sīghaṃ opunāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ opunāpetvā sīghaṃ sīghaṃ atiharāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ atiharāpetvā sīghaṃ sīghaṃ koṭṭāpeyya. Sīghaṃ sīghaṃ koṭṭāpetvā sīghaṃ sīghaṃ thusāni uddharāpeyya. Evamassu tāni, bhikkhave, kassakassa gahapatissa dhaññāni aggappattāni sārappattāni suddhāni sāre patiṭṭhitāni.

“මහණෙනි, එය මෙබඳුය; යම් ගොවි ගෘහපතියකුගේ සරුසාර වූ හැල් කෙතක් වන්නේද, එම ගොවි ගෘහපතියා ඉතා ඉක්මනින් එය කප්පවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් කප්පවා ඉතා ඉක්මනින් රැස් කරවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් රැස් කරවා ඉතා ඉක්මනින් කමතට රැගෙන එන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් රැගෙන එවා ඉතා ඉක්මනින් ගොඩ ගස්වන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් ගොඩ ගස්වා ඉතා ඉක්මනින් මඩවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් මඩවා ඉතා ඉක්මනින් පිදුරු ඉවත් කරවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් පිදුරු ඉවත් කරවා ඉතා ඉක්මනින් බොල් වී ඉවත් කරවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් බොල් වී ඉවත් කරවා ඉතා ඉක්මනින් පොළවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් පොළවා ඉතා ඉක්මනින් ගෙට ගෙන්වන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් ගෙට ගෙන්වා ඉතා ඉක්මනින් කෙටවන්නේය. ඉතා ඉක්මනින් කොටවා ඉතා ඉක්මනින් දහයියා ඉවත් කරවන්නේය. මහණෙනි, මෙසේ කළ විට ඒ ගොවි ගෘහපතියාගේ ධාන්‍ය අග්‍රයට පත් වූයේ, සාරයට පත් වූයේ, පිරිසිදු වූයේ, හරයෙහි (සාරයෙහි) පිහිටියේ වෙයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, yato bhikkhu sīlavā ca hoti, dussīlyañcassa pahīnaṃ hoti, tena ca vivitto hoti; sammādiṭṭhiko ca hoti, micchādiṭṭhi cassa pahīnā hoti, tāya ca vivitto hoti; khīṇāsavo ca hoti, āsavā cassa pahīnā honti, tehi ca vivitto hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu aggappatto sārappatto suddho sāre patiṭṭhito’’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, එලෙසම යම් කලෙක මහණ තෙමේ සිල්වත් වේද, ඔහුගේ දුස්සීලභාවය ප්‍රහීණ වී ඔහු එයින් වෙන් වූයේ වේද; සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වේද, මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රහීණ වී ඔහු එයින් වෙන් වූයේ වේද; ක්ෂීණාශ්‍රව වේද, ආශ්‍රවයන් ප්‍රහීණ වී ඔහු ඒවායින් වෙන් වූයේ වේද; මහණෙනි, එවිට මේ මහණ තෙමේ ‘අග්‍රයට පත් වූ, සාරයට පත් වූ, පිරිසිදු වූ, ධර්ම සාරයෙහි පිහිටි මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Saradasuttaṃ

3. සරද සූත්‍රය

95. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca.

95. “මහණෙනි, සරත් කාලයෙහි අහස නිර්මල වූ, වලාකුළු පහ වූ කල්හි, අහසට නැඟෙන සූර්යයා සියලු අහසෙහි වූ අඳුර නසා බබළන්නේද, තවන්නේද, විරාජමාන වන්නේද;”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, yato ariyasāvakassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ uppajjati, saha dassanuppādā, bhikkhave, ariyasāvakassa tīṇi saṃyojanāni pahīyanti – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.

“මහණෙනි, එලෙසම යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයාට කෙලෙස් රජස් රහිත වූ, මලකඩ රහිත වූ ධර්ම චක්ෂුස (සෝවාන් මඟ ඥානය) උපදීද, මහණෙනි, ඒ දැකීම පහළ වීමත් සමඟම ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ සක්කාය දිට්ඨිය, විචිකිච්ඡාව, සීලබ්බතපරාමාසය යන සංයෝජන තුන ප්‍රහීණ වෙයි.”

‘‘Athāparaṃ dvīhi dhammehi niyyāti abhijjhāya ca byāpādena ca. So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tasmiṃ ce, bhikkhave, samaye ariyasāvako kālaṃ kareyya, natthi taṃ saṃyojanaṃ yena [Pg.245] saṃyojanena saṃyutto ariyasāvako puna imaṃ lokaṃ āgaccheyyā’’ti. Tatiyaṃ.

“ඉන්පසු ඔහු අභිධ්‍යාව හා ව්‍යාපාදය යන ධර්ම දෙකෙන් මිදෙයි. ඔහු කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව, විතර්ක විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් හටගත් පීති සුඛය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, ඉදින් ඒ අවස්ථාවෙහි ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා කළුරිය කරන්නේ නම්, ඔහු නැවත මේ ලෝකයට ගෙන එන කිසිදු සංයෝජනයක් ඔහු තුළ නැත.” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Parisāsuttaṃ

4. පරිසා සූත්‍රය

96. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, parisā. Katamā tisso? Aggavatī parisā, vaggā parisā, samaggā parisā.

96. “මහණෙනි, මේ පිරිස් තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අග්‍රවතී පිරිස, වග්ග පිරිස සහ සමග්ග පිරිස යනුයි.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, aggavatī parisā? Idha, bhikkhave, yassaṃ parisāyaṃ therā bhikkhū na bāhulikā honti na sāthalikā, okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā, vīriyaṃ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya, tesaṃ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjati. Sāpi hoti na bāhulikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā, vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, aggavatī parisā.

“මහණෙනි, අග්‍රවතී පිරිස යනු කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් පිරිසක තෙර මහණහු ප්‍රත්‍ය බහුල කොට සොයන්නෝ නොවෙත්ද, ශික්ෂාව ලිහිල් කොට නොගනිත්ද, පිරිහීමට හේතු වන නීවරණ ධර්මයන් කෙරෙහි උත්සාහය බැහැර කොට, විවේකයෙහි (නිර්වාණයෙහි) පෙරමුණ ගනිත්ද; නොපැමිණි ධර්මයන්ට පැමිණීම පිණිසත්, අවබෝධ නොකළ ධර්මයන් අවබෝධ කරගැනීම පිණිසත්, සාක්ෂාත් නොකළ ධර්මයන් සාක්ෂාත් කරගැනීම පිණිසත් වීර්යය ආරම්භ කරත්ද; ඔවුන්ගෙන් පසු පරම්පරාවද ඔවුන්ගේ ඒ ආදර්ශය අනුගමනය කරයි. ඔවුන්ද ප්‍රත්‍ය බහුල කොට නොසොයති, ශික්ෂාව ලිහිල් කොට නොගනිති, පිරිහීමට හේතු වන කරුණු බැහැර කොට විවේකයෙහි පෙරමුණ ගනිති, නොපැමිණි ධර්මයන්ට පැමිණීම පිණිස... වීර්යය ආරම්භ කරති. මහණෙනි, මේ පිරිස අග්‍රවතී පිරිස යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, vaggā parisā? Idha, bhikkhave, yassaṃ parisāyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, vaggā parisā.

“මහණෙනි, අසමගි වූ පිරිස යනු කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් පිරිසක භික්ෂූහු අඩදබර කරමින්, කලහ කරමින්, විවාදයට පැමිණ, එකිනෙකාට මුව නමැති ආයුධවලින් (පරුෂ වචනයෙන්) ඇන ගනිමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, මේ පිරිස අසමගි පිරිස යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, samaggā parisā? Idha, bhikkhave, yassaṃ parisāyaṃ bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, samaggā parisā.

“මහණෙනි, සමගි වූ පිරිස යනු කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් පිරිසක භික්ෂූහු සමගිව, එකිනෙකා කෙරෙහි සතුටු වෙමින්, විවාද නොකරමින්, කිරි සහ ජලය මෙන් මුසු වී, එකිනෙකා දෙස ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, මේ පිරිස සමගි පිරිස යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, bahuṃ, bhikkhave, bhikkhū tasmiṃ samaye puññaṃ pasavanti. Brahmaṃ, bhikkhave, vihāraṃ tasmiṃ samaye bhikkhū viharanti, yadidaṃ muditāya cetovimuttiyā. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati.

“මහණෙනි, යම් සමයක භික්ෂූහු සමගිව, එකිනෙකා කෙරෙහි සතුටු වෙමින්, විවාද නොකරමින්, කිරි සහ ජලය මෙන් මුසු වී, එකිනෙකා දෙස ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, ඒ සමයෙහි භික්ෂූහු බොහෝ පින් රැස් කර ගනිති. මහණෙනි, ඒ සමයෙහි භික්ෂූහු මුදිතා සහගත චේතෝවිමුක්තිය නම් වූ උතුම් බ්‍රහ්ම විහාරයකින් යුතුව වාසය කරති. සතුටු වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය උපදියි, ප්‍රීතිමත් සිතක් ඇති තැනැත්තාගේ කය සංසිඳෙයි, සංසිඳුණු කය ඇති තැනැත්තා සුව විඳියි, සුවපත් වූ තැනැත්තාගේ සිත සමාධිගත වෙයි.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti, kusobbhā paripūrā mahāsobbhe [Pg.246] paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā samuddaṃ paripūrenti.

“මහණෙනි, එය හරියට පර්වත මුදුනක මහත් වැසි බිංදු ඇතිව වසිනා කල්හි, ඒ ජලය පල්ලම් බලා ගලා යමින් පර්වත කඳුරැලි, දෙබොක්කා සහ ඇළ මාර්ග පුරවන්නාක් මෙනි. පර්වත කඳුරැලි, දෙබොක්කා සහ ඇළ මාර්ග පිරී ගිය කල්හි කුඩා පොකුණු පුරවයි. කුඩා පොකුණු පිරී ගිය කල්හි මහා පොකුණු පුරවයි. මහා පොකුණු පිරී ගිය කල්හි කුඩා ගංගා පුරවයි. කුඩා ගංගා පිරී ගිය කල්හි මහා ගංගා පුරවයි. මහා ගංගා පිරී ගිය කල්හි මහා සමුද්‍රය පුරවයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, bahuṃ, bhikkhave, bhikkhū tasmiṃ samaye puññaṃ pasavanti. Brahmaṃ, bhikkhave, vihāraṃ tasmiṃ samaye bhikkhū viharanti, yadidaṃ muditāya cetovimuttiyā. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Imā kho, bhikkhave, tisso parisā’’ti. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, එලෙසම, යම් සමයක භික්ෂූහු සමගිව, එකිනෙකා කෙරෙහි සතුටු වෙමින්, විවාද නොකරමින්, කිරි සහ ජලය මෙන් මුසු වී, එකිනෙකා දෙස ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, ඒ සමයෙහි භික්ෂූහු බොහෝ පින් රැස් කර ගනිති. මහණෙනි, ඒ සමයෙහි භික්ෂූහු මුදිතා සහගත චේතෝවිමුක්තිය නම් වූ උතුම් බ්‍රහ්ම විහාරයකින් යුතුව වාසය කරති. සතුටු වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය උපදියි, ප්‍රීතිමත් සිතක් ඇති තැනැත්තාගේ කය සංසිඳෙයි, සංසිඳුණු කය ඇති තැනැත්තා සුව විඳියි, සුවපත් වූ තැනැත්තාගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මහණෙනි, මේ පිරිස් තුනයි.”

5. Paṭhamaājānīyasuttaṃ

5. පළමු ආජානීය සූත්‍රය

97. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca.

97. “මහණෙනි, කරුණු තුනකින් සමන්නාගත වූ රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිහරණයට සුදුසු වෙයි, රජුගේ අංගයක් ලෙසම ගණන් ගනු ලබයි. කවර කරුණු තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, වේග සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මෙම අංග තුනෙන් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිහරණයට සුදුසු වෙයි, රජුගේ අංගයක් ලෙසම ගණන් ගනු ලබයි. මහණෙනි, එලෙසම ධර්ම තුනකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි, පාහුනෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාට අනුත්තර පින්කෙත වෙයි. කවර කරුණු තුනකින්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, ජව සම්පන්න වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි, පාතිමොක්ඛ සංවරයෙන් සංවර වූයේ වාසය කරයි, ආචාර හා ගෝචර දෙකෙන් යුක්ත වූයේ කුඩා වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වෙයි, ශික්ෂා පදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ [Pg.247] upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව බල සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීමටත්, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීමටත් ඇරඹූ වීර්ය ඇතිව වාසය කරයි, ස්ථිර වීර්යයෙන් යුක්තව කුසල ධර්මයන්හි අතරමග බහා නොතැබූ වීර්ය ඇතිව වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව බල සම්පන්න වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, භික්ෂුව ජව සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ‘මෙය දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි, ‘මෙය දුක් ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි, ‘මෙය දුක නැති කිරීමයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි, ‘මෙය දුක නැති කිරීමේ මගයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ජව සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි, පාහුනෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාට අනුත්තර පින්කෙත වෙයි.”

6. Dutiyaājānīyasuttaṃ

6. දෙවන ආජානීය සූත්‍රය

98. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhayaṃ gacchati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca.

98. “මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින්ම ගණන් ගනු ලැබෙයි. ඒ අංග තුන මොනවාද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, වේග සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින්ම ගණන් ගනු ලැබෙයි. මහණෙනි, එලෙසම ධර්ම තුනකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින් කෙතක් වෙයි. ඒ ධර්ම තුන මොනවාද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, වේග සම්පන්න වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් වර්ණ සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි... (පෙ)... ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් බල සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිසත්, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිසත් ආරම්භ කරන ලද වීර්යය ඇතිව වාසය කරයි, ස්ථිර උත්සාහය හා දැඩි පරාක්‍රමය ඇතිව කුසල ධර්මයන්හි බහා නොතැබූ වීර්යය (වගකීම අත්නොහරින වීර්යය) ඇතිව වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව බල සම්පන්න වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī [Pg.248] anāvattidhammo tasmā lokā. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් වේග සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව ඕරම්භාගීය සංයෝජන ධර්ම පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපදින්නෙක් (අනාගාමී පින්වතෙක්) වෙයි, එහිදීම පිරිනිවන් පාන්නෙක් වෙයි, ඒ ලෝකයෙන් නැවත ආපසු නොඑන ස්වභාව ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වේග සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින් කෙතක් වෙයි.” මෙසේ වදාළ සේක. සවැන්නයි.

7. Tatiyaājānīyasuttaṃ

7. තෙවන ආජානීය සූත්‍රය

99. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhayaṃ gacchati. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca. Imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca.

99. “මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින්ම ගණන් ගනු ලැබෙයි. ඒ අංග තුන මොනවාද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, වේග සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් මංගල අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින්ම ගණන් ගනු ලැබෙයි. මහණෙනි, එලෙසම ධර්ම තුනකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි, පාහුණෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින් කෙතක් වෙයි. ඒ ධර්ම තුන මොනවාද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, වේග සම්පන්න වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් වර්ණ සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් යුක්තව වාසය කරයි, ආචාර හා ගෝචර සම්පන්න වෙයි, අල්ප වූ වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වෙයි, ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් බල සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිසත්, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිසත් ආරම්භ කරන ලද වීර්යය ඇතිව වාසය කරයි... (පෙ)... ස්ථිර උත්සාහය හා දැඩි පරාක්‍රමය ඇතිව කුසල ධර්මයන්හි බහා නොතැබූ වීර්යය ඇතිව වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව බල සම්පන්න වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් වේග සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වේග සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම තුනෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින් කෙතක් වෙයි.” මෙසේ වදාළ සේක. සත්වැන්නයි.

8. Potthakasuttaṃ

8. පොත්ථක සූත්‍රය (පට්ට රෙදි පිළිබඳ සූත්‍රය)

100. ‘‘Navopi[Pg.249], bhikkhave, potthako dubbaṇṇo ca hoti dukkhasamphasso ca appaggho ca; majjhimopi, bhikkhave, potthako dubbaṇṇo ca hoti dukkhasamphasso ca appaggho ca; jiṇṇopi, bhikkhave, potthako dubbaṇṇo ca hoti dukkhasamphasso ca appaggho ca. Jiṇṇampi, bhikkhave, potthakaṃ ukkhaliparimajjanaṃ vā karonti saṅkārakūṭe vā naṃ chaḍḍenti.

100. “මහණෙනි, අලුත් වූද පට්ට රෙද්ද (ගස්වල පට්ටාවලින් කළ රෙදි) අවර්ණ වෙයි, ස්පර්ශය රළු වෙයි, වටිනාකමද අඩු වෙයි. මහණෙනි, මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ (පාවිච්චි කළ) පට්ට රෙද්දද අවර්ණ වෙයි, ස්පර්ශය රළු වෙයි, වටිනාකමද අඩු වෙයි. මහණෙනි, පරණ වූ පට්ට රෙද්දද අවර්ණ වෙයි, ස්පර්ශය රළු වෙයි, වටිනාකමද අඩු වෙයි. මහණෙනි, පරණ වූ පට්ට රෙද්දෙන් වළඳ පිසදැමීමට හෝ ගනිති, නැතහොත් එය කුණු ගොඩකට හෝ දමති.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, navo cepi bhikkhu hoti dussīlo pāpadhammo. Idamassa dubbaṇṇatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako dubbaṇṇo tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ye kho panassa sevanti bhajanti payirupāsanti diṭṭhānugatiṃ āpajjanti, tesaṃ taṃ hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Idamassa dukkhasamphassatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako dukkhasamphasso tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Yesaṃ kho pana so paṭiggaṇhāti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ, tesaṃ taṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ. Idamassa appagghatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako appaggho tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Majjhimo cepi, bhikkhave, bhikkhu hoti…pe… thero cepi, bhikkhave, bhikkhu hoti dussīlo pāpadhammo, idamassa dubbaṇṇatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako dubbaṇṇo tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ye kho panassa sevanti bhajanti payirupāsanti diṭṭhānugatiṃ āpajjanti, tesaṃ taṃ hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Idamassa dukkhasamphassatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako dukkhasamphasso tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Yesaṃ kho pana so paṭiggaṇhāti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ, tesaṃ taṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ. Idamassa appagghatāya vadāmi. Seyyathāpi so, bhikkhave, potthako appaggho tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, එමෙන්ම යම් නවක භික්ෂුවක් දුශ්ශීල වූයේ, ලාමක ස්වභාවයෙන් යුක්ත වූයේ නම්, මම මෙය ඔහුගේ දුර්වර්ණ බව (අශෝභන බව) ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරෙන් කළ රෙද්ද (පොත්ථකය) දුර්වර්ණ ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. යම් කෙනෙක් ඔහුව ඇසුරු කරත් ද, සේවනය කරත් ද, ඇප උපස්ථාන කරත් ද, ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරත් ද, එය ඔවුන්ට දිගු කලක් අහිත පිණිස, දුක් පිණිස පවතී. මම මෙය ඔහුගේ රළු ස්පර්ශය (දුක්ඛ සම්ඵස්සය) ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරි රෙද්ද රළු ස්පර්ශයෙන් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. ඔහු යම් කෙනෙකුගෙන් චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර පිළිගන්නේ ද, එය ඔවුන්ට මහත් ඵල හෝ මහානිසංස ගෙන නොදෙයි. මම මෙය ඔහුගේ අල්ප අගය (වටිනාකම අඩු බව) ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරි රෙද්ද අල්ප අගයකින් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. මහණෙනි, මධ්‍යම භික්ෂුවක් වුව ද... මහණෙනි, ස්ථවිර භික්ෂුවක් වුව ද දුශ්ශීල වූයේ, ලාමක ස්වභාවයෙන් යුක්ත වූයේ නම්, මම මෙය ඔහුගේ දුර්වර්ණ බව ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරි රෙද්ද දුර්වර්ණ ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. යම් කෙනෙක් ඔහුව ඇසුරු කරත් ද, සේවනය කරත් ද, ඇප උපස්ථාන කරත් ද, ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරත් ද, එය ඔවුන්ට දිගු කලක් අහිත පිණිස, දුක් පිණිස පවතී. මම මෙය ඔහුගේ රළු ස්පර්ශය ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරි රෙද්ද රළු ස්පර්ශයෙන් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. ඔහු යම් කෙනෙකුගෙන් චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර පිළිගන්නේ ද, එය ඔවුන්ට මහත් ඵල හෝ මහානිසංස ගෙන නොදෙයි. මම මෙය ඔහුගේ අල්ප අගය ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ හණවැහැරි රෙද්ද අල්ප අගයකින් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි.”

‘‘Evarūpo cāyaṃ, bhikkhave, thero bhikkhu saṅghamajjhe bhaṇati. Tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu – ‘kiṃ nu kho tuyhaṃ bālassa abyattassa bhaṇitena, tvampi nāma bhaṇitabbaṃ maññasī’ti! So kupito anattamano tathārūpiṃ vācaṃ nicchāreti [Pg.250] yathārūpāya vācāya saṅgho taṃ ukkhipati, saṅkārakūṭeva naṃ potthakaṃ.

“මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති ඒ ස්ථවිර භික්ෂුව සංඝයා මැද කතා කරන්නේ නම්, භික්ෂූහු ඔහුට මෙසේ පවසති - ‘මෝඩ වූ, අදක්ෂ වූ තොපගේ කතාවෙන් ඇති ඵලය කිම? තොප වැනි අයකු ද කතා කළ යුතු යැයි සිතන්නෙහි ද?’ කියා යි. ඔහු කිපී, නොසතුටු සිතින් යුතුව, සංඝයා විසින් ඔහුව බැහැර කිරීමට හේතු වන වචන ප්‍රකාශ කරයි. යම් සේ ඒ දිරාගිය හණවැහැරි රෙද්ද කුණු ගොඩක දමන්නේ ද, එමෙන්ම ඔහු (සංඝයාගෙන්) බැහැර කරනු ලබයි.”

‘‘Navampi, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ vaṇṇavantañceva hoti sukhasamphassañca mahagghañca; majjhimampi, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ vaṇṇavantañceva hoti sukhasamphassañca mahagghañca; jiṇṇampi, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ vaṇṇavantañceva hoti sukhasamphassañca mahagghañca. Jiṇṇampi, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ ratanapaliveṭhanaṃ vā karoti gandhakaraṇḍake vā naṃ pakkhipanti.

“මහණෙනි, අලුත් වූ ද කසී සළුව (කසී රට රෙද්ද) මනා වර්ණ ඇත්තේ ද, සුවදායී ස්පර්ශ ඇත්තේ ද, මහා අගය ඇත්තේ ද වෙයි. මහණෙනි, මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ (පරණ වූ) කසී සළුව ද මනා වර්ණ ඇත්තේ ද, සුවදායී ස්පර්ශ ඇත්තේ ද, මහා අගය ඇත්තේ ද වෙයි. මහණෙනි, දිරාගිය කසී සළුව ද මනා වර්ණ ඇත්තේ ද, සුවදායී ස්පර්ශ ඇත්තේ ද, මහා අගය ඇත්තේ ද වෙයි. මහණෙනි, දිරාගිය කසී සළුව වුව ද රත්න ඔතන වස්ත්‍රයක් ලෙස පාවිච්චි කරති, නැතහොත් සුවඳ කරඬුවක තැන්පත් කරති.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, navo cepi bhikkhu hoti sīlavā kalyāṇadhammo, idamassa suvaṇṇatāya vadāmi. Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ vaṇṇavantaṃ tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ye kho panassa sevanti bhajanti payirupāsanti diṭṭhānugatiṃ āpajjanti, tesaṃ taṃ hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Idamassa sukhasamphassatāya vadāmi. Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ sukhasamphassaṃ tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Yesaṃ kho pana so paṭiggaṇhāti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ, tesaṃ taṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsaṃ. Idamassa mahagghatāya vadāmi. Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ mahagghaṃ tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Majjhimo cepi, bhikkhave, bhikkhu hoti…pe… thero cepi, bhikkhave, bhikkhu hoti…pe… puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, එමෙන්ම යම් නවක භික්ෂුවක් සිල්වත් වූයේ, යහපත් ස්වභාවයෙන් යුක්ත වූයේ නම්, මම මෙය ඔහුගේ මනා වර්ණවත් බව ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ කසී සළුව මනා වර්ණවත් ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. යම් කෙනෙක් ඔහුව ඇසුරු කරත් ද, සේවනය කරත් ද, ඇප උපස්ථාන කරත් ද, ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරත් ද, එය ඔවුන්ට දිගු කලක් හිත පිණිස, සැප පිණිස පවතී. මම මෙය ඔහුගේ සුවදායී ස්පර්ශය ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ කසී සළුව සුවදායී ස්පර්ශයෙන් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. ඔහු යම් කෙනෙකුගෙන් චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර පිළිගන්නේ ද, එය ඔවුන්ට මහත් ඵල මහානිසංස ගෙන දෙයි. මම මෙය ඔහුගේ මහත් අගය (මහා වටිනාකම) ලෙස හඳුන්වමි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ කසී සළුව මහා අගයකින් යුක්ත ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ද ඒ හා සමාන යැයි කියමි. මහණෙනි, මධ්‍යම භික්ෂුවක් වුව ද... මහණෙනි, ස්ථවිර භික්ෂුවක් වුව ද (සිල්වත් වූයේ නම්, මම ඒ පුද්ගලයා ඒ හා සමාන යැයි කියමි).”

‘‘Evarūpo cāyaṃ, bhikkhave, thero bhikkhu saṅghamajjhe bhaṇati. Tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu – ‘appasaddā āyasmanto hotha, thero bhikkhu dhammañca vinayañca bhaṇatī’ti. Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘kāsikavatthūpamā bhavissāma, na potthakūpamā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති ඒ ස්ථවිර භික්ෂුව සංඝයා මැද කතා කරන කල්හි, භික්ෂූහු මෙසේ පවසති - ‘ආයුෂ්මතුනි, නිහඬ වන්න. ස්ථවිර භික්ෂුව ධර්මය හා විනය දේශනා කරති’ කියා යි. මහණෙනි, එබැවින් මෙහිදී මෙසේ හික්මිය යුතු ය - ‘අපි කසී සළුව හා සමාන වන්නෙමු, හණවැහැරි රෙද්දක් වැනි නොවන්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙලෙසම හික්මිය යුතු ය.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Loṇakapallasuttaṃ

9. ලෝණකපල්ල සූත්‍රය

101. ‘‘Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘yathā yathāyaṃ puriso kammaṃ karoti tathā tathā taṃ paṭisaṃvediyatī’ti, evaṃ santaṃ, bhikkhave, brahmacariyavāso na hoti, okāso na paññāyati sammā dukkhassa antakiriyāya[Pg.251]. Yo ca kho, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘yathā yathā vedanīyaṃ ayaṃ puriso kammaṃ karoti tathā tathāssa vipākaṃ paṭisaṃvediyatī’ti, evaṃ santaṃ, bhikkhave, brahmacariyavāso hoti, okāso paññāyati sammā dukkhassa antakiriyāya. Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti. Idha pana, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nā’ṇupi khāyati, kiṃ bahudeva.

101. “මහණෙනි, යමෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්—'මේ පුද්ගලයා යම් යම් අයුරින් කර්මයක් කරයිද, ඒ ඒ අයුරින්ම ඔහු එහි විපාකය අනුභව කරයි' යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙසේ වූ කල්හි බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි වාසය කිරීමක් නොමැත; දුක සම්පූර්ණයෙන් කෙළවර කිරීම සඳහා අවකාශයක් ද නොපෙනේ. එහෙත් මහණෙනි, යමෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්—'මේ පුද්ගලයා විපාක දිය යුතු වූ කර්මයක් යම් යම් අයුරින් කරයිද, ඒ ඒ අයුරින්ම ඔහු එහි විපාකය අනුභව කරයි' යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙසේ වූ කල්හි බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි වාසය කිරීමක් ඇති වේ; දුක සම්පූර්ණයෙන් කෙළවර කිරීම සඳහා අවකාශය ද පෙනේ. මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් පවා ඔහු නිරය කරා පමුණුවයි. එහෙත් මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන එකක් (දිට්ඨධම්මවේදනීය) වන අතර, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ නම්, මහත් වූ විපාකයක් ගැන කවර කතාද?”

‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti? Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo abhāvitakāyo hoti abhāvitasīlo abhāvitacitto abhāvitapañño paritto appātumo appadukkhavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් වුවද ඔහු නිරයට පමුණුවයිද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නොවඩන ලද කයැති (භාවනා නොකළ කයැති), නොවඩන ලද සීලැති, නොවඩන ලද සිතැති, නොවඩන ලද ප්‍රඥාවැති වෙයිද, හෙතෙමේ අල්ප වූ ගුණැති, හීන චරිතයක් ඇති, සුළු අකුසලයකින් පවා දුක්ඛිතව වාසය කරන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මය ඔහු නිරයට පමුණුවයි.”

‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nā’ṇupi khāyati, kiṃ bahudeva? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahatto appamāṇavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන එකක් වේද, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ නම් මහත් වූ විපාකයක් ගැන කවර කතාද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කයැති, වඩන ලද සීලැති, වඩන ලද සිතැති, වඩන ලද ප්‍රඥාවැති වෙයිද, හෙතෙමේ අප්‍රමාණ වූ ගුණැති, මහත් වූ (උදාර) චරිතයක් ඇති, අප්‍රමාණ වූ (මෙත්තාදී) විහරණයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන එකක් වන අතර, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ, බෙහෙවින් විපාක දීමක් ගැන කවර කතාද?”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso loṇakapallaṃ paritte udakamallake pakkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu taṃ parittaṃ udakaṃ amunā loṇakapallena loṇaṃ assa apeyya’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Aduñhi, bhante, parittaṃ udakakapallake udakaṃ, taṃ amunā loṇakapallena loṇaṃ assa apeyya’’nti. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso loṇakapallakaṃ gaṅgāya nadiyā pakkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu sā gaṅgā nadī amunā loṇakapallena loṇaṃ assa apeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Asu hi, bhante, gaṅgāya nadiyā mahā udakakkhandho so amunā loṇakapallena loṇo na assa apeyyo’’ti.

“මහණෙනි, එය මෙබඳුය; යම් පුරුෂයෙක් ලුණු කැටයක් කුඩා දිය බඳුනකට දමන්නේය. මහණෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? ඒ ස්වල්ප වූ ජලය මේ ලුණු කැටය නිසා ලුණු රස වී බීමට නොහැකි තත්ත්වයට පත් නොවන්නේද?” “ස්වාමීනි, එසේය.” “ඊට හේතුව කුමක්ද?” “ස්වාමීනි, ඒ බඳුනෙහි ඇත්තේ ස්වල්ප වූ ජලයකි, එබැවින් ඒ ලුණු කැටය නිසා එය ලුණු රස වී බීමට නොහැකි වෙයි.” “මහණෙනි, යම් පුරුෂයෙක් ලුණු කැටයක් ගංගා නදියට දමන්නේ යැයි සිතන්න. මහණෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? ඒ ලුණු කැටය නිසා ගංගා නදියේ ජලය ලුණු රස වී බීමට නොහැකි තත්ත්වයට පත් වන්නේද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.” “ඊට හේතුව කුමක්ද?” “ස්වාමීනි, ගංගා නදියෙහි ඇත්තේ මහත් වූ ජල කඳකි. එබැවින් ඒ ලුණු කැටයෙන් එම ජලය ලුණු රස වී බීමට නොහැකි තත්ත්වයට පත් කළ නොහැකිය.”

‘‘Evamevaṃ [Pg.252] kho, bhikkhave, idhekaccassa puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti. Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva.

“මහණෙනි, එලෙසින්ම මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් පවා ඔහු නිරයට පමුණුවයි. මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දෙන එකක් වන අතර, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ නම්, මහත් වූ විපාකයක් ගැන කවර කතාද?”

‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhāvitakāyo hoti abhāvitasīlo abhāvitacitto abhāvitapañño paritto appātumo appadukkhavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් ඔහු නිරයට පමුණුවයිද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නොවඩන ලද කයැති, නොවඩන ලද සීලැති, නොවඩන ලද සිතැති, නොවඩන ලද ප්‍රඥාවැති වෙයිද, හෙතෙමේ අල්ප වූ ගුණැති, හීන චරිතයක් ඇති, සුළු අකුසලයකින් පවා දුක්ඛිතව වාසය කරන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මය ඔහු නිරයට පමුණුවයි.”

‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahatto appamāṇavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන එකක් වේද, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ නම්, මහත් වූ විපාකයක් ගැන කවර කතාද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කයැති, වඩන ලද සීලැති, වඩන ලද සිතැති, වඩන ලද ප්‍රඥාවැති වෙයිද, හෙතෙමේ අප්‍රමාණ වූ ගුණැති, මහත් වූ චරිතයක් ඇති, අප්‍රමාණ වූ විහරණයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම ස්වල්ප වූ අකුසල කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන එකක් වන අතර, මතු භවයකදී එහි අල්ප වූ විපාකයක් පවා නොපෙනේ, බෙහෙවින් විපාක දීමක් ගැන කවර කතාද?”

‘‘Idha, bhikkhave, ekacco aḍḍhakahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi bandhanaṃ nigacchati. Idha, bhikkhave, ekacco aḍḍhakahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi na bandhanaṃ nigacchati.

“මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් අඩ කහවණක් (වටිනා දෙයක් සොරකම් කිරීම) නිසාද සිරගෙයට පැමිණෙයි, කහවණක් නිසාද සිරගෙයට පැමිණෙයි, කහවණු සියයක් නිසාද සිරගෙයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් අඩ කහවණක් නිසාද සිරගෙයට නොපැමිණෙයි, කහවණක් නිසාද සිරගෙයට නොපැමිණෙයි, කහවණු සියයක් නිසාද සිරගෙයට නොපැමිණෙයි.”

‘‘Kathaṃrūpo, bhikkhave, aḍḍhakahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi bandhanaṃ nigacchati? Idha, bhikkhave, ekacco daliddo hoti appassako appabhogo. Evarūpo, bhikkhave, aḍḍhakahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi bandhanaṃ nigacchati.

“මහණෙනි, කවර බඳු ස්වභාවයක් ඇති තැනැත්තා අඩ කහවණුවක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ ද? කහවණුවක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ ද? කහවණු සියයක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දිළිඳු වෙයි, ස්වල්ප දේපළ ඇත්තෙක් වෙයි, ස්වල්ප භෝග ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති තැනැත්තා අඩ කහවණුවක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙයි, කහවණුවක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙයි, කහවණු සියයක් නිසා ද සිරගත වීමට පැමිණෙයි.”

‘‘Kathaṃrūpo, bhikkhave, aḍḍhakahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi na bandhanaṃ nigacchati? Idha, bhikkhave, ekacco aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo. Evarūpo, bhikkhave, aḍḍhakahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇenapi na bandhanaṃ nigacchati, kahāpaṇasatenapi na bandhanaṃ nigacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekaccassa puggalassa appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ. Tamenaṃ nirayaṃ upaneti. Idha[Pg.253], bhikkhave, ekaccassa puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva.

“මහණෙනි, කවර බඳු ස්වභාවයක් ඇති තැනැත්තා අඩ කහවණුවක් නිසා සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ නැද්ද? කහවණුවක් නිසා සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ නැද්ද? කහවණු සියයක් නිසා සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ නැද්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පොහොසත් වෙයි, මහා ධනය ඇත්තෙක් වෙයි, මහා භෝග ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති තැනැත්තා අඩ කහවණුවක් නිසා හෝ කහවණුවක් නිසා හෝ කහවණු සියයක් නිසා හෝ සිරගත වීමට පැමිණෙන්නේ නැත. මහණෙනි, එලෙසම මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ පාප කර්මය ඔහුව නිරයට පමුණුවයි. මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දිය යුතු (දිට්ඨධම්මවේදනීය) එකක් වෙයි. එහි අල්ප වූ ද විපාකයක් (මතු භවයකදී) නොපෙනේ නම්, බොහෝ වූ විපාකයක් ගැන කවර කතා ද?”

‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ, tamenaṃ nirayaṃ upaneti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhāvitakāyo hoti abhāvitasīlo abhāvitacitto abhāvitapañño paritto appātumo appadukkhavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ පාප කර්මය ඔහුව නිරයට පමුණුවයි ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නොවඩන ලද කය ඇත්තෙක් (අභාවිතකාය), නොවඩන ලද සීලය ඇත්තෙක්, නොවඩන ලද සිත ඇත්තෙක්, නොවඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම (ගුණයෙන්) අල්ප වූ, කුඩා වූ ආත්මයක් ඇත්තෙක් වූ, ස්වල්ප වූ අකුසලයෙන් පවා දුක් විඳින්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප වූ පාප කර්මය ඔහුව නිරයට පමුණුවයි.”

‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahatto appamāṇavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva.

“මහණෙනි, කවර බඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප වූ පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දිය යුතු එකක් වෙයි ද? එහි අල්ප වූ ද විපාකයක් (මතු භවයකදී) නොපෙනේ නම් බොහෝ වූ විපාකයක් ගැන කවර කතා ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කය ඇත්තෙක් (භාවිතකාය), වඩන ලද සීලය ඇත්තෙක්, වඩන ලද සිත ඇත්තෙක්, වඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම (ගුණයෙන්) අපරිත්ත වූ, මහත් වූ ආත්මයක් ඇත්තෙක් වූ, අප්‍රමාණ විහරණ ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප වූ පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දිය යුතු එකක් වෙයි. එහි අල්ප වූ ද විපාකයක් නොපෙනේ නම් බොහෝ වූ විපාකයක් ගැන කවර කතා ද?”

‘‘Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahatto appamāṇavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva. Seyyathāpi, bhikkhave, orabbhiko vā urabbhaghātako vā appekaccaṃ urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ pahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ, appekaccaṃ urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ nappahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කය ඇත්තෙක්, වඩන ලද සීලය ඇත්තෙක්, වඩන ලද සිත ඇත්තෙක්, වඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම අපරිත්ත වූ, මහත් වූ ආත්මයක් ඇත්තෙක් වූ, අප්‍රමාණ විහරණ ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප වූ පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දිය යුතු එකක් වෙයි. එහි අල්ප වූ ද විපාකයක් නොපෙනේ නම් බොහෝ වූ විපාකයක් ගැන කවර කතා ද? මහණෙනි, උපමාවක් කියතොත්, එළු වෙළෙන්දෙකු හෝ එළුවන් මරන්නෙකු හෝ නුදුන් දෙයක් ගත් (සොරකම් කළ) ඇතැම් පුද්ගලයෙකු මැරීමට හෝ බැඳ තැබීමට හෝ ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට සමර්ථ වෙයි. එහෙත් නුදුන් දෙයක් ගත් ඇතැම් පුද්ගලයෙකු මැරීමට හෝ බැඳ තැබීමට හෝ ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට ඔහු සමර්ථ නොවෙයි.”

‘‘Kathaṃrūpaṃ, bhikkhave, orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ pahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ? Idha, bhikkhave, ekacco daliddo hoti appassako appabhogo. Evarūpaṃ, bhikkhave, orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ pahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ.

“මහණෙනි, එළු වෙළෙන්දෙකුට හෝ එළුවන් මරන්නෙකුට නුදුන් එළුවෙකු ගත් කවර බඳු පුද්ගලයෙකු මැරීමට, බැඳ තැබීමට, ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට හැකි වන්නේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දිළිඳු වෙයි, ස්වල්ප දේපළ ඇත්තෙක් වෙයි, ස්වල්ප භෝග ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, නුදුන් එළුවෙකු ගත් මෙබඳු පුද්ගලයෙකු මැරීමට, බැඳ තැබීමට, ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට එළු වෙළෙන්දා හෝ එළුවන් මරන්නා සමර්ථ වෙයි.”

‘‘Kathaṃrūpaṃ, bhikkhave, orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ nappahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ[Pg.254]. Idha, bhikkhave, ekacco aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo rājā vā rājamahāmatto vā. Evarūpaṃ, bhikkhave, orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṃ adinnaṃ ādiyamānaṃ nappahoti hantuṃ vā bandhituṃ vā jāpetuṃ vā yathāpaccayaṃ vā kātuṃ. Aññadatthu pañjalikova naṃ yācati – ‘dehi me, mārisa, urabbhaṃ vā urabbhadhanaṃ vā’ti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekaccassa puggalassa tādisaṃyeva appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti. Idha pana, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva.

“මහණෙනි, එළු වෙළෙන්දෙකුට හෝ එළුවන් මරන්නෙකුට නුදුන් එළුවෙකු ගත් කවර බඳු පුද්ගලයෙකු මැරීමට, බැඳ තැබීමට, ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට නොහැකි වන්නේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පොහොසත් වෙයි, මහා ධනය ඇත්තෙක් වෙයි, මහා භෝග ඇත්තෙක් වෙයි, රජෙක් හෝ රජ මහ ඇමතියෙක් වෙයි. මහණෙනි, නුදුන් එළුවෙකු ගත් මෙබඳු පුද්ගලයෙකු මැරීමට, බැඳ තැබීමට, ධනය විනාශ කිරීමට හෝ කැමති පරිදි දඬුවම් කිරීමට එළු වෙළෙන්දා හෝ එළුවන් මරන්නා සමර්ථ නොවෙයි. එසේ කිරීම වෙනුවට ඔහු දෑත් එක්කොට වැඳ 'පින්වත, මට ඒ එළුවා හෝ එළුවාගේ වටිනාකම හෝ ලබා දෙන්න' යැයි ඔහුගෙන් අයදියි. මහණෙනි, එලෙසම මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප පාප කර්මය ඔහුව නිරයට පමුණුවයි. එහෙත් මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දිය යුතු එකක් වෙයි. එහි අල්ප වූ ද විපාකයක් නොපෙනේ නම් බොහෝ වූ විපාකයක් ගැන කවර කතා ද?”

‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhāvitakāyo hoti abhāvitasīlo abhāvitacitto abhāvitapañño paritto appātumo appadukkhavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa appamattakampi pāpakammaṃ kataṃ tamenaṃ nirayaṃ upaneti.

“මහණෙනි, කවර ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ පාප කර්මයක් වුවද ඔහු නිරයට පමුණුවන්නේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කය නැත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද සීලය නැත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද සිත නැත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද ප්‍රඥාව නැත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම (ගුණයෙන්) ස්වල්ප වූ, අල්ප වූ ආත්මභාවයක් ඇති, සුළු අකුසලයකිනුත් දුකට පත්ව වාසය කරන්නෙකි. මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයා විසින් කරන ලද ස්වල්ප වූ පාප කර්මය පවා ඔහු නිරයට පමුණුවයි.”

‘‘Kathaṃrūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahatto appamāṇavihārī. Evarūpassa, bhikkhave, puggalassa tādisaṃyeva appamattakaṃ pāpakammaṃ kataṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, nāṇupi khāyati, kiṃ bahudeva.

“මහණෙනි, කවර ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයෙකු විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප පාප කර්මයක් මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වන්නේද, එහි ඉතා සුළු කොටසක් හෝ මතු භවයකට ඉතිරි නොවන්නේද? එසේ නම් බොහෝ විපාක ගැන කවර කථාද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වඩන ලද කය ඇත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද සීලය ඇත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද සිත ඇත්තෙක් වෙයි, වඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම (ගුණයෙන්) අපරීත්ත වූ, මහත් වූ ආත්මභාවයක් ඇති, අප්‍රමාණ වූ (මෙත්තාදී) විහරණයෙන් යුක්තව වාසය කරන්නෙකි. මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයා විසින් කරන ලද එවැනිම වූ ස්වල්ප පාප කර්මය මෙලොවදීම විපාක දී අවසන් වෙයි. එහි ඉතා ස්වල්පයක්වත් (මතු භවයට) පෙනෙන්නට නැත, එසේ නම් බොහෝ විපාක ගැන කවර කථාද?”

‘‘Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘yathā yathāyaṃ puriso kammaṃ karoti tathā tathā taṃ paṭisaṃvedetī’ti, evaṃ santaṃ, bhikkhave, brahmacariyavāso na hoti, okāso na paññāyati sammā dukkhassa antakiriyāya. Yo ca kho, bhikkhave, evaṃ vadeyya – ‘yathā yathā vedanīyaṃ ayaṃ puriso kammaṃ karoti tathā tathā tassa vipākaṃ paṭisaṃvedetī’ti, evaṃ santaṃ, bhikkhave, brahmacariyavāso hoti, okāso paññāyati sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, යම් අයෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘යම් යම් අයුරින් මේ පුරුෂයා කර්මයක් කරයිද, ඒ ඒ අයුරින්ම එහි විපාකය විඳියි’ කියායි. මහණෙනි, එසේ වූ විට (නිවන උදෙසා) බඹසර වාසයක් සිදු විය නොහැකිය, දුක මැනවින් කෙළවර කිරීම සඳහා අවස්ථාවක් ද නොපෙනේ. මහණෙනි, යම් අයෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම්: ‘යම් යම් අයුරින් විපාක දිය යුතු කර්මයක් මේ පුරුෂයා කරයිද, ඒ ඒ අයුරින් එහි විපාකය විඳියි’ කියායි. මහණෙනි, මෙසේ වූ විට බඹසර වාසය සිදු විය හැකිය, දුක මැනවින් කෙළවර කිරීම සඳහා අවස්ථාව ද පෙනේ.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Paṃsudhovakasuttaṃ

10. පංශුධෝවක සූත්‍රය (රන් සෝදන්නා පිළිබඳ සූත්‍රය)

102. ‘‘Santi[Pg.255], bhikkhave, jātarūpassa oḷārikā upakkilesā paṃsuvālukā sakkharakaṭhalā. Tamenaṃ paṃsudhovako vā paṃsudhovakantevāsī vā doṇiyaṃ ākiritvā dhovati sandhovati niddhovati. Tasmiṃ pahīne tasmiṃ byantīkate santi jātarūpassa majjhimasahagatā upakkilesā sukhumasakkharā thūlavālukā. Tamenaṃ paṃsudhovako vā paṃsudhovakantevāsī vā dhovati sandhovati niddhovati. Tasmiṃ pahīne tasmiṃ byantīkate santi jātarūpassa sukhumasahagatā upakkilesā sukhumavālukā kāḷajallikā. Tamenaṃ paṃsudhovako vā paṃsudhovakantevāsī vā dhovati sandhovati niddhovati. Tasmiṃ pahīne tasmiṃ byantīkate athāparaṃ suvaṇṇasikatāvasissanti. Tamenaṃ suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā jātarūpaṃ mūsāyaṃ pakkhipitvā dhamati sandhamati niddhamati. Taṃ hoti jātarūpaṃ dhantaṃ sandhantaṃ niddhantaṃ aniddhantakasāvaṃ, na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṃ, na ca pabhassaraṃ pabhaṅgu ca, na ca sammā upeti kammāya. Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṃ jātarūpaṃ dhamati sandhamati niddhamati. Taṃ hoti jātarūpaṃ dhantaṃ sandhantaṃ niddhantaṃ niddhantakasāvaṃ, mudu ca hoti kammaniyañca pabhassarañca, na ca pabhaṅgu, sammā upeti kammāya. Yassā yassā ca pilandhanavikatiyā ākaṅkhati – yadi paṭṭikāya, yadi kuṇḍalāya, yadi gīveyyake, yadi suvaṇṇamālāya – tañcassa atthaṃ anubhoti.

102. “මහණෙනි, රන්වල පස්, වැලි, කැට, කැබිලිති වැනි රළු උපක්ලේශ පවතී. රන් සෝදන්නා හෝ ඔහුගේ අතවැසියා හෝ ඒ රන් දෝණියකට දමා සෝදයි, මැනවින් සෝදයි, පිරිසිදු කරයි. ඒවා ඉවත් වී දුරු වූ පසු, රන්වල සියුම් කැට සහ රළු වැලි වැනි මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ උපක්ලේශ පවතී. රන් සෝදන්නා හෝ ඔහුගේ අතවැසියා ඒවාද සෝදයි, මැනවින් සෝදයි, පිරිසිදු කරයි. ඒවා ද ඉවත් වූ පසු, රන්වල සියුම් වැලි සහ කළු දූවිලි වැනි ඉතා සියුම් උපක්ලේශ පවතී. රන් සෝදන්නා හෝ ඔහුගේ අතවැසියා ඒවාද සෝදා පිරිසිදු කරයි. ඒවා දුරු වූ පසු ඉතිරි වන්නේ රන් වැලි පමණි. ඉන්පසු රන්කරුවා හෝ ඔහුගේ අතවැසියා ඒ රන් මූසාවක බහා පිඹියි, මැනවින් පිඹියි, උණු කරයි. එසේ පිඹින ලද, උණු කරන ලද රන්, තවමත් කිලිටි ඉවත් නොවූයේ නම් මෘදු නොවේ, කර්මණ්‍ය (භාවිතයට සුදුසු) නොවේ, ප්‍රභාස්වර නොවේ, බිඳෙන සුළුය, ආභරණ තැනීමට මැනවින් යොදාගත නොහැකිය. මහණෙනි, යම් කලෙක රන්කරුවා හෝ ඔහුගේ අතවැසියා ඒ රන් මැනවින් පිඹ, උණු කර, කිලිටි සම්පූර්ණයෙන්ම දුරු කරයිද, එකල්හි ඒ රන් මෘදු වෙයි, කර්මණ්‍ය වෙයි, ප්‍රභාස්වර වෙයි, බිඳෙන සුළු නොවේ, ආභරණ තැනීමට මැනවින් යොදාගත හැකිය. රන් පටියක්, කුණ්ඩලාභරණයක්, මාලයක් හෝ රන් මල් මාලයක් වැනි තමා කැමති යම් ආභරණයක් කිරීමට ඔහු අදහස් කරයිද, ඒ අරමුණ ඉටු කරගත හැකිය.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, santi adhicittamanuyuttassa bhikkhuno oḷārikā upakkilesā kāyaduccaritaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ, tamenaṃ sacetaso bhikkhu dabbajātiko pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Tasmiṃ pahīne tasmiṃ byantīkate santi adhicittamanuyuttassa bhikkhuno majjhimasahagatā upakkilesā kāmavitakko byāpādavitakko vihiṃsāvitakko, tamenaṃ sacetaso bhikkhu dabbajātiko pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Tasmiṃ [Pg.256] pahīne tasmiṃ byantīkate santi adhicittamanuyuttassa bhikkhuno sukhumasahagatā upakkilesā ñātivitakko janapadavitakko anavaññattipaṭisaṃyutto vitakko, tamenaṃ sacetaso bhikkhu dabbajātiko pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Tasmiṃ pahīne tasmiṃ byantīkate athāparaṃ dhammavitakkāvasissati. So hoti samādhi na ceva santo na ca paṇīto nappaṭippassaddhaladdho na ekodibhāvādhigato sasaṅkhāraniggayhavāritagato hoti. So, bhikkhave, samayo yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattaṃyeva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. So hoti samādhi santo paṇīto paṭippassaddhiladdho ekodibhāvādhigato na sasaṅkhāraniggayhavāritagato. Yassa yassa ca abhiññā sacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññā sacchikiriyāya tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane.

“මහණෙනි, එලෙසම අධිචිත්තයෙහි (සමථ විපස්සනා සිතෙහි) නිරත මහණෙකුට කාය දුශ්චරිතය, වාග් දුශ්චරිතය සහ මනෝ දුශ්චරිතය යන රළු උපක්ලේෂයෝ පවතිති. සිහිබුද්ධිය ඇති, ප්‍රඥාවන්ත මහණා එම කෙලෙස් ප්‍රහීණ කරයි, බැහැර කරයි, නැති කර දමයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. ඒවා ප්‍රහීණ කළ විට, එම මහණාට කාම විතර්ක, ව්‍යාපාද විතර්ක සහ විහිංසා විතර්ක යන මධ්‍යම මට්ටමේ උපක්ලේෂයෝ පවතිති. සිහිබුද්ධිය ඇති ප්‍රඥාවන්ත මහණා ඒවා ද ප්‍රහීණ කරයි, බැහැර කරයි, නැති කර දමයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. ඒවා ද ප්‍රහීණ කළ විට, එම මහණාට ඥාති විතර්ක, ජනපද විතර්ක සහ අවඥාවට (අවමනයට) පත් නොවීම පිළිබඳ විතර්ක යන සියුම් උපක්ලේෂයෝ පවතිති. සිහිබුද්ධිය ඇති ප්‍රඥාවන්ත මහණා ඒවා ද ප්‍රහීණ කරයි, බැහැර කරයි, නැති කර දමයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. ඒවා ද ප්‍රහීණ කළ පසු ධර්ම විතර්කයෝ (විපස්සනා උපක්ලේෂ ආදිය) ඉතිරි වෙති. එවිට එම සමාධිය තවමත් ශාන්ත නොවේ, ප්‍රණීත නොවේ, කෙලෙස් සංසිඳීමෙන් ලද එකක් නොවේ, ඒකීභාවයට පැමිණි එකක් ද නොවේ; එය වෑයමෙන් කෙලෙස් මැඩපවත්වා පවත්වාගන්නා ලද්දකි. මහණෙනි, යම් කලෙක ඒ සිත තමා තුළම මැනවින් පිහිටා ද, තැන්පත් වේ ද, ඒකීභාවයට පත් වේ ද, සමාධිමත් වේ ද, එවිට එම සමාධිය ශාන්ත වේ, ප්‍රණීත වේ, කෙලෙස් සංසිඳීමෙන් ලද එකක් වේ, ඒකීභාවයට පැමිණි එකක් වේ, එය බලහත්කාරයෙන් කෙලෙස් මැඩපවත්වා පවත්වාගන්නා ලද්දක් නොවේ. එවිට යම් යම් අභිඥාවකින් සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්මයන් සඳහා සිත නැඹුරු කරයි ද, සුදුසු ප්‍රත්‍යයන් ඇති කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයෙහි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට ඔහු පැමිණෙයි.”

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ – ekopi hutvā bahudhā assaṃ, bahudhāpi hutvā eko assaṃ; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gaccheyyaṃ, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ kareyyaṃ, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gaccheyyaṃ, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kameyyaṃ, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimaseyyaṃ parimajjeyyaṃ; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane.

“ඔහු ඉදින් මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - 'මම විවිධාකාර සෘද්ධි විධ අත්විඳින්නෙමි - එක් අයෙකු වී බොහෝ දෙනෙකු වන්නෙමි, බොහෝ දෙනෙකු වී එක් අයෙකු වන්නෙමි; පෙනී සිටීම හා නොපෙනී යාම කරන්නෙමි; අහසේ මෙන් බිත්ති හරහා, ප්‍රාකාර හරහා, පර්වත හරහා බාධාවකින් තොරව යන්නෙමි; ජලයේ මෙන් පොළොවෙහි කිමිදීම හා මතුවීම කරන්නෙමි; පොළොවෙහි මෙන් ජලය මතුපිට නොගිලී යන්නෙමි; පක්ෂියෙකු මෙන් අහසෙහි පළක් බැඳ පියඹා යන්නෙමි; මෙතරම් මහත් සෘද්ධි ඇති, මහත් ආනුභාව ඇති හිරු හඳ අතින් පිරිමදින්නෙමි, අතගාන්නෙමි; බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වා ද කයින් වසඟය පවත්වන්නෙමි' කියා, සුදුසු ප්‍රත්‍යයන් ඇති කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයෙහි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට ඔහු පැමිණෙයි.”

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṃ dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’ti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane.

“ඔහු ඉදින් මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - 'මිනිස් ශ්‍රවණය ඉක්මවා ගිය, පිරිසිදු වූ දිව්‍ය සෝත ධාතුවෙන් දිව්‍ය වූ ද මානුෂික වූ ද, දුර පවත්නා වූ ද ළඟ පවත්නා වූ ද යන උභයප්‍රකාර ශබ්දයන් අසන්නෙමි' කියා, සුදුසු ප්‍රත්‍යයන් ඇති කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයෙහි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට ඔහු පැමිණෙයි.”

‘‘So [Pg.257] sace ākaṅkhati – ‘parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajāneyyaṃ – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ; sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ; samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajāneyyaṃ; saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ; mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ; sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ; samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ; vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajāneyyaṃ, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane.

“ඔහු ඉදින් මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - 'අන්‍ය සත්වයන්ගේ හා පුද්ගලයන්ගේ සිත් මාගේ සිතින් පිරිසිඳ දකින්නෙමි - රාග සහිත සිත රාග සහිත සිතක් ලෙස ද, රාග රහිත සිත රාග රහිත සිතක් ලෙස ද, ද්වේෂ සහිත සිත ද්වේෂ සහිත සිතක් ලෙස ද, ද්වේෂ රහිත සිත ද්වේෂ රහිත සිතක් ලෙස ද, මෝහ සහිත සිත මෝහ සහිත සිතක් ලෙස ද, මෝහ රහිත සිත මෝහ රහිත සිතක් ලෙස ද, සංකුචිත සිත සංකුචිත සිතක් ලෙස ද, විසිරුණු සිත විසිරුණු සිතක් ලෙස ද, මහග්ගත සිත මහග්ගත සිතක් ලෙස ද, මහග්ගත නොවන සිත මහග්ගත නොවන සිතක් ලෙස ද, සඋත්තර (තවදුරටත් දියුණු කළ යුතු) සිත සඋත්තර සිතක් ලෙස ද, අනුත්තර සිත අනුත්තර සිතක් ලෙස ද, සමාධිමත් සිත සමාධිමත් සිතක් ලෙස ද, අසමාහිත සිත අසමාහිත සිතක් ලෙස ද, මිදුණු සිත මිදුණු සිතක් ලෙස ද, නොමිදුණු සිත නොමිදුණු සිතක් ලෙස ද දැනගන්නෙමි' කියා, සුදුසු ප්‍රත්‍යයන් ඇති කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයෙහි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට ඔහු පැමිණෙයි.”

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti, iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane.

“ඔහු (ඒ රහත් උතුමාණන්) මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - ‘මම එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, ජාති තුනක්, ජාති හතරක්, ජාති පහක්, ජාති දසයක්, ජාති විස්සක්, ජාති තිහක්, ජාති හතළිහක්, ජාති පනහක්, ජාති සියයක්, ජාති දහසක්, ජාති ලක්ෂයක් වශයෙන් ද, බොහෝ විනාශ වෙමින් පවතින කල්පයන් ද, බොහෝ හටගනිමින් පවතින කල්පයන් ද, බොහෝ විනාශ වන හා හටගන්නා කල්පයන් ද වශයෙන් ‘අසවල් තැන මම මේ නම ඇතිව, මේ ගෝත්‍රය ඇතිව, මේ වර්ණය ඇතිව, මේ ආහාර ගනිමින්, මෙබඳු සැප දුක් විඳිමින්, මෙපමණ ආයුෂ විඳ වාසය කළෙමි. මම එතැනින් චුත වී අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහිදී ද මම මේ නම ඇතිව, මේ ගෝත්‍රය ඇතිව, මේ වර්ණය ඇතිව, මේ ආහාර ගනිමින්, මෙබඳු සැප දුක් විඳිමින්, මෙපමණ ආයුෂ විඳ වාසය කළෙමි. මම එතැනින් චුත වී මෙහි උපන්නෙමි’ යි මෙසේ අතීත භවයන්හි ආකාරය හා විස්තර සහිතව විවිධ වූ පෙර විසූ ජාතීන් සිහිපත් කෙරෙම්වා’ යි ඔහුට ඒ සඳහා අවශ්‍ය පදනම පවතින කල්හි, ඒ ඒ කාරණයෙහිම සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාව ඇති වේ.”

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyaṃ – ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā[Pg.258], te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti, iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane.

“ඔහු මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - ‘පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්ත්වයන් බලන්නෙම්වා, සත්ත්වයන් තම කර්මානුරූපව ගමන් කරන ආකාරය දැනගන්නෙම්වා’ යි - එනම් ‘භවත්නි, මේ සත්ත්වයෝ කයින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණාහ, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණාහ, මනසින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණාහ, ආර්යයන්ට අපහාස කළාහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූවාහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන් වූවාහ; ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු අපාය නම් වූ, දුගතිය නම් වූ, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපන්නාහ. භවත්නි, මේ සත්ත්වයෝ වනාහි කයින් සුචරිතයෙහි යෙදුණාහ, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි යෙදුණාහ, මනසින් සුචරිතයෙහි යෙදුණාහ, ආර්යයන්ට අපහාස නොකළාහ, සම්මා දෘෂ්ටික වූවාහ, සම්මා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන් වූවාහ; ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු සුගතිය නම් වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නාහ’ යි මෙසේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්ත්වයන් බලන්නෙම්වා, සත්ත්වයන් තම කර්මානුරූපව ගමන් කරන ආකාරය දැනගන්නෙම්වා’ යි ඔහුට ඒ සඳහා අවශ්‍ය පදනම පවතින කල්හි, ඒ ඒ කාරණයෙහිම සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාව ඇති වේ.”

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane’’ti. Dasamaṃ.

“ඔහු මෙසේ කැමති වන්නේ නම් - ‘ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නෙම්වා’ යි ඔහුට ඒ සඳහා අවශ්‍ය පදනම පවතින කල්හි, ඒ ඒ කාරණයෙහිම සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාව ඇති වේ.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

11. Nimittasuttaṃ

11. නිමිත්ත සූත්‍රය

103. ‘‘Adhicittamanuyuttena, bhikkhave, bhikkhunā tīṇi nimittāni kālena kālaṃ manasi kātabbāni – kālena kālaṃ samādhinimittaṃ manasi kātabbaṃ, kālena kālaṃ paggahanimittaṃ manasi kātabbaṃ, kālena kālaṃ upekkhānimittaṃ manasi kātabbaṃ. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ samādhinimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ kosajjāya saṃvatteyya. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ paggahanimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ uddhaccāya saṃvatteyya. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ upekkhānimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ na sammā samādhiyeyya āsavānaṃ khayāya. Yato ca kho, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu kālena kālaṃ samādhinimittaṃ manasi karoti, kālena kālaṃ paggahanimittaṃ manasi karoti, kālena kālaṃ upekkhānimittaṃ manasi karoti, taṃ hoti cittaṃ muduñca kammaniyañca pabhassarañca, na ca pabhaṅgu, sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya.

103. “මහණෙනි, අධිචිත්තයෙහි (සමථ හා විපဿනා සිතෙහි) යෙදුණු මහණෙකු විසින් කාලයෙන් කාලයට කරුණු තුනක් මෙනෙහි කළ යුතුය. එනම් කාලයෙන් කාලයට සමාධි නිමිත්ත (සිතේ ඒකාග්‍රතාවය) මෙනෙහි කළ යුතුය, කාලයෙන් කාලයට ප්‍රග්‍රහ නිමිත්ත (වීර්යය) මෙනෙහි කළ යුතුය, කාලයෙන් කාලයට උපේක්ෂා නිමිත්ත (සිත මැදහත් බව) මෙනෙහි කළ යුතුය. මහණෙනි, අධිචිත්තයෙහි යෙදුණු මහණෙකු එකාන්තයෙන්ම සමාධි නිමිත්ත පමණක් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ඒ සිත කුසීතකම (කම්මැලිකම) පිණිස පවත්වන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, අධිචිත්තයෙහි යෙදුණු මහණෙකු එකාන්තයෙන්ම ප්‍රග්‍රහ නිමිත්ත පමණක් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ඒ සිත උද්ධච්චය (සිතේ නොසන්සුන් බව) පිණිස පවත්වන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, අධිචිත්තයෙහි යෙදුණු මහණෙකු එකාන්තයෙන්ම උපේක්ෂා නිමිත්ත පමණක් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ඒ සිත මනා කොට එකඟ නොවන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, යම් විටක අධිචිත්තයෙහි යෙදුණු මහණා කාලයෙන් කාලයට සමාධි නිමිත්ත ද මෙනෙහි කරයි ද, කාලයෙන් කාලයට ප්‍රග්‍රහ නිමිත්ත ද මෙනෙහි කරයි ද, කාලයෙන් කාලයට උපේක්ෂා නිමිත්ත ද මෙනෙහි කරයි ද, එවිට එම සිත මෘදු වූ, කර්මන්‍ය වූ, ප්‍රභාස්වර වූ, පහසුවෙන් නොබිඳෙන සුලු වූ එකක් වෙයි. තවද එය ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස මනා කොට එකඟ වෙයි.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā ukkaṃ bandheyya, ukkaṃ bandhitvā ukkāmukhaṃ ālimpeyya, ukkāmukhaṃ ālimpetvā saṇḍāsena [Pg.259] jātarūpaṃ gahetvā ukkāmukhe pakkhipeyya, ukkāmukhe pakkhipitvā kālena kālaṃ abhidhamati, kālena kālaṃ udakena paripphoseti, kālena kālaṃ ajjhupekkhati. Sace, bhikkhave, suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṃ jātarūpaṃ ekantaṃ abhidhameyya, ṭhānaṃ taṃ jātarūpaṃ ḍaheyya. Sace, bhikkhave, suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṃ jātarūpaṃ ekantaṃ udakena paripphoseyya, ṭhānaṃ taṃ jātarūpaṃ nibbāpeyya. Sace, bhikkhave, suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṃ jātarūpaṃ ekantaṃ ajjhupekkheyya, ṭhānaṃ taṃ jātarūpaṃ na sammā paripākaṃ gaccheyya. Yato ca kho, bhikkhave, suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṃ jātarūpaṃ kālena kālaṃ abhidhamati, kālena kālaṃ udakena paripphoseti, kālena kālaṃ ajjhupekkhati, taṃ hoti jātarūpaṃ muduñca kammaniyañca pabhassarañca, na ca pabhaṅgu, sammā upeti kammāya. Yassā yassā ca pilandhanavikatiyā ākaṅkhati – yadi paṭṭikāya, yadi kuṇḍalāya, yadi gīveyyake, yadi suvaṇṇamālāya – tañcassa atthaṃ anubhoti.

“මහණෙනි, එය මෙසේමයි; රන්කරුවෙකු හෝ රන්කරුවෙකුගේ අතවැසියෙකු හෝ උදුනක් පිළියෙළ කොට, එහි මුවවිට ගිනි දල්වා, අඬුවෙන් රත්තරන් ගෙන උදුනෙහි බහා, කලින් කලට (මුවින්) පිඹියි, කලින් කලට පැන් ඉසියි, කලින් කලට උපේක්ෂාවෙන් බලා සිටියි. මහණෙනි, ඉදින් ඒ රන්කරුවා හෝ රන්කරු අතවැසියා ඒ රන් රුවට නිරන්තරයෙන්ම පිඹින්නේ නම්, ඒ රත්තරන් පිළිස්සී යාමට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, ඉදින් ඒ රන්කරුවා හෝ රන්කරු අතවැසියා ඒ රන් රුවට නිරන්තරයෙන්ම පැන් ඉසින්නේ නම්, ඒ රත්තරන් නිවී (සීතල වී) යාමට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, ඉදින් ඒ රන්කරුවා හෝ රන්කරු අතවැසියා ඒ රන් රුව දෙස නිරන්තරයෙන්ම බලා සිටින්නේ නම්, ඒ රත්තරන් නිසි ලෙස පරිපාකයට (මෝරා යෑමට) පත් නොවීම්ට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, යම් කලෙක රන්කරුවා හෝ රන්කරු අතවැසියා ඒ රත්තරන් කලින් කලට පිඹියි ද, කලින් කලට පැන් ඉසියි ද, කලින් කලට උපේක්ෂාවෙන් බලා සිටියි ද, එවිට ඒ රත්තරන් මෘදු වූ ද, කර්මාන්තයට යෝග්‍ය වූ ද, ප්‍රභාස්වර වූ ද, නොබිඳෙන සුළු වූ ද, කර්මාන්තයට මැනවින් සුදුසු වූ ද බවට පත් වෙයි. ඔහු පටි, කුණ්ඩලාභරණ, ගෙල බැඳි ආභරණ හෝ රන් මාලා යනාදී වශයෙන් යම් යම් ආභරණ විශේෂයක් කැමති වන්නේ ද, එය සාර්ථක කර ගැනීමට ඔහු සමත් වෙයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, adhicittamanuyuttena bhikkhunā tīṇi nimittāni kālena kālaṃ manasi kātabbāni – kālena kālaṃ samādhinimittaṃ manasi kātabbaṃ, kālena kālaṃ paggahanimittaṃ manasi kātabbaṃ, kālena kālaṃ upekkhānimittaṃ manasi kātabbaṃ. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ samādhinimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ kosajjāya saṃvatteyya. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ paggahanimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ uddhaccāya saṃvatteyya. Sace, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṃ upekkhānimittaṃyeva manasi kareyya, ṭhānaṃ taṃ cittaṃ na sammā samādhiyeyya āsavānaṃ khayāya. Yato ca kho, bhikkhave, adhicittamanuyutto bhikkhu kālena kālaṃ samādhinimittaṃ manasi karoti, kālena kālaṃ paggahanimittaṃ manasi karoti, kālena kālaṃ upekkhānimittaṃ manasi karoti, taṃ hoti cittaṃ muduñca kammaniyañca pabhassarañca, na ca pabhaṅgu, sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya. Yassa yassa ca abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane.

“මහණෙනි, එලෙසම අධිචිත්තයෙහි (සමථ විපස්සනා චිත්තයෙහි) යෙදෙන මහණහු විසින් කලින් කලට කරුණු තුනක් මෙනෙහි කළ යුතුය. එනම්, කලින් කලට සමාධි නිමිත්ත මෙනෙහි කළ යුතුය; කලින් කලට පග්ගහ නිමිත්ත (වීර්යය) මෙනෙහි කළ යුතුය; කලින් කලට උපේක්ඛා නිමිත්ත (මැදහත් බව) මෙනෙහි කළ යුතුය. මහණෙනි, ඉදින් අධිචිත්තයෙහි යෙදෙන මහණ තෙමේ සමාධි නිමිත්තම පමණක් නිරන්තරයෙන් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ඔහුගේ සිත කුසීත බවට හැරෙන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, ඉදින් අධිචිත්තයෙහි යෙදෙන මහණ තෙමේ පග්ගහ නිමිත්තම පමණක් නිරන්තරයෙන් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ඔහුගේ සිත උද්ධච්චයට (නොසන්සුන් බවට) හැරෙන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, ඉදින් අධිචිත්තයෙහි යෙදෙන මහණ තෙමේ උපේක්ඛා නිමිත්තම පමණක් නිරන්තරයෙන් මෙනෙහි කරන්නේ නම්, ඔහුගේ සිත ආසවයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස මැනවින් සමාධිගත නොවන්නට ඉඩ ඇත. මහණෙනි, යම් කලෙක අධිචිත්තයෙහි යෙදෙන මහණ තෙමේ කලින් කලට සමාධි නිමිත්ත මෙනෙහි කරයි ද, කලින් කලට පග්ගහ නිමිත්ත මෙනෙහි කරයි ද, කලින් කලට උපේක්ඛා නිමිත්ත මෙනෙහි කරයි ද, එවිට ඔහුගේ සිත මෘදු වූ ද, භාවනාවට යෝග්‍ය වූ ද, ප්‍රභාස්වර වූ ද, නොබිඳෙන සුළු වූ ද වෙයි; ආසවයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස මැනවින් සමාධිගත වෙයි. ඔහු අභිඥා මගින් සාක්ෂාත් කළ යුතු යම් යම් ධර්මයක් සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස සිත නමන්නේ ද, සුදුසු පදනම පවතින කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයයන්හි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට පත් වෙයි.”

‘‘So [Pg.260] sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ…pe… (cha abhiññā vitthāretabbā) āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati satiāyatane’’ti. Ekādasamaṃ.

“ඔහු ඉදින්, ‘මම නේකවිධ වූ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් විඳින්නෙම් නම්’ ...පෙ... (අභිඥා හය මෙසේ විස්තර කළ යුතුය) ‘ආසවයන් ප්‍රහීණ කිරීමෙන් නික්ලේශී වූ චේතෝ විමුක්තිය හා ප්‍රඥා විමුක්තිය මේ ජීවිතයේදීම විශිෂ්ට ඥානයෙන් තමාම සාක්ෂාත් කොට එයට එළඹ වාසය කරන්නෙම් නම්’ යැයි කැමති වන්නේ නම්, සුදුසු පදනම පවතින කල්හි ඒ ඒ අභිඥා විෂයයන්හි සාක්ෂාත් කිරීමේ හැකියාවට පත් වෙයි.” එකොළොස්වැනි සූත්‍රයයි.

Loṇakapallavaggo pañcamo.

පස්වැනි ලෝණකපල්ල වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය:

Accāyikaṃ pavivekaṃ, sarado parisā tayo;

Ājānīyā potthako ca, loṇaṃ dhovati nimittānīti.

අච්චායික, පවිවේක, සරද, පරිසා සූත්‍ර තුන, ආජානීය, පොත්ථක, ලෝණ, ධෝවති සහ නිමිත්ත සූත්‍රය යනු මෙහි ඇතුළත් සූත්‍රයෝයි.

Dutiyo paṇṇāsako samatto.

දෙවැනි පණ්ණාසකය නිමාවට පත් විය.

3. Tatiyapaṇṇāsakaṃ

3. තෙවැනි පණ්ණාසකය

(11) 1. Sambodhavaggo

(11) 1. සම්බෝධි වර්ගය

1. Pubbevasambodhasuttaṃ

1. පුබ්බේවසම්බෝධ සූත්‍රය

104. ‘‘Pubbeva [Pg.261] me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘ko nu kho loke assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’nti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘yaṃ kho lokaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ loke assādo. Yaṃ loko anicco dukkho vipariṇāmadhammo, ayaṃ loke ādīnavo. Yo loke chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ loke nissaraṇa’nti. Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, evaṃ lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, evaṃ lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti. Paṭhamaṃ.

104. “මහණෙනි, සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත්වීමට පෙර, තවමත් අවබෝධය නොලද බෝධිසත්වයකුව සිටියදී මට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති විය: ‘ලෝකයෙහි ආස්වාදය කුමක්ද? ආදීනවය කුමක්ද? නිස්සරණය (ලෝකයෙන් මිදීම) කුමක්ද?’ කියාය. මහණෙනි, එවිට මට මෙසේ සිතුණි: ‘ලෝකය ඇසුරු කොට යම් සැපයක්, සොම්නසක් උපදී ද, මෙය ලෝකයෙහි ආස්වාදයයි. ලෝකය යම් අනිත්‍ය, දුක්ඛ, විපරිණාම ධර්මතාවක් (වෙනස්වන ස්වභාවයක්) ඇත්තේද, මෙය ලෝකයෙහි ආදීනවයයි. ලෝකයෙහි යම් ඡන්දරාගය දුරු කිරීමක්, ඡන්දරාගය ප්‍රහාණය කිරීමක් වේද, මෙය ලෝකයෙන් නිස්සරණයයි.’ මහණෙනි, මම ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ ඇති සැටියෙන් (යථාභූතව) පසක් නොකළ තාක් කල්, දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද, මම අනුත්තර වූ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූයෙමි යි ප්‍රතිඥා නොකළෙමි. මහණෙනි, යම් දිනක මම ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ යථාභූතව පසක් කළෙමි ද, එවිට මහණෙනි, මම දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද, මම අනුත්තර වූ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූයෙමි යි ප්‍රතිඥා කළෙමි. තවද, ‘මාගේ විමුක්තිය නොසැලෙන සුලුය (අකෝප්‍යය), මෙය මාගේ අවසාන උපතයි, දැන් නැවත උපතක් නැත’ යන ඥාන දර්ශනය මට පහළ විය.”

2. Paṭhamaassādasuttaṃ

2. පළමු ආස්වාද සූත්‍රය

105. ‘‘Lokassāhaṃ, bhikkhave, assādapariyesanaṃ acariṃ. Yo loke assādo tadajjhagamaṃ. Yāvatako loke assādo, paññāya me so sudiṭṭho. Lokassāhaṃ, bhikkhave, ādīnavapariyesanaṃ acariṃ[Pg.262]. Yo loke ādīnavo tadajjhagamaṃ. Yāvatako loke ādīnavo, paññāya me so sudiṭṭho. Lokassāhaṃ, bhikkhave, nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ. Yaṃ loke nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ. Yāvatakaṃ loke nissaraṇaṃ, paññāya me taṃ sudiṭṭhaṃ. Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti. Dutiyaṃ.

105. “මහණෙනි, මම ලෝකයෙහි ආස්වාදය සොයමින් හැසිරුණෙමි. ලෝකයෙහි යම් ආස්වාදයක් ඇත්ද, මම එය අවබෝධ කරගත්තෙමි. ලෝකයෙහි යම්තාක් ආස්වාදයක් ඇත්ද, එය මම ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් දුටුවෙමි. මහණෙනි, මම ලෝකයෙහි ආදීනවය සොයමින් හැසිරුණෙමි. ලෝකයෙහි යම් ආදීනවයක් ඇත්ද, මම එය අවබෝධ කරගත්තෙමි. ලෝකයෙහි යම්තාක් ආදීනවයක් ඇත්ද, එය මම ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් දුටුවෙමි. මහණෙනි, මම ලෝකයෙහි නිස්සරණය සොයමින් හැසිරුණෙමි. ලෝකයෙහි යම් නිස්සරණයක් ඇත්ද, මම එය අවබෝධ කරගත්තෙමි. ලෝකයෙහි යම්තාක් නිස්සරණයක් ඇත්ද, එය මම ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් දුටුවෙමි. මහණෙනි, මම ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ යථාභූතව පසක් නොකළ තාක් කල්, දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද, අනුත්තර වූ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූයෙමි යි ප්‍රතිඥා නොකළෙමි. මහණෙනි, යම් දිනක මම ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ යථාභූතව පසක් කළෙමි ද, එවිට මහණෙනි, මම දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද, මම අනුත්තර වූ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වූයෙමි යි ප්‍රතිඥා කළෙමි. ‘මාගේ විමුක්තිය නොසැලෙන සුලුය, මෙය මාගේ අවසාන උපතයි, දැන් නැවත උපතක් නැත’ යන ඥාන දර්ශනය ද මට පහළ විය.”

3. Dutiyaassādasuttaṃ

3. දෙවන ආස්වාද සූත්‍රය

106. ‘‘No cedaṃ, bhikkhave, loke assādo abhavissa, nayidaṃ sattā loke sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi loke assādo, tasmā sattā loke sārajjanti. No cedaṃ, bhikkhave, loke ādīnavo abhavissa, nayidaṃ sattā loke nibbindeyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi loke ādīnavo, tasmā sattā loke nibbindanti. No cedaṃ, bhikkhave, loke nissaraṇaṃ abhavissa, nayidaṃ sattā lokamhā nissareyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi loke nissaraṇaṃ, tasmā sattā lokamhā nissaranti. Yāvakīvañca, bhikkhave, sattā lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsuṃ, neva tāva, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaṃyuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā vihariṃsu. Yato ca kho, bhikkhave, sattā lokassa [Pg.263] assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsuṃ, atha, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaṃyuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā viharantī’’ti. Tatiyaṃ.

106. “මහණෙනි, ඉදින් ලෝකයෙහි ආස්වාදයක් නොවූයේ නම්, සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි නොඇලෙන්නාහ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි ආස්වාදයක් ඇති බැවින් සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි ඇලෙති. මහණෙනි, ඉදින් ලෝකයෙහි ආදීනවයක් නොවූයේ නම්, සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි නොකලකිරෙන්නාහ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි ආදීනවයක් ඇති බැවින් සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි කලකිරෙති. මහණෙනි, ඉදින් ලෝකයෙහි නිස්සරණයක් නොවූයේ නම්, සත්ත්වයෝ ලෝකයෙන් නිදහස් නොවන්නාහ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි නිස්සරණයක් ඇති බැවින් සත්ත්වයෝ ලෝකයෙන් නිදහස් වෙති. මහණෙනි, යම්තාක් කල් සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ යථාභූතව පසක් නොකරන්නාහු ද, ඒ තාක් මහණෙනි, දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ ලෝකයෙන් ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ ප්‍රජාවෙන් ද, නික්මුණා වූ, වෙන් වූ, මිදුණා වූ, සීමා මායිම් රහිත වූ (කෙලෙස් බාධක නැති) සිතින් යුතුව ඔවුහු වාසය නොකරති. මහණෙනි, යම් දිනක සත්ත්වයෝ ලෝකයෙහි ආස්වාදය ආස්වාදයක් ලෙස ද, ආදීනවය ආදීනවයක් ලෙස ද, නිස්සරණය නිස්සරණයක් ලෙස ද මෙසේ යථාභූතව පසක් කරත් ද, එවිට මහණෙනි, දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ ලෝකයෙන් ද, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ ප්‍රජාවෙන් ද, නික්මුණා වූ, වෙන් වූ, මිදුණා වූ, සීමා මායිම් රහිත වූ සිතින් යුතුව ඔවුහු වාසය කරති.”

4. Samaṇabrāhmaṇasuttaṃ

4. සමණබ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය

107. ‘‘Ye keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ pajānanti, te kho, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Catutthaṃ.

107. “මහණෙනි, යම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් ලෝකයේ ආශ්වාදය ආශ්වාදය ලෙසත්, ආදීනවය ආදීනවය ලෙසත්, නිස්සරණය (මිදීම) නිස්සරණය ලෙසත් තත්ත්වාකාරයෙන් (යථාභූතව) නොදනිත් ද, මහණෙනි, මම ඒ මහණන් හෝ බමුණන් මහණුන් අතර මහණුන් ලෙස හෝ බමුණන් අතර බමුණන් ලෙස පිළි නොගනිමි. එමෙන්ම ඒ ආයුෂ්මතුන් මහණකමේ අර්ථය (අරහත් ඵලය) හෝ බමුණුකමේ අර්ථය මේ ජීවිතයේදීම තමන් විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සාක්ෂාත් කරගෙන, ඊට පැමිණ වාසය නොකරති. මහණෙනි, යම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් ලෝකයේ ආශ්වාදය ආශ්වාදය ලෙසත්, ආදීනවය ආදීනවය ලෙසත්, නිස්සරණය නිස්සරණය ලෙසත් තත්ත්වාකාරයෙන් දනිත් ද, මහණෙනි, ඒ මහණන් හෝ බමුණන් මහණුන් අතර මහණුන් ලෙසත්, බමුණන් අතර බමුණන් ලෙසත් මම පිළිගනිමි. එම ආයුෂ්මතුන් මහණකමේ අර්ථයත් බමුණුකමේ අර්ථයත් මේ ජීවිතයේදීම තමන් විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සාක්ෂාත් කරගෙන, ඊට පැමිණ වාසය කරති.” හතරවැනි සූත්‍රයයි.

5. Ruṇṇasuttaṃ

5. රුණ්ණ සූත්‍රය (වැළපීම පිළිබඳ සූත්‍රය)

108. ‘‘Ruṇṇamidaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ gītaṃ. Ummattakamidaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ naccaṃ. Komārakamidaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yadidaṃ ativelaṃ dantavidaṃsakahasitaṃ. Tasmātiha, bhikkhave, setughāto gīte, setughāto nacce, alaṃ vo dhammappamoditānaṃ sataṃ sitaṃ sitamattāyā’’ti. Pañcamaṃ.

108. “මහණෙනි, ආර්ය විනයෙහි ගායනය යනු වැළපීමකි. මහණෙනි, ආර්ය විනයෙහි නර්තනය යනු උමතුවකි. මහණෙනි, ආර්ය විනයෙහි දත් විදහා බොහෝ වේලාවක් සිනාසීම යනු ළදරු ක්‍රියාවකි. මහණෙනි, එබැවින් ගායනයෙහි ඇති ඇල්ම (එම පාලම) සිඳලන්න, නර්තනයෙහි ඇති ඇල්ම සිඳලන්න. ධර්මය කෙරෙහි සතුටු වන ඔබ සැමට යම් කරුණක් නිසා සතුටක් ඇති වූ විට මඳ සිනහවක් පහළ කිරීම පමණක් සෑහේ.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.

6. Atittisuttaṃ

6. අතිත්ති සූත්‍රය (නොතැවෙන/අතෘප්තිමත් සූත්‍රය)

109. ‘‘Tiṇṇaṃ, bhikkhave, paṭisevanāya natthi titti. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Soppassa, bhikkhave, paṭisevanāya natthi titti. Surāmerayapānassa, bhikkhave, paṭisevanāya [Pg.264] natthi titti. Methunadhammasamāpattiyā, bhikkhave, paṭisevanāya natthi titti. Imesaṃ, bhikkhave, tiṇṇaṃ paṭisevanāya natthi tittī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

109. “මහණෙනි, කරුණු තුනක් සේවනය කිරීමේදී තෘප්තියක් (ඇති වීමක්) නැත. ඒ තුන මොනවාද? මහණෙනි, නිදාගැනීම සේවනය කිරීමේදී තෘප්තියක් නැත. මහණෙනි, මත්පැන් සහ මද්‍යසාර පානය කිරීමේදී තෘප්තියක් නැත. මහණෙනි, මෛථුන ධර්මයෙහි යෙදීමේදී තෘප්තියක් නැත. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන සේවනය කිරීමේදී තෘප්තියක් නැත.” හයවැනි සූත්‍රයයි.

7. Arakkhitasuttaṃ

7. අරක්ඛිත සූත්‍රය (ආරක්ෂා නොකළ සූත්‍රය)

110. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘citte, gahapati, arakkhite kāyakammampi arakkhitaṃ hoti, vacīkammampi arakkhitaṃ hoti, manokammampi arakkhitaṃ hoti. Tassa arakkhitakāyakammantassa arakkhitavacīkammantassa arakkhitamanokammantassa kāyakammampi avassutaṃ hoti, vacīkammampi avassutaṃ hoti, manokammampi avassutaṃ hoti. Tassa avassutakāyakammantassa avassutavacīkammantassa avassutamanokammantassa kāyakammampi pūtikaṃ hoti, vacīkammampi pūtikaṃ hoti, manokammampi pūtikaṃ hoti. Tassa pūtikāyakammantassa pūtivacīkammantassa pūtimanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā.

110. එකල්හි අනේපිඬු සිටුතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ අනේපිඬු සිටුතුමාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “ගෘහපතිය, සිත ආරක්ෂා නොකළ විට කාය කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ, වචී කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ, මනෝ කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ. ආරක්ෂා නොකළ කාය කර්මය, වචී කර්මය හා මනෝ කර්මය ඇති තැනැත්තාගේ එම කර්මයන් (කෙලෙස් වැස්සෙන්) තෙත් වේ. කෙලෙස් වැස්සෙන් තෙත් වූ කාය කර්මය, වචී කර්මය හා මනෝ කර්මය ඇති තැනැත්තාගේ එම කර්මයන් කුණු වී යයි. කුණු වූ කාය කර්ම, වචී කර්ම හා මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාට යහපත් මරණයක් හිමි නොවේ, ඔහුගේ මරණය (කළුකිරියාව) අයහපත් එකක්ම වේ.”

‘‘Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre ducchanne kūṭampi arakkhitaṃ hoti, gopānasiyopi arakkhitā honti, bhittipi arakkhitā hoti; kūṭampi avassutaṃ hoti, gopānasiyopi avassutā honti, bhittipi avassutā hoti; kūṭampi pūtikaṃ hoti, gopānasiyopi pūtikā honti, bhittipi pūtikā hoti.

“ගෘහපතිය, එය හරියට හොඳින් සෙවිලි නොකළ කූටාගාරයක් (මුදුන් වහළක් ඇති ගෙයක්) වැනිය. එහි කූටය (මුදුන) ආරක්ෂා නොවේ, පරාල ආරක්ෂා නොවේ, බිත්ති ආරක්ෂා නොවේ. එවිට කූටය ද තෙත් වේ, පරාල ද තෙත් වේ, බිත්ති ද තෙත් වේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කූටය ද කුණු වේ, පරාල ද කුණු වේ, බිත්ති ද කුණු වී යයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, gahapati, citte arakkhite kāyakammampi arakkhitaṃ hoti, vacīkammampi arakkhitaṃ hoti, manokammampi arakkhitaṃ hoti. Tassa arakkhitakāyakammantassa arakkhitavacīkammantassa arakkhitamanokammantassa kāyakammampi avassutaṃ hoti, vacīkammampi avassutaṃ hoti, manokammampi avassutaṃ hoti. Tassa avassutakāyakammantassa avassutavacīkammantassa avassutamanokammantassa kāyakammampi pūtikaṃ hoti, vacīkammampi pūtikaṃ hoti, manokammampi pūtikaṃ hoti. Tassa pūtikāyakammantassa pūtivacīkammantassa pūtimanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā.

“ගෘහපතිය, එමෙන්ම සිත ආරක්ෂා නොකළ විට කාය කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ, වචී කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ, මනෝ කර්මය ද ආරක්ෂා නොවේ. ආරක්ෂා නොකළ කාය කර්මය, වචී කර්මය හා මනෝ කර්මය ඇති තැනැත්තාගේ එම කර්මයන් තෙත් වේ. තෙත් වූ කාය කර්මය, වචී කර්මය හා මනෝ කර්මය ඇති තැනැත්තාගේ එම කර්මයන් කුණු වී යයි. කුණු වූ කාය කර්ම, වචී කර්ම හා මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාට යහපත් මරණයක් හිමි නොවේ, ඔහුගේ මරණය අයහපත් එකක්ම වේ.”

‘‘Citte[Pg.265], gahapati, rakkhite kāyakammampi rakkhitaṃ hoti, vacīkammampi rakkhitaṃ hoti, manokammampi rakkhitaṃ hoti. Tassa rakkhitakāyakammantassa rakkhitavacīkammantassa rakkhitamanokammantassa kāyakammampi anavassutaṃ hoti, vacīkammampi anavassutaṃ hoti, manokammampi anavassutaṃ hoti. Tassa anavassutakāyakammantassa anavassutavacīkammantassa anavassutamanokammantassa kāyakammampi apūtikaṃ hoti, vacīkammampi apūtikaṃ hoti, manokammampi apūtikaṃ hoti. Tassa apūtikāyakammantassa apūtivacīkammantassa apūtimanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā.

ගෘහපතිය, සිත ආරක්ෂා කළ කල්හි කාය කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි, වාග් කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි, මනෝ කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි. ආරක්ෂා කරන ලද කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ කාය කර්මය ද (කෙලෙස් වැස්සෙන්) තෙත් නොවෙයි, වාග් කර්මය ද තෙත් නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද තෙත් නොවෙයි. තෙත් නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ කාය කර්මය ද කුණු නොවෙයි, වාග් කර්මය ද කුණු නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද කුණු නොවෙයි. කුණු නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් වෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් වෙයි.

‘‘Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre succhanne kūṭampi rakkhitaṃ hoti, gopānasiyopi rakkhitā honti, bhittipi rakkhitā hoti; kūṭampi anavassutaṃ hoti, gopānasiyopi anavassutā honti, bhittipi anavassutā hoti; kūṭampi apūtikaṃ hoti, gopānasiyopi apūtikā honti, bhittipi apūtikā hoti.

ගෘහපතිය, මනාව සෙවිලි කරන ලද කූටාගාරයක (කූඩු ආකාරයේ නිවසක) මුදුන් ලීය ද ආරක්ෂා වෙයි, පරාල ද ආරක්ෂා වෙයි, බිත්ති ද ආරක්ෂා වෙයි. එහි මුදුන් ලීය ද (වැස්සෙන්) තෙත් නොවෙයි, පරාල ද තෙත් නොවෙයි, බිත්ති ද තෙත් නොවෙයි. මුදුන් ලීය ද කුණු නොවෙයි, පරාල ද කුණු නොවෙයි, බිත්ති ද කුණු නොවෙයි.

Evamevaṃ kho, gahapati, citte rakkhite kāyakammampi rakkhitaṃ hoti, vacīkammampi rakkhitaṃ hoti, manokammampi rakkhitaṃ hoti. Tassa rakkhitakāyakammantassa rakkhitavacīkammantassa rakkhitamanokammantassa kāyakammampi anavassutaṃ hoti, vacīkammampi anavassutaṃ hoti, manokammampi anavassutaṃ hoti. Tassa anavassutakāyakammantassa anavassutavacīkammantassa anavassutamanokammantassa kāyakammampi apūtikaṃ hoti, vacīkammampi apūtikaṃ hoti, manokammampi apūtikaṃ hoti. Tassa apūtikāyakammantassa apūtivacīkammantassa apūtimanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā’’ti. Sattamaṃ.

ගෘහපතිය, එලෙසම සිත ආරක්ෂා කළ කල්හි කාය කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි, වාග් කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි, මනෝ කර්මය ද ආරක්ෂා වෙයි. ආරක්ෂා කරන ලද කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ කාය කර්මය ද තෙත් නොවෙයි, වාග් කර්මය ද තෙත් නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද තෙත් නොවෙයි. තෙත් නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ කාය කර්මය ද කුණු නොවෙයි, වාග් කර්මය ද කුණු නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද කුණු නොවෙයි. කුණු නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් වෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් වෙයි. සත්වැනි සූත්‍රයයි.

8. Byāpannasuttaṃ

8. ව්‍යාපන්න සූත්‍රය

111. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘citte, gahapati, byāpanne kāyakammampi byāpannaṃ hoti, vacīkammampi byāpannaṃ hoti, manokammampi byāpannaṃ hoti. Tassa byāpannakāyakammantassa byāpannavacīkammantassa byāpannamanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā. Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre ducchanne kūṭampi byāpannaṃ hoti, gopānasiyopi byāpannā honti, bhittipi byāpannā [Pg.266] hoti; evamevaṃ kho, gahapati, citte byāpanne kāyakammampi byāpannaṃ hoti, vacīkammampi byāpannaṃ hoti, manokammampi byāpannaṃ hoti. Tassa byāpannakāyakammantassa byāpannavacīkammantassa byāpannamanokammantassa na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālaṅkiriyā.

111. එකත්පසක හුන් අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “ගෘහපතිය, සිත දූෂිත වූ (කෙලෙස් නිසා විකෘති වූ) කල්හි කාය කර්මය ද දූෂිත වෙයි, වාග් කර්මය ද දූෂිත වෙයි, මනෝ කර්මය ද දූෂිත වෙයි. දූෂිත වූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් නොවෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් නොවෙයි. ගෘහපතිය, මනාව සෙවිලි නොකළ කූටාගාරයක මුදුන් ලීය ද විනාශයට (දිරාපත්වීමට) පත්වෙයි, පරාල ද විනාශයට පත්වෙයි, බිත්ති ද විනාශයට පත්වෙයි. එලෙසම ගෘහපතිය, සිත දූෂිත වූ කල්හි කාය කර්මය ද දූෂිත වෙයි, වාග් කර්මය ද දූෂිත වෙයි, මනෝ කර්මය ද දූෂිත වෙයි. දූෂිත වූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් නොවෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් නොවෙයි.”

‘‘Citte, gahapati, abyāpanne kāyakammampi abyāpannaṃ hoti, vacīkammampi abyāpannaṃ hoti, manokammampi abyāpannaṃ hoti. Tassa abyāpannakāyakammantassa abyāpannavacīkammantassa abyāpannamanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā. Seyyathāpi, gahapati, kūṭāgāre succhanne kūṭampi abyāpannaṃ hoti, gopānasiyopi abyāpannā honti, bhittipi abyāpannā hoti; evamevaṃ kho, gahapati, citte abyāpanne kāyakammampi abyāpannaṃ hoti, vacīkammampi abyāpannaṃ hoti, manokammampi abyāpannaṃ hoti. Tassa abyāpannakāyakammantassa…pe… abyāpannamanokammantassa bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālaṅkiriyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“ගෘහපතිය, සිත දූෂිත නොවූ කල්හි කාය කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි, වාග් කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි. දූෂිත නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් වෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් වෙයි. ගෘහපතිය, මනාව සෙවිලි කළ කූටාගාරයක මුදුන් ලීය ද විනාශ නොවෙයි, පරාල ද විනාශ නොවෙයි, බිත්ති ද විනාශ නොවෙයි. එලෙසම ගෘහපතිය, සිත දූෂිත නොවූ කල්හි කාය කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි, වාග් කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි, මනෝ කර්මය ද දූෂිත නොවෙයි. දූෂිත නොවූ කාය, වාග් සහ මනෝ කර්ම ඇති තැනැත්තාගේ මරණය යහපත් වෙයි, කළුරිය කිරීම ද යහපත් වෙයි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Paṭhamanidānasuttaṃ

9. ප්‍රථම නිදාන සූත්‍රය

112. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Yaṃ, bhikkhave, lobhapakataṃ kammaṃ lobhajaṃ lobhanidānaṃ lobhasamudayaṃ, taṃ kammaṃ akusalaṃ taṃ kammaṃ sāvajjaṃ taṃ kammaṃ dukkhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, dosapakataṃ kammaṃ dosajaṃ dosanidānaṃ dosasamudayaṃ, taṃ kammaṃ akusalaṃ taṃ kammaṃ sāvajjaṃ taṃ kammaṃ dukkhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, mohapakataṃ kammaṃ mohajaṃ mohanidānaṃ mohasamudayaṃ, taṃ kammaṃ akusalaṃ taṃ kammaṃ sāvajjaṃ taṃ kammaṃ dukkhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya.

112. “මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන (හේතු) තුනක් වෙති. ඒ තුන කවරේද? ලෝභය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි, ද්වේෂය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි, මෝහය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි. මහණෙනි, ලෝභය විසින් කරන ලද, ලෝභයෙන් උපන්, ලෝභය නිදානය කොට ඇති, ලෝභය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය අකුසලයකි, ඒ කර්මය සාවද්‍යය, ඒ කර්මය දුක් විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම (සමුදය) පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, ද්වේෂය විසින් කරන ලද, ද්වේෂයෙන් උපන්, ද්වේෂය නිදානය කොට ඇති, ද්වේෂය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය අකුසලයකි, ඒ කර්මය සාවද්‍යය, ඒ කර්මය දුක් විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, මෝහය විසින් කරන ලද, මෝහයෙන් උපන්, මෝහය නිදානය කොට ඇති, මෝහය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය අකුසලයකි, ඒ කර්මය සාවද්‍යය, ඒ කර්මය දුක් විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන තුනයි.”

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, adoso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, amoho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Yaṃ, bhikkhave, alobhapakataṃ kammaṃ alobhajaṃ alobhanidānaṃ alobhasamudayaṃ, taṃ [Pg.267] kammaṃ kusalaṃ taṃ kammaṃ anavajjaṃ taṃ kammaṃ sukhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, adosapakataṃ kammaṃ adosajaṃ adosanidānaṃ adosasamudayaṃ, taṃ kammaṃ kusalaṃ taṃ kammaṃ anavajjaṃ taṃ kammaṃ sukhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati. Yaṃ, bhikkhave, amohapakataṃ kammaṃ amohajaṃ amohanidānaṃ amohasamudayaṃ, taṃ kammaṃ kusalaṃ taṃ kammaṃ anavajjaṃ taṃ kammaṃ sukhavipākaṃ, taṃ kammaṃ kammanirodhāya saṃvattati, na taṃ kammaṃ kammasamudayāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන (හේතු) තුනක් වෙති. ඒ තුන කවරේද? අලෝභය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි, අද්වේෂය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි, අමෝහය කර්මයන් හටගැනීමට හේතුවකි. මහණෙනි, අලෝභය විසින් කරන ලද, අලෝභයෙන් උපන්, අලෝභය නිදානය කොට ඇති, අලෝභය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය කුසලයකි, ඒ කර්මය අනවද්‍යය, ඒ කර්මය සැප විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, අද්වේෂය විසින් කරන ලද, අද්වේෂයෙන් උපන්, අද්වේෂය නිදානය කොට ඇති, අද්වේෂය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය කුසලයකි, ඒ කර්මය අනවද්‍යය, ඒ කර්මය සැප විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, අමෝහය විසින් කරන ලද, අමෝහයෙන් උපන්, අමෝහය නිදානය කොට ඇති, අමෝහය ප්‍රභවය කොට ඇති යම් කර්මයක් ඇද්ද, ඒ කර්මය කුසලයකි, ඒ කර්මය අනවද්‍යය, ඒ කර්මය සැප විපාක දෙන්නකි. ඒ කර්මය කර්ම නිරෝධය පිණිස පවතියි, ඒ කර්මය කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන තුනයි.” නවවන සූත්‍රයයි.

10. Dutiyanidānasuttaṃ

10. ද්විතීය නිදාන සූත්‍රය

113. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati; anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati; paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṃyutto hoti. Etamahaṃ, bhikkhave, saṃyojanaṃ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṃ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.

113. “මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන තුනක් වෙති. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, අතීත වූ, ඡන්දරාගයට (ඇල්මට හා දැඩි ඇල්මට) කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි; මහණෙනි, අනාගත වූ, ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි; මහණෙනි, වර්තමාන වූ, ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි. මහණෙනි, අතීත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදින්නේ කෙසේද? මහණෙනි, අතීත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරයි (නැවත නැවත කල්පනා කරයි), අනුවිචාරණය කරයි (විමසයි). අතීත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරන්නා වූ, අනුවිචාරණය කරන්නා වූ ඔහුට ඡන්දය උපදියි. ඡන්දය උපන් තැනැත්තා ඒ ධර්මයන් හා බැඳෙයි. මහණෙනි, සිතේ පවතින යම් දැඩි ඇල්මක් ඇද්ද, එය මම ‘සංයෝජනය’ (බැඳීම) යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ අතීත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṃyutto hoti. Etamahaṃ, bhikkhave, saṃyojanaṃ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṃ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.

“මහණෙනි, අනාගත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදින්නේ කෙසේද? මහණෙනි, අනාගත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරයි, අනුවිචාරණය කරයි. අනාගත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරන්නා වූ, අනුවිචාරණය කරන්නා වූ ඔහුට ඡන්දය උපදියි. ඡන්දය උපන් තැනැත්තා ඒ ධර්මයන් හා බැඳෙයි. මහණෙනි, සිතේ පවතින යම් දැඩි ඇල්මක් ඇද්ද, එය මම ‘සංයෝජනය’ යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ අනාගත වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi [Pg.268] anuvicāreti. Tassa paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṃyutto hoti. Etamahaṃ, bhikkhave, saṃyojanaṃ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṃ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya.

“මහණෙනි, වර්තමාන වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදින්නේ කෙසේද? මහණෙනි, වර්තමාන වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරයි, අනුවිචාරණය කරයි. වර්තමාන වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා සිතින් අනුවිතර්කනය කරන්නා වූ, අනුවිචාරණය කරන්නා වූ ඔහුට ඡන්දය උපදියි. ඡන්දය උපන් තැනැත්තා ඒ ධර්මයන් හා බැඳෙයි. මහණෙනි, සිතේ පවතින යම් දැඩි ඇල්මක් ඇද්ද, එය මම ‘සංයෝජනය’ යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ වර්තමාන වූ ඡන්දරාගයට කරුණු වූ ධර්මයන් අරභයා ඡන්දය උපදියි. මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස මේ නිදාන තුනයි.”

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati; anāgate bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati; paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Atītānaṃ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṃ dhammānaṃ āyatiṃ vipākaṃ pajānāti. Āyatiṃ vipākaṃ viditvā tadabhinivatteti. Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṃ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.

“මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස වූ මෙම කරුණු (නිදාන) තුනකි. ඒ කවර තුනක්ද? මහණෙනි, (ඇතැම් විට) ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අතීත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් (ඡන්දයක්) උපදින්නේ නැත. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අනාගත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැත. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ පවතින (ප්‍රත්‍යුත්පන්න) ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැත. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අතීත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැති වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අතීත ධර්මයන්ගේ මතු විපාකය ඔහු මැනවින් දනියි. එම මතු විපාකය දැන එය වළක්වයි (නිරුද්ධ කරයි). එය වළක්වා සිතින් විනිවිද දැක ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කරගනියි. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අතීත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැත්තේ මෙලෙසිනි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Anāgatānaṃ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṃ dhammānaṃ āyatiṃ vipākaṃ pajānāti. Āyatiṃ vipākaṃ viditvā tadabhinivatteti. Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṃ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.

“මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අනාගත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැති වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අනාගත ධර්මයන්ගේ මතු විපාකය ඔහු මැනවින් දනියි. එම මතු විපාකය දැන එය වළක්වයි. එය වළක්වා සිතින් විනිවිද දැක ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කරගනියි. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ අනාගත ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැත්තේ මෙලෙසිනි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Paccuppannānaṃ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṃ dhammānaṃ āyatiṃ vipākaṃ pajānāti, āyatiṃ vipākaṃ viditvā tadabhinivatteti, tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṃ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ වර්තමාන (ප්‍රත්‍යුත්පන්න) ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැති වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ වර්තමාන ධර්මයන්ගේ මතු විපාකය ඔහු මැනවින් දනියි. එම මතු විපාකය දැන එය වළක්වයි. එය වළක්වා සිතින් විනිවිද දැක ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කරගනියි. මහණෙනි, ඇල්මට හා රාගයට කරුණු වූ වර්තමාන ධර්මයන් අරභයා කැමැත්තක් උපදින්නේ නැත්තේ මෙලෙසිනි. මහණෙනි, කර්මයන්ගේ හටගැනීම පිණිස වූ කරුණු තුන මේවාය.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

Sambodhavaggo paṭhamo.

පළමු සම්බෝධ වර්ගය නිමයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Pubbeva [Pg.269] duve assādā, samaṇo ruṇṇapañcamaṃ;

Atitti dve ca vuttāni, nidānāni apare duveti.

පුබ්බේ සූත්‍රය, අස්සාද සූත්‍ර දෙක, සමණ සූත්‍රය සහ පස්වැනි රුණ්ණ සූත්‍රයද; අතිත්ති සූත්‍රය, වුත්ත සූත්‍ර දෙක සහ නිදාන සූත්‍ර දෙක වශයෙන් (සූත්‍ර දසයකි).

(12) 2. Āpāyikavaggo

(12) 2. ආපායික වර්ගය

1. Āpāyikasuttaṃ

1. ආපායික සූත්‍රය

114. ‘‘Tayome, bhikkhave, āpāyikā nerayikā idamappahāya. Katame tayo? Yo ca abrahmacārī brahmacāripaṭiñño, yo ca suddhaṃ brahmacariyaṃ carantaṃ amūlakena abrahmacariyena anuddhaṃseti, yo cāyaṃ evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘natthi kāmesu doso’ti, so tāya kāmesu pātabyataṃ āpajjati. Ime kho, bhikkhave, tayo āpāyikā nerayikā idamappahāyā’’ti. Paṭhamaṃ.

114. “මහණෙනි, මේ කරුණු තුන අත්නොහැරීම නිසා පුද්ගලයෝ අපායගාමී වෙති, නිරයගාමී වෙති. ඒ කවර තිදෙනෙක්ද? යම් අයෙක් අබ්‍රහ්මචාරීව සිටිමින්ම ‘මම බ්‍රහ්මචාරියෙකැ’යි ප්‍රතිඥා දෙන්නේද, යම් අයෙක් පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාව රකින පුද්ගලයෙකුට පදනමක් නැතිව අබ්‍රහ්මචර්යාවෙන් චෝදනා කරන්නේද, යම් අයෙක් ‘කාමයන්හි වරදක් නැතැ’යි මෙවැනි වාදයක් හෝ දෘෂ්ටියක් දරමින් එම දෘෂ්ටිය නිසාම කාමයන්හි ගැලී වාසය කරන්නේද (මොවුහුය). මහණෙනි, මේ කරුණු තුන ප්‍රහීණ නොකිරීම නිසා පුද්ගලයෝ අපායගාමී හා නිරයගාමී වෙති.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Dullabhasuttaṃ

2. දුල්ලභ සූත්‍රය

115. ‘‘Tiṇṇaṃ, bhikkhave, pātubhāvo dullabho lokasmiṃ. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvo dullabho lokasmiṃ, tathāgatappaveditassa dhammavinayassa desetā puggalo dullabho lokasmiṃ, kataññū katavedī puggalo dullabho lokasmiṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ pātubhāvo dullabho lokasmi’’nti. Dutiyaṃ.

115. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පුද්ගලයන් තිදෙනෙකුගේ පහළ වීම දුර්ලභය. ඒ කවර තිදෙනෙක්ද? අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීම ලෝකයෙහි දුර්ලභය. තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනය දේශනා කරන පුද්ගලයා ලෝකයෙහි දුර්ලභය. කළ ගුණ දන්නා වූ, කළ ගුණ සලකන්නා වූ (කතඤ්ඤු කතවේදී) පුද්ගලයා ලෝකයෙහි දුර්ලභය. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් තිදෙනාගේ පහළ වීම ලෝකයෙහි දුර්ලභය.” දෙවැනි සූත්‍රයයි.

3. Appameyyasuttaṃ

3. අප්පමෙය්‍ය සූත්‍රය

116. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Suppameyyo, duppameyyo, appameyyo. Katamo ca, bhikkhave, puggalo suppameyyo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo uddhato hoti unnaḷo capalo mukharo vikiṇṇavāco muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo suppameyyo.

116. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් වෙති. ඒ කවර තිදෙනෙක්ද? පහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා, අපහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා සහ ප්‍රමාණ කළ නොහැකි පුද්ගලයාය. මහණෙනි, පහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සසල වූ (සිතැති), උඩඟු වූ, චපල වූ, කටසැර වූ, හිස් වචන බහුල, මුළා වූ සිහි ඇති, සම්පජඤ්ඤයෙන් තොර වූ, සමාධියක් නැති, විකෘති වූ සිතක් ඇති, අසංවර ඉන්ද්‍රියයන් ඇති අයෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා පහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo [Pg.270] ca, bhikkhave, puggalo duppameyyo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo anuddhato hoti anunnaḷo acapalo amukharo avikiṇṇavāco upaṭṭhitassati sampajāno samāhito ekaggacitto saṃvutindriyo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo duppameyyo.

“මහණෙනි, අපහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සසල නොවූ, උඩඟු නොවූ, චපල නොවූ, කටසැර නොවූ, හිස් වචන නැති, එළඹ සිටි සිහි ඇති, සම්පජඤ්ඤයෙන් යුක්ත වූ, සමාධිමත් වූ, ඒකාග්‍ර වූ සිතක් ඇති, සංවර වූ ඉන්ද්‍රියයන් ඇති අයෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අපහසුවෙන් මැනිය හැකි පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, puggalo appameyyo? Idha, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ hoti khīṇāsavo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo appameyyo. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, ප්‍රමාණ කළ නොහැකි පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙලොව යම් භික්ෂුවක් අරහත් වූයේ, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළේ වෙයිද, මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා ප්‍රමාණ කළ නොහැකි පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ පුද්ගලයෝ මේ තිදෙනාය.” තෙවැනි සූත්‍රයයි.

4. Āneñjasuttaṃ

4. ආනෙඤ්ජ සූත්‍රය

117. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti taṃ nikāmeti tena ca vittiṃ āpajjati, tatra ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ākāsānañcāyatanūpagānaṃ, bhikkhave, devānaṃ vīsati kappasahassāni āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā.

117. ‘‘මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සියලු ආකාරයෙන් රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යාමෙන්, ගැටීම් සංඥාවන් (පටිඝ සංඥා) අභාවයට පත්වීමෙන්, නානත්ව සංඥාවන් මෙනෙහි නොකිරීමෙන් ‘ආකාශය අනන්තය’යි ආකාශානඤ්චායතන සමාපත්තියට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය ආස්වාදනය කරයි, එය කැමති වෙයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එයටම අධිමුක්තව, බොහෝ සෙයින් එහිම වෙසෙමින්, එයින් පිරිහෙන්නේ නැතිව කලුරිය කොට ආකාශානඤ්චායතනොපග දෙවියන් අතර සහභව්‍යතාවයට (එක්ව ඉපදීමට) පැමිණෙයි. මහණෙනි, ආකාශානඤ්චායතනොපග දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය මහා කල්ප විසිදහසකි. එහි පෘථග්ජන පුද්ගලයා තම ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට නිරයටද යයි, තිරිසන් යෝනියටද යයි, ප්‍රේත ලෝකයටද යයි. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා එහි ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට එම භවයෙහිදීම පරිනිර්වාණයට පත්වෙයි. මහණෙනි, ගතිය සහ උප්පත්තිය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජන පුද්ගලයාගේ ඇති වෙනස, සුවිශේෂත්වය හා ප්‍රභේදය මෙයයි.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti taṃ nikāmeti tena ca vittiṃ āpajjati, tatra ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno viññāṇañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Viññāṇañcāyatanūpagānaṃ, bhikkhave, devānaṃ cattārīsaṃ kappasahassāni āyuppamāṇaṃ. Tattha [Pg.271] puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā.

‘‘නැවතද මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සියලු ආකාරයෙන් ආකාශානඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’යි විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්තියට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය ආස්වාදනය කරයි, එය කැමති වෙයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එයටම අධිමුක්තව, බොහෝ සෙයින් එහිම වෙසෙමින්, එයින් පිරිහෙන්නේ නැතිව කලුරිය කොට විඤ්ඤාණඤ්චායතනොපග දෙවියන් අතර සහභව්‍යතාවයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, විඤ්ඤාණඤ්චායතනොපග දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය මහා කල්ප හතළිස්දහසකි. එහි පෘථග්ජන පුද්ගලයා තම ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට නිරයටද යයි, තිරිසන් යෝනියටද යයි, ප්‍රේත ලෝකයටද යයි. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා එහි ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට එම භවයෙහිදීම පරිනිර්වාණයට පත්වෙයි. මහණෙනි, ගතිය සහ උප්පත්තිය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජන පුද්ගලයාගේ ඇති වෙනස, සුවිශේෂත්වය හා ප්‍රභේදය මෙයයි.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti taṃ nikāmeti tena ca vittiṃ āpajjati, tatra ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno ākiñcaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ākiñcaññāyatanūpagānaṃ, bhikkhave, devānaṃ saṭṭhi kappasahassāni āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso, ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā. ‘Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’’nti. Catutthaṃ.

‘‘නැවතද මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සියලු ආකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා ‘කිසිවක් නැත’යි ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තියට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය ආස්වාදනය කරයි, එය කැමති වෙයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එයටම අධිමුක්තව, බොහෝ සෙයින් එහිම වෙසෙමින්, එයින් පිරිහෙන්නේ නැතිව කලුරිය කොට ආකිඤ්චඤ්ඤායතනොපග දෙවියන් අතර සහභව්‍යතාවයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනොපග දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය මහා කල්ප හැටදහසකි. එහි පෘථග්ජන පුද්ගලයා තම ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට නිරයටද යයි, තිරිසන් යෝනියටද යයි, ප්‍රේත ලෝකයටද යයි. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා එහි ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක්ද ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කොට එම භවයෙහිදීම පරිනිර්වාණයට පත්වෙයි. මහණෙනි, ගතිය සහ උප්පත්තිය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජන පුද්ගලයාගේ ඇති වෙනස, සුවිශේෂත්වය හා ප්‍රභේදය මෙයයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනා විද්‍යමාන වෙති’’ යි වදාළ සේක. සිව්වන සූත්‍රයයි.

5. Vipattisampadāsuttaṃ

5. විපත්ති සම්පදා සූත්‍රය

118. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vipattiyo. Katamā tisso? Sīlavipatti, cittavipatti, diṭṭhivipatti. Katamā ca, bhikkhave, sīlavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīlavipatti.

118. ‘‘මහණෙනි, මේ විපත්ති (පිරිහීම්) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? ශීල විපත්තිය, චිත්ත විපත්තිය සහ දෘෂ්ඨි විපත්තියයි. මහණෙනි, ශීල විපත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, නුදුන් දේ ගන්නෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි, මුසාවාද පවසන්නෙක් වෙයි, කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි, පරුෂ වචන කියන්නෙක් වෙයි, හිස් වචන දොඩන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙය ශීල විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.’’

‘‘Katamā ca, bhikkhave, cittavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco abhijjhālu hoti byāpannacitto. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, cittavipatti.

‘‘මහණෙනි, චිත්ත විපත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දැඩි ලෝභය (අභිජ්ඣා) බහුල වූවෙක් වෙයි, ව්‍යාපන්න සිත් ඇත්තෙක් (වෛරී සහගත සිත් ඇත්තෙක්) වෙයි. මහණෙනි, මෙය චිත්ත විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.’’

‘‘Katamā [Pg.272] ca, bhikkhave, diṭṭhivipatti? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ, kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhivipatti. Sīlavipattihetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti; cittavipattihetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti; diṭṭhivipattihetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Imā kho, bhikkhave, tisso vipattiyoti.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි විපත්තිය (වැරදි දැකීමෙහි පිරිහීම) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, මහා යාග පැවැත්වීමෙහි විපාක නැත, පූජා පැවැත්වීමෙහි විපාක නැත, හොඳ නරක කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත, මෙලොවක් නැත, පරලොවක් නැත, මව (සැපයීමෙහි) ඵල නැත, පියා (සැපයීමෙහි) ඵල නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැත, මෙලොව හා පරලොව තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන, මනා මඟට පිළිපන්, මනා පිළිවෙතෙහි යෙදුණු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ලොව නැතැ’යි මෙසේ මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, විපරීත දර්ශනයක් ඇත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සීල විපත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිති; චිත්ත විපත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිති; දෘෂ්ටි විපත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිති. මහණෙනි, මේ වනාහි විපත්ති තුනයි.”

‘‘Tisso imā, bhikkhave, sampadā. Katamā tisso? Sīlasampadā, cittasampadā, diṭṭhisampadā. Katamā ca, bhikkhave, sīlasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīlasampadā.

“මහණෙනි, මේ සම්පත්ති තුනකි. ඒ තුන කවරේද? සීල සම්පත්තිය, චිත්ත සම්පත්තිය හා දෘෂ්ටි සම්පත්තියයි. මහණෙනි, සීල සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය සීල සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, cittasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco anabhijjhālu hoti abyāpannacitto. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, cittasampadā.

“මහණෙනි, චිත්ත සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අභිධ්‍යාවෙන් (ලෝභයෙන්) තොර වූයේ, ව්‍යාපාදයෙන් තොර වූ සිතක් ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය චිත්ත සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, diṭṭhisampadā? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ, atthi hutaṃ, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, atthi ayaṃ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhisampadā. Sīlasampadāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti; cittasampadāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti[Pg.273]; diṭṭhisampadāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Imā kho, bhikkhave, tisso sampadā’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක ඇත, මහා යාග පැවැත්වීමෙහි විපාක ඇත, පූජා පැවැත්වීමෙහි විපාක ඇත, හොඳ නරක කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත, මෙලොවක් ඇත, පරලොවක් ඇත, මව (සැපයීමෙහි) ඵල ඇත, පියා (සැපයීමෙහි) ඵල ඇත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ ඇත, මෙලොව හා පරලොව තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන, මනා මඟට පිළිපන්, මනා පිළිවෙතෙහි යෙදුණු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ලොව ඇතැ’යි මෙසේ සම්මා දෘෂ්ටික වෙයි, අවිපරීත දර්ශනයක් ඇත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සීල සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති නම් වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති; චිත්ත සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති නම් වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති; දෘෂ්ටි සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති නම් වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. මහණෙනි, මේ වනාහි සම්පත්ති තුනයි.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.

6. Apaṇṇakasuttaṃ

6. අපණ්ණක සූත්‍රය

119. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vipattiyo. Katamā tisso? Sīlavipatti, cittavipatti, diṭṭhivipatti. Katamā ca, bhikkhave, sīlavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… samphappalāpī hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīlavipatti.

119. “මහණෙනි, මේ විපත්ති තුනකි. ඒ තුන කවරේද? සීල විපත්තිය, චිත්ත විපත්තිය හා දෘෂ්ටි විපත්තියයි. මහණෙනි, සීල විපත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි... පෙ... හිස් වචන පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙය සීල විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, cittavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco abhijjhālu hoti byāpannacitto. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, cittavipatti.

“මහණෙනි, චිත්ත විපත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අභිධ්‍යාව (දැඩි ලෝභය) ඇත්තෙක්, ව්‍යාපාද සහිත සිතක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙය චිත්ත විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, diṭṭhivipatti? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhivipatti. Sīlavipattihetu vā, bhikkhave…pe… diṭṭhivipattihetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. Seyyathāpi, bhikkhave, apaṇṇako maṇi uddhaṃ khitto yena yeneva patiṭṭhāti suppatiṭṭhitaṃyeva patiṭṭhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, sīlavipattihetu vā sattā…pe… upapajjanti. Imā kho, bhikkhave, tisso vipattiyoti.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි විපත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, මහා යාග පැවැත්වීමෙහි විපාක නැත... පෙ... පවසන ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ලොව නැතැ’යි මෙසේ මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, විපරීත දර්ශනයක් ඇත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි විපත්තිය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සීල විපත්තිය හේතුවෙන් ද... පෙ... දෘෂ්ටි විපත්තිය හේතුවෙන් ද සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිති. මහණෙනි, එය යම් සේ අහසට දමන ලද පැති හයක් ඇති දාදු කැටයක් යම් ම පැත්තකින් වැටුණත් මනාව පිහිටන්නේ ද; මහණෙනි, එමෙන්ම සීල විපත්තිය හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ... පෙ... උපදිති. මහණෙනි, මේ වනාහි විපත්ති තුනයි.”

‘‘Tisso imā, bhikkhave, sampadā. Katamā tisso? Sīlasampadā, cittasampadā, diṭṭhisampadā. Katamā ca, bhikkhave, sīlasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīlasampadā.

“මහණෙනි, මේ සම්පත්ති තුනකි. ඒ තුන කවරේද? සීල සම්පත්තිය, චිත්ත සම්පත්තිය හා දෘෂ්ටි සම්පත්තියයි. මහණෙනි, සීල සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි... පෙ... මහණෙනි, මෙය සීල සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, cittasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco anabhijjhālu hoti abyāpannacitto. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, cittasampadā.

“මහණෙනි, චිත්ත සම්පත්තිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අභිධ්‍යාවෙන් (ලෝභයෙන්) තොර වූයේ, ව්‍යාපාදයෙන් තොර වූ සිතක් ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය චිත්ත සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, diṭṭhisampadā? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhisampadā. Sīlasampadāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Cittasampadāhetu vā…pe… diṭṭhisampadāhetu [Pg.274] vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Seyyathāpi, bhikkhave, apaṇṇako maṇi uddhaṃ khitto yena yeneva patiṭṭhāti suppatiṭṭhitaṃyeva patiṭṭhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, sīlasampadāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti, cittasampadāhetu vā sattā…pe… diṭṭhisampadāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Imā kho, bhikkhave, tisso sampadā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක ඇත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක ඇත... යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙලොව හා පරලොව තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට අවබෝධ කරවා ප්‍රකාශ කරත්ද, (එබඳු උතුමෝ ලොව වෙසෙති)’ යනුවෙන් නිවැරදි දැක්ම ඇති, නොපෙරළුණු දර්ශනයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ශීල සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. චිත්ත සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ... දෘෂ්ටි සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ මහණෙනි, සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. මහණෙනි, උඩට දමන ලද පැති හයක් සහිත දාදු කැටයක් යම් යම් අයුරින් වැටෙන්නේද, එය මැනවින් පිහිටාම සිටින්නාක් මෙනි; මහණෙනි, එලෙසම ශීල සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති, චිත්ත සම්පත්තිය හේතුවෙන්... දෘෂ්ටි සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති. මහණෙනි, මේ වනාහි සම්පත්ති තුනයි.”

7. Kammantasuttaṃ

7. කම්මන්ත සූත්‍රය

120. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vipattiyo. Katamā tisso? Kammantavipatti, ājīvavipatti, diṭṭhivipatti. Katamā ca, bhikkhave, kammantavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… samphappalāpī hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kammantavipatti.

120. “මහණෙනි, මේ විපත්ති තුනකි. ඒ තුන කවරේද? කර්මාන්ත විපත්තිය, ආජීව විපත්තිය සහ දෘෂ්ටි විපත්තියයි. මහණෙනි, කර්මාන්ත විපත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාත කරන්නේ වෙයි... හිස් වචන පවසන්නේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කර්මාන්ත විපත්තිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, ājīvavipatti? Idha, bhikkhave, ekacco micchāājīvo hoti, micchāājīvena jīvikaṃ kappeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ājīvavipatti.

“මහණෙනි, ආජීව විපත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මිථ්‍යා ආජීවයෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා ආජීවයෙන් ජීවිකාව ගෙවයි. මහණෙනි, මෙය ආජීව විපත්තිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, diṭṭhivipatti? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhivipatti. Imā kho, bhikkhave, tisso vipattiyoti.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි විපත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක නැත... යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙලොව හා පරලොව තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරත්ද, (එබඳු උතුමෝ ලොව නැත)’ යනුවෙන් මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, විපරීත දර්ශනයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි විපත්තිය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි විපත්ති තුනයි.”

‘‘Tisso imā, bhikkhave, sampadā. Katamā tisso? Kammantasampadā, ājīvasampadā, diṭṭhisampadā. Katamā ca, bhikkhave, kammantasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… samphappalāpā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kammantasampadā.

“මහණෙනි, මේ සම්පත්ති තුනකි. ඒ තුන කවරේද? කර්මාන්ත සම්පත්තිය, ආජීව සම්පත්තිය සහ දෘෂ්ටි සම්පත්තියයි. මහණෙනි, කර්මාන්ත සම්පත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි... හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කර්මාන්ත සම්පත්තිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, ājīvasampadā? Idha, bhikkhave, ekacco sammāājīvo hoti, sammāājīvena jīvikaṃ kappeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ājīvasampadā.

“මහණෙනි, ආජීව සම්පත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සම්‍යග් ආජීවයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්‍යග් ආජීවයෙන් ජීවිකාව ගෙවයි. මහණෙනි, මෙය ආජීව සම්පත්තිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, diṭṭhisampadā? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca [Pg.275] lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhisampadā. Imā kho, bhikkhave, tisso sampadā’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘දුන් දෙයෙහි විපාක ඇත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක ඇත... යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙලොව හා පරලොව තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරත්ද, (එබඳු උතුමෝ ලොව වෙසෙති)’ යනුවෙන් නිවැරදි දැක්ම ඇති, නොපෙරළුණු දර්ශනයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙය දෘෂ්ටි සම්පත්තිය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි සම්පත්ති තුනයි.”

8. Paṭhamasoceyyasuttaṃ

8. පළමු සෝචෙය්‍ය සූත්‍රය

121. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, soceyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ. Katamañca, bhikkhave, kāyasoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kāyasoceyyaṃ.

121. “මහණෙනි, මේ පාරිශුද්ධි (සෝචෙය්‍ය) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? කාය පාරිශුද්ධිය, වචී පාරිශුද්ධිය සහ මනෝ පාරිශුද්ධියයි. මහණෙනි, කාය පාරිශුද්ධිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, සොරකමින් වැළකුණේ වෙයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කාය පාරිශුද්ධිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamañca, bhikkhave, vacīsoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati bhikkhave, vacīsoceyyaṃ.

“මහණෙනි, වචී පාරිශුද්ධිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, රළු වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය වචී පාරිශුද්ධිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamañca, bhikkhave, manosoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco anabhijjhālu hoti abyāpannacitto sammādiṭṭhiko. Idaṃ vuccati, bhikkhave, manosoceyyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi soceyyānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, මනෝ පාරිශුද්ධිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දැඩි ලෝභය (අභිජ්ඣා) නැත්තෙක් වෙයි, ව්‍යාපාද රහිත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා දිට්ඨික වෙයි. මහණෙනි, මෙය මනෝ පාරිශුද්ධිය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි පාරිශුද්ධි තුනයි.”

9. Dutiyasoceyyasuttaṃ

9. දෙවන සෝචෙය්‍ය සූත්‍රය

122. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, soceyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyasoceyyaṃ, vacīsoceyyaṃ, manosoceyyaṃ. Katamañca, bhikkhave, kāyasoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, abrahmacariyā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kāyasoceyyaṃ.

122. “මහණෙනි, මේ පාරිශුද්ධි තුනකි. ඒ තුන කවරේද? කාය පාරිශුද්ධිය, වචී පාරිශුද්ධිය සහ මනෝ පාරිශුද්ධියයි. මහණෙනි, කාය පාරිශුද්ධිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, සොරකමින් වැළකුණේ වෙයි, අබ්‍රහ්මචර්යාවෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කාය පාරිශුද්ධිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamañca, bhikkhave, vacīsoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, vacīsoceyyaṃ.

“මහණෙනි, වචී පාරිශුද්ධිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, රළු වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය වචී පාරිශුද්ධිය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamañca, bhikkhave, manosoceyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṃ vā ajjhattaṃ kāmacchandaṃ – ‘atthi me ajjhattaṃ kāmacchando’ti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ kāmacchandaṃ – ‘natthi me ajjhattaṃ kāmacchando’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa kāmacchandassa [Pg.276] uppādo hoti, tañca pajānāti; yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaṃ hoti, tañca pajānāti; yathā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiṃ anuppādo hoti, tañca pajānāti; santaṃ vā ajjhattaṃ byāpādaṃ – ‘atthi me ajjhattaṃ byāpādo’ti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ byāpādaṃ – ‘natthi me ajjhattaṃ byāpādo’ti pajānāti; yathā ca anuppannassa byāpādassa uppādo hoti, tañca pajānāti; yathā ca uppannassa byāpādassa pahānaṃ hoti, tañca pajānāti; yathā ca pahīnassa byāpādassa āyatiṃ anuppādo hoti, tañca pajānāti; santaṃ vā ajjhattaṃ thinamiddhaṃ – ‘atthi me ajjhattaṃ thinamiddha’nti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ thinamiddhaṃ – ‘natthi me ajjhattaṃ thinamiddha’nti pajānāti; yathā ca anuppannassa thinamiddhassa uppādo hoti, tañca pajānāti; yathā ca uppannassa thinamiddhassa pahānaṃ hoti, tañca pajānāti; yathā ca pahīnassa thinamiddhassa āyatiṃ anuppādo hoti, tañca pajānāti; santaṃ vā ajjhattaṃ uddhaccakukkuccaṃ – ‘atthi me ajjhattaṃ uddhaccakukkucca’nti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ uddhaccakukkuccaṃ – ‘natthi me ajjhattaṃ uddhaccakukkucca’nti pajānāti; yathā ca anuppannassa uddhaccakukkuccassa uppādo hoti, tañca pajānāti; yathā ca uppannassa uddhaccakukkuccassa pahānaṃ hoti, tañca pajānāti; yathā ca pahīnassa uddhaccakukkuccassa āyatiṃ anuppādo hoti, tañca pajānāti; santaṃ vā ajjhattaṃ vicikicchaṃ – ‘atthi me ajjhattaṃ vicikicchā’ti pajānāti; asantaṃ vā ajjhattaṃ vicikicchaṃ – ‘natthi me ajjhattaṃ vicikicchā’ti pajānāti; yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti, tañca pajānāti; yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaṃ hoti, tañca pajānāti; yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiṃ anuppādo hoti, tañca pajānāti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, manosoceyyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi soceyyānīti.

‘‘මහණෙනි, මනෝ සෞචෙය්‍යය (මනසෙහි පිරිසිදු බව) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව තමා තුළ කාමච්ඡන්දය පවතින විට ‘මා තුළ කාමච්ඡන්දය පවතින්නේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; තමා තුළ කාමච්ඡන්දය නොමැති විට ‘මා තුළ කාමච්ඡන්දය නොමැත්තේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; නූපන්නා වූ කාමච්ඡන්දය යම් සේ උපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; උපන්නා වූ කාමච්ඡන්දය යම් සේ ප්‍රහීණ වේ ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; ප්‍රහීණ වූ කාමච්ඡන්දය මතු යම් සේ නූපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි. තමා තුළ ව්‍යාපාදය පවතින විට ‘මා තුළ ව්‍යාපාදය පවතින්නේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; තමා තුළ ව්‍යාපාදය නොමැති විට ‘මා තුළ ව්‍යාපාදය නොමැත්තේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; නූපන්නා වූ ව්‍යාපාදය යම් සේ උපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; උපන්නා වූ ව්‍යාපාදය යම් සේ ප්‍රහීණ වේ ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; ප්‍රහීණ වූ ව්‍යාපාදය මතු යම් සේ නූපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි. තමා තුළ ථීනමිද්ධය පවතින විට ‘මා තුළ ථීනමිද්ධය පවතින්නේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; තමා තුළ ථීනමිද්ධය නොමැති විට ‘මා තුළ ථීනමිද්ධය නොමැත්තේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; නූපන්නා වූ ථීනමිද්ධය යම් සේ උපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; උපන්නා වූ ථීනමිද්ධය යම් සේ ප්‍රහීණ වේ ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; ප්‍රහීණ වූ ථීනමිද්ධය මතු යම් සේ නූපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි. තමා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චය පවතින විට ‘මා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චය පවතින්නේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; තමා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චය නොමැති විට ‘මා තුළ උද්ධච්චකුක්කුච්චය නොමැත්තේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; නූපන්නා වූ උද්ධච්චකුක්කුච්චය යම් සේ උපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; උපන්නා වූ උද්ධච්චකුක්කුච්චය යම් සේ ප්‍රහීණ වේ ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; ප්‍රහීණ වූ උද්ධච්චකුක්කුච්චය මතු යම් සේ නූපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි. තමා තුළ විචිකිච්ඡාව පවතින විට ‘මා තුළ විචිකිච්ඡාව පවතින්නේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; තමා තුළ විචිකිච්ඡාව නොමැති විට ‘මා තුළ විචිකිච්ඡාව නොමැත්තේය’ යි පිරිසිඳ දනියි; නූපන්නා වූ විචිකිච්ඡාව යම් සේ උපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; උපන්නා වූ විචිකිච්ඡාව යම් සේ ප්‍රහීණ වේ ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි; ප්‍රහීණ වූ විචිකිච්ඡාව මතු යම් සේ නූපදී ද, එය ද පිරිසිඳ දනියි. මහණෙනි, මෙය මනෝ සෞචෙය්‍යය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි සෞචෙය්‍යයෝ තිදෙනා වෙති.’’

‘‘Kāyasuciṃ vacīsuciṃ, cetosuciṃ anāsavaṃ;

Suciṃ soceyyasampannaṃ, āhu ninhātapāpaka’’nti. navamaṃ;

‘‘කයින් පිරිසිදු වූ, වචනයෙන් පිරිසිදු වූ, සිතින් පිරිසිදු වූ, ආශ්‍රව රහිත වූ, පිරිසිදු බවින් යුක්ත වූ, පාපයන් සෝදා හැරියා වූ ඒ පිරිසිදු තැනැත්තා ‘සෝදා පිරිසිදු කළ පව් ඇති තැනැත්තා’ යයි (බුද්ධාදීහු) පවසති.’’ නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Moneyyasuttaṃ

10. මෞනෙය්‍ය සූත්‍රය

123. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, moneyyāni. Katamāni tīṇi? Kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ. Katamañca, bhikkhave, kāyamoneyyaṃ[Pg.277]? Idha, bhikkhave, bhikkhu pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, abrahmacariyā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kāyamoneyyaṃ.

123. ‘‘මහණෙනි, මේ මෞනෙය්‍ය (මුනි ගුණ) තිදෙනෙකි. ඒ තිදෙනා කවරහුද? කාය මෞනෙය්‍යය, වචී මෞනෙය්‍යය, මනෝ මෞනෙය්‍යය යි. මහණෙනි, කාය මෞනෙය්‍යය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අදත්තාදානයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අබ්‍රහ්මචර්යාවෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කාය මෞනෙය්‍යය යයි කියනු ලැබේ.’’

‘‘Katamañca, bhikkhave, vacīmoneyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, vacīmoneyyaṃ.

‘‘මහණෙනි, වචී මෞනෙය්‍යය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, පිසුණු බසින් වැළකුණේ වෙයි, රළු බසින් වැළකුණේ වෙයි, හිස් බසින් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය වචී මෞනෙය්‍යය යයි කියනු ලැබේ.’’

‘‘Katamañca, bhikkhave, manomoneyyaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, manomoneyyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi moneyyānī’’ti.

‘‘මහණෙනි, මනෝ මෞනෙය්‍යය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය මනෝ මෞනෙය්‍යය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි මෞනෙය්‍යයන් තිදෙනා වෙති.’’

‘‘Kāyamuniṃ vacīmuniṃ, cetomuniṃ anāsavaṃ;

Muniṃ moneyyasampannaṃ, āhu sabbappahāyina’’nti. dasamaṃ;

‘‘කයින් මුනිවරයකු වූ, වචනයෙන් මුනිවරයකු වූ, සිතින් මුනිවරයකු වූ, ආශ්‍රව රහිත වූ, මෞනෙය්‍ය ගුණයෙන් යුක්ත වූ, සියල්ල (සියලු අකුසල්) ප්‍රහීණ කළ තැනැත්තා ‘මුනිවරයා’ යයි (බුද්ධාදීහු) පවසති.’’ දසවැනි සූත්‍රයයි.

Āpāyikavaggo dvādasamo.

දොළොස්වැනි ආපායික වර්ගය නිමාවට පත්විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) -

Āpāyiko dullabho appameyyaṃ, āneñjavipattisampadā;

Apaṇṇako ca kammanto, dve soceyyāni moneyyanti.

ආපායික සූත්‍රය, දුල්ලභ සූත්‍රය, අප්පමෙය්‍ය සූත්‍රය, ආනෙඤ්ජ, විපත්ති හා සම්පදා සූත්‍රයන් ද, හයවැන්න අපණ්ණක සූත්‍රය ද, කම්මන්ත සූත්‍රය ද, සෞචෙය්‍ය සූත්‍ර දෙක ද මෞනෙය්‍ය සූත්‍රය ද වේ.

(13) 3. Kusināravaggo

(13) 3. කුසිනාරා වර්ගය

1. Kusinārasuttaṃ

1. කුසිනාරා සූත්‍රය

124. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati baliharaṇe vanasaṇḍe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

124. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර බලිහරණ නම් වනයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘‘මහණෙනි’’ යි භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. ‘‘ස්වාමීනී’’ යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක -

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati. Tamenaṃ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā svātanāya bhattena nimanteti[Pg.278]. Ākaṅkhamāno, bhikkhave, bhikkhu adhivāseti. So tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nivesanaṃ tenupasaṅkamati; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdati. Tamenaṃ so gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāreti.

“මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් කිසියම් ගමක හෝ නියම්ගමක ඇසුරු කරමින් වාසය කරයි. ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් ඔහු වෙත පැමිණ පසුදින දානය සඳහා ආරාධනා කරයි. මහණෙනි, භික්ෂුව කැමති වන්නේ නම් එය ඉවසයි. ඔහු එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, ඒ ගෘහපතියාගේ හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාගේ නිවස යම් තැනක ද එතැනට පැමිණෙයි; පැමිණ පනවන ලද අසුනක වැඩ හිඳියි. එවිට ඒ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම සන්තර්පණය කරයි, තවදුරටත් පිළිගන්වමින් ආරාධනා කරයි (පැවරීම කරයි).”

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘sādhu vata myāyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāretī’ti. Evampissa hoti – ‘aho vata māyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā āyatimpi evarūpena paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeyya sampavāreyyā’ti! So taṃ piṇḍapātaṃ gathito mucchito ajjhosanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati. So tattha kāmavitakkampi vitakketi, byāpādavitakkampi vitakketi, vihiṃsāvitakkampi vitakketi. Evarūpassāhaṃ, bhikkhave, bhikkhuno dinnaṃ na mahapphalanti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Pamatto hi, bhikkhave, bhikkhu viharati.

“ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වෙයි: ‘මේ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම මා සන්තර්පණය කිරීම, පැවරීම කොතරම් යහපත්ද!’ ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ද වෙයි: ‘අහෝ! මේ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා මතු කාලයෙහි ද මෙබඳු වූ ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම මා සන්තර්පණය කරන්නේ නම්, පවරන්නේ නම් කොතරම් අගනේද!’ ඔහු එම පිණ්ඩපාතය කෙරෙහි තෘෂ්ණාවෙන් ඇලුණේ, මුළා වූයේ, දැඩිව බැඳුණේ, එහි ආදීනව නොදක්නා සුලු වූයේ, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් තොරව පරිභෝජනය කරයි. ඔහු එහිදී කාම විතර්ක ද පවත්වයි, ව්‍යාපාද විතර්ක ද පවත්වයි, විහිංසා විතර්ක ද පවත්වයි. මහණෙනි, මෙබඳු භික්ෂුවකට දෙන ලද දානය මහාඵල නොවන බව මම පවසමි. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව ප්‍රමාදව වාසය කරන බැවිනි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati. Tamenaṃ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā svātanāya bhattena nimanteti. Ākaṅkhamāno, bhikkhave, bhikkhu adhivāseti. So tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nivesanaṃ tenupasaṅkamati; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdati. Tamenaṃ so gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāreti.

“මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් කිසියම් ගමක හෝ නියම්ගමක ඇසුරු කරමින් වාසය කරයි. ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් ඔහු වෙත පැමිණ පසුදින දානය සඳහා ආරාධනා කරයි. මහණෙනි, භික්ෂුව කැමති වන්නේ නම් එය ඉවසයි. ඔහු එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, ඒ ගෘහපතියාගේ හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාගේ නිවස යම් තැනක ද එතැනට පැමිණෙයි; පැමිණ පනවන ලද අසුනක වැඩ හිඳියි. එවිට ඒ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම සන්තර්පණය කරයි, පැවරීම කරයි.”

‘‘Tassa na evaṃ hoti – ‘sādhu vata myāyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeti sampavāretī’ti. Evampissa na hoti – ‘aho vata māyaṃ gahapati vā gahapatiputto vā āyatimpi evarūpena paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappeyya sampavāreyyā’ti! So taṃ piṇḍapātaṃ agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati. So tattha nekkhammavitakkampi [Pg.279] vitakketi, abyāpādavitakkampi vitakketi, avihiṃsāvitakkampi vitakketi. Evarūpassāhaṃ, bhikkhave, bhikkhuno dinnaṃ mahapphalanti vadāmi. Taṃ kissa hetu? Appamatto hi, bhikkhave, bhikkhu viharatī’’ti. Paṭhamaṃ.

“ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇති නොවේ: ‘මේ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම මා සන්තර්පණය කිරීම, පැවරීම කොතරම් යහපත්ද!’ ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ද ඇති නොවේ: ‘අහෝ! මේ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා මතු කාලයෙහි ද මෙබඳු වූ ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයෙන් තම දෑතින්ම මා සන්තර්පණය කරන්නේ නම්, පවරන්නේ නම් කොතරම් අගනේද!’ ඔහු එම පිණ්ඩපාතය කෙරෙහි නොඇලුණේ, මුළා නොවූයේ, දැඩිව නොබැඳුණේ, එහි ආදීනව දක්නා සුලු වූයේ, නිස්සරණ ප්‍රඥාව ඇතිව පරිභෝජනය කරයි. ඔහු එහිදී නෙක්ඛම්ම විතර්ක පවත්වයි, අව්‍යාපාද විතර්ක පවත්වයි, අවිහිංසා විතර්ක පවත්වයි. මහණෙනි, මෙබඳු භික්ෂුවකට දෙන ලද දානය මහාඵල වන බව මම පවසමි. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව අප්‍රමාදව වාසය කරන බැවිනි.” (ප්‍රථම සූත්‍රයයි).

2. Bhaṇḍanasuttaṃ

2. භණ්ඩන සූත්‍රය

125. ‘‘Yassaṃ, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti, manasi kātumpi me esā, bhikkhave, disā na phāsu hoti, pageva gantuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto tayo dhamme pajahiṃsu, tayo dhamme bahulamakaṃsu. Katame tayo dhamme pajahiṃsu? Nekkhammavitakkaṃ, abyāpādavitakkaṃ, avihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme pajahiṃsu. Katame tayo dhamme bahulamakaṃsu? Kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme bahulamakaṃsu’. Yassaṃ, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti, manasi kātumpi me esā, bhikkhave, disā na phāsu hoti, pageva gantuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto ime tayo dhamme pajahiṃsu, ime tayo dhamme bahulamakaṃsu’’’.

125. “මහණෙනි, යම් දිසාවක භික්ෂූන් කලහ කරමින්, කෝලාහල කරමින්, විවාදයට පත්ව එකිනෙකාට මුඛසත්තිවලින් (කට නමැති ආයුධවලින්) විදිමින් වාසය කෙරෙත් ද, මහණෙනි, ඒ දිසාව ගැන සිතීම පවා මට පහසුවක් නොවේ, එහි යෑම ගැන කවර කථා ද? මම මේ පිළිබඳව මෙබඳු නිගමනයකට එළඹෙමි: ‘ඒකාන්තයෙන්ම ඒ ආයුෂ්මත්හු ධර්ම තුනක් අත්හැරියහ, ධර්ම තුනක් බහුලව කළහ. අත්හැරිය ඒ ධර්ම තුන කවරේද? නෙක්ඛම්ම විතර්කය, අව්‍යාපාද විතර්කය, අවිහිංසා විතර්කය යන මේ ධර්ම තුන අත්හැරියහ. බහුලව කළ ඒ ධර්ම තුන කවරේද? කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය, විහිංසා විතර්කය යන මේ ධර්ම තුන බහුලව කළහ’. මහණෙනි, යම් දිසාවක භික්ෂූන් කලහ කරමින්, කෝලාහල කරමින්, විවාදයට පත්ව එකිනෙකාට මුඛසත්තිවලින් විදිමින් වාසය කෙරෙත් ද, මහණෙනි, ඒ දිසාව ගැන සිතීම පවා මට පහසුවක් නොවේ, එහි යෑම ගැන කවර කථා ද? මම මේ පිළිබඳව මෙබඳු නිගමනයකට එළඹෙමි: ‘ඒකාන්තයෙන්ම ඒ ආයුෂ්මත්හු මේ ධර්ම තුන අත්හැරියහ, මේ ධර්ම තුන බහුලව කළහ’.”

‘‘Yassaṃ pana, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, gantumpi me esā, bhikkhave, disā phāsu hoti, pageva manasi kātuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto tayo dhamme pajahiṃsu, tayo dhamme bahulamakaṃsu. Katame tayo dhamme pajahiṃsu? Kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme pajahiṃsu. Katame tayo dhamme bahulamakaṃsu? Nekkhammavitakkaṃ, abyāpādavitakkaṃ, avihiṃsāvitakkaṃ – ime tayo dhamme bahulamakaṃsu’. Yassaṃ, bhikkhave, disāyaṃ bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti, gantumpi me esā, bhikkhave, disā phāsu hoti, pageva manasi kātuṃ! Niṭṭhamettha gacchāmi – ‘addhā te āyasmanto ime tayo dhamme pajahiṃsu, ime tayo dhamme bahulamakaṃsū’’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, යම් දිශාවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සමගිව, සතුටින්, විවාදයෙන් තොරව, කිරි සහ ජලය මෙන් එක්ව, එකිනෙකා දෙස ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, එවැනි දිශාවකට යෑම පවා මට සැපයකි, මෙනෙහි කිරීම ගැන කවර කතාද? එහිදී මම මෙසේ නිගමනයකට පැමිණෙමි: ‘ඒකාන්තයෙන්ම ඒ ආයුෂ්මත්හු ධර්ම තුනක් අත්හැර, ධර්ම තුනක් බහුලව පුහුණු කළහ. ඒ අත්හළ ධර්ම තුන මොනවාද? කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය සහ විහිංසා විතර්කය යන මේ ධර්ම තුන අත්හළහ. බහුලව පුහුණු කළ ධර්ම තුන මොනවාද? නෙක්ඛම්ම විතර්කය, අබ්‍යාපාද විතර්කය සහ අවිහිංසා විතර්කය යන මේ ධර්ම තුන බහුලව පුහුණු කළහ.’ මහණෙනි, යම් දිශාවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සමගිව, සතුටින්, විවාදයෙන් තොරව, කිරි සහ ජලය මෙන් එක්ව, එකිනෙකා දෙස ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, එවැනි දිශාවකට යෑම පවා මට සැපයකි, මෙනෙහි කිරීම ගැන කවර කතාද? එහිදී මම මෙසේ නිගමනයකට පැමිණෙමි: ‘ඒකාන්තයෙන්ම ඒ ආයුෂ්මත්හු මේ ධර්ම තුන අත්හැර, මේ ධර්ම තුන බහුලව පුහුණු කළහ’ කියායි.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Gotamakacetiyasuttaṃ

3. ගෝතමක චේතිය සූත්‍රය

126. Ekaṃ [Pg.280] samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati gotamake cetiye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

126. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර ගෝතමක චේතියෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ. “ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘Abhiññāyāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no anabhiññāya. Sanidānāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no anidānaṃ. Sappāṭihāriyāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desemi, no appāṭihāriyaṃ. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, abhiññāya dhammaṃ desayato no anabhiññāya, sanidānaṃ dhammaṃ desayato no anidānaṃ, sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desayato no appāṭihāriyaṃ, karaṇīyo ovādo, karaṇīyā anusāsanī. Alañca pana vo, bhikkhave, tuṭṭhiyā, alaṃ attamanatāya, alaṃ somanassāya – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’’’ti.

“මහණෙනි, මම ධර්මය දේශනා කරන්නේ විශිෂ්ට ඥානයෙන් (ප්‍රත්‍යක්ෂව) දැනගෙන මිස, නොදැන නොවේ. මහණෙනි, මම ධර්මය දේශනා කරන්නේ කරුණු සහිතව මිස, කරුණු රහිතව නොවේ. මහණෙනි, මම ධර්මය දේශනා කරන්නේ ප්‍රාතිහාර්ය (ක්ලේශයන් දුරු කිරීමේ හැකියාව) සහිතව මිස, ප්‍රාතිහාර්ය රහිතව නොවේ. මහණෙනි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ධර්මය දේශනා කරන, කරුණු සහිතව ධර්මය දේශනා කරන, ප්‍රාතිහාර්ය සහිතව ධර්මය දේශනා කරන මාගේ අවවාදය පිළිපැදිය යුතුය, අනුශාසනාව කළ යුතුය. මහණෙනි, ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සම්මා සම්බුද්ධයහ, ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, සංඝයා වහන්සේ මැනවින් පිළිපන් සේක’ යනුවෙන් සතුටු වීමට, ප්‍රීතිමත් වීමට හා සොම්නස් වීමට මෙයම ඔබට සෑහෙන්නේය.”

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne sahassī lokadhātu akampitthāti. Tatiyaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව පිළිගත්හ. මේ දේශනය පවත්වන කල්හි දහසක් ලෝක ධාතුව කම්පා විය. තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Bharaṇḍukālāmasuttaṃ

4. භරණ්ඩු කාලාම සූත්‍රය

127. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno yena kapilavatthu tadavasari. Assosi kho mahānāmo sakko – ‘‘bhagavā kira kapilavatthuṃ anuppatto’’ti. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho mahānāmaṃ sakkaṃ bhagavā etadavoca –

127. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝසල ජනපදයෙහි චාරිකාවේ වඩිමින් කිඹුල්වත් පුරයට වැඩි සේක. ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිඹුල්වත් පුරයට වැඩි සේකැ’යි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමාට ඇසෙන්නට විය. එවිට මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පස්ව සිට ගත්තේය. එකත්පස්ව සිටි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Gaccha, mahānāma, kapilavatthusmiṃ, tathārūpaṃ āvasathaṃ jāna yatthajja mayaṃ ekarattiṃ vihareyyāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho mahānāmo sakko bhagavato paṭissutvā kapilavatthuṃ pavisitvā kevalakappaṃ kapilavatthuṃ anvāhiṇḍanto nāddasa kapilavatthusmiṃ tathārūpaṃ āvasathaṃ yatthajja bhagavā ekarattiṃ vihareyya.

“මහානාමය, කිඹුල්වත් පුරයට ගොස්, අද දින අපට එක් රැයක් නැවතී සිටීමට සුදුසු නවාතැනක් සොයා බලන්න.” “එසේය ස්වාමීනි” යි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, කිඹුල්වත් පුරයට ඇතුළු වී මුළු නුවර පුරාම ඇවිද බැලුවද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට එදින එක් රැයක් වැඩසිටීමට සුදුසු නවාතැනක් කිඹුල්වත් පුරයෙන් සොයාගත නොහැකි විය.

Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘natthi, bhante, kapilavatthusmiṃ tathārūpo āvasatho [Pg.281] yatthajja bhagavā ekarattiṃ vihareyya. Ayaṃ, bhante, bharaṇḍu kālāmo bhagavato purāṇasabrahmacārī. Tassajja bhagavā assame ekarattiṃ viharatū’’ti. ‘‘Gaccha, mahānāma, santharaṃ paññapehī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho mahānāmo sakko bhagavato paṭissutvā yena bharaṇḍussa kālāmassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā santharaṃ paññāpetvā udakaṃ ṭhapetvā pādānaṃ dhovanāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘santhato, bhante, santhāro, udakaṃ ṭhapitaṃ pādānaṃ dhovanāya. Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti.

ඉන්පසු මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ මෙසේ සැළ කළේය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අද දින එක් රැයක් වැඩසිටීමට සුදුසු තැනක් කිඹුල්වත් පුරයෙහි නැත. ස්වාමීනි, මේ භරණ්ඩු කාලාම යනු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පැරණි සබ්‍රහ්මචාරියෙකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අද දින ඔහුගේ අසපුවෙහි එක් රැයක් වැඩවසන සේක්වා.” “මහානාමය, එසේ නම් ගොස් ඇතිරියක් පනවන්න.” “එසේය ස්වාමීනි” යි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, භරණ්ඩු කාලාමගේ අසපුවට ගොස්, එහි ඇතිරියක් පනවා, පා සේදීමට පැන් තබා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: “ස්වාමීනි, ඇතිරිය පනවන ලදී, පා සේදීමට පැන් තබන ලදී. ස්වාමීනි, දැන් වැඩම කිරීමට කාලය බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දන්නා සේක.”

Atha kho bhagavā yena bharaṇḍussa kālāmassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā pāde pakkhālesi. Atha kho mahānāmassa sakkassa etadahosi – ‘‘akālo kho ajja bhagavantaṃ payirupāsituṃ. Kilanto bhagavā. Sve dānāhaṃ bhagavantaṃ payirupāsissāmī’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භරණ්ඩු කාලාමගේ අසපුවට වැඩම කර, පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටියහ. වැඩසිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශ්‍රී පාදයෝ සෝදා ගත්හ. එවිට මහානාම ශාක්‍ය රජතුමාට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය: “අද දින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදැකීමට සුදුසු කාලය නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විඩාපත් වී සිටින සේක. මම හෙට දින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදකින්නෙමි.” මෙසේ සිතූ ඔහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, ප්‍රදක්ෂිණා කොට පිටව ගියේය.

Atha kho mahānāmo sakko tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho mahānāmaṃ sakkaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘tayo khome, mahānāma, satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Idha, mahānāma, ekacco satthā kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti; na rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti, na vedanānaṃ pariññaṃ paññāpeti. Idha pana, mahānāma, ekacco satthā kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti, rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti; na vedanānaṃ pariññaṃ paññāpeti. Idha pana, mahānāma, ekacco satthā kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti, rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti, vedanānaṃ pariññaṃ paññāpeti. Ime kho, mahānāma, tayo satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. ‘Imesaṃ, mahānāma, tiṇṇaṃ satthārānaṃ ekā niṭṭhā udāhu puthu niṭṭhā’’’ti?

ඉක්බිති මහනාම ශාක්‍ය රජතුමා එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ මහනාම ශාක්‍ය රජතුමාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක: “මහනාම, ලෝකයෙහි පවතින ශාස්තෘවරුන් තිදෙනෙක් වෙති. ඒ තිදෙනා කවුරුන්ද? මහනාම, මෙහි ඇතැම් ශාස්තෘවරයෙක් කාමයන්ගෙන් එතෙර වීම (කාම පිරිසිඳ අවබෝධය) පනවයි; රූපයන්ගෙන් එතෙර වීම නොපනවයි; වේදනාවන්ගෙන් එතෙර වීම නොපනවයි. මහනාම, මෙහි ඇතැම් ශාස්තෘවරයෙක් කාමයන්ගෙන් එතෙර වීමද පනවයි, රූපයන්ගෙන් එතෙර වීමද පනවයි; එහෙත් වේදනාවන්ගෙන් එතෙර වීම නොපනවයි. මහනාම, මෙහි තවත් ශාස්තෘවරයෙක් කාමයන්ගෙන් එතෙර වීමද පනවයි, රූපයන්ගෙන් එතෙර වීමද පනවයි, වේදනාවන්ගෙන් එතෙර වීමද පනවයි. මහනාම, ලෝකයෙහි පවතින ශාස්තෘවරුන් තිදෙනා මොවුහුය. මහනාම, මේ ශාස්තෘවරුන් තිදෙනාගේ අවසාන ඉලක්කය (ගමනාන්තය) එකක්මද නැතහොත් එකිනෙකට වෙනස් වූවක්ද?”

Evaṃ vutte bharaṇḍu kālāmo mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘ekāti, mahānāma, vadehī’’ti. Evaṃ vutte bhagavā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘nānāti, mahānāma, vadehī’’ti. Dutiyampi kho bharaṇḍu kālāmo mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘ekāti, mahānāma, vadehī’’ti. Dutiyampi kho bhagavā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘nānāti, mahānāma, vadehī’’ti. Tatiyampi kho bharaṇḍu kālāmo mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘ekāti, mahānāma[Pg.282], vadehī’’ti. Tatiyampi kho bhagavā mahānāmaṃ sakkaṃ etadavoca – ‘‘nānāti, mahānāma, vadehī’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි භරණ්ඩු කාලාම තාපසයා මහනාම ශාක්‍ය රජුට මෙසේ කීවේය: “මහනාම, ‘එකක්මය’ කියා පවසන්න.” මෙසේ කී කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහනාම ශාක්‍ය රජුට මෙසේ වදාළ සේක: “මහනාම, ‘වෙනස්ය’ කියා පවසන්න.” දෙවැනි වරටත් භරණ්ඩු කාලාම තාපසයා මහනාම ශාක්‍ය රජුට “මහනාම, ‘එකක්මය’ කියා පවසන්න” යැයි කීවේය. දෙවැනි වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහනාම ශාක්‍ය රජුට “මහනාම, ‘වෙනස්ය’ කියා පවසන්න” යැයි වදාළ සේක. තෙවැනි වරටත් භරණ්ඩු කාලාම තාපසයා මහනාම ශාක්‍ය රජුට “මහනාම, ‘එකක්මය’ කියා පවසන්න” යැයි කීවේය. තෙවැනි වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහනාම ශාක්‍ය රජුට “මහනාම, ‘වෙනස්ය’ කියා පවසන්න” යැයි වදාළ සේක.

Atha kho bharaṇḍu kālāmassa etadahosi – ‘‘mahesakkhassa vatamhi mahānāmassa sakkassa sammukhā samaṇena gotamena yāvatatiyaṃ apasādito. Yaṃnūnāhaṃ kapilavatthumhā pakkameyya’’nti. Atha kho bharaṇḍu kālāmo kapilavatthumhā pakkāmi. Yaṃ kapilavatthumhā pakkāmi tathā pakkantova ahosi na puna paccāgacchīti. Catutthaṃ.

එවිට භරණ්ඩු කාලාම හට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “මහේශාක්‍ය වූ මහනාම ශාක්‍ය රජු ඉදිරියෙහි ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් තෙවැනි වර දක්වාම මා හට දොස් පවරන ලදී (මා යටපත් කරන ලදී). මම කිඹුල්වත් පුරයෙන් පිටව යන්නෙම් නම් මැනවි.” ඉක්බිති භරණ්ඩු කාලාම තාපසයා කිඹුල්වත් පුරයෙන් පිටත්ව ගියේය. ඔහු කිඹුල්වත් පුරයෙන් යම්සේ පිටව ගියේද, ඒ පිටව ගිය ගමන නැවත නොපැමිණෙන ගමනක්ම විය.

5. Hatthakasuttaṃ

5. හත්ථක සූත්‍රය

128. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho hatthako devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā – ‘‘bhagavato purato ṭhassāmī’’ti osīdatimeva saṃsīdatimeva, na sakkoti saṇṭhātuṃ. Seyyathāpi nāma sappi vā telaṃ vā vālukāya āsittaṃ osīdatimeva saṃsīdatimeva, na saṇṭhāti; evamevaṃ hatthako devaputto – ‘‘bhagavato purato ṭhassāmī’’ti osīdatimeva saṃsīdatimeva, na sakkoti saṇṭhātuṃ.

128. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයා රාත්‍රිය ගෙවී යද්දී ඉතා රමණීය ශෝභාවෙන් යුතුව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිටගන්නෙමි” යි උත්සාහ කළද, වැලි මත වත්කළ ගිතෙල් හෝ තෙල් මෙන් ඔහු ගිලී ගියේය, යටට බැස ගියේය, ස්ථාවරව සිටීමට නොහැකි විය. වැලි මත වැගිරූ ගිතෙල් හෝ තෙල් යම්සේ ගිලී යන්නේද, යටට බැස යන්නේද, ස්ථාවරව නොසිටින්නේද; එලෙසම හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයාටද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි ස්ථාවරව සිටීමට නොහැකි විය.

Atha kho bhagavā hatthakaṃ devaputtaṃ etadavoca – ‘‘oḷārikaṃ, hatthaka, attabhāvaṃ abhinimmināhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti, kho hatthako devaputto bhagavato paṭissutvā oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho hatthakaṃ devaputtaṃ bhagavā etadavoca –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයාට මෙසේ වදාළ සේක: “හත්ථක, රළු (ප්‍රකට) ආත්මභාවයක් මවාගන්න.” “එසේය ස්වාමීනි” යි හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී, රළු ආත්මභාවයක් මවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයාගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ විමසා වදාළ සේක:

‘‘Ye te, hatthaka, dhammā pubbe manussabhūtassa pavattino ahesuṃ, api nu te te dhammā etarahi pavattino’’ti? ‘‘Ye ca me, bhante, dhammā pubbe manussabhūtassa pavattino ahesuṃ, te ca me dhammā etarahi pavattino; ye ca me, bhante, dhammā pubbe manussabhūtassa nappavattino ahesuṃ, te ca me dhammā etarahi pavattino. Seyyathāpi, bhante, bhagavā etarahi ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi [Pg.283] rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, ākiṇṇo viharāmi devaputtehi. Dūratopi, bhante, devaputtā āgacchanti hatthakassa devaputtassa santike ‘dhammaṃ sossāmā’ti. Tiṇṇāhaṃ, bhante, dhammānaṃ atitto appaṭivāno kālaṅkato. Katamesaṃ tiṇṇaṃ? Bhagavato ahaṃ, bhante, dassanassa atitto appaṭivāno kālaṅkato; saddhammasavanassāhaṃ, bhante, atitto appaṭivāno kālaṅkato; saṅghassāhaṃ, bhante, upaṭṭhānassa atitto appaṭivāno kālaṅkato. Imesaṃ kho ahaṃ, bhante, tiṇṇaṃ dhammānaṃ atitto appaṭivāno kālaṅkato’’ti.

“හත්ථක, පෙර මිනිසකුව සිටි කාලයේදී ඔබ ඉගෙනගත් (ප්‍රගුණ කළ) යම් ධර්මයන් වූයේද, එම ධර්මයන් දැන් ඔබට මතක තිබේද (පවතිනවාද)?” “ස්වාමීනි, පෙර මිනිසකුව සිටි කාලයේ මට යම් ධර්මයන් මතකයේ තිබුණේද, එම ධර්මයන් දැන් මට මතක තිබේ. ස්වාමීනි, පෙර මිනිසකුව සිටි කාලයේ මට යම් ධර්මයන් මතකයේ නොතිබුණේද (ප්‍රගුණ නොවූයේද), එම ධර්මයන්ද දැන් මට මතක තිබේ. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් භික්ෂු-භික්ෂුණීන්ගෙන්, උපාසක-උපාසිකාවන්ගෙන්, රජවරුන්ගෙන්, රාජ මහාමාත්‍යයන්ගෙන්, අන්‍ය තීර්ථකයන්ගෙන් හා ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයන්ගෙන් පිරිවරාගෙන වැඩසිටිනා සේක්ද, එලෙසම ස්වාමීනි, මමද දිව්‍යපුත්‍රයන්ගෙන් පිරිවරාගෙන වසන්නෙමි. ස්වාමීනි, ‘හත්ථක දිව්‍යපුත්‍රයාගෙන් ධර්මය අසන්නෙමු’ යි දිව්‍යපුත්‍රයෝ දුර බැහැර සිට පවා පැමිණෙති. ස්වාමීනි, මම කරුණු තුනක් කෙරෙහි තෘප්තියට පත් නොවී, නොපසුබස්නා උත්සාහයකින් යුතුව සිටියදීම කළුරිය කළෙමි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීම (දර්ශනය) කෙරෙහි තෘප්තියට පත් නොවී, ඒ කෙරෙහිම වූ ඕනෑකමකින් මම කළුරිය කළෙමි. ස්වාමීනි, සද්ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීම කෙරෙහි තෘප්තියට පත් නොවී, ඒ කෙරෙහිම වූ ඕනෑකමකින් මම කළුරිය කළෙමි. ස්වාමීනි, සංඝයා වහන්සේට උපස්ථාන කිරීම කෙරෙහි තෘප්තියට පත් නොවී, ඒ කෙරෙහිම වූ ඕනෑකමකින් මම කළුරිය කළෙමි. ස්වාමීනි, මම මේ කරුණු තුනෙහිම තෘප්තියක් නොලබාම කළුරිය කළෙමි.”

‘‘Nāhaṃ bhagavato dassanassa, tittimajjhagā kudācanaṃ;

Saṅghassa upaṭṭhānassa, saddhammasavanassa ca.

“භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමෙන්ද, සංඝයා වහන්සේට උපස්ථාන කිරීමෙන්ද, සද්ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන්ද මම කිසි කලෙක තෘප්තියක් නොලැබුවෙමි.”

‘‘Adhisīlaṃ sikkhamāno, saddhammasavane rato;

Tiṇṇaṃ dhammānaṃ atitto, hatthako avihaṃ gato’’ti. pañcamaṃ;

“අධිසීලයෙහි හික්මෙමින්, සද්ධර්ම ශ්‍රවණයෙහි ඇලුනු, (අධිසීලය, ධර්ම ශ්‍රවණය හා තෘප්තියට පත් නොවීම යන) කරුණු තුනෙහි තෘප්තියට පත් නොවූ හත්ථක (දිව්‍යපුත්‍රයා) අවිහ බඹලොවට ගියේය.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.

6. Kaṭuviyasuttaṃ

6. කටුවිය සූත්‍රය

129. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya bārāṇasiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā goyogapilakkhasmiṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ bhikkhuṃ rittassādaṃ bāhirassādaṃ muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ pākatindriyaṃ. Disvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca –

129. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බරණැස ඉසිපතන මිගදායෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන බරණැස් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගවයන් වෙළඳාම් කරන ස්ථානයක වූ නුග රුකක් (පිලක්ඛ රුකක්) අසල පිඬු පිණිස වඩින්නා වූ, (ධ්‍යාන) සැපයෙන් තොර වූ, බාහිර (කාම) සැපයෙහි ඇලුනු, මුළා වූ සිහි ඇති, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් තොර වූ, අසමාහිත වූ, විභ්‍රාන්ත සිත් ඇති, අසංවෘත ඉඳුරන් ඇති එක්තරා භික්ෂුවක දැක ඒ භික්ෂුවට මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Mā kho tvaṃ, bhikkhu, attānaṃ kaṭuviyamakāsi. Taṃ vata bhikkhu kaṭuviyakataṃ attānaṃ āmagandhena avassutaṃ makkhikā nānupatissanti nānvāssavissantīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti. Atha kho so bhikkhu bhagavatā iminā ovādena ovadito saṃvegamāpādi. Atha kho bhagavā bārāṇasiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto bhikkhū āmantesi –

“මහණ, ඔබ තමන්ව ‘කටුවිය’ (කිලුටක්/පිළිකුල් දෙයක්) බවට පත් කර නොගන්න. මහණ, කටුවිය බවට පත් වූ, ‘ආමගන්ධයෙන්’ (අමු ගඳින්) තෙත් වූ ඒ තමා කරා මැස්සන් නොපැමිණෙන්නේය කියා හෝ ලුහුනොබඳින්නේය කියා හෝ යන කරුණ විද්‍යමාන නොවේ (එනම් අනිවාර්යයෙන්ම මැස්සන් ලුහුබඳියි).” එකල්හි ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මෙම අවවාදයෙන් සංවේගයට පත් විය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බරණැස පිඬු පිණිස හැසිර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආපසු වැඩම කොට භික්ෂූන් ඇමතූ සේක:

‘‘Idhāhaṃ, bhikkhave, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya bārāṇasiṃ [Pg.284] piṇḍāya pāvisiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, goyogapilakkhasmiṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ bhikkhuṃ rittassādaṃ bāhirassādaṃ muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ pākatindriyaṃ. Disvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ –

“මහණෙනි, මම අද පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන බරණැස් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩිමි. මහණෙනි, ගවයන් වෙළඳාම් කරන ස්ථානයක වූ නුග රුකක් අසල පිඬු පිණිස වඩින්නා වූ, (ධ්‍යාන) සැපයෙන් තොර වූ, බාහිර සැපයෙහි ඇලුනු, මුළා වූ සිහි ඇති, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් තොර වූ, අසමාහිත වූ, විභ්‍රාන්ත සිත් ඇති, අසංවෘත ඉඳුරන් ඇති එක්තරා භික්ෂුවක මම දිටිමි. දැක ඒ භික්ෂුවට මෙසේ කීවෙමි:”

‘‘‘Mā kho tvaṃ, bhikkhu, attānaṃ kaṭuviyamakāsi. Taṃ vata bhikkhu kaṭuviyakataṃ attānaṃ āmagandhena avassutaṃ makkhikā nānupatissanti nānvāssavissantīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti. Atha kho, bhikkhave, so bhikkhu mayā iminā ovādena ovadito saṃvegamāpādī’’ti. Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, kaṭuviyaṃ? Ko āmagandho? Kā makkhikā’’ti?

“‘මහණ, ඔබ තමන්ව කටුවිය බවට පත් කර නොගන්න. මහණ, කටුවිය බවට පත් වූ, ආමගන්ධයෙන් තෙත් වූ ඒ තමා කරා මැස්සන් නොපැමිණෙන්නේය කියා හෝ ලුහුනොබඳින්නේය කියා හෝ යන කරුණ විද්‍යමාන නොවේ’ යැයි මම කීවෙමි. මහණෙනි, එකල්හි ඒ භික්ෂුව මාගේ මෙම අවවාදයෙන් සංවේගයට පත් විය.” මෙසේ වදාළ කල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසීය: “ස්වාමීනි, ‘කටුවිය’ යනු කුමක්ද? ‘ආමගන්ධය’ යනු කුමක්ද? ‘මැස්සන්’ යනු කවුද?”

‘‘Abhijjhā kho, bhikkhu, kaṭuviyaṃ; byāpādo āmagandho; pāpakā akusalā vitakkā makkhikā. Taṃ vata, bhikkhu, kaṭuviyakataṃ attānaṃ āmagandhena avassutaṃ makkhikā nānupatissanti nānvāssavissantīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti.

“මහණ, කටුවිය යනු අභිජ්ඣාවයි (විෂම ලෝභයයි). ආමගන්ධය යනු ව්‍යාපාදයයි. මැස්සන් යනු පාපී අකුසල විතර්කයන්ය. මහණ, කටුවිය බවට පත් වූ, ආමගන්ධයෙන් තෙත් වූ ඒ තමා කරා මැස්සන් නොපැමිණෙන්නේය කියා හෝ ලුහුනොබඳින්නේය කියා හෝ යන කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.”

‘‘Aguttaṃ cakkhusotasmiṃ, indriyesu asaṃvutaṃ;

Makkhikānupatissanti, saṅkappā rāganissitā.

“ඇසෙහි හා කනෙහි සංවරයක් නැති, ඉඳුරන්හි අසංවර වූ පුද්ගලයා කරා රාගය නිශ්‍රිත වූ මැස්සන් බඳු අකුසල සංකල්පයෝ ලුහුබඳිති.”

‘‘Kaṭuviyakato bhikkhu, āmagandhe avassuto;

Ārakā hoti nibbānā, vighātasseva bhāgavā.

“කටුවිය බවට පත් වූ (ලෝභී වූ), ආමගන්ධයෙන් (ව්‍යාපාදයෙන්) තෙත් වූ භික්ෂුව නිවනින් දුරස් වෙයි. ඔහු පීඩාවටම (දුකටම) හිමිකරුවකු වෙයි.”

‘‘Gāme vā yadi vāraññe, aladdhā samathamattano ;

Pareti bālo dummedho, makkhikāhi purakkhato.

“ගමෙහි හෝ වේවා, අරණ්‍යයෙහි හෝ වේවා, තමාගේ සිතේ සන්සුන් බවක් නොලැබූ, අඥාන මෝඩ තැනැත්තා මැස්සන් පිරිවරාගෙන හැසිරෙයි.”

‘‘Ye ca sīlena sampannā, paññāyūpasameratā;

Upasantā sukhaṃ senti, nāsayitvāna makkhikā’’ti. chaṭṭhaṃ;

“යම් කෙනෙක් සීලයෙන් යුක්ත වන්නාහුද, ප්‍රඥාවෙන් හා උපශමයෙන් ඇලුනු වන්නාහුද, ඒ උපශාන්ත පුද්ගලයෝ මැස්සන් (අකුසල විතර්ක) නසා සුවසේ සැතපෙති.” හයවැනි සූත්‍රයයි.

7. Paṭhamaanuruddhasuttaṃ

7. ප්‍රථම අනුරුද්ධ සූත්‍රය

130. Atha kho āyasmā anuruddho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā anuruddho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, dibbena cakkhunā [Pg.285] visuddhena atikkantamānusakena yebhuyyena passāmi mātugāmaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjamānaṃ. Katihi nu kho, bhante, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti?

130. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ මහ රහතන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ මහ රහතන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිව්‍යමය ඇසින්, බොහෝ ස්ත්‍රීන් කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදිනු මම දකිමි. ස්වාමීනි, කිනම් ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වීම නිසා ස්ත්‍රිය කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදීද?”

‘‘Tīhi kho, anuruddha, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Katamehi tīhi? Idha, anuruddha, mātugāmo pubbaṇhasamayaṃ maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati, majjhanhikasamayaṃ issāpariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati, sāyanhasamayaṃ kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati. Imehi kho, anuruddha, tīhi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti. Sattamaṃ.

“අනුරුද්ධය, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ ස්ත්‍රිය කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදී. කවර තුනකින්ද යත්? අනුරුද්ධය, මෙහිලා ස්ත්‍රිය පෙරවරු කාලයෙහි මසුරු මලින් වෙළුණු සිතින් යුතුව නිවසේ වසයි; මධ්‍යහ්න කාලයෙහි ඊර්ෂ්‍යාවෙන් වෙළුණු සිතින් යුතුව නිවසේ වසයි; සවස් කාලයෙහි කාමරාගයෙන් වෙළුණු සිතින් යුතුව නිවසේ වසයි. අනුරුද්ධය, මෙම කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ ස්ත්‍රිය කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදියි.” හත්වැනි සූත්‍රයයි.

8. Dutiyaanuruddhasuttaṃ

8. ද්විතීය අනුරුද්ධ සූත්‍රය

131. Atha kho āyasmā anuruddho yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā anuruddho āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, āvuso sāriputta, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokaṃ olokemi. Āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. Atha ca pana me nānupādāya āsavehi cittaṃ vimuccatī’’ti.

131. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හිඳගත් ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: "ඇවැත්නි සාරිපුත්තයෙනි, මම පිරිසිදු වූත්, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගියාවූත් දිව්‍ය චක්ෂුසින් ලෝක ධාතු දහසක් බලමි. මාගේ වීර්යය නොසැලී මනාව පවතී, සිහිය මුළා නොවී මනාව පිහිටා ඇත, කය දැවිලි රහිතව සංසිඳී ඇත, සිත ඒකාග්‍රව සමාධිගතව ඇත. එසේ වුවද මාගේ සිත උපාදාන රහිතව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදෙන්නේ නැත."

‘‘Yaṃ kho te, āvuso anuruddha, evaṃ hoti – ‘ahaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokaṃ volokemī’ti, idaṃ te mānasmiṃ. Yampi te, āvuso anuruddha, evaṃ hoti – ‘āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekagga’nti, idaṃ te uddhaccasmiṃ. Yampi te, āvuso anuruddha, evaṃ hoti – ‘atha ca pana me nānupādāya āsavehi cittaṃ vimuccatī’ti, idaṃ [Pg.286] te kukkuccasmiṃ. Sādhu vatāyasmā anuruddho ime tayo dhamme pahāya, ime tayo dhamme amanasikaritvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharatū’’ti.

"ඇවැත්නි අනුරුද්ධයෙනි, 'මම පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් ලෝක ධාතු දහසක් බලමි' යි ඔබට යම් සිතක් ඇති වේ ද, මෙය ඔබගේ මානයයි. ඇවැත්නි අනුරුද්ධයෙනි, 'මාගේ වීර්යය නොසැලී පවතී, සිහිය මනාව පිහිටා ඇත, කය සංසිඳී ඇත, සිත ඒකාග්‍රව සමාධිගතව ඇත' යි ඔබට යම් සිතක් ඇති වේ ද, මෙය ඔබගේ උද්ධච්චයයි (නොසන්සුන්කමයි). ඇවැත්නි අනුරුද්ධයෙනි, 'එසේ වුවද මාගේ සිත උපාදාන රහිතව ආශ්‍රවයන්ගෙන් නොමිදෙයි' යි ඔබට යම් සිතක් ඇති වේ ද, මෙය ඔබගේ කුක්කුච්චයයි (විපිළිසර බවයි). ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධයන් වහන්සේ මේ ධර්මයන් තුන අත්හැර, මේ ධර්මයන් තුන මෙනෙහි නොකර අමෘත ධාතුව (නිවන) කෙරෙහි සිත යොමු කරන්නේ නම් මැනවි."

Atha kho āyasmā anuruddho aparena samayena ime tayo dhamme pahāya, ime tayo dhamme amanasikaritvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃhari. Atha kho āyasmā anuruddho eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā anuruddho arahataṃ ahosīti. Aṭṭhamaṃ.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ පසු කලෙක මේ ධර්මයන් තුන අත්හැර, මේ ධර්මයන් තුන මෙනෙහි නොකර අමෘත ධාතුව කෙරෙහි සිත යොමු කළහ. එවිට ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ හුදෙකලාව, අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුතුව, නිවනට මෙහෙයවූ සිතින් යුතුව වාසය කරමින්, කුලපුත්‍රයන් යම් අර්ථයක් සඳහා මනාව ගිහිගෙයින් නික්ම සසුන්ගත වෙත් ද, බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ අනුත්තර අර්හත් ඵලය නොබෝ කලකින්ම මෙලොවදීම තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ඊට පැමිණ වාසය කළහ. "ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මේ ආත්ම භාවයෙන් පසු තවත් කළ යුතු දෙයක් නැත" යි අවබෝධ කරගත්හ. ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්වාමීන් වහන්සේ රහතන් වහන්සේලා අතර එක් නමක් වූහ. අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Paṭicchannasuttaṃ

9. පටිච්ඡන්න සූත්‍රය

132. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, paṭicchannāni āvahanti, no vivaṭāni. Katamāni tīṇi? Mātugāmo, bhikkhave, paṭicchanno āvahati, no vivaṭo; brāhmaṇānaṃ, bhikkhave, mantā paṭicchannā āvahanti, no vivaṭā; micchādiṭṭhi, bhikkhave, paṭicchannā āvahati, no vivaṭā. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi paṭicchannāni āvahanti, no vivaṭāni.

132. "මහණෙනි, මේ කරුණු තුනක් සැඟවුණු විට බබළයි, විවෘත වූ විට නොවේ. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, මාතුගාමයා සැඟවුණු විට බබළයි, විවෘත වූ විට නොවේ. මහණෙනි, බමුණන්ගේ මන්ත්‍රයන් සැඟවුණු විට බබළයි, විවෘත වූ විට නොවේ. මහණෙනි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය සැඟවුණු විට බබළයි, විවෘත වූ විට නොවේ. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන සැඟවුණු විට බබළයි, විවෘත වූ විට නොවේ."

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, vivaṭāni virocanti, no paṭicchannāni. Katamāni tīṇi? Candamaṇḍalaṃ, bhikkhave, vivaṭaṃ virocati, no paṭicchannaṃ; sūriyamaṇḍalaṃ, bhikkhave, vivaṭaṃ virocati, no paṭicchannaṃ; tathāgatappavedito dhammavinayo, bhikkhave, vivaṭo virocati, no paṭicchanno. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi vivaṭāni virocanti, no paṭicchannānī’’ti. Navamaṃ.

"මහණෙනි, මේ කරුණු තුනක් විවෘත වූ විට බබළයි, සැඟවුණු විට නොවේ. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, චන්ද්‍ර මණ්ඩලය විවෘත වූ විට බබළයි, සැඟවුණු විට නොවේ. මහණෙනි, සූර්ය මණ්ඩලය විවෘත වූ විට බබළයි, සැඟවුණු විට නොවේ. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනය විවෘත වූ විට බබළයි, සැඟවුණු විට නොවේ. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන විවෘත වූ විට බබළයි, සැඟවුණු විට නොවේ." නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Lekhasuttaṃ

10. ලේඛ සූත්‍රය

133. ‘‘Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo? Pāsāṇalekhūpamo puggalo, pathavilekhūpamo puggalo, udakalekhūpamo puggalo. Katamo ca, bhikkhave, pāsāṇalekhūpamo puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho [Pg.287] dīgharattaṃ anuseti. Seyyathāpi, bhikkhave, pāsāṇe lekhā na khippaṃ lujjati vātena vā udakena vā, ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho dīgharattaṃ anuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāsāṇalekhūpamo puggalo.

133. "මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ තිදෙනා කවරේද? ගලෙහි කෙටූ රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා, පොළොවෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා සහ දියෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයාය. මහණෙනි, ගලෙහි කෙටූ රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර කෝප වෙයි. ඔහුගේ ඒ කෝපය බොහෝ කල් පවතියි. මහණෙනි, ගලෙහි කෙටූ රේඛාවක් සුළඟින් හෝ ජලයෙන් ඉක්මනින් මැකී නොයන්නාක් මෙන්, බොහෝ කල් පවතින්නාක් මෙන්; මහණෙනි, එලෙසම මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර කෝප වෙයි, ඔහුගේ ඒ කෝපය බොහෝ කල් පවතියි. මහණෙනි, මොහු ගලෙහි කෙටූ රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ."

‘‘Katamo ca, bhikkhave, pathavilekhūpamo puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho na dīgharattaṃ anuseti. Seyyathāpi, bhikkhave, pathaviyā lekhā khippaṃ lujjati vātena vā udakena vā, na ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho na dīgharattaṃ anuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pathavilekhūpamo puggalo.

"මහණෙනි, පොළොවෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර කෝප වෙයි. එහෙත් ඔහුගේ ඒ කෝපය බොහෝ කල් නොපවතියි. මහණෙනි, පොළොවෙහි ඇඳි රේඛාවක් සුළඟින් හෝ ජලයෙන් ඉක්මනින් මැකී යන්නාක් මෙන්, බොහෝ කල් නොපවතින්නාක් මෙන්; මහණෙනි, එලෙසම මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර කෝප වෙයි, එහෙත් ඔහුගේ ඒ කෝපය බොහෝ කල් නොපවතියි. මහණෙනි, මොහු පොළොවෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ."

‘‘Katamo ca, bhikkhave, udakalekhūpamo puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo āgāḷhenapi vuccamāno pharusenapi vuccamāno amanāpenapi vuccamāno sandhiyatimeva saṃsandatimeva sammodatimeva. Seyyathāpi, bhikkhave, udake lekhā khippaṃyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco puggalo āgāḷhenapi vuccamāno pharusenapi vuccamāno amanāpenapi vuccamāno sandhiyatimeva saṃsandatimeva sammodatimeva. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, udakalekhūpamo puggalo. Ime kho, bhikkhave, tayo puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, දියෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා කවරෙක් ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දැඩි වචනයෙන් හෝ රළු වචනයෙන් හෝ අමනාප වචනයෙන් හෝ කියනු ලැබුවත්, ඔහු (නැවත) එක් වේ ම ය, මිත්‍ර වේ ම ය, සමගි වේ ම ය. මහණෙනි, දියෙහි ඇඳි රේඛාවක් යම් සේ වහා නැති වී යයි ද, බොහෝ කල් නොපවතී ද; මහණෙනි, එලෙසම මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දැඩි වචනයෙන් හෝ රළු වචනයෙන් හෝ අමනාප වචනයෙන් හෝ කියනු ලැබුවත්, ඔහු එක් වේ ම ය, මිත්‍ර වේ ම ය, සමගි වේ ම ය. මහණෙනි, මොහු දියෙහි ඇඳි රේඛාවක් බඳු පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ තිදෙන ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.” දසවන සූත්‍රයයි.

Kusināravaggo terasamo.

දහතුන්වන කුසිනාර වර්ගය නිම විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේ ය –

Kusinārabhaṇḍanā ceva, gotamabharaṇḍuhatthako;

Kaṭuviyaṃ dve anuruddhā, paṭicchannaṃ lekhena te dasāti.

කුසිනාර සූත්‍රය, භණ්ඩන සූත්‍රය, ගෝතම සූත්‍රය, භරණ්ඩු සූත්‍රය, හත්ථක සූත්‍රය, කටුවිය සූත්‍රය, අනුරුද්ධ සූත්‍ර දෙක, පටිච්ඡන්න සූත්‍රය සහ ලේඛ සූත්‍රය යන මේ සූත්‍ර දහය වේ.

(14) 4. Yodhājīvavaggo

(14) 4. යෝධාජීව වර්ගය

1. Yodhājīvasuttaṃ

1. යෝධාජීව සූත්‍රය

134. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato yodhājīvo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Katamehi tīhi[Pg.288]? Idha, bhikkhave, yodhājīvo dūre pātī ca hoti akkhaṇavedhī ca mahato ca kāyassa padāletā. Imehi, kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato yodhājīvo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu dūre pātī ca hoti akkhaṇavedhī ca mahato ca kāyassa padāletā.

134. “මහණෙනි, අංග තුනකින් සමන්නාගත වූ රණකාමී සෙබළා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ ප්‍රයෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙස සලකනු ලබයි. කවර අංග තුනකින් ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රණකාමී සෙබළා ඈතට විදින්නෙක් ද, ලක්කය නොවැරදීම විදින්නෙක් ද, මහත් වූ වස්තුවක් පලන්නෙක් ද වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් සමන්නාගත වූ රණකාමී සෙබළා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ ප්‍රයෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙස සලකනු ලබයි. මහණෙනි, එලෙසම අංග තුනකින් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ද ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි. කවර අංග තුනකින් ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ ඈතට විදින්නෙක් ද, ලක්කය නොවැරදීම විදින්නෙක් ද, මහත් වූ ස්කන්ධයක් පලන්නෙක් ද වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dūre pātī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā, sabbaṃ vedanaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Yā kāci saññā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā, sabbaṃ saññaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā ye dūre santike vā, sabbe saṅkhāre – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu dūre pātī hoti.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් ඈතට විදින්නෙක් වෙයි ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ අතීත වූ ද, අනාගත වූ ද, වර්තමාන වූ ද, තමා පිළිබඳ වූ ද, බාහිර වූ ද, රළු වූ ද, සියුම් වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, දුර වූ හෝ සමීප වූ හෝ යම් කිසි රූපයක් ඇද්ද, ඒ සියලු රූපයන් ‘මෙය මගේ නොවේ, මෙය මම නොවෙමි, මෙය මගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දකියි. යම් කිසි වේදනාවක්... යම් කිසි සඤ්ඤාවක්... යම් කිසි සංස්කාරයක්... අතීත, අනාගත, වර්තමාන වූ ද, තමා පිළිබඳ වූ හෝ බාහිර වූ හෝ යම් කිසි විඤ්ඤාණයක් ඇද්ද, එය දුර හෝ වේවා ළඟ හෝ වේවා, ඒ සියලු විඤ්ඤාණයන් ‘මෙය මගේ නොවේ, මෙය මම නොවෙමි, මෙය මගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දකියි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ ඈතට විදින්නෙක් වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhaṇavedhī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti; ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī [Pg.289] paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhaṇavedhī hoti.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් ලක්කය නොවැරදීම විදින්නෙක් වෙයි ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ ‘මෙය දුක යැයි’ තත්වූ පරිදි දැනගනියි. ‘මෙය දුක්ඛ සමුදය යැයි’ තත්වූ පරිදි දැනගනියි. ‘මෙය දුක්ඛ නිරෝධය යැයි’ තත්වූ පරිදි දැනගනියි. ‘මෙය දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාව යැයි’ තත්වූ පරිදි දැනගනියි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ ලක්කය නොවැරදීම විදින්නෙක් වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu mahato kāyassa padāletā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu mahantaṃ avijjākkhandhaṃ padāleti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu mahato kāyassa padāletā hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් මහත් වූ ස්කන්ධයක් පලන්නෙක් වෙයි ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ මහත් වූ අවිද්‍යා ස්කන්ධය පලාලයි (බිඳියි). මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ මහත් වූ ස්කන්ධයක් පලන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර පින්කෙත වෙයි.” පළමුවන සූත්‍රයයි.

2. Parisāsuttaṃ

2. පරිසා සූත්‍රය

135. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, parisā. Katamā tisso? Ukkācitavinītā parisā, paṭipucchāvinītā parisā, yāvatāvinītā parisā – imā kho, bhikkhave, tisso parisā’’ti. Dutiyaṃ.

135. “මහණෙනි, මේ පිරිස් තුනකි. කවර තුනක් ද? ප්‍රශ්න නොවිමසා හික්මවනු ලබන පිරිස, ප්‍රශ්න විමසා හික්මවනු ලබන පිරිස සහ (අවබෝධයේ) ප්‍රමාණය අනුව හික්මවනු ලබන පිරිසයි. මහණෙනි, මේ පිරිස් තුනයි.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Mittasuttaṃ

3. මිත්ත සූත්‍රය

136. ‘‘Tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato mitto sevitabbo. Katamehi tīhi? ( ) Duddadaṃ dadāti, dukkaraṃ karoti, dukkhamaṃ khamati – imehi kho, bhikkhave, tīhi aṅgehi samannāgato mitto sevitabbo’’ti. Tatiyaṃ.

136. ‘‘මහණෙනි, අංග තුනකින් යුක්ත වූ කල්‍යාණ මිත්‍රයෙකු ඇසුරු කළ යුතුය. ඒ අංග තුන මොනවාද? දීමට අපහසු දෙය දෙයි, කිරීමට අපහසු දෙය කරයි, ඉවසීමට අපහසු දෙය ඉවසයි. මහණෙනි, මේ අංග තුනෙන් යුක්ත වූ කල්‍යාණ මිත්‍රයා ඇසුරු කළ යුතුය.’’ තෙවැනි සූත්‍රයයි.

4. Uppādāsuttaṃ

4. උප්පාද සූත්‍රය

137. ‘‘Uppādā vā, bhikkhave, tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ, ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā. Sabbe saṅkhārā aniccā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti – ‘sabbe saṅkhārā aniccā’ti. Uppādā vā, bhikkhave, tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā. Sabbe saṅkhārā dukkhā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā [Pg.290] abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti – ‘sabbe saṅkhārā dukkhā’ti. Uppādā vā, bhikkhave, tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā. Sabbe dhammā anattā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti – ‘sabbe dhammā anattā’’’ti. Catutthaṃ.

137. ‘‘මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ වූවත් නොවූවත්, ඒ ස්වභාවය හෙවත් ධර්ම ස්ථිතිය හා ධර්ම නියාමය පවතී. එනම් 'සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍යය' යන්නයි. තථාගතයන් වහන්සේ එය මැනවින් අවබෝධ කරගනිති, ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගනිති. එසේ අවබෝධ කරගෙන ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගෙන, 'සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍යය' කියා පවසති, දේශනා කරති, පනවති, පිහිටුවති, විවෘත කරති, විභාග කරති, ප්‍රකාශ කරති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ වූවත් නොවූවත්, ඒ ස්වභාවය හෙවත් ධර්ම ස්ථිතිය හා ධර්ම නියාමය පවතී. එනම් 'සියලු සංස්කාරයෝ දුක්ය' යන්නයි. තථාගතයන් වහන්සේ එය මැනවින් අවබෝධ කරගනිති, ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගනිති. එසේ අවබෝධ කරගෙන ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගෙන, 'සියලු සංස්කාරයෝ දුක්ය' කියා පවසති, දේශනා කරති, පනවති, පිහිටුවති, විවෘත කරති, විභාග කරති, ප්‍රකාශ කරති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේලා ලොව පහළ වූවත් නොවූවත්, ඒ ස්වභාවය හෙවත් ධර්ම ස්ථිතිය හා ධර්ම නියාමය පවතී. එනම් 'සියලු ධර්මයෝ අනාත්මය' යන්නයි. තථාගතයන් වහන්සේ එය මැනවින් අවබෝධ කරගනිති, ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගනිති. එසේ අවබෝධ කරගෙන ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගෙන, 'සියලු ධර්මයෝ අනාත්මය' කියා පවසති, දේශනා කරති, පනවති, පිහිටුවති, විවෘත කරති, විභාග කරති, ප්‍රකාශ කරති.’’ සතරවන සූත්‍රයයි.

5. Kesakambalasuttaṃ

5. කේසකම්බල සූත්‍රය

138. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici tantāvutānaṃ vatthānaṃ, kesakambalo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyati. Kesakambalo, bhikkhave, sīte sīto, uṇhe uṇho, dubbaṇṇo, duggandho, dukkhasamphasso. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yāni kānici puthusamaṇabrāhmaṇavādānaṃ makkhalivādo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyati.

138. ‘‘මහණෙනි, නූලෙන් වියන ලද යම්තාක් වස්ත්‍ර ඇද්ද, ඒ අතරින් මිනිස් කෙස්වලින් වියන ලද කම්බිලිය (කේසකම්බලය) පහත්ම වස්ත්‍රය ලෙස කියනු ලැබේ. මහණෙනි, කේසකම්බලය සීතල කාලයේදී ඉතා සීතලයි, උණුසුම් කාලයේදී ඉතා උණුසුම්ය, අවර්ණයි, දුර්ගන්ධයි, ස්පර්ශයට රළුයි. මහණෙනි, එසේම මහණ බමුණන්ගේ යම්තාක් දෘෂ්ටි වාදයන් ඇද්ද, ඒ අතරින් මක්ඛලීගේ වාදය පහත්ම වාදය ලෙස කියනු ලැබේ.

‘‘Makkhali, bhikkhave, moghapuriso evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘natthi kammaṃ, natthi kiriyaṃ, natthi vīriya’nti. Yepi te, bhikkhave, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tepi bhagavanto kammavādā ceva ahesuṃ kiriyavādā ca vīriyavādā ca. Tepi, bhikkhave, makkhali moghapuriso paṭibāhati – ‘natthi kammaṃ, natthi kiriyaṃ, natthi vīriya’nti. Yepi te, bhikkhave, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tepi bhagavanto kammavādā ceva bhavissanti kiriyavādā ca vīriyavādā ca. Tepi, bhikkhave, makkhali moghapuriso paṭibāhati – ‘natthi kammaṃ, natthi kiriyaṃ, natthi vīriya’nti. Ahampi, bhikkhave, etarahi arahaṃ sammāsambuddho kammavādo ceva kiriyavādo ca vīriyavādo ca. Mampi, bhikkhave, makkhali moghapuriso paṭibāhati – ‘natthi kammaṃ, natthi kiriyaṃ, natthi vīriya’’’nti.

‘‘මහණෙනි, මක්ඛලී නම් වූ ඒ හිස් මිනිසා මෙවැනි වාදයක් හා මෙවැනි දෘෂ්ටියක් දරයි: 'කර්මයක් නැත, ක්‍රියාවක් නැත, වීර්යයක් නැත' කියායි. මහණෙනි, අතීත කාලයේ වැඩසිටි යම් ඒ අරහත් සම්මා සම්බුදුවරුන් සිටියේද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා කර්මවාදී වූහ, ක්‍රියාවාදී වූහ, වීර්යවාදී වූහ. මහණෙනි, මක්ඛලී හිස් මිනිසා 'කර්මයක් නැත, ක්‍රියාවක් නැත, වීර්යයක් නැත' යැයි පවසමින් ඒ අතීත බුදුවරුන්වද ප්‍රතික්ෂේප කරයි. මහණෙනි, අනාගත කාලයේ පහළ වන යම් ඒ අරහත් සම්මා සම්බුදුවරුන් වන්නේද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාද කර්මවාදී, ක්‍රියාවාදී සහ වීර්යවාදී වන්නාහ. මක්ඛලී හිස් මිනිසා ඒ අනාගත බුදුවරුන්වද ප්‍රතික්ෂේප කරයි. මහණෙනි, දැනට අරහත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ මමද කර්මවාදී වෙමි, ක්‍රියාවාදී වෙමි, වීර්යවාදී වෙමි. මක්ඛලී හිස් මිනිසා මාවද 'කර්මයක් නැත, ක්‍රියාවක් නැත, වීර්යයක් නැත' කියා ප්‍රතික්ෂේප කරයි.’’

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, nadīmukhe khippaṃ uḍḍeyya bahūnaṃ macchānaṃ ahitāya dukkhāya anayāya byasanāya; evamevaṃ kho, bhikkhave, makkhali moghapuriso manussakhippaṃ maññe loke uppanno bahūnaṃ sattānaṃ ahitāya dukkhāya anayāya byasanāyā’’ti. Pañcamaṃ.

‘‘මහණෙනි, යම්සේ ගඟක මෝය අසල බොහෝ මසුන්ගේ අහිත පිණිස, දුක් පිණිස, විපත හා විනාශය පිණිස මස් වැදැල්ලක් (මසුන් අල්ලන උගුලක්) අටවන්නේද; මහණෙනි, එසේම මක්ඛලී නම් වූ ඒ හිස් මිනිසා බොහෝ සත්වයන්ගේ අහිත පිණිස, දුක් පිණිස, විපත හා විනාශය පිණිස ලෝකයේ පහළ වූ 'මිනිස්-උගුලක්' වැන්නැයි මම සිතමි.’’ පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Sampadāsuttaṃ

6. සම්පදා සූත්‍රය

139. ‘‘Tisso [Pg.291] imā, bhikkhave, sampadā. Katamā tisso? Saddhāsampadā, sīlasampadā, paññāsampadā – imā kho, bhikkhave, tisso sampadā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

139. ‘‘මහණෙනි, මේ සම්පත් (සම්පදාවන්) තුනකි. ඒ තුන මොනවාද? ශ්‍රද්ධා සම්පදාව, සීල සම්පදාව සහ ප්‍රඥා සම්පදාවයි. මහණෙනි, මේවා ඒ සම්පදාවන් තුනයි.’’ හයවන සූත්‍රයයි.

7. Vuddhisuttaṃ

7. වුද්ධි සූත්‍රය

140. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vuddhiyo. Katamā tisso? Saddhāvuddhi, sīlavuddhi, paññāvuddhi – imā kho, bhikkhave, tisso vuddhiyo’’ti. Sattamaṃ.

140. ‘‘මහණෙනි, මේ වර්ධනය වීම් (වුද්ධීන්) තුනකි. ඒ තුන මොනවාද? ශ්‍රද්ධා වර්ධනය, සීල වර්ධනය සහ ප්‍රඥා වර්ධනයයි. මහණෙනි, මේවා ඒ වර්ධනය වීම් තුනයි.’’ හත්වන සූත්‍රයයි.

8. Assakhaḷuṅkasuttaṃ

8. අස්සඛළුංක සූත්‍රය

141. ‘‘Tayo ca, bhikkhave, assakhaḷuṅke desessāmi tayo ca purisakhaḷuṅke. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

141. ‘‘මහණෙනි, මම ඔබට අශ්වයන් අතර සිටින අකීකරු අශ්වයන් තිදෙනෙකු සහ මිනිසුන් අතර සිටින අකීකරු මිනිසුන් තිදෙනෙකු ගැන දේශනා කරමි. එයට හොඳින් සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරමි.’’ ‘‘එසේය ස්වාමීනි’’ කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo assakhaḷuṅkā? Idha, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo assakhaḷuṅkā.

‘‘මහණෙනි, ඒ අකීකරු අශ්වයන් තිදෙනා කවුද? මහණෙනි, මේ ලෝකයේ ඇතැම් අකීකරු අශ්වයෙක් වේගයෙන් (ජවයෙන්) යුක්තය; නමුත් අලංකාරවත් පෙනුමෙන් යුක්ත නැත, උස මහතින් හා ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නැත. මහණෙනි, තවත් ඇතැම් අකීකරු අශ්වයෙක් වේගයෙන් හා අලංකාරවත් පෙනුමෙන් යුක්තය; නමුත් උස මහතින් හා ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නැත. මහණෙනි, තවත් ඇතැම් අකීකරු අශ්වයෙක් වේගයෙන්ද අලංකාරවත් පෙනුමෙන්ද උස මහතින් හා ප්‍රමාණයෙන්ද යන අංග තුනෙන්ම යුක්තය. මහණෙනි, මේ ඒ අකීකරු අශ්වයන් තිදෙනායි.’’

‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo purisakhaḷuṅkā? Idha, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.

“මහණෙනි, දමනය නොකළ අශ්ව පැටවුන් බඳු පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් කවරහුද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් යුක්ත වෙයි; නමුත් වර්ණයෙන් යුක්ත නොවෙයි, ප්‍රමාණයෙන් (සිරුරේ උස මහතින්) යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද යුක්ත වෙයි, වර්ණයෙන්ද යුක්ත වෙයි; නමුත් ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද යුක්ත වෙයි, වර්ණයෙන්ද යුක්ත වෙයි, ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho saṃsādeti [Pg.292], no vissajjeti. Idamassa na vaṇṇasmiṃ vadāmi. Na kho pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno.

“මහණෙනි, දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් යුක්තව, වර්ණයෙන් හා ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ‘මෙය දුකයි’ කියා යථාභූතව (සැබෑ ලෙසම) දැනගනියි... ‘මෙය දුක් නිරෝධයට පමුණුවන මාවතයි’ කියා යථාභූතව දැනගනියි. මම මොහුගේ මේ දැනගැනීම (ප්‍රඥාව) ‘වේගය’ යැයි කියමි. එහෙත් ඔහුගෙන් අභිධර්මය හෝ අභිවිනය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ඇසූ විට ඔහු පැකිළෙයි, පිළිතුරු නොදෙයි. මම මොහුගේ මේ ලක්ෂණය ‘වර්ණය (සෝභාව) නොමැති බව’ යැයි කියමි. තවද ඔහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු නොවෙයි. මම මොහුගේ මේ ලක්ෂණය ‘ප්‍රමාණය (සිරුරේ මනා ප්‍රමාණය) නොමැති බව’ යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් යුක්ත වුවත් වර්ණයෙන් හා ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Na pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno.

“මහණෙනි, දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් හා වර්ණයෙන් යුක්තව, ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ‘මෙය දුකයි’ කියා යථාභූතව දැනගනියි... ‘මෙය දුක් නිරෝධයට පමුණුවන මාවතයි’ කියා යථාභූතව දැනගනියි. මම මෙය මොහුගේ ‘වේගය’ යැයි කියමි. ඔහුගෙන් අභිධර්මය හෝ අභිවිනය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ඇසූ විට ඔහු පිළිතුරු දෙයි, නොපැකිළෙයි. මම මෙය මොහුගේ ‘වර්ණය (සෝභාව)’ යැයි කියමි. එහෙත් ඔහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු නොවෙයි. මම මෙය මොහුගේ ‘ප්‍රමාණය (සිරුරේ මනා ප්‍රමාණය) නොමැති බව’ යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් හා වර්ණයෙන් යුක්ත වුවත් ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo purisakhaḷuṅkā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, දමනය නොකළ අශ්ව පැටවෙකු බඳු පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද, ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ‘මෙය දුකයි’ කියා යථාභූතව දැනගනියි... ‘මෙය දුක් නිරෝධයට පමුණුවන මාවතයි’ කියා යථාභූතව දැනගනියි. මම මෙය මොහුගේ ‘වේගය’ යැයි කියමි. ඔහුගෙන් අභිධර්මය හෝ අභිවිනය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ඇසූ විට ඔහු පිළිතුරු දෙයි, නොපැකිළෙයි. මම මෙය මොහුගේ ‘වර්ණය (සෝභාව)’ යැයි කියමි. තවද ඔහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු වෙයි. මම මෙය මොහුගේ ‘ප්‍රමාණය (සිරුරේ මනා ප්‍රමාණය)’ යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද, ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ තිදෙනා දමනය නොකළ අශ්ව පැටවුන් වැනි පුද්ගලයෝ වෙති.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Assaparassasuttaṃ

9. අස්සපරස්ස සූත්‍රය

142. ‘‘Tayo ca, bhikkhave, assaparasse desessāmi tayo ca purisaparasse. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

142. “මහණෙනි, මම උතුම් අශ්වයන් තිදෙනෙකු සහ උතුම් පුද්ගලයන් තිදෙනෙකු පිළිබඳව දේශනා කරන්නෙමි. එය හොඳින් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනී” කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක -

‘‘Katame [Pg.293] ca, bhikkhave, tayo assaparassā? Idha, bhikkhave, ekacco assaparasso javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assaparasso javasampanno hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo assaparassā.

“මහණෙනි, ඒ උතුම් අශ්වයන් තිදෙනා කවරහුද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් උතුම් අශ්වයෙක් වේගයෙන් යුක්ත වෙයි; නමුත් වර්ණයෙන් යුක්ත නොවෙයි, ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් අශ්වයෙක් වේගයෙන්ද යුක්ත වෙයි, වර්ණයෙන්ද යුක්ත වෙයි; නමුත් ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් අශ්වයෙක් වේගයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද, ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මේ උතුම් අශ්වයෝ තිදෙනා වෙති.”

‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo purisaparassā? Idha, bhikkhave, ekacco purisaparasso javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca; na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.

“මහණෙනි, ඒ උතුම් පුද්ගලයන් තිදෙනා කවරහුද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් උතුම් පුද්ගලයෙක් වේගයෙන් යුක්ත වෙයි; නමුත් වර්ණයෙන් යුක්ත නොවෙයි, ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද යුක්ත වෙයි; නමුත් ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් පුද්ගලයෙක් වේගයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද, ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, purisaparasso javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhiviniye pañhaṃ puṭṭho saṃsādeti, no vissajjeti. Idamassa na vaṇṇasmiṃ vadāmi. Na kho pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisaparasso javasampanno hoti; na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno.

“මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන් යුක්ත වූත්, වර්ණයෙන් යුක්ත නොවූත්, උස මහතින් (ප්‍රමාණයෙන්) යුක්ත නොවූත් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ පඤ්ච ඕරම්භාගිය සංයෝජනයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපදින්නේ වෙයි. එහි පිරිනිවන් පාන්නේ, එම ලෝකයෙන් යළි නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ වේගය යැයි මම පවසමි. නමුදු අභිධර්මයෙහි හෝ අභිවිනයෙහි ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි ඔහු පසුබට වෙයි, පිළිතුරු නොදෙයි. මෙය ඔහුගේ වර්ණයෙහි නොපැවතීම යැයි මම පවසමි. සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර නොලබන්නේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ උස මහතෙහි (ප්‍රමාණයෙහි) නොපැවතීම යැයි මම පවසමි. මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන් යුක්ත වූත්, වර්ණයෙන් යුක්ත නොවූත්, උස මහතින් යුක්ත නොවූත් වන්නේ මෙසේය.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Na kho pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisaparasso javasampanno ca hoti; vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno.

“මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන් හා වර්ණයෙන් යුක්ත වූත්, එහෙත් උස මහතින් යුක්ත නොවූත් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ පඤ්ච ඕරම්භාගිය සංයෝජනයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපදින්නේ වෙයි. එහි පිරිනිවන් පාන්නේ, එම ලෝකයෙන් යළි නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ වේගය යැයි මම පවසමි. අභිධර්මයෙහි හෝ අභිවිනයෙහි ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි ඔහු පිළිතුරු දෙයි, පසුබට නොවෙයි. මෙය ඔහුගේ වර්ණය යැයි මම පවසමි. නමුදු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර නොලබන්නේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ උස මහතෙහි නොපැවතීම යැයි මම පවසමි. මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන් හා වර්ණයෙන් යුක්ත වූත්, එහෙත් උස මහතින් යුක්ත නොවූත් වන්නේ මෙසේය.”

‘‘Kathañca[Pg.294], bhikkhave, purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo purisaparassā’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන්, වර්ණයෙන් හා උස මහතින් යුක්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ පඤ්ච ඕරම්භාගිය සංයෝජනයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපදින්නේ වෙයි. එහි පිරිනිවන් පාන්නේ, එම ලෝකයෙන් යළි නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ වේගය යැයි මම පවසමි. අභිධර්මයෙහි හෝ අභිවිනයෙහි ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි ඔහු පිළිතුරු දෙයි, පසුබට නොවෙයි. මෙය ඔහුගේ වර්ණය යැයි මම පවසමි. තවද ඔහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ උස මහත යැයි මම පවසමි. මහණෙනි, පුරුෂයා නමැති අශ්වයා වේගයෙන්, වර්ණයෙන් හා උස මහතින් යුක්ත වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මොවුහු පුරුෂයා නමැති අශ්වයෝ තිදෙනාය.” නවවන සූත්‍රයයි.

10. Assājānīyasuttaṃ

10. අස්සාජානීය සූත්‍රය

143. ‘‘Tayo ca, bhikkhave, bhadre assājānīye desessāmi tayo ca bhadre purisājānīye. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

143. “මහණෙනි, මම උතුම් ආජානීය අශ්වයන් තිදෙනෙකු සහ උතුම් ආජානීය පුරුෂයන් තිදෙනෙකු ගැන දේශනා කරන්නෙමි. එයට හොඳින් සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය ස්වාමීනි” කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo bhadrā assājānīyā? Idha, bhikkhave, ekacco bhadro assājānīyo …pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo bhadrā assājānīyā.

“මහණෙනි, උතුම් ආජානීය අශ්වයන් තිදෙනා කවුරුහුද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් ආජානීය අශ්වයෙක්... (පෙ)... වේගයෙන් යුක්ත වෙයි, වර්ණයෙන් යුක්ත වෙයි, උස මහතින් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මොවුහු උතුම් ආජානීය අශ්වයෝ තිදෙනාය.”

‘‘Katame ca bhikkhave, tayo bhadrā purisājānīyā? Idha, bhikkhave, ekacco bhadro purisājānīyo…pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.

“මහණෙනි, උතුම් ආජානීය පුරුෂයන් තිදෙනා කවුරුහුද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් ආජානීය පුරුෂයෙක්... (පෙ)... වේගයෙන් යුක්ත වෙයි, වර්ණයෙන් යුක්ත වෙයි, උස මහතින් යුක්ත වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhadro purisājānīyo…pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, bhadro purisājānīyo javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno [Pg.295] ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo bhadrā purisājānīyā’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, උතුම් ආජානීය පුරුෂයෙක්... (පෙ)... වේගයෙන් යුක්ත, වර්ණයෙන් යුක්ත, උස මහතින් යුක්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ, චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මෙය ඔහුගේ වේගය යැයි මම පවසමි. අභිධර්මයෙහි හෝ අභිවිනයෙහි ප්‍රශ්නයක් විමසූ කල්හි ඔහු පිළිතුරු දෙයි, පසුබට නොවෙයි. මෙය ඔහුගේ වර්ණය යැයි මම පවසමි. තවද ඔහු සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නේ වෙයි. මෙය ඔහුගේ උස මහත යැයි මම පවසමි. මහණෙනි, උතුම් ආජානීය පුරුෂයා වේගයෙන්, වර්ණයෙන් හා උස මහතින් යුක්ත වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මොවුහු උතුම් ආජානීය පුරුෂයෝ තිදෙනාය.” දසවන සූත්‍රයයි.

11. Paṭhamamoranivāpasuttaṃ

11. ප්‍රථම මෝරනිවාප සූත්‍රය

144. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati moranivāpe paribbājakārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

144. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර මෝරනිවාප නම් පරිබ්‍රාජක ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” කියා භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනි” කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Asekkhena sīlakkhandhena, asekkhena samādhikkhandhena, asekkhena paññākkhandhena. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti. Ekādasamaṃ.

මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම යෝගයන්ගෙන් මිදී නිර්භය වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි (හැසිරීමෙහි) කෙළවරට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් නිමාවට පත් වූවෙක් වෙයි, දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි. කවර තුනකින් ද යත්? අසේඛ ශීල ස්කන්ධයෙන් ද, අසේඛ සමාධි ස්කන්ධයෙන් ද, අසේඛ ප්‍රඥා ස්කන්ධයෙන් ද (යුක්ත වීමෙනි). මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම යෝගයන්ගෙන් මිදුණු නිර්භය වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි කෙළවරට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් නිමාවට පත් වූවෙක් වෙයි, දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි.

12. Dutiyamoranivāpasuttaṃ

12. දෙවන මෝරනිවාප සූත්‍රය

145. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Iddhipāṭihāriyena, ādesanāpāṭihāriyena, anusāsanīpāṭihāriyena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti. Dvādasamaṃ.

145. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම යෝගයන්ගෙන් මිදී නිර්භය වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි කෙළවරට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් නිමාවට පත් වූවෙක් වෙයි, දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි. කවර තුනකින් ද යත්? ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයෙන් ද, ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යයෙන් ද, අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයෙන් ද (යුක්ත වීමෙනි). මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක්... දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි.

13. Tatiyamoranivāpasuttaṃ

13. තෙවන මෝරනිවාප සූත්‍රය

146. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ. Katamehi tīhi? Sammādiṭṭhiyā, sammāñāṇena, sammāvimuttiyā – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho [Pg.296] hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti. Terasamaṃ.

146. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම යෝගයන්ගෙන් මිදී නිර්භය වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි කෙළවරට පත් වූවෙක් වෙයි, ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් නිමාවට පත් වූවෙක් වෙයි, දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි. කවර තුනකින් ද යත්? සම්මා දිට්ඨියෙන් ද, සම්මා ඥානයෙන් ද, සම්මා විමුක්තියෙන් ද (යුක්ත වීමෙනි). මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූවෙක්... දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි.

Yodhājīvavaggo cuddasamo.

දහහතරවන යෝධජීව වර්ගය නිමාවට පත් විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Yodho parisamittañca, uppādā kesakambalo;

Sampadā vuddhi tayo, assā tayo moranivāpinoti.

යෝධ, පරිසා, මිත්ත සහ උප්පාද ද, කේසකම්බල ද, සම්පදා, වුද්ධි තුන ද, අස්ස තුන ද, මෝරනිවාපි සූත්‍රයන් ද සමග මෙහි වෙති.

(15) 5. Maṅgalavaggo

(15) 5. මංගල වර්ගය

1. Akusalasuttaṃ

1. අකුසල සූත්‍රය

147. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi? Akusalena kāyakammena, akusalena vacīkammena, akusalena manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

147. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි. කවර තුනකින් ද යත්? අකුසල කාය කර්මයෙන් ද, අකුසල වාග් කර්මයෙන් ද, අකුසල මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi tīhi? Kusalena kāyakammena, kusalena vacīkammena, kusalena manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Paṭhamaṃ.

මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. කවර තුනකින් ද යත්? කුසල කාය කර්මයෙන් ද, කුසල වාග් කර්මයෙන් ද, කුසල මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.

2. Sāvajjasuttaṃ

2. සාවජ්ජ සූත්‍රය

148. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi? Sāvajjena kāyakammena, sāvajjena vacīkammena, sāvajjena manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

148. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි. කවර තුනකින් ද යත්? වරද සහිත (සාවද්‍ය) කාය කර්මයෙන් ද, වරද සහිත වාග් කර්මයෙන් ද, වරද සහිත මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi tīhi? Anavajjena kāyakammena, anavajjena vacīkammena, anavajjena manokammena – imehi kho…pe… evaṃ sagge’’ti. Dutiyaṃ.

මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. කවර තුනකින් ද යත්? නිවැරදි (අනවද්‍ය) කාය කර්මයෙන් ද, නිවැරදි වාග් කර්මයෙන් ද, නිවැරදි මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා... (පෙ)... එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.

3. Visamasuttaṃ

3. විසම සූත්‍රය

149. ‘‘Tīhi[Pg.297], bhikkhave…pe… visamena kāyakammena, visamena vacīkammena, visamena manokammena – imehi kho…pe… evaṃ niraye.

149. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින්... (පෙ)... විසම (නොමනා) කාය කර්මයෙන් ද, විසම වාග් කර්මයෙන් ද, විසම මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා... (පෙ)... එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi…pe… samena kāyakammena, samena vacīkammena, samena manokammena – imehi kho…pe… evaṃ sagge’’ti. Tatiyaṃ.

මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින්... (පෙ)... සම (යහපත්) කාය කර්මයෙන් ද, සම වාග් කර්මයෙන් ද, සම මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා... (පෙ)... එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.

4. Asucisuttaṃ

4. අසුචි සූත්‍රය

150. ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… asucinā kāyakammena, asucinā vacīkammena, asucinā manokammena – imehi kho…pe… evaṃ niraye.

150. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින්... (පෙ)... අපිරිසිදු (අසුචි) කාය කර්මයෙන් ද, අපිරිසිදු වාග් කර්මයෙන් ද, අපිරිසිදු මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත තැනැත්තා... (පෙ)... එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.

‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… sucinā kāyakammena, sucinā vacīkammena, sucinā manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Catutthaṃ.

මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින්... (පෙ)... පිරිසිදු (සුචි) කාය කර්මයෙන් ද, පිරිසිදු වාග් කර්මයෙන් ද, පිරිසිදු මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙන ගොස් බහා තබන ලද්දක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.

5. Paṭhamakhatasuttaṃ

5. පළමු ඛත සූත්‍රය

151. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi tīhi? Akusalena kāyakammena, akusalena vacīkammena, akusalena manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati.

151. මහණෙනි, ධර්මයන් තුනකින් යුක්ත වූ අඥාන වූ, අදක්ෂ වූ, අසත්පුරුෂ වූ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපාගත්, විනාශ කරගත් අයෙකු ලෙස තමා පරිහරණය කරයි (ජීවත් වෙයි). ඔහු වරද සහිත වූවෙක් වෙයි, බුද්ධිමතුන්ගේ දෝෂාරෝපණයට ලක්වූවෙක් වෙයි, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරගනියි. කවර තුනකින් ද යත්? අකුසල කාය කර්මයෙන් ද, අකුසල වාග් කර්මයෙන් ද, අකුසල මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වීමෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුනෙන් යුක්ත වූ අඥාන වූ, අදක්ෂ වූ, අසත්පුරුෂ වූ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපාගත්, විනාශ කරගත් අයෙකු ලෙස තමා පරිහරණය කරයි, ඔහු වරද සහිත වෙයි, බුද්ධිමතුන්ගේ දෝෂාරෝපණයට ලක්වෙයි, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කරයි.

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavati. Katamehi tīhi? Kusalena kāyakammena, kusalena vacīkammena, kusalena manokammena…pe…. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂ තෙමේ තමා (ගුණ ධර්මවලින්) නොපිරිහුණු, විනාශ නොවුණු කෙනෙකු ලෙස ආරක්ෂා කරයි. ඔහු නිවැරදි වූ කෙනෙක් වන අතර, පණ්ඩිතයන්ගේ නින්දාවට ද ලක් නොවේ; බොහෝ පින් ද රැස් කර ගනී. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? කුසල් සහගත කායකර්මය, කුසල් සහගත වාක්කර්මය සහ කුසල් සහගත මනෝකර්මයයි. (පස්වන සූත්‍රයයි.)”

6. Dutiyakhatasuttaṃ

6. දෙවන ඛත සූත්‍රය

152. ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… sāvajjena kāyakammena, sāvajjena vacīkammena, sāvajjena manokammena…pe….

152. “මහණෙනි, (කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ)... වරද සහිත වූ කායකර්මය, වරද සහිත වූ වාක්කර්මය සහ වරද සහිත වූ මනෝකර්මය...”

‘‘Tīhi[Pg.298], bhikkhave…pe… anavajjena kāyakammena, anavajjena vacīkammena, anavajjena manokammena…pe…. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, (කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ)... වරද රහිත වූ කායකර්මය, වරද රහිත වූ වාක්කර්මය සහ වරද රහිත වූ මනෝකර්මය... (හයවන සූත්‍රයයි.)”

7. Tatiyakhatasuttaṃ

7. තෙවන ඛත සූත්‍රය

153. ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… visamena kāyakammena, visamena vacīkammena, visamena manokammena…pe….

153. “මහණෙනි, (කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ)... විෂම (අධාර්මික) වූ කායකර්මය, විෂම වූ වාක්කර්මය සහ විෂම වූ මනෝකර්මය...”

‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… samena kāyakammena, samena vacīkammena, samena manokammena…pe…. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, (කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ)... සම (ධාර්මික) වූ කායකර්මය, සම වූ වාක්කර්මය සහ සම වූ මනෝකර්මය... (හත්වන සූත්‍රයයි.)”

8. Catutthakhatasuttaṃ

8. සිව්වන ඛත සූත්‍රය

154. ‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… asucinā kāyakammena, asucinā vacīkammena, asucinā manokammena…pe….

154. “මහණෙනි, (කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ)... අපිරිසිදු වූ කායකර්මය, අපිරිසිදු වූ වාක්කර්මය සහ අපිරිසිදු වූ මනෝකර්මය...”

‘‘Tīhi, bhikkhave…pe… sucinā kāyakammena, sucinā vacīkammena, sucinā manokammena – imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, පිරිසිදු වූ කායකර්මය, පිරිසිදු වූ වාක්කර්මය සහ පිරිසිදු වූ මනෝකර්මය යන කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ පණ්ඩිත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂ තෙමේ තමා (ගුණ ධර්මවලින්) නොපිරිහුණු, විනාශ නොවුණු කෙනෙකු ලෙස ආරක්ෂා කරයි. ඔහු නිවැරදි වූ කෙනෙක් වන අතර, පණ්ඩිතයන්ගේ නින්දාවට ද ලක් නොවේ; බොහෝ පින් ද රැස් කර ගනී.” (අටවන සූත්‍රයයි.)

9. Vandanāsuttaṃ

9. වන්දනා සූත්‍රය

155. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, vandanā. Katamā tisso? Kāyena, vācāya, manasā – imā kho, bhikkhave, tisso vandanā’’ti. Navamaṃ.

155. “මහණෙනි, මේ වන්දනා (වැඳීම්) තුනකි. ඒ තුන මොනවාද? කයින් වැඳීම, වචනයෙන් වැඳීම සහ සිතින් වැඳීමයි. මහණෙනි, මේ වනාහි වන්දනා තුනයි.” (නවවන සූත්‍රයයි.)

10. Pubbaṇhasuttaṃ

10. පුබ්බණ්හ සූත්‍රය (සුබ උදෑසන පිළිබඳ සූත්‍රය)

156. ‘‘Ye, bhikkhave, sattā pubbaṇhasamayaṃ kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti, supubbaṇho, bhikkhave, tesaṃ sattānaṃ.

156. “මහණෙනි, යම් සත්වයෝ පෙරවරු කාලයෙහි කයින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, මහණෙනි, ඒ සත්වයන්ට එම පෙරවරු කාලය සුබ පෙරවරුවකි.”

‘‘Ye, bhikkhave, sattā majjhanhikasamayaṃ kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti, sumajjhanhiko, bhikkhave, tesaṃ sattānaṃ.

“මහණෙනි, යම් සත්වයෝ මධ්‍යහ්න කාලයෙහි කයින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, මහණෙනි, ඒ සත්වයන්ට එම මධ්‍යහ්න කාලය සුබ මධ්‍යහ්නයකි.”

‘‘Ye[Pg.299], bhikkhave, sattā sāyanhasamayaṃ kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti, susāyanho, bhikkhave, tesaṃ sattāna’’nti.

“මහණෙනි, යම් සත්වයෝ සවස් කාලයෙහි කයින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙත්ද, මහණෙනි, ඒ සත්වයන්ට එම සවස් කාලය සුබ සන්ධ්‍යාවකි.”

‘‘Sunakkhattaṃ sumaṅgalaṃ, suppabhātaṃ suhuṭṭhitaṃ ;

Sukhaṇo sumuhutto ca, suyiṭṭhaṃ brahmacārisu.

“යහපත් නැකත ද, යහපත් මංගල්‍යය ද, යහපත් පහන් වීම ද, යහපත් පිබිදීම ද, යහපත් මොහොත ද, යහපත් මුහුර්ථය ද වන්නේ, යම් දිනක බ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා කෙරෙහි දන් පිරිනමනු ලබන්නේ ද එවිටය.”

‘‘Padakkhiṇaṃ kāyakammaṃ, vācākammaṃ padakkhiṇaṃ;

Padakkhiṇaṃ manokammaṃ, paṇīdhi te padakkhiṇe ;

Padakkhiṇāni katvāna, labhantatthe padakkhiṇe.

“එවිට කායකර්මය ප්‍රදක්ෂිණා (සුබ/යහපත්) වේ, වාක්කර්මය ප්‍රදක්ෂිණා වේ, මනෝකර්මය ද ප්‍රදක්ෂිණා වේ. එම ප්‍රදක්ෂිණා කර්මයන් කෙරෙහි වන අධිෂ්ඨානය ද ප්‍රදක්ෂිණා වේ. මෙලෙස ප්‍රදක්ෂිණා (සුබ) කටයුතු කොට, ඔවුහු ප්‍රදක්ෂිණා වූ අර්ථයන් (යහපත් ප්‍රතිඵල) ලබති.”

‘‘Te atthaladdhā sukhitā, viruḷhā buddhasāsane;

Arogā sukhitā hotha, saha sabbehi ñātibhī’’ti. dasamaṃ;

“එලෙස යහපත උදා කරගත්, බුදු සසුනෙහි දියුණු වූ ඔවුහු සියලු නෑයන් සමඟ සුවපත් වෙත්වා! නිරෝගී වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!” (දසවන සූත්‍රයයි.)

Maṅgalavaggo pañcamo.

පස්වන මංගල වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උදානය (සාරාංශය) මෙසේය:

Akusalañca sāvajjaṃ, visamāsucinā saha;

Caturo khatā vandanā, pubbaṇhena ca te dasāti.

අකුසල සූත්‍රය, සාවජ්ජ සූත්‍රය, විෂම හා අසුචි සූත්‍රයන් ද සමඟ සතර ඛත සූත්‍ර ද, වන්දනා සූත්‍රය සහ පුබ්බණ්හ සූත්‍රය ද යනුවෙන් සූත්‍ර දහයකි.

Tatiyo paṇṇāsako samatto.

තුන්වන පණ්ණාසකය නිමාවට පත් විය.

(16) 6. Acelakavaggo

(16) 6. අචේලක වර්ගය

157-163. ‘‘Tisso [Pg.300] imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā tisso? Āgāḷhā paṭipadā, nijjhāmā paṭipadā, majjhimā paṭipadā. Katamā ca, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi – ‘natthi kāmesu doso’ti. So kāmesu pātabyataṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā.

157-163. “මහණෙනි, මේ පිළිවෙත් තුනකි. ඒ තුන මොනවාද? දැඩි පිළිවෙත (ආගාළ්හ පාටිපදා), තමන් පෙළාගන්නා පිළිවෙත (නිජ්ඣාම පාටිපදා) සහ මධ්‍යම පිළිවෙතයි. මහණෙනි, දැඩි පිළිවෙත යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ‘කාමයන්හි වරදක් නැත’ යන වාද ඇතිව, එවැනි දෘෂ්ටි ඇතිව වෙසෙයි. ඔහු කාමයන්හි අතිශයින් ඇලීමට පත් වෙයි. මහණෙනි, මෙය දැඩි පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco acelako hoti muttācāro, hatthāpalekhano, na ehibhadantiko, na tiṭṭhabhadantiko, nābhihaṭaṃ na uddissakataṃ na nimantanaṃ sādiyati. So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti na eḷakamantaraṃ na daṇḍamantaraṃ na musalamantaraṃ na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ na gabbhiniyā na pāyamānāya na purisantaragatāya na saṅkittīsu na yattha sā upaṭṭhito hoti na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī na macchaṃ na maṃsaṃ na suraṃ na merayaṃ, na thusodakaṃ pivati. So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko… sattāgāriko vā hoti sattālopiko; ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti… sattahipi dattīhi yāpeti; ekāhikampi āhāraṃ āhāreti, dvāhikampi āhāraṃ āhāreti… sattāhikampi āhāraṃ āhāreti – iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.

“මහණෙනි, තමන් පෙළාගන්නා පිළිවෙත යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අචේලක (නිවස්ත්‍රව) වෙයි, සම්ප්‍රදායන්ගෙන් තොරව හැසිරෙයි, ආහාර අනුභව කොට අත් ලෙවකයි. ‘පින්වත වඩින්න’ යැයි කී විට නොනකියි, ‘පින්වත නවතින්න’ යැයි කී විට නොනකියි. තමා වෙනුවෙන් ගෙනෙන දානය හෝ තමා උදෙසාම පිළියෙළ කළ දානය හෝ ආරාධනා කරන ලද දානය පිළිගන්නේ නැත. ඔහු හැලියකින් බෙදන දානය හෝ බඳුනකින් බෙදන දානය පිළිගන්නේ නැත. එළිපත්තක සිට හෝ දණ්ඩක් හෝ මෝල්ගහක් අතරින් දෙන දානය පිළිගන්නේ නැත. දෙදෙනෙකු ආහාර ගන්නා තැනකින් හෝ ගර්භණී මවකගෙන් හෝ කිරි දෙන මවකගෙන් හෝ පුරුෂයෙකු සමඟ සිටින ස්ත්‍රියකගෙන් හෝ දානය පිළිගන්නේ නැත. දානය බෙදන බව ප්‍රසිද්ධ කළ තැනකින් හෝ බල්ලෙකු රැක සිටින තැනකින් හෝ මැස්සන් ගැවසෙන තැනකින් දානය පිළිගන්නේ නැත. ඔහු මස්, මාළු අනුභව නොකරයි; මත්පැන් හෝ රහමෙර පානය නොකරයි. ඔහු එක් ගෙයකින් එක් පිඬක් හෝ ගෙවල් දෙකකින් පිඬු දෙකක් හෝ බැගින් ගෙවල් හතක් දක්වා පමණක් පිඬු සිඟා යයි. එක් බඳුනකින් හෝ බඳුන් හතක් දක්වා පමණක් යැපෙයි. දිනකට වරක් හෝ දින හතකට වරක් හෝ අඩ මසකට වරක් හෝ ආහාර ගනිමින් මෙබඳු වූ වාර ක්‍රමයට ආහාර ගැනීමේ වතෙහි යෙදී වාසය කරයි.”

So sākabhakkhopi hoti, sāmākabhakkhopi hoti, nīvārabhakkhopi hoti, daddulabhakkhopi hoti, haṭabhakkhopi hoti, kaṇhabhakkhopi hoti, ācāmabhakkhopi hoti, piññākabhakkhopi hoti, tiṇabhakkhopi hoti, gomayabhakkhopi hoti, vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.

ඔහු පලා වර්ග අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, මෙනේරි අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, වන සහල් අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, සම් කැබලි අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, සෙවල අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, කුඩු (නිවුඩු) අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, බත් වතුර බොන්නෙක් වෙයි, තල කල්ක අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, තණකොළ අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, ගොම අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, වනයේ අල මුල් හා ඵලාඵලවලින් යැපෙයි, ඉබේ වැටුණු ගෙඩි අනුභව කරයි.

So sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṃsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhikampi [Pg.301] dhāreti, kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto, ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto, ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto, kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappeti, sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati – iti evarūpaṃ anekavihitaṃ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā.

ඔහු හණ වැරදි දරයි, මිශ්‍ර රෙදි දරයි, මිනී එතු රෙදි දරයි, පාංශුකූල වස්ත්‍ර දරයි, ගස් පට්ටා ඇඳුම් දරයි, අඳුන් දිවි සම් දරයි, අඳුන් දිවි සම් කැබලිවලින් කළ ඇඳුම් දරයි, කුස තණ වැරදි දරයි, ගස් සිවි වැරදි දරයි, ලෑලි වස්ත්‍ර දරයි, කෙස් කම්බිලි දරයි, සත්ව ලොම් කම්බිලි දරයි, බකමූණු පියාපත්වලින් කළ වස්ත්‍ර දරයි. කෙස් රැවුල උදුරන්නෙක් වෙයි, කෙස් රැවුල ඉනීමේ ව්‍රතයෙහි යෙදුණෙක් වෙයි. ආසන ප්‍රතික්ෂේප කර උඩුකුරුව සිටින්නෙක් වෙයි. මිරික්කී සිටීමේ ව්‍රතයෙහි (උක්කුටික) යෙදුණෙක් වෙයි. කටු යහනෙහි සැතපෙන්නෙක් වෙයි, කටු යහනෙහි නින්දට යයි. සවස් කාලය තෙවන කොට ඇති ජලයට බැසීමේ ව්‍රතයෙහි යෙදී වාසය කරයි - මෙසේ නොයෙක් ආකාරයෙන් ශරීරය තවන, පෙළන ව්‍රතයන්හි යෙදී වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය සිරුර තවන (නිජ්ඣාම) පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamā ca, bhikkhave, majjhimā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, majjhimā paṭipadā. Imā kho, bhikkhave, tisso paṭipadā’’ti.

මහණෙනි, මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, ලෝකයෙහි (පඤ්චස්කන්ධයෙහි) දැඩි ආශාව හා දොමනස දුරු කොට, කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි. වේදනාවන්හි... සිතෙහි... ධර්මයන්හි ධර්මයන් අනුව බලමින් කෙලෙස් තවන වීරිය ඇතිව, මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, ලෝකයෙහි දැඩි ආශාව හා දොමනස දුරු කොට වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙය මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි පිළිවෙත් තුනයි.

‘‘Tisso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā tisso? Āgāḷhā paṭipadā, nijjhāmā paṭipadā, majjhimā paṭipadā. Katamā ca, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā…pe… ayaṃ vuccati, bhikkhave, āgāḷhā paṭipadā.

මහණෙනි, මේ පිළිවෙත් තුනකි. ඒ කවර තුනක්ද? දැඩි (ආගාළ්හ) පිළිවෙත, සිරුර තවන (නිජ්ඣාම) පිළිවෙත සහ මධ්‍යම පිළිවෙතයි. මහණෙනි, දැඩි පිළිවෙත යනු කුමක්ද? ...පෙ... මහණෙනි, මෙය දැඩි පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamā ca, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā…pe… ayaṃ vuccati, bhikkhave, nijjhāmā paṭipadā.

මහණෙනි, සිරුර තවන පිළිවෙත යනු කුමක්ද? ...පෙ... මහණෙනි, මෙය සිරුර තවන පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamā ca, bhikkhave, majjhimā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati….

මහණෙනි, මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ නූපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන් නූපදවීම පිණිස ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීරිය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වෙර වඩයි. උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන් දුරු කිරීම පිණිස ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීරිය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වෙර වඩයි. නූපන් කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිස ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීරිය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වෙර වඩයි. උපන් කුසල ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිණිස, මුළා නොවීම පිණිස, වැඩි දියුණු වීම පිණිස, බහුල වීම පිණිස, වැඩීම පිණිස හා සම්පූර්ණ වීම පිණිස ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීරිය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වෙර වඩයි.

‘‘Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti…pe….

ඡන්ද සමාධි පධාන සංඛාරයෙන් යුක්ත ඉද්ධිපාදය වඩයි. වීරිය සමාධි... චිත්ත සමාධි... වීමංසා සමාධි පධාන සංඛාරයෙන් යුක්ත ඉද්ධිපාදය වඩයි.

‘‘Saddhindriyaṃ bhāveti… vīriyindriyaṃ bhāveti… satindriyaṃ bhāveti… samādhindriyaṃ bhāveti… paññindriyaṃ bhāveti….

සද්ධින්ද්‍රිය වඩයි... වීරියින්ද්‍රිය වඩයි... සතින්ද්‍රිය වඩයි... සමාධින්ද්‍රිය වඩයි... පඤ්ඤින්ද්‍රිය වඩයි.

‘‘Saddhābalaṃ [Pg.302] bhāveti… vīriyabalaṃ bhāveti… satibalaṃ bhāveti… samādhibalaṃ bhāveti… paññābalaṃ bhāveti….

සද්ධා බලය වඩයි... වීරිය බලය වඩයි... සති බලය වඩයි... සමාධි බලය වඩයි... පඤ්ඤා බලය වඩයි.

‘‘Satisambojjhaṅgaṃ bhāveti… dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti….

සති සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... වීරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩයි.

‘‘Sammādiṭṭhiṃ bhāveti… sammāsaṅkappaṃ bhāveti… sammāvācaṃ bhāveti… sammākammantaṃ bhāveti … sammāājīvaṃ bhāveti… sammāvāyāmaṃ bhāveti… sammāsatiṃ bhāveti… sammāsamādhiṃ bhāveti…. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, majjhimā paṭipadā. Imā kho, bhikkhave, tisso paṭipadā’’ti.

සම්මා දිට්ඨිය වඩයි... සම්මා සංකප්පය වඩයි... සම්මා වාචාව වඩයි... සම්මා කම්මන්තය වඩයි... සම්මා ආජීවය වඩයි... සම්මා වායාමය වඩයි... සම්මා සතිය වඩයි... සම්මා සමාධිය වඩයි. මහණෙනි, මෙය මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි පිළිවෙත් තුනයි.

Acelakavaggo chaṭṭho.

හයවන අචේලක වර්ගය නිම විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය -

Satipaṭṭhānaṃ sammappadhānaṃ, iddhipādindriyena ca;

Balaṃ bojjhaṅgo maggo ca, paṭipadāya yojayeti.

සතිපට්ඨාන, සම්මප්පධාන, ඉද්ධිපාද, ඉන්ද්‍රිය, බල, බොජ්ඣංග හා මාර්ග යන මේවා ප්‍රතිපදාවන්හි යෙදිය යුතුය.

(17) 7. Kammapathapeyyālaṃ

(17) 7. කම්මපථ පෙය්‍යාලය

164-183. ‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi? Attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti, pāṇātipāte ca samanuñño hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

164-183. මහණෙනි, කරුණු තුනකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙන ගොස් තබන ලද්දක් මෙන් නිරයට පමුණුවනු ලැබේ. ඒ කවර තුනක්ද? තෙමේම සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, අනුන් ලවා සතුන් මරවයි, සතුන් මැරීමට අනුමත කරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙන ගොස් තබන ලද්දක් මෙන් නිරයට පමුණුවනු ලැබේ.

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi tīhi? Attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti, pāṇātipātā veramaṇiyā ca samanuñño hoti….

“මහණෙනි, කරුණු තුනකින් සමන්නාගත වූ තැනැත්තා ගෙනවුත් තැබුවාක් මෙන් මෙසේ ස්වර්ගයෙහි උපදී. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? තෙමේම ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි (අනුමත කරයි)...”

‘‘Attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti, adinnādāne ca samanuñño hoti….

“තෙමේම අදත්තාදානයෙහි (නොදුන් දේ ගැනීමෙහි) යෙදුණේ වෙයි, අනුන්වද අදත්තාදානයෙහි සමාදන් කරවයි, අදත්තාදානයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti, adinnādānā veramaṇiyā ca samanuñño hoti….

“තෙමේම අදත්තාදානයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද අදත්තාදානයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, අදත්තාදානයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā [Pg.303] ca kāmesumicchācārī hoti, parañca kāmesumicchācāre samādapeti, kāmesumicchācāre ca samanuñño hoti….

“තෙමේම කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි යෙදුණේ වෙයි, අනුන්වද කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි සමාදන් කරවයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā ca samanuñño hoti….

“තෙමේම කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti, musāvāde ca samanuñño hoti….

“තෙමේම මුසාවාදයෙහි යෙදුණේ වෙයි, අනුන්වද මුසාවාදයෙහි සමාදන් කරවයි, මුසාවාදයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti, musāvādā veramaṇiyā ca samanuñño hoti….

“තෙමේම මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද මුසාවාදයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, මුසාවාදයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca pisuṇavāco hoti, parañca pisuṇāya vācāya samādapeti, pisuṇāya vācāya ca samanuñño hoti….

“තෙමේම පිසුණු බසින් යුක්ත වූයේ වෙයි, අනුන්වද පිසුණු බසෙහි සමාදන් කරවයි, පිසුණු බසෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, pisuṇāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti….

“තෙමේම පිසුණු බසින් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද පිසුණු බසින් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, පිසුණු බසින් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca pharusavāco hoti, parañca pharusāya vācāya samādapeti, pharusāya vācāya ca samanuñño hoti….

“තෙමේම පරුෂ බසින් යුක්ත වූයේ වෙයි, අනුන්වද පරුෂ බසෙහි සමාදන් කරවයි, පරුෂ බසෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca pharusāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, pharusāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti….

“තෙමේම පරුෂ බසින් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද පරුෂ බසින් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, පරුෂ බසින් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca samphappalāpī hoti, parañca samphappalāpe samādapeti, samphappalāpe ca samanuñño hoti….

“තෙමේම සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙහි (හිස් වචන කථා කිරීමෙහි) යෙදුණේ වෙයි, අනුන්වද සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙහි සමාදන් කරවයි, සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca samphappalāpā paṭivirato hoti, parañca samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti, samphappalāpā veramaṇiyā ca samanuñño hoti….

“තෙමේම සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca abhijjhālu hoti, parañca abhijjhāya samādapeti, abhijjhāya ca samanuñño hoti….

“තෙමේම අභිජ්ඣා (විෂම ලෝභය) ඇත්තෙකු වෙයි, අනුන්වද අභිජ්ඣාවෙහි සමාදන් කරවයි, අභිජ්ඣාවෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca anabhijjhālu hoti, parañca anabhijjhāya samādapeti, anabhijjhāya ca samanuñño hoti….

“තෙමේම අභිජ්ඣා නැත්තෙකු වෙයි, අනුන්වද අභිජ්ඣාව නැති බවෙහි සමාදන් කරවයි, අභිජ්ඣාව නැති බවෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā [Pg.304] ca byāpannacitto hoti, parañca byāpāde samādapeti, byāpāde ca samanuñño hoti….

“තෙමේම ව්‍යාපාද සහිත සිත් ඇත්තෙකු වෙයි, අනුන්වද ව්‍යාපාදයෙහි සමාදන් කරවයි, ව්‍යාපාදයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca abyāpannacitto hoti, parañca abyāpāde samādapeti, abyāpāde ca samanuñño hoti….

“තෙමේම අව්‍යාපාද (ව්‍යාපාද රහිත) සිත් ඇත්තෙකු වෙයි, අනුන්වද අව්‍යාපාදයෙහි සමාදන් කරවයි, අව්‍යාපාදයෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti, micchādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti ….

“තෙමේම මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, අනුන්වද මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි මනාපය දක්වයි...”

‘‘Attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti, sammādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti.

“තෙමේම සම්‍යක් දෘෂ්ටික වෙයි, අනුන්වද සම්‍යක් දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි, සම්‍යක් දෘෂ්ටියෙහි මනාපය දක්වයි. මහණෙනි, මේ කරුණු තුනෙන් සමන්නාගත වූ තැනැත්තා ගෙනවුත් තැබුවාක් මෙන් මෙසේ ස්වර්ගයෙහි උපදී.”

Kammapathapeyyālaṃ niṭṭhitaṃ.

කර්මපථ පෙය්‍යාලය නිමාවට පත් විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශ ගාථාව) මෙසේය –

Pāṇaṃ adinnamicchā ca, musāvādī ca pisuṇā;

Pharusā samphappalāpo ca, abhijjhā byāpādadiṭṭhi ca;

Kammapathesu peyyālaṃ, tikakena niyojayeti.

ප්‍රාණඝාතය, අදත්තාදානය, කාමමිථ්‍යාචාරය, මුසාවාදය, පිසුණු බස, පරුෂ බස, සම්ඵප්ප්‍රලාපය, අභිජ්ඣාව, ව්‍යාපාදය සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය යන මේ කර්මපථයන්හි පෙය්‍යාලය, තික (තුන බැගින් වූ) ක්‍රමයෙන් යෙදිය යුතුය.

(18) 8. Rāgapeyyālaṃ

(18) 8. රාග පෙය්‍යාලය

184. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime tayo dhammā bhāvetabbā. ( )

184. “මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් (පිරිසිඳ) දැනගැනීම පිණිස ධර්ම තුනක් වැඩිය යුතුය. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? ශුන්‍යත සමාධිය, අනිමිත්ත සමාධිය සහ අප්පණිහිත සමාධියයි. මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස මේ කරුණු තුන වැඩිය යුතුය.”

‘‘Rāgassa[Pg.305], bhikkhave, pariññāya…pe… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya ime tayo dhammā bhāvetabbā.

“මහණෙනි, රාගය පිරිසිඳ දැනගැනීම පිණිස... (පෙ)... හාත්පසින් ක්ෂය කිරීම පිණිස... ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස... ක්ෂය කිරීම පිණිස... වැය කිරීම පිණිස... විරාගය පිණිස... නිරෝධය පිණිස... අත්හැරීම පිණිස... මුළුමනින්ම අත්හැරීම පිණිස මේ ධර්ම තුන වැඩිය යුතුය.”

‘‘Dosassa… mohassa… kodhassa… upanāhassa… makkhassa… palāsassa… issāya… macchariyassa… māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa abhiññāya… pariññāya… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti.

“ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, උපනාහය (වෛර බැඳීම), මක්ඛය (ගුණ මකා දැමීම), පලාසය (යුගග්‍රාහය), ඊර්ෂ්‍යාව, මසුරුකම, මායාව, ශාඨෙය්‍යය (කපටිකම), තම්භය (තද ගතිය), සාරම්භය (දැඩි බව), මානය, අතිමානය, මදය සහ ප්‍රමාදය යන මේවා විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස, පිරිසිඳ දැනගැනීම පිණිස, හාත්පසින් ක්ෂය කිරීම පිණිස, ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස, ක්ෂය කිරීම පිණිස, වැය කිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, අත්හැරීම පිණිස, මුළුමනින්ම අත්හැරීම පිණිස මේ ධර්ම තුන වැඩිය යුතුය.”

(Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.)

(භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව අනුමෝදනා කළහ.)

Rāgapeyyālaṃ niṭṭhitaṃ.

රාග පෙය්‍යාලය නිමාවට පත් විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය –

Rāgaṃ dosañca mohañca, kodhūpanāhapañcamaṃ;

Makkhapaḷāsaissā ca, maccharimāyāsāṭheyyā.

රාගය හා ද්වේෂය ද, මෝහය හා ක්‍රෝධය ද, පස්වනුව උපනාහය ද, මක්ඛය, පලාසය හා ඊර්ෂ්‍යාව ද, මසුරුකම, මායාව හා සාඨෙය්‍යය ද...

Thambhasārambhamānañca, atimānamadassa ca;

Pamādā sattarasa vuttā, rāgapeyyālanissitā.

හිතුවක්කාරී බව ද, තරඟකාරී බව ද, මානය ද, අධිමානය ද, මදය ද සහ ප්‍රමාදය ද යන රාග පෙයියාලය (රාගය ආදී කොටස) ඇසුරු කළ ධර්ම දහහතක් වදාරන ලදී.

Ete opammayuttena, āpādena abhiññāya;

Pariññāya parikkhayā, pahānakkhayabbayena;

Virāganirodhacāgaṃ, paṭinissagge ime dasa.

උපමාවන්ගෙන් යුක්තව ද ප්‍රභේද වශයෙන් ද, එම ධර්මයන් විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ගැනීම, පිරිසිඳ දැන ගැනීම, මුළුමනින්ම ගෙවා දැමීම, ප්‍රහාණය කිරීම, ක්ෂය වීම, වැය වීම, විරාගය, නිරෝධය, අත්හැරීම සහ ප්‍රතිනිස්සග්ගය (සපුරා අත්හැරීම) යන මේ කරුණු දසය (එම ධර්මයන් සම්බන්ධයෙන් දත යුතුය).

Suññato animitto ca, appaṇihito ca tayo;

Samādhimūlakā peyyālesupi vavatthitā cāti.

ශුන්‍යත සමාධිය, අනිමිත්ත සමාධිය සහ අප්‍රණිහිත සමාධිය යන සමාධි මූලික කරගත් කරුණු තුන ද පෙයියාලයන්හි දී වෙන් වෙන් වශයෙන් නියම කර දක්වන ලදී.

Tikanipātapāḷi niṭṭhitā.

තික නිපාත පාළිය නිම විය.