বাংলা
পালিঅট্ঠকথাটীকাঅন্ন
1101 পারাজিক পালি
1102 পাচিত্তিয় পালি
1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়)
1104 চূলবগ্গ পালি
1105 পরিবার পালি
1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১
1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২
1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা
1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়)
1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা
1206 পরিবার অট্ঠকথা
1301 সারত্থদীপনী টীকা-১
1302 সারত্থদীপনী টীকা-২
1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩
1401 দ্বেমাতিকাপালি
1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা
1403 বজিরবুদ্ধি টীকা
1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১
1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২
1406 বিনয়ালংকার টীকা-১
1407 বিনয়ালংকার টীকা-২
1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা
1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয়
1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১
1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২
1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি
1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা

8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১
8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২
8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১
8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২
8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা

8406 দীঘনিকায় (পু-বি)
8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি)
8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি)
8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি)
8410 বিনয়পিটক (পু-বি)
8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি)
8412 অট্ঠকথা (পু-বি)
8413 নিরুত্তিদীপনী
8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ
8415 অনুদীপনীপাঠ
8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ
8417 নমক্কারটীকা
8418 মহাপণামপাঠ
8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা
8420 সুতবন্দনা
8421 কমলাঞ্জলি
8422 জিনালংকার
8423 পজ্জমধু
8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী
8425 চূলগন্থবংস
8426 মহাবংস
8427 সাসনবংস
8428 কচ্চায়নব্যাকরণং
8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং
8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা)
8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা)
8432 পদরূপসিদ্ধি
8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা
8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ
8435 বুত্তোদয়পাঠ
8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ
8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা
8438 সুবোধালংকারপাঠ
8439 সুবোধালংকারটীকা
8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার
8441 লোকনীতি
8442 সুত্তন্তনীতি
8443 সূরস্সতীনীতি
8444 মহারহনীতি
8445 ধম্মনীতি
8446 কবিদপ্পণনীতি
8447 নীতিমঞ্জরী
8448 নরদক্খদীপনী
8449 চতুরারক্খদীপনী
8450 চাণক্যনীতি
8451 রসবাহিনী
8452 সীমাবিসোধনীপাঠ
8453 বেস্সন্তরগীতি
8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা
8455 থূপবংস
8456 দাঠাবংস
8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া
8458 ধাতুবংস
8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস
8460 জিনচরিতয়
8461 জিনবংসদীপং
8462 তেলকটাহগাথা
8463 মিলিদটীকা
8464 পদমঞ্জরী
8465 পদসাধনং
8466 সদ্দবিন্দুপকরণং
8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা
8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি
2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ)
2103 পাথিকবগ্গ পালি
2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা
2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ)
2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা
2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা
2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ)
2303 পাথিকবগ্গ টীকা
2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১
2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি
3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি
3103 উপরিপণ্ণাস পালি
3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১
3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২
3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা
3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা
3301 মূলপণ্ণাস টীকা
3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা
3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি
4102 নিদানবগ্গ পালি
4103 খন্ধবগ্গ পালি
4104 সলায়তনবগ্গ পালি
4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)
4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা
4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা
4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা
4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা
4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)
4301 সগাথাবগ্গ টীকা
4302 নিদানবগ্গ টীকা
4303 খন্ধবগ্গ টীকা
4304 সলায়তনবগ্গ টীকা
4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি
5102 দুকনিপাত পালি
5103 তিকনিপাত পালি
5104 চতুক্কনিপাত পালি
5105 পঞ্চকনিপাত পালি
5106 ছক্কনিপাত পালি
5107 সত্তকনিপাত পালি
5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি
5109 নবকনিপাত পালি
5110 দশকনিপাত পালি
5111 একাদশকনিপাত পালি
5201 এককনিপাত অট্ঠকথা
5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা
5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা
5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা
5301 এককনিপাত টীকা
5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা
5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা
5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি
6102 ধম্মপদ পালি
6103 উদান পালি
6104 ইতিবুত্তক পালি
6105 সুত্তনিপাত পালি
6106 বিমানবত্থু পালি
6107 পেতবত্থু পালি
6108 থেরগাথা পালি
6109 থেরীগাথা পালি
6110 অপদান পালি-১
6111 অপদান পালি-২
6112 বুদ্ধবংস পালি
6113 চরিয়াপিটক পালি
6114 জাতক পালি-১
6115 জাতক পালি-২
6116 মহানিদ্দেস পালি
6117 চূলনিদ্দেস পালি
6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি
6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি
6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি
6121 পেটকোপদেস পালি
6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা
6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১
6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২
6204 উদান অট্ঠকথা
6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা
6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১
6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২
6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা
6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা
6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১
6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২
6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা
6213 অপদান অট্ঠকথা-১
6214 অপদান অট্ঠকথা-২
6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা
6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা
6217 জাতক অট্ঠকথা-১
6218 জাতক অট্ঠকথা-২
6219 জাতক অট্ঠকথা-৩
6220 জাতক অট্ঠকথা-৪
6221 জাতক অট্ঠকথা-৫
6222 জাতক অট্ঠকথা-৬
6223 জাতক অট্ঠকথা-৭
6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা
6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা
6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১
6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২
6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা
6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা
6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি
7102 বিভঙ্গ পালি
7103 ধাতুকথা পালি
7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি
7105 কথাবত্থু পালি
7106 যমক পালি-১
7107 যমক পালি-২
7108 যমক পালি-৩
7109 পট্ঠান পালি-১
7110 পট্ঠান পালি-২
7111 পট্ঠান পালি-৩
7112 পট্ঠান পালি-৪
7113 পট্ঠান পালি-৫
7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা
7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা
7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা
7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা
7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা
7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা
7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা
7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা
7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো
7307 অভিধম্মত্থসংগহো
7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা
7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利義註複註藏外典籍
1101 巴拉基咖(波羅夷)
1102 巴吉帝亞(波逸提)
1103 大品(律藏)
1104 小品
1105 附隨
1201 巴拉基咖(波羅夷)義註-1
1202 巴拉基咖(波羅夷)義註-2
1203 巴吉帝亞(波逸提)義註
1204 大品義註(律藏)
1205 小品義註
1206 附隨義註
1301 心義燈-1
1302 心義燈-2
1303 心義燈-3
1401 疑惑度脫
1402 律攝註釋
1403 金剛智疏
1404 疑難解除疏-1
1405 疑難解除疏-2
1406 律莊嚴疏-1
1407 律莊嚴疏-2
1408 古老解惑疏
1409 律抉擇-上抉擇
1410 律抉擇疏-1
1411 律抉擇疏-2
1412 巴吉帝亞等啟請經
1413 小戒學-根本戒學

8401 清淨道論-1
8402 清淨道論-2
8403 清淨道大複註-1
8404 清淨道大複註-2
8405 清淨道論導論

8406 長部問答
8407 中部問答
8408 相應部問答
8409 增支部問答
8410 律藏問答
8411 論藏問答
8412 義注問答
8413 語言學詮釋手冊
8414 勝義顯揚
8415 隨燈論誦
8416 發趣論燈論
8417 禮敬文
8418 大禮敬文
8419 依相讚佛偈
8420 經讚
8421 蓮花供
8422 勝者莊嚴
8423 語蜜
8424 佛德偈集
8425 小史
8427 佛教史
8426 大史
8429 目犍連文法
8428 迦旃延文法
8430 文法寶鑑(詞幹篇)
8431 文法寶鑑(詞根篇)
8432 詞形成論
8433 目犍連五章
8434 應用成就讀本
8435 音韻論讀本
8436 阿毗曇燈讀本
8437 阿毗曇燈疏
8438 妙莊嚴論讀本
8439 妙莊嚴論疏
8440 初學入門義抉擇精要
8446 詩王智論
8447 智論花鬘
8445 法智論
8444 大羅漢智論
8441 世間智論
8442 經典智論
8443 勇士百智論
8450 考底利耶智論
8448 人眼燈
8449 四護衛燈
8451 妙味之流
8452 界清淨
8453 韋桑達拉頌
8454 目犍連語釋五章
8455 塔史
8456 佛牙史
8457 詞根讀本注釋
8458 舍利史
8459 象頭山寺史
8460 勝者行傳
8461 勝者宗燈
8462 油鍋偈
8463 彌蘭王問疏
8464 詞花鬘
8465 詞成就論
8466 正理滴論
8467 迦旃延詞根注
8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品
2102 大品(長部)
2103 波梨品
2201 戒蘊品註義註
2202 大品義註(長部)
2203 波梨品義註
2301 戒蘊品疏
2302 大品複註(長部)
2303 波梨品複註
2304 戒蘊品新複註-1
2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經
3102 中五十經
3103 後五十經
3201 根本五十義註-1
3202 根本五十義註-2
3203 中五十義註
3204 後五十義註
3301 根本五十經複註
3302 中五十經複註
3303 後五十經複註
4101 有偈品
4102 因緣品
4103 蘊品
4104 六處品
4105 大品(相應部)
4201 有偈品義注
4202 因緣品義注
4203 蘊品義注
4204 六處品義注
4205 大品義注(相應部)
4301 有偈品複註
4302 因緣品註
4303 蘊品複註
4304 六處品複註
4305 大品複註(相應部)
5101 一集經
5102 二集經
5103 三集經
5104 四集經
5105 五集經
5106 六集經
5107 七集經
5108 八集等經
5109 九集經
5110 十集經
5111 十一集經
5201 一集義註
5202 二、三、四集義註
5203 五、六、七集義註
5204 八、九、十、十一集義註
5301 一集複註
5302 二、三、四集複註
5303 五、六、七集複註
5304 八集等複註
6101 小誦
6102 法句經
6103 自說
6104 如是語
6105 經集
6106 天宮事
6107 餓鬼事
6108 長老偈
6109 長老尼偈
6110 譬喻-1
6111 譬喻-2
6112 諸佛史
6113 所行藏
6114 本生-1
6115 本生-2
6116 大義釋
6117 小義釋
6118 無礙解道
6119 導論
6120 彌蘭王問
6121 藏釋
6201 小誦義注
6202 法句義注-1
6203 法句義注-2
6204 自說義注
6205 如是語義註
6206 經集義注-1
6207 經集義注-2
6208 天宮事義注
6209 餓鬼事義注
6210 長老偈義注-1
6211 長老偈義注-2
6212 長老尼義注
6213 譬喻義注-1
6214 譬喻義注-2
6215 諸佛史義注
6216 所行藏義注
6217 本生義注-1
6218 本生義注-2
6219 本生義注-3
6220 本生義注-4
6221 本生義注-5
6222 本生義注-6
6223 本生義注-7
6224 大義釋義注
6225 小義釋義注
6226 無礙解道義注-1
6227 無礙解道義注-2
6228 導論義注
6301 導論複註
6302 導論明解
7101 法集論
7102 分別論
7103 界論
7104 人施設論
7105 論事
7106 雙論-1
7107 雙論-2
7108 雙論-3
7109 發趣論-1
7110 發趣論-2
7111 發趣論-3
7112 發趣論-4
7113 發趣論-5
7201 法集論義註
7202 分別論義註(迷惑冰消)
7203 五部論義註
7301 法集論根本複註
7302 分別論根本複註
7303 五論根本複註
7304 法集論複註
7305 五論複註
7306 阿毘達摩入門
7307 攝阿毘達磨義論
7308 阿毘達摩入門古複註
7309 阿毘達摩論母

English
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon PaliCommentairesSous-commentairesAutres
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-KanonKommentareSubkommentareSonstige
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैननकमेंट्रीउप-टिप्पणियाँअन्य
1101 पाराजिक पाळि
1102 पाचित्तिय पाळि
1103 महावग्ग पाळि (विनय)
1104 चूळवग्ग पाळि
1105 परिवार पाळि
1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1
1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2
1203 पाचित्तिय अट्ठकथा
1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय)
1205 चूळवग्ग अट्ठकथा
1206 परिवार अट्ठकथा
1301 सारत्थदीपनी टीका-1
1302 सारत्थदीपनी टीका-2
1303 सारत्थदीपनी टीका-3
1401 द्वेमातिकापाळि
1402 विनयसंगह अट्ठकथा
1403 वजिरबुद्धि टीका
1404 विमतिविनोदनी टीका-1
1405 विमतिविनोदनी टीका-2
1406 विनयालंकार टीका-1
1407 विनयालंकार टीका-2
1408 कंखावितरणीपुराण टीका
1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय
1410 विनयविनिच्छय टीका-1
1411 विनयविनिच्छय टीका-2
1412 पाचित्यादियोजनापाळि
1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा

8401 विसुद्धिमग्ग-1
8402 विसुद्धिमग्ग-2
8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1
8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2
8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा

8406 दीघनिकाय (पु-वि)
8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि)
8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि)
8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि)
8410 विनयपिटक (पु-वि)
8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि)
8412 अट्ठकथा (पु-वि)
8413 निरुत्तिदीपनी
8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ
8415 अनुदीपनीपाठ
8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ
8417 नमक्कारटीका
8418 महापणामपाठ
8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा
8420 सुतवन्दना
8421 कमलाञ्जलि
8422 जिनालंकार
8423 पज्जमधु
8424 बुद्धगुणगाथावली
8425 चूळगन्थवंस
8427 सासनवंस
8426 महावंस
8429 मोग्गल्लानब्याकरणं
8428 कच्चायनब्याकरणं
8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला)
8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला)
8432 पदरूपसिद्धि
8433 मोग्गल्लानपञ्चिका
8434 पयोगसिद्धिपाठ
8435 वुत्तोदयपाठ
8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ
8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका
8438 सुबोधालंकारपाठ
8439 सुबोधालंकारटीका
8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार
8446 कविदप्पणनीति
8447 नीतिमञ्जरी
8445 धम्मनीति
8444 महारहनीति
8441 लोकनीति
8442 सुत्तन्तनीति
8443 सूरस्सतीनीति
8450 चाणक्यनीति
8448 नरदक्खदीपनी
8449 चतुरारक्खदीपनी
8451 रसवाहिनी
8452 सीमविसोधनीपाठ
8453 वेस्सन्तरगीति
8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका
8455 थूपवंस
8456 दाठावंस
8457 धातुपाठविलासिनिया
8458 धातुवंस
8459 हत्थवनगल्लविहारवंस
8460 जिनचरितय
8461 जिनवंसदीपं
8462 तेलकटाहगाथा
8463 मिलिदटीका
8464 पदमञ्जरी
8465 पदसाधनं
8466 सद्दबिन्दुपकरणं
8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा
8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि
2102 महावग्ग पाळि (दीघ)
2103 पाथिकवग्ग पाळि
2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा
2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ)
2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा
2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका
2302 महावग्ग टीका (दीघ)
2303 पाथिकवग्ग टीका
2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1
2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि
3102 मज्झिमपण्णास पाळि
3103 उपरिपण्णास पाळि
3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1
3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2
3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा
3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा
3301 मूलपण्णास टीका
3302 मज्झिमपण्णास टीका
3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि
4102 निदानवग्ग पाळि
4103 खन्धवग्ग पाळि
4104 सळायतनवग्ग पाळि
4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)
4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा
4202 निदानवग्ग अट्ठकथा
4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा
4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा
4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)
4301 सगाथावग्ग टीका
4302 निदानवग्ग टीका
4303 खन्धवग्ग टीका
4304 सळायतनवग्ग टीका
4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि
5102 दुकनिपात पाळि
5103 तिकनिपात पाळि
5104 चतुक्कनिपात पाळि
5105 पञ्चकनिपात पाळि
5106 छक्कनिपात पाळि
5107 सत्तकनिपात पाळि
5108 अट्ठकादिनिपात पाळि
5109 नवकनिपात पाळि
5110 दसकनिपात पाळि
5111 एकादसकनिपात पाळि
5201 एककनिपात अट्ठकथा
5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा
5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा
5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा
5301 एककनिपात टीका
5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका
5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका
5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि
6102 धम्मपद पाळि
6103 उदान पाळि
6104 इतिवुत्तक पाळि
6105 सुत्तनिपात पाळि
6106 विमानवत्थु पाळि
6107 पेतवत्थु पाळि
6108 थेरगाथा पाळि
6109 थेरीगाथा पाळि
6110 अपदान पाळि-1
6111 अपदान पाळि-2
6112 बुद्धवंस पाळि
6113 चरियापिटक पाळि
6114 जातक पाळि-1
6115 जातक पाळि-2
6116 महानिद्देस पाळि
6117 चूळनिद्देस पाळि
6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि
6119 नेत्तिप्पकरण पाळि
6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि
6121 पेटकोपदेस पाळि
6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा
6202 धम्मपद अट्ठकथा-1
6203 धम्मपद अट्ठकथा-2
6204 उदान अट्ठकथा
6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा
6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1
6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2
6208 विमानवत्थु अट्ठकथा
6209 पेतवत्थु अट्ठकथा
6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1
6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2
6212 थेरीगाथा अट्ठकथा
6213 अपदान अट्ठकथा-1
6214 अपदान अट्ठकथा-2
6215 बुद्धवंस अट्ठकथा
6216 चरियापिटक अट्ठकथा
6217 जातक अट्ठकथा-1
6218 जातक अट्ठकथा-2
6219 जातक अट्ठकथा-3
6220 जातक अट्ठकथा-4
6221 जातक अट्ठकथा-5
6222 जातक अट्ठकथा-6
6223 जातक अट्ठकथा-7
6224 महानिद्देस अट्ठकथा
6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा
6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1
6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2
6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा
6301 नेत्तिप्पकरण टीका
6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि
7102 विभङ्ग पाळि
7103 धातुकथा पाळि
7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि
7105 कथावत्थु पाळि
7106 यमक पाळि-1
7107 यमक पाळि-2
7108 यमक पाळि-3
7109 पट्ठान पाळि-1
7110 पट्ठान पाळि-2
7111 पट्ठान पाळि-3
7112 पट्ठान पाळि-4
7113 पट्ठान पाळि-5
7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा
7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा
7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा
7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका
7302 विभङ्ग-मूलटीका
7303 पञ्चपकरण-मूलटीका
7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका
7305 पञ्चपकरण-अनुटीका
7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो
7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो
7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका
7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon PaliKomentarSub-komentarLainnya
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典註釈書副註釈書その他
1101 パーラージカ・パーリ
1102 パーチッティヤ・パーリ
1103 マハーヴァッガ・パーリ(ヴィナヤ)
1104 チューラヴァッガ・パーリ
1105 パリヴァーラ・パーリ
1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1
1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2
1203 パーチッティヤ・アッタカター
1204 マハーヴァッガ・アッタカター(ヴィナヤ)
1205 チューラヴァッガ・アッタカター
1206 パリヴァーラ・アッタカター
1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1
1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2
1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3
1401 ドヴェマーティカー・パーリ
1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター
1403 ヴァジラブッディ・ティーカー
1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1
1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2
1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1
1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2
1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー
1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ
1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1
1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2
1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ
1413 クッダシッカー-ムーラシッカー

8401 ヴィスッディマッガ-1
8402 ヴィスッディマッガ-2
8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1
8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2
8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター

8406 ディーガニカーヤ(プ・ヴィ)
8407 マッジマニカーヤ(プ・ヴィ)
8408 サンユッタニカーヤ(プ・ヴィ)
8409 アングッタラニカーヤ(プ・ヴィ)
8410 ヴィナヤピタカ(プ・ヴィ)
8411 アビダンマピタカ(プ・ヴィ)
8412 アッタカター(プ・ヴィ)
8413 ニルッティディーパニー
8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ
8415 アヌディーパニーパータ
8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ
8417 ナマッカラ・ティーカー
8418 マハーパナーマ・パータ
8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター
8420 スタヴァンダナー
8421 カマラーニャジャリ
8422 ジナランカーラ
8423 パッジャマドゥ
8424 ブッダグナガーター・ヴァリー
8425 チューラガンタヴァンサ
8427 サーサナヴァンサ
8426 マハーヴァンサ
8429 モッガラーナ・ビャーカラナン
8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン
8430 サッダニーティッパカラナン(パダマーラー)
8431 サッダニーティッパカラナン(ダートゥマーラー)
8432 パダルーパシッディ
8433 モッガラーナ・パンチカー
8434 パヨーガシッディ・パータ
8435 ヴットーダヤ・パータ
8436 アビダーナッパディーピカー・パータ
8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー
8438 スボーダーランカーラ・パータ
8439 スボーダーランカーラ・ティーカー
8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ
8446 カヴィダッパナニーティ
8447 ニーティマンジャリー
8445 ダンマニーティ
8444 マハーラハニーティ
8441 ローカニーティ
8442 スタンタニーティ
8443 スーラッサティニーティ
8450 チャーナキャニーティ
8448 ナラダッカディーパニー
8449 チャトゥラーラッカディーパニー
8451 ラサヴァーヒニー
8452 シーマヴィソーダニー・パータ
8453 ヴェッサンタラ・ギーティ
8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー
8455 トゥーパヴァンサ
8456 ダーターヴァンサ
8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー
8458 ダートゥヴァンサ
8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ
8460 ジナチャリタヤ
8461 ジナヴァンサディーパン
8462 テーラカターガーター
8463 ミリダ・ティーカー
8464 パダマンジャリー
8465 パダサーダナン
8466 サッダビンドゥパカラナン
8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー
8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ
2102 マハーワッガ・パーリ(ディーガ)
2103 パーティカワッガ・パーリ
2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター
2202 マハーワッガ・アッタカター(ディーガ)
2203 パーティカワッガ・アッタカター
2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー
2302 マハーワッガ・ティーカー(ディーガ)
2303 パーティカワッガ・ティーカー
2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1
2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ
3102 マッジマパンナーサ・パーリ
3103 ウパリパンナーサ・パーリ
3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1
3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2
3203 マッジマパンナーサ・アッタカター
3204 ウパリパンナーサ・アッタカター
3301 ムーラパンナーサ・ティーカー
3302 マッジマパンナーサ・ティーカー
3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ
4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ
4103 カンダ・ワッガ・パーリ
4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ
4105 マハーワッガ・パーリ(サンユッタ)
4201 サガーター・ワッガ・アッタカター
4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター
4203 カンダ・ワッガ・アッタカター
4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター
4205 マハーワッガ・アッタカター(サンユッタ)
4301 サガーター・ワッガ・ティーカー
4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー
4303 カンダ・ワッガ・ティーカー
4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー
4305 マハーワッガ・ティーカー(サンユッタ)
5101 エーカカニパータ・パーリ
5102 ドゥカニパータ・パーリ
5103 ティカニパータ・パーリ
5104 チャトゥッカニパータ・パーリ
5105 パンチャカニパータ・パーリ
5106 チャッカニパータ・パーリ
5107 サッタカニパータ・パーリ
5108 アッタカーディニパータ・パーリ
5109 ナヴァカニパータ・パーリ
5110 ダサカニパータ・パーリ
5111 エーカーダサカニパータ・パーリ
5201 エーカカニパータ・アッタカター
5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター
5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター
5204 アッタカーディニパータ・アッタカター
5301 エーカカニパータ・ティーカー
5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー
5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー
5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ
6102 ダンマパダ・パーリ
6103 ウダーナ・パーリ
6104 イティヴッタカ・パーリ
6105 スッタニパータ・パーリ
6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ
6107 ペーヴァットゥ・パーリ
6108 テーラガーター・パーリ
6109 テーリーガーター・パーリ
6110 アパダーナ・パーリ-1
6111 アパダーナ・パーリ-2
6112 ブッダヴァンサ・パーリ
6113 チャリヤーピタカ・パーリ
6114 ジャータカ・パーリ-1
6115 ジャータカ・パーリ-2
6116 マハーニッデーサ・パーリ
6117 チューラニッデーサ・パーリ
6118 パティサンビダーマッガ・パーリ
6119 ネッティッパカラナ・パーリ
6120 ミリンダパンハ・パーリ
6121 ペータコーパデーサ・パーリ
6201 クッダカパータ・アッタカター
6202 ダンマパダ・アッタカター-1
6203 ダンマパダ・アッタカター-2
6204 ウダーナ・アッタカター
6205 イティヴッタカ・アッタカター
6206 スッタニパータ・アッタカター-1
6207 スッタニパータ・アッタカター-2
6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター
6209 ペータヴァットゥ・アッタカター
6210 テーラガーター・アッタカター-1
6211 テーラガーター・アッタカター-2
6212 テーリーガーター・アッタカター
6213 アパダーナ・アッタカター-1
6214 アパダーナ・アッタカター-2
6215 ブッダヴァンサ・アッタカター
6216 チャリヤーピタカ・アッタカター
6217 ジャータカ・アッタカター-1
6218 ジャータカ・アッタカター-2
6219 ジャータカ・アッタカター-3
6220 ジャータカ・アッタカター-4
6221 ジャータカ・アッタカター-5
6222 ジャータカ・アッタカター-6
6223 ジャータカ・アッタカター-7
6224 マハーニッデーサ・アッタカター
6225 チューラニッデーサ・アッタカター
6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1
6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2
6228 ネッティッパカラナ・アッタカター
6301 ネッティッパカラナ・ティーカー
6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ
7102 ヴィバンガ・パーリ
7103 ダートゥカター・パーリ
7104 プッガラパンニャッティ・パーリ
7105 カター・ヴァットゥ・パーリ
7106 ヤマカ・パーリ-1
7107 ヤマカ・パーリ-2
7108 ヤマカ・パーリ-3
7109 パッターナ・パーリ-1
7110 パッターナ・パーリ-2
7111 パッターナ・パーリ-3
7112 パッターナ・パーリ-4
7113 パッターナ・パーリ-5
7201 ダンマサンガニ・アッタカター
7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター
7203 パンチャパカラナ・アッタカター
7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー
7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー
7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー
7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー
7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー
7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード
7307 アビダンマッタ・サンガホ
7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー
7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលីអដ្ឋកថាដីកាផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ
1102 បាចិត្តិយបាឡិ
1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ)
1104 ចូឡវគ្គបាឡិ
1105 បរិវារបាឡិ
1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១
1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២
1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា
1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ)
1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា
1206 បរិវារអដ្ឋកថា
1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១
1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២
1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣
1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ
1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា
1403 វជិរពុទ្ធិដីកា
1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១
1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២
1406 វិនយាលង្ការដីកា-១
1407 វិនយាលង្ការដីកា-២
1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា
1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ
1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១
1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២
1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ
1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា

8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១
8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២
8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១
8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២
8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា

8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ)
8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ)
8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ)
8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ)
8410 វិនយបិដក (បុ-វិ)
8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ)
8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ)
8413 និរុត្តិទីបនី
8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ
8415 អនុទីបនីបាឋ
8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ
8417 នមក្ការដីកា
8418 មហាបណាមបាឋ
8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា
8420 សុតវន្ទនា
8421 កមលាញ្ជលិ
8422 ជិនាលង្ការ
8423 បជ្ជមធុ
8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី
8425 ចូឡគន្ថវង្ស
8427 សាសនវង្ស
8426 មហាវង្ស
8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ
8428 កច្ចាយនព្យាករណំ
8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា)
8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា)
8432 បទរូបសិទ្ធិ
8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា
8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ
8435 វុត្តោទយបាឋ
8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ
8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា
8438 សុពោធាលង្ការបាឋ
8439 សុពោធាលង្ការដីកា
8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ
8446 កវិទប្បណនីតិ
8447 នីតិមញ្ជរី
8445 ធម្មនីតិ
8444 មហារហនីតិ
8441 លោកនីតិ
8442 សុត្តន្តនីតិ
8443 សូរស្សតិនីតិ
8450 ចាណក្យនីតិ
8448 នរទក្ខទីបនី
8449 ចតុរារក្ខទីបនី
8451 រសវាហិនី
8452 សីមវិសោធនីបាឋ
8453 វេស្សន្តរគីតិ
8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា
8455 ថូបវង្ស
8456 ទាឋាវង្ស
8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា
8458 ធាតុវង្ស
8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស
8460 ជិនចរិតយ
8461 ជិនវង្សទីបំ
8462 តេលកដាហគាថា
8463 មិលិទដីកា
8464 បទមញ្ជរី
8465 បទសាធនំ
8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ
8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា
8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ
2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ)
2103 បាថិកវគ្គបាឡិ
2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា
2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ)
2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា
2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា
2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ)
2303 បាថិកវគ្គដីកា
2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១
2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ
3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ
3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ
3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១
3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២
3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា
3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា
3301 មូលបណ្ណាសដីកា
3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា
3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ
4102 និទានវគ្គបាឡិ
4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ
4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ
4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)
4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា
4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា
4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា
4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា
4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)
4301 សគាថាវគ្គដីកា
4302 និទានវគ្គដីកា
4303 ខន្ធវគ្គដីកា
4304 សឡាយតនវគ្គដីកា
4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ
5102 ទុកនិបាតបាឡិ
5103 តិកនិបាតបាឡិ
5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ
5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ
5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ
5107 សត្តកនិបាតបាឡិ
5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ
5109 នវកនិបាតបាឡិ
5110 ទសកនិបាតបាឡិ
5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ
5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា
5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា
5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា
5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា
5301 ឯកកនិបាតដីកា
5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា
5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា
5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ
6102 ធម្មបទបាឡិ
6103 ឧទានបាឡិ
6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ
6105 សុត្តនិបាតបាឡិ
6106 វិមានវត្ថុបាឡិ
6107 បេតវត្ថុបាឡិ
6108 ថេរគាថាបាឡិ
6109 ថេរីគាថាបាឡិ
6110 អបទានបាឡិ-១
6111 អបទានបាឡិ-២
6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ
6113 ចរិយាបិដកបាឡិ
6114 ជាតកបាឡិ-១
6115 ជាតកបាឡិ-២
6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ
6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ
6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ
6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ
6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ
6121 បេដកោបទេសបាឡិ
6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា
6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១
6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២
6204 ឧទានអដ្ឋកថា
6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា
6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១
6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២
6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា
6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា
6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១
6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២
6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា
6213 អបទានអដ្ឋកថា-១
6214 អបទានអដ្ឋកថា-២
6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា
6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា
6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១
6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២
6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣
6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤
6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥
6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦
6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧
6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា
6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា
6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១
6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២
6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា
6301 នេត្តិប្បករណដីកា
6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ
7102 វិភង្គបាឡិ
7103 ធាតុកថាបាឡិ
7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ
7105 កថាវត្ថុបាឡិ
7106 យមកបាឡិ-១
7107 យមកបាឡិ-២
7108 យមកបាឡិ-៣
7109 បដ្ឋានបាឡិ-១
7110 បដ្ឋានបាឡិ-២
7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣
7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤
7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥
7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា
7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា
7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា
7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា
7302 វិភង្គ-មូលដីកា
7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា
7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា
7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា
7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ
7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ
7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា
7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경주석서부주석서기타
1101 빠라지카 빨리
1102 빠찟띠야 빨리
1103 마하왁가 빨리 (비나야)
1104 출라왁가 빨리
1105 빠리와라 빨리
1201 빠라지까깐다 앗타카타-1
1202 빠라지까깐다 앗타카타-2
1203 빠찟띠야 앗타카타
1204 마하왁가 앗타카타 (비나야)
1205 출라왁가 앗타카타
1206 빠리와라 앗타카타
1301 사랏타디빠니 띠까-1
1302 사랏타디빠니 띠까-2
1303 사랏타디빠니 띠까-3
1401 드베마띠까빨리
1402 위나야상가하 앗타카타
1403 와지라붓디 띠까
1404 위마띠위노다니 띠까-1
1405 위마띠위노다니 띠까-2
1406 위나야랑까라 띠까-1
1407 위나야랑까라 띠까-2
1408 깡카위따라니뿌라나 띠까
1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야
1410 위나야위닛차야 띠까-1
1411 위나야위닛차야 띠까-2
1412 빠찟땨디요자나빨리
1413 쿳닷시카-물라시카

8401 위숟디막가-1
8402 위숟디막가-2
8403 위숟디막가-마하띠까-1
8404 위숟디막가-마하띠까-2
8405 위숟디막가 니다나까타

8406 디가니까야 (뿌-위)
8407 맛지마니까야 (뿌-위)
8408 삼윳따니까야 (뿌-위)
8409 앙굳따라니까야 (뿌-위)
8410 위나야삐따까 (뿌-위)
8411 아비담마삐따까 (뿌-위)
8412 앗타카타 (뿌-위)
8413 니룻띠디빠니
8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타
8415 아누디빠니빠타
8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타
8417 나막까라띠까
8418 마하빠나마빠타
8419 락카나또 붓다토마나가타
8420 수타완다나
8421 까말란자리
8422 지나랑까라
8423 빳자마두
8424 붓다구나가타왈리
8425 출라간타왕사
8427 사사나왕사
8426 마하왕사
8429 목갈라나뱌까라낭
8428 깟차야나뱌까라낭
8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라)
8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라)
8432 빠다루빠싣디
8433 목갈라나빤찌까
8434 빠요가싣디빠타
8435 붇또다야빠타
8436 아비다나빠디피까빠타
8437 아비다나빠디피까띠까
8438 수보다랑까라빠타
8439 수보다랑까라띠까
8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라
8446 까위닷빠나니띠
8447 니띠만자리
8445 담마니띠
8444 마하라하니띠
8441 로까니띠
8442 숫딴따니띠
8443 수랏사띠니띠
8450 짜낙야니띠
8448 나라닥카디빠니
8449 짜뚜라락카디빠니
8451 라사와히니
8452 시마위소다니빠타
8453 웨산따라기띠
8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까
8455 투빠왕사
8456 다타왕사
8457 다두빠타윌라시니야
8458 다두왕사
8459 핟타와나갈라위하라왕사
8460 지나짜리따야
8461 지나왕사디빵
8462 떼라까타하가타
8463 밀리다띠까
8464 빠다만자리
8465 빠다사다낭
8466 삿다빈두빠까라낭
8467 깟차야나다두만주사
8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리
2102 마하왁가 빨리 (디가)
2103 빠티까왁가 빨리
2201 실락칸다왁가 앗타카타
2202 마하왁가 앗타카타 (디가)
2203 빠티까왁가 앗타카타
2301 실락칸다왁가 띠까
2302 마하왁가 띠까 (디가)
2303 빠티까왁가 띠까
2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1
2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리
3102 맛지마빤나사 빨리
3103 우빠리빤나사 빨리
3201 물라빤나사 앗타카타-1
3202 물라빤나사 앗타카타-2
3203 맛지마빤나사 앗타카타
3204 우빠리빤나사 앗타카타
3301 물라빤나사 띠까
3302 맛지마빤나사 띠까
3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리
4102 니다나왁가 빨리
4103 칸다왁가 빨리
4104 살라야따나왁가 빨리
4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)
4201 사가타왁가 앗타카타
4202 니다나왁가 앗타카타
4203 칸다왁가 앗타카타
4204 살라야따나왁가 앗타카타
4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)
4301 사가타왁가 띠까
4302 니다나왁가 띠까
4303 칸다왁가 띠까
4304 살라야따나왁가 띠까
4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리
5102 두까니빠따 빨리
5103 띠까니빠따 빨리
5104 짜뚝까니빠따 빨리
5105 빤짜까니빠따 빨리
5106 착까니빠따 빨리
5107 삿따까니빠따 빨리
5108 앗타까디니빠따 빨리
5109 나와까니빠따 빨리
5110 다사까니빠따 빨리
5111 에까다사까니빠따 빨리
5201 에까까니빠따 앗타카타
5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타
5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타
5204 앗타까디니빠따 앗타카타
5301 에까까니빠따 띠까
5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까
5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까
5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리
6102 담마빠다 빨리
6103 우다나 빨리
6104 이띠웃따까 빨리
6105 숫따니빠따 빨리
6106 위마나왓투 빨리
6107 베따왓투 빨리
6108 테라가타 빨리
6109 테리가타 빨리
6110 아빠다나 빨리-1
6111 아빠다나 빨리-2
6112 붓다왕사 빨리
6113 짜리야삐따까 빨리
6114 자따까 빨리-1
6115 자따까 빨리-2
6116 마하닷데사 빨리
6117 출라닷데사 빨리
6118 빠티삼비다막가 빨리
6119 넷띠빠까라나 빨리
6120 밀린다빤하 빨리
6121 뻬따꼬빠데사 빨리
6201 쿳닥까빠타 앗타카타
6202 담마빠다 앗타카타-1
6203 담마빠다 앗타카타-2
6204 우다나 앗타카타
6205 이띠웃따까 앗타카타
6206 숫따니빠따 앗타카타-1
6207 숫따니빠따 앗타카타-2
6208 위마나왓투 앗타카타
6209 베따왓투 앗타카타
6210 테라가타 앗타카타-1
6211 테라가타 앗타카타-2
6212 테리가타 앗타카타
6213 아빠다나 앗타카타-1
6214 아빠다나 앗타카타-2
6215 붓다왕사 앗타카타
6216 짜리야삐따까 앗타카타
6217 자따까 앗타카타-1
6218 자따까 앗타카타-2
6219 자따까 앗타카타-3
6220 자따까 앗타카타-4
6221 자따까 앗타카타-5
6222 자따까 앗타카타-6
6223 자따까 앗타카타-7
6224 마하닷데사 앗타카타
6225 출라닷데사 앗타카타
6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1
6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2
6228 넷띠빠까라나 앗타카타
6301 넷띠빠까라나 띠까
6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리
7102 위방가 빨리
7103 다뚜까타 빨리
7104 뿍갈라빤냣띠 빨리
7105 까타왓투 빨리
7106 야마까 빨리-1
7107 야마까 빨리-2
7108 야마까 빨리-3
7109 빳타나 빨리-1
7110 빳타나 빨리-2
7111 빳타나 빨리-3
7112 빳타나 빨리-4
7113 빳타나 빨리-5
7201 담마상가니 앗타카타
7202 삼모하위노다니 앗타카타
7203 빤짜빠까라나 앗타카타
7301 담마상가니-물라띠까
7302 위방가-물라띠까
7303 빤짜빠까라나-물라띠까
7304 담마상가니-아누띠까
7305 빤짜빠까라나-아누띠까
7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도
7307 아비담맛타상가호
7308 아비담마와따라-뿌라나띠까
7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີອັດຖະກະຖາຏີກາອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ
1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ
1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ)
1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ
1105 ປະລິວາລະ ປາລີ
1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1
1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2
1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ
1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ)
1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ
1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1
1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2
1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3
1401 ທເວມາຕິກາປາລີ
1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ
1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ
1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1
1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2
1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1
1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2
1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ
1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ
1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1
1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2
1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ
1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ

8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1
8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2
8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1
8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2
8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ

8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ)
8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ)
8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ)
8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ
8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ
8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ
8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ
8417 ນະມັກກາລະຏີກາ
8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ
8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ
8420 ສຸຕະວັນທະນາ
8421 ກະມະລາຍຈະລິ
8422 ຊິນາລັງກາລະ
8423 ປັດຊະມະທຸ
8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ
8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ
8426 ມະຫາວັງສະ
8427 ສາສະນະວັງສະ
8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ
8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ
8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ)
8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ)
8432 ປະທະຣູປະສິດທິ
8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ
8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ
8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ
8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ
8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ
8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ
8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ
8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ
8441 ໂລກະນີຕິ
8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ
8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ
8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ
8445 ທັມມະນີຕິ
8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ
8447 ນີຕິມັນຊະລີ
8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ
8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ
8450 ຈານັກຍະນີຕິ
8451 ລະສະວາຫິນີ
8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ
8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ
8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ
8455 ຖູປະວັງສະ
8456 ທາຐາວັງສະ
8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ
8458 ຘາຕຸວັງສະ
8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ
8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ
8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ
8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ
8463 ມິລິທະຏີກາ
8464 ປະທະມັນຊະລີ
8465 ປະທະສາຘະນັງ
8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ
8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ
8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ
2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ)
2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ
2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ)
2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ
2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ)
2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ
2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1
2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ
3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ
3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ
3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1
3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2
3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ
3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ
3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ
3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ
3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ
4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ
4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ
4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ
4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)
4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)
4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ
4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ
4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ
4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ
4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ
5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ
5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ
5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ
5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ
5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ
5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ
5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ
5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ
5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ
5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ
5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ
5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ
5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ
5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ
6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ
6103 ອຸທານະ ປາລີ
6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ
6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ
6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ
6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ
6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ
6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ
6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1
6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2
6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ
6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ
6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1
6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2
6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ
6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ
6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ
6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ
6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ
6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ
6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ
6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1
6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2
6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ
6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ
6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1
6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2
6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ
6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ
6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1
6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2
6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ
6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1
6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2
6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ
6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ
6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1
6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2
6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3
6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4
6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5
6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6
6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7
6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ
6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ
6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1
6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2
6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ
6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ
6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ
7102 ວິພັງຄະ ປາລີ
7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ
7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ
7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ
7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1
7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2
7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3
7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1
7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2
7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3
7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4
7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5
7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ
7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ
7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ
7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ
7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ
7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ
7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ
7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ
7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ
7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ
7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ
7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळीअट्ठकथाटीकाअन्य
1101 पाराजिक पाळी
1102 पाचित्तिय पाळी
1103 महावग्ग पाळी (विनय)
1104 चूळवग्ग पाळी
1105 परिवार पाळी
1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१
1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२
1203 पाचित्तिय अट्ठकथा
1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय)
1205 चूळवग्ग अट्ठकथा
1206 परिवार अट्ठकथा
1301 सारत्थदीपनी टीका-१
1302 सारत्थदीपनी टीका-२
1303 सारत्थदीपनी टीका-३
1401 द्वेमातिकापाळी
1402 विनयसंगह अट्ठकथा
1403 वजिरबुद्धि टीका
1404 विमतिविनोदनी टीका-१
1405 विमतिविनोदनी टीका-२
1406 विनयालंकार टीका-१
1407 विनयालंकार टीका-२
1408 कंखावितरणीपुराण टीका
1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय
1410 विनयविनिच्छय टीका-१
1411 विनयविनिच्छय टीका-२
1412 पाचित्यादियोजनापाळी
1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा

8401 विसुद्धिमग्ग-१
8402 विसुद्धिमग्ग-२
8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१
8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२
8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा

8406 दीघनिकाय (पु-वि)
8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि)
8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि)
8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि)
8410 विनयपिटक (पु-वि)
8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि)
8412 अट्ठकथा (पु-वि)
8413 निरुत्तिदीपनी
8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ
8415 अनुदीपनीपाठ
8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ
8417 नमक्कारटीका
8418 महापणामपाठ
8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा
8420 सुतवंदना
8421 कमलांजलि
8422 जिनालंकार
8423 पज्जमधु
8424 बुद्धगुणगाथावली
8425 चूळगंथवंस
8426 महावंस
8427 सासनवंस
8428 कच्चायनव्याकरणं
8429 मोग्गल्लानव्याकरणं
8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला)
8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला)
8432 पदरूपसिद्धि
8433 मोग्गल्लानपंचिका
8434 पयोगसिद्धिपाठ
8435 वुत्तोदयपाठ
8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ
8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका
8438 सुबोधालंकारपाठ
8439 सुबोधालंकारटीका
8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार
8441 लोकनीति
8442 सुत्तंतनीति
8443 सूरस्सतीनीति
8444 महारहनीति
8445 धम्मनीति
8446 कविदप्पणनीति
8447 नीतिमंजरी
8448 नरदक्खदीपनी
8449 चतुरारक्खदीपनी
8450 चाणक्यनीति
8451 रसवाहिनी
8452 सीमाविसोधनीपाठ
8453 वेस्संतरगीति
8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका
8455 थूपवंस
8456 दाठावंस
8457 धातुपाठविलासिनिया
8458 धातुवंस
8459 हत्थवनगल्लविहारवंस
8460 जिनचरितय
8461 जिनवंसदीपं
8462 तेलकटाहगाथा
8463 मिलिदटीका
8464 पदमंजरी
8465 पदसाधनं
8466 सद्दबिंदुपकरणं
8467 कच्चायनधातुमंजुसा
8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी
2102 महावग्ग पाळी (दीघ)
2103 पाथिकवग्ग पाळी
2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा
2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ)
2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा
2301 सीलक्खंधवग्ग टीका
2302 महावग्ग टीका (दीघ)
2303 पाथिकवग्ग टीका
2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१
2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी
3102 मज्झिमपण्णास पाळी
3103 उपरिपण्णास पाळी
3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१
3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२
3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा
3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा
3301 मूलपण्णास टीका
3302 मज्झिमपण्णास टीका
3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी
4102 निदानवग्ग पाळी
4103 खंधवग्ग पाळी
4104 सळायतनवग्ग पाळी
4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)
4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा
4202 निदानवग्ग अट्ठकथा
4203 खंधवग्ग अट्ठकथा
4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा
4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)
4301 सगाथावग्ग टीका
4302 निदानवग्ग टीका
4303 खंधवग्ग टीका
4304 सळायतनवग्ग टीका
4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी
5102 दुकनिपात पाळी
5103 तिकनिपात पाळी
5104 चतुक्कनिपात पाळी
5105 पंचकनिपात पाळी
5106 छक्कनिपात पाळी
5107 सत्तकनिपात पाळी
5108 अट्ठकादिनिपात पाळी
5109 नवकनिपात पाळी
5110 दसकनिपात पाळी
5111 एकादसकनिपात पाळी
5201 एककनिपात अट्ठकथा
5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा
5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा
5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा
5301 एककनिपात टीका
5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका
5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका
5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी
6102 धम्मपद पाळी
6103 उदान पाळी
6104 इतिवुत्तक पाळी
6105 सुत्तनिपात पाळी
6106 विमानवत्थु पाळी
6107 पेतवत्थु पाळी
6108 थेरगाथा पाळी
6109 थेरीगाथा पाळी
6110 अपदान पाळी-१
6111 अपदान पाळी-२
6112 बुद्धवंस पाळी
6113 चरियापिटक पाळी
6114 जातक पाळी-१
6115 जातक पाळी-२
6116 महानिद्देस पाळी
6117 चूळनिद्देस पाळी
6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी
6119 नेत्तिप्पकरण पाळी
6120 मिलिंदपंह पाळी
6121 पेटकोपदेस पाळी
6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा
6202 धम्मपद अट्ठकथा-१
6203 धम्मपद अट्ठकथा-२
6204 उदान अट्ठकथा
6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा
6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१
6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२
6208 विमानवत्थु अट्ठकथा
6209 पेतवत्थु अट्ठकथा
6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१
6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२
6212 थेरीगाथा अट्ठकथा
6213 अपदान अट्ठकथा-१
6214 अपदान अट्ठकथा-२
6215 बुद्धवंस अट्ठकथा
6216 चरियापिटक अट्ठकथा
6217 जातक अट्ठकथा-१
6218 जातक अट्ठकथा-२
6219 जातक अट्ठकथा-३
6220 जातक अट्ठकथा-४
6221 जातक अट्ठकथा-५
6222 जातक अट्ठकथा-६
6223 जातक अट्ठकथा-७
6224 महानिद्देस अट्ठकथा
6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा
6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१
6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२
6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा
6301 नेत्तिप्पकरण टीका
6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी
7102 विभंग पाळी
7103 धातुकथा पाळी
7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी
7105 कथावत्थु पाळी
7106 यमक पाळी-१
7107 यमक पाळी-२
7108 यमक पाळी-३
7109 पट्ठान पाळी-१
7110 पट्ठान पाळी-२
7111 पट्ठान पाळी-३
7112 पट्ठान पाळी-४
7113 पट्ठान पाळी-५
7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा
7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा
7203 पंचपकरण अट्ठकथा
7301 धम्मसंगणी-मूलटीका
7302 विभंग-मूलटीका
7303 पंचपकरण-मूलटीका
7304 धम्मसंगणी-अनुटीका
7305 पंचपकरण-अनुटीका
7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो
7307 अभिधम्मत्थसंगहो
7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका
7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်အဋ္ဌကထာဋီကာအခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ
1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ
1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ)
1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ
1105 ပရိဝါရ ပါဠိ
1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁
1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂
1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ
1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ)
1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ
1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁
1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂
1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃
1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ
1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ
1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ
1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁
1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂
1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁
1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂
1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ
1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ
1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁
1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂
1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ
1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ

8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁
8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂
8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁
8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂
8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ

8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ)
8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ)
8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ)
8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ)
8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ)
8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ)
8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ)
8413 နိရုတ္တိဒီပနီ
8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ
8415 အနုဒီပနီပါဌ
8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ
8417 နမက္ကာရဋီကာ
8418 မဟာပဏာမပါဌ
8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ
8420 သုတဝန္ဒနာ
8421 ကမလာဉ္ဇလိ
8422 ဇိနာလင်္ကာရ
8423 ပဇ္ဇမဓု
8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ
8425 စူဠဂန္ထဝံသ
8427 သာသနဝံသ
8426 မဟာဝံသ
8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ
8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ
8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ)
8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ)
8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ
8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ
8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ
8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ
8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ
8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ
8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ
8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ
8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ
8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ
8447 နီတိမဉ္ဇရီ
8445 ဓမ္မနီတိ
8444 မဟာရဟနီတိ
8441 လောကနီတိ
8442 သုတ္တန္တနီတိ
8443 သူရဿတိနီတိ
8450 စာဏကျနီတိ
8448 နရဒက္ခဒီပနီ
8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ
8451 ရသဝါဟိနီ
8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ
8453 ဝေဿန္တရဂီတိ
8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ
8455 ထူပဝံသ
8456 ဒါဌာဝံသ
8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ
8458 ဓါတုဝံသ
8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ
8460 ဇိနစရိတယ
8461 ဇိနဝံသဒီပံ
8462 တေလကဋာဟဂါထာ
8463 မိလိဒဋီကာ
8464 ပဒမဉ္ဇရီ
8465 ပဒသာဓနံ
8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ
8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ
8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ)
2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ
2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ)
2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ)
2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ
2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁
2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁
3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂
3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ
4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)
4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)
4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ
4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ
5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ
5103 တိကနိပါတ ပါဠိ
5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ
5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ
5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ
5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ
5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ
5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ
5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ
5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ
5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ
5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ
5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ
5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ
6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ
6103 ဥဒါန ပါဠိ
6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ
6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ
6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ
6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ
6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ
6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ
6110 အပဒါန ပါဠိ-၁
6111 အပဒါန ပါဠိ-၂
6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ
6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ
6114 ဇာတက ပါဠိ-၁
6115 ဇာတက ပါဠိ-၂
6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ
6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ
6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ
6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ
6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ
6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁
6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂
6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ
6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ
6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁
6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂
6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁
6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂
6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ
6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁
6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂
6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ
6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ
6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁
6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂
6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃
6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄
6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅
6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆
6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇
6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁
6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂
6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ
6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ
6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ
7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ
7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ
7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ
7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ
7106 ယမက ပါဠိ-၁
7107 ယမက ပါဠိ-၂
7108 ယမက ပါဠိ-၃
7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁
7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂
7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃
7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄
7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅
7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ
7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ
7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ
7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ
7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ
7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ
7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ
7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ
7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ
7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော
7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ
7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
PáliAṭṭhakathāṬīkāOutro
1101 Ofensas Graves (Pārājika)
1102 Ofensas Leves (Pācittiya)
1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga)
1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga)
1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)
1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1
1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2
1203 Comentário das Ofensas Leves
1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya
1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya
1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya
1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1
1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2
1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3
1401 Texto das Duas Matrizes
1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya
1403 Subcomentário de Vajirabuddhi
1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1
1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2
1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1
1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2
1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas
1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior
1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1
1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2
1412 Texto da Aplicação das Regras
1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental

8401 Caminho da Purificação - Vol. 1
8402 Caminho da Purificação - Vol. 2
8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1
8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2
8405 História da Origem do Caminho da Purificação

8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita)
8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita)
8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita)
8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita)
8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita)
8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita)
8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita)
8413 Elucidação da Etimologia
8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo
8415 Texto do Subcomentário Elucidativo
8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições
8417 Subcomentário da Saudação
8418 Grande Texto de Saudação
8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais
8420 Saudação com Recitação
8421 Oferenda de Lótus
8422 Ornamento dos Vencedores
8423 Mel dos Versos
8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda
8425 Pequena Crônica dos Livros
8427 Crônica do Ensinamento
8426 Grande Crônica
8429 Gramática de Moggallāna
8428 Gramática de Kaccāyana
8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras
8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes
8432 Realização das Formas das Palavras
8433 Comentário de Moggallāna
8434 Texto sobre a Realização da Aplicação
8435 Texto sobre a Origem dos Versos
8436 Texto do Dicionário Iluminado
8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado
8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão
8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão
8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra
8446 Ética do Poeta
8447 Coleção de Ética
8445 Ética do Dhamma
8444 Grande Ética Secreta
8441 Ética do Mundo
8442 Ética dos Suttas
8443 Ética do Herói
8450 Ética de Cāṇakya
8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens
8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções
8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes
8452 Texto sobre a Purificação dos Limites
8453 Canto de Vessantara
8454 Explicação do Comentário de Moggallāna
8455 Crônica das Estupas
8456 Crônica da Relíquia do Dente
8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos
8458 Crônica das Relíquias
8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla
8460 História do Vencedor
8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores
8462 Versos da Panela de Óleo
8463 Subcomentário de Milinda
8464 Cacho de Flores de Palavras
8465 Realização das Palavras
8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática
8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana
8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha
2102 Grande Seção - Dīgha
2103 Seção de Pāthika - Dīgha
2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha
2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha
2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha
2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha
2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha
2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha
2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1
2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima
3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima
3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima
3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1
3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2
3203 Comentário dos Cinquenta Médios
3204 Comentário dos Cinquenta Superiores
3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais
3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios
3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta
4102 Seção das Causas - Saṃyutta
4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta
4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta
4105 Grande Seção - Saṃyutta
4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta
4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta
4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta
4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta
4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta
4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta
4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta
4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta
4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta
4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara
5102 Grupos de Dois - Aṅguttara
5103 Grupos de Três - Aṅguttara
5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara
5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara
5106 Grupos de Seis - Aṅguttara
5107 Grupos de Sete - Aṅguttara
5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara
5109 Grupos de Nove - Aṅguttara
5110 Grupos de Dez - Aṅguttara
5111 Grupos de Onze - Aṅguttara
5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara
5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro
5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete
5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.
5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara
5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro
5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete
5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha)
6102 Versos do Dhamma (Dhammapada)
6103 Exclamações Inspiradas (Udāna)
6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka)
6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta)
6106 Histórias das Mansões Celestiais
6107 Histórias dos Fantasmas
6108 Versos dos Monges Anciãos
6109 Versos das Monjas Anciãs
6110 Histórias Passadas - Vol. 1
6111 Histórias Passadas - Vol. 2
6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa)
6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka)
6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1
6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2
6116 Grande Exposição (Mahāniddesa)
6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa)
6118 Caminho da Discriminação Analítica
6119 O Guia (Nettippakaraṇa)
6120 As Perguntas de Milinda
6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)
6201 Comentário da Pequena Leitura
6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1
6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2
6204 Comentário do Udāna
6205 Comentário do Itivuttaka
6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1
6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2
6208 Comentário das Histórias das Mansões
6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas
6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1
6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2
6212 Comentário dos Versos das Monjas
6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1
6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2
6215 Comentário da História dos Budas
6216 Comentário do Cesto das Condutas
6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1
6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2
6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3
6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4
6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5
6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6
6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7
6224 Comentário da Grande Exposição
6225 Comentário da Pequena Exposição
6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1
6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2
6228 Comentário do Guia
6301 Subcomentário do Guia
6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī)
7102 Análise (Vibhaṅga)
7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā)
7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti)
7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu)
7106 O Livro dos Pares - Vol. 1
7107 O Livro dos Pares - Vol. 2
7108 O Livro dos Pares - Vol. 3
7109 Condições de Originação - Vol. 1
7110 Condições de Originação - Vol. 2
7111 Condições de Originação - Vol. 3
7112 Condições de Originação - Vol. 4
7113 Condições de Originação - Vol. 5
7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos
7202 Comentário que Dissipa a Confusão
7203 Comentário dos Cinco Tratados
7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos
7302 Subcomentário Principal da Análise
7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados
7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos
7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados
7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma
7307 Compêndio do Abhidhamma
7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma
7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канонКомментарииСубкомментарииДругое
1101 Параджика-пали
1102 Пачиттия-пали
1103 Махавагга-пали (Виная)
1104 Чулавагга-пали
1105 Паривара-пали
1201 Параджиканда-аттхакатха-1
1202 Параджиканда-аттхакатха-2
1203 Пачиттия-аттхакатха
1204 Махавагга-аттхакатха (Виная)
1205 Чулавагга-аттхакатха
1206 Паривара-аттхакатха
1301 Сараттхадипани-тика-1
1302 Сараттхадипани-тика-2
1303 Сараттхадипани-тика-3
1401 Двематика-пали
1402 Винаясангаха-аттхакатха
1403 Ваджирабуддхи-тика
1404 Вимативинодани-тика-1
1405 Вимативинодани-тика-2
1406 Винаяланкара-тика-1
1407 Винаяланкара-тика-2
1408 Канкхавитаранипурана-тика
1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая
1410 Винаявиниччая-тика-1
1411 Винаявиниччая-тика-2
1412 Пачиттиядийоджана-пали
1413 Кхуддасиккха-муласиккха

8401 Висуддхимагга-1
8402 Висуддхимагга-2
8403 Висуддхимагга-махатика-1
8404 Висуддхимагга-махатика-2
8405 Висуддхимагга-ниданакатха

8406 Дигханикая (пу-ви)
8407 Мадджхиманикая (пу-ви)
8408 Самъюттаникая (пу-ви)
8409 Ангуттараникая (пу-ви)
8410 Винаяпитака (пу-ви)
8411 Абхидхаммапитака (пу-ви)
8412 Аттхакатха (пу-ви)
8413 Нируттидипани
8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха
8415 Анудипанипатха
8416 Паттхануддеса дипанипатха
8417 Намаккаратика
8418 Махапанамапатха
8419 Лаккханато буддхатхоманагатха
8420 Сутавандана
8421 Камаланджали
8422 Джиналанкара
8423 Паджамадху
8424 Буддхагунагатхавали
8425 Чулагантхавамса
8427 Сасанавамса
8426 Махавамса
8429 Моггалланабьякарана
8428 Каччаянабьякарана
8430 Садданитиппакарана (падамала)
8431 Садданитиппакарана (дхатумала)
8432 Падарупасиддхи
8433 Могалланапанчика
8434 Пайогасиддхипатха
8435 Вуттодаяпатха
8436 Абхидханаппадипикапатха
8437 Абхидханаппадипикатика
8438 Субодхаланкарапатха
8439 Субодхаланкаратика
8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара
8446 Кавидаппананити
8447 Нитиманджари
8445 Дхамманити
8444 Махараханити
8441 Локанити
8442 Суттантанити
8443 Сурассатинити
8450 Чанакьянити
8448 Нарадаккхадипани
8449 Чатурараккхадипани
8451 Расавахини
8452 Симависодханипатха
8453 Вессантарагити
8454 Моггаллана вуттививаранапанчика
8455 Тхупавамса
8456 Датхавамса
8457 Дхатупатхавиласиния
8458 Дхатувамса
8459 Хаттхаванагаллавихаравамса
8460 Джиначаритая
8461 Джинавамсадипа
8462 Телакатахагатха
8463 Милидатика
8464 Падаманджари
8465 Падасадхана
8466 Саддабиндупакарана
8467 Каччаянадхатуманджуса
8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали
2102 Махавагга-пали (Дигха)
2103 Патхикавагга-пали
2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха
2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха)
2203 Патхикавагга-аттхакатха
2301 Силаккхандхавагга-тика
2302 Махавагга-тика (Дигха)
2303 Патхикавагга-тика
2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1
2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали
3102 Мадджхимапаннаса-пали
3103 Упарипаннаса-пали
3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1
3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2
3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха
3204 Упарипаннаса-аттхакатха
3301 Мулапаннаса-тика
3302 Мадджхимапаннаса-тика
3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали
4102 Ниданавагга-пали
4103 Кхандхавагга-пали
4104 Салаятанавагга-пали
4105 Махавагга-пали (Самъютта)
4201 Сагатхавагга-аттхакатха
4202 Ниданавагга-аттхакатха
4203 Кхандхавагга-аттхакатха
4204 Салаятанавагга-аттхакатха
4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)
4301 Сагатхавагга-тика
4302 Ниданавагга-тика
4303 Кхандхавагга-тика
4304 Салаятанавагга-тика
4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали
5102 Дуканипата-пали
5103 Тиканипата-пали
5104 Чатукканипата-пали
5105 Панчаканипата-пали
5106 Чхакканипата-пали
5107 Саттаканипата-пали
5108 Аттхакадинипата-пали
5109 Наваканипата-пали
5110 Дасаканипата-пали
5111 Экадасаканипата-пали
5201 Экаканипата-аттхакатха
5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха
5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха
5204 Аттхакадинипата-аттхакатха
5301 Экаканипата-тика
5302 Дука-тика-чатукканипата-тика
5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика
5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали
6102 Дхаммапада-пали
6103 Удана-пали
6104 Итивуттака-пали
6105 Суттанипата-пали
6106 Виманаваттху-пали
6107 Петаваттху-пали
6108 Тхерагатха-пали
6109 Тхеригатха-пали
6110 Ападана-пали-1
6111 Ападана-пали-2
6112 Буддхавамса-пали
6113 Чарияпитака-пали
6114 Джатака-пали-1
6115 Джатака-пали-2
6116 Маханиддеса-пали
6117 Чуланиддеса-пали
6118 Патисамбхидамагга-пали
6119 Неттиппакарана-пали
6120 Милиндапаньха-пали
6121 Петакопадеса-пали
6201 Кхуддакапатха-аттхакатха
6202 Дхаммапада-аттхакатха-1
6203 Дхаммапада-аттхакатха-2
6204 Удана-аттхакатха
6205 Итивуттака-аттхакатха
6206 Суттанипата-аттхакатха-1
6207 Суттанипата-аттхакатха-2
6208 Виманаваттху-аттхакатха
6209 Петаваттху-аттхакатха
6210 Тхерагатха-аттхакатха-1
6211 Тхерагатха-аттхакатха-2
6212 Тхеригатха-аттхакатха
6213 Ападана-аттхакатха-1
6214 Ападана-аттхакатха-2
6215 Буддхавамса-аттхакатха
6216 Чарияпитака-аттхакатха
6217 Джатака-аттхакатха-1
6218 Джатака-аттхакатха-2
6219 Джатака-аттхакатха-3
6220 Джатака-аттхакатха-4
6221 Джатака-аттхакатха-5
6222 Джатака-аттхакатха-6
6223 Джатака-аттхакатха-7
6224 Маханиддеса-аттхакатха
6225 Чуланиддеса-аттхакатха
6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1
6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2
6228 Неттиппакарана-аттхакатха
6301 Неттиппакарана-тика
6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали
7102 Вибханга-пали
7103 Дхатукатха-пали
7104 Пуггалапаннятти-пали
7105 Катхаваттху-пали
7106 Ямака-пали-1
7107 Ямака-пали-2
7108 Ямака-пали-3
7109 Паттхана-пали-1
7110 Паттхана-пали-2
7111 Паттхана-пали-3
7112 Паттхана-пали-4
7113 Паттхана-пали-5
7201 Дхаммасангани-аттхакатха
7202 Саммохивинодани-аттхакатха
7203 Панчапакарана-аттхакатха
7301 Дхаммасангани-мулатика
7302 Вибханга-мулатика
7303 Панчапакарана-мулатика
7304 Дхаммасангани-анутика
7305 Панчапакарана-анутика
7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо
7307 Абхидхамматтхасангахо
7308 Абхидхаммаватара-пуранатика
7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනයවිවරණඅටුවාවෙනත්
1101 පාරාජික පාළි
1102 පාචිත්තිය පාළි
1103 මහාවග්ග පාළි (විනය)
1104 චූළවග්ග පාළි
1105 පරිවාර පාළි
1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1
1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2
1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා
1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය)
1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා
1206 පරිවාර අට්ඨකථා
1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1
1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2
1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3
1401 ද්වෙමාතිකාපාළි
1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා
1403 වජිරබුද්ධි ටීකා
1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1
1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2
1406 විනයාලංකාර ටීකා-1
1407 විනයාලංකාර ටීකා-2
1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා
1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය
1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1
1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2
1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි
1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා

8401 විසුද්ධිමග්ග-1
8402 විසුද්ධිමග්ග-2
8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1
8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2
8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා

8406 දීඝනිකාය (පු-වි)
8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි)
8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි)
8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි)
8410 විනයපිටක (පු-වි)
8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි)
8412 අට්ඨකථා (පු-වි)
8413 නිරුත්තිදීපනී
8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ
8415 අනුදීපනීපාඨ
8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ
8417 නමක්කාරටීකා
8418 මහාපණාමපාඨ
8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා
8420 සුතවන්දනා
8421 කමලාඤ්ජලි
8422 ජිනාලඞ්කාර
8423 පජ්ජමධු
8424 බුද්ධගුණගාථාවලී
8425 චූළගන්ථවංස
8427 සාසනවංස
8426 මහාවංස
8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං
8428 කච්චායනබ්යාකරණං
8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා)
8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා)
8432 පදරූපසිද්ධි
8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා
8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ
8435 වුත්තෝදයපාඨ
8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ
8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා
8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ
8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා
8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර
8446 කවිදප්පණනීති
8447 නීතිමඤ්ජරී
8445 ධම්මනීති
8444 මහාරහනීති
8441 ලෝකනීති
8442 සුත්තන්තනීති
8443 සූරස්සතිනීති
8450 චාණක්යනීති
8448 නරදක්ඛදීපනී
8449 චතුරාරක්ඛදීපනී
8451 රසවාහිනී
8452 සීමවිසෝධනීපාඨ
8453 වෙස්සන්තරගීති
8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා
8455 ථූපවංස
8456 දාඨාවංස
8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා
8458 ධාතුවංස
8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස
8460 ජිනචරිතය
8461 ජිනවංසදීපං
8462 තේලකටාහගාථා
8463 මිලිදටීකා
8464 පදමඤ්ජරී
8465 පදසාධනං
8466 සද්දබින්දුපකරණං
8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා
8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි
2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ)
2103 පාථිකවග්ග පාළි
2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා
2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ)
2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා
2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා
2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ)
2303 පාථිකවග්ග ටීකා
2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1
2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි
3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි
3103 උපරිපණ්ණාස පාළි
3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1
3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2
3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා
3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා
3301 මූලපණ්ණාස ටීකා
3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා
3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි
4102 නිදානවග්ග පාළි
4103 ඛන්ධවග්ග පාළි
4104 සළායතනවග්ග පාළි
4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)
4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා
4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා
4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා
4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා
4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)
4301 සගාථාවග්ග ටීකා
4302 නිදානවග්ග ටීකා
4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා
4304 සළායතනවග්ග ටීකා
4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි
5102 දුකනිපාත පාළි
5103 තිකනිපාත පාළි
5104 චතුක්කනිපාත පාළි
5105 පඤ්චකනිපාත පාළි
5106 ඡක්කනිපාත පාළි
5107 සත්තකනිපාත පාළි
5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි
5109 නවකනිපාත පාළි
5110 දසකනිපාත පාළි
5111 එකාදසකනිපාත පාළි
5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා
5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා
5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා
5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා
5301 එකකනිපාත ටීකා
5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා
5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා
5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි
6102 ධම්මපද පාළි
6103 උදාන පාළි
6104 ඉතිවුත්තක පාළි
6105 සුත්තනිපාත පාළි
6106 විමානවත්ථු පාළි
6107 පේතවත්ථු පාළි
6108 ථේරගාථා පාළි
6109 ථේරීගාථා පාළි
6110 අපදාන පාළි-1
6111 අපදාන පාළි-2
6112 බුද්ධවංස පාළි
6113 චරියාපිටක පාළි
6114 ජාතක පාළි-1
6115 ජාතක පාළි-2
6116 මහානිද්දේස පාළි
6117 චූළනිද්දේස පාළි
6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි
6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි
6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි
6121 පේටකෝපදේස පාළි
6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා
6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1
6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2
6204 උදාන අට්ඨකථා
6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා
6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1
6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2
6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා
6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා
6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1
6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2
6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා
6213 අපදාන අට්ඨකථා-1
6214 අපදාන අට්ඨකථා-2
6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා
6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා
6217 ජාතක අට්ඨකථා-1
6218 ජාතක අට්ඨකථා-2
6219 ජාතක අට්ඨකථා-3
6220 ජාතක අට්ඨකථා-4
6221 ජාතක අට්ඨකථා-5
6222 ජාතක අට්ඨකථා-6
6223 ජාතක අට්ඨකථා-7
6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා
6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා
6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1
6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2
6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා
6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා
6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි
7102 විභඞ්ග පාළි
7103 ධාතුකථා පාළි
7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි
7105 කථාවත්ථු පාළි
7106 යමක පාළි-1
7107 යමක පාළි-2
7108 යමක පාළි-3
7109 පට්ඨාන පාළි-1
7110 පට්ඨාන පාළි-2
7111 පට්ඨාන පාළි-3
7112 පට්ඨාන පාළි-4
7113 පට්ඨාන පාළි-5
7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා
7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා
7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා
7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා
7302 විභඞ්ග-මූලටීකා
7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා
7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා
7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා
7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ
7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ
7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා
7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි


1

. Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

. ඒ භාග්‍යවත් අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා.


Aṅguttaranikāyo

අංගුත්තර නිකාය


Catukkanipātapāḷi

චතුක්ක නිපාත පාළි


1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ

1. ප්‍රථම පණ්ණාසකය


1. Bhaṇḍagāmavaggo

1. භණ්ඩගාම වර්ගය


1. Anubuddhasuttaṃ

1. අනුබුද්ධ සූත්‍රය


1. Evaṃ [Pg.307] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vajjīsu viharati bhaṇḍagāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

1. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වජ්ජි රට භණ්ඩගාම නම් ගමෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "මහණෙනි" යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. "ස්වාමීනි" යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:


‘‘Catunnaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Katamesaṃ catunnaṃ? Ariyassa, bhikkhave, sīlassa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Ariyassa, bhikkhave, samādhissa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Ariyāya, bhikkhave, paññāya ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Ariyāya, bhikkhave, vimuttiyā ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Tayidaṃ, bhikkhave, ariyaṃ sīlaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, ariyo samādhi anubuddho paṭividdho, ariyā paññā anubuddhā paṭividdhā, ariyā vimutti anubuddhā paṭividdhā, ucchinnā bhavataṇhā, khīṇā bhavanetti, natthi dāni punabbhavo’’ti.

"මහණෙනි, කරුණු සතරක් අවබෝධ නොකිරීමෙන් සහ පසක් නොකිරීමෙන්, මටත් ඔබටත් මේ සා දීර්ඝ කාලයක් සංසාරයෙහි සැරිසැරීමට හා ගමන් කිරීමට සිදු විය. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, ආර්ය වූ ශීලය අවබෝධ නොකිරීමෙන් සහ පසක් නොකිරීමෙන් මටත් ඔබටත් මෙසේ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සැරිසැරීමට සිදු විය. මහණෙනි, ආර්ය වූ සමාධිය අවබෝධ නොකිරීමෙන් සහ පසක් නොකිරීමෙන් මටත් ඔබටත් මෙසේ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සැරිසැරීමට සිදු විය. මහණෙනි, ආර්ය වූ ප්‍රඥාව අවබෝධ නොකිරීමෙන් සහ පසක් නොකිරීමෙන් මටත් ඔබටත් මෙසේ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සැරිසැරීමට සිදු විය. මහණෙනි, ආර්ය වූ විමුක්තිය අවබෝධ නොකිරීමෙන් සහ පසක් නොකිරීමෙන් මටත් ඔබටත් මෙසේ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සැරිසැරීමට සිදු විය. මහණෙනි, දැන් ඒ ආර්ය ශීලය අවබෝධ කරන ලදී, පසක් කරන ලදී; ආර්ය සමාධිය අවබෝධ කරන ලදී, පසක් කරන ලදී; ආර්ය ප්‍රඥාව අවබෝධ කරන ලදී, පසක් කරන ලදී; ආර්ය විමුක්තිය අවබෝධ කරන ලදී, පසක් කරන ලදී. භව තණ්හාව සිඳදමන ලදී. භවයට ඇද දමන තණ්හාව (භවනෙත්ති) ක්ෂය විය. දැන් නැවත උපතක් නැත."


Idamavoca [Pg.308] bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා නැවතත් මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Sīlaṃ samādhi paññā ca, vimutti ca anuttarā;

Anubuddhā ime dhammā, gotamena yasassinā.

"අසමසම වූ ශීලය, සමාධිය, ප්‍රඥාව සහ අනුත්තර වූ විමුක්තිය යන මේ ධර්මයන් යසස් ඇති ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් අවබෝධ කරගන්නා ලදී."


‘‘Iti buddho abhiññāya, dhammamakkhāsi bhikkhunaṃ;

Dukkhassantakaro satthā, cakkhumā parinibbuto’’ti. paṭhamaṃ;

"මෙසේ බුදුරජාණන් වහන්සේ විශේෂ ඥානයෙන් දැන භික්ෂූන්ට ධර්මය දේශනා කළ සේක. දුක කෙළවර කළ, පසැස් ඇති, කෙලෙස් පිරිනිවන් පෑ ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේය."


2. Papatitasuttaṃ

2. පපතිත සූත්‍රය


2. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati. Katamehi catūhi? Ariyena, bhikkhave, sīlena asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati. Ariyena, bhikkhave, samādhinā asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati. Ariyāya, bhikkhave, paññāya asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati. Ariyāya, bhikkhave, vimuttiyā asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi asamannāgato ‘imasmā dhammavinayā papatito’ti vuccati.

2. "මහණෙනි, කරුණු හතරකින් යුක්ත නොවන තැනැත්තා 'මේ ධර්ම විනයෙන් ගිලිහී ගිය අයෙකු' ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, ආර්ය ශීලයෙන් යුක්ත නොවන තැනැත්තා මේ ධර්ම විනයෙන් ගිලිහී ගිය අයෙකු ලෙස හැඳින්වේ. මහණෙනි, ආර්ය සමාධියෙන් යුක්ත නොවන තැනැත්තා... ආර්ය ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත නොවන තැනැත්තා... ආර්ය විමුක්තියෙන් යුක්ත නොවන තැනැත්තා මේ ධර්ම විනයෙන් ගිලිහී ගිය අයෙකු ලෙස හැඳින්වේ. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරෙන් යුක්ත නොවන තැනැත්තා මේ ධර්ම විනයෙන් ගිලිහී ගිය අයෙකු ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ."


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccati. Katamehi catūhi? Ariyena, bhikkhave, sīlena samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccati. Ariyena, bhikkhave, samādhinā samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccati. Ariyāya, bhikkhave, paññāya samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccati. Ariyāya, bhikkhave, vimuttiyā samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccati. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato ‘imasmā dhammavinayā apapatito’ti vuccatī’’ti.

"මහණෙනි, කරුණු හතරකින් සමන්විත වන තැනැත්තා 'මේ ධර්ම විනයෙන් ගිලිහී නොගිය අයෙකු' ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, ආර්ය ශීලයෙන් සමන්විත වූ තැනැත්තා මේ ධර්ම විනයෙන් ගිලිහී නොගිය අයෙකු ලෙස හැඳින්වේ. මහණෙනි, ආර්ය සමාධියෙන් සමන්විත වූ තැනැත්තා... ආර්ය ප්‍රඥාවෙන් සමන්විත වූ තැනැත්තා... ආර්ය විමුක්තියෙන් සමන්විත වූ තැනැත්තා මේ ධර්ම විනයෙන් ගිලිහී නොගිය අයෙකු ලෙස හැඳින්වේ. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරෙන් සමන්විත වන තැනැත්තා මේ ධර්ම විනයෙන් ගිලිහී නොගිය අයෙකු ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ."


‘‘Cutā patanti patitā, giddhā ca punarāgatā;

Kataṃ kiccaṃ rataṃ rammaṃ, sukhenānvāgataṃ sukha’’nti. dutiyaṃ;

"(සද්ධර්මයෙන්) චුත වූවෝ ගිලිහී පිරිහෙති, එසේ පිරිහී තණ්හාවෙන් ඇලුණු ඔවුහු නැවත නැවතත් උපත කරා එති. රහතන් වහන්සේ විසින් කටයුතු නිම කරන ලදී, ඇලිය යුතු උතුම් දහමෙහි ඇලුණේය, සැපයෙන් සැපයට (නිවනට) පත් වූයේය."


3. Paṭhamakhatasuttaṃ

3. ප්‍රථම ඛත සූත්‍රය


3. ‘‘Catūhi[Pg.309], bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi catūhi? Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsati, ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsati, ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃseti, ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃseti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati.

3. "මහණෙනි, කරුණු හතරකින් සමන්විත වූ අඥාන, අදක්ෂ, අසත්පුරුෂ පුද්ගලයා තම ගුණ මකාගෙන, විනාශ කරගෙන තමන්වම පවත්වා ගනී. ඔහු වරද සහිත වූවෙක් වේ, බුද්ධිමතුන්ගේ ගැරහීමට ලක්වේ, බොහෝ අකුසල් ද රැස්කර ගනී. ඒ සතර මොනවාද? නුවණින් විමසා නොබලා, ගුණ රහිත පුද්ගලයාගේ ගුණ පවසයි; නුවණින් විමසා නොබලා, ගුණවත් පුද්ගලයාගේ අගුණ පවසයි; නුවණින් විමසා නොබලා, පැහැදිය යුතු නොවන තැන පැහැදීම ඇති කරගනී; නුවණින් විමසා නොබලා, පැහැදිය යුතු තැන අපැහැදීම ඇති කරගනී. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරෙන් සමන්විත අඥාන, අදක්ෂ, අසත්පුරුෂයා තම ගුණ මකාගෙන, විනාශ කරගෙන තමන්වම පවත්වා ගනී. ඔහු වරද සහිත වූවෙක් වේ, බුද්ධිමතුන්ගේ ගැරහීමට ලක්වේ, බොහෝ අකුසල් ද රැස්කර ගනී."


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavati. Katamehi catūhi? Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsati, anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsati, anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃseti, anuvicca pariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃseti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavatī’’ti.

මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂයා තමාගේ ගුණ නසන්නේ නැතිව, හානි කරගන්නේ නැතිව තමා රැකගනියි. ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයෙක් වෙයි, නුවණැත්තන්ගේ ගර්හාවට ලක් නොවෙයි, එමෙන්ම බොහෝ පින් රැස් කරගනියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? මැනවින් විමසා බලා නින්දා කටයුත්තාට නින්දා කරයි. මැනවින් විමසා බලා ප්‍රශංසා කටයුත්තාට ප්‍රශංසා කරයි. මැනවින් විමසා බලා අප්‍රසාදය දැක්විය යුතු තැන අප්‍රසාදය දක්වයි. මැනවින් විමසා බලා ප්‍රසාදය දැක්විය යුතු තැන ප්‍රසාදය දක්වයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂයා තමාගේ ගුණ නසන්නේ නැතිව, හානි කරගන්නේ නැතිව තමා රැකගනියි. ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයෙක් වෙයි, නුවණැත්තන්ගේ ගර්හාවට ලක් නොවෙයි, එමෙන්ම බොහෝ පින් රැස් කරගනියි.


‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati,Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;

Vicināti mukhena so kaliṃ,Kalinā tena sukhaṃ na vindati.

යමෙක් නින්දා කටයුත්තාට ප්‍රශංසා කරයිද, එසේම ප්‍රශංසා කටයුත්තාට නින්දා කරයිද, හෙතෙම තම මුවින් අවාසනාව (අකුසලය) රැස් කරගනියි. ඒ අවාසනාව (අකුසලය) නිසා ඔහු සැපයක් නොලබයි.


‘‘Appamatto ayaṃ kali,Yo akkhesu dhanaparājayo;

Sabbassāpi sahāpi attanā,Ayameva mahantataro kali;

Yo sugatesu manaṃ padosaye.

දූත ක්‍රීඩාවකදී තමා සතු සියලු ධනයත්, තමා පවා පරාජය වීමෙන් සිදුවන ඒ අවාසනාව සුළු දෙයකි. යමෙක් සුගතයන් වහන්සේලා කෙරෙහි සිත දූෂ්‍ය කරගනියිද, එයම මීට වඩා බොහෝ සෙයින් මහත් වූ අවාසනාවකි (අකුසලයකි).


‘‘Sataṃ [Pg.310] sahassānaṃ nirabbudānaṃ,Chattiṃsatī pañca ca abbudāni;

Yamariyagarahī nirayaṃ upeti,Vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti. tatiyaṃ;

ආර්යයන් වහන්සේලාට ගර්හා කරන, පාපී වචන හා සිත මෙහෙයවන තැනැත්තා, නිරබ්බුද නිරයේ ප්‍රමාණ අගයන් ලක්ෂයක්ද, තවදුරටත් නිරබ්බුද තිස් හයක් හා අබ්බුද පහක් වූ කාලයක් නිරයට පැමිණෙයි.


4. Dutiyakhatasuttaṃ

4. දෙවන ඛත සූත්‍රය.


4. ‘‘Catūsu, bhikkhave, micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamesu catūsu? Mātari, bhikkhave, micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Pitari, bhikkhave, micchā paṭipajjamāno…pe… tathāgate, bhikkhave, micchā paṭipajjamāno…pe… tathāgatasāvake, bhikkhave, micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Imesu kho, bhikkhave, catūsu micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati.

4. මහණෙනි, පුද්ගලයන් සතර දෙනෙකු කෙරෙහි වැරදි ලෙස පිළිපදින අඥාන, අව්‍යක්ත, අසත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ නසාගෙන, තමාට හානි කරගනිමින් ජීවත් වෙයි. ඔහු වැරදි සහිත පුද්ගලයෙක් වන අතර නුවණැත්තන්ගේ දෝෂාරෝපණයට ලක් වෙයි. එමෙන්ම බොහෝ අකුසල් රැස් කරගනියි. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මව කෙරෙහි වැරදි ලෙස පිළිපදින අඥාන, අව්‍යක්ත, අසත්පුරුෂ තැනැත්තා... පියා කෙරෙහි වැරදි ලෙස පිළිපදින... තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි වැරදි ලෙස පිළිපදින... තථාගත ශ්‍රාවකයන් කෙරෙහි වැරදි ලෙස පිළිපදින අඥාන, අව්‍යක්ත, අසත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ නසාගෙන, තමාට හානි කරගනිමින් ජීවත් වෙයි. ඔහු වැරදි සහිත පුද්ගලයෙක් වන අතර නුවණැත්තන්ගේ දෝෂාරෝපණයට ලක් වෙයි. බොහෝ අකුසල් රැස් කරගනියි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා කෙරෙහි වැරදි ලෙස පිළිපදින්නා වූ අඥාන, අව්‍යක්ත, අසත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ නසාගෙන, හානි කරගනිමින් ජීවත් වෙයි, වැරදි සහිත පුද්ගලයෙක් වෙයි, නුවණැත්තන්ගේ දෝෂාරෝපණයට ලක් වෙයි, බොහෝ අකුසල් රැස් කරගනියි.


‘‘Catūsu, bhikkhave, sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavati. Katamesu catūsu? Mātari, bhikkhave, sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavati. Pitari, bhikkhave, sammā paṭipajjamāno…pe… tathāgate, bhikkhave, sammā paṭipajjamāno…pe… tathāgatasāvake, bhikkhave, sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavati. Imesu kho, bhikkhave, catūsu sammā paṭipajjamāno paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavatī’’ti.

මහණෙනි, පුද්ගලයන් සතර දෙනෙකු කෙරෙහි නිවැරදි ලෙස පිළිපදින පණ්ඩිත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂයා තමාගේ ගුණ නසන්නේ නැතිව, හානි කරගන්නේ නැතිව තමා රැකගනියි. ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයෙක් වෙයි, නුවණැත්තන්ගේ ගර්හාවට ලක් නොවෙයි, එමෙන්ම බොහෝ පින් රැස් කරගනියි. ඒ පුද්ගලයන් සතර දෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මව කෙරෙහි නිවැරදි ලෙස පිළිපදින පණ්ඩිත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂයා... පියා කෙරෙහි නිවැරදි ලෙස පිළිපදින... තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි නිවැරදි ලෙස පිළිපදින... තථාගත ශ්‍රාවකයන් කෙරෙහි නිවැරදි ලෙස පිළිපදින පණ්ඩිත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂයා තමාගේ ගුණ නසන්නේ නැතිව, හානි කරගන්නේ නැතිව තමා රැකගනියි. ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයෙක් වෙයි, නුවණැත්තන්ගේ ගර්හාවට ලක් නොවෙයි, එමෙන්ම බොහෝ පින් රැස් කරගනියි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා කෙරෙහි මැනවින් පිළිපදින්නා වූ පණ්ඩිත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂයා තමාගේ ගුණ නසන්නේ නැතිව, හානි කරගන්නේ නැතිව තමා රැකගනියි. ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයෙක් වෙයි, නුවණැත්තන්ගේ ගර්හාවට ලක් නොවෙයි, බොහෝ පින් රැස් කරගනියි.


‘‘Mātari [Pg.311] pitari cāpi, yo micchā paṭipajjati;

Tathāgate vā sambuddhe, atha vā tassa sāvake;

Bahuñca so pasavati, apuññaṃ tādiso naro.

යම් පුද්ගලයෙක් මව කෙරෙහි හෝ පියා කෙරෙහි හෝ සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි හෝ උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙකු කෙරෙහි හෝ වැරදි ලෙස පිළිපදියිද, එවැනි මිනිසා බොහෝ අකුසල් රැස් කරගනියි.


‘‘Tāya naṃ adhammacariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;

Idheva naṃ garahanti, peccāpāyañca gacchati.

මව්පියන් කෙරෙහි දක්වන ඒ අධාර්මික හැසිරීම හේතුවෙන්, නුවණැත්තෝ මෙලොවදීම ඔහුට ගර්හා කරති. මරණින් මතු ඔහු අපායට යයි.


‘‘Mātari pitari cāpi, yo sammā paṭipajjati;

Tathāgate vā sambuddhe, atha vā tassa sāvake;

Bahuñca so pasavati, puññaṃ etādiso naro.

යම් පුද්ගලයෙක් මව කෙරෙහි හෝ පියා කෙරෙහි හෝ සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි හෝ උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙකු කෙරෙහි හෝ නිවැරදි ලෙස පිළිපදියිද, එවැනි පුද්ගලයා බොහෝ පින් රැස් කරගනියි.


‘‘Tāya naṃ dhammacariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti. catutthaṃ;

මව්පියන් කෙරෙහි දක්වන ඒ ධාර්මික හැසිරීම හේතුවෙන්, නුවණැත්තෝ මෙලොවදීම ඔහුට ප්‍රශංසා කරති. මරණින් මතු ඔහු දෙව්ලොව සතුටු වෙයි.


5. Anusotasuttaṃ

5. අනුසෝත සූත්‍රය.


5. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Anusotagāmī puggalo, paṭisotagāmī puggalo, ṭhitatto puggalo, tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo. Katamo ca, bhikkhave, anusotagāmī puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kāme ca paṭisevati, pāpañca kammaṃ karoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, anusotagāmī puggalo.

5. මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? (සංසාර) රැල්ලට අනුව පහළට යන පුද්ගලයා, (සංසාර) රැල්ලට එරෙහිව උඩට යන පුද්ගලයා, (සංසාරයෙහි) ස්ථාවරව සිටින පුද්ගලයා සහ (සංසාර සාගරයෙන්) එතෙර වී ගොඩබිමෙහි සිටින බ්‍රාහ්මණයා යන සතර දෙනායි. මහණෙනි, රැල්ලට අනුව පහළට යන පුද්ගලයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන් සේවනය කරයි, පව්කම්ද කරයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා රැල්ලට අනුව පහළට යන පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭisotagāmī puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kāme ca nappaṭisevati, pāpañca kammaṃ na karoti, sahāpi dukkhena sahāpi domanassena assumukhopi rudamāno paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭisotagāmī puggalo.

“මහණෙනි, සංසාර ප්‍රවාහයට එරෙහිව (උඩුගං බලා) යන පුද්ගලයා කවුද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන් සේවනය නොකරයි, පව්කම් නොකරයි. හෙතෙම දුක සමඟ දොම්නසින් යුතුව, කඳුළු පිරුණු මුහුණින් හඬමින් වුවද, පිරිපුන් වූත් පිරිසිදු වූත් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා සංසාර ප්‍රවාහයට එරෙහිව යන පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, ṭhitatto puggalo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī, anāvattidhammo tasmā lokā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ṭhitatto puggalo.

“මහණෙනි, ස්ථිර ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයා කවුද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ඕරම්භාගිය සංයෝජන පහ ක්ෂය වීමෙන් ඕපපාතිකව (ශුද්ධාවාස බඹලොව) උපදියි. එහිදීම පිරිනිවන් පාන හෙතෙම, එම ලෝකයෙන් යළි නොඑන ස්වභාව ඇත්තෙකි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා ස්ථිර ස්වභාවයක් ඇති පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo [Pg.312] ca, bhikkhave, puggalo tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti.

“මහණෙනි, සංසාර සයුරෙන් එතෙර වූ, පරතෙරට පත් වූ, ගොඩබිමෙහි සිටින්නා වූ බ්‍රාහ්මණයා කවුද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ඨ ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා එතෙර වූ, පරතෙරට පත් වූ, ගොඩබිමෙහි සිටින බ්‍රාහ්මණයා යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නාහ.”


‘‘Ye keci kāmesu asaññatā janā,Avītarāgā idha kāmabhogino;

Punappunaṃ jātijarūpagāmi te,Taṇhādhipannā anusotagāmino.

“යම් ජනයෝ කාමයන්හි අසංවර වෙද්ද, වීතරාගී නොවී මෙලොව කාම සම්පත් භුක්ති විඳිද්ද, තෘෂ්ණාවට යට වූ ඔවුහු නැවත නැවතත් උපත හා ජරාවට පත්වෙමින් සංසාර ප්‍රවාහය අනුව යන්නෝ වෙති.”


‘‘Tasmā hi dhīro idhupaṭṭhitassatī,Kāme ca pāpe ca asevamāno;

Sahāpi dukkhena jaheyya kāme,Paṭisotagāmīti tamāhu puggalaṃ.

“එබැවින් එළඹ සිටි සිහි ඇති ප්‍රඥාවන්තයා මෙලොව කාමයන් හා පාපයන් සේවනය නොකරමින්, දුක් සහිත වුවද කාමයන් අත්හැරිය යුතුය. එවැනි පුද්ගලයා සංසාර ප්‍රවාහයට එරෙහිව යන්නෙකු යැයි පවසනු ලැබේ.”


‘‘Yo ve kilesāni pahāya pañca,Paripuṇṇasekho aparihānadhammo;

Cetovasippatto samāhitindriyo,Sa ve ṭhitattoti naro pavuccati.

“යමෙක් ඒකාන්තයෙන්ම කෙලෙස් පහ අත්හැර, පරිපූර්ණ හික්මීම ඇති, නොපිරිහෙන ස්වභාවයෙන් යුක්තව, සිතෙහි වසඟ බවට පත්ව, සමාහිත වූ ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් යුක්ත වේද, ඒ පුද්ගලයා සැබවින්ම ස්ථිර ස්වභාවයක් ඇති තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Paroparā yassa samecca dhammā,Vidhūpitā atthagatā na santi;

Sa ve muni vusitabrahmacariyo,Lokantagū pāragatoti vuccatī’’ti. pañcamaṃ;

“යම් මුනිවරයෙකු විසින් උසස් පහත් (කුසල් අකුසල්) ධර්මයන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කොට විනාශ කරන ලද්දේද, නැවත නූපදනා ලෙස අවසන් කරන ලද්දේද, මඟ බඹසර වැස නිම කළ, ලෝකාන්තයට පත් වූ ඒ මුනිවරයා ඒකාන්තයෙන්ම පරතෙරට පත් වූවෙක් යැයි කියනු ලැබේ.”


6. Appassutasuttaṃ

6. අල්පශ්‍රැත සූත්‍රය


6. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Appassuto sutena anupapanno, appassuto sutena upapanno, bahussuto sutena anupapanno, bahussuto sutena upapanno. Kathañca, bhikkhave, puggalo appassuto hoti sutena anupapanno[Pg.313]? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa appakaṃ sutaṃ hoti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. So tassa appakassa sutassa na atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo appassuto hoti sutena anupapanno.

6. “මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුද? අල්පශ්‍රැත වූ, උගත් දෙයෙහි නොපිහිටි පුද්ගලයා; අල්පශ්‍රැත වූ, උගත් දෙයෙහි පිහිටි පුද්ගලයා; බහුශ්‍රැත වූ, උගත් දෙයෙහි නොපිහිටි පුද්ගලයා; සහ බහුශ්‍රැත වූ, උගත් දෙයෙහි පිහිටි පුද්ගලයා යන සතර දෙනායි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් අල්පශ්‍රැත වී, උගත් දෙයෙහි නොපිහිටි තැනැත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකුට අල්ප වූ ශ්‍රැතයක් පවතී - එනම් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අද්භූතධර්ම, වේදල්ල යන මේවායින් ස්වල්පයක් පමණක් අසා ඇත. හෙතෙම ඒ අල්ප වූ ශ්‍රැතයෙහි අර්ථය නොදැන, ධර්මය නොදැන, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි නොයෙදෙයි. මහණෙනි, මෙලෙස පුද්ගලයා අල්පශ්‍රැත වූ, උගත් දෙයෙහි නොපිහිටි තැනැත්තෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo appassuto hoti sutena upapanno? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa appakaṃ sutaṃ hoti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. So tassa appakassa sutassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo appassuto hoti sutena upapanno.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් අල්පශ්‍රැත වී, උගත් දෙයෙහි පිහිටි තැනැත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකුට අල්ප වූ ශ්‍රැතයක් පවතී - එනම් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අද්භූතධර්ම, වේදල්ල යන මේවායින් ස්වල්පයක් පමණක් අසා ඇත. හෙතෙම ඒ අල්ප වූ ශ්‍රැතයෙහි අර්ථය දැන, ධර්මය දැන, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි යෙදෙයි. මහණෙනි, මෙලෙස පුද්ගලයා අල්පශ්‍රැත වූ, උගත් දෙයෙහි පිහිටි තැනැත්තෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo bahussuto hoti sutena anupapanno? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa bahukaṃ sutaṃ hoti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. So tassa bahukassa sutassa na atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo bahussuto hoti sutena anupapanno.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් බහුශ්‍රැත වී, උගත් දෙයෙහි නොපිහිටි තැනැත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකුට බොහෝ වූ ශ්‍රැතයක් පවතී - එනම් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අද්භූතධර්ම, වේදල්ල යන මේවායින් බොහෝ සෙයින් අසා ඇත. හෙතෙම ඒ බොහෝ වූ ශ්‍රැතයෙහි අර්ථය නොදැන, ධර්මය නොදැන, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි නොයෙදෙයි. මහණෙනි, මෙලෙස පුද්ගලයා බහුශ්‍රැත වූ, උගත් දෙයෙහි නොපිහිටි තැනැත්තෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo bahussuto hoti sutena upapanno? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa bahukaṃ sutaṃ hoti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. So tassa bahukassa sutassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo bahussuto hoti sutena upapanno. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් බහුශ්‍රැත වී, උගත් දෙයෙහි පිහිටි තැනැත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙකුට බොහෝ වූ ශ්‍රැතයක් පවතී - එනම් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අද්භූතධර්ම, වේදල්ල යන මේවායින් බොහෝ සෙයින් අසා ඇත. හෙතෙම ඒ බොහෝ වූ ශ්‍රැතයෙහි අර්ථය දැන, ධර්මය දැන, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි යෙදෙයි. මහණෙනි, මෙලෙස පුද්ගලයා බහුශ්‍රැත වූ, උගත් දෙයෙහි පිහිටි තැනැත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නාහ.”


‘‘Appassutopi ce hoti, sīlesu asamāhito;

Ubhayena naṃ garahanti, sīlato ca sutena ca.

“යමෙක් අල්පශ්‍රැත වී, ශීලයෙහිද නොපිහිටියේ නම්, ශීලය නිසාද ශ්‍රැතය නිසාද යන කරුණු දෙකෙන්ම ඔහුට නින්දා කරති.”


‘‘Appassutopi ce hoti, sīlesu susamāhito;

Sīlato naṃ pasaṃsanti, tassa sampajjate sutaṃ.

“යමෙක් අල්පශ්‍රැත වුවද, ශීලයෙහි මැනවින් පිහිටියේ නම්, ඔහුගේ ශීලය ගැන ඔහුට පසසති. ඔහුගේ ඒ ශ්‍රැතය සාර්ථක වූවකි.”


‘‘Bahussutopi [Pg.314] ce hoti, sīlesu asamāhito;

Sīlato naṃ garahanti, nāssa sampajjate sutaṃ.

“යමෙක් බහුශ්‍රැත වුවද, ශීලයෙහි නොපිහිටියේ නම්, ඔහුගේ දුශ්ශීල බව නිසා ඔහුට නින්දා කරති. ඔහුගේ ඒ බහුශ්‍රැත භාවය සාර්ථක නොවූවකි.”


‘‘Bahussutopi ce hoti, sīlesu susamāhito;

Ubhayena naṃ pasaṃsanti, sīlato ca sutena ca.

“යමෙක් බහුශ්‍රැතව, ශීලයෙහිද මැනවින් පිහිටියේ නම්, ශීලය නිසාද ශ්‍රැතය නිසාද යන කරුණු දෙකෙන්ම ඔහුට පසසති.”


‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ, sappaññaṃ buddhasāvakaṃ;

Nekkhaṃ jambonadasseva, ko taṃ ninditumarahati;

Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsito’’ti. chaṭṭhaṃ;

බහුශ්‍රුත වූ, ධර්මධර වූ, ප්‍රඥාවන්ත වූ, ඒ බුද්ධ ශ්‍රාවකයා ජම්බෝනද රන් නික්ඛලක් හා සමාන වේ. ඔහුට නින්දා කිරීමට කවරෙක් නම් සුදුසු වේද? දෙවියෝ පවා ඔහුට ප්‍රශංසා කරති; බ්‍රහ්මයා විසින් ද ඔහු පසසනු ලැබේ. හයවන සූත්‍රයයි.


7. Sobhanasuttaṃ

7. සෝභන සූත්‍රය


7. ‘‘Cattārome, bhikkhave, viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṃ sobhenti. Katame cattāro? Bhikkhu, bhikkhave, viyatto vinīto visārado bahussuto dhammadharo dhammānudhammappaṭipanno saṅghaṃ sobheti. Bhikkhunī, bhikkhave, viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṃ sobheti. Upāsako, bhikkhave, viyatto vinīto visārado bahussuto dhammadharo dhammānudhammappaṭipanno saṅghaṃ sobheti. Upāsikā, bhikkhave, viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṃ sobheti. Ime kho, bhikkhave, cattāro viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā saṅghaṃ sobhentī’’ti.

7. මහණෙනි, දක්ෂ වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, බහුශ්‍රුත වූ, ධර්මධර වූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදුණු මේ පුද්ගල සතර දෙනා සංඝයා බබළවති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, දක්ෂ වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, බහුශ්‍රුත වූ, ධර්මධර වූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදුණු භික්ෂුව සංඝයා බබළවයි. මහණෙනි, දක්ෂ වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, බහුශ්‍රුත වූ, ධර්මධර වූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදුණු භික්ෂුණිය සංඝයා බබළවයි. මහණෙනි, දක්ෂ වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, බහුශ්‍රුත වූ, ධර්මධර වූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදුණු උපාසකයා සංඝයා බබළවයි. මහණෙනි, දක්ෂ වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, බහුශ්‍රුත වූ, ධර්මධර වූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදුණු උපාසිකාව සංඝයා බබළවයි. මහණෙනි, දක්ෂ වූ, විනීත වූ, විශාරද වූ, බහුශ්‍රුත වූ, ධර්මධර වූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි යෙදුණු මේ පුද්ගල සතර දෙනා සංඝයා බබළවති.


‘‘Yo hoti viyatto ca visārado ca,Bahussuto dhammadharo ca hoti;

Dhammassa hoti anudhammacārī,Sa tādiso vuccati saṅghasobhano.

යමෙක් දක්ෂ වේද, විශාරද වේද, බහුශ්‍රුත වේද, ධර්මධර වේද, ධර්මයට අනුකූල වූ පිළිවෙතෙහි යෙදෙන්නේ වේද, එවැනි පුද්ගලයා 'සංඝයා බබළවන්නා' යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Bhikkhu ca sīlasampanno, bhikkhunī ca bahussutā;

Upāsako ca yo saddho, yā ca saddhā upāsikā;

Ete kho saṅghaṃ sobhenti, ete hi saṅghasobhanā’’ti. sattamaṃ;

ශීල සම්පන්න භික්ෂුව ද, බහුශ්‍රුත භික්ෂුණිය ද, ශ්‍රද්ධාවන්ත උපාසකයා ද, ශ්‍රද්ධාවන්ත උපාසිකාව ද යන මොවුහු සැබවින්ම සංඝයා බබළවති; ඔවුහුම සංඝ සෝභන පුද්ගලයෝ වෙති. සත්වැනි සූත්‍රයයි.


8. Vesārajjasuttaṃ

8. වේසාරජ්ජ සූත්‍රය


8. ‘‘Cattārimāni[Pg.315], bhikkhave, tathāgatassa vesārajjāni, yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni cattāri? ‘Sammāsambuddhassa te paṭijānato ime dhammā anabhisambuddhā’ti tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

8. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සතු මේ වෛශාරද්‍යයන් සතරකි. ඒ වෛශාරද්‍යයන්ගෙන් සමන්නාගත වූ තථාගතයන් වහන්සේ ආසභ ස්ථානය පිළිගනිති, පිරිස් මැද සිංහනාද කරති, බ්‍රහ්ම චක්‍රය පවත්වති. ඒ සතර කවරේද? 'සම්මා සම්බුද්ධ යැයි ප්‍රතිඥා දෙන ඔබ වහන්සේ විසින් මේ ධර්මයන් අවබෝධ කර නොගන්නා ලද්දාහ' යි කියා මහණෙකු හෝ බමුණෙකු හෝ දෙවියෙකු හෝ මාරයෙකු හෝ බ්‍රහ්මයෙකු හෝ ලොව කිසිවෙකු හෝ කරුණු සහිතව මට චෝදනා කිරීමට කිසිදු හේතුවක් මම නොදකිමි. මහණෙනි, එවැනි කිසිදු හේතුවක් නොදකින මම සුවපත්ව, බිය රහිතව, විශාරදව වාසය කරමි.


‘‘‘Khīṇāsavassa te paṭijānato ime āsavā aparikkhīṇā’ti tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

'ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ බවට ප්‍රතිඥා දෙන ඔබ වහන්සේගේ මේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වී නැතැ'යි කියා මහණෙකු හෝ බමුණෙකු හෝ දෙවියෙකු හෝ මාරයෙකු හෝ බ්‍රහ්මයෙකු හෝ ලොව කිසිවෙකු හෝ කරුණු සහිතව මට චෝදනා කිරීමට කිසිදු හේතුවක් මම නොදකිමි. මහණෙනි, එවැනි කිසිදු හේතුවක් නොදකින මම සුවපත්ව, බිය රහිතව, විශාරදව වාසය කරමි.


‘‘‘Ye kho pana te antarāyikā dhammā vuttā te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā’ti tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

'අන්තරායකර ධර්මයන් ලෙස ඔබ වහන්සේ වදාළ ඒ ධර්මයන් සේවනය කරන්නාට අන්තරාය පිණිස නොවේය'යි කියා මහණෙකු හෝ බමුණෙකු හෝ දෙවියෙකු හෝ මාරයෙකු හෝ බ්‍රහ්මයෙකු හෝ ලොව කිසිවෙකු හෝ කරුණු සහිතව මට චෝදනා කිරීමට කිසිදු හේතුවක් මම නොදකිමි. මහණෙනි, එවැනි කිසිදු හේතුවක් නොදකින මම සුවපත්ව, බිය රහිතව, විශාරදව වාසය කරමි.


‘‘‘Yassa kho pana te atthāya dhammo desito so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi. Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāgatassa vesārajjāni, yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavattetī’’ti.

'යම් අර්ථයක් පිණිස ඔබ වහන්සේ විසින් ධර්මය දේශනා කරන ලද්දේ ද, ඒ ධර්මය එය පිළිපදින්නා දුකෙන් මිදීම පිණිස නිසි පරිදි නොපවත්වන්නේය'යි කියා මහණෙකු හෝ බමුණෙකු හෝ දෙවියෙකු හෝ මාරයෙකු හෝ බ්‍රහ්මයෙකු හෝ ලොව කිසිවෙකු හෝ කරුණු සහිතව මට චෝදනා කිරීමට කිසිදු හේතුවක් මම නොදකිමි. මහණෙනි, එවැනි කිසිදු හේතුවක් නොදකින මම සුවපත්ව, බිය රහිතව, විශාරදව වාසය කරමි. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සතු වෛශාරද්‍ය ඥාන සතර මේවාය. මේවායින් යුක්ත වූ තථාගතයන් වහන්සේ ආසභ ස්ථානය පිළිගනිති, පිරිස් මැද සිංහනාද කරති, බ්‍රහ්ම චක්‍රය පවත්වති.


‘‘Ye [Pg.316] kecime vādapathā puthussitā,Yaṃ nissitā samaṇabrāhmaṇā ca;

Tathāgataṃ patvā na te bhavanti,Visāradaṃ vādapathātivattaṃ.

මහණ බමුණන් ඇසුරු කරන යම් පමණ වූ මේ විවිධ වාද පථයන් ඇද්ද, විශාරද වූ, සියලු වාද පථයන් ඉක්මවා ගිය තථාගතයන් වහන්සේ වෙත පැමිණි කල්හි ඒ වාද පථයන් පරාජයට පත් වේ.


‘‘Yo dhammacakkaṃ abhibhuyya kevalī,Pavattayī sabbabhūtānukampī;

Taṃ tādisaṃ devamanussaseṭṭhaṃ,Sattā namassanti bhavassa pāragu’’nti. aṭṭhamaṃ;

සියලු ගුණයන්ගෙන් පිරිපුන්, සියලු සතුන් කෙරෙහි අනුකම්පා සහගත වූ, යම් බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් ධර්ම චක්‍රය පැවැත්වූ සේක්ද, භවයෙන් එතෙර වූ දෙවි මිනිසුන්ට උතුම් වූ එවැනි තථාගතයන් වහන්සේට සත්වයෝ නමස්කාර කරති. අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Taṇhuppādasuttaṃ

9. තණ්හුප්පාද සූත්‍රය


9. ‘‘Cattārome, bhikkhave, taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. Katame cattāro? Cīvarahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; piṇḍapātahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; senāsanahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati; itibhavābhavahetu vā, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. Ime kho, bhikkhave, cattāro taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjatī’’ti.

9. මහණෙනි, භික්ෂුවකට තෘෂ්ණාව උපදින තැන් හෙවත් තෘෂ්ණාව ඉපදීමට කරුණු සතරක් වෙති. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, භික්ෂුවකට තෘෂ්ණාව උපදින්නේ නම් චීවරය (සිවුර) හේතුවෙන් උපදියි; මහණෙනි, භික්ෂුවකට තෘෂ්ණාව උපදින්නේ නම් පිණ්ඩපාතය හේතුවෙන් උපදියි; මහණෙනි, භික්ෂුවකට තෘෂ්ණාව උපදින්නේ නම් සේනාසනය හේතුවෙන් උපදියි; මහණෙනි, භික්ෂුවකට තෘෂ්ණාව උපදින්නේ නම් මෙලොව හෝ පරලොව (හීන හෝ ප්‍රණීත) භවයන් හේතුවෙන් උපදියි. මහණෙනි, භික්ෂුවකට තෘෂ්ණාව උපදින මේ කරුණු සතරයි.


‘‘Taṇhā dutiyo puriso, dīghamaddhāna saṃsaraṃ;

Itthabhāvaññathābhāvaṃ, saṃsāraṃ nātivattati.

තෘෂ්ණාව දෙවැන්නා (සහකරු) කොට ඇති පුද්ගලයා, දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සසර සැරිසරන්නේය. හෙතෙම මේ භවය හා මතු භවය වශයෙන් පවත්නා සංසාරය ඉක්මවා නොයයි.


‘‘Evamādīnavaṃ ñatvā, taṇhaṃ dukkhassa sambhavaṃ;

Vītataṇho anādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti. navamaṃ;

තෘෂ්ණාව දුකේ හටගැනීම බවත්, මෙලෙස එහි ආදීනවයත් දැන, පහ වූ තෘෂ්ණා ඇති, කිසිවක් උපාදානය කර නොගන්නා භික්ෂුව සිහිබුද්ධියෙන් යුතුව වාසය කරන්නේය. නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Yogasuttaṃ

10. යෝග සූත්‍රය


10. ‘‘Cattārome, bhikkhave, yogā. Katame cattāro? Kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo. Katamo ca, bhikkhave, kāmayogo? Idha, bhikkhave, ekacco kāmānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa [Pg.317] kāmānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ appajānato yo kāmesu kāmarāgo kāmanandī kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho kāmajjhosānaṃ kāmataṇhā sānuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kāmayogo. Iti kāmayogo.

10. මහණෙනි, මේ යෝග (සංසාරයෙහි බැඳ තබන ධර්ම) සතරක් වෙති. ඒ සතර මොනවාද? කාම යෝගය, භව යෝගය, දිට්ඨි යෝගය සහ අවිජ්ජා යෝගයයි. මහණෙනි, කාම යෝගය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන්ගේ හටගැනීම ද, විනාශ වීම ද, ආශ්වාදය ද, ආදීනවය ද, ඉන් නික්මීම ද යන කරුණු නිවැරදිව (තත්වූ පරිද්දෙන්) නොදකියි. කාමයන්ගේ හටගැනීම, විනාශ වීම, ආශ්වාදය, ආදීනවය සහ නික්මීම තත්වූ පරිද්දෙන් නොදන්නා වූ ඒ පුද්ගලයා තුළ කාමයන් කෙරෙහි යම් කාම රාගයක්, කාම නන්දියක්, කාම ස්නේහයක්, කාම මුර්ඡාවක්, කාම පිපාසාවක්, කාම දැවිල්ලක්, කාමයන්හි ගිලී සිටීමක් හා කාම තෘෂ්ණාවක් වේද, එය ඔහු තුළ පවතී (අනුශය වේ). මහණෙනි, මෙය 'කාම යෝගය' යැයි කියනු ලැබේ. කාම යෝගය මෙසේ පවතී.


‘‘Bhavayogo ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco bhavānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa bhavānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ appajānato yo bhavesu bhavarāgo bhavanandī bhavasneho bhavamucchā bhavapipāsā bhavapariḷāho bhavajjhosānaṃ bhavataṇhā sānuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhavayogo. Iti kāmayogo bhavayogo.

භව යෝගය කෙසේ පවතින්නේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් භවයන්ගේ හටගැනීම ද, විනාශ වීම ද, ආශ්වාදය ද, ආදීනවය ද, ඉන් නික්මීම ද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදකියි. භවයන්ගේ හටගැනීම, විනාශ වීම, ආශ්වාදය, ආදීනවය සහ නික්මීම තත්වූ පරිද්දෙන් නොදන්නා වූ ඒ පුද්ගලයා තුළ භවයන් කෙරෙහි යම් භව රාගයක්, භව නන්දියක්, භව ස්නේහයක්, භව මුර්ඡාවක්, භව පිපාසාවක්, භව දැවිල්ලක්, භවයන්හි ගිලී සිටීමක් හා භව තෘෂ්ණාවක් වේද, එය ඔහු තුළ පවතී (අනුශය වේ). මහණෙනි, මෙය 'භව යෝගය' යැයි කියනු ලැබේ. කාම යෝගය සහ භව යෝගය මෙසේ පවතී.


‘‘Diṭṭhiyogo ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco diṭṭhīnaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa diṭṭhīnaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ appajānato yo diṭṭhīsu diṭṭhirāgo diṭṭhinandī diṭṭhisneho diṭṭhimucchā diṭṭhipipāsā diṭṭhipariḷāho diṭṭhijjhosānaṃ diṭṭhitaṇhā sānuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhiyogo. Iti kāmayogo bhavayogo diṭṭhiyogo.

දිට්ඨි යෝගය (දෘෂ්ටි යෝගය) කෙසේ පවතින්නේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දෘෂ්ටීන්ගේ හටගැනීම ද, විනාශ වීම ද, ආශ්වාදය ද, ආදීනවය ද, ඉන් නික්මීම ද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදකියි. දෘෂ්ටීන්ගේ හටගැනීම, විනාශ වීම, ආශ්වාදය, ආදීනවය සහ නික්මීම තත්වූ පරිද්දෙන් නොදන්නා වූ ඒ පුද්ගලයා තුළ දෘෂ්ටීන් කෙරෙහි යම් දෘෂ්ටි රාගයක්, දෘෂ්ටි නන්දියක්, දෘෂ්ටි ස්නේහයක්, දෘෂ්ටි මුර්ඡාවක්, දෘෂ්ටි පිපාසාවක්, දෘෂ්ටි දැවිල්ලක්, දෘෂ්ටීන්හි ගිලී සිටීමක් හා දෘෂ්ටි තෘෂ්ණාවක් වේද, එය ඔහු තුළ පවතී (අනුශය වේ). මහණෙනි, මෙය 'දිට්ඨි යෝගය' යැයි කියනු ලැබේ. කාම යෝගය, භව යෝගය සහ දිට්ඨි යෝගය මෙසේ පවතී.


‘‘Avijjāyogo ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ appajānato yā chasu phassāyatanesu avijjā aññāṇaṃ sānuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, avijjāyogo. Iti kāmayogo bhavayogo diṭṭhiyogo avijjāyogo, saṃyutto pāpakehi akusalehi dhammehi saṃkilesikehi ponobhavikehi sadarehi dukkhavipākehi āyatiṃ jātijarāmaraṇikehi. Tasmā ayogakkhemīti vuccati. Ime kho, bhikkhave, cattāro yogā.

අවිජ්ජා යෝගය කෙසේ පවතින්නේද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ස්පර්ශයට ආයතන වූ සය වැදෑරුම් ආයතනයන්ගේ හටගැනීම ද, විනාශ වීම ද, ආශ්වාදය ද, ආදීනවය ද, ඉන් නික්මීම ද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදකියි. ෂඩ් ස්පර්ශායතනයන්ගේ හටගැනීම, විනාශ වීම, ආශ්වාදය, ආදීනවය සහ නික්මීම තත්වූ පරිද්දෙන් නොදන්නා වූ ඒ පුද්ගලයා තුළ ෂඩ් ස්පර්ශායතනයන් කෙරෙහි යම් අවිද්‍යාවක් හෝ නොදැනීමක් වේද, එය ඔහු තුළ පවතී (අනුශය වේ). මහණෙනි, මෙය 'අවිජ්ජා යෝගය' යැයි කියනු ලැබේ. කාම යෝගය, භව යෝගය, දිට්ඨි යෝගය සහ අවිජ්ජා යෝගය මෙසේ පවතී. හෙතෙම කෙලෙස් සහිත වූ, නැවත භවය ඇති කරන්නා වූ, පීඩා සහිත වූ, දුක් විපාක දෙන්නා වූ, මතු ජාති, ජරා, මරණ ඇති කරන්නා වූ ලාමක අකුසල ධර්මයන් හා බැඳී සිටියි. එබැවින් හෙතෙම 'යෝගයන්ගෙන් අභය (නිවන) නොලද්දෙක්' යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සංසාරයෙහි බැඳ තබන මේ යෝග සතරයි.


‘‘Cattārome[Pg.318], bhikkhave, visaṃyogā. Katame cattāro? Kāmayogavisaṃyogo, bhavayogavisaṃyogo, diṭṭhiyogavisaṃyogo, avijjāyogavisaṃyogo. Katamo ca, bhikkhave, kāmayogavisaṃyogo? Idha, bhikkhave, ekacco kāmānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa kāmānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānato yo kāmesu kāmarāgo kāmanandī kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho kāmajjhosānaṃ kāmataṇhā sā nānuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kāmayogavisaṃyogo. Iti kāmayogavisaṃyogo.

මහණෙනි, මේ යෝගයන්ගෙන් වෙන්වීම් (යෝග විප්‍රයුක්ත බව) සතරක් වෙති. ඒ සතර මොනවාද? කාම යෝගයෙන් වෙන්වීම, භව යෝගයෙන් වෙන්වීම, දෘෂ්ටි යෝගයෙන් වෙන්වීම සහ අවිද්‍යා යෝගයෙන් වෙන්වීමයි. මහණෙනි, කාම යෝගයෙන් වෙන්වීම යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන්ගේ හටගැනීම ද, විනාශ වීම ද, ආශ්වාදය ද, ආදීනවය ද, ඉන් නික්මීම ද තත්වූ පරිද්දෙන් දකියි. කාමයන්ගේ මේ කරුණු තත්වූ පරිද්දෙන් දන්නා වූ ඒ පුද්ගලයා තුළ කාමයන් කෙරෙහි යම් කාම රාගයක්, කාම නන්දියක්, කාම ස්නේහයක්, කාම මුර්ඡාවක්, කාම පිපාසාවක්, කාම දැවිල්ලක්, කාමයන්හි ගිලී සිටීමක් හා කාම තෘෂ්ණාවක් ඇත්නම්, එය ඔහු තුළ නොපවතී (අනුශය නොවේ). මහණෙනි, මෙය 'කාම යෝගයෙන් වෙන්වීම' යැයි කියනු ලැබේ. කාම යෝගයෙන් වෙන්වීම මෙසේ පවතී.


‘‘Bhavayogavisaṃyogo ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco bhavānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa bhavānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānato yo bhavesu bhavarāgo bhavanandī bhavasneho bhavamucchā bhavapipāsā bhavapariḷāho bhavajjhosānaṃ bhavataṇhā sā nānuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhavayogavisaṃyogo. Iti kāmayogavisaṃyogo bhavayogavisaṃyogo.

"භවයෝග විසංයෝගය (භව යෝගයෙන් වෙන්වීම) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් භවයන්ගේ හටගැනීම ද, විනාශය ද, ආශ්වාදය ද, ආදීනවය ද, නික්මීම ද ඇති සැටියෙන් ම දැනගනියි. භවයන්ගේ හටගැනීම, විනාශය, ආශ්වාදය, ආදීනවය හා නික්මීම ඇති සැටියෙන් දැනගන්නා වූ ඔහු තුළ භවයන් කෙරෙහි වූ යම් භව-රාගයක්, භව-නන්දියක් (භවයෙහි ඇල්ම), භව-ස්නේහයක්, භව-මූර්ඡාවක්, භව-පිපාසාවක්, භව-පරිළාහයක් (දැවිල්ලක්), භවයෙහි තදින් බැඳීමක් හා භව-තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද, එය අනුශය ලෙස නොපවතියි. මහණෙනි, මෙය 'භවයෝග විසංයෝගය' යැයි කියනු ලැබේ. මෙසේ කාමයෝග විසංයෝගය හා භවයෝග විසංයෝගය වෙයි."


‘‘Diṭṭhiyogavisaṃyogo ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco diṭṭhīnaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa diṭṭhīnaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānato yo diṭṭhīsu diṭṭhirāgo diṭṭhinandī diṭṭhisneho diṭṭhimucchā diṭṭhipipāsā diṭṭhipariḷāho diṭṭhijjhosānaṃ diṭṭhitaṇhā sā nānuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhiyogavisaṃyogo. Iti kāmayogavisaṃyogo bhavayogavisaṃyogo diṭṭhiyogavisaṃyogo.

"දෘෂ්ඨියෝග විසංයෝගය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දෘෂ්ඨීන්ගේ හටගැනීම ද, විනාශය ද, ආශ්වාදය ද, ආදීනවය ද, නික්මීම ද ඇති සැටියෙන් ම දැනගනියි. දෘෂ්ඨීන්ගේ හටගැනීම, විනාශය, ආශ්වාදය, ආදීනවය හා නික්මීම ඇති සැටියෙන් දැනගන්නා වූ ඔහු තුළ දෘෂ්ඨීන් කෙරෙහි වූ යම් දෘෂ්ඨි-රාගයක්, දෘෂ්ඨි-නන්දියක්, දෘෂ්ඨි-ස්නේහයක්, දෘෂ්ඨි-මූර්ඡාවක්, දෘෂ්ඨි-පිපාසාවක්, දෘෂ්ඨි-පරිළාහයක්, දෘෂ්ඨියෙහි තදින් බැඳීමක් හා දෘෂ්ඨි-තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද, එය අනුශය ලෙස නොපවතියි. මහණෙනි, මෙය 'දෘෂ්ඨියෝග විසංයෝගය' යැයි කියනු ලැබේ. මෙසේ කාමයෝග විසංයෝගය, භවයෝග විසංයෝගය හා දෘෂ්ඨියෝග විසංයෝගය වෙයි."


‘‘Avijjāyogavisaṃyogo ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānato yā chasu phassāyatanesu avijjā aññāṇaṃ sā nānuseti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, avijjāyogavisaṃyogo[Pg.319]. Iti kāmayogavisaṃyogo bhavayogavisaṃyogo diṭṭhiyogavisaṃyogo avijjāyogavisaṃyogo, visaṃyutto pāpakehi akusalehi dhammehi saṃkilesikehi ponobhavikehi sadarehi dukkhavipākehi āyatiṃ jātijarāmaraṇikehi. Tasmā yogakkhemīti vuccati. Ime kho, bhikkhave, cattāro visaṃyogā’’ti.

"අවිද්‍යායෝග විසංයෝගය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ස්පර්ශ ආයතන හයෙහි හටගැනීම ද, විනාශය ද, ආශ්වාදය ද, ආදීනවය ද, නික්මීම ද ඇති සැටියෙන් ම දැනගනියි. ස්පර්ශ ආයතන හයෙහි හටගැනීම, විනාශය, ආශ්වාදය, ආදීනවය හා නික්මීම ඇති සැටියෙන් දැනගන්නා වූ ඔහු තුළ ස්පර්ශ ආයතන හය කෙරෙහි වූ යම් අවිද්‍යාවක් හෝ නොදැනීමක් ඇද්ද, එය අනුශය ලෙස නොපවතියි. මහණෙනි, මෙය 'අවිද්‍යායෝග විසංයෝගය' යැයි කියනු ලැබේ. මෙසේ කාමයෝග විසංයෝගය, භවයෝග විසංයෝගය, දෘෂ්ඨියෝග විසංයෝගය හා අවිද්‍යායෝග විසංයෝගය වෙයි. ඔහු කෙලෙස් සහිත වූ, නැවත භවයක් ඇති කරන්නා වූ, දැවිලි සහිත වූ, දුක් විපාක දෙන්නා වූ, මතු ජාති ජරා මරණ ඇති කරන්නා වූ ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන් වූවෙකි. එබැවින් ඔහු 'යෝගක්ඛේමී' (යෝගයන්ගෙන් එතෙර වූවෙක්) යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි සතර විසංයෝගයෝ ය."


‘‘Kāmayogena saṃyuttā, bhavayogena cūbhayaṃ;

Diṭṭhiyogena saṃyuttā, avijjāya purakkhatā.

"කාම යෝගයෙන් හා භව යෝගයෙන් බැඳී, දෘෂ්ඨි යෝගයෙන් යුක්ත වූ, අවිද්‍යාව පෙරටු කරගත්;"


‘‘Sattā gacchanti saṃsāraṃ, jātimaraṇagāmino;

Ye ca kāme pariññāya, bhavayogañca sabbaso.

"සත්ත්වයෝ ජාති මරණ කරා යමින් සංසාරයෙහි සැරිසරති. යම් රහතන් වහන්සේලා කාමයන් හා භව යෝගය සහමුලින් ම පිරිසිඳ දැන;"


‘‘Diṭṭhiyogaṃ samūhacca, avijjañca virājayaṃ;

Sabbayogavisaṃyuttā, te ve yogātigā munī’’ti. dasamaṃ;

"දෘෂ්ඨි යෝගය උදුරා දමා, අවිද්‍යාව ද දුරු කර, සියලු යෝගයන්ගෙන් වෙන් වූවාහු ද, ඒ මුණිවරු සැබවින් ම යෝගයන්ගෙන් එතෙර වූවෝ වෙති." දසවැනි සූත්‍රය නිම විය.


Bhaṇḍagāmavaggo paṭhamo.

පළමු භණ්ඩගාම වර්ගය නිම විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) -


Anubuddhaṃ papatitaṃ dve, khatā anusotapañcamaṃ;

Appassuto ca sobhanaṃ, vesārajjaṃ taṇhāyogena te dasāti.

අනුබුද්ධ සූත්‍රය, පපතිත සූත්‍ර දෙක, ඛත සූත්‍ර දෙක, පස්වැන්න අනුසෝත සූත්‍රය, අප්පස්සුත සූත්‍රය, සෝභන සූත්‍රය, වේසාරජ්ජ සූත්‍රය සහ දසවැන්න වූ යෝග සූත්‍රය යන මේවා දස සූත්‍රයෝ වෙති.


2. Caravaggo

2. චර වර්ගය


1. Carasuttaṃ

1. චර සූත්‍රය


11. ‘‘Carato cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā. Taṃ ce bhikkhu adhivāseti, nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti, carampi, bhikkhave, bhikkhu evaṃbhūto ‘anātāpī anottāpī satataṃ samitaṃ kusīto hīnavīriyo’ti vuccati.

11. "මහණෙනි, සක්මන් කරන භික්ෂුවකට කාම විතර්කයක් හෝ ව්‍යාපාද විතර්කයක් හෝ විහිංසා විතර්කයක් උපදී ද, ඒ භික්ෂුව එය ඉවසා දරා ගනී නම්, එය අත්නොහරී නම්, දුරු නොකරයි නම්, නිම නොකරයි නම්, නැති කර නොදමයි නම්; මහණෙනි, සක්මන් කරන විට පවා එවැනි ස්වභාවයෙන් යුත් භික්ෂුව 'කෙලෙස් තවන වීරිය නැති, පවට බිය නැති, නිරන්තරයෙන් ම අලස වූ, හීන වූ වීරිය ඇති අයෙකැයි' කියනු ලැබේ."


‘‘Ṭhitassa [Pg.320] cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā. Taṃ ce bhikkhu adhivāseti, nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti, ṭhitopi, bhikkhave, bhikkhu evaṃbhūto ‘anātāpī anottāpī satataṃ samitaṃ kusīto hīnavīriyo’ti vuccati.

"මහණෙනි, සිටගෙන සිටින භික්ෂුවකට කාම විතර්කයක් හෝ ව්‍යාපාද විතර්කයක් හෝ විහිංසා විතර්කයක් උපදී ද, ඒ භික්ෂුව එය ඉවසා දරා ගනී නම්, එය අත්නොහරී නම්, දුරු නොකරයි නම්, නිම නොකරයි නම්, නැති කර නොදමයි නම්; මහණෙනි, සිටගෙන සිටින විට පවා එවැනි ස්වභාවයෙන් යුත් භික්ෂුව 'කෙලෙස් තවන වීරිය නැති, පවට බිය නැති, නිරන්තරයෙන් ම අලස වූ, හීන වූ වීරිය ඇති අයෙකැයි' කියනු ලැබේ."


‘‘Nisinnassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā. Taṃ ce bhikkhu adhivāseti, nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti, nisinnopi, bhikkhave, bhikkhu evaṃbhūto ‘anātāpī anottāpī satataṃ samitaṃ kusīto hīnavīriyo’ti vuccati.

"මහණෙනි, වාඩි වී සිටින භික්ෂුවකට කාම විතර්කයක් හෝ ව්‍යාපාද විතර්කයක් හෝ විහිංසා විතර්කයක් උපදී ද, ඒ භික්ෂුව එය ඉවසා දරා ගනී නම්, එය අත්නොහරී නම්, දුරු නොකරයි නම්, නිම නොකරයි නම්, නැති කර නොදමයි නම්; මහණෙනි, වාඩි වී සිටින විට පවා එවැනි ස්වභාවයෙන් යුත් භික්ෂුව 'කෙලෙස් තවන වීරිය නැති, පවට බිය නැති, නිරන්තරයෙන් ම අලස වූ, හීන වූ වීරිය ඇති අයෙකැයි' කියනු ලැබේ."


‘‘Sayānassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno jāgarassa uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā. Taṃ ce bhikkhu adhivāseti, nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti, sayānopi, bhikkhave, bhikkhu jāgaro evaṃbhūto ‘anātāpī anottāpī satataṃ samitaṃ kusīto hīnavīriyo’ti vuccati.

"මහණෙනි, සැතපී සිටින, අවදිව සිටින භික්ෂුවකට කාම විතර්කයක් හෝ ව්‍යාපාද විතර්කයක් හෝ විහිංසා විතර්කයක් උපදී ද, ඒ භික්ෂුව එය ඉවසා දරා ගනී නම්, එය අත්නොහරී නම්, දුරු නොකරයි නම්, නිම නොකරයි නම්, නැති කර නොදමයි නම්; මහණෙනි, අවදිව සැතපී සිටින විට පවා එවැනි ස්වභාවයෙන් යුත් භික්ෂුව 'කෙලෙස් තවන වීරිය නැති, පවට බිය නැති, නිරන්තරයෙන් ම අලස වූ, හීන වූ වීරිය ඇති අයෙකැයි' කියනු ලැබේ."


‘‘Carato cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā. Taṃ ce bhikkhu nādhivāseti, pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, carampi, bhikkhave, bhikkhu evaṃbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

"මහණෙනි, සක්මන් කරන භික්ෂුවකට කාම විතර්කයක් හෝ ව්‍යාපාද විතර්කයක් හෝ විහිංසා විතර්කයක් උපදී ද, ඒ භික්ෂුව එය ඉවසා දරා නොගනී නම්, එය අත්හරී නම්, දුරු කරයි නම්, නිම කරයි නම්, නැති කර දමයි නම්; මහණෙනි, සක්මන් කරන විට පවා එවැනි ස්වභාවයෙන් යුත් භික්ෂුව 'කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, පවට බිය ඇති, නිරන්තරයෙන් ම ඇරඹූ වීරිය ඇති, නිවනට මෙහෙයවන ලද සිත් ඇති අයෙකැයි' කියනු ලැබේ."


‘‘Ṭhitassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā. Taṃ ce bhikkhu nādhivāseti, pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, ṭhitopi, bhikkhave, bhikkhu evaṃbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

“මහණෙනි, සිටගෙන සිටින මහණෙකුට වුව ද, ඉදින් කාම විතර්කයක් හෝ ව්‍යාපාද විතර්කයක් හෝ විහිංසා විතර්කයක් හෝ උපදී නම්, ඒ මහණා එම විතර්කය (සිත තුළ) රඳවා නොගනී නම්, එය ප්‍රහීණ කරයි නම්, දුරු කරයි නම්, කෙළවර කරයි නම්, නැවත හට නොගන්නා ලෙස අභාවයට පමුණුවයි නම්; මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාව ඇති, සිටගෙන සිටින මහණා පවා ‘කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, පවට බිය ඇති, නිරතුරුව ම නොකඩවා ඇරඹූ වීරිය ඇති, නිවනට මෙහෙයවූ සිත් ඇති මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.”


‘‘Nisinnassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā. Taṃ ce bhikkhu nādhivāseti, pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, nisinnopi, bhikkhave, bhikkhu evaṃbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

“මහණෙනි, වාඩි වී සිටින මහණෙකුට වුව ද, ඉදින් කාම විතර්කයක් හෝ ව්‍යාපාද විතර්කයක් හෝ විහිංසා විතර්කයක් හෝ උපදී නම්, ඒ මහණා එම විතර්කය රඳවා නොගනී නම්, එය ප්‍රහීණ කරයි නම්, දුරු කරයි නම්, කෙළවර කරයි නම්, නැවත හට නොගන්නා ලෙස අභාවයට පමුණුවයි නම්; මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාව ඇති, වාඩි වී සිටින මහණා පවා ‘කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, පවට බිය ඇති, නිරතුරුව ම නොකඩවා ඇරඹූ වීරිය ඇති, නිවනට මෙහෙයවූ සිත් ඇති මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.”


‘‘Sayānassa [Pg.321] cepi, bhikkhave, bhikkhuno jāgarassa uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā. Taṃ ce bhikkhu nādhivāseti, pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, sayānopi, bhikkhave, bhikkhu jāgaro evaṃbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccatī’’ti.

“මහණෙනි, නිදි වර්ජිතව සැතපී සිටින මහණෙකුට වුව ද, ඉදින් කාම විතර්කයක් හෝ ව්‍යාපාද විතර්කයක් හෝ විහිංසා විතර්කයක් හෝ උපදී නම්, ඒ මහණා එම විතර්කය රඳවා නොගනී නම්, එය ප්‍රහීණ කරයි නම්, දුරු කරයි නම්, කෙළවර කරයි නම්, නැවත හට නොගන්නා ලෙස අභාවයට පමුණුවයි නම්; මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාව ඇති, නිදි වර්ජිතව සැතපී සිටින මහණා පවා ‘කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, පවට බිය ඇති, නිරතුරුව ම නොකඩවා ඇරඹූ වීරිය ඇති, නිවනට මෙහෙයවූ සිත් ඇති මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.”


‘‘Caraṃ vā yadi vā tiṭṭhaṃ, nisinno uda vā sayaṃ;

Yo vitakkaṃ vitakketi, pāpakaṃ gehanissitaṃ.

“ඇවිදිනා කල හෝ සිටගෙන සිටිනා කල හෝ වාඩි වී සිටිනා කල හෝ සැතපී සිටිනා කල හෝ, යම් මහණෙක් ගිහි ජීවිතය ඇසුරු කළ (පංචකාම ආශ්‍රිත) ලාමක වූ විතර්කයන් කෙරේ නම්,”


‘‘Kummaggappaṭipanno so, mohaneyyesu mucchito;

Abhabbo tādiso bhikkhu, phuṭṭhuṃ sambodhimuttamaṃ.

“වැරදි මඟකට පිළිපන්, මෝහයට කරුණු වන අරමුණුවල මුළා වූ එවැනි ස්වභාව ඇති ඒ මහණා උතුම් වූ සම්බෝධිය (අර්හත් මාර්ග ඥානය) ස්පර්ශ කිරීමට අභව්‍යය (නොහැකිය).”


‘‘Yo ca caraṃ vā tiṭṭhaṃ vā, nisinno uda vā sayaṃ;

Vitakkaṃ samayitvāna, vitakkūpasame rato;

Bhabbo so tādiso bhikkhu, phuṭṭhuṃ sambodhimuttama’’nti. paṭhamaṃ;

“යමෙක් ඇවිදිනා කල හෝ සිටගෙන සිටිනා කල හෝ වාඩි වී සිටිනා කල හෝ සැතපී සිටිනා කල හෝ, විතර්කයන් සංසිඳුවා, විතර්කයන් සංසිඳුවීමෙහි ම ඇලුනේ වේ ද; එවැනි ස්වභාව ඇති ඒ මහණා උතුම් වූ සම්බෝධිය (අර්හත් ඵල ඥානය) ස්පර්ශ කිරීමට භව්‍යය (සමත්ය).”


2. Sīlasuttaṃ

2. සීල සූත්‍රය


12. ‘‘Sampannasīlā, bhikkhave, viharatha sampannapātimokkhā, pātimokkhasaṃvarasaṃvutā viharatha ācāragocarasampannā aṇumattesu vajjesu bhayadassāvino. Samādāya sikkhatha sikkhāpadesu. Sampannasīlānaṃ vo, bhikkhave, viharataṃ sampannapātimokkhānaṃ pātimokkhasaṃvarasaṃvutānaṃ viharataṃ ācāragocarasampannānaṃ aṇumattesu vajjesu bhayadassāvīnaṃ samādāya sikkhataṃ sikkhāpadesu kimassa uttari karaṇīyaṃ?

12. “මහණෙනි, සිල්වත් ව වාසය කරවු, ප්‍රාතිමෝක්ෂයෙන් යුක්ත වවු, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් සංවෘත ව වාසය කරවු, යහපත් ආචාරයෙන් හා ගෝචරයෙන් යුක්ත වවු, අල්ප මාත්‍ර වූ වැරදිවල පවා බිය දක්නා සුලු වවු. ශික්ෂා පදයන් සමාදන් ව හික්මෙවු. මහණෙනි, සිල්වත් ව, ප්‍රාතිමෝක්ෂයෙන් යුක්ත ව, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙන් සංවෘත ව, ආචාර ගෝචර සම්පන්න ව, අල්ප මාත්‍ර වැරදිවල බිය දක්නා සුලු ව ශික්ෂා පදයන්හි හික්මෙන්නා වූ තොප විසින් මින් මත්තෙහි කළ යුතු තවත් කුමක් ඇද්ද?”


‘‘Carato cepi, bhikkhave, bhikkhuno abhijjhābyāpādo vigato hoti, thinamiddhaṃ… uddhaccakukkuccaṃ… vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ, carampi, bhikkhave, bhikkhu evaṃbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

“මහණෙනි, ඉදින් ඇවිදිනා මහණා හට අභිජ්ඣා ව්‍යාපාදයන් දුරු වූයේ නම්, ථීනමිද්ධය, උද්ධච්චකුක්කුච්චය, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ වූයේ නම්, නොසැලෙන ලෙස ඇරඹූ වීරිය ඇත්තේ නම්, මුළා නොවූ එළඹ සිටි සිහිය ඇත්තේ නම්, කය සංසිඳී නොසැලී පවතී නම්, සිත සමාහිත ව එකඟ වූයේ නම්; මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාව ඇති ඇවිදිනා මහණා පවා ‘කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, පවට බිය ඇති, නිරතුරුව ම නොකඩවා ඇරඹූ වීරිය ඇති, නිවනට මෙහෙයවූ සිත් ඇති මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.”


‘‘Ṭhitassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno abhijjhābyāpādo vigato hoti, thinamiddhaṃ… uddhaccakukkuccaṃ… vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ [Pg.322] cittaṃ ekaggaṃ, ṭhitopi, bhikkhave, bhikkhu evaṃbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

“මහණෙනි, ඉදින් සිටගෙන සිටින මහණා හට අභිජ්ඣා ව්‍යාපාදයන් දුරු වූයේ නම්, ථීනමිද්ධය, උද්ධච්චකුක්කුච්චය, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ වූයේ නම්, නොසැලෙන ලෙස ඇරඹූ වීරිය ඇත්තේ නම්, මුළා නොවූ එළඹ සිටි සිහිය ඇත්තේ නම්, කය සංසිඳී නොසැලී පවතී නම්, සිත සමාහිත ව එකඟ වූයේ නම්; මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාව ඇති සිටගෙන සිටින මහණා පවා ‘කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, පවට බිය ඇති, නිරතුරුව ම නොකඩවා ඇරඹූ වීරිය ඇති, නිවනට මෙහෙයවූ සිත් ඇති මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.”


‘‘Nisinnassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno abhijjhābyāpādo vigato hoti, thinamiddhaṃ… uddhaccakukkuccaṃ… vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ, nisinnopi, bhikkhave, bhikkhu evaṃbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccati.

“මහණෙනි, ඉදින් වාඩි වී සිටින මහණා හට අභිජ්ඣා ව්‍යාපාදයන් දුරු වූයේ නම්, ථීනමිද්ධය, උද්ධච්චකුක්කුච්චය, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ වූයේ නම්, නොසැලෙන ලෙස ඇරඹූ වීරිය ඇත්තේ නම්, මුළා නොවූ එළඹ සිටි සිහිය ඇත්තේ නම්, කය සංසිඳී නොසැලී පවතී නම්, සිත සමාහිත ව එකඟ වූයේ නම්; මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාව ඇති වාඩි වී සිටින මහණා පවා ‘කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, පවට බිය ඇති, නිරතුරුව ම නොකඩවා ඇරඹූ වීරිය ඇති, නිවනට මෙහෙයවූ සිත් ඇති මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.”


‘‘Sayānassa cepi, bhikkhave, bhikkhuno jāgarassa abhijjhābyāpādo vigato hoti, thinamiddhaṃ… uddhaccakukkuccaṃ… vicikicchā pahīnā hoti, āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ, sayānopi, bhikkhave, bhikkhu jāgaro evaṃbhūto ‘ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitatto’ti vuccatī’’ti.

“මහණෙනි, ඉදින් නිදි වර්ජිතව සැතපී සිටින මහණා හට අභිජ්ඣා ව්‍යාපාදයන් දුරු වූයේ නම්, ථීනමිද්ධය, උද්ධච්චකුක්කුච්චය, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ වූයේ නම්, නොසැලෙන ලෙස ඇරඹූ වීරිය ඇත්තේ නම්, මුළා නොවූ එළඹ සිටි සිහිය ඇත්තේ නම්, කය සංසිඳී නොසැලී පවතී නම්, සිත සමාහිත ව එකඟ වූයේ නම්; මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාව ඇති නිදි වර්ජිතව සැතපී සිටින මහණා පවා ‘කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, පවට බිය ඇති, නිරතුරුව ම නොකඩවා ඇරඹූ වීරිය ඇති, නිවනට මෙහෙයවූ සිත් ඇති මහණෙකැයි’ කියනු ලැබේ.”


‘‘Yataṃ care yataṃ tiṭṭhe, yataṃ acche yataṃ saye;

Yataṃ samiñjaye bhikkhu, yatamenaṃ pasāraye.

“සංවරව ඇවිදින්නේ නම්, සංවරව සිටගෙන සිටින්නේ නම්, සංවරව වාඩි වී සිටින්නේ නම්, සංවරව සැතපෙන්නේ නම්, මහණා සංවරව අත් පා හකුළුවන්නේ ද, සංවරව අත් පා දිගු කරන්නේ ද,”


‘‘Uddhaṃ tiriyaṃ apācīnaṃ, yāvatā jagato gati;

Samavekkhitā ca dhammānaṃ, khandhānaṃ udayabbayaṃ.

“උඩින්, හරහට සහ යටින් වූ මුළු මහත් ලෝකය පුරා ම පංචස්කන්ධ ධර්මයන්ගේ ඇති වීම හා නැති වීම (උදය වැය) නුවණින් මැනවින් විමසා බලයි.”


‘‘Cetosamathasāmīciṃ, sikkhamānaṃ sadā sataṃ;

Satataṃ pahitattoti, āhu bhikkhuṃ tathāvidha’’nti. dutiyaṃ;

“සිතේ සන්සුන් බවට අනුකූල වූ පිළිවෙත පුරන්නා වූ, සැමදා සිහියෙන් යුත්, එවැනි මහණා නිරතුරුව ම නිවනට මෙහෙයවූ සිත් ඇත්තෙකැයි (බුද්ධාදීහු) පවසති.”


3. Padhānasuttaṃ

3. පධාන සූත්‍රය


13. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, sammappadhānāni. Katamāni cattāri? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ [Pg.323] janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri sammappadhānānī’’ti.

13. "මහණෙනි, මේ සම්‍යක් ප්‍රධාන (නිවැරදි වීර්යයන්) සතරකි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ නූපන් පාපී අකුසල ධර්මයන් නූපදවා ගැනීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, උත්සාහ කරයි, වීර්යය පටන් ගනී, සිත දැඩිව ගනී, උත්සාහ කරයි. උපන් පාපී අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, උත්සාහ කරයි, වීර්යය පටන් ගනී, සිත දැඩිව ගනී, උත්සාහ කරයි. නූපන් කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, උත්සාහ කරයි, වීර්යය පටන් ගනී, සිත දැඩිව ගනී, උත්සාහ කරයි. උපන් කුසල ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිණිස, මුළා නොවනු පිණිස, බහුල බව පිණිස, විපුල බව පිණිස, භාවනා වශයෙන් වඩා සම්පූර්ණ කරගනු පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, උත්සාහ කරයි, වීර්යය පටන් ගනී, සිත දැඩිව ගනී, උත්සාහ කරයි. මහණෙනි, මේ සතර සම්‍යක් ප්‍රධාන ධර්මයෝය."


‘‘Sammappadhānā māradheyyābhibhūtā,Te asitā jātimaraṇabhayassa pāragū;

Te tusitā jetvā māraṃ savāhiniṃ te anejā,Sabbaṃ namucibalaṃ upātivattā te sukhitā’’ti. tatiyaṃ;

"සම්‍යක් ප්‍රධානයෙන් යුක්තව මාර විෂය මැඩපවත්වා සිටින, තෘෂ්ණා රහිත වූ ඒ රහතන් වහන්සේලා ජාති මරණ භයෙහි පරතෙරට පැමිණියෝ වෙති. පිරිවර සමඟ සිටින මාරයා පරදවා සතුටට පත් වූ, තෘෂ්ණා රහිත වූ ඒ රහතන් වහන්සේලා සියලු මාර සේනාව ඉක්මවා ලොවුතුරු සුවයෙන් යුක්ත වෙති."


4. Saṃvarasuttaṃ

4. සංවර සූත්‍රය


14. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, padhānāni. Katamāni cattāri? Saṃvarappadhānaṃ, pahānappadhānaṃ, bhāvanāppadhānaṃ, anurakkhaṇāppadhānaṃ. Katamañca, bhikkhave, saṃvarappadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī, yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, saṃvarappadhānaṃ.

14. "මහණෙනි, මේ වීර්යයෝ (ප්‍රධාන) සතරකි. ඒ සතර කවරේද? සංවර ප්‍රධානය, ප්‍රහාණ ප්‍රධානය, භාවනා ප්‍රධානය සහ අනුරක්ඛණ ප්‍රධානයයි. මහණෙනි, සංවර ප්‍රධානය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ ඇසින් රූපයක් දැක (ස්ත්‍රී-පුරුෂ වශයෙන්) නිමිති නොගනී, අනුලකුණු නොගනී. යම් හෙයකින් චක්ඛුන්ද්‍රිය අසංවරව වසන්නාට අභිධ්‍යාව හා දෝමනස්සය වැනි පාපී අකුසල ධර්මයෝ ලුහුබඳින්නාහුද, එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි, චක්ඛුන්ද්‍රිය රකියි, චක්ඛුන්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගඳක් ආඝ්‍රාණය කර... දිවෙන් රස විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලබා... සිතින් අරමුණක් දැන නිමිති නොගනී, අනුලකුණු නොගනී. යම් හෙයකින් මනින්ද්‍රිය අසංවරව වසන්නාට අභිධ්‍යාව හා දෝමනස්සය වැනි පාපී අකුසල ධර්මයෝ ලුහුබඳින්නාහුද, එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි, මනින්ද්‍රිය රකියි, මනින්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය සංවර ප්‍රධානය යැයි කියනු ලැබේ."


‘‘Katamañca, bhikkhave, pahānappadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti; uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ…pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, pahānappadhānaṃ.

"මහණෙනි, ප්‍රහාණ ප්‍රධානය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ උපන් කාම විතර්කය ඉවසන්නේ නැත, එය අත්හරියි, බැහැර කරයි, විනාශ කරයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. උපන් ව්‍යාපාද විතර්කය... උපන් විහිංසා විතර්කය... උපන් උපන් පාපී අකුසල ධර්මයන් ඉවසන්නේ නැත, අත්හරියි, බැහැර කරයි, විනාශ කරයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. මහණෙනි, මෙය ප්‍රහාණ ප්‍රධානය යැයි කියනු ලැබේ."


‘‘Katamañca, bhikkhave, bhāvanāppadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ, dhammavicayasambojjhaṅgaṃ [Pg.324] bhāveti… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, bhāvanāppadhānaṃ.

"මහණෙනි, භාවනා ප්‍රධානය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරු කළ, කෙලෙස් අත්හැරීමෙන් නිවනට නැමුණු සති සම්බොජ්ඣංගය වඩයි. ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... වීරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩයි... විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරු කළ, කෙලෙස් අත්හැරීමෙන් නිවනට නැමුණු උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩයි. මහණෙනි, මෙය භාවනා ප්‍රධානය යැයි කියනු ලැබේ."


‘‘Katamañca, bhikkhave, anurakkhaṇāppadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ bhaddakaṃ samādhinimittaṃ anurakkhati aṭṭhikasaññaṃ puḷavakasaññaṃ vinīlakasaññaṃ vicchiddakasaññaṃ uddhumātakasaññaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, anurakkhaṇāppadhānaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri padhānānī’’ti.

"මහණෙනි, අනුරක්ඛණ ප්‍රධානය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ උපන් යහපත් සමාධි නිමිත්ත රකියි. එනම්: ඇට සැකිලි සංඥාව, පණුවන් ගැසූ මළ සිරුරු සංඥාව, නිල් වූ මළ සිරුරු සංඥාව, දෙපළු වූ මළ සිරුරු සංඥාව, ඉදිමුණු මළ සිරුරු සංඥාව යන මේවාය. මහණෙනි, මෙය අනුරක්ඛණ ප්‍රධානය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි වීර්යයෝ (ප්‍රධාන) සතරය."


‘‘Saṃvaro ca pahānañca, bhāvanā anurakkhaṇā;

Ete padhānā cattāro, desitādiccabandhunā;

Yehi bhikkhu idhātāpī, khayaṃ dukkhassa pāpuṇe’’ti. catutthaṃ;

"සංවරය, ප්‍රහාණය, භාවනාව හා අනුරක්ඛණය යන මේ ප්‍රධාන වීර්යයන් සතර හිරුට නෑ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ සේක. මෙහි කෙලෙස් තවන වීර්ය ඇති යම් මහණෙක් මේවා මගින් දුක් කෙළවර කිරීම කරා පැමිණෙන්නේය."


5. Paññattisuttaṃ

5. පඤ්ඤත්ති සූත්‍රය


15. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, aggapaññattiyo. Katamā catasso? Etadaggaṃ, bhikkhave, attabhāvīnaṃ yadidaṃ – rāhu asurindo. Etadaggaṃ, bhikkhave, kāmabhogīnaṃ yadidaṃ – rājā mandhātā. Etadaggaṃ, bhikkhave, ādhipateyyānaṃ yadidaṃ – māro pāpimā. Sadevake, bhikkhave, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho. Imā kho, bhikkhave, catasso aggapaññattiyo’’ti.

15. "මහණෙනි, මේ අග්‍ර යැයි පනවන ලද කරුණු සතරකි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, ආත්මභාවයෙන් යුක්ත වූවන් අතර අසුරේන්ද්‍ර වූ රාහු අග්‍ර වේ. මහණෙනි, කාම සම්පත් භුක්ති විඳින්නන් අතර මන්ධාතු රජු අග්‍ර වේ. මහණෙනි, ආධිපත්‍යය පවත්වන්නන් අතර පවිටු මාරයා අග්‍ර වේ. දෙවියන් සහිත, මාරයන් සහිත, බ්‍රහ්මයන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි, මහණ බමුණන් සහිත ප්‍රජාව අතර, දෙවි මිනිසුන් අතර, අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේ අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ අග්‍ර පැනවීම් සතරයි."


‘‘Rāhuggaṃ attabhāvīnaṃ, mandhātā kāmabhoginaṃ;

Māro ādhipateyyānaṃ, iddhiyā yasasā jalaṃ.

"ආත්මභාවයන් සහිත වූවන් අතර රාහු අග්‍ර වේ, කාමභෝගීන් අතර මන්ධාතු රජු අග්‍ර වේ, ආධිපත්‍යය පවත්වන්නන් අතර ඍද්ධියෙන් හා යසසින් බැබළෙන මාරයා අග්‍ර වේ."


‘‘Uddhaṃ tiriyaṃ apācīnaṃ, yāvatā jagato gati;

Sadevakassa lokassa, buddho aggo pavuccatī’’ti. pañcamaṃ;

‘‘ඉහළ, හරහට (සමාන්තරව) සහ පහළ යන යම් තාක් ලෝකය පැතිර පවතී ද, දෙවියන් සහිත වූ ඒ මුළු ලෝකයෙහි ම බුදුරජාණන් වහන්සේ අග්‍ර යැයි කියනු ලබති.’’ පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Sokhummasuttaṃ

6. සෝඛුම්ම සූත්‍රය (සූක්ෂ්මතා පිළිබඳ සූත්‍රය)


16. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, sokhummāni. Katamāni cattāri? Idha, bhikkhave, bhikkhu rūpasokhummena samannāgato hoti paramena; tena ca rūpasokhummena [Pg.325] aññaṃ rūpasokhummaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na samanupassati; tena ca rūpasokhummena aññaṃ rūpasokhummaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Vedanāsokhummena samannāgato hoti paramena; tena ca vedanāsokhummena aññaṃ vedanāsokhummaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na samanupassati; tena ca vedanāsokhummena aññaṃ vedanāsokhummaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Saññāsokhummena samannāgato hoti paramena; tena ca saññāsokhummena aññaṃ saññāsokhummaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na samanupassati; tena ca saññāsokhummena aññaṃ saññāsokhummaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Saṅkhārasokhummena samannāgato hoti paramena; tena ca saṅkhārasokhummena aññaṃ saṅkhārasokhummaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na samanupassati; tena ca saṅkhārasokhummena aññaṃ saṅkhārasokhummaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Imāni kho, bhikkhave, cattāri sokhummānī’’ti.

16. ‘‘මහණෙනි, මේ සූක්ෂ්මතා (සියුම් බව්) සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් උත්කෘෂ්ට වූ රූප සූක්ෂ්මතාවයෙන් (රූපය පිළිබඳ සියුම් ඥානයෙන්) යුක්ත වෙයි. ඔහු ඒ රූප සූක්ෂ්මතාවයට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ අන්‍ය රූප සූක්ෂ්මතාවයක් නොදකියි; ඔහු ඒ රූප සූක්ෂ්මතාවයට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ අන්‍ය රූප සූක්ෂ්මතාවයක් ප්‍රාර්ථනා නොකරයි. ඔහු උත්කෘෂ්ට වූ වේදනා සූක්ෂ්මතාවයෙන් යුක්ත වෙයි... ඔහු ඒ වේදනා සූක්ෂ්මතාවයට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ අන්‍ය වේදනා සූක්ෂ්මතාවයක් නොදකියි; ඔහු ඒ වේදනා සූක්ෂ්මතාවයට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ අන්‍ය වේදනා සූක්ෂ්මතාවයක් ප්‍රාර්ථනා නොකරයි. ඔහු උත්කෘෂ්ට වූ සඤ්ඤා සූක්ෂ්මතාවයෙන් යුක්ත වෙයි... ඔහු ඒ සඤ්ඤා සූක්ෂ්මතාවයට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ අන්‍ය සඤ්ඤා සූක්ෂ්මතාවයක් නොදකියි; ඔහු ඒ සඤ්ඤා සූක්ෂ්මතාවයට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ අන්‍ය සඤ්ඤා සූක්ෂ්මතාවයක් ප්‍රාර්ථනා නොකරයි. ඔහු උත්කෘෂ්ට වූ සංඛාර සූක්ෂ්මතාවයෙන් යුක්ත වෙයි... ඔහු ඒ සංඛාර සූක්ෂ්මතාවයට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ අන්‍ය සංඛාර සූක්ෂ්මතාවයක් නොදකියි; ඔහු ඒ සංඛාර සූක්ෂ්මතාවයට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ අන්‍ය සංඛාර සූක්ෂ්මතාවයක් ප්‍රාර්ථනා නොකරයි. මහණෙනි, මේ වනාහි සූක්ෂ්මතා සතරයි.’’


‘‘Rūpasokhummataṃ ñatvā, vedanānañca sambhavaṃ;

Saññā yato samudeti, atthaṃ gacchati yattha ca;

Saṅkhāre parato ñatvā, dukkhato no ca attato.

‘‘රූපයෙහි සූක්ෂ්ම බව ද, වේදනාවන්ගේ හටගැනීම ද, සංඥාව යම් හෙයකින් උපදී ද, යම් තැනක (නිවනෙහි) නිරුද්ධ වේ ද එය ද දැන; සංස්කාරයන් පර වශයෙන් (අන්‍ය වූවක් ලෙස) ද, දුක් වශයෙන් ද දැන, ආත්ම වශයෙන් නොව (අනාත්ම වශයෙන්) දැන;


‘‘Sa ve sammaddaso bhikkhu, santo santipade rato;

Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhini’’nti. chaṭṭhaṃ;

‘‘යථාර්ථය මනා කොට දක්නා, කෙලෙස් සන්සිඳුණු, ශාන්ත පදයෙහි (නිවනෙහි) ඇලුනු ඒ භික්ෂුව, සේනාව සහිත මාරයා පරදවා තම අවසාන ශරීරය දරයි.’’ හයවන සූත්‍රයයි.


7. Paṭhamaagatisuttaṃ

7. ප්‍රථම අගති සූත්‍රය


17. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, agatigamanāni. Katamāni cattāri? Chandāgatiṃ gacchati, dosāgatiṃ gacchati, mohāgatiṃ gacchati, bhayāgatiṃ gacchati – imāni kho, bhikkhave, cattāri agatigamanānī’’ti.

17. ‘‘මහණෙනි, අගතිගමන සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? ඡන්දයෙන් අගතියට යයි, ද්වේෂයෙන් අගතියට යයි, මෝහයෙන් අගතියට යයි, භයෙන් අගතියට යයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අගතිගමන සතරයි.’’


‘‘Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṃ ativattati;

Nihīyati tassa yaso, kāḷapakkheva candimā’’ti. sattamaṃ;

‘‘යමෙක් ඡන්දය, ද්වේෂය, භය සහ මෝහය නිසා ධර්මය ඉක්මවා කටයුතු කරයි ද, ඔහුගේ යසස කළුවර පක්ෂයේ (අව පක්ෂයේ) චන්ද්‍රයා මෙන් පිරිහෙයි.’’ හත්වන සූත්‍රයයි.


8. Dutiyaagatisuttaṃ

8. ද්විතීය අගති සූත්‍රය


18. ‘‘Cattārimāni[Pg.326], bhikkhave, nāgatigamanāni. Katamāni cattāri? Na chandāgatiṃ gacchati, na dosāgatiṃ gacchati, na mohāgatiṃ gacchati, na bhayāgatiṃ gacchati – imāni kho, bhikkhave, cattāri nāgatigamanānī’’ti.

18. ‘‘මහණෙනි, අගතියට පත් නොවන කරුණු සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? ඡන්දයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි, ද්වේෂයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි, මෝහයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි, භයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අගතියට පත් නොවන කරුණු සතරයි.’’


‘‘Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṃ nātivattati;

Āpūrati tassa yaso, sukkapakkheva candimā’’ti. aṭṭhamaṃ;

‘‘යමෙක් ඡන්දය, ද්වේෂය, භය සහ මෝහය නිසා ධර්මය ඉක්මවා කටයුතු නොකරයි ද, ඔහුගේ යසස පුර පක්ෂයේ චන්ද්‍රයා මෙන් අභිවෘද්ධියට පත් වෙයි.’’ අටවන සූත්‍රයයි.


9. Tatiyaagatisuttaṃ

9. තෘතීය අගති සූත්‍රය


19. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, agatigamanāni. Katamāni cattāri? Chandāgatiṃ gacchati, dosāgatiṃ gacchati, mohāgatiṃ gacchati, bhayāgatiṃ gacchati – imāni kho, bhikkhave, cattāri agatigamanāni.

19. ‘‘මහණෙනි, අගතිගමන සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? ඡන්දයෙන් අගතියට යයි, ද්වේෂයෙන් අගතියට යයි, මෝහයෙන් අගතියට යයි, භයෙන් අගතියට යයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අගතිගමන සතරයි.


‘‘Cattārimāni, bhikkhave, nāgatigamanāni. Katamāni cattāri? Na chandāgatiṃ gacchati, na dosāgatiṃ gacchati, na mohāgatiṃ gacchati, na bhayāgatiṃ gacchati – imāni kho, bhikkhave, cattāri nāgatigamanānī’’ti.

‘‘මහණෙනි, අගතියට පත් නොවන කරුණු සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? ඡන්දයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි, ද්වේෂයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි, මෝහයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි, භයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අගතියට පත් නොවන කරුණු සතරයි.’’


‘‘Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṃ ativattati;

Nihīyati tassa yaso, kāḷapakkheva candimā.

‘‘යමෙක් ඡන්දය, ද්වේෂය, භය සහ මෝහය නිසා ධර්මය ඉක්මවා කටයුතු කරයි ද, ඔහුගේ යසස කළුවර පක්ෂයේ චන්ද්‍රයා මෙන් පිරිහෙයි.


‘‘Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṃ nātivattati;

Āpūrati tassa yaso, sukkapakkheva candimā’’ti. navamaṃ;

‘‘යමෙක් ඡන්දය, ද්වේෂය, භය සහ මෝහය නිසා ධර්මය ඉක්මවා කටයුතු නොකරයි ද, ඔහුගේ යසස පුර පක්ෂයේ චන්ද්‍රයා මෙන් අභිවෘද්ධියට පත් වෙයි.’’ නවවන සූත්‍රයයි.


10. Bhattuddesakasuttaṃ

10. භත්තුද්දේසක සූත්‍රය


20. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhattuddesako yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Chandāgatiṃ gacchati, dosāgatiṃ gacchati, mohāgatiṃ gacchati, bhayāgatiṃ gacchati – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhattuddesako yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

20. ‘‘මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ දානය බෙදා දෙන (භත්තුද්දේසක) භික්ෂුව, (නිරයට) ගෙන ගොස් දැමුවාක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර කවරේ ද? ඡන්දයෙන් අගතියට යයි, ද්වේෂයෙන් අගතියට යයි, මෝහයෙන් අගතියට යයි, භයෙන් අගතියට යයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ දානය බෙදා දෙන භික්ෂුව, ගෙන ගොස් දැමුවාක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhattuddesako yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Na chandāgatiṃ gacchati, na dosāgatiṃ [Pg.327] gacchati, na mohāgatiṃ gacchati, na bhayāgatiṃ gacchati – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhattuddesako yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti.

‘‘මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ දානය බෙදා දෙන (භත්තුද්දේසක) භික්ෂුව, (ස්වර්ගයට) ගෙන ගොස් දැමුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර කවරේ ද? ඡන්දයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි, ද්වේෂයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි, මෝහයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි, භයෙන් අගතියට පත් නොවෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ දානය බෙදා දෙන භික්ෂුව, ගෙන ගොස් දැමුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.’’


‘‘Ye keci kāmesu asaññatā janā,Adhammikā honti adhammagāravā;

Chandā dosā mohā ca bhayā gāmino,Parisākasaṭo ca panesa vuccati.

‘‘කාමයන්හි අසංවර වූ, අධර්මවාදී වූ, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරව නැති යම් ජනයෝ වෙත් ද, ඔවුහු ඡන්දය, ද්වේෂය, මෝහය සහ භය නිසා අගතියට යන්නෝ වෙති. එවැනි පිරිස 'කසළ පිරිසක්' යැයි කියනු ලැබේ.’’


‘‘Evañhi vuttaṃ samaṇena jānatā,Tasmā hi te sappurisā pasaṃsiyā;

Dhamme ṭhitā ye na karonti pāpakaṃ,Na chandā na dosā na mohā na bhayā ca gāmino ;

‘‘Parisāya maṇḍo ca panesa vuccati,Evañhi vuttaṃ samaṇena jānatā’’ti. dasamaṃ;

“සියල්ල දන්නා වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මෙසේ වදාරන ලද්දේය: ධර්මයෙහි පිහිටා අකුසල් නොකරන්නා වූ ද, කැමැත්ත (ඡන්දය), වෛරය (දෝසය), මෝහය හා බිය නිසා අගතියට පත් නොවන්නා වූ ද ඒ සත්පුරුෂයෝ ප්‍රශංසාවට සුදුස්සෝ වෙති. ඔවුන් පිරිසෙහි අග්‍රඵලය (පරිසාමණ්ඩ) යැයි කියනු ලැබේ. සියල්ල දන්නා වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මෙසේ වදාරන ලද්දේය.” දසවන සූත්‍රයයි.


Caravaggo dutiyo.

දෙවන චර වර්ගය නිම විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -


Caraṃ sīlaṃ padhānāni, saṃvaraṃ paññatti pañcamaṃ;

Sokhummaṃ tayo agatī, bhattuddesena te dasāti.

චර, සීල, පධාන, සංවර, පස්වැන්න වූ පඤ්ඤත්ති, සෝඛුම්ම, අගති සූත්‍ර තුන සහ භත්තුද්දේසක සූත්‍රය සමඟ සූත්‍ර දහයකි.


3. Uruvelavaggo

3. උරුවෙල වර්ගය


1. Paṭhamauruvelasuttaṃ

1. පළමුවන උරුවෙල සූත්‍රය


21. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

21. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනී” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:


‘‘Ekamidāhaṃ[Pg.328], bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘dukkhaṃ kho agāravo viharati appatisso. Kiṃ nu kho ahaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’’nti?

“මහණෙනි, එක් කලෙක මම උරුවෙලාවෙහි නේරංජරා ගංතීරයෙහි අජපාල නුග රුක මුල පළමුව බුද්ධත්වයට පත්ව වැඩ වසන ලදිමි. මහණෙනි, එකල හුදෙකලාව විවේකීව සිටි මට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් උපන්නාහ: ‘ගෞරවයක් නැතිව, කීකරුකමක් (අවනත වීමට කෙනෙකු) නැතිව වාසය කිරීම දුකකි. මම කවර නම් ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ඔහු ඇසුරු කරමින් (නිශ්‍රය කරගනිමින්) වසම් ද?’


‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – aparipūrassa kho ahaṃ sīlakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā sīlasampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

මහණෙනි, එකල මට මෙසේ සිතුණි: ‘මම මගේ අසම්පූර්ණ වූ ශීල ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගැනීම පිණිස වෙනත් ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ඔහු ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නෙමි. එහෙත් දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද සත්කාර කොට, ගරු කොට, ඇසුරු කොට වාසය කිරීමට තරම් මට වඩා ශීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ වෙනත් කිසිදු ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු මම නොදකිමි.’


‘‘Aparipūrassa kho ahaṃ samādhikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā samādhisampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

‘මම මගේ අසම්පූර්ණ වූ සමාධි ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගැනීම පිණිස වෙනත් ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ඔහු ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නෙමි. එහෙත් දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද සත්කාර කොට, ගරු කොට, ඇසුරු කොට වාසය කිරීමට තරම් මට වඩා සමාධියෙන් සම්පූර්ණ වූ වෙනත් කිසිදු ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු මම නොදකිමි.’


‘‘Aparipūrassa kho ahaṃ paññākkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā paññāsampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

‘මම මගේ අසම්පූර්ණ වූ ප්‍රඥා ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගැනීම පිණිස වෙනත් ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ඔහු ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නෙමි. එහෙත් දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද සත්කාර කොට, ගරු කොට, ඇසුරු කොට වාසය කිරීමට තරම් මට වඩා ප්‍රඥාවෙන් සම්පූර්ණ වූ වෙනත් කිසිදු ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු මම නොදකිමි.’


‘‘Aparipūrassa kho ahaṃ vimuttikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā vimuttisampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti.

‘මම මගේ අසම්පූර්ණ වූ විමුක්ති ස්කන්ධය සම්පූර්ණ කරගැනීම පිණිස වෙනත් ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, ඔහු ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නෙමි. එහෙත් දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාව අතර ද සත්කාර කොට, ගරු කොට, ඇසුරු කොට වාසය කිරීමට තරම් මට වඩා විමුක්තියෙන් සම්පූර්ණ වූ වෙනත් කිසිදු ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු මම නොදකිමි.’


‘‘Tassa [Pg.329] mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ yvāyaṃ dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’’nti.

මහණෙනි, එකල මට මෙසේ සිතුණි: ‘මම අවබෝධ කරගත්තා වූ ඒ ධර්මයටම සත්කාර කරමින්, ගරු කරමින්, එම ධර්මයම ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නේ නම් ඉතා යහපති.’


‘‘Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati mama cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi. Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇaṃ jāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā maṃ etadavoca – ‘evametaṃ bhagavā, evametaṃ sugata! Yepi te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihariṃsu; yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharissanti; bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharatū’’’ti. Idamavoca brahmā sahampati. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –

එවිට මහණෙනි, සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා මගේ සිතෙහි වූ ඒ සිතුවිල්ල තමාගේ සිතින් දැන, යම් සේ ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවා තිබූ අතක් දිගු කරන්නාක් මෙන් හෝ දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නාක් මෙන් බඹලොවෙන් අතුරුදන්ව මට ඉදිරියෙහි පෙනී සිටියේය. මහණෙනි, සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා සිය උතුරු සළුව එකාංශ කොට පොරවාගෙන, දකුණු දණහිස බිම තබා මා දෙසට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට මෙසේ පැවසීය: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මෙය එසේමය! සුගතයන් වහන්ස, මෙය එසේමය! ස්වාමීනී, අතීත කාලයෙහි වැඩ සිටි රහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා ද ඒ ධර්මයටම සත්කාර කොට, ගරු කොට, ධර්මයම ඇසුරු කරමින් වාසය කළ සේක. ස්වාමීනී, අනාගත කාලයෙහි පහළ වන්නා වූ රහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා ද ඒ ධර්මයටම සත්කාර කොට, ගරු කොට, ධර්මයම ඇසුරු කරමින් වාසය කරන්නාහුය. ස්වාමීනී, වර්තමානයෙහි රහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ වන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ඒ ධර්මයටම සත්කාර කොට, ගරු කොට, ධර්මයම ඇසුරු කරමින් වාසය කරන සේක්වා!’ සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා මෙය පවසා නැවතත් මෙසේ කීය:


‘‘Ye ca atītā sambuddhā, ye ca buddhā anāgatā;

Yo cetarahi sambuddho, bahūnaṃ sokanāsano.

“අතීතයෙහි වැඩ සිටි යම් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා වෙත්ද, අනාගතයෙහි පහළ වන්නා වූ යම් බුදුරජාණන් වහන්සේලා වෙත්ද, වර්තමානයෙහි බොහෝ ජනයාගේ ශෝකය නසන්නා වූ යම් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙනෙක් වෙත්ද,”


‘‘Sabbe saddhammagaruno, vihaṃsu viharanti ca;

Athopi viharissanti, esā buddhāna dhammatā.

“ඒ සියලු බුදුරජාණන් වහන්සේලා සද්ධර්මයට ගරු කරන්නාහුය, පෙරද එසේ වැඩ සිටියහ, දැනුදු එසේ වැඩ වසති, මතු ද එසේ වැඩ වසන්නාහුය. මෙය බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ ධර්මතාවයකි.”


‘‘Tasmā hi attakāmena, mahattamabhikaṅkhatā;

Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.

"එබැවින් තමාට වැඩ කැමති, උතුම් බව පතන්නා විසින් බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනාව සිහි කරමින් සද්ධර්මයට ගරු කළ යුතුය."


‘‘Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. Atha khvāhaṃ, bhikkhave, brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā attano ca patirūpaṃ yvāyaṃ dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihāsiṃ. Yato [Pg.330] ca kho, bhikkhave, saṅghopi mahattena samannāgato, atha me saṅghepi gāravo’’ti. Paṭhamaṃ.

"මහණෙනි, සහම්පති බ්‍රහ්මයා මෙය පැවසීය. මෙසේ පවසා මට වැඳ, ප්‍රදක්ෂිණා කොට එහිම අතුරුදහන් විය. මහණෙනි, ඉන්පසු මම බ්‍රහ්මයාගේ ආරාධනය ද, මට සුදුසු දේ ද දැන, මා අවබෝධ කළ ඒ ධර්මයටම සත්කාර කොට, ගරු කොට, එයම ඇසුරු කොට වාසය කළෙමි. මහණෙනි, කවදාද සංඝයා වහන්සේ උතුම් ගුණයෙන් යුක්ත වූයේ, එකල මම සංඝයා කෙරෙහි ද ගෞරවය දැක්වූයෙමි." පළමු සූත්‍රයයි.


2. Dutiyauruvelasuttaṃ

2. දෙවන උරුවේල සූත්‍රය


22. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Atha kho, bhikkhave, sambahulā brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā mayā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho, bhikkhave, te brāhmaṇā maṃ etadavocuṃ – ‘sutaṃ netaṃ, bho gotama – na samaṇo gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetīti. Tayidaṃ, bho gotama, tatheva. Na hi bhavaṃ gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti. Tayidaṃ, bho gotama, na sampannamevā’’’ti.

22. "මහණෙනි, එක් කලෙක මම සම්බුද්ධත්වයට පත් වී නොබෝ කලකින් උරුවේලාවෙහි නේරංජරා නදී තීරයෙහි අජපාල නුග රුක මුල වාසය කළෙමි. මහණෙනි, එකල දිරා ගිය, මහලු වූ, වයෝවෘද්ධ වූ, අවසන් වයසට පත් බොහෝ බ්‍රාහ්මණයෝ මා වෙත පැමිණියහ. පැමිණ මා සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කළ යුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා එක් පසෙක වාඩි වූහ. එක් පසෙක වාඩි වූ ඒ බ්‍රාහ්මණයෝ මට මෙසේ කීහ: 'භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ශ්‍රමණ ගෝතමයන් වහන්සේ දිරා ගිය, මහලු වූ, වෘද්ධ වූ, වයසට පත් බ්‍රාහ්මණයන්ට වඳින්නේ නැතැයි ද, හුනස්නෙන් නැගිටින්නේ නැතැයි ද, අසුනින් ආරාධනා කරන්නේ නැතැයි ද අපට ඇසී ඇත. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඒ ඇසූ දෙය එසේම වෙයි. ඔබ වහන්සේ වැඩිහිටි බ්‍රාහ්මණයන්ට වඳින්නේවත්, හුනස්නෙන් නැගිටින්නේවත්, අසුනින් ආරාධනා කරන්නේවත් නැත. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය නොගැලපෙන දෙයකි' යි කීහ."


‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘nayime āyasmanto jānanti theraṃ vā therakaraṇe vā dhamme’ti. Vuddho cepi, bhikkhave, hoti āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā. So ca hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī, anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā akālena anapadesaṃ apariyantavatiṃ anatthasaṃhitaṃ. Atha kho so ‘bālo thero’tveva saṅkhaṃ gacchati.

"මහණෙනි, එවිට මට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: 'මේ ආයුෂ්මත්හු ස්ථවිර කෙනෙකු යනු කවුදැයි හෝ ස්ථවිර බව ඇති කරන ධර්මයන් මොනවාදැයි නොදනිති.' මහණෙනි, යම් කෙනෙකු උපතින් අසූ වියැති, අනූ වියැති හෝ සියක් වියැති වුවත්, ඔහු නුසුදුසු කල කතා කරන්නෙක්, අසත්‍ය පවසන්නෙක්, අනර්ථකාරී දේ පවසන්නෙක්, අධර්මවාදියෙක්, අවිනයවාදියෙක් නම්, නුසුදුසු කල කරුණු රහිත, සීමාවක් නැති, නිධානයක් සේ තැන්පත් කළ නොහැකි අනර්ථකාරී වචන පවසන්නෙක් නම්, ඔහු 'අඥාන මහල්ලෙකි' යන සංඛ්‍යාවටම පත් වෙයි."


‘‘Daharo cepi, bhikkhave, hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā. So ca hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. Atha kho so ‘paṇḍito thero’tveva saṅkhaṃ gacchati.

"මහණෙනි, යම් කෙනෙකු තරුණ වූ, කලු කෙස් ඇති, සොඳුරු තරුණ බවින් යුතු පූර්ව වයසෙහි සිටියත්, ඔහු සුදුසු කල කතා කරන්නෙක්, සත්‍යවාදියෙක්, අර්ථවත් දේ පවසන්නෙක්, ධර්මවාදියෙක්, විනයවාදියෙක් නම්, සුදුසු කල කරුණු සහිත, සීමා ඇති, නිධානයක් සේ සිතෙහි තැන්පත් කළ යුතු අර්ථවත් වචන පවසන්නෙක් නම්, ඔහු 'පණ්ඩිත ස්ථවිරයෙකි' යන සංඛ්‍යාවටම පත් වෙයි."


‘‘Cattārome[Pg.331], bhikkhave, therakaraṇā dhammā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ime kho, bhikkhave, cattāro therakaraṇā dhammā’’ti.

"මහණෙනි, ස්ථවිර බව ඇති කරන ධර්මයන් සතරකි. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙන් සංවර වූයේ, ආචාර ගෝචර සම්පන්නව, අල්ප වූ වරදෙහි පවා බිය දකිමින්, ශික්ෂා පදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තෙක් වෙයි, ඇසූ දේ දරන්නෙක් හා රැස් කරන්නෙක් වෙයි. මුල, මැද, අග කල්‍යාණ වූ, අර්ථ සහිත, ව්‍යංජන සහිත, මුළුමනින්ම පරිපූර්ණ හා පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන ධර්මයන් ඔහු විසින් බොහෝ සෙයින් අසන ලද, දරන ලද, වචනයෙන් ප්‍රගුණ කරන ලද, මනසින් විමසන ලද හා ප්‍රඥාවෙන් නිවැරදිව අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි. වර්තමාන භවයෙහි සැප විහරණය පිණිස පවතින උසස් සිතට අයත් ධ්‍යාන සතරම කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව ලබන්නෙක් වෙයි. ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ, චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ප්‍රඥාවෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට ඊට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, ස්ථවිර බව ඇති කරන ධර්ම සතර මේවාය."


‘‘Yo uddhatena cittena, samphañca bahu bhāsati;

Asamāhitasaṅkappo, asaddhammarato mago;

Ārā so thāvareyyamhā, pāpadiṭṭhi anādaro.

"යමෙක් විසිරුණු සිතින්, බොහෝ හිස් වචන පවසයිද, අසමාහිත කල්පනා ඇත්තේද, අසද්ධර්මයෙහි ඇලී සිටින්නේද, මෘගයෙකු හා සමාන වූද, පවිටු දෘෂ්ටි ඇති, ගරුකළ යුත්තන්ට අගෞරව කරන ඔහු ස්ථවිර භාවයෙන් ඉතා දුරස්ය."


‘‘Yo ca sīlena sampanno, sutavā paṭibhānavā;

Saññato dhīro dhammesu, paññāyatthaṃ vipassati.

"යමෙක් සීලයෙන් යුක්ත වූයේ, බහුශ්‍රැත වූයේ, වැටහෙන නුවණ ඇත්තෙක් වේද, සංවර වූයේ, ධර්මයෙහි ස්ථිර වූයේ, ප්‍රඥාවෙන් චතුරාර්ය සත්‍යය දකියිද,"


‘‘Pāragū sabbadhammānaṃ, akhilo paṭibhānavā;

Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī.

"සියලු ධර්මයන්ගේ පරතෙරට පත් වූ, ක්ලේශ නමැති හුල් නැති, වැටහෙන නුවණින් යුත්, ජාති මරණ ප්‍රහීණ කළ, බ්‍රහ්මචර්යාව සම්පූර්ණ කළ,"


‘‘Tamahaṃ vadāmi theroti, yassa no santi āsavā;

Āsavānaṃ khayā bhikkhu, so theroti pavuccatī’’ti. dutiyaṃ;

"ආශ්‍රවයන් නැති ඒ තැනැත්තා 'ස්ථවිරයෙක්' යැයි මම පවසමි. ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ඒ භික්ෂුව 'ස්ථවිර' යැයි කියනු ලැබේ." දෙවන සූත්‍රයයි.


3. Lokasuttaṃ

3. ලෝක සූත්‍රය


23. ‘‘Loko, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokasmā tathāgato visaṃyutto. Lokasamudayo, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokasamudayo tathāgatassa pahīno. Lokanirodho, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokanirodho tathāgatassa [Pg.332] sacchikato. Lokanirodhagāminī paṭipadā, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddhā. Lokanirodhagāminī paṭipadā tathāgatassa bhāvitā.

23. "මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් ලෝකය අවබෝධ කරන ලදී. තථාගතයන් වහන්සේ ලෝකයෙන් වෙන් වූ සේක. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් ලෝක සමුදය අවබෝධ කරන ලදී. තථාගතයන් වහන්සේ ලෝක සමුදය ප්‍රහීණ කළ සේක. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් ලෝක නිරෝධය අවබෝධ කරන ලදී. තථාගතයන් වහන්සේ ලෝක නිරෝධය සාක්ෂාත් කළ සේක. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් ලෝක නිරෝධගාමිනී පටිපදාව අවබෝධ කරන ලදී. තථාගතයන් වහන්සේ ලෝක නිරෝධගාමිනී පටිපදාව වඩන ලදී."


‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, sabbaṃ taṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.

මහණෙනි, දෙවියන්, මාරයන්, බ්‍රහ්මයන් සහිත වූ ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් සහ දෙවිමිනිසුන් සහිත ප්‍රජාවෙහි ද යමක් දක්නා ලද්දේ ද, අසන ලද්දේ ද, (ගඳ, රස, පහස වශයෙන්) ස්පර්ශ කරන ලද්දේ ද, සිතින් දැනගන්නා ලද්දේ ද, පැමිණෙන ලද්දේ ද, සොයන ලද්දේ ද, සිතින් මෙනෙහි කරන ලද්දේ ද, ඒ සියල්ල තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කරන ලද්දේ ය. එබැවින් උන්වහන්සේට 'තථාගත' යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Yañca, bhikkhave, rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati sabbaṃ taṃ tatheva hoti, no aññathā. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.

මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කරගත් යම් රැයක ද, අනුපාදිශේෂ නිර්වාණ ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පා වදාළ යම් රැයක ද යන මේ කාල පරාසය ඇතුළත උන්වහන්සේ යමක් දේශනා කරන සේක් ද, ප්‍රකාශ කරන සේක් ද, විස්තර කරන සේක් ද, ඒ සියල්ල එලෙසින් ම සිදුවේ; අන් අයුරකින් සිදු නොවේ. එබැවින් උන්වහන්සේට 'තථාගත' යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Yathāvādī, bhikkhave, tathāgato tathākārī, yathākārī tathāvādī. Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.

මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ යම් සේ පවසන සේක් ද, එලෙස ම කරන සේක; යම් සේ කරන සේක් ද, එලෙස ම පවසන සේක. මෙසේ පවසන පරිදි ක්‍රියා කරන බැවින් ද, ක්‍රියා කරන පරිදි පවසන බැවින් ද උන්වහන්සේට 'තථාගත' යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Sadevake, bhikkhave, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthu daso vasavattī. Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati’’.

මහණෙනි, දෙවියන්, මාරයන්, බ්‍රහ්මයන් සහිත ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් සහ දෙවිමිනිසුන් සහිත ප්‍රජාවෙහි ද තථාගතයන් වහන්සේ සියල්ල මැඩ පවත්වන සේක, කිසිවෙකුට මැඩ පැවැත්විය නොහැකි සේක, ඒකාන්තයෙන් ම සියල්ල දක්නා සේක, සියල්ල තමන් වහන්සේගේ වසඟයෙහි පවත්වන සේක. එබැවින් උන්වහන්සේට 'තථාගත' යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Sabbaṃ lokaṃ abhiññāya, sabbaṃ loke yathātathaṃ;

Sabbaṃ lokaṃ visaṃyutto, sabbaloke anūpayo.

මුළු ලොව ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, ලෝකයෙහි සියල්ල යථා පරිදි අවබෝධ කොට, උන්වහන්සේ සියලු ලෝකයෙන් නිදහස් වූ සේක; මුළු ලෝකයෙහි ම (තණ්හා-දෘෂ්ටි වශයෙන්) ඇලීමක් නැති සේක.


‘‘Sa ve sabbābhibhū dhīro, sabbaganthappamocano;

Phuṭṭha’ssa paramā santi, nibbānaṃ akutobhayaṃ.

ඒ ඒකාන්තයෙන් ම සියල්ල ජයගත්, ප්‍රඥාවන්ත වූ, සියලු කෙලෙස් ගැටවලින් මිදුණු තැනැත්තාණෝ ය. උන්වහන්සේ විසින් උතුම් වූ ද, කිසිදු බියක් නැති වූ ද නිවන ස්පර්ශ කරන ලද්දේ ය.


‘‘Esa khīṇāsavo buddho, anīgho chinnasaṃsayo;

Sabbakammakkhayaṃ patto, vimutto upadhisaṅkhaye.

ආසවයන් ක්ෂය කළ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙලෙස් දුක් රහිත වූ සේක, සැක සිඳලූ සේක; සියලු කර්මයන්ගේ ක්ෂය වීමට (නිවනට) පැමිණි සේක, කෙලෙස් උපධීන් ක්ෂය වීමෙන් මිදුණු සේක.


‘‘Esa so bhagavā buddho, esa sīho anuttaro;

Sadevakassa lokassa, brahmacakkaṃ pavattayī.

මොහු ඒ භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ ය; මොහු අනුත්තර වූ සිංහ රාජයා මෙනි. දෙවියන් සහිත ලෝකයෙහි උන්වහන්සේ උතුම් දම්සක් පැවැත්වූ සේක.


‘‘Iti devā manussā ca, ye buddhaṃ saraṇaṃ gatā;

Saṅgamma taṃ namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.

මෙසේ බුදුරජාණන් වහන්සේ සරණ ගිය යම් දෙවි මිනිස්සු වෙත් ද, ඔවුහු මහා ගුණැති වූ, බිය රහිත වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණ නමස්කාර කරති.


‘‘Danto [Pg.333] damayataṃ seṭṭho, santo samayataṃ isi;

Mutto mocayataṃ aggo, tiṇṇo tārayataṃ varo.

දමනය කරන්නවුන් අතර දමනය වූ උතුම් ම තැනැත්තාණෝ ය; ශාන්ත වූවන් අතර ශාන්ත වූ උතුම් ම ඉසිවරයාණෝ ය; මිදුණු අය අතර අග්‍ර වූ මිදුණු තැනැත්තාණෝ ය; එතෙර වූවන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වූ එතෙර වූ තැනැත්තාණෝ ය.


‘‘Iti hetaṃ namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ;

Sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi te paṭipuggalo’’ti. tatiyaṃ;

මෙසේ මහා ගුණැති, බිය රහිත වූ උන්වහන්සේට නමස්කාර කරති. දෙවියන් සහිත ලෝකයෙහි ඔබට සමාන පුද්ගලයෙක් නැත. (තෙවන සූත්‍රය නිමාවිය.)


4. Kāḷakārāmasuttaṃ

4. කාලකාරාම සූත්‍රය


24. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati kāḷakārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

24. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සාකේත නුවර කාලකාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ 'මහණෙනි' යි භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. 'වහන්සේ' යැයි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ jānāmi.

මහණෙනි, දෙවියන්, මාරයන්, බ්‍රහ්මයන් සහිත ලෝකයෙහි ද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් සහ දෙවිමිනිසුන් සහිත ප්‍රජාවෙහි ද යම් රූපයක් දක්නා ලද්දේ ද, ශබ්දයක් අසන ලද්දේ ද, ගඳ-රස-පහසක් දැනගන්නා ලද්දේ ද, සිතින් දැනගන්නා ලද්දේ ද, පැමිණෙන ලද්දේ ද, සොයන ලද්දේ ද, සිතින් මෙනෙහි කරන ලද්දේ ද, එය මම දනිමි.


‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ abbhaññāsiṃ. Taṃ tathāgatassa viditaṃ, taṃ tathāgato na upaṭṭhāsi.

මහණෙනි, දෙවියන්, මාරයන්, බ්‍රහ්මයන් සහිත ලෝකයෙහි... යමක් සිතින් මෙනෙහි කරන ලද්දේ ද, එය මම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කළෙමි. එය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දැනගන්නා ලද්දකි; එහෙත් තථාගතයන් වහන්සේ (තණ්හා හෝ දෘෂ්ටි වශයෙන්) එයට යටත් නොවූ සේක.


‘‘Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ na jānāmīti vadeyyaṃ, taṃ mamassa musā.

මහණෙනි, දෙවියන්, මාරයන්, බ්‍රහ්මයන් සහිත ලෝකයෙහි... යමක් සිතින් මෙනෙහි කරන ලද්දේ ද, 'එය මම නොදනිමි' යි පවසන්නේ නම්, එය මාගේ මුසාවකි.


‘‘Yaṃ, bhikkhave…pe… tamahaṃ jānāmi ca na ca jānāmīti vadeyyaṃ, taṃpassa tādisameva.

මහණෙනි, ... 'එය මම දනිමි, නොදනිමි' යනුවෙන් පවසන්නේ නම්, එය ද එබඳු ම මුසාවකි.


‘‘Yaṃ, bhikkhave…pe… tamahaṃ neva jānāmi na na jānāmīti vadeyyaṃ, taṃ mamassa kali.

මහණෙනි, ... 'එය මම දන්නවාත් නොවේ, නොදන්නවාත් නොවේ' යනුවෙන් පවසන්නේ නම්, එය මා හට වරදකි (දෝෂයකි).


‘‘Iti kho, bhikkhave, tathāgato daṭṭhā daṭṭhabbaṃ, diṭṭhaṃ na maññati, adiṭṭhaṃ na maññati, daṭṭhabbaṃ na maññati, daṭṭhāraṃ na maññati; sutvā sotabbaṃ, sutaṃ na [Pg.334] maññati, asutaṃ na maññati, sotabbaṃ na maññati, sotāraṃ na maññati; mutvā motabbaṃ, mutaṃ na maññati, amutaṃ na maññati, motabbaṃ na maññati, motāraṃ na maññati; viññatvā viññātabbaṃ, viññātaṃ na maññati, aviññātaṃ na maññati, viññātabbaṃ na maññati, viññātāraṃ na maññati. Iti kho, bhikkhave, tathāgato diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu tādīyeva tādī. Tamhā ca pana tādimhā añño tādī uttaritaro vā paṇītataro vā natthīti vadāmī’’ti.

මහණෙනි, මෙසේ තථාගතයන් වහන්සේ දැක්ක යුත්ත දැක, 'දැක්කෙමි' යි (අභිමානයෙන්) සිතින් මවා නොගනිති, නොදැක්ක දෙය මවා නොගනිති, දැක්ක යුත්ත මවා නොගනිති, දකින්නා වූ පුද්ගලයෙකු මවා නොගනිති. අසා... ස්පර්ශ කොට... දැන... දැනගන්නා ලද්ද මවා නොගනිති, නොදන්නා ලද්ද මවා නොගනිති, දත යුත්ත මවා නොගනිති, දන්නා වූ පුද්ගලයෙකු මවා නොගනිති. මහණෙනි, මෙසේ තථාගතයන් වහන්සේ දක්නා ලද, අසන ලද, ස්පර්ශ කරන ලද සහ දැනගන්නා ලද ධර්මයන් කෙරෙහි කම්පා නොවන සේක. එබඳු කම්පා නොවන තථාගතයන් වහන්සේට වඩා උතුම් වූ හෝ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ වෙනත් කිසිවෙක් නැතැයි මම පවසමි.


‘‘Yaṃ kiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā,Ajjhositaṃ saccamutaṃ paresaṃ;

Na tesu tādī sayasaṃvutesu,Saccaṃ musā vāpi paraṃ daheyya.

අන්‍යන් විසින් යම් දක්නා ලද, අසන ලද හෝ ස්පර්ශ කරන ලද දෙයක් 'මෙය ම සත්‍යය' යැයි ගෙන තදින් ඇලී සිටිත් ද, තමා ම (සංවර වූවෙමි යි සිතන) මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයන් අතර එබඳු කම්පා නොවන ගුණය ඇත්තෙක් නැත. තථාගතයන් වහන්සේ අන්‍යන්ගේ සත්‍ය වූ හෝ අසත්‍ය වූ වචන උතුම් කොට නොගනිති.


‘‘Etañca sallaṃ paṭikacca disvā,Ajjhositā yattha pajā visattā;

Jānāmi passāmi tatheva etaṃ,Ajjhositaṃ natthi tathāgatāna’’nti. catutthaṃ;

ප්‍රජාව යම් (දෘෂ්ටි) වල බැඳී ඇලී සිටින්නේ ද, ඒ කෙලෙස් හුල (බෝමුලදී ම) දැක, මම එය එලෙස ම දනිමි, දකිමි. ප්‍රජාව යම් සේ බැඳී ඇලී සිටින්නේ ද, තථාගතයන් වහන්සේලාට එබඳු බැඳීමක් නැත. (සිව්වන සූත්‍රයයි.)


5. Brahmacariyasuttaṃ

5. බ්‍රහ්මචරිය සූත්‍රය


25. ‘‘Nayidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati janakuhanatthaṃ, na janalapanatthaṃ, na lābhasakkārasilokānisaṃsatthaṃ, na itivādappamokkhānisaṃsatthaṃ, na ‘iti maṃ jano jānātū’ti. Atha kho idaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati saṃvaratthaṃ pahānatthaṃ virāgatthaṃ nirodhattha’’nti.

25. “මහණෙනි, මේ බ්‍රහ්මචරියාව (ශාසන පිළිවෙත) මිනිසුන් රැවටීම පිණිස හෝ මිනිසුන් චාටු බසින් පොළඹවා ගැනීම පිණිස හෝ ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා ලැබීම පිණිස හෝ වාද විවාදවලින් ජය ගැනීම පිණිස හෝ ‘මිනිසුන් මා මෙසේ හඳුනා ගනිත්වා’ යන අරමුණෙන් හෝ වාසය කරනු ලබන්නක් නොවේ. මහණෙනි, මේ බ්‍රහ්මචරියාව වාසය කරනු ලබන්නේ ඉන්ද්‍රිය සංවරය පිණිසත්, කෙලෙස් ප්‍රහාණය පිණිසත්, විරාගය පිණිසත්, නිරෝධය පිණිසත් ය.”


‘‘Saṃvaratthaṃ pahānatthaṃ, brahmacariyaṃ anītihaṃ;

Adesayi so bhagavā, nibbānogadhagāminaṃ;

Esa maggo mahantehi, anuyāto mahesibhi.

“සංවරය පිණිස ද ප්‍රහාණය පිණිස ද පවතින, පරම්පරා කථාවලින් තොර වූ, නිවනට මඟ පෙන්වන ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ බ්‍රහ්මචරියාව ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කළ සේක. මහා සෘෂීන් වහන්සේලා විසින් අනුගමනය කරන ලද ශ්‍රේෂ්ඨ මාර්ගය මෙයයි.”


‘‘Ye ca taṃ paṭipajjanti, yathā buddhena desitaṃ;

Dukkhassantaṃ karissanti, satthusāsanakārino’’ti. pañcamaṃ;

“යම් කෙනෙක් බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ පරිදි ඒ මඟෙහි පිළිපදිත් ද, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ අනුශාසනාව පිළිපදින එම ශ්‍රාවකයෝ සසර දුක කෙළවර කරන්නාහු ය.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.


6. Kuhasuttaṃ

6. කුහ සූත්‍රය


26. ‘‘Ye [Pg.335] te, bhikkhave, bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā, na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā. Apagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā, na ca te imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti. Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā, te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā. Anapagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā. Te ca imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjantī’’ti.

26. “මහණෙනි, යම් මහණ කෙනෙක් වංචනික ද, දැඩි සිත් ඇත්තෝ ද, චාටු බස් පවසන්නෝ ද, ආටෝප සහිත වූවාහු ද, මානයෙන් උදම් වූවාහු ද, සමාහිත නොවූවාහු ද වෙත් නම්, මහණෙනි, ඒ මහණහු මට අයත් ශ්‍රාවකයෝ නොවෙති. මහණෙනි, ඒ මහණහු මේ ධර්ම විනයෙන් බැහැර වූවාහු ය. ඔවුහු මේ ධර්ම විනයෙහි වර්ධනයට, දියුණුවට හෝ ප්‍රබලත්වයට පත් නොවෙති. මහණෙනි, යම් මහණ කෙනෙක් වංචනික නොවෙත් ද, චාටු බස් නොපවසත් ද, ප්‍රඥාවන්ත ද, දැඩි සිත් නැත්තෝ ද, මැනවින් සමාහිත වූවාහු ද වෙත් නම්, මහණෙනි, ඒ මහණහු මට අයත් ශ්‍රාවකයෝ වෙති. ඔවුහු මේ ධර්ම විනයෙන් බැහැර නොවූවාහු ය. ඔවුහු මේ ධර්ම විනයෙහි වර්ධනයට, දියුණුවට හා ප්‍රබලත්වයට පත් වෙති.”


‘‘Kuhā thaddhā lapā siṅgī, unnaḷā asamāhitā;

Na te dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite.

“යම් කෙනෙක් වංචනික ද, දැඩි සිත් ඇත්තෝ ද, චාටු බස් පවසන්නෝ ද, ආටෝප සහිත වූවාහු ද, මානයෙන් උදම් වූවාහු ද, සමාහිත නොවූවාහු ද වෙත් ද, ඔවුහු සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ මේ ධර්මයෙහි දියුණුවට පත් නොවෙති.”


‘‘Nikkuhā nillapā dhīrā, atthaddhā susamāhitā;

Te ve dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite’’ti. chaṭṭhaṃ;

“යම් කෙනෙක් වංචනික නොවෙත් ද, චාටු බස් නොපවසත් ද, ප්‍රඥාවන්ත ද, දැඩි සිත් නැත්තෝ ද, මැනවින් සමාහිත වූවාහු ද වෙත් ද, ඔවුහු ඒකාන්තයෙන්ම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ මේ ධර්මයෙහි දියුණුවට පත් වෙති.” හයවැනි සූත්‍රයයි.


7. Santuṭṭhisuttaṃ

7. සන්තුට්ඨි සූත්‍රය


27. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, appāni ca sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni. Katamāni cattāri? Paṃsukūlaṃ, bhikkhave, cīvarānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Piṇḍiyālopo, bhikkhave, bhojanānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Rukkhamūlaṃ, bhikkhave, senāsanānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Pūtimuttaṃ, bhikkhave, bhesajjānaṃ appañca sulabhañca, tañca anavajjaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri appāni ca sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu appena ca tuṭṭho hoti sulabhena ca, idamassāhaṃ aññataraṃ sāmaññaṅganti vadāmī’’ti.

27. “මහණෙනි, ස්වල්ප වූ ද, පහසුවෙන් ලැබිය හැකි වූ ද, නිදොස් වූ ද මේ ප්‍රත්‍ය හතරක් වෙයි. ඒ හතර කවරේ ද? මහණෙනි, සිවුරු අතරින් පංසුකූල සිවුර ස්වල්ප දෙයකි, පහසුවෙන් ලැබිය හැක්කකි, එමෙන්ම එය නිදොස් ය. භෝජන අතරින් පිණ්ඩපාත ආහාරය ස්වල්ප දෙයකි, පහසුවෙන් ලැබිය හැක්කකි, එමෙන්ම එය නිදොස් ය. සේනාසන අතරින් රුක්මුල සේනාසනය ස්වල්ප දෙයකි, පහසුවෙන් ලැබිය හැක්කකි, එමෙන්ම එය නිදොස් ය. බෙහෙත් අතරින් ගෝමුත්‍ර බෙහෙත ස්වල්ප දෙයකි, පහසුවෙන් ලැබිය හැක්කකි, එමෙන්ම එය නිදොස් ය. මහණෙනි, ස්වල්ප වූ ද, පහසුවෙන් ලැබිය හැකි වූ ද, නිදොස් වූ ද මේ ප්‍රත්‍ය හතරයි. මහණෙනි, යම් විටක මහණෙක් මේ ස්වල්ප වූ ද පහසුවෙන් ලැබිය හැකි වූ ද ප්‍රත්‍යයෙන් සතුටු වේ ද, එය ඔහුගේ මහණකමේ (සාමණ්‍යයේ) එක් අංගයක් යැයි මම පවසමි.”


‘‘Anavajjena tuṭṭhassa, appena sulabhena ca;

Na senāsanamārabbha, cīvaraṃ pānabhojanaṃ;

Vighāto hoti cittassa, disā nappaṭihaññati.

“නිදොස් වූ ද, ස්වල්ප වූ ද, පහසුවෙන් ලැබිය හැකි වූ ද ප්‍රත්‍යයෙන් සතුටු වූ මහණහුට සේනාසනය, සිවුර, පැන් හෝ භෝජන හේතුවෙන් සිතේ පීඩාවක් ඇති නොවේ. ඔහුට කිසිදු දිශාවක බාධාවක් ඇති නොවේ.”


‘‘Ye cassa dhammā akkhātā, sāmaññassānulomikā;

Adhiggahitā tuṭṭhassa, appamattassa sikkhato’’ti. sattamaṃ;

“යම් මහණෙක් සතුටු වූ සිත් ඇතිව, නොපමා වී ශික්ෂා ලබයි ද, මහණකමට අනුකූල වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දාහු ද, ඔහු විසින් ඒ ධර්මයන් අවබෝධ කරගන්නා ලද්දේ වෙයි.” හත්වැනි සූත්‍රයයි.


8. Ariyavaṃsasuttaṃ

8. අරියවංස සූත්‍රය


28. ‘‘Cattārome[Pg.336], bhikkhave, ariyavaṃsā aggaññā rattaññā vaṃsaññā porāṇā asaṃkiṇṇā asaṃkiṇṇapubbā, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati, laddhā ca cīvaraṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito.

28. “මහණෙනි, මේ ආර්ය වංශ සතරක් වෙති. මේවා අග්‍ර ය, බොහෝ කලක් පැවති ඒවා ය, බුද්ධාදී උතුමන්ගේ පරම්පරාවෙන් පැවත එන්නකි, පැරණි ය, කිසිදාක මිශ්‍ර නොවූ, පෙර බුදුවරුන් විසින් බැහැර නොකළ, දැනුදු බැහැර නොකරන, මතු ද බැහැර නොකරන, නුවණැති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නින්දා නොකරන ලද්දකි. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් තමන්ට ලැබෙන ඕනෑම සිවුරකින් සතුටු වෙයි, ඕනෑම සිවුරකින් සතුටු වීමේ ගුණය වර්ණනා කරයි, සිවුරු හේතුවෙන් අයුතු වූ නුසුදුසු සෙවීමකට පත් නොවෙයි, සිවුරක් නොලැබුණ ද ඒ ගැන තැවෙන්නේ නැත, සිවුරක් ලැබුණ ද එහි ගිජු නොවී, මුළා නොවී, තණ්හාවෙන් යටපත් නොවී, එහි ආදීනව දකිමින්, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් යුක්තව පරිභෝජනය කරයි. තවද ඒ ඕනෑම සිවුරකින් සතුටු වීම නිසා තමන් හුවා දක්වන්නේ ද නැත, අනුන් හෙළා දකින්නේ ද නැත. යම් මහණෙක් එහි දක්ෂ ද, අලස නොවූ ද, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුක්ත ද, මහණෙනි, මේ මහණ පැරණි වූ ද අග්‍ර වූ ද ආර්ය වංශයෙහි පිහිටි මහණෙක් යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණෙක් තමන්ට ලැබෙන ඕනෑම පිණ්ඩපාත ආහාරයකින් සතුටු වෙයි, ඕනෑම පිණ්ඩපාතයකින් සතුටු වීමේ ගුණය වර්ණනා කරයි, ආහාර හේතුවෙන් අයුතු වූ නුසුදුසු සෙවීමකට පත් නොවෙයි, ආහාරයක් නොලැබුණ ද ඒ ගැන තැවෙන්නේ නැත, ආහාරයක් ලැබුණ ද එහි ගිජු නොවී, මුළා නොවී, තණ්හාවෙන් යටපත් නොවී, එහි ආදීනව දකිමින්, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් යුක්තව පරිභෝජනය කරයි. තවද ඒ ඕනෑම පිණ්ඩපාතයකින් සතුටු වීම නිසා තමන් හුවා දක්වන්නේ ද නැත, අනුන් හෙළා දකින්නේ ද නැත. යම් මහණෙක් එහි දක්ෂ ද, අලස නොවූ ද, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුක්ත ද, මහණෙනි, මේ මහණ පැරණි වූ ද අග්‍ර වූ ද ආර්ය වංශයෙහි පිහිටි මහණෙක් යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca senāsanaṃ na paritassati, laddhā ca senāsanaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati; tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito.

“මහණෙනි, නැවතත් භික්ෂුවක් තමාට ලැබෙන ඕනෑම සෙනසුනකින් සතුටු වෙයි. එලෙස ඕනෑම සෙනසුනකින් සතුටු වීමේ ගුණ පවසයි. සෙනසුනක් ලබාගැනීම පිණිස කිසිදු නුසුදුසු වූ අයුතු සෙවීමක (අනේසනයක) නොයෙදෙයි. සෙනසුනක් නොලැබුණද ඒ ගැන තැවෙන්නේ නැත. සෙනසුනක් ලැබුණු විටද එහි නොඇලී, මුළා නොවී, එහි ගිජු නොවී, එහි ආදීනව දකිමින් සහ නිදහස් වීමේ ප්‍රඥාවෙන් යුතුව එය පරිභෝජනය කරයි. තමාගේ ඒ අල්පේච්ඡ සතුට නිසා තමන් උසස් කොට නොදකියි, අන් අයව හෙළා නොදකියි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් මෙහි දක්ෂව, කම්මැලි නොවී, මනා සිහියෙන් හා මනා නුවණින් යුක්තව වෙසෙන්නේද, මේ භික්ෂුව පුරාණ වූ, අග්‍ර වූ ආර්ය වංශයෙහි පිහිටි භික්ෂුවකැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu bhāvanārāmo hoti bhāvanārato, pahānārāmo hoti pahānarato; tāya ca pana bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā [Pg.337] pahānārāmatāya pahānaratiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito. Ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavaṃsā aggaññā rattaññā vaṃsaññā porāṇā asaṃkiṇṇā asaṃkiṇṇapubbā, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

“මහණෙනි, නැවතත් භික්ෂුවක් භාවනාවෙහි ඇලුනේ වෙයි, භාවනාවෙහි සතුටු වෙයි; කෙලෙස් ප්‍රහාණයෙහි ඇලුනේ වෙයි, ප්‍රහාණයෙහි සතුටු වෙයි. ඒ භාවනාවෙහි ඇල්මෙන් හෝ ප්‍රහාණයෙහි ඇල්මෙන් තමන් උසස් කොට නොදකියි, අන් අයව හෙළා නොදකියි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් මෙහි දක්ෂව, කම්මැලි නොවී, මනා සිහියෙන් හා මනා නුවණින් යුක්තව වෙසෙන්නේද, මේ භික්ෂුව පුරාණ වූ, අග්‍ර වූ ආර්ය වංශයෙහි පිහිටි භික්ෂුවකැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ ආර්ය වංශ සතර අග්‍ර වූ, බොහෝ කලක් පැවති, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, නොකිලිටි වූ, පෙරද කිලිටි නොවූ, දැනුදු කිලිටි නොවන, මතුද කිලිටි නොවන, පණ්ඩිත ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් ගර්හා නොකරන ලද ධර්මයන් වේ.”


‘‘Imehi ca pana, bhikkhave, catūhi ariyavaṃsehi samannāgato bhikkhu puratthimāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; pacchimāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; uttarāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; dakkhiṇāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati. Taṃ kissa hetu? Aratiratisaho hi, bhikkhave, dhīro’’ti.

“මහණෙනි, මේ ආර්ය වංශ හතරෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව නැගෙනහිර දිශාවෙහි වාසය කළද, හෙතෙම නොඇල්ම (අරතිය) මැඩ පවත්වයි; නොඇල්ම විසින් ඔහු මැඩපවත්වනු නොලැබේ. බටහිර දිශාවෙහි වාසය කළද හෙතෙම නොඇල්ම මැඩ පවත්වයි; නොඇල්ම විසින් ඔහු මැඩපවත්වනු නොලැබේ. උතුරු දිශාවෙහි වාසය කළද... දකුණු දිශාවෙහි වාසය කළද හෙතෙම නොඇල්ම මැඩ පවත්වයි; නොඇල්ම විසින් ඔහු මැඩපවත්වනු නොලැබේ. ඒ කවර හෙයින්ද? මහණෙනි, ධෛර්යවන්ත භික්ෂුව නොඇල්ම මෙන්ම (පංචකාම) ඇල්මද මැඩ පවත්වන්නෙකි.”


‘‘Nārati sahati dhīraṃ, nārati dhīraṃ sahati;

Dhīrova aratiṃ sahati, dhīro hi aratissaho.

“නොඇල්ම විසින් ධෛර්යවන්තයා මැඩපැවැත්විය නොහැක, ධෛර්යවන්තයා නොඇල්මෙන් මැඩපවත්වනු නොලැබේ. ධෛර්යවන්තයාම නොඇල්ම මඬියි, මන්ද ධෛර්යවන්තයා නොඇල්ම මැඩලන්නෙකු වන බැවිනි.”


‘‘Sabbakammavihāyīnaṃ, panuṇṇaṃ ko nivāraye;

Nekkhaṃ jambonadasseva, ko taṃ ninditumarahati;

Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsito’’ti. aṭṭhamaṃ;

“සියලු කර්මයන් ප්‍රහීණ කළ, කෙලෙස් දුරු කළ ඒ රහතන් වහන්සේව වැළැක්විය හැක්කේ කාටද? ජම්බෝනද රන් නිකකක් (ස්වර්ණාභරණයක්) බඳු වූ ඒ උතුමාට දොස් නැගීමට කවරෙක් සුදුසුද? දෙවියෝ පවා ඒ උතුමාට පසසති, මහා බ්‍රහ්මයා විසින්ද පසසන ලද්දේය.” අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Dhammapadasuttaṃ

9. ධම්මපද සූත්‍රය


29. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamāni cattāri? Anabhijjhā, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

29. “මහණෙනි, මේ ධර්මපද සතර අග්‍ර වූ, බොහෝ කලක් පැවති, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, නොකිලිටි වූ, පෙරද කිලිටි නොවූ, දැනුදු කිලිටි නොවන, මතුද කිලිටි නොවන, පණ්ඩිත ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් ගර්හා නොකරන ලද ධර්මයන් වේ. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, අභිධ්‍යාවෙන් (ලෝභයෙන්) තොර බව අග්‍ර වූ, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, පණ්ඩිත ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් ගර්හා නොකරන ලද ධර්මපදයකි.”


‘‘Abyāpādo, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

“මහණෙනි, ව්‍යාපාදයෙන් තොර බව (අව්‍යාපාදය) අග්‍ර වූ, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, පණ්ඩිත ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් ගර්හා නොකරන ලද ධර්මපදයකි.”


‘‘Sammāsati[Pg.338], bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

“මහණෙනි, සම්මා සතිය (නිවැරදි සිහිය) අග්‍ර වූ, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, පණ්ඩිත ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් ගර්හා නොකරන ලද ධර්මපදයකි.”


‘‘Sammāsamādhi, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni kho, bhikkhave, cattāri dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.

“මහණෙනි, සම්මා සමාධිය (නිවැරදි එකඟතාවය) අග්‍ර වූ, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, පණ්ඩිත ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් ගර්හා නොකරන ලද ධර්මපදයකි. මහණෙනි, අග්‍ර වූ, බොහෝ කලක් පැවති, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, පණ්ඩිත ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් ගර්හා නොකරන ලද මේවා ඒ ධර්මපද සතරයි.”


‘‘Anabhijjhālu vihareyya, abyāpannena cetasā;

Sato ekaggacittassa, ajjhattaṃ susamāhito’’ti. navamaṃ;

“ලෝභ රහිතව, ක්‍රෝධයෙන් තොර සිතින් යුතුව වාසය කළ යුතුය. මනා සිහියෙන්, එකඟ වූ සිතින් යුතුව, තමා තුළම මැනවින් සමාධිගත විය යුතුය.” නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Paribbājakasuttaṃ

10. පරිබ්බාජක සූත්‍රය


30. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā paribbājakā sippinikātīre paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṃ annabhāro varadharo sakuludāyī ca paribbājako aññe ca abhiññātā abhiññātā paribbājakā. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena sippinikātīraṃ paribbājakārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā te paribbājake etadavoca –

30. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල අන්නභාර, වරධර, සකුලුදායී ආදී බොහෝ ප්‍රසිද්ධ පරිබ්‍රාජකයෝ සිප්පිනිකා නදී තෙර පිහිටි පරිබ්‍රාජක ආරාමයෙහි වාසය කළහ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට, සිප්පිනිකා නදී තෙර පිහිටි පරිබ්‍රාජක ආරාමය වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ පරිබ්‍රාජකයන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක–


‘‘Cattārimāni, paribbājakā, dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamāni cattāri? Anabhijjhā, paribbājakā, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Abyāpādo, paribbājakā, dhammapadaṃ…pe… sammāsati, paribbājakā, dhammapadaṃ…pe… sammāsamādhi, paribbājakā, dhammapadaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ [Pg.339] porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni kho, paribbājakā, cattāri dhammapadāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.

‘‘පරිබ්‍රාජකයෙනි, අග්‍ර වූ, බොහෝ කලක් පවතින, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, කෙලෙසීම්වලින් තොර වූ, පෙර ද නොකිලිටි වූ, දැනුදු නොකිලිටි වන්නා වූ, මතු ද නොකිලිටි වන්නා වූ, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නින්දා නොකරන ලද ධර්ම පද සතරක් මේවා ය. ඒ සතර කුමක්ද? පරිබ්‍රාජකයෙනි, අනභිජ්ඣාව (ලෝභ නොවීම) නම් වූ ධර්ම පදය අග්‍ර වූ, බොහෝ කලක් පවතින, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, නොකිලිටි වූ, පෙර ද නොකිලිටි වූ, දැනුදු නොකිලිටි වන්නා වූ, මතු ද නොකිලිටි වන්නා වූ, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නින්දා නොකරන ලද්දකි. පරිබ්‍රාජකයෙනි, අබ්‍යාපාදය (ක්‍රෝධ නොවීම) නම් වූ ධර්ම පදය...පෙ... පරිබ්‍රාජකයෙනි, සම්මාසතිය නම් වූ ධර්ම පදය...පෙ... පරිබ්‍රාජකයෙනි, සම්මාසමාධිය නම් වූ ධර්ම පදය අග්‍ර වූ, බොහෝ කලක් පවතින, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, නොකිලිටි වූ, පෙර ද නොකිලිටි වූ, දැනුදු නොකිලිටි වන්නා වූ, මතු ද නොකිලිටි වන්නා වූ, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නින්දා නොකරන ලද්දකි. පරිබ්‍රාජකයෙනි, අග්‍ර වූ, බොහෝ කලක් පවතින, පරම්පරාගත වූ, පුරාණ වූ, නොකිලිටි වූ, පෙර ද නොකිලිටි වූ, දැනුදු නොකිලිටි වන්නා වූ, මතු ද නොකිලිටි වන්නා වූ, බුද්ධිමත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් නින්දා නොකරන ලද ධර්ම පද සතර මේවා ම ය.


‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ anabhijjhaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya abhijjhāluṃ kāmesu tibbasārāgaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, anabhijjhaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya abhijjhāluṃ kāmesu tibbasārāgaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

‘‘පරිබ්‍රාජකයෙනි, යමෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම් – ‘මම මේ අනභිජ්ඣාව නම් වූ ධර්ම පදය බැහැර කොට, කාමයන් කෙරෙහි දැඩි ඇල්මක් ඇති, දැඩි ලෝභයෙන් පිරුණු ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු පෙන්වමි’ යි කියා ද, ඔහුට මා එහිදී මෙසේ පවසමි – ‘ඔහු පැමිණේවා, පවසාවා, කරුණු දක්වාවා, ඔහුගේ ශක්තිය මම බලන්නෙමි’ කියා ය. පරිබ්‍රාජකයෙනි, යමෙක් අනභිජ්ඣාව නම් වූ ධර්ම පදය බැහැර කොට, දැඩි ලෝභයෙන් පිරුණු, කාමයන් කෙරෙහි දැඩි ඇල්මක් ඇති ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු පෙන්වන්නේ ය යන මේ කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.


‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ abyāpādaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya byāpannacittaṃ paduṭṭhamanasaṅkappaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, abyāpādaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya byāpannacittaṃ paduṭṭhamanasaṅkappaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

‘‘පරිබ්‍රාජකයෙනි, යමෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම් – ‘මම මේ අබ්‍යාපාදය නම් වූ ධර්ම පදය බැහැර කොට, දූෂිත සිතක් ඇති, නපුරු අදහස් ඇති ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු පෙන්වමි’ යි කියා ද, ඔහුට මා එහිදී මෙසේ පවසමි – ‘ඔහු පැමිණේවා, පවසාවා, කරුණු දක්වාවා, ඔහුගේ ශක්තිය මම බලන්නෙමි’ කියා ය. පරිබ්‍රාජකයෙනි, යමෙක් අබ්‍යාපාදය නම් වූ ධර්ම පදය බැහැර කොට, දූෂිත සිතක් ඇති, නපුරු අදහස් ඇති ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු පෙන්වන්නේ ය යන මේ කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.


‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ sammāsatiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, sammāsatiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

‘‘පරිබ්‍රාජකයෙනි, යමෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම් – ‘මම මේ සම්මාසතිය නම් වූ ධර්ම පදය බැහැර කොට, මුළා වූ සිහිය ඇති, මනා නුවණින් තොර ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු පෙන්වමි’ යි කියා ද, ඔහුට මා එහිදී මෙසේ පවසමි – ‘ඔහු පැමිණේවා, පවසාවා, කරුණු දක්වාවා, ඔහුගේ ශක්තිය මම බලන්නෙමි’ කියා ය. පරිබ්‍රාජකයෙනි, යමෙක් සම්මාසතිය නම් වූ ධර්ම පදය බැහැර කොට, මුළා වූ සිහිය ඇති, මනා නුවණින් තොර ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු පෙන්වන්නේ ය යන මේ කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.


‘‘Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya – ‘ahametaṃ sammāsamādhiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessāmī’ti, tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ – ‘etu vadatu byāharatu passāmissānubhāva’nti. So vata, paribbājakā, sammāsamādhiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paññāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

‘‘පරිබ්‍රාජකයෙනි, යමෙක් මෙසේ පවසන්නේ නම් – ‘මම මේ සම්මාසමාධිය නම් වූ ධර්ම පදය බැහැර කොට, සමාධියක් නැති, විසිරුණු සිතක් ඇති ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු පෙන්වමි’ යි කියා ද, ඔහුට මා එහිදී මෙසේ පවසමි – ‘ඔහු පැමිණේවා, පවසාවා, කරුණු දක්වාවා, ඔහුගේ ශක්තිය මම බලන්නෙමි’ කියා ය. පරිබ්‍රාජකයෙනි, යමෙක් සම්මාසමාධිය නම් වූ ධර්ම පදය බැහැර කොට, සමාධියක් නැති, විසිරුණු සිතක් ඇති ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු පෙන්වන්නේ ය යන මේ කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.


‘‘Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṃ paṭikkositabbaṃ maññeyya, tassa diṭṭheva dhamme cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā [Pg.340] ṭhānā āgacchanti. Katame cattāro? Anabhijjhaṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi abhijjhālū kāmesu tibbasārāgā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Abyāpādaṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi byāpannacittā paduṭṭhamanasaṅkappā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Sammāsatiṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi muṭṭhassatī asampajānā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Sammāsamādhiṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi asamāhitā vibbhantacittā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā.

‘‘පරිබ්‍රාජකයෙනි, යම් කිසිවෙක් මේ ධර්ම පද සතරට ගර්හා කළ යුතු යැයි හෝ බැහැර කළ යුතු යැයි සිතන්නේ නම්, ඔහුට මේ ජීවිතයේදීම කරුණු සහිත වූ, නිග්‍රහයට සුදුසු වූ චෝදනා සතරක් පැමිණෙයි. ඒ සතර කුමක්ද? ඉදින් ඔබ අනභිජ්ඣා නම් වූ ධර්ම පදයට ගර්හා කරන්නේ නම්, එය බැහැර කරන්නේ නම්, එවිට කාමයන්හි දැඩි ඇල්මක් ඇති, ලෝභී වූ යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වෙත් ද, ඔවුන් ඔබට පූජනීය විය යුතුය, ඔවුන් ඔබට ප්‍රශංසනීය විය යුතුය. ඉදින් ඔබ අබ්‍යාපාදය නම් වූ ධර්ම පදයට ගර්හා කරන්නේ නම්, එය බැහැර කරන්නේ නම්, එවිට දූෂිත සිතක් ඇති, ක්‍රෝධයෙන් පිරුණු යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වෙත් ද, ඔවුන් ඔබට පූජනීය විය යුතුය, ඔවුන් ඔබට ප්‍රශංසනීය විය යුතුය. ඉදින් ඔබ සම්මාසතිය නම් වූ ධර්ම පදයට ගර්හා කරන්නේ නම්, එය බැහැර කරන්නේ නම්, එවිට මුළා වූ සිහිය ඇති, මනා නුවණින් තොර යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වෙත් ද, ඔවුන් ඔබට පූජනීය විය යුතුය, ඔවුන් ඔබට ප්‍රශංසනීය විය යුතුය. ඉදින් ඔබ සම්මාසමාධිය නම් වූ ධර්ම පදයට ගර්හා කරන්නේ නම්, එය බැහැර කරන්නේ නම්, එවිට සමාධියක් නැති, විසිරුණු සිතක් ඇති යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වෙත් ද, ඔවුන් ඔබට පූජනීය විය යුතුය, ඔවුන් ඔබට ප්‍රශංසනීය විය යුතුය.


‘‘Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṃ paṭikkositabbaṃ maññeyya, tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti. Yepi te paribbājakā ahesuṃ ukkalā vassabhaññā ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepi imāni cattāri dhammapadāni na garahitabbaṃ na paṭikkositabbaṃ amaññiṃsu. Taṃ kissa hetu? Nindābyārosanaupārambhabhayā’’ti.

‘‘පරිබ්‍රාජකයෙනි, යම් කිසිවෙක් මේ ධර්ම පද සතරට ගර්හා කළ යුතු යැයි හෝ බැහැර කළ යුතු යැයි සිතන්නේ නම්, ඔහුට මේ ජීවිතයේදීම කරුණු සහිත වූ, නිග්‍රහයට සුදුසු වූ මේ චෝදනා සතර පැමිණෙයි. පරිබ්‍රාජකයෙනි, උක්කලා ජනපදයෙහි විසූ, හේතුඵල වාදය ප්‍රතික්ෂේප කළ (අහේතුකවාදී), ක්‍රියාවෙහි විපාක නැතැයි කී (අකිරියවාදී), කිසිවක් නැතැයි කී (නත්ථිකවාදී) යම් ඒ වස්ස හා භඤ්ඤ නම් වූ පරිබ්‍රාජකයෝ වූහ ද, ඔවුන් පවා මේ ධර්ම පද සතරට ගර්හා කළ යුතු යැයි හෝ බැහැර කළ යුතු යැයි නොසිතූහ. ඒ මන්ද? අනුන්ගේ නින්දාවට, අපහාසයට හා දෝෂාරෝපණයට තිබූ බිය නිසා ය.’’


‘‘Abyāpanno sadā sato, ajjhattaṃ susamāhito;

Abhijjhāvinaye sikkhaṃ, appamattoti vuccatī’’ti. dasamaṃ;

"සැමකල්හිම ව්‍යාපාද රහිතව, සිහියෙන් යුතුව, තමා තුළ මනාව සමාහිතව, අභිජ්ඣාව (දැඩි ලෝභය) දුරු කිරීමෙහි හික්මෙමින් වාසය කරන තැනැත්තා 'අප්‍රමාදී' යැයි කියනු ලැබේ." දසවැනි සූත්‍රයයි.


Uruvelavaggo tatiyo.

තෙවැනි උරුවේල වර්ගය නිමයි.


Tassuddānaṃ –

එහි සූත්‍ර නාමාවලිය -


Dve uruvelā loko kāḷako, brahmacariyena pañcamaṃ;

Kuhaṃ santuṭṭhi vaṃso ca, dhammapadaṃ paribbājakena cāti.

උරුවේල සූත්‍ර දෙකකි, ලෝක, කාලක, පස්වැන්න බ්‍රහ්මචර්ය, කුහ, සන්තුට්ඨි, වංස, ධම්මපද සහ පරිබ්බාජක සූත්‍රය ද වශයෙනි.


4. Cakkavaggo

4. චක්ක වර්ගය


1. Cakkasuttaṃ

1. චක්ක සූත්‍රය


31. ‘‘Cattārimāni[Pg.341], bhikkhave, cakkāni, yehi samannāgatānaṃ devamanussānaṃ catucakkaṃ vattati, yehi samannāgatā devamanussā nacirasseva mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇanti bhogesu. Katamāni cattāri? Patirūpadesavāso, sappurisāvassayo, attasammāpaṇidhi, pubbe ca katapuññatā – imāni kho, bhikkhave, cattāri cakkāni, yehi samannāgatānaṃ devamanussānaṃ catucakkaṃ vattati, yehi samannāgatā devamanussā nacirasseva mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇanti bhogesū’’ti.

31. "මහණෙනි, මේ (සම්පත් ලැබීමට හේතු වන) චක්‍ර සතරකි. යම් චක්‍ර සතරකින් යුක්ත වූ දෙවි මිනිසුන් කෙරෙහි චතුර්විධ චක්‍රය පවතී ද, ඒ චක්‍ර සතරින් සමන්විත වූ දෙවි මිනිස්සු නොබෝ කලකින්ම භෝග සම්පත් අතින් මහත් බවට හා බහුල බවට පත් වෙති. ඒ සතර මොනවාද? සුදුසු ප්‍රදේශයක වාසය කිරීම (පතිරූපදේසවාස), සත්පුරුෂයන් ඇසුරු කිරීම (සප්පුරිසාවස්සය), තමා මනා මාවතක පිහිටුවා ගැනීම (අත්තසම්මාපණිධි) සහ පෙර කරන ලද පින් ඇති බව (පුබ්බේ ච කතපුඤ්ඤතා) යනු ඒ සතරයි. මහණෙනි, මේවා ඒ චක්‍ර සතරයි. යම් චක්‍ර සතරකින් යුක්ත වූ දෙවි මිනිසුන් කෙරෙහි චතුර්විධ චක්‍රය පවතී ද, ඒ චක්‍ර සතරින් සමන්විත වූ දෙවි මිනිස්සු නොබෝ කලකින්ම භෝග සම්පත් අතින් මහත් බවට හා බහුල බවට පත් වෙති."


‘‘Patirūpe vase dese, ariyamittakaro siyā;

Sammāpaṇidhisampanno, pubbe puññakato naro;

Dhaññaṃ dhanaṃ yaso kitti, sukhañcetaṃdhivattatī’’ti. paṭhamaṃ;

"යම් මිනිසෙක් සුදුසු ප්‍රදේශයක වාසය කරන්නේ ද, ආර්ය වූ උතුම් මිතුරන් ඇසුරු කරන්නේ ද, තමා මනා මාවතක පිහිටුවා ගත්තේද, පෙර කරන ලද පින් ඇත්තේ වේ ද, ධාන්‍ය, ධනය, යසස, කීර්තිය සහ සැපය ඒ පුද්ගලයා කරා නිතැතින්ම පැමිණෙයි." පළමුවැනි සූත්‍රයයි.


2. Saṅgahasuttaṃ

2. සංගහ සූත්‍රය


32. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, saṅgahavatthūni. Katamāni cattāri? Dānaṃ, peyyavajjaṃ, atthacariyā, samānattatā – imāni kho, bhikkhave, cattāri saṅgahavatthūnī’’ti.

32. "මහණෙනි, මේ සංග්‍රහ වස්තු සතරකි. ඒ සතර මොනවාද? දානය, ප්‍රිය වචනය, අර්ථචර්යාව (යහපතෙහි හැසිරීම) සහ සමානාත්මතාව යනුයි. මහණෙනි, මේවා ඒ සංග්‍රහ වස්තු සතරයි."


‘‘Dānañca peyyavajjañca, atthacariyā ca yā idha;

Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṃ;

Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.

"දානය ද, ප්‍රිය වචනය ද, මෙලොව අර්ථචර්යාව ද, ඒ ඒ කරුණුවලදී සුදුසු පරිදි පවත්වන සමානාත්මතාව ද යන මේවා ලෝකයෙහි පවතින සංග්‍රහ ධර්මයෝ වෙති. මේවා ගමන් කරන රියක රෝදය රඳවා තබා ගන්නා කඩඇණය මෙන් ලෝකය පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වේ."


‘‘Ete ca saṅgahā nāssu, na mātā puttakāraṇā;

Labhetha mānaṃ pūjaṃ vā, pitā vā puttakāraṇā.

"යම් හෙයකින් මේ සංග්‍රහ ධර්මයන් නොවූයේ නම්, දරුවන් නිසා මවකට හෝ පියෙකුට ලැබිය යුතු ගෞරවයක් හෝ පිදීමක් නොලැබෙන්නේය."


‘‘Yasmā ca saṅgahā ete, samavekkhanti paṇḍitā;

Tasmā mahattaṃ papponti, pāsaṃsā ca bhavanti te’’ti. dutiyaṃ;

"පණ්ඩිතයෝ මේ සංග්‍රහ ධර්මයන් මනාව සලකන බැවින්, ඔවුහු මහත් බවට පැමිණෙති, ප්‍රශංසාවට ද ලක් වෙති." දෙවැනි සූත්‍රයයි.


3. Sīhasuttaṃ

3. සීහ සූත්‍රය


33. ‘‘Sīho[Pg.342], bhikkhave, migarājā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhamati. Āsayā nikkhamitvā vijambhati. Vijambhitvā samantā catuddisā anuviloketi. Samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadati. Tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkamati. Ye kho pana te, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā sīhassa migarañño nadato saddaṃ suṇanti, te yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjanti. Bilaṃ bilāsayā pavisanti, dakaṃ dakāsayā pavisanti, vanaṃ vanāsayā pavisanti, ākāsaṃ pakkhino bhajanti. Yepi te, bhikkhave, rañño nāgā gāmanigamarājadhānīsu daḷhehi varattehi bandhanehi baddhā, tepi tāni bandhanāni sañchinditvā sampadāletvā bhītā muttakarīsaṃ cajamānā yena vā tena vā palāyanti. Evaṃ mahiddhiko kho, bhikkhave, sīho migarājā tiracchānagatānaṃ pāṇānaṃ, evaṃ mahesakkho evaṃ mahānubhāvo.

33. "මහණෙනි, මෘගරාජ වූ සිංහයා සවස් කාලයේ තමා වසන ලෙනෙන් පිටතට පැමිණෙයි. පිටතට පැමිණ සිරුර මනා කොට දිග හරියි. එසේ කොට සතර දිශාව නිරීක්ෂණය කරයි. ඉන්පසු තෙවරක් සිංහ නාද පවත්වයි. තෙවරක් සිංහ නාද පවත්වා ගොදුරු සොයා නික්මෙයි. මහණෙනි, සිංහ නාද පවත්වන මෘගරාජයාගේ හඬ යම් තිරිසන් සත්වයෝ අසත් ද, ඔවුහු බොහෝ සෙයින් බියට, සංවේගයට හා තැතිගැනීමට පත්වෙති. ගුල්වල වසන සත්තු ගුල්වලට රිංගති, ජලයේ වසන සත්තු ජලයට පිවිසෙති, වනයේ වසන සත්තු වනයටම පිවිසෙති, පක්ෂීහු අහසට පියාඹති. මහණෙනි, ගම් නියම්ගම් හා රජදහන්හි දැඩි වරපටින් බැඳ සිටින යම් රජුන්ගේ ඇත්තු වෙත් ද, ඔවුහු පවා ඒ බැඳුම් සිඳබිඳ දමා බියෙන් තැතිගෙන, මළමූත්‍ර පිටකරමින් එහේ මෙහේ පලා යති. මහණෙනි, මෘගරාජ වූ සිංහයා තිරිසන් සතුන් කෙරෙහි මෙතරම් මහා තේජසක් ඇති, මෙතරම් මහා අධිපති බවක් ඇති, මෙතරම් මහා ආනුභාවයක් ඇති සත්වයෙකි."


‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, yadā tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā, so dhammaṃ deseti – ‘iti sakkāyo, iti sakkāyasamudayo, iti sakkāyanirodho, iti sakkāyanirodhagāminī paṭipadā’ti. Yepi te, bhikkhave, devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā uccesu vimānesu ciraṭṭhitikā, tepi tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjanti – ‘aniccā vata kira, bho, mayaṃ samānā niccamhāti amaññimha; addhuvā vata kira, bho, mayaṃ samānā dhuvamhāti amaññimha; asassatā vata kira, bho, mayaṃ samānā sassatamhāti amaññimha. Mayaṃ kira, bho, aniccā addhuvā asassatā sakkāyapariyāpannā’ti. Evaṃ mahiddhiko kho, bhikkhave, tathāgato sadevakassa lokassa, evaṃ mahesakkho evaṃ mahānubhāvo’’ti.

"මහණෙනි, එලෙසම අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ, විද්‍යාචරණ සම්පන්න වූ, සුගත වූ, ලෝකවිදූ වූ, අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි වූ, දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වූ, බුද්ධ වූ, භාග්‍යවත් වූ තථාගතයන් වහන්සේ ලෝකයෙහි පහළ වන සේක. උන්වහන්සේ 'මෙය සක්කායයි (පංච උපාදානස්කන්ධයයි), මෙය සක්කාය සමුදයයි, මෙය සක්කාය නිරෝධයයි, මෙය සක්කාය නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි' යනුවෙන් ධර්මය දේශනා කරන සේක. මහණෙනි, දීර්ඝායුෂ ඇති, රූපවත් වූ, බොහෝ සැප ඇති, උසස් විමානවල බොහෝ කල් වසන යම් දෙවි කෙනෙක් වෙත් ද, ඔවුහු ද තථාගතයන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව අසා බොහෝ සෙයින් බියට, සංවේගයට හා තැතිගැනීමට පත්වෙති. 'භවත්නි, අපි සැබවින්ම අනිත්‍ය වන්නෙමු, එසේ වුවත් අපි නිත්‍ය යැයි සිතා සිටියෙමු. අපි අස්ථිර වන්නෙමු, එසේ වුවත් අපි ස්ථිර යැයි සිතා සිටියෙමු. අපි අශාස්වත වන්නෙමු, එසේ වුවත් අපි ශාස්වත යැයි සිතා සිටියෙමු. අපි සැබවින්ම අනිත්‍ය වූ, අස්ථිර වූ, අශාස්වත වූ, සක්කායට (පංචස්කන්ධයට) අයත් වූවන් වන්නෙමු' යැයි පවසමින් බියට පත් වෙති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ දෙවියන් සහිත ලෝකයෙහි මෙතරම් මහා තේජසක් ඇති, මෙතරම් මහා අධිපති බවක් ඇති, මෙතරම් මහා ආනුභාවයක් ඇති සේක."


‘‘Yadā buddho abhiññāya, dhammacakkaṃ pavattayī;

Sadevakassa lokassa, satthā appaṭipuggalo.

"ශාස්තෘ වූ, අසමසම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට දෙවියන් සහිත ලෝකයා හට ධර්ම චක්‍රය පවත්වන කල්හි;"


‘‘Sakkāyañca [Pg.343] nirodhañca, sakkāyassa ca sambhavaṃ;

Ariyañcaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ.

"සක්කාය ද (දුක්ඛ සත්‍යය), එහි නිරෝධය ද (නිරෝධ සත්‍යය), සක්කාය හටගැනීමේ හේතුව ද (සමුදය සත්‍යය) සහ දුක සංසිඳුවන මාවත වූ උතුම් අරිඅටංගි මග ද (මග්ග සත්‍යය) දේශනා කළ සේක."


‘‘Yepi dīghāyukā devā, vaṇṇavanto yasassino;

Bhītā santāsamāpāduṃ, sīhassevi’taremigā.

"එවිට දීර්ඝායුෂ ඇති, රූපවත් වූ, යසසින් යුත් යම් දෙවි කෙනෙක් වෙත් ද, ඔවුහු සිංහ නාදයට බිය වන සෙසු මෘගයන් මෙන් බියෙන් තැතිගැනීමට පත් වූහ."


‘‘Avītivattā sakkāyaṃ, aniccā kira bho mayaṃ;

Sutvā arahato vākyaṃ, vippamuttassa tādino’’ti. tatiyaṃ;

"'භවත්නි, අපි සක්කාය ඉක්මවා නොගිය, සැබවින්ම අනිත්‍ය වූවෝ වන්නෙමු' යැයි කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු, තාදී ගුණයෙන් යුත් අරහතුන් වහන්සේගේ වචනය අසා ඔවුහු බියෙන් තැතිගැනීමට පත් වූහ." තෙවැනි සූත්‍රයයි.


4. Aggappasādasuttaṃ

4. අග්ගප්පසාද සූත්‍රය


34. ‘‘Cattārome, bhikkhave, aggappasādā. Katame cattāro? Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho. Ye, bhikkhave, buddhe pasannā, agge te pasannā. Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.

34. “මහණෙනි, මේ අග්‍ර වූ ප්‍රසාද (පැහැදීම්) සතරකි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, පා රහිත වූ හෝ, දෙපා ඇත්තා වූ හෝ, සිව්පා ඇත්තා වූ හෝ, බොහෝ පා ඇත්තා වූ හෝ, රූපී වූ හෝ, අරූපී වූ හෝ, සඤ්ඤී වූ හෝ, අසඤ්ඤී වූ හෝ, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤී වූ හෝ යම් තාක් සත්ත්වයන් වෙත්ද, ඔවුන් අතර අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, යම් කෙනෙක් බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදුණාහුද, ඔවුහු අග්‍ර වූ දෙය කෙරෙහි පැහැදුණාහු වෙති. අග්‍ර වූ දෙය කෙරෙහි පැහැදුණවුන්ට අග්‍ර වූ විපාකයක්ම ලැබේ.”


‘‘Yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo tesaṃ aggamakkhāyati. Ye, bhikkhave, ariye aṭṭhaṅgike magge pasannā, agge te pasannā. Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.

“මහණෙනි, යම් තාක් ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගත් (සංඛත) ධර්මයන් වෙත්ද, ඔවුන් අතර ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, යම් කෙනෙක් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය කෙරෙහි පැහැදුණාහුද, ඔවුහු අග්‍ර වූ දෙය කෙරෙහි පැහැදුණාහු වෙති. අග්‍ර වූ දෙය කෙරෙහි පැහැදුණවුන්ට අග්‍ර වූ විපාකයක්ම ලැබේ.”


‘‘Yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā, virāgo tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Ye, bhikkhave, virāge dhamme pasannā, agge te pasannā. Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti.

“මහණෙනි, යම් තාක් සංඛත හෝ අසංඛත හෝ ධර්මයන් වෙත්ද, ඔවුන් අතර විරාගය අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. එනම්: මදය මර්දනය කිරීම (මදනිම්මදන), පිපාසය (ආශාව) දුරු කිරීම (පිපාසවිනය), ඇලීම මුලිනුපුටා දැමීම (ආලයසමුග්ඝාත), සසර වෘත්තය සිඳලීම (වට්ටුපච්ඡේද), තණ්හාව ක්ෂය කිරීම (තණ්හාක්ඛය), විරාගය, නිරෝධය සහ නිවනයි. මහණෙනි, යම් කෙනෙක් විරාග ධර්මය කෙරෙහි පැහැදුණාහුද, ඔවුහු අග්‍ර වූ දෙය කෙරෙහි පැහැදුණාහු වෙති. අග්‍ර වූ දෙය කෙරෙහි පැහැදුණවුන්ට අග්‍ර වූ විපාකයක්ම ලැබේ.”


‘‘Yāvatā, bhikkhave, saṅghā vā gaṇā vā, tathāgatasāvakasaṅgho tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Ye, bhikkhave, saṅghe pasannā[Pg.344], agge te pasannā. Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti. Ime kho, bhikkhave, cattāro aggappasādā’’ti.

“මහණෙනි, යම් තාක් සංඝයන් හෝ සමූහයන් වෙත්ද, ඔවුන් අතර තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. එනම් පුරුෂ යුගල සතරකි, පුද්ගලයන් අට දෙනෙකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක සංඝයා ආහුනෙය්‍ය වෙති, පාහුනෙය්‍ය වෙති, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙති, අඤ්ජලිකරණීය වෙති, ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙති. මහණෙනි, යම් කෙනෙක් සංඝයා කෙරෙහි පැහැදුණාහුද, ඔවුහු අග්‍ර වූ දෙය කෙරෙහි පැහැදුණාහු වෙති. අග්‍ර වූ දෙය කෙරෙහි පැහැදුණවුන්ට අග්‍ර වූ විපාකයක්ම ලැබේ. මහණෙනි, මොහු වනාහි අග්‍ර වූ ප්‍රසාද සතරයි.”


‘‘Aggato ve pasannānaṃ, aggaṃ dhammaṃ vijānataṃ;

Agge buddhe pasannānaṃ, dakkhiṇeyye anuttare.

“අග්‍ර වූ ධර්මය දැනගෙන, අග්‍ර වූ දෙය කෙරෙහි පැහැදුණා වූ ද, දක්ඛිණෙය්‍ය වූ අනුත්තර වූ අග්‍ර බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදුණා වූ ද අයට,”


‘‘Agge dhamme pasannānaṃ, virāgūpasame sukhe;

Agge saṅghe pasannānaṃ, puññakkhette anuttare.

“විරාගී වූ, කෙලෙස් සන්සිඳුවන්නා වූ, සැපදායක අග්‍ර ධර්මය කෙරෙහි පැහැදුණා වූ ද, අනුත්තර පින්කෙත වූ අග්‍ර සංඝයා කෙරෙහි පැහැදුණා වූ ද අයට,”


‘‘Aggasmiṃ dānaṃ dadataṃ, aggaṃ puññaṃ pavaḍḍhati;

Aggaṃ āyu ca vaṇṇo ca, yaso kitti sukhaṃ balaṃ.

“අග්‍ර වූ රත්නයන් විෂයෙහි දන් දෙන්නා වූ අයට අග්‍ර වූ පින වැඩෙයි. අග්‍ර වූ ආයුෂය, වර්ණය, යසස, කීර්තිය, සැපය සහ බලය ද වැඩෙයි.”


‘‘Aggassa dātā medhāvī, aggadhammasamāhito;

Devabhūto manusso vā, aggappatto pamodatī’’ti. catutthaṃ;

“අග්‍ර ධර්මයෙහි සමාහිත වූ, අග්‍ර වූ දෙය දෙන ප්‍රඥාවන්තයා, දෙවියෙකු වූවත් මිනිසෙකු වූවත් අග්‍රත්වයට පත්ව සතුටු වෙයි.” (සතරවන සූත්‍රයයි.)


5. Vassakārasuttaṃ

5. වස්සකාර සූත්‍රය


35. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṃ etadavoca –

35. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනකුලට කෑම දෙන (කලන්දක නිවාප) වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල මගධ රටේ අග්‍රාමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ මගධ අමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය:


‘‘Catūhi kho mayaṃ, bho gotama, dhammehi samannāgataṃ mahāpaññaṃ mahāpurisaṃ paññāpema. Katamehi catūhi? Idha, bho gotama, bahussuto hoti tassa tasseva sutajātassa tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti – ‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa attho’ti. Satimā kho pana hoti cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā yāni kho pana tāni gahaṭṭhakāni kiṃkaraṇīyāni, tattha dakkho hoti analaso, tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Imehi kho mayaṃ, bho gotama, catūhi dhammehi samannāgataṃ mahāpaññaṃ mahāpurisaṃ paññāpema. Sace me, bho gotama, anumoditabbaṃ anumodatu me bhavaṃ gotamo; sace [Pg.345] pana me, bho gotama, paṭikkositabbaṃ paṭikkosatu me bhavaṃ gotamo’’ti.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, අපි කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා මහා ප්‍රඥාවන්තයෙකු, මහා පුරුෂයෙකු ලෙස හඳුන්වමු. ඒ සතර මොනවාද? භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙහි (ලෝකයෙහි) පුද්ගලයෙක් බහුශ්‍රුත වෙයි. ඔහු ඒ ඒ ක්ෂේත්‍රයන්හි තමා අසා දැනගත් දේවල අර්ථය මෙසේය, මෙසේය කියා හොඳින් වටහා ගනියි. එමෙන්ම, ඔහු මනා සිහියෙන් (සතිමත්) යුක්ත වෙයි; බොහෝ කලකට පෙර කළ දේ සහ බොහෝ කලකට පෙර කී දේ නැවත නැවත සිහිපත් කිරීමට ඔහුට හැකියාව ඇත. තවද, ගෘහස්ථයන් විසින් කළ යුතු යම් වැඩ කටයුතු තිබේද, ඒවායෙහි ඔහු දක්ෂ වෙයි, අලස නොවෙයි; ඒ කටයුතු මනාව කිරීමට හා සංවිධානය කිරීමට අවශ්‍ය ප්‍රඥාවෙන් හා විමසීමේ නුවණින් යුක්ත වෙයි. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙන්න මේ කරුණු සතරින් යුක්ත තැනැත්තා අපි මහා ප්‍රඥාවන්තයෙකු, මහා පුරුෂයෙකු ලෙස පනවමු. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මාගේ මේ කීම අනුමත කළ යුතු නම් භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ එය අනුමත කරන සේක්වා! ඉදින් මාගේ මේ කීම ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු නම් භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කරන සේක්වා!”


‘‘Neva kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, anumodāmi na paṭikkosāmi. Catūhi kho ahaṃ, brāhmaṇa, dhammehi samannāgataṃ mahāpaññaṃ mahāpurisaṃ paññāpemi. Katamehi catūhi? Idha, brāhmaṇa, bahujanahitāya paṭipanno hoti bahujanasukhāya; bahussa janatā ariye ñāye patiṭṭhāpitā, yadidaṃ kalyāṇadhammatā kusaladhammatā. So yaṃ vitakkaṃ ākaṅkhati vitakketuṃ taṃ vitakkaṃ vitakketi, yaṃ vitakkaṃ nākaṅkhati vitakketuṃ na taṃ vitakkaṃ vitakketi; yaṃ saṅkappaṃ ākaṅkhati saṅkappetuṃ taṃ saṅkappaṃ saṅkappeti, yaṃ saṅkappaṃ nākaṅkhati saṅkappetuṃ na taṃ saṅkappaṃ saṅkappeti. Iti cetovasippatto hoti vitakkapathe. Catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Neva kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, anumodāmi na pana paṭikkosāmi. Imehi kho ahaṃ, brāhmaṇa, catūhi dhammehi samannāgataṃ mahāpaññaṃ mahāpurisaṃ paññāpemī’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, මම ඔබගේ (ප්‍රකාශය) අනුමත ද නොකරමි, ප්‍රතික්ෂේප ද නොකරමි. බ්‍රාහ්මණය, කරුණු සතරකින් සමන්නාගත වූ තැනැත්තා මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ මහා පුරුෂයෙකු ලෙස මම පනවමි. ඒ සතර මොනවාද? බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා යම් පුද්ගලයෙක් බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිස පිළිපන්නේ වෙයිද, බොහෝ ජනතාවක් ආර්ය න්‍යායයෙහි එනම් කල්‍යාණ ධර්මතාවයෙහි හා කුසල ධර්මතාවයෙහි පිහිටුවන්නේ වෙයිද; ඔහු යම් කල්පනාවක් සිතන්නට කැමති නම් එම කල්පනාව සිතයි, යම් කල්පනාවක් සිතන්නට අකමැති නම් එම කල්පනාව නොසිතයි; යම් අදහසක් ඇති කරගැනීමට කැමති නම් එම අදහස ඇති කරගනියි, යම් අදහසක් ඇති කරගැනීමට අකමැති නම් එම අදහස ඇති කර නොගනියි; මෙසේ ඔහු කල්පනා මඟෙහි සිත පිළිබඳ වසීභාවයට පත් වූවෙක් වෙයි. අධිචිත්තයට අයත් වූ, මෙලොවදීම සැප විහරණය පිණිස පවතින සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, නිදුකින් ලබන්නෙක් වෙයි. ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, එයට පැමිණ විහරණය කරයි. බ්‍රාහ්මණය, මම ඔබගේ ප්‍රකාශය අනුමත ද නොකරමි, ප්‍රතික්ෂේප ද නොකරමි. බ්‍රාහ්මණය, මෙම කරුණු සතරින් සමන්නාගත වූ තැනැත්තා මහා ප්‍රඥාවන්ත වූ මහා පුරුෂයෙකු ලෙස මම පනවමි.”


‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ bhotā gotamena. Imehi ca mayaṃ, bho gotama, catūhi dhammehi samannāgataṃ bhavantaṃ gotamaṃ dhārema; bhavañhi gotamo bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya; bahu te janatā ariye ñāye patiṭṭhāpitā, yadidaṃ kalyāṇadhammatā kusaladhammatā. Bhavañhi gotamo yaṃ vitakkaṃ ākaṅkhati vitakketuṃ taṃ vitakkaṃ vitakketi, yaṃ vitakkaṃ nākaṅkhati vitakketuṃ na taṃ vitakkaṃ vitakketi, yaṃ saṅkappaṃ ākaṅkhati saṅkappetuṃ taṃ saṅkappaṃ saṅkappeti, yaṃ saṅkappaṃ nākaṅkhati saṅkappetuṃ na taṃ saṅkappaṃ saṅkappeti. Bhavañhi gotamo cetovasippatto vitakkapathe. Bhavañhi gotamo catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Bhavañhi gotamo āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ආශ්චර්යයකි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, අද්භූතයකි! භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ විසින් මෙය ඉතා මැනවින් දේශනා කරන ලදී. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ මෙම කරුණු සතරින් සමන්නාගත බව අපි පිළිගනිමු. මන්දයත්, භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිස පිළිපන් සේක; බොහෝ ජනතාවක් ආර්ය න්‍යායයෙහි එනම් කල්‍යාණ ධර්මතාවයෙහි හා කුසල ධර්මතාවයෙහි පිහිටුවූ සේක. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ යම් කල්පනාවක් සිතන්නට කැමති නම් එම කල්පනාව සිතන සේක, යම් කල්පනාවක් සිතන්නට අකමැති නම් එම කල්පනාව නොසිතන සේක; යම් අදහසක් ඇති කරගැනීමට කැමති නම් එම අදහස ඇති කරගන්නා සේක, යම් අදහසක් ඇති කරගැනීමට අකමැති නම් එම අදහස ඇති කර නොගන්නා සේක. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ කල්පනා මඟෙහි සිත පිළිබඳ වසීභාවයට පත් වූ සේක. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ අධිචිත්තයට අයත් වූ, මෙලොවදීම සැප විහරණය පිණිස පවතින සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, නිදුකින් ලබන සේක. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, එයට පැමිණ විහරණය කරන සේක.”


‘‘Addhā [Pg.346] kho tyāhaṃ, brāhmaṇa, āsajja upanīya vācā bhāsitā. Api ca, tyāhaṃ byākarissāmi – ‘ahañhi, brāhmaṇa, bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya; bahu me janatā ariye ñāye patiṭṭhāpitā, yadidaṃ kalyāṇadhammatā kusaladhammatā. Ahañhi, brāhmaṇa, yaṃ vitakkaṃ ākaṅkhāmi vitakketuṃ taṃ vitakkaṃ vitakkemi, yaṃ vitakkaṃ nākaṅkhāmi vitakketuṃ na taṃ vitakkaṃ vitakkemi, yaṃ saṅkappaṃ ākaṅkhāmi saṅkappetuṃ taṃ saṅkappaṃ saṅkappemi, yaṃ saṅkappaṃ nākaṅkhāmi saṅkappetuṃ na taṃ saṅkappaṃ saṅkappemi. Ahañhi, brāhmaṇa, cetovasippatto vitakkapathe. Ahañhi, brāhmaṇa, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Ahañhi, brāhmaṇa, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, සැබවින්ම ඔබ මා වෙත ළඟා වී මා අරභයාම මෙම වචන පවසන ලදී. එසේ වුවත්, මම ඔබට පිළිතුරු දෙන්නෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මම බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිස පිළිපන්නෙමි; බොහෝ ජනතාවක් ආර්ය න්‍යායයෙහි එනම් කල්‍යාණ ධර්මතාවයෙහි හා කුසල ධර්මතාවයෙහි පිහිටුවන්නෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මම යම් කල්පනාවක් සිතන්නට කැමති නම් එම කල්පනාව සිතමි, යම් කල්පනාවක් සිතන්නට අකමැති නම් එම කල්පනාව නොසිතමි; යම් අදහසක් ඇති කරගැනීමට කැමති නම් එම අදහස ඇති කරගනිමි, යම් අදහසක් ඇති කරගැනීමට අකමැති නම් එම අදහස ඇති කර නොගනිමි. බ්‍රාහ්මණය, මම කල්පනා මඟෙහි සිත පිළිබඳ වසීභාවයට පත් වූවෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මම අධිචිත්තයට අයත් වූ, මෙලොවදීම සැප විහරණය පිණිස පවතින සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, නිදුකින් ලබන්නෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, එයට පැමිණ විහරණය කරමි.”


‘‘Yo vedi sabbasattānaṃ, maccupāsappamocanaṃ;

Hitaṃ devamanussānaṃ, ñāyaṃ dhammaṃ pakāsayi;

Yaṃ ve disvā ca sutvā ca, pasīdanti bahū janā.

යමෙක් සියලු සත්වයන් මාර පාශයෙන් මුදාගැනීමේ මඟ දත් සේක් ද, දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත පිණිස වූ ආර්ය න්‍යාය ධර්මය ප්‍රකාශ කළ සේක් ද, යම් ධර්මයක් දැකීමෙන් හා ඇසීමෙන් බොහෝ දෙනා පහදින්නෝ ද;


‘‘Maggāmaggassa kusalo, katakicco anāsavo;

Buddho antimasārīro, ‘‘(mahāpañño) mahāpurisoti vuccatī’’ti. pañcamaṃ;

මඟ හා නොමඟ පිළිබඳ දක්ෂ වූ, කළ යුතු කිස නිම කළ, ආශ්‍රව රහිත වූ, අවසන් සිරුර දරන්නා වූ ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ 'මහා ප්‍රඥාවන්ත මහා පුරුෂයා' යැයි කියනු ලබති. පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Doṇasuttaṃ

6. දෝණ සූත්‍රය


36. Ekaṃ samayaṃ bhagavā antarā ca ukkaṭṭhaṃ antarā ca setabyaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti. Doṇopi sudaṃ brāhmaṇo antarā ca ukkaṭṭhaṃ antarā ca setabyaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti. Addasā kho doṇo brāhmaṇo bhagavato pādesu cakkāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni; disvānassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Na vatimāni manussabhūtassa padāni bhavissantī’’ti!! Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi [Pg.347] pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Atha kho doṇo brāhmaṇo bhagavato padāni anugacchanto addasa bhagavantaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle nisinnaṃ pāsādikaṃ pasādanīyaṃ santindriyaṃ santamānasaṃ uttamadamathasamathamanuppattaṃ dantaṃ guttaṃ saṃyatindriyaṃ nāgaṃ. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –

36. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උක්කට්ඨා නුවර හා සේතව්‍ය නුවර අතර දීර්ඝ මාර්ගයක වැඩම කරමින් සිටි සේක. දෝණ නම් බ්‍රාහ්මණයා ද උක්කට්ඨා නුවර හා සේතව්‍ය නුවර අතර වූ ඒ දීර්ඝ මාර්ගයේම ගමන් කරමින් සිටියේය. දෝණ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පා සටහන්හි අර දහසක් ඇති, නිමි හා බොදුන් සහිත වූ, සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණ වූ චක්‍ර ලක්ෂණ දුටුවේය. එය දැක ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම මෙය මහා පුදුමයකි! පින්වත්නි, මෙය මහා අසිරිමත් කරුණකි! මේ පා සටහන් නම් කිසිසේත්ම මනුෂ්‍යයෙකුගේ විය නොහැකිය” යනුවෙනි. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාර්ගයෙන් ඉවත් වී එක්තරා රුක් මූලයක පර්යංකයක් බඳවාගෙන, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කරවාගෙන වැඩසිටි සේක. එකල දෝණ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පා සටහන් ඔස්සේ ලුහුබඳිමින් යද්දී, එක්තරා රුක් මූලයක වැඩසිටින, ප්‍රසාදජනක වූ, පැහැදීම ඇති කරවන, ශාන්ත වූ ඉන්ද්‍රියයන් හා ශාන්ත වූ මනසක් ඇති, උත්තම වූ දමථයෙන් හා සමථයෙන් යුක්ත වූ, දැමුණු, රැකුණු, සංවර වූ ඉන්ද්‍රියයන් ඇති, මහා හස්තියෙකු වැනි වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දුටුවේය. දැක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.


‘‘Devo no bhavaṃ bhavissatī’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, brāhmaṇa, devo bhavissāmī’’ti. ‘‘Gandhabbo no bhavaṃ bhavissatī’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, brāhmaṇa, gandhabbo bhavissāmī’’ti. ‘‘Yakkho no bhavaṃ bhavissatī’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, brāhmaṇa, yakkho bhavissāmī’’ti. ‘‘Manusso no bhavaṃ bhavissatī’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, brāhmaṇa, manusso bhavissāmī’’ti.

“භවත් තෙමේ දෙවියෙක් වන්නේද?” “බ්‍රාහ්මණය, මම දෙවියෙක් නොවන්නෙමි.” “භවත් තෙමේ ගාන්ධර්වයෙක් වන්නේද?” “බ්‍රාහ්මණය, මම ගාන්ධර්වයෙක් නොවන්නෙමි.” “භවත් තෙමේ යක්ෂයෙක් වන්නේද?” “බ්‍රාහ්මණය, මම යක්ෂයෙක් නොවන්නෙමි.” “භවත් තෙමේ මනුෂ්‍යයෙක් වන්නේද?” “බ්‍රාහ්මණය, මම මනුෂ්‍යයෙක් නොවන්නෙමි.”


‘‘‘Devo no bhavaṃ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, brāhmaṇa, devo bhavissāmī’ti vadesi. ‘Gandhabbo no bhavaṃ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, brāhmaṇa, gandhabbo bhavissāmī’ti vadesi. ‘Yakkho no bhavaṃ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, brāhmaṇa, yakkho bhavissāmī’ti vadesi. ‘Manusso no bhavaṃ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, brāhmaṇa, manusso bhavissāmī’ti vadesi. Atha ko carahi bhavaṃ bhavissatī’’ti?

“‘භවත් තෙමේ දෙවියෙක් වන්නේද?’ කියා ඇසූ කල්හි, ‘බ්‍රාහ්මණය, මම දෙවියෙක් නොවන්නෙමි’යි පවසන්නෙහිය. ‘භවත් තෙමේ ගාන්ධර්වයෙක් වන්නේද?’ කියා ඇසූ කල්හි, ‘බ්‍රාහ්මණය, මම ගාන්ධර්වයෙක් නොවන්නෙමි’යි පවසන්නෙහිය. ‘භවත් තෙමේ යක්ෂයෙක් වන්නේද?’ කියා ඇසූ කල්හි, ‘බ්‍රාහ්මණය, මම යක්ෂයෙක් නොවන්නෙමි’යි පවසන්නෙහිය. ‘භවත් තෙමේ මනුෂ්‍යයෙක් වන්නේද?’ කියා ඇසූ කල්හි, ‘බ්‍රාහ්මණය, මම මනුෂ්‍යයෙක් නොවන්නෙමි’යි පවසන්නෙහිය. එසේ නම්, දැන් භවත් තෙමේ කවුරුන් වන්නේද?”


‘‘Yesaṃ kho ahaṃ, brāhmaṇa, āsavānaṃ appahīnattā devo bhaveyyaṃ, te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Yesaṃ kho ahaṃ, brāhmaṇa, āsavānaṃ appahīnattā gandhabbo bhaveyyaṃ… yakkho bhaveyyaṃ… manusso bhaveyyaṃ, te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Seyyathāpi, brāhmaṇa, uppalaṃ vā padumaṃ vā puṇḍarīkaṃ vā udake jātaṃ udake saṃvaḍḍhaṃ udakā accuggamma tiṭṭhati anupalittaṃ udakena; evamevaṃ kho ahaṃ, brāhmaṇa, loke jāto loke saṃvaḍḍho lokaṃ abhibhuyya viharāmi anupalitto lokena. Buddhoti maṃ, brāhmaṇa, dhārehī’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, යම් ආශ්‍රවයන් ප්‍රහීණ නොවීම හේතුවෙන් මම දෙවියෙක් වන්නේ නම්, මාගේ ඒ ආශ්‍රවයන් ප්‍රහීණ කර ඇත, මුලින්ම සිඳ දමා ඇත, හිස සිඳි තල් ගසක් මෙන් කර ඇත, නැවත නොවීමට පත් කර ඇත, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කර ඇත. බ්‍රාහ්මණය, යම් ආශ්‍රවයන් ප්‍රහීණ නොවීම හේතුවෙන් මම ගාන්ධර්වයෙක් වන්නේ නම්... යක්ෂයෙක් වන්නේ නම්... මනුෂ්‍යයෙක් වන්නේ නම්, මාගේ ඒ ආශ්‍රවයන් ප්‍රහීණ කර ඇත, මුලින්ම සිඳ දමා ඇත, හිස සිඳි තල් ගසක් මෙන් කර ඇත, නැවත නොවීමට පත් කර ඇත, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කර ඇත. බ්‍රාහ්මණය, ජලයෙහි හටගත්, ජලයෙහි වැඩුණු උපුල් හෝ පියුම් හෝ හෙළ පියුම් හෝ යම් සේ ජලයෙන් ඉහළට නැඟී ජලයෙහි නොගෑවී පවතින්නේද, එමෙන්ම බ්‍රාහ්මණය, මම ද ලෝකයෙහි ඉපිද, ලෝකයෙහි වැඩී, ලෝකය අභිබවා ලෝකයෙහි නොගෑවී (නොඇලී) වෙසෙමි. බ්‍රාහ්මණය, මාව ‘බුද්ධ’ යයි දරාගන්න.”


‘‘Yena [Pg.348] devūpapatyassa, gandhabbo vā vihaṅgamo;

Yakkhattaṃ yena gaccheyyaṃ, manussattañca abbaje;

Te mayhaṃ, āsavā khīṇā, viddhastā vinaḷīkatā.

“යම් ආශ්‍රවයක් නිසා මම දෙවියෙකු වන්නෙම්ද, නැතහොත් අහසෙහි සැරිසරන ගාන්ධර්වයෙකු වන්නෙම්ද; යම් ආශ්‍රවයක් නිසා යක්ෂයෙකුගේ බවට හෝ මනුෂ්‍යයෙකුගේ බවට හෝ පැමිණෙන්නෙම්ද; මාගේ ඒ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය කරන ලදහ, විනාශ කරන ලදහ, බැඳීම් රහිත කරන ලදහ.”


‘‘Puṇḍarīkaṃ yathā vaggu, toyena nupalippati ;

Nupalippāmi lokena, tasmā buddhosmi brāhmaṇā’’ti. chaṭṭhaṃ;

“මනහර සුදු පියුම ජලයෙන් නොගෑවෙන්නාක් මෙන්, මම ද ලෝකයෙහි නොගෑවී (නොඇලී) වෙසෙමි. එබැවින් බ්‍රාහ්මණය, මම ‘බුද්ධ’ වෙමි.” (සයවැනි සූත්‍රයයි).


7. Aparihāniyasuttaṃ

7. අපරිහානිය සූත්‍රය


37. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo parihānāya nibbānasseva santike. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlasampanno hoti, indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyaṃ anuyutto hoti.

37. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ මහණ තෙමේ පිරිහීමට නුසුදුසුය, නිවනටම සමීපව වෙසෙයි. ඒ සතර කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ ශීල සම්පන්න වෙයි, ඉන්ද්‍රියයන්හි පියවූ දොරටු ඇත්තෙක් වෙයි, භෝජනයෙහි පමණ දන්නෙක් වෙයි, නිදි වැරීමෙහි (අවදිව සිටීමෙහි) නිරන්තරයෙන් යෙදුණෙක් වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlasampanno hoti.

“මහණෙනි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් ශීල සම්පන්න වන්නේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් සංවර වූයේ වෙසෙයි, මනා හැසිරීමෙන් හා ගෝචරයෙන් යුක්ත වූයේ, ඉතා සුළු වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වූයේ, ශික්ෂා පදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ ශීල සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ; cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ; manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් ඉන්ද්‍රියයන්හි පියවන ලද දොරටු ඇත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව ඇසින් රූපයක් දැක (ස්ත්‍රී පුරුෂ ආදී වශයෙන්) නිමිති ගන්නේ නැත; (අත් පා සිනහව ආදී) ලක්ෂණ ලකුණු ගන්නේ නැත. යම් හෙයකින් චක්ඛුන්ද්‍රිය අසංවෘතව වසන්නා වූ ඒ පුද්ගලයා කෙරෙහි අභිජ්ඣා සහ දෝමනස්ස වැනි ලාමක අකුසල ධර්මයන් ලුහුබැඳ එන්නේද, එහි සංවරය පිණිස ඔහු පිළිපදියි; චක්ඛුන්ද්‍රිය රකියි; චක්ඛුන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගන්ධයක් ආඝ්‍රාණය කර... දිවෙන් රසයක් විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ස්පර්ශ කර... මනසින් ධර්මාරම්මණයක් දැන (ස්ත්‍රී පුරුෂ ආදී වශයෙන්) නිමිති ගන්නේ නැත; (අත් පා සිනහව ආදී) ලක්ෂණ ලකුණු ගන්නේ නැත. යම් හෙයකින් මනින්ද්‍රිය අසංවෘතව වසන්නා වූ ඒ පුද්ගලයා කෙරෙහි අභිජ්ඣා සහ දෝමනස්ස වැනි ලාමක අකුසල ධර්මයන් ලුහුබැඳ එන්නේද, එහි සංවරය පිණිස ඔහු පිළිපදියි; මනින්ද්‍රිය රකියි; මනින්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙලෙස භික්ෂුව ඉන්ද්‍රියයන්හි පියවන ලද දොරටු ඇත්තෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca[Pg.349], bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya; yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya. Iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati, anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් භෝජනයෙහි මාත්‍රඥ (පමණ දන්නා) වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව නුවණින් සලකා බලා ආහාර වළඳයි. එය කෙළි සෙල්ලම් පිණිස නොවේ, මත්වීම පිණිස නොවේ, අලංකාරය පිණිස නොවේ, ශරීරය ඔපවත් කිරීම පිණිස නොවේ; හුදෙක් මේ ශරීරයේ පැවැත්ම පිණිසත්, යැපීම පිණිසත්, සාගිනි පීඩා නැති කරගැනීම පිණිසත්, බ්‍රහ්මචර්යාවට අනුග්‍රහ පිණිසත් පමණකි. ‘මම මෙලෙස පැරණි (සාගිනි) වේදනාව නසන්නෙමි, අලුත් වේදනාවක් හටගැනීමට ඉඩ නොදෙන්නෙමි, මාගේ ජීවිත පැවැත්මට රුකුලක් වන්නේය, නිවැරදි බව සහ පහසු විහරණය ද වන්නේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙලෙස භික්ෂුව භෝජනයෙහි මාත්‍රඥ වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti; rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti; rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti, pāde pādaṃ accādhāya, sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā; rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo parihānāya, nibbānasseva santiketi.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් ජාගරියානුයෝගයෙහි (නොනිදා අවදිව සිටීමේ පිළිවෙතෙහි) යෙදුණෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව දහවල් කාලයෙහි සක්මන් කිරීමෙන් සහ හිඳගෙන සිටීමෙන් නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් සිත පිරිසිදු කරයි; රාත්‍රියේ ප්‍රථම යාමයෙහි සක්මන් කිරීමෙන් සහ හිඳගෙන සිටීමෙන් නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් සිත පිරිසිදු කරයි; රාත්‍රියේ මධ්‍යම යාමයෙහි දකුණු ඇලයෙන් පය මත පය මඳක් ඉක්මවා තබා, සිහියෙන් හා සම්පජඤ්ඤයෙන් යුතුව, අවදි වීමේ සංඥාව සිතෙහි දරාගෙන සිංහ සෙය්‍යාව කරයි; රාත්‍රියේ පශ්චිම යාමයෙහි අවදි වී සක්මන් කිරීමෙන් සහ හිඳගෙන සිටීමෙන් නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. මහණෙනි, මෙලෙස භික්ෂුව ජාගරියානුයෝගයෙහි යෙදුණෙකු වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම සතරින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ගුණධර්මයන්ගෙන් පිරිහීමට පත් නොවිය හැක්කෙකි, ඔහු නිවනට සමීපවම හැසිරෙයි.”


‘‘Sīle patiṭṭhito bhikkhu, indriyesu ca saṃvuto;

Bhojanamhi ca mattaññū, jāgariyaṃ anuyuñjati.

“ශීලයෙහි පිහිටි, ඉන්ද්‍රියයන්හි සංවර වූ, භෝජනයෙහි පමණ දන්නා භික්ෂුව ජාගරියානුයෝගයෙහි යෙදෙයි.”


‘‘Evaṃ vihārī ātāpī, ahorattamatandito;

Bhāvayaṃ kusalaṃ dhammaṃ, yogakkhemassa pattiyā.

“මෙසේ වසන, කෙලෙස් තවන වීරිය ඇති, රෑ දවල් දෙක්හි අලස නොවූ භික්ෂුව, සියලු බන්ධනයන්ගෙන් මිදීම වූ නිවන ලබාගනු පිණිස කුසල් දහම් වඩයි.”


‘‘Appamādarato bhikkhu, pamāde bhayadassi vā ;

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. sattamaṃ;

“අප්‍රමාදයෙහි ඇලුණු, ප්‍රමාදයෙහි බිය දකින්නා වූ භික්ෂුව පිරිහීමට පත් නොවේ; ඔහු නිවනට සමීපවම හැසිරෙන්නේය.”


8. Patilīnasuttaṃ

8. පතිලීන සූත්‍රය


38. ‘‘Panuṇṇapaccekasacco, bhikkhave, bhikkhu ‘samavayasaṭṭhesano passaddhakāyasaṅkhāro patilīno’ti vuccati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu panuṇṇapaccekasacco hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ [Pg.350] puthupaccekasaccāni, seyyathidaṃ – sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā; sabbāni tāni nuṇṇāni honti panuṇṇāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu panuṇṇapaccekasacco hoti.

38. “මහණෙනි, ඉවත් කරන ලද පෞද්ගලික දෘෂ්ටි සත්‍යයන් ඇති, මැනවින් අත්හරින ලද සෙවීම් (ඒෂණා) ඇති, සංසිඳුණු කාය සංස්කාර ඇති භික්ෂුව ‘පතිලීන’ (තැන්පත් වූ/එකඟ වූ) අයෙකැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, භික්ෂුවක් ඉවත් කරන ලද පෞද්ගලික දෘෂ්ටි සත්‍යයන් ඇත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි බොහෝ මහණ බමුණන්ගේ යම් ඒ විවිධ පෞද්ගලික සත්‍යයෝ (දෘෂ්ටි) වෙත්ද, එනම් - ‘ලෝකය ශාස්වතය’ කියා හෝ, ‘ලෝකය අශාස්වතය’ කියා හෝ, ‘ලෝකය අන්තයක් ඇත්තකි’ කියා හෝ, ‘ලෝකය අනන්තය’ කියා හෝ, ‘ජීවය ද එයමය ශරීරය ද එයමය’ කියා හෝ, ‘ජීවය අනෙකකි ශරීරය අනෙකකි’ කියා හෝ, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු ඉපදෙති’ කියා හෝ, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නූපදෙති’ කියා හෝ, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු ඉපදෙති ද නූපදෙති ද’ කියා හෝ, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු ඉපදෙන්නෙත් නැත නූපදින්නෙත් නැත’ කියා හෝ යම් දෘෂ්ටි වෙත්ද, ඒ සියල්ල ඔහු විසින් දුරු කරන ලද්දේය, මැනවින් බැහැර කරන ලද්දේය, අත්හරින ලද්දේය, වමාරා දමන ලද්දේය, මුදා හරින ලද්දේය, ප්‍රහීණ කරන ලද්දේය, සහමුලින් බැහැර කරන ලද්දේය. මහණෙනි, මෙලෙස භික්ෂුව ඉවත් කරන ලද පෞද්ගලික දෘෂ්ටි සත්‍යයන් ඇත්තෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් මැනවින් අත්හරින ලද සෙවීම් (ඒෂණා) ඇත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවගේ කාම ඒෂණාව ප්‍රහීණ වී ඇත, භව ඒෂණාව ප්‍රහීණ වී ඇත, බ්‍රහ්මචර්ය ඒෂණාව සංසිඳී ඇත. මහණෙනි, මෙලෙස භික්ෂුව මැනවින් අත්හරින ලද සෙවීම් ඇත්තෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් සංසිඳුණු කාය සංස්කාර ඇත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සැපය ද ප්‍රහීණ කිරීමෙන්, දුක ද ප්‍රහීණ කිරීමෙන්, කලින්ම සෝමනස්ස දෝමනස්සයන් අස්තයට යාමෙන්, දුක් නොවන සැප නොවන, උපේක්ෂාවෙන් හා සිහියෙන් යුත් පිරිසිදු බව ඇති සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙලෙස භික්ෂුව සංසිඳුණු කාය සංස්කාර ඇත්තෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu patilīno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu patilīno hoti. Panuṇṇapaccekasacco, bhikkhave, bhikkhu ‘samavayasaṭṭhesano passaddhakāyasaṅkhāro patilīno’ti vuccatī’’ti.

“මහණෙනි, මහණෙක් කෙසේ නම් හුදෙකලා වූයේ (කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන් වූයේ) වෙයිද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණහු විසින් ‘මම වෙමි’ යන මානය ප්‍රහීණ කරන ලද්දේ වෙයි, මුල් සිඳ දමන ලද්දේ වෙයි, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලද්දේ වෙයි, නැවත නූපදනා ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දේ වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණෙක් හුදෙකලා වූයේ වෙයි. මහණෙනි, යම් මහණෙක් තනි තනිව ගත් (දෘෂ්ටි) සත්‍යයන් බැහැර කළේ ද, සියලු සෙවීම් මැනවින් අත්හළේ ද, සංසිඳුණු කාය සංස්කාර ඇත්තේ ද, ඒ මහණ ‘හුදෙකලා වූයේ’ යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Kāmesanā bhavesanā, brahmacariyesanā saha;

Iti saccaparāmāso, diṭṭhiṭṭhānā samussayā.

“කාමයන් සෙවීම, භවයන් සෙවීම සහ (වැරදි ලෙස ගන්නා ලද) බ්‍රහ්මචර්යාව සෙවීම ද යන මේ සෙවීම් ද, ‘මෙයම සත්‍යය’ යන වැරදි ලෙස ගැනීම ද, උඩඟු වූ මිථ්‍යා දෘෂ්ටි ස්ථානයෝ ද,”


‘‘Sabbarāgavirattassa, taṇhakkhayavimuttino;

Esanā paṭinissaṭṭhā, diṭṭhiṭṭhānā samūhatā.

“සකල රාගයෙන් වෙන් වූ, තණ්හාව ක්ෂය කිරීමෙන් විමුක්තියට පත් වූ භික්ෂුවට ඒ සෙවීම් අත්හරින ලද්දේ වෙයි, දෘෂ්ටි ස්ථානයෝ මුලින්ම උදුරා දමන ලද්දෝ වෙති.”


‘‘Sa ve santo sato bhikkhu, passaddho aparājito;

Mānābhisamayā buddho, patilīnoti vuccatī’’ti. aṭṭhamaṃ;

“ඒ ශාන්ත වූ, සිහි ඇති, සන්සුන් වූ, (කෙලෙසුන් විසින්) පරාජය නොකළ හැකි, මානය අවබෝධයෙන් ප්‍රහීණ කළ හෙයින් සත්‍යය අවබෝධ කළ ඒ භික්ෂුව ‘හුදෙකලා වූයේ’ යැයි සැබවින්ම කියනු ලැබේ.” (අටවැනි සූත්‍රයයි.)


9. Ujjayasuttaṃ

9. උජ්ජය සූත්‍රය


39. Atha [Pg.351] kho ujjayo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho ujjayo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavampi no gotamo yaññaṃ vaṇṇetī’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ yaññaṃ vaṇṇemi; na panāhaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ yaññaṃ na vaṇṇemi. Yathārūpe kho, brāhmaṇa, yaññe gāvo haññanti, ajeḷakā haññanti, kukkuṭasūkarā haññanti, vividhā pāṇā saṅghātaṃ āpajjanti; evarūpaṃ kho ahaṃ, brāhmaṇa, sārambhaṃ yaññaṃ na vaṇṇemi. Taṃ kissa hetu? Evarūpañhi, brāhmaṇa, sārambhaṃ yaññaṃ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā.

39. එකල්හි උජ්ජය බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු විය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් උජ්ජය බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ යාගය වර්ණනා කරන සේක්ද?” “බ්‍රාහ්මණය, මම සියලු යාග වර්ණනා නොකරමි. බ්‍රාහ්මණය, මම සියලු යාග වර්ණනා නොකරන්නෙක්ද නොවෙමි. බ්‍රාහ්මණය, යම්බඳු යාගයක ගවයෝ මරනු ලැබෙත්ද, එළුවෝ හා බැටළුවෝ මරනු ලැබෙත්ද, කුකුළෝ හා ඌරෝ මරනු ලැබෙත්ද, විවිධ ප්‍රාණීහු විනාශයට (ඝාතනයට) පත්වෙත්ද; බ්‍රාහ්මණය, හිංසා සහගත වූ මෙබඳු යාගය මම වර්ණනා නොකරමි. එයට හේතුව කිමද? බ්‍රාහ්මණය, රහතන් වහන්සේලා හෝ අර්හත් මාර්ගයට පිළිපන් උතුමෝ හෝ මෙබඳු හිංසා සහගත යාගයකට නොපැමිණෙන බැවිනි.”


‘‘Yathārūpe ca kho, brāhmaṇa, yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā pāṇā saṅghātaṃ āpajjanti; evarūpaṃ kho ahaṃ, brāhmaṇa, nirārambhaṃ yaññaṃ vaṇṇemi, yadidaṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ. Taṃ kissa hetu? Evarūpañhi, brāhmaṇa, nirārambhaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā’’ti.

“නමුත් බ්‍රාහ්මණය, යම් යාගයක ගවයෝ නොමරනු ලැබෙත්ද, එළුවෝ හා බැටළුවෝ නොමරනු ලැබෙත්ද, කුකුළෝ හා ඌරෝ නොමරනු ලැබෙත්ද, විවිධ ප්‍රාණීහු විනාශයට පත් නොවෙත්ද; බ්‍රාහ්මණය, නිරන්තරයෙන් දෙන දානය හෙවත් කුල සිරිතක් ලෙස පවත්වන මෙබඳු අහිංසක යාගය මම වර්ණනා කරමි. එයට හේතුව කිමද? බ්‍රාහ්මණය, රහතන් වහන්සේලා හෝ අර්හත් මාර්ගයට පිළිපන් උතුමෝ හෝ මෙබඳු අහිංසක යාගයකට පැමිණෙන බැවිනි.”


‘‘Assamedhaṃ purisamedhaṃ, sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷaṃ;

Mahāyaññā mahārambhā, na te honti mahapphalā.

“අශ්වමේධය, පුරුෂමේධය, සම්මාපාසය, වාජපෙය්යය හා නිරග්ගළය යන මේ මහා කටයුතු ඇති (හිංසා සහගත) මහා යාගයන්ගෙන් මහත් ඵල නොලැබේ.”


‘‘Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā yattha haññare;

Na taṃ sammaggatā yaññaṃ, upayanti mahesino.

“යම් යාගයක එළුවෝ, බැටළුවෝ, ගවයෝ හා විවිධ සත්ත්වයෝ මරනු ලැබෙත්ද, මහා සෘෂීන් වූ (රහතන් වහන්සේලා වැනි) මනා මඟ ගිය උතුමෝ ඒ යාගයට නොපැමිණෙති.”


‘‘Ye ca yaññā nirārambhā, yajanti anukulaṃ sadā;

Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā nettha haññare ;

Tañca sammaggatā yaññaṃ, upayanti mahesino.

“යම් යාගයෝ හිංසාවෙන් තොර වෙත්ද, නිරන්තරයෙන් කුල සිරිතක් ලෙස පවත්වනු ලැබෙත්ද, එහි එළුවෝ, බැටළුවෝ, ගවයෝ හෝ විවිධ සත්ත්වයෝ නොමරනු ලැබෙත්. මනා මඟ ගිය මහා සෘෂීහු ඒ යාගයට පැමිණෙති.”


‘‘Etaṃ [Pg.352] yajetha medhāvī, eso yañño mahapphalo;

Etaṃ hi yajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo;

Yañño ca vipulo hoti, pasīdanti ca devatā’’ti. navamaṃ;

“නුවණැත්තා මෙබඳු (අහිංසක) යාගයක් කළ යුතුය. එය මහත් ඵල දෙන යාගයකි. මෙබඳු යාගයක් කරන්නාට යහපතක්ම වෙයි, අයහපතක් නොවේ. ඒ යාගය විපුල වෙයි, දෙවියෝ ද ඒ කෙරෙහි පැහැදෙති.” (නවවැනි සූත්‍රයයි.)


10. Udāyīsuttaṃ

10. උදායී සූත්‍රය


40. Atha kho udāyī brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā …pe… ekamantaṃ nisinno kho udāyī brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavampi no gotamo yaññaṃ vaṇṇetī’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ yaññaṃ vaṇṇemi; na panāhaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ yaññaṃ na vaṇṇemi. Yathārūpe kho, brāhmaṇa, yaññe gāvo haññanti, ajeḷakā haññanti, kukkuṭasūkarā haññanti, vividhā pāṇā saṅghātaṃ āpajjanti; evarūpaṃ kho ahaṃ, brāhmaṇa, sārambhaṃ yaññaṃ na vaṇṇemi. Taṃ kissa hetu? Evarūpañhi, brāhmaṇa, sārambhaṃ yaññaṃ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā.

40. එකල්හි උදායී බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග... (පෙ)... එකත්පසක හුන් උදායී බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ යාගය වර්ණනා කරන සේක්ද?” “බ්‍රාහ්මණය, මම සියලු යාග වර්ණනා නොකරමි. බ්‍රාහ්මණය, මම සියලු යාග වර්ණනා නොකරන්නෙක්ද නොවෙමි. බ්‍රාහ්මණය, යම්බඳු යාගයක ගවයෝ මරනු ලැබෙත්ද, එළුවෝ හා බැටළුවෝ මරනු ලැබෙත්ද, කුකුළෝ හා ඌරෝ මරනු ලැබෙත්ද, විවිධ ප්‍රාණීහු ඝාතනයට පත්වෙත්ද; බ්‍රාහ්මණය, හිංසා සහගත වූ මෙබඳු යාගය මම වර්ණනා නොකරමි. එයට හේතුව කිමද? බ්‍රාහ්මණය, රහතන් වහන්සේලා හෝ අර්හත් මාර්ගයට පිළිපන් උතුමෝ හෝ මෙබඳු හිංසා සහගත යාගයකට නොපැමිණෙන බැවිනි.”


‘‘Yathārūpe ca kho, brāhmaṇa, yaññe neva gāvo haññanti, na ajeḷakā haññanti, na kukkuṭasūkarā haññanti, na vividhā pāṇā saṅghātaṃ āpajjanti; evarūpaṃ kho ahaṃ, brāhmaṇa, nirārambhaṃ yaññaṃ vaṇṇemi, yadidaṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ. Taṃ kissa hetu? Evarūpañhi, brāhmaṇa, nirārambhaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā’’ti.

“නමුත් බ්‍රාහ්මණය, යම් යාගයක ගවයෝ නොමරනු ලැබෙත්ද, එළුවෝ හා බැටළුවෝ නොමරනු ලැබෙත්ද, කුකුළෝ හා ඌරෝ නොමරනු ලැබෙත්ද, විවිධ ප්‍රාණීහු විනාශයට පත් නොවෙත්ද; බ්‍රාහ්මණය, නිරන්තරයෙන් දෙන දානය හෙවත් කුල සිරිතක් ලෙස පවත්වන මෙබඳු අහිංසක යාගය මම වර්ණනා කරමි. එයට හේතුව කිමද? බ්‍රාහ්මණය, රහතන් වහන්සේලා හෝ අර්හත් මාර්ගයට පිළිපන් උතුමෝ හෝ මෙබඳු අහිංසක යාගයකට පැමිණෙන බැවිනි.”


‘‘Abhisaṅkhataṃ nirārambhaṃ, yaññaṃ kālena kappiyaṃ;

Tādisaṃ upasaṃyanti, saññatā brahmacārayo.

“මැනවින් පිළියෙළ කරන ලද, හිංසාවෙන් තොර වූ, සුදුසු කලෙහි දෙන කැප වූ පූජාව (දානය) වෙත සංයමයෙන් යුත් බ්‍රහ්මචාරී උතුමෝ පැමිණෙති.”


‘‘Vivaṭacchadā ye loke, vītivattā kulaṃ gatiṃ;

Yaññametaṃ pasaṃsanti, buddhā yaññassa kovidā.

“ලෝකයෙහි (රාගාදී) වැසුම් විවෘත කළා වූ, සංසාර ගතිය ඉක්මවා ගියා වූ, යාගයෙහි දක්ෂ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේලා මෙබඳු යාගය වර්ණනා කරති.”


‘‘Yaññe vā yadi vā saddhe, habyaṃ katvā yathārahaṃ;

Pasannacitto yajati, sukhette brahmacārisu.

“සාමාන්‍ය යාගයකදී (දානයකදී) හෝ මළවුන් උදෙසා දෙන දානයකදී හෝ සුදුසු පරිදි පූජා ද්‍රව්‍ය පිළියෙළ කොට, මනා පින්කෙතක් බඳු වූ බ්‍රහ්මචාරී උතුමන් විෂයයෙහි පැහැදුණු සිතින් යුතුව පූජා කරයි.”


‘‘Suhutaṃ [Pg.353] suyiṭṭhaṃ suppattaṃ, dakkhiṇeyyesu yaṃ kataṃ;

Yañño ca vipulo hoti, pasīdanti ca devatā.

“දක්ෂිණාර්හ උතුමන් විෂයයෙහි කරන ලද ඒ පූජාව මැනවින් පුදන ලද්දකි, මැනවින් පවත්වන ලද්දකි, මැනවින් ලැබුණකි. ඒ යාගය විපුල වෙයි, දෙවියෝ ද ඒ කෙරෙහි පැහැදෙති.”


‘‘Evaṃ yajitvā medhāvī, saddho muttena cetasā;

Abyābajjhaṃ sukhaṃ lokaṃ, paṇḍito upapajjatī’’ti. dasamaṃ;

“මෙසේ මිදුණු සිතින් යුත්, ශ්‍රද්ධාවන්ත, නුවණැති පණ්ඩිතයා මෙබඳු යාග පවත්වා, දුක් පීඩා රහිත වූ සැපවත් ලෝකයෙහි උපදියි.” (දසවැනි සූත්‍රයයි.)


Cakkavaggo catuttho.

හතරවැනි චක්ක වර්ගය නිමාවට පත් විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේ ය:


Cakko saṅgaho sīho, pasādo vassakārena pañcamaṃ;

Doṇo aparihāniyo patilīno, ujjayo udāyinā te dasāti.

චක්ක සූත්‍රය, සංගහ සූත්‍රය, සීහ සූත්‍රය, පසාද සූත්‍රය, පස්වැන්න වස්සකාර සූත්‍රය, දෝණ සූත්‍රය, අපරිහානිය සූත්‍රය, පටිලීන සූත්‍රය, උජ්ජය සූත්‍රය සහ උදායී සූත්‍රය යනුවෙන් සූත්‍ර දසයකි.


5. Rohitassavaggo

5. රෝහිතස්ස වර්ගය


1. Samādhibhāvanāsuttaṃ

1. සමාධිභාවනා සූත්‍රය


41. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, samādhibhāvanā. Katamā catasso? Atthi, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati; atthi, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanappaṭilābhāya saṃvattati; atthi, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati; atthi, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati.

41. “මහණෙනි, මේ සමාධි භාවනා සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද, මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවතින සමාධි භාවනාවක් ඇත; මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද, ඥානදර්ශනය ලැබීම පිණිස පවතින සමාධි භාවනාවක් ඇත; මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද, සිහිය හා නුවණ (සතිසම්පජඤ්ඤය) පිණිස පවතින සමාධි භාවනාවක් ඇත; මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින සමාධි භාවනාවක් ඇත.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati.

“මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද, මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවතින සමාධි භාවනාව කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවතින, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද සමාධි භාවනාව මෙයයි.”


‘‘Katamā [Pg.354] ca, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanappaṭilābhāya saṃvattati? Idha, bhikkhave, bhikkhu ālokasaññaṃ manasi karoti, divāsaññaṃ adhiṭṭhāti – yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Ayaṃ, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanappaṭilābhāya saṃvattati.

“මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද, ඥානදර්ශනය ලැබීම පිණිස පවතින සමාධි භාවනාව කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ ආලෝක සංඥාව මෙනෙහි කරයි, දිවා සංඥාව අධිෂ්ඨාන කරයි - දහවල යම් සේ ද, රාත්‍රියෙහි ද එසේමය; රාත්‍රිය යම් සේ ද, දහවල ද එසේමය. මෙසේ විවෘත වූ, නීවරණයන්ගෙන් වැසී නොගිය සිතින් යුක්තව, ආලෝකය සහිත වූ සිත වඩයි. මහණෙනි, ඥානදර්ශනය ලැබීම පිණිස පවතින, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද සමාධි භාවනාව මෙයයි.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati? Idha, bhikkhave, bhikkhuno viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti; viditā saññā…pe… viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Ayaṃ, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati.

“මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද, සිහිය හා නුවණ පිණිස පවතින සමාධි භාවනාව කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි මහණහුට වේදනාවෝ (තමාට) ප්‍රකටව උපදිති, ප්‍රකටව පවතිති, ප්‍රකටව නිරුද්ධ වෙති; සංඥාවෝ... විතර්කයෝ (තමාට) ප්‍රකටව උපදිති, ප්‍රකටව පවතිති, ප්‍රකටව නිරුද්ධ වෙති. මහණෙනි, සිහිය හා නුවණ පිණිස පවතින, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද සමාධි භාවනාව මෙයයි.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati – ‘iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo ; iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo; iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo; iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṃ samudayo, iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo; iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti. Ayaṃ, bhikkhave, samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati. Imā kho, bhikkhave, catasso samādhibhāvanā. Idañca pana metaṃ, bhikkhave, sandhāya bhāsitaṃ pārāyane puṇṇakapañhe –

“මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින සමාධි භාවනාව කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ පංච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි හටගැනීම හා විනාශය අනුදර්ශනය කරමින් වාසය කරයි - ‘මෙසේ රූපයයි, මෙසේ රූපයේ හටගැනීමයි, මෙසේ රූපයේ විනාශයයි; මෙසේ වේදනාවයි, මෙසේ වේදනාවේ හටගැනීමයි, මෙසේ වේදනාවේ විනාශයයි; මෙසේ සංඥාවයි, මෙසේ සංඥාවේ හටගැනීමයි, මෙසේ සංඥාවේ විනාශයයි; මෙසේ සංස්කාරයෝයි, මෙසේ සංස්කාරයන්ගේ හටගැනීමයි, මෙසේ සංස්කාරයන්ගේ විනාශයයි; මෙසේ විඤ්ඤාණයයි, මෙසේ විඤ්ඤාණයේ හටගැනීමයි, මෙසේ විඤ්ඤාණයේ විනාශයයි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද සමාධි භාවනාව මෙයයි. මහණෙනි, මේ වනාහි සමාධි භාවනා සතරයි. පාරායනයෙහි පුණ්ණක ප්‍රශ්නයෙහි මෙසේ වදාරන ලද්දේ ද මෙය අරමුණු කරගෙනය -”


‘‘Saṅkhāya lokasmiṃ paroparāni,Yassiñjitaṃ natthi kuhiñci loke;

Santo vidhūmo anīgho nirāso,Atāri so jātijaranti brūmī’’ti. paṭhamaṃ;

“‘ලෝකයෙහි උසස් පහත් (ස්වකීය හා පරකීය) ස්වභාවයන් නුවණින් විමසා දැන, යමෙකුට ලෝකයෙහි කොතැනකවත් සැලීමක් නැද්ද; ශාන්ත වූ, ක්‍රෝධ නැමැති දුම් රහිත වූ, දුක් පීඩා නැති, ආශා රහිත වූ ඒ මහණ තෙමේ ජාති ජරාවෙන් එතෙර වූයේ යැයි මම කියමි’ යනුයි. පළමු සූත්‍රයයි.”


2. Pañhabyākaraṇasuttaṃ

2. ප්‍රශ්න ව්‍යාකරණ සූත්‍රය


42. ‘‘Cattārimāni[Pg.355], bhikkhave, pañhabyākaraṇāni. Katamāni cattāri? Atthi, bhikkhave, pañho ekaṃsabyākaraṇīyo; atthi, bhikkhave, pañho vibhajjabyākaraṇīyo; atthi, bhikkhave, pañho paṭipucchābyākaraṇīyo; atthi, bhikkhave, pañho ṭhapanīyo. Imāni kho, bhikkhave, cattāri pañhabyākaraṇānī’’ti.

42. “මහණෙනි, ප්‍රශ්න විසඳීම් සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, ඒකාන්තයෙන් පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නයක් ඇත; බෙදා දක්වා පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නයක් ඇත; පෙරළා ප්‍රශ්න කොට පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්නයක් ඇත; බැහැර කළ යුතු (පිළිතුරු නොදිය යුතු) ප්‍රශ්නයක් ඇත. මහණෙනි, මේ ප්‍රශ්න විසඳීම් සතරයි.”


‘‘Ekaṃsavacanaṃ ekaṃ, vibhajjavacanāparaṃ;

Tatiyaṃ paṭipuccheyya, catutthaṃ pana ṭhāpaye.

“එකක් ඒකාන්තයෙන් විසඳිය යුතු ය, අනෙක බෙදා වෙන් කර විසඳිය යුතු ය, තෙවැන්න පෙරළා ප්‍රශ්න කළ යුතු ය, සතරවැන්න බැහැර කළ යුතු ය.”


‘‘Yo ca tesaṃ tattha tattha, jānāti anudhammataṃ;

Catupañhassa kusalo, āhu bhikkhuṃ tathāvidhaṃ.

“යම් මහණෙක් ඒ ඒ තැන ඒ ප්‍රශ්නවලට අනුකූල වූ විසඳුම දන්නේ ද, එවැනි මහණා සිව්වැදෑරුම් ප්‍රශ්නයන්හි දක්ෂයෙකැයි පවසනු ලැබේ.”


‘‘Durāsado duppasaho, gambhīro duppadhaṃsiyo;

Atho atthe anatthe ca, ubhayassa hoti kovido.

“ඔහු (අනුන් විසින්) ළං විය නොහැකි, මැඩපැවැත්විය නොහැකි, ගැඹුරු නුවණැති, විනාශ කළ නොහැකි කෙනෙකි. එසේම වැඩදායී දේ හා වැඩදායී නොවන දේ යන දෙවැදෑරුමෙහිම දක්ෂයෙක් වෙයි.”


‘‘Anatthaṃ parivajjeti, atthaṃ gaṇhāti paṇḍito;

Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī’’ti. dutiyaṃ;

“පණ්ඩිත තෙමේ අයහපත දුරු කරයි, යහපත වැළඳගනියි; අර්ථය අවබෝධ කරගන්නා බැවින් ඒ ධීර තැනැත්තා පණ්ඩිතයෙකැයි කියනු ලැබේ. දෙවන සූත්‍රයයි.”


3. Paṭhamakodhagarusuttaṃ

3. පළමු කෝධගරු සූත්‍රය


43. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Kodhagaru na saddhammagaru, makkhagaru na saddhammagaru, lābhagaru na saddhammagaru, sakkāragaru na saddhammagaru. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.

43. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙකි. ඒ සතර දෙනා කවරේ ද? ක්‍රෝධය ගරු කරන සද්ධර්මය ගරු නොකරන පුද්ගලයා, ගුණමකු බව (මක්ඛය) ගරු කරන සද්ධර්මය ගරු නොකරන පුද්ගලයා, ලාභය ගරු කරන සද්ධර්මය ගරු නොකරන පුද්ගලයා, සත්කාරය ගරු කරන සද්ධර්මය ගරු නොකරන පුද්ගලයා යන සතර දෙනායි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන පුද්ගලයෝ මේ සතර දෙනායි.”


‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Saddhammagaru na kodhagaru, saddhammagaru na makkhagaru, saddhammagaru na lābhagaru, saddhammagaru na sakkāragaru. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti.

“මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවතින මේ පුද්ගලයන් සිව්දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සිව්දෙනා කවුරුන්ද යත්? ක්‍රෝධයට වඩා සද්ධර්මයට ගරු කරන පුද්ගලයා, ගුණමකුකමට (මක්ඛයට) වඩා සද්ධර්මයට ගරු කරන පුද්ගලයා, ලාභයට වඩා සද්ධර්මයට ගරු කරන පුද්ගලයා සහ සත්කාරයට වඩා සද්ධර්මයට ගරු කරන පුද්ගලයා ය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයන් සිව්දෙනා මොවුහු වෙති.”


‘‘Kodhamakkhagarū bhikkhū, lābhasakkāragāravā;

Na te dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite.

“යම් භික්ෂූන් වහන්සේලා ක්‍රෝධයට හා ගුණමකුකමට ගරු කරන්නේ ද, ලාභ සත්කාරයන් කෙරෙහි ගෞරවය දක්වන්නේ ද, ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මයෙහි අභිවෘද්ධියට පත් නොවෙති.”


‘‘Ye [Pg.356] ca saddhammagaruno, vihaṃsu viharanti ca;

Te ve dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite’’ti. tatiyaṃ;

“යම් භික්ෂූන් වහන්සේලා සද්ධර්මයට ගරු කරමින් අතීතයෙහි විසුවාහු ද, වර්තමානයෙහි වසන්නාහු ද, ඔවුහු සැබවින්ම සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මයෙහි අභිවෘද්ධියට පත්වෙති.” තෙවන සූත්‍රයයි.


4. Dutiyakodhagarusuttaṃ

4. දෙවන කෝධගරු සූත්‍රය


44. ‘‘Cattārome, bhikkhave, asaddhammā. Katame cattāro? Kodhagarutā na saddhammagarutā, makkhagarutā na saddhammagarutā, lābhagarutā na saddhammagarutā, sakkāragarutā na saddhammagarutā. Ime kho, bhikkhave, cattāro asaddhammā.

44. “මහණෙනි, මේ අසද්ධර්මයන් සතරකි. ඒ සතර කවුරුන්ද යත්? සද්ධර්මයට ගරු නොකර ක්‍රෝධයට ගරු කිරීම, සද්ධර්මයට ගරු නොකර ගුණමකුකමට ගරු කිරීම, සද්ධර්මයට ගරු නොකර ලාභයට ගරු කිරීම සහ සද්ධර්මයට ගරු නොකර සත්කාරයට ගරු කිරීම ය. මහණෙනි, මේවා අසද්ධර්මයන් සතර වේ.”


‘‘Cattārome, bhikkhave, saddhammā. Katame cattāro? Saddhammagarutā na kodhagarutā, saddhammagarutā na makkhagarutā, saddhammagarutā na lābhagarutā, saddhammagarutā na sakkāragarutā. Ime kho, bhikkhave, cattāro saddhammā’’ti.

“මහණෙනි, මේ සද්ධර්මයන් සතරකි. ඒ සතර කවුරුන්ද යත්? ක්‍රෝධයට ගරු නොකර සද්ධර්මයට ගරු කිරීම, ගුණමකුකමට ගරු නොකර සද්ධර්මයට ගරු කිරීම, ලාභයට ගරු නොකර සද්ධර්මයට ගරු කිරීම සහ සත්කාරයට ගරු නොකර සද්ධර්මයට ගරු කිරීම ය. මහණෙනි, මේවා සද්ධර්මයන් සතර වේ.”


‘‘Kodhamakkhagaru bhikkhu, lābhasakkāragāravo;

Sukhette pūtibījaṃva, saddhamme na virūhati.

“ක්‍රෝධයට හා ගුණමකුකමට ගරු කරන, ලාභ සත්කාරයන් කෙරෙහි ගෞරවය දක්වන භික්ෂුව, සරු කෙතක වැපුරූ කුණු වූ බීජයක් මෙන් සද්ධර්මයෙහි අභිවෘද්ධියට පත් නොවේ.”


‘‘Ye ca saddhammagaruno, vihaṃsu viharanti ca;

Te ve dhamme virūhanti, snehānvayamivosadhā’’ti. catutthaṃ;

“යම් භික්ෂූන් වහන්සේලා සද්ධර්මයට ගරු කරමින් අතීතයෙහි විසුවාහු ද, වර්තමානයෙහි වසන්නාහු ද, ඔවුහු තෙතමනය උරාගෙන වැඩෙන ඖෂධ පැළෑටියක් මෙන් සැබවින්ම ධර්මයෙහි අභිවෘද්ධියට පත්වෙති.” සතරවන සූත්‍රයයි.


5. Rohitassasuttaṃ

5. රෝහිතස්ස සූත්‍රය


45. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho rohitasso devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rohitasso devaputto bhagavantaṃ etadavoca –

45. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි රෝහිතස්ස නම් දිව්‍ය පුත්‍රයා රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු, අතිශයින් ශෝභමාන වර්ණයෙන් යුක්තව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේ ය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වන්දනා කර එකත්පස්ව සිට ගත්තේ ය. එකත්පස්ව සිටි රෝහිතස්ස දිව්‍ය පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.


‘‘Yattha nu kho, bhante, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so, bhante, gamanena lokassa anto ñātuṃ vā daṭṭhuṃ vā pāpuṇituṃ vā’’ti? ‘‘Yattha kho, āvuso, na jāyati na [Pg.357] jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’ti.

“ස්වාමීනි, යම් තැනක උපතක් නොලබන්නේ ද, දිරාපත් නොවන්නේ ද, මරණයට පත් නොවන්නේ ද, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් සිදු නොවන්නේ ද, එවැනි ලෝකයක කෙළවර ගමනින් දැනගැනීමට, දැක ගැනීමට හෝ එතැනට පැමිණීමට හැකිද?” “ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක්, දිරාපත්වීමක්, මරණයක්, චුතවීමක් හෝ නැවත උපතක් නැද්ද, ලෝකයේ ඒ කෙළවරට ගමනින් දැනගත හැකි යයි, දැකගත හැකි යයි හෝ පැමිණිය හැකි යයි මම නොකියමි.”


‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’’ti.

“ස්වාමීනි, එය ඉතා පුදුම සහගත ය! ස්වාමීනි, එය මින් පෙර නොවූ විරූ දෙයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ‘ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක්, දිරාපත්වීමක්, මරණයක්, චුතවීමක් හෝ නැවත උපතක් නැද්ද, ලෝකයේ ඒ කෙළවරට ගමනින් දැනගත හැකි යයි, දැකගත හැකි යයි හෝ පැමිණිය හැකි යයි මම නොකියමි’ යනුවෙන් වදාළ මේ දේශනාව කෙතරම් මැනවින් වදාරන ලද්දක් ද!”


‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhante, rohitasso nāma isi ahosiṃ bhojaputto iddhimā vehāsaṅgamo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo javo ahosi, seyyathāpi nāma daḷhadhammā dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasirena tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo padavītihāro ahosi, seyyathāpi nāma puratthimā samuddā pacchimo samuddo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpena javena samannāgatassa evarūpena ca padavītihārena evarūpaṃ icchāgataṃ uppajji – ‘ahaṃ gamanena lokassa antaṃ pāpuṇissāmī’ti. So kho ahaṃ, bhante, aññatreva asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā aññatra niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṃ gantvā appatvāva lokassa antaṃ antarāyeva kālaṅkato.

“ස්වාමීනි, මම අතීතයෙහි රෝහිතස්ස නම් ඉසිවරයෙක්ව සිටියෙමි. මම භෝජ රජුගේ පුත්‍රයෙක්ව සිටි අතර ඍද්ධි බලයෙන් අහසින් යා හැකිව සිටියෙමි. ස්වාමීනි, මට කෙතරම් වේගයක් තිබුණේද යත්, මැනවින් පුහුණුව ලැබූ, අතහුරුකම් ඇති, ඉලක්කයට විදීමට සමත්, දක්ෂ දුනුවායෙකු සැහැල්ලු ඊතලයකින් තල ගසක සෙවනැල්ලක් තරම් වූ දුරක් ඉතා පහසුවෙන් ඉක්මවා විදින්නාක් මෙන් මට එක් චක්‍රාවාටයක් ඉක්මවා යා හැකි විය. ස්වාමීනි, මගේ පියවරක් කොතරම් දුරද යත්, එය පෙරදිග මුහුදේ සිට අපරදිග මුහුද දක්වා වූ දුරක් බඳු විය. එවැනි වේගයකින් හා එවැනි පියවරකින් යුක්ත වූ මට මෙවැනි අදහසක් ඇතිවිය: ‘මම ගමනින් ලෝකයේ කෙළවරට යන්නෙමි’ කියා ය. ස්වාමීනි, අවුරුදු සියයක් ආයු ඇති, අවුරුදු සියයක් ජීවත් වූ මම, ආහාර පාන ගැනීමට, මළමූත්‍ර පහ කිරීමට, නින්දෙන් විඩාව නිවා ගැනීමට මිස අන් කිසිවකට කාලය වැය නොකර අවුරුදු සියයක් තිස්සේ ගමන් කළත්, ලෝකයේ කෙළවරට පැමිණීමට නොහැකිව අතරමගදීම මරණයට පත් වුණෙමි.”


‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’’ti.

“ස්වාමීනි, එය ඉතා පුදුම සහගත ය! ස්වාමීනි, එය මින් පෙර නොවූ විරූ දෙයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ‘ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක්, දිරාපත්වීමක්, මරණයක්, චුතවීමක් හෝ නැවත උපතක් නැද්ද, ලෝකයේ ඒ කෙළවරට ගමනින් දැනගත හැකි යයි, දැකගත හැකි යයි හෝ පැමිණිය හැකි යයි මම නොකියමි’ යනුවෙන් වදාළ මේ දේශනාව කෙතරම් මැනවින් වදාරන ලද්දක් ද!”


‘‘‘Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyya’nti vadāmi. Na cāhaṃ, āvuso, appatvāva lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. Api cāhaṃ, āvuso, imasmiṃyeva byāmamatte kaḷevare sasaññimhi samanake lokañca paññāpemi lokasamudayañca lokanirodhañca lokanirodhagāminiñca paṭipada’’nti.

“ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක්, දිරාපත්වීමක්, මරණයක්, චුතවීමක් හෝ නැවත උපතක් නැද්ද, ලෝකයේ ඒ කෙළවරට ගමනින් දැනගත හැකි යයි, දැකගත හැකි යයි හෝ පැමිණිය හැකි යයි මම නොකියමි. එහෙත් ඇවැත්නි, ලෝකයේ කෙළවරට (නිර්වාණයට) නොපැමිණ දුක කෙළවර කළ හැකි යයි ද මම නොකියමි. ඇවැත්නි, සංඥාව සහිත, සිත සහිත වූ මේ බඹයක් පමණ වූ ශරීරය තුළම ලෝකය ද, ලෝකයේ හටගැනීම ද, ලෝකයේ නිරෝධය ද, ලෝක නිරෝධයට පමුණුවන ප්‍රතිපදාව ද මම පනවමි.”


‘‘Gamanena [Pg.358] na pattabbo, lokassanto kudācanaṃ;

Na ca appatvā lokantaṃ, dukkhā atthi pamocanaṃ.

“කිසි කලක ගමනින් ලෝකයේ කෙළවරට පැමිණිය නොහැක. එසේම ලෝකයේ කෙළවරට නොපැමිණ දුකෙන් නිදහස් වීමක් ද නැත.”


‘‘Tasmā have lokavidū sumedho,Lokantagū vusitabrahmacariyo;

Lokassa antaṃ samitāvi ñatvā,Nāsīsatī lokamimaṃ parañcā’’ti. pañcamaṃ;

“එබැවින් සැබවින්ම ලෝකය පිළිබඳ දන්නා වූ, මනා ප්‍රඥාවන්ත වූ, ලෝකයේ කෙළවරට පැමිණි, බඹසර වැස නිම කළ, කෙලෙස් සන්සිඳවූ ඒ ප්‍රඥාවන්තයා ලෝකයේ කෙළවර දැනගෙන, මේ ලෝකය හෝ පරලෝකය ප්‍රාර්ථනා නොකරයි.” පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Dutiyarohitassasuttaṃ

6. දෙවන රෝහිතස්ස සූත්‍රය


46. Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ rohitasso devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, rohitasso devaputto maṃ etadavoca – ‘yattha nu kho, bhante, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so, bhante, gamanena lokassa anto ñātuṃ vā daṭṭhuṃ vā pāpuṇituṃ vā’ti? Evaṃ vutte ahaṃ, bhikkhave, rohitassaṃ devaputtaṃ etadavocaṃ – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’ti. Evaṃ vutte, bhikkhave, rohitasso devaputto maṃ etadavoca – ‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmi’’’.

46. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, ඊයේ රාත්‍රියෙහි රෝහිතස්ස දිව්‍ය පුත්‍රයා, රාත්‍රියේ ප්‍රථම යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අතිශයින්ම මනහර රූප ශෝභාවෙන් යුක්තව මුළු ජේතවනයම ආලෝකවත් කරමින් මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට අභිවාදනය කර එකත්පසක සිටියේය. මහණෙනි, එකත්පසක සිටි රෝහිතස්ස දිව්‍ය පුත්‍රයා මගෙන් මෙසේ ඇසුවේය: ‘ස්වාමීනි, යම් තැනක උපතක් නැතිද, ජරාවක් නැතිද, මරණයක් නැතිද, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් නැතිද, එවැනි ලෝකයේ කෙළවරට පයින් ගමන් කිරීමෙන් දැන ගැනීමට හෝ දැක ගැනීමට හෝ පැමිණීමට හැකිද?’ කියායි. මහණෙනි, මෙසේ ඇසූ කල මම රෝහිතස්ස දිව්‍ය පුත්‍රයාට මෙසේ පැවසුවෙමි: ‘ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක්, ජරාවක්, මරණයක්, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් නැතිද, පයින් ගමන් කිරීමෙන් ඒ ලෝක කෙළවර දැනගත හැකිය, දැකගත හැකිය, පැමිණිය හැකිය කියා මම නොකියමි.’ මහණෙනි, මා මෙසේ පැවසූ විට රෝහිතස්ස දිව්‍ය පුත්‍රයා මට මෙසේ කීවේය: ‘ස්වාමීනි, එය ඉතා ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනි, එය ඉතා අද්භූතයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය කොතරම් මැනවින් දේශනා කරන ලද්දක්ද? එනම් ‘ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක්, ජරාවක්, මරණයක්, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් නැතිද, පයින් ගමන් කිරීමෙන් ඒ ලෝක කෙළවර දැනගත හැකිය, දැකගත හැකිය, පැමිණිය හැකිය කියා මම නොකියමි’ යන දේශනාවයි.”


‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhante, rohitasso nāma isi ahosiṃ bhojaputto iddhimā vehāsaṅgamo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo javo ahosi, seyyathāpi nāma daḷhadhammā dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasirena tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya[Pg.359]. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo padavītihāro ahosi, seyyathāpi nāma puratthimā samuddā pacchimo samuddo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpena javena samannāgatassa evarūpena ca padavītihārena evarūpaṃ icchāgataṃ uppajji – ahaṃ gamanena lokassa antaṃ pāpuṇissāmī’’ti. So kho ahaṃ, bhante, aññatreva asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā aññatra niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṃ gantvā appatvāva lokassa antaṃ antarāyeva kālaṅkato.

“ස්වාමීනි, අතීතයේ මම රෝහිතස්ස නම් ඉසිවරයෙක්ව සිටියෙමි. මම මෘග ලුබ්ධිකයෙකුගේ පුත්‍රයෙක් වූ අතර, ඉර්ධි බලයෙන් යුක්තව අහසින් යා හැකිව සිටියෙමි. ස්වාමීනි, මට එවැනි වේගයක් තිබුණි; එය කෙතරම්ද යත්, මනා පුහුණුව ලැබූ, ශිල්පයෙහි නිපුණ, අත්දැකීම් ඇති, දුනු ශිල්පයෙහි කෙළ පැමිණි ප්‍රබල දුනුවායෙකු සැහැල්ලු ඊතලයකින් තල් ගසක හෙවනැල්ලක් හරහා ඉතා පහසුවෙන් විදිනවා හා සමාන වේගයකි. ස්වාමීනි, මට එවැනි පියවරක් (වේගයක්) තිබුණි; එය නැගෙනහිර මුහුදේ සිට බටහිර මුහුද දක්වා තරම් වේගවත් විය. ස්වාමීනි, මෙවැනි වේගයකින් හා මෙවැනි ගමන් විලාසයකින් යුක්ත වූ මට මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: ‘මම පයින් ගමන් කර ලෝකයේ කෙළවරට පැමිණෙන්නෙමි’ කියායි. ස්වාමීනි, මම කෑමෙන්, බීමෙන්, රස විඳීමෙන් හා මලමූත්‍ර පහ කිරීමෙන් වැළකී, නින්දෙන් හා විඩාව නිවා ගැනීමෙන් වැළකී, අවුරුදු සියයක ආයුෂ ඇතිව, අවුරුදු සියයක්ම ගමන් කළෙමි. එහෙත් ලෝකයේ කෙළවරට නොපැමිණම අතරමඟදී මරණයට පත් වුණෙමි.”


‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’’ti. Evaṃ vutte ahaṃ, bhikkhave, rohitassaṃ devaputtaṃ etadavocaṃ –

“ස්වාමීනි, එය ඉතා ආශ්චර්යයකි! ස්වාමීනි, එය ඉතා අද්භූතයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය කොතරම් මැනවින් දේශනා කරන ලද්දක්ද? එනම් ‘ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක්, ජරාවක්, මරණයක්, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් නැතිද, පයින් ගමන් කිරීමෙන් ඒ ලෝක කෙළවර දැනගත හැකිය, දැකගත හැකිය, පැමිණිය හැකිය කියා මම නොකියමි’ යන දේශනාවයි.” මහණෙනි, මෙසේ කී විට මම රෝහිතස්ස දිව්‍ය පුත්‍රයාට මෙසේ පැවසුවෙමි:


‘‘‘Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ, taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’ti. Na cāhaṃ, āvuso, appatvāva lokassa antaṃ dukkhassantakiriyaṃ vadāmi. Api cāhaṃ, āvuso, imasmiṃyeva byāmamatte kaḷevare sasaññimhi samanake lokañca paññāpemi lokasamudayañca lokanirodhañca lokanirodhagāminiñca paṭipada’’nti.

“‘ඇවැත්නි, යම් තැනක උපතක්, ජරාවක්, මරණයක්, චුත වීමක් හෝ නැවත උපතක් නැතිද, පයින් ගමන් කිරීමෙන් ඒ ලෝක කෙළවර දැනගත හැකිය, දැකගත හැකිය, පැමිණිය හැකිය කියා මම නොකියමි. එහෙත් ඇවැත්නි, ලෝකයේ කෙළවරට නොපැමිණ දුක කෙළවර කිරීමක් (නිවනක්) ඇතැයි ද මම නොකියමි. ඇවැත්නි, මම සංඥාව සහිත, මනස සහිත වූ, මේ බඹයක් පමණ වූ ශරීරය තුළම ලෝකය ද පනවමි, ලෝකයේ හටගැනීම ද පනවමි, ලෝකයේ නිරුද්ධ වීම ද පනවමි, ලෝකය නිරුද්ධ කිරීමේ මාවත ද පනවමි.’”


‘‘Gamanena na pattabbo, lokassanto kudācanaṃ;

Na ca appatvā lokantaṃ, dukkhā atthi pamocanaṃ.

“පයින් ගමන් කිරීමෙන් කිසිදා ලෝක කෙළවරට පැමිණිය නොහැක. එසේම ලෝකයේ කෙළවරට (නිවනට) නොපැමිණ දුකෙන් නිදහස් වීමක් ද නැත.”


‘‘Tasmā have lokavidū sumedho,Lokantagū vusitabrahmacariyo;

Lokassa antaṃ samitāvi ñatvā,Nāsīsatī lokamimaṃ parañcā’’ti. chaṭṭhaṃ;

“එබැවින් සැබවින්ම ලෝකය පිළිබඳ දන්නා වූ, මනා ප්‍රඥාවන්ත වූ, ලෝකයේ කෙළවරට පැමිණි, බඹසර වැස නිම කළ, කෙලෙස් සන්සිඳවූ ඒ ප්‍රඥාවන්තයා ලෝකයේ කෙළවර දැනගෙන, මේ ලෝකය හෝ පරලෝකය ප්‍රාර්ථනා නොකරයි.” හයවන සූත්‍රයයි.


7. Suvidūrasuttaṃ

7. සුවිදූර සූත්‍රය


47. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, suvidūravidūrāni. Katamāni cattāri? Nabhañca, bhikkhave, pathavī ca; idaṃ paṭhamaṃ suvidūravidūre. Orimañca, bhikkhave, tīraṃ samuddassa pārimañca; idaṃ dutiyaṃ suvidūravidūre. Yato ca, bhikkhave, verocano abbhudeti [Pg.360] yattha ca atthameti ; idaṃ tatiyaṃ suvidūravidūre. Satañca, bhikkhave, dhammo asatañca dhammo; idaṃ catutthaṃ suvidūravidūre. Imāni kho, bhikkhave, cattāri suvidūravidūrānī’’ti.

47. “මහණෙනි, එකිනෙකට ඉතාමත් දුරින් පිහිටි දේවල් සතරක් ඇත. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, අහස සහ පොළොව; මෙය එකිනෙකට ඉතාමත් දුරින් පිහිටි පළමු දෙයයි. මහණෙනි, මුහුදේ මෙතෙර සහ එතෙර; මෙය එකිනෙකට ඉතාමත් දුරින් පිහිටි දෙවන දෙයයි. මහණෙනි, සූර්යයා උදාවන ස්ථානය සහ සූර්යයා බැස යන ස්ථානය; මෙය එකිනෙකට ඉතාමත් දුරින් පිහිටි තෙවන දෙයයි. මහණෙනි, සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මය සහ අසත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මය; මෙය එකිනෙකට ඉතාමත් දුරින් පිහිටි සිව්වන දෙයයි. මහණෙනි, එකිනෙකට ඉතාමත් දුරින් පිහිටි දේවල් සතර මේවායි.”


‘‘Nabhañca dūre pathavī ca dūre,Pāraṃ samuddassa tadāhu dūre;

Yato ca verocano abbhudeti,Pabhaṅkaro yattha ca atthameti;

Tato have dūrataraṃ vadanti,Satañca dhammaṃ asatañca dhammaṃ.

“අහස සහ පොළොව දුරින් පිහිටා ඇත, මුහුදේ එතෙර ද ඉතා දුර බව පවසති. ආලෝකය ලබාදෙන සූර්යයා උදාවන තැන සහ බැස යන තැන ද දුරින් පිහිටා ඇත. එහෙත් සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මය සහ අසත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මය අතර ඇති පරතරය, ඒ සියල්ලටම වඩා බෙහෙවින්ම දුරස්ථ බව සැබවින්ම පවසති.”


‘‘Abyāyiko hoti sataṃ samāgamo,Yāvāpi tiṭṭheyya tatheva hoti;

Khippañhi veti asataṃ samāgamo,Tasmā sataṃ dhammo asabbhi ārakā’’ti. sattamaṃ;

සත්පුරුෂයන්ගේ ඇසුර නොවෙනස් වන සුළුය. එය කොපමණ කාලයක් පැවතුණත් පෙර පරිදිම පවතී. එහෙත් අසත්පුරුෂයන්ගේ ඇසුර වහා නැති වී යයි. එබැවින් සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මය අසත්පුරුෂයන්ගෙන් ඉතා දුරස්ය.


8. Visākhasuttaṃ

8. විසාඛ සූත්‍රය


48. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā visākho pañcālaputto upaṭṭhānasālāyaṃ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti, poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāya. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

48. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි පඤ්චාලපුත්ත නම් වූ ආයුෂ්මත් විසාඛ තෙරණුවෝ උපස්ථාන ශාලාවෙහි භික්ෂූන්ට දැහැමි කතාවෙන් කරුණු දක්වන, සමාදන් කරවන, උනන්දු කරවන, සතුටු කරවන සේක. උන්වහන්සේගේ ඒ වචනය නිරවුල්ය, පිරිසිදුය, නිවැරදිය, අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කරවන සුළුය, නිවනට පමුණුවන සුළුය, තෘෂ්ණාදී ලෝක ධර්මයන්ට අනුශ්‍රිත නොවූවකි. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට උපස්ථාන ශාලාවට වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි සේක. වැඩසිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක.


‘‘Ko nu kho, bhikkhave, upaṭṭhānasālāyaṃ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāyā’’ti[Pg.361]? ‘‘Āyasmā, bhante, visākho pañcālaputto upaṭṭhānasālāyaṃ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāyā’’ti.

“මහණෙනි, මේ උපස්ථාන ශාලාවෙහි භික්ෂූන්ට දැහැමි කතාවෙන් කරුණු දක්වන, සමාදන් කරවන, උනන්දු කරවන, සතුටු කරවන, නිරවුල්, පිරිසිදු, නිවැරදි, අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කරවන, නිවනට පමුණුවන, ලෝකයට අනුශ්‍රිත නොවූ වචනයෙන් කතා කරන්නේ කවර භික්ෂුවක්ද?” “ස්වාමීනි, පඤ්චාලපුත්ත නම් වූ ආයුෂ්මත් විසාඛ තෙරණුවෝ උපස්ථාන ශාලාවෙහි භික්ෂූන්ට දැහැමි කතාවෙන් කරුණු දක්වන, සමාදන් කරවන, උනන්දු කරවන, සතුටු කරවන, නිරවුල්, පිරිසිදු, නිවැරදි, අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කරවන, නිවනට පමුණුවන, ලෝකයට අනුශ්‍රිත නොවූ වචනයෙන් කතා කරන සේක.”


Atha kho bhagavā āyasmantaṃ visākhaṃ pañcālaputtaṃ etadavoca – ‘‘sādhu sādhu, visākha! Sādhu kho tvaṃ, visākha, bhikkhū dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā pariyāpannāya anissitāyāti.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් පඤ්චාලපුත්ත විසාඛ තෙරණුවන්ට මෙසේ වදාළ සේක: “සාදු සාදු විසාඛ! විසාඛ, ඔබ භික්ෂූන්ට දැහැමි කතාවෙන් කරුණු දක්වන, සමාදන් කරවන, උනන්දු කරවන, සතුටු කරවන, නිරවුල්, පිරිසිදු, නිවැරදි, අර්ථය මැනවින් අවබෝධ කරවන, නිවනට පමුණුවන, ලෝකයට අනුශ්‍රිත නොවූ වචනයෙන් කතා කිරීම ඉතා යහපත්ය.”


‘‘Nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitaṃ;

Bhāsamānañca jānanti, desentaṃ amataṃ padaṃ.

“බාලයන් සමඟ මිශ්‍ර වී සිටින පණ්ඩිතයා කතා නොකරන තාක් කල් කවරෙක්දැයි හඳුනාගත නොහැකිය. එහෙත් ඔහු අමෘත පදය (නිවන) දේශනා කරමින් කතා කරන විට ඔහු පණ්ඩිතයෙකු බව හඳුනා ගනිති.”


‘‘Bhāsaye jotaye dhammaṃ, paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ;

Subhāsitadhajā isayo, dhammo hi isinaṃ dhajo’’ti. aṭṭhamaṃ;

“ධර්මය දේශනා කළ යුතුය, ධර්මය බැබළවිය යුතුය, ඍෂිවරුන්ගේ (බුද්ධාදී උතුමන්ගේ) ධජය වන ධර්මය එසවිය යුතුය. මනා කොට දේශනා කරන ලද ධර්මය ඍෂිවරුන්ගේ ධජයයි. සැබවින්ම ධර්මය වනාහි ඍෂිවරුන්ගේ ධජයයි.”


9. Vipallāsasuttaṃ

9. විපල්ලාස සූත්‍රය


49. ‘‘Cattārome, bhikkhave, saññāvipallāsā cittavipallāsā diṭṭhivipallāsā. Katame cattāro? Anicce, bhikkhave, niccanti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso; dukkhe, bhikkhave, sukhanti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso; anattani, bhikkhave, attāti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso; asubhe, bhikkhave, subhanti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso. Ime kho, bhikkhave, cattāro saññāvipallāsā cittavipallāsā diṭṭhivipallāsā.

49. “මහණෙනි, මේ සංඥා විපල්ලාස, චිත්ත විපල්ලාස සහ දෘෂ්ටි විපල්ලාස සතරක් වෙති. ඒ සතර කවරහුද? මහණෙනි, අනිත්‍ය දේ නිත්‍ය ලෙස ගැනීම සංඥා විපල්ලාසයකි, චිත්ත විපල්ලාසයකි, දෘෂ්ටි විපල්ලාසයකි. දුක් වූ දෙය සැප ලෙස ගැනීම සංඥා විපල්ලාසයකි, චිත්ත විපල්ලාසයකි, දෘෂ්ටි විපල්ලාසයකි. අනාත්ම වූ දෙය ආත්ම ලෙස ගැනීම සංඥා විපල්ලාසයකි, චිත්ත විපල්ලාසයකි, දෘෂ්ටි විපල්ලාසයකි. අසුභ වූ දෙය සුභ ලෙස ගැනීම සංඥා විපල්ලාසයකි, චිත්ත විපල්ලාසයකි, දෘෂ්ටි විපල්ලාසයකි. මහණෙනි, මේ වනාහි සතර වැදෑරුම් සංඥා විපල්ලාස, චිත්ත විපල්ලාස හා දෘෂ්ටි විපල්ලාස වෙති.”


‘‘Cattārome, bhikkhave, nasaññāvipallāsā nacittavipallāsā nadiṭṭhivipallāsā. Katame cattāro? Anicce, bhikkhave, aniccanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso; dukkhe, bhikkhave, dukkhanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso; anattani, bhikkhave, anattāti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso; asubhe, bhikkhave, asubhanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso[Pg.362]. Ime kho, bhikkhave, cattāro nasaññāvipallāsā nacittavipallāsā nadiṭṭhivipallāsā’’ti.

“මහණෙනි, විපරීත නොවන මේ සංඥා, චිත්ත සහ දෘෂ්ටි සතරක් වෙති. ඒ සතර කවරහුද? මහණෙනි, අනිත්‍ය දේ අනිත්‍ය ලෙසම ගැනීම විපරීත නොවන සංඥාවකි, චිත්තයකි, දෘෂ්ටියකි. දුක් වූ දෙය දුක ලෙසම ගැනීම විපරීත නොවන සංඥාවකි, චිත්තයකි, දෘෂ්ටියකි. අනාත්ම වූ දෙය අනාත්ම ලෙසම ගැනීම විපරීත නොවන සංඥාවකි, චිත්තයකි, දෘෂ්ටියකි. අසුභ වූ දෙය අසුභ ලෙසම ගැනීම විපරීත නොවන සංඥාවකි, චිත්තයකි, දෘෂ්ටියකි. මහණෙනි, මේ වනාහි සතර වැදෑරුම් විපරීත නොවන සංඥා, චිත්ත හා දෘෂ්ටි වෙති.”


‘‘Anicce niccasaññino, dukkhe ca sukhasaññino;

Anattani ca attāti, asubhe subhasaññino;

Micchādiṭṭhihatā sattā, khittacittā visaññino.

“අනිත්‍ය දේ නිත්‍ය ලෙස ද, දුක සැප ලෙස ද, අනාත්ම දේ ආත්ම ලෙස ද, අසුභ දේ සුභ ලෙස ද සංඥා කරන්නා වූ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන් පහර ලත්, විසිරුණු සිත් ඇති සත්ත්වයෝ විපරීත සංඥාවෙන් යුක්ත වෙති.”


‘‘Te yogayuttā mārassa, ayogakkhemino janā;

Sattā gacchanti saṃsāraṃ, jātimaraṇagāmino.

“මාරයාගේ යෝගයන්ට හසු වූ, එම බැඳීම්වලින් නිදහස් නොවූ ඒ ජනයෝ, උපත හා මරණය කරා යමින් සංසාරයෙහි සැරිසරති.”


‘‘Yadā ca buddhā lokasmiṃ, uppajjanti pabhaṅkarā;

Te imaṃ dhammaṃ pakāsenti, dukkhūpasamagāminaṃ.

“ලෝකයෙහි ආලෝකය පතුරුවන බුදුවරුන් පහළ වූ කල්හි, උන්වහන්සේලා දුක් සංසිඳුවන මේ ධර්මය ප්‍රකාශ කරති.”


‘‘Tesaṃ sutvāna sappaññā, sacittaṃ paccaladdhā te;

Aniccaṃ aniccato dakkhuṃ, dukkhamaddakkhu dukkhato.

“එය අසා ප්‍රඥාවන්තයෝ තම සිහිය නැවත ලබා ගනිති. ඔවුහු අනිත්‍යය අනිත්‍ය ලෙස ද, දුක දුක ලෙස ද දක්නාහ.”


‘‘Anattani anattāti, asubhaṃ asubhataddasuṃ;

Sammādiṭṭhisamādānā, sabbaṃ dukkhaṃ upaccagu’’nti. navamaṃ;

“අනාත්මය අනාත්ම ලෙස ද, අසුභය අසුභ ලෙස ද ඔවුහු දුටුවහ. සම්මා දිට්ඨියෙහි පිහිටා ඔවුහු සියලු සංසාර දුක් ඉක්මවා ගියහ.”


10. Upakkilesasuttaṃ

10. උපක්කිලේස සූත්‍රය


50. ‘‘Cattārome, bhikkhave, candimasūriyānaṃ upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti. Katame cattāro? Abbhā, bhikkhave, candimasūriyānaṃ upakkilesā, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

50. “මහණෙනි, චන්ද්‍ර සූර්යයන්ගේ උපක්ලේශ (කිලුටු කරන දෑ) සතරක් වෙති. යම් උපක්ලේශයන්ගෙන් කිලුටු වූ චන්ද්‍ර සූර්යයෝ තේජසින් යුතුව නොබබළති, දීප්තියක් නොදක්වති, ආලෝකය විහිදුවා නොසිටිති. ඒ සතර කවරහුද? මහණෙනි, වලාකුළු චන්ද්‍ර සූර්යයන්ගේ උපක්ලේශයකි. ඒ වලාකුළුවලින් වැසුණු චන්ද්‍ර සූර්යයෝ තේජසින් යුතුව නොබබළති, දීප්තියක් නොදක්වති, ආලෝකය විහිදුවා නොසිටිති.”


‘‘Mahikā, bhikkhave, candimasūriyānaṃ upakkilesā, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

“මහණෙනි, මීදුම චන්ද්‍ර සූර්යයන්ගේ උපක්ලේශයකි. ඒ මීදුමෙන් වැසුණු චන්ද්‍ර සූර්යයෝ තේජසින් යුතුව නොබබළති, දීප්තියක් නොදක්වති, ආලෝකය විහිදුවා නොසිටිති.”


‘‘Dhūmo rajo, bhikkhave, candimasūriyānaṃ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

“මහණෙනි, දුම සහ දූවිල්ල චන්ද්‍ර සූර්යයන්ගේ උපක්ලේශයෝ (කිලුටු) වෙති. යම් උපක්ලේශයකින් කිලුටු වූ චන්ද්‍ර සූර්යයෝ තැපීමක් (ආලෝකයක්) නොකරති, බැබළීමක් නොකරති, තේජසින් යුක්ත නොවෙති.”


‘‘Rāhu, bhikkhave, asurindo candimasūriyānaṃ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti. Ime kho[Pg.363], bhikkhave, cattāro candimasūriyānaṃ upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhā candimasūriyā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

“මහණෙනි, අසුරේන්ද්‍ර වූ රාහු චන්ද්‍ර සූර්යයන්ගේ උපක්ලේශයකි. යම් උපක්ලේශයකින් කිලුටු වූ චන්ද්‍ර සූර්යයෝ තැපීමක් නොකරති, බැබළීමක් නොකරති, තේජසින් යුක්ත නොවෙති. මහණෙනි, චන්ද්‍ර සූර්යයන්ගේ මේ උපක්ලේශ සතරක් වෙයි. යම් උපක්ලේශයන්ගෙන් කිලුටු වූ චන්ද්‍ර සූර්යයෝ තැපීමක් නොකරති, බැබළීමක් නොකරති, තේජසින් යුක්ත නොවෙති.”


‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattārome samaṇabrāhmaṇānaṃ upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti. Katame cattāro? Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā suraṃ pivanti merayaṃ, surāmerayapānā appaṭiviratā. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo samaṇabrāhmaṇānaṃ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

“මහණෙනි, එලෙසම ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ද උපක්ලේශ සතරක් වෙයි. යම් උපක්ලේශයන්ගෙන් කිලුටු වූ ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ තේජසින් යුක්ත නොවෙති, නොබබළති, ආලෝකවත් නොවෙති. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සුරා පානය කරති, මේරය පානය කරති, සුරා මේරය පානයෙන් වැළකී නොසිටිති. මහණෙනි, මෙය ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ පළමු වන උපක්ලේශයයි. යම් උපක්ලේශයකින් කිලුටු වූ ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ තේජසින් යුක්ත නොවෙති, නොබබළති, ආලෝකවත් නොවෙති.”


‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā methunaṃ dhammaṃ paṭisevanti, methunasmā dhammā appaṭiviratā. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo samaṇabrāhmaṇānaṃ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

“මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෛථුන ධර්මය (මෙවුන්දම්) සේවනය කරති, මෛථුන ධර්මයෙන් වැළකී නොසිටිති. මහණෙනි, මෙය ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ දෙවන උපක්ලේශයයි. යම් උපක්ලේශයකින් කිලුටු වූ ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ තේජසින් යුක්ත නොවෙති, නොබබළති, ආලෝකවත් නොවෙති.”


‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā jātarūparajataṃ sādiyanti, jātarūparajatapaṭiggahaṇā appaṭiviratā. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo samaṇabrāhmaṇānaṃ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti.

“මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ රන් රිදී ඉවසති (පිළිගනිති), රන් රිදී පිළිගැනීමෙන් වැළකී නොසිටිති. මහණෙනි, මෙය ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ තෙවන උපක්ලේශයයි. යම් උපක්ලේශයකින් කිලුටු වූ ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ තේජසින් යුක්ත නොවෙති, නොබබළති, ආලෝකවත් නොවෙති.”


‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā micchājīvena jīvanti, micchājīvā appaṭiviratā. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho samaṇabrāhmaṇānaṃ upakkileso, yena upakkilesena upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti. Ime kho, bhikkhave, cattāro samaṇabrāhmaṇānaṃ upakkilesā, yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhā eke samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocantī’’ti.

“මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වැරදි ජීවිකාවෙන් (මිථ්‍යා ආජීවයෙන්) ජීවත් වෙති, මිථ්‍යා ආජීවයෙන් වැළකී නොසිටිති. මහණෙනි, මෙය ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ සතරවන උපක්ලේශයයි. යම් උපක්ලේශයකින් කිලුටු වූ ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ තේජසින් යුක්ත නොවෙති, නොබබළති, ආලෝකවත් නොවෙති. මහණෙනි, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ මේ උපක්ලේශ සතර වෙයි. යම් උපක්ලේශයන්ගෙන් කිලුටු වූ ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ තේජසින් යුක්ත නොවෙති, නොබබළති, ආලෝකවත් නොවෙති.”


‘‘Rāgadosaparikkiṭṭhā, eke samaṇabrāhmaṇā;

Avijjānivutā posā, piyarūpābhinandino.

“ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ රාගයෙන් හා ද්වේෂයෙන් මඩනා ලද්දෝ වෙති. ඔවුහු අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, ප්‍රිය ස්වභාවයන්හි ඇලුණු මෝඩ මිනිස්සුය.”


‘‘Suraṃ pivanti merayaṃ, paṭisevanti methunaṃ;

Rajataṃ jātarūpañca, sādiyanti aviddasū;

Micchājīvena jīvanti, eke samaṇabrāhmaṇā.

“ඔවුහු සුරා පානය කරති, මත්පැන් බොති, මෛථුන ධර්මය සේවනය කරති. නුවණ නැති ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ රන් රිදී පිළිගනිති. තවද ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වැරදි ජීවිකාවෙන් ජීවත් වෙති.”


‘‘Ete [Pg.364] upakkilesā vuttā, buddhenādiccabandhunā;

Yehi upakkilesehi, eke samaṇabrāhmaṇā;

Na tapanti na bhāsanti, asuddhā sarajā magā.

“ආදිත්‍ය බන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මේ උපක්ලේශයන් වදාරන ලදී. යම් උපක්ලේශයන්ගෙන් කිලුටු වූ ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ අශුද්ධ වූ, කෙලෙස් සහිත වූ, (තම ගුණයෙන්) නොබබළන්නා වූ වන මෘගයන් වැනි වෙති.”


‘‘Andhakārena onaddhā, taṇhādāsā sanettikā;

Vaḍḍhenti kaṭasiṃ ghoraṃ, ādiyanti punabbhava’’nti. dasamaṃ;

“අවිද්‍යා අන්ධකාරයෙන් වැසුණු, තෘෂ්ණාවට දාස වූ, තෘෂ්ණා නැමැති රැහැනින් බැඳුණු ඔවුහු භයානක වූ සුසානය (නැවත නැවත ඉපදීම) වර්ධනය කරති, නැවත උපතක් කරාම යති.”


Rohitassavaggo pañcamo.

පස්වන රෝහිතස්ස වර්ගය නිමාවට පත් විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශ මාතෘකාව):


Samādhipañhā dve kodhā, rohitassāpare duve;

Suvidūravisākhavipallāsā, upakkilesena te dasāti.

සමාධි සූත්‍රය, ප්‍රශ්න සූත්‍රය, කෝධගරු සූත්‍ර දෙක, රෝහිතස්ස සූත්‍ර දෙක, සුවිදූර සූත්‍රය, විසාඛ සූත්‍රය, විපල්ලාස සූත්‍රය සහ උපක්ලේශ සූත්‍රය යන සූත්‍ර දසය මෙහි අඩංගු වේ.


Paṭhamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

පළමු පණ්ණාසකය (සූත්‍ර පණස) නිමාවට පත් විය.


2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ

2. දෙවන පණ්ණාසකය


(6) 1. Puññābhisandavaggo

(6) 1. පුණ්‍යාභිසන්ද වර්ගය


1. Paṭhamapuññābhisandasuttaṃ

1. පළමු පුණ්‍යාභිසන්ද සූත්‍රය


51. Sāvatthinidānaṃ[Pg.365]. Cattārome, bhikkhave, puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṃvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattanti. Katame cattāro? Yassa, bhikkhave, bhikkhu cīvaraṃ paribhuñjamāno appamāṇaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati.

51. සැවැත් නුවරදීය. “මහණෙනි, සැප එළවන්නා වූ, ස්වර්ගය ලබා දෙන්නා වූ, සැප විපාක දෙන්නා වූ, ස්වර්ගය පිණිස පවතින්නා වූ, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, හිත සුව පිණිස පවතින්නා වූ මේ පුණ්‍යාභිසන්ද (පින් ගලායාම්), කුසලාභිසන්ද සතරක් වෙයි. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, යම් පරිත්‍යාගශීලියෙකුගේ සිවුරක් පරිභෝජනය කරන මහණෙක් අප්‍රමාණ වූ චේතෝ සමාධියකට සමවැදී වාසය කරයිද, එම පරිත්‍යාගශීලියාට සැප එළවන්නා වූ, ස්වර්ගීය වූ, සැප විපාක දෙන්නා වූ, ස්වර්ගය පිණිස පවතින්නා වූ, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, හිත සුව පිණිස පවතින්නා වූ අප්‍රමාණ පුණ්‍යාභිසන්දයක්, කුසලාභිසන්දයක් රැස් වෙයි.”


‘‘Yassa, bhikkhave, bhikkhu piṇḍapātaṃ paribhuñjamāno appamāṇaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati.

“මහණෙනි, යම් පරිත්‍යාගශීලියෙකුගේ පිණ්ඩපාතය පරිභෝජනය කරන මහණෙක් අප්‍රමාණ වූ චේතෝ සමාධියකට සමවැදී වාසය කරයිද, එම පරිත්‍යාගශීලියාට සැප එළවන්නා වූ, ස්වර්ගීය වූ, සැප විපාක දෙන්නා වූ, ස්වර්ගය පිණිස පවතින්නා වූ, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, හිත සුව පිණිස පවතින්නා වූ අප්‍රමාණ පුණ්‍යාභිසන්දයක්, කුසලාභිසන්දයක් රැස් වෙයි.”


‘‘Yassa, bhikkhave, bhikkhu senāsanaṃ paribhuñjamāno appamāṇaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati.

“මහණෙනි, යම් පරිත්‍යාගශීලියෙකුගේ සේනාසනයක් පරිභෝජනය කරන මහණෙක් අප්‍රමාණ වූ චේතෝ සමාධියකට සමවැදී වාසය කරයිද, එම පරිත්‍යාගශීලියාට සැප එළවන්නා වූ, ස්වර්ගීය වූ, සැප විපාක දෙන්නා වූ, ස්වර්ගය පිණිස පවතින්නා වූ, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, හිත සුව පිණිස පවතින්නා වූ අප්‍රමාණ පුණ්‍යාභිසන්දයක්, කුසලාභිසන්දයක් රැස් වෙයි.”


‘‘Yassa, bhikkhave, bhikkhu gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjamāno appamāṇaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati, appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, cattāro puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṃvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattanti.

“මහණෙනි, යම් දායකයෙකු විසින් පූජා කරන ලද ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර පරිභෝජනය කරමින් යම් භික්ෂුවක් අප්‍රමාණ වූ චේතෝසමාධියකට (අරහත් ඵල සමාධියකට) පැමිණ වාසය කරයිද, ඒ දායකයාට අප්‍රමාණ වූ පින් දහරාවක්, කුසල් දහරාවක්, සැපය ගෙන දෙන්නක්, ස්වර්ගයට මඟ පාදන්නක්, සැප විපාක ඇති, ස්වර්ගයෙහි උපත පිණිස පවතින, කැමති වන්නා වූ, ප්‍රිය වන්නා වූ, මනාප වන්නා වූ, හිත පිණිස හා සැප පිණිස පවතින පිනක් සිදුවෙයි. මහණෙනි, සැපය ගෙන දෙන, ස්වර්ගයට මඟ පාදන, සැප විපාක ඇති, ස්වර්ගයෙහි උපත පිණිස පවතින, කැමති වන්නා වූ, ප්‍රිය වන්නා වූ, මනාප වන්නා වූ, හිත පිණිස හා සැප පිණිස පවතින පින් දහරාවෝ, කුසල් දහරාවෝ මේ හතර දෙනෙකි.”


‘‘Imehi ca pana, bhikkhave, catūhi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettako [Pg.366] puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhyaṃ gacchati.

“මහණෙනි, මේ පින් දහරාවන් හතරෙන් හා කුසල් දහරාවන් හතරෙන් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ පිනේ ප්‍රමාණය මෙපමණ යැයි ගණනය කිරීම පහසු නැත. එනම්, ‘මෙපමණ පින් දහරාවක්, කුසල් දහරාවක්, සැප ගෙන දෙන්නක්, ස්වර්ගයට මඟ පාදන්නක්, සැප විපාක ඇති, ස්වර්ගයෙහි උපත පිණිස පවතින දෙයක් මෙහි ඇත’ යනුවෙනි. ඒ වෙනුවට එය සැබවින්ම අසංඛ්‍ය වූ, අප්‍රමාණ වූ, මහා පින් කඳක් යනුවෙන් ම හඳුන්වනු ලැබෙයි.”


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamudde na sukaraṃ udakassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettakāni udakāḷhakānīti vā, ettakāni udakāḷhakasatānīti vā, ettakāni udakāḷhakasahassānīti vā, ettakāni udakāḷhakasatasahassānīti vā’, atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāudakakkhandhotveva saṅkhyaṃ gacchati; evamevaṃ kho, bhikkhave, imehi catūhi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhyaṃ gacchatī’’ti.

“මහණෙනි, එය හරියට මහා සාගරයේ ජල ප්‍රමාණය මෙපමණ යැයි ගණනය කිරීම පහසු නොමැතිවාක් මෙනි. එනම්, ‘මෙහි දිය නැළි මෙපමණ ඇත, දිය නැළි සිය ගණනක් මෙපමණ ඇත, දිය නැළි දහස් ගණනක් මෙපමණ ඇත, දිය නැළි ලක්ෂ ගණනක් මෙපමණ ඇත’ යනුවෙනි. ඒ වෙනුවට එය සැබවින්ම අසංඛ්‍ය වූ, අප්‍රමාණ වූ, මහා ජල කඳක් යනුවෙන් ම හඳුන්වනු ලැබෙයි. මහණෙනි, එලෙසම මේ පින් දහරාවන් හතරෙන් හා කුසල් දහරාවන් හතරෙන් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ පිනේ ප්‍රමාණය මෙපමණ යැයි ගණනය කිරීම පහසු නැත. එනම්, ‘මෙපමණ පින් දහරාවක්, කුසල් දහරාවක්, සැප ගෙන දෙන්නක්, ස්වර්ගයට මඟ පාදන්නක්, සැප විපාක ඇති, ස්වර්ගයෙහි උපත පිණිස පවතින දෙයක් මෙහි ඇත’ යනුවෙනි. ඒ වෙනුවට එය සැබවින්ම අසංඛ්‍ය වූ, අප්‍රමාණ වූ, මහා පින් කඳක් යනුවෙන් ම හඳුන්වනු ලැබෙයි.”


‘‘Mahodadhiṃ aparimitaṃ mahāsaraṃ,Bahubheravaṃ ratanavarānamālayaṃ ;

Najjo yathā naragaṇasaṅghasevitā,Puthū savantī upayanti sāgaraṃ.

“මිනිස් සමූහයා විසින් ඇසුරු කරන ලද, නොයෙක් දෙසින් ගලා එන මහා නදීහු, අප්‍රමාණ වූ, මහා ඝෝෂා ඇති, බියකරු වූ, උතුම් රත්නයන්ට ආකරයක් වූ මහා සාගරයට යම් සේ පිවිසෙත් ද,”


‘‘Evaṃ naraṃ annadapānavatthadaṃ,Seyyānisajjattharaṇassa dāyakaṃ;

Puññassa dhārā upayanti paṇḍitaṃ,Najjo yathā vārivahāva sāgara’’nti. paṭhamaṃ;

“එලෙසම, ආහාර පාන, වස්ත්‍ර, සයනාසන, ඇතිරිලි ආදිය පූජා කරන නුවණැති දායකයා වෙත, ජලය රැගෙන යන ගංගාවන් සාගරයට පිවිසෙන්නාක් මෙන් පින් දහරාවෝ ගලා එති.”


2. Dutiyapuññābhisandasuttaṃ

2. “දෙවන පුඤ්ඤාභිසන්ද සූත්‍රය”


52. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṃvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattanti. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ariyasāvako [Pg.367] buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati.

52. “මහණෙනි, සැපය ගෙන දෙන, ස්වර්ගයට මඟ පාදන, සැප විපාක ඇති, ස්වර්ගයෙහි උපත පිණිස පවතින, කැමති වන්නා වූ, ප්‍රිය වන්නා වූ, මනාප වන්නා වූ, හිත පිණිස හා සැප පිණිස පවතින පින් දහරාවෝ, කුසල් දහරාවෝ හතරක් වෙති. ඒ හතර කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල වූ ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙයි. එනම්, ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණයෙන් ද අරහං වන සේක, සම්මාසම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණසම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වන සේක’ යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙය සැපය ගෙන දෙන, ස්වර්ගයට මඟ පාදන, සැප විපාක ඇති, ස්වර්ගයෙහි උපත පිණිස පවතින, කැමති වන්නා වූ, ප්‍රිය වන්නා වූ, මනාප වන්නා වූ, හිත පිණිස හා සැප පිණිස පවතින පළමු පින් දහරාවයි, කුසල් දහරාවයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය කෙරෙහි අචල වූ ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙයි. එනම්, ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, තමා විසින් ම දැකිය හැකිය, කල් නොයවා විපාක දෙන්නේය, ‘එන්න බලන්න’ යැයි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන්ගේ සිතින්ම දත යුතුය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙය සැපය ගෙන දෙන, ස්වර්ගයට මඟ පාදන, සැප විපාක ඇති, ස්වර්ගයෙහි උපත පිණිස පවතින, කැමති වන්නා වූ, ප්‍රිය වන්නා වූ, මනාප වන්නා වූ, හිත පිණිස හා සැප පිණිස පවතින දෙවන පින් දහරාවයි, කුසල් දහරාවයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද ආර්ය ශ්‍රාවකයා සංඝයා කෙරෙහි අචල වූ ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වෙයි. එනම්, ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ මනා පිළිවෙතින් යුක්තය, ඍජු පිළිවෙතින් යුක්තය, නිවන් මඟට අනුකූල පිළිවෙතින් යුක්තය, ගෞරවනීය පිළිවෙතින් යුක්තය. එනම් පුරුෂ යුගල හතරක් හා පුද්ගලයන් අට දෙනෙක් වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ, ආරාධනා කර දෙන දානය පිළිගැනීමට සුදුසුය, ආගන්තුක දානය පිළිගැනීමට සුදුසුය, පරලොව අදහා දෙන දක්ෂිණාව පිළිගැනීමට සුදුසුය, දොහොත් මුදුන් දී වැඳීමට සුදුසුය, ලෝකයාගේ උතුම් වූ පින් කෙතය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙය සැපය ගෙන දෙන, ස්වර්ගයට මඟ පාදන, සැප විපාක ඇති, ස්වර්ගයෙහි උපත පිණිස පවතින, කැමති වන්නා වූ, ප්‍රිය වන්නා වූ, මනාප වන්නා වූ, හිත පිණිස හා සැප පිණිස පවතින තුන්වන පින් දහරාවයි, කුසල් දහරාවයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, cattāro puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṃvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattantī’’ti.

“මහණෙනි, නැවත ද ආර්ය ශ්‍රාවකයා ආර්යයන් වහන්සේලාට ප්‍රිය වූ, (ශීල ශික්ෂාවන්) නොකැඩුණු, සිදුරු නොවූ, කලු ලප රහිත වූ, ලප කැළැල් රහිත වූ, තෘෂ්ණා දාසකමින් නිදහස් වූ, ප්‍රඥාවන්තයන් විසින් පසසන ලද, (මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන්) පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවත්නා වූ ශීලයකින් සමන්විත වෙයි. මහණෙනි, මෙය සතුට ගෙන දෙන, ස්වර්ගයට මඟ පෙන්වන, සැප විපාක දෙන, ස්වර්ගයෙහි උපත පිණිස පවත්නා වූ, කැමති වූ, ප්‍රිය වූ, මනාප වූ, හිතසුව පිණිස පවත්නා වූ සතරවන පින් ගඟයි, කුසල් ගඟයි. මහණෙනි, සැප ගෙන දෙන, ස්වර්ගයට මඟ පෙන්වන, සැප විපාක ඇති, ස්වර්ගයෙහි උපත පිණිස පවත්නා වූ, කැමති වූ, ප්‍රිය වූ, මනාප වූ, හිතසුව පිණිස පවත්නා වූ මේ වනාහි සතර පින් ගඟුල් ය, කුසල් ගඟුල් ය.”


‘‘Yassa [Pg.368] saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;

Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.

“යමෙකුගේ ශ්‍රද්ධාව තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි අචලව, මැනවින් පිහිටා තිබේ ද, යමෙකුගේ ශීලය යහපත් ද, ආර්යයන් වහන්සේලාට ප්‍රිය වූයේ ද, ප්‍රශංසා කරන ලද්දේ ද,”


‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;

Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.

“යමෙකු තුළ සංඝයා කෙරෙහි පැහැදීම ඇද්ද, ඍජු වූ (සම්මා දිට්ඨි) දැක්ම ඇද්ද, ඔහු දිළින්දෙකු නොවන බව (බුද්ධාදීහු) පවසති. ඔහුගේ ජීවිතය හිස් එකක් නොවේ.”


‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti. dutiyaṃ;

“එබැවින් ප්‍රඥාවන්තයා, බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ අනුශාසනය සිහිපත් කරමින් ශ්‍රද්ධාව ද, ශීලය ද, පැහැදීම ද, ධර්මාවබෝධය ද දියුණු කරගත යුතුය.”


3. Paṭhamasaṃvāsasuttaṃ

3. ප්‍රථම සංවාස සූත්‍රය


53. Ekaṃ samayaṃ bhagavā antarā ca madhuraṃ antarā ca verañjaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti. Sambahulāpi kho gahapatī ca gahapatāniyo ca antarā ca madhuraṃ antarā ca verañjaṃ addhānamaggappaṭipannā honti. Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle ( ) nisīdi. Addasaṃsu kho gahapatī ca gahapatāniyo ca bhagavantaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle nisinnaṃ. Disvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te gahapatī ca gahapatāniyo ca bhagavā etadavoca –

53. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මධුරා නුවර හා වේරංජා නුවර අතර වූ දීර්ඝ මාර්ගයකට පිළිපන් සේක. බොහෝ ගෘහපතිහු සහ ගෘහපතිනියෝ ද මධුරා නුවර හා වේරංජා නුවර අතර වූ ඒ දීර්ඝ මාර්ගයට පිළිපන්ව සිටියහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාර්ගයෙන් ඉවත්ව එක්තරා රුක් මුලක වැඩසිටි සේක. එම ගෘහපතිවරු සහ ගෘහපතිනියෝ එක්තරා රුක් මුලක වැඩසිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේව දුටහ. දැක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ ගෘහපතිවරුන්ට සහ ගෘහපතිනියන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Cattārome, gahapatayo, saṃvāsā. Katame cattāro? Chavo chavāya saddhiṃ saṃvasati, chavo deviyā saddhiṃ saṃvasati, devo chavāya saddhiṃ saṃvasati, devo deviyā saddhiṃ saṃvasati.

“ගෘහපතියෙනි, මේ වාසය කිරීම් සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? මළකඳක් මළකඳක් හා වාසය කරයි, මළකඳක් දෙවඟනක හා වාසය කරයි, දෙවියෙක් මළකඳක් හා වාසය කරයි, දෙවියෙක් දෙවඟනක හා වාසය කරයි.”


‘‘Kathañca, gahapatayo, chavo chavāya saddhiṃ saṃvasati? Idha, gahapatayo, sāmiko hoti pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī dussīlo pāpadhammo maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati akkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṃ; bhariyāpissa hoti pāṇātipātinī adinnādāyinī kāmesumicchācārinī musāvādinī surāmerayamajjapamādaṭṭhāyinī dussīlā pāpadhammā maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati akkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṃ. Evaṃ kho, gahapatayo, chavo chavāya saddhiṃ saṃvasati.

“ගෘහපතියෙනි, මළකඳක් මළකඳක් හා වාසය කරන්නේ කෙසේ ද? ගෘහපතියෙනි, මෙහි ස්වාමිපුරුෂයා ප්‍රාණඝාත කරන්නෙක්, සොරකම් කරන්නෙක්, කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි යෙදෙන්නෙක්, මුසාවාද පවසන්නෙක්, මත්පැන් පානය කරන්නෙක්, දුශ්ශීල වූ ලාමක ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම මසුරුකම නමැති මලකැළැල්වලින් වෙළුණු සිතින් යුතුව නිවසේ වාසය කරයි, ශ්‍රමණ බමුණන්ට ආක්‍රෝශ පරිභව කරයි. ඔහුගේ බිරිඳ ද ප්‍රාණඝාත කරන්නියක්, සොරකම් කරන්නියක්, කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි යෙදෙන්නියක්, මුසාවාද පවසන්නියක්, මත්පැන් පානය කරන්නියක්, දුශ්ශීල වූ ලාමක ස්වභාවයක් ඇත්තියක් වෙයි. ඇය ද මසුරුකම නමැති මලකැළැල්වලින් වෙළුණු සිතින් යුතුව නිවසේ වාසය කරයි, ශ්‍රමණ බමුණන්ට ආක්‍රෝශ පරිභව කරයි. ගෘහපතියෙනි, මෙසේ මළකඳක් මළකඳක් හා වාසය කරයි.”


‘‘Kathañca[Pg.369], gahapatayo, chavo deviyā saddhiṃ saṃvasati? Idha, gahapatayo, sāmiko hoti pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī dussīlo pāpadhammo maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati akkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṃ; bhariyā khvassa hoti pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā sīlavatī kalyāṇadhammā vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati anakkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṃ. Evaṃ kho, gahapatayo, chavo deviyā saddhiṃ saṃvasati.

“ගෘහපතියෙනි, මළකඳක් දෙවඟනක හා වාසය කරන්නේ කෙසේ ද? ගෘහපතියෙනි, මෙහි ස්වාමිපුරුෂයා ප්‍රාණඝාත කරන්නෙක්, සොරකම් කරන්නෙක්, කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි යෙදෙන්නෙක්, මුසාවාද පවසන්නෙක්, මත්පැන් පානය කරන්නෙක්, දුශ්ශීල වූ ලාමක ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම මසුරුකම නමැති මලකැළැල්වලින් වෙළුණු සිතින් යුතුව නිවසේ වාසය කරයි, ශ්‍රමණ බමුණන්ට ආක්‍රෝශ පරිභව කරයි. එහෙත් ඔහුගේ බිරිඳ වනාහි ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණා වූ, සොරකමෙන් වැළකුණා වූ, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණා වූ, මුසාවාදයෙන් වැළකුණා වූ, මත්පැන් පානයෙන් වැළකුණා වූ, සිල්වත් වූ, කල්‍යාණ ධර්මයන් ඇත්තියක් වෙයි. ඇය මසුරු මලකැළැල් රහිත සිතින් යුතුව නිවසේ වාසය කරයි, ශ්‍රමණ බමුණන්ට ආක්‍රෝශ පරිභව නොකරයි. ගෘහපතියෙනි, මෙසේ මළකඳක් දෙවඟනක හා වාසය කරයි.”


‘‘Kathañca, gahapatayo, devo chavāya saddhiṃ saṃvasati? Idha, gahapatayo, sāmiko hoti pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato sīlavā kalyāṇadhammo vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati anakkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṃ; bhariyā khvassa hoti pāṇātipātinī…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhāyinī dussīlā pāpadhammā maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati akkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṃ. Evaṃ kho, gahapatayo, devo chavāya saddhiṃ saṃvasati.

“ගෘහපතියෙනි, දෙවියෙක් මළකඳක් හා වාසය කරන්නේ කෙසේ ද? ගෘහපතියෙනි, මෙහි ස්වාමිපුරුෂයා වනාහි ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණා වූ, සොරකමෙන් වැළකුණා වූ, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණා වූ, මුසාවාදයෙන් වැළකුණා වූ, මත්පැන් පානයෙන් වැළකුණා වූ, සිල්වත් වූ, කල්‍යාණ ධර්මයන් ඇත්තෙක් වෙයි. හෙතෙම මසුරු මලකැළැල් රහිත සිතින් යුතුව නිවසේ වාසය කරයි, ශ්‍රමණ බමුණන්ට ආක්‍රෝශ පරිභව නොකරයි. එහෙත් ඔහුගේ බිරිඳ වනාහි ප්‍රාණඝාත කරන්නියක් ...පෙ... මත්පැන් පානය කරන්නියක්, දුශ්ශීල වූ ලාමක ස්වභාවයක් ඇත්තියක් වෙයි. ඇය මසුරුකම නමැති මලකැළැල්වලින් වෙළුණු සිතින් යුතුව නිවසේ වාසය කරයි, ශ්‍රමණ බමුණන්ට ආක්‍රෝශ පරිභව කරයි. ගෘහපතියෙනි, මෙසේ දෙවියෙක් මළකඳක් හා වාසය කරයි.”


‘‘Kathañca, gahapatayo, devo deviyā saddhiṃ saṃvasati? Idha, gahapatayo, sāmiko hoti pāṇātipātā paṭivirato…pe… sīlavā kalyāṇadhammo vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati anakkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṃ; bhariyāpissa hoti pāṇātipātā paṭiviratā…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā sīlavatī kalyāṇadhammā vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati anakkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṃ. Evaṃ kho, gahapatayo, devo deviyā saddhiṃ saṃvasati. Ime kho, gahapatayo, cattāro saṃvāsā’’ti.

‘‘ගෘහපතියනි, දෙවියෙකු බඳු වූ පුරුෂයෙක් දේවියක බඳු වූ ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරන්නේ කෙසේද? ගෘහපතියනි, මෙහි ලා ස්වාමියා ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි ... සිල්වත් වූ, යහපත් ගතිගුණ ඇති, මසුරු මල දුරු කළ සිතින් යුතුව ගිහි ගෙයි වසන්නෙකු වෙයි. ඔහු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව නොකරන්නෙකු වෙයි. ඔහුගේ බිරිඳ ද ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකුණා වූ ... මදයට හා ප්‍රමාදයට හේතු වන මත්පැනින් වැළකුණා වූ, සිල්වත් වූ, යහපත් ගතිගුණ ඇති, මසුරු මල දුරු කළ සිතින් යුතුව ගිහි ගෙයි වසන්නියක වෙයි. ඇය ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව නොකරන්නියක වෙයි. ගෘහපතියනි, මෙසේ දෙවියෙකු බඳු වූ පුරුෂයෙක් දේවියක බඳු වූ ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරයි. ගෘහපතියනි, මේ වාසය කිරීම් සතරයි.’’


‘‘Ubho ca honti dussīlā, kadariyā paribhāsakā;

Te honti jānipatayo, chavā saṃvāsamāgatā.

‘‘අඹුසැමි දෙදෙනාම දුස්සීල වෙත් නම්, මසුරු වෙත් නම්, පරිභව කරන්නෝ වෙත් නම්, ඒ අඹුසැමි යුවළ මළමිනී දෙකක් එකට වාසය කරන්නාක් මෙන් වෙති.


‘‘Sāmiko [Pg.370] hoti dussīlo, kadariyo paribhāsako;

Bhariyā sīlavatī hoti, vadaññū vītamaccharā;

Sāpi devī saṃvasati, chavena patinā saha.

‘‘ස්වාමියා දුස්සීල, මසුරු, පරිභව කරන්නෙකු වන නමුත්, බිරිඳ සිල්වත්, ත්‍යාගශීලී, මසුරුකම නැති තැනැත්තියක වේ නම්, ඒ දේවියක බඳු වූ බිරිඳ මළමිනියක් බඳු වූ ස්වාමියා සමඟ වාසය කරයි.


‘‘Sāmiko sīlavā hoti, vadaññū vītamaccharo;

Bhariyā hoti dussīlā, kadariyā paribhāsikā;

Sāpi chavā saṃvasati, devena patinā saha.

‘‘ස්වාමියා සිල්වත්, ත්‍යාගශීලී, මසුරුකම නැති අයෙකු වන නමුත්, බිරිඳ දුස්සීල, මසුරු, පරිභව කරන්නියක වේ නම්, ඒ මළමිනියක් බඳු වූ බිරිඳ දෙවියෙකු බඳු වූ ස්වාමියා සමඟ වාසය කරයි.


‘‘Ubho saddhā vadaññū ca, saññatā dhammajīvino;

Te honti jānipatayo, aññamaññaṃ piyaṃvadā.

‘‘ශ්‍රද්ධාවන්ත වූ, ත්‍යාගශීලී වූ, සංවර වූ, දැහැමි දිවියක් ගෙවන්නා වූ ඒ අඹුසැමි දෙදෙනා එකිනෙකා කෙරෙහි ප්‍රිය වචන පවසති.


‘‘Atthāsaṃ pacurā honti, phāsukaṃ upajāyati;

Amittā dummanā honti, ubhinnaṃ samasīlinaṃ.

‘‘සමාන සීලයක් ඇති ඒ දෙදෙනාට බොහෝ අර්ථ සිද්ධීන් සැලසේ. ඔවුහු සුවසේ වසති. ඔවුන්ගේ හතුරෝ දොම්නසට පත් වෙති.


‘‘Idha dhammaṃ caritvāna, samasīlabbatā ubho;

Nandino devalokasmiṃ, modanti kāmakāmino’’ti. tatiyaṃ;

‘‘මෙලොව දී සමාන සීල ව්‍රත ඇතිව ධර්මයෙහි හැසිරෙන ඒ දෙදෙනා, දෙව්ලොව දී ඉමහත් ප්‍රමෝදයට පත්ව, රිසි පරිදි කාම සම්පත් භුක්ති විඳිමින් සතුටු වෙති.’’


4. Dutiyasaṃvāsasuttaṃ

4. දෙවන සංවාස සූත්‍රය


54. ‘‘Cattārome, bhikkhave, saṃvāsā. Katame cattāro? Chavo chavāya saddhiṃ saṃvasati, chavo deviyā saddhiṃ saṃvasati, devo chavāya saddhiṃ saṃvasati, devo deviyā saddhiṃ saṃvasati.

54. ‘‘මහණෙනි, මේ සංවාස (එකට වාසය කිරීම්) සතරකි. ඒ සතර කවරේද? මළමිනියක් බඳු පුරුෂයෙක් මළමිනියක් බඳු ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරයි, මළමිනියක් බඳු පුරුෂයෙක් දේවියක බඳු ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරයි, දෙවියෙකු බඳු පුරුෂයෙක් මළමිනියක් බඳු ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරයි, දෙවියෙකු බඳු පුරුෂයෙක් දේවියක බඳු ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරයි.


‘‘Kathañca[Pg.371], bhikkhave, chavo chavāya saddhiṃ saṃvasati. Idha, bhikkhave, sāmiko hoti pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhiko dussīlo pāpadhammo maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati akkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṃ; bhariyāpissa hoti pāṇātipātinī adinnādāyinī kāmesumicchācārinī musāvādinī pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpinī abhijjhālunī byāpannacittā micchādiṭṭhikā dussīlā pāpadhammā maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati akkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, chavo chavāya saddhiṃ saṃvasati.

‘‘මහණෙනි, මළමිනියක් බඳු පුරුෂයෙක් මළමිනියක් බඳු ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ලා ස්වාමියා ප්‍රාණාඝාත කරන්නෙක්, අදත්තාදානය කරන්නෙක්, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක්, බොරු කියන්නෙක්, කේලාම් කියන්නෙක්, පරුෂ වචන කියන්නෙක්, හිස් වචන කියන්නෙක්, අභිධ්‍යාව (ලෝභය) ඇති, ව්‍යාපාද සහිත සිතක් ඇති, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික, දුස්සීල, පාපී ගතිගුණ ඇති, මසුරු මලින් පීඩිත වූ සිතින් ගිහි ගෙයි වසන, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව කරන්නෙකු වෙයි. ඔහුගේ බිරිඳ ද ප්‍රාණාඝාත කරන්නියක ... පාපී ගතිගුණ ඇති, මසුරු මලින් පීඩිත වූ සිතින් ගිහි ගෙයි වසන, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව කරන්නියක වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ මළමිනියක් බඳු පුරුෂයෙක් මළමිනියක් බඳු ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, chavo deviyā saddhiṃ saṃvasati? Idha, bhikkhave, sāmiko hoti pāṇātipātī…pe… micchādiṭṭhiko dussīlo pāpadhammo maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati akkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṃ; bhariyā khvassa hoti pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālunī abyāpannacittā sammādiṭṭhikā sīlavatī kalyāṇadhammā vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati anakkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, chavo deviyā saddhiṃ saṃvasati.

‘‘මහණෙනි, මළමිනියක් බඳු පුරුෂයෙක් දේවියක බඳු ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ලා ස්වාමියා ප්‍රාණාඝාත කරන්නෙක් ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටික, දුස්සීල, පාපී ගතිගුණ ඇති, මසුරු මලින් පීඩිත වූ සිතින් යුතුව වසන, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව කරන්නෙකු වෙයි. එහෙත් ඔහුගේ බිරිඳ ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකුණා වූ, අදත්තාදානයෙන් වැළකුණා වූ, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණා වූ, බොරු කීමෙන් වැළකුණා වූ, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණා වූ, පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණා වූ, හිස් වචනයෙන් වැළකුණා වූ, අභිධ්‍යාව නැති, ව්‍යාපාද නැති සිතක් ඇති, සම්‍යක් දෘෂ්ටික වූ, සිල්වත් වූ, යහපත් ගතිගුණ ඇති, මසුරු මල නැති සිතින් යුතුව ගිහි ගෙයි වසන, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව නොකරන්නියක වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ මළමිනියක් බඳු පුරුෂයෙක් දේවියක බඳු ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, devo chavāya saddhiṃ saṃvasati? Idha, bhikkhave, sāmiko hoti pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato pisuṇāya vācāya paṭivirato pharusāya vācāya paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhiko sīlavā kalyāṇadhammo vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati anakkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṃ; bhariyā khvassa hoti pāṇātipātinī…pe… micchādiṭṭhikā dussīlā pāpadhammā maccheramalapariyuṭṭhitena cetasā agāraṃ ajjhāvasati akkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, devo chavāya saddhiṃ saṃvasati.

‘‘මහණෙනි, දෙවියෙකු බඳු පුරුෂයෙක් මළමිනියක් බඳු ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ලා ස්වාමියා ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකුණා වූ, අදත්තාදානයෙන් වැළකුණා වූ, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණා වූ, බොරු කීමෙන් වැළකුණා වූ, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණා වූ, පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණා වූ, හිස් වචනයෙන් වැළකුණා වූ, අභිධ්‍යාව නැති, ව්‍යාපාද නැති සිතක් ඇති, සම්‍යක් දෘෂ්ටික වූ, සිල්වත් වූ, යහපත් ගතිගුණ ඇති, මසුරු මල නැති සිතින් යුතුව ගිහි ගෙයි වසන, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව නොකරන්නෙකු වෙයි. එහෙත් ඔහුගේ බිරිඳ ප්‍රාණාඝාත කරන්නියක ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූ, දුස්සීල වූ, පාපී ගතිගුණ ඇති, මසුරු මලින් පීඩිත වූ සිතින් යුතුව වසන, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව කරන්නියක වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ දෙවියෙකු බඳු පුරුෂයෙක් මළමිනියක් බඳු ස්ත්‍රියක හා සමඟ වාසය කරයි.’’


‘‘Kathañca, bhikkhave, devo deviyā saddhiṃ saṃvasati? Idha, bhikkhave, sāmiko hoti pāṇātipātā paṭivirato…pe… sammādiṭṭhiko sīlavā kalyāṇadhammo vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati anakkosakaparibhāsako samaṇabrāhmaṇānaṃ; bhariyāpissa hoti pāṇātipātā paṭiviratā…pe… sammādiṭṭhikā sīlavatī kalyāṇadhammā vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati anakkosikaparibhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, devo deviyā saddhiṃ saṃvasati. Ime kho, bhikkhave, cattāro saṃvāsā’’ti.

“මහණෙනි, දෙවියෙක් දෙවඟනක හා සමඟ කෙසේ නම් වාසය කෙරේද? මහණෙනි, මෙලොව ස්වාමියා ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණෙක්...පෙ... සම්මා දිට්ඨික වූ, සිල්වත් වූ, කල්‍යාණ ධර්ම ඇති වූ, මසුරුමල බැහැර කළ සිතින් යුක්තව ගිහිගෙයි වසන්නෙක් වෙයි. හෙතෙම මහණ බමුණන්ට ආක්‍රෝශ පරිභව නොකරන්නෙකි. ඔහුගේ බිරිඳ ද ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණියක්...පෙ... සම්මා දිට්ඨික වූ, සිල්වත් වූ, කල්‍යාණ ධර්ම ඇති වූ, මසුරුමල බැහැර කළ සිතින් යුක්තව ගිහිගෙයි වසන්නියක් වෙයි. ඇය ද මහණ බමුණන්ට ආක්‍රෝශ පරිභව නොකරන්නියකි. මහණෙනි, මෙසේ දෙවියෙක් දෙවඟනක හා සමඟ වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ වනාහි වාසය කිරීම් සතරයි.”


‘‘Ubho ca honti dussīlā, kadariyā paribhāsakā;

Te honti jānipatayo, chavā saṃvāsamāgatā.

“දෙදෙනාම දුශ්ශීල වූ, මසුරු වූ, ආක්‍රෝශ පරිභව කරන්නෝ වෙත් ද, ඒ ස්වාමි-භාර්යාවෝ මළමිනී දෙකක් එක්ව වාසය කරන්නාක් මෙන් වෙති.”


‘‘Sāmiko [Pg.372] hoti dussīlo, kadariyo paribhāsako;

Bhariyā sīlavatī hoti, vadaññū vītamaccharā;

Sāpi devī saṃvasati, chavena patinā saha.

“ස්වාමියා දුශ්ශීල වූ, මසුරු වූ, ආක්‍රෝශ පරිභව කරන්නෙක් වන අතර, බිරිඳ සිල්වත් වූ, වදාන්‍ය වූ, මසුරුකම දුරු කළ තැනැත්තියක වේ නම්, ඒ දෙවඟනක වැනි බිරිඳ මළමිනියක් වැනි ස්වාමියෙකු සමඟ වාසය කරන්නියකි.”


‘‘Sāmiko sīlavā hoti, vadaññū vītamaccharo;

Bhariyā hoti dussīlā, kadariyā paribhāsikā;

Sāpi chavā saṃvasati, devena patinā saha.

“ස්වාමියා සිල්වත් වූ, වදාන්‍ය වූ, මසුරුකම දුරු කළ තැනැත්තෙකු වන අතර, බිරිඳ දුශ්ශීල වූ, මසුරු වූ, ආක්‍රෝශ පරිභව කරන්නියක වේ නම්, ඒ මළමිනියක් වැනි බිරිඳ දෙවියෙකු වැනි ස්වාමියෙකු සමඟ වාසය කරන්නියකි.”


‘‘Ubho saddhā vadaññū ca, saññatā dhammajīvino;

Te honti jānipatayo, aññamaññaṃ piyaṃvadā.

“දෙදෙනාම ශ්‍රද්ධාවන්ත වූ, වදාන්‍ය වූ, සංයමයෙන් යුතු වූ, දැහැමි දිවි පෙවෙතක් ඇති වූ විට, ඒ ස්වාමි-භාර්යාවෝ එකිනෙකාට ප්‍රිය වචන පවසන්නෝ වෙති.”


‘‘Atthāsaṃ pacurā honti, phāsukaṃ upajāyati;

Amittā dummanā honti, ubhinnaṃ samasīlinaṃ.

“සමාන සීලයෙන් යුතු ඒ දෙදෙනාට බොහෝ අභිවෘද්ධිය ඇති වේ, සැපවත් වාසයක් උදා වේ. ඔවුන් දකින සතුරෝ නොසතුටු සිත් ඇත්තෝ වෙති.”


‘‘Idha dhammaṃ caritvāna, samasīlabbatā ubho;

Nandino devalokasmiṃ, modanti kāmakāmino’’ti. catutthaṃ;

“මෙලොව දී සමාන සීල ව්‍රත ඇතිව ධර්මයෙහි හැසිරෙන ඒ දෙදෙනා, මරණින් මතු දෙව්ලොව ඉපදී පස්කම් සැප ලබමින් ප්‍රමෝදයට පත් වෙති.”


5. Paṭhamasamajīvīsuttaṃ

5. “ප්‍රථම සමජීවී සූත්‍රය”


55. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena nakulapituno gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho nakulapitā ca gahapati nakulamātā ca gahapatānī yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho nakulapitā gahapati bhagavantaṃ etadavoca –

55. “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භග්ග ජනපදයෙහි සුංසුමාරගිරි නුවර භේසකලා වනයෙහි වූ මිගදායෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන නකුලපිතූ ගෘහපතියාගේ නිවසට වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි සේක. ඉක්බිති නකුලපිතූ ගෘහපතියා ද නකුලමාතා ගෘහපතිනිය ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ නකුලපිතූ ගෘහපතියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය -”


‘‘Yato me, bhante, nakulamātā gahapatānī daharasseva daharā ānītā, nābhijānāmi nakulamātaraṃ gahapatāniṃ manasāpi aticaritā, kuto pana kāyena! Iccheyyāma mayaṃ, bhante, diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṃ passituṃ abhisamparāyañca aññamaññaṃ passitu’’nti. Nakulamātāpi kho gahapatānī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yatohaṃ, bhante, nakulapituno gahapatissa daharasseva daharā ānītā, nābhijānāmi nakulapitaraṃ gahapatiṃ manasāpi aticaritā, kuto pana kāyena! Iccheyyāma mayaṃ, bhante[Pg.373], diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṃ passituṃ abhisamparāyañca aññamaññaṃ passitu’’nti.

“ස්වාමීනී, මා තරුණ කාලයේදී තරුණියක වූ නකුලමාතා ගෘහපතිනිය කැන්දාගෙන ආ දින පටන්, ඇයව සිතින්වත් ඉක්මවා ගිය (පරදාර සේවනය කළ) බවක් මම නොදනිමි. සිතින්වත් එසේ නොවූ කල කයින් ඉක්මවා යෑම ගැන කවර කතා ද? ස්වාමීනී, අපි මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද එකිනෙකා දැකීමට කැමැත්තෙමු. නකුලමාතා ගෘහපතිනිය ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවාය - ස්වාමීනී, මා තරුණියකව සිටියදී තරුණ නකුලපිතූ ගෘහපතියා මා කැන්දාගෙන ආ දින පටන්, ඔහුව සිතින්වත් ඉක්මවා ගිය බවක් මම නොදනිමි. එසේ නොවූ කල කයින් ඉක්මවා යෑම ගැන කවර කතා ද? ස්වාමීනී, අපි මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද එකිනෙකා දැකීමට කැමැත්තෙමු.”


‘‘Ākaṅkheyyuṃ ce, gahapatayo, ubho jānipatayo diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṃ passituṃ abhisamparāyañca aññamaññaṃ passituṃ ubhova assu samasaddhā samasīlā samacāgā samapaññā, te diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṃ passanti abhisamparāyañca aññamaññaṃ passantī’’ti.

“ගෘහපතියෙනි, ඉදින් ස්වාමි-භාර්යාවන් දෙදෙනාම මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද එකිනෙකා දැකීමට කැමති නම්, දෙදෙනාම සමාන ශ්‍රද්ධා ඇති, සමාන සීල ඇති, සමාන ත්‍යාග ඇති, සමාන ප්‍රඥා ඇති විය යුතුය. එවිට ඔවුහු මෙලොව දී ද එකිනෙකා දකිති, පරලොව දී ද එකිනෙකා දකිති.”


‘‘Ubho saddhā vadaññū ca, saññatā dhammajīvino;

Te honti jānipatayo, aññamaññaṃ piyaṃvadā.

“දෙදෙනාම ශ්‍රද්ධාවන්ත වූ, වදාන්‍ය වූ, සංයමයෙන් යුතු වූ, දැහැමි දිවි පෙවෙතක් ඇති වූ විට, ඒ ස්වාමි-භාර්යාවෝ එකිනෙකාට ප්‍රිය වචන පවසන්නෝ වෙති.”


‘‘Atthāsaṃ pacurā honti, phāsukaṃ upajāyati;

Amittā dummanā honti, ubhinnaṃ samasīlinaṃ.

“සමාන සීලයෙන් යුතු ඒ දෙදෙනාට බොහෝ අභිවෘද්ධිය ඇති වේ, සැපවත් වාසයක් උදා වේ. ඔවුන් දකින සතුරෝ නොසතුටු සිත් ඇත්තෝ වෙති.”


‘‘Idha dhammaṃ caritvāna, samasīlabbatā ubho;

Nandino devalokasmiṃ, modanti kāmakāmino’’ti. pañcamaṃ;

“මෙලොව දී සමාන සීල ව්‍රත ඇතිව ධර්මයෙහි හැසිරෙන ඒ දෙදෙනා, මරණින් මතු දෙව්ලොව ඉපදී පස්කම් සැප ලබමින් ප්‍රමෝදයට පත් වෙති.”


6. Dutiyasamajīvīsuttaṃ

6. “ද්විතීය සමජීවී සූත්‍රය”


56. ‘‘Ākaṅkheyyuṃ ce, bhikkhave, ubho jānipatayo diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṃ passituṃ abhisamparāyañca aññamaññaṃ passituṃ ubhova assu samasaddhā samasīlā samacāgā samapaññā, te diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṃ passanti abhisamparāyañca aññamaññaṃ passantī’’ti.

56. “මහණෙනි, ඉදින් ස්වාමි-භාර්යාවන් දෙදෙනාම මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද එකිනෙකා දැකීමට කැමති නම්, දෙදෙනාම සමාන ශ්‍රද්ධා ඇති, සමාන සීල ඇති, සමාන ත්‍යාග ඇති, සමාන ප්‍රඥා ඇති විය යුතුය. එවිට ඔවුහු මෙලොව දී ද එකිනෙකා දකිති, පරලොව දී ද එකිනෙකා දකිති.”


‘‘Ubho saddhā vadaññū ca, saññatā dhammajīvino;

Te honti jānipatayo, aññamaññaṃ piyaṃvadā.

“දෙදෙනාම ශ්‍රද්ධාවන්ත වූ, වදාන්‍ය වූ, සංයමයෙන් යුතු වූ, දැහැමි දිවි පෙවෙතක් ඇති වූ විට, ඒ ස්වාමි-භාර්යාවෝ එකිනෙකාට ප්‍රිය වචන පවසන්නෝ වෙති.”


‘‘Atthāsaṃ pacurā honti, phāsukaṃ upajāyati;

Amittā dummanā honti, ubhinnaṃ samasīlinaṃ.

“සමාන සීලයෙන් යුතු ඒ දෙදෙනාට බොහෝ අභිවෘද්ධිය ඇති වේ, සැපවත් වාසයක් උදා වේ. ඔවුන් දකින සතුරෝ නොසතුටු සිත් ඇත්තෝ වෙති.”


‘‘Idha dhammaṃ caritvāna, samasīlabbatā ubho;

Nandino devalokasmiṃ, modanti kāmakāmino’’ti. chaṭṭhaṃ;

“මෙලොව දී සමාන සීල ව්‍රත ඇතිව ධර්මයෙහි හැසිරෙන ඒ දෙදෙනා, මරණින් මතු දෙව්ලොව ඉපදී පස්කම් සැප ලබමින් ප්‍රමෝදයට පත් වෙති.”


7. Suppavāsāsuttaṃ

7. “සුප්පවාසා සූත්‍රය”


57. Ekaṃ samayaṃ bhagavā koliyesu viharati pajjanikaṃ nāma koliyānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya [Pg.374] yena suppavāsāya koliyadhītuyā nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho suppavāsā koliyadhītā bhagavantaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho suppavāsā koliyadhītā bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho suppavāsaṃ koliyadhītaraṃ bhagavā etadavoca –

57. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෝලිය ජනපදයෙහි 'පජ්ජනික' නම් වූ කෝලිය රජදරුවන්ගේ නියම්ගමෙහි වැඩ වසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පෙරවා, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන සුප්පවාසා කෝලිය දියණියගේ නිවස යම් තැනක ද, එතැනට වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පැනවූ ආසනයෙහි වැඩ සිටි සේක. ඉක්බිති සුප්පවාසා කෝලිය දියණිය ප්‍රණීත වූ ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේව තමන්ගේ අතින්ම සන්තර්පණය කළාය, වළඳවා අවසන් කරවූවාය. ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වළඳා අවසන් කොට පාත්‍රයෙන් ඉවතට ගත් අත ඇතිව සිටිනා කල්හි, සුප්පවාසා කෝලිය දියණිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පසෙක හිඳ ගත්තාය. පසෙක හිඳගත් සුප්පවාසා කෝලිය දියණියට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:


‘‘Bhojanaṃ, suppavāse, dentī ariyasāvikā paṭiggāhakānaṃ cattāri ṭhānāni deti. Katamāni cattāri? Āyuṃ deti, vaṇṇaṃ deti, sukhaṃ deti, balaṃ deti. Āyuṃ kho pana datvā āyussa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā. Vaṇṇaṃ datvā vaṇṇassa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā. Sukhaṃ datvā sukhassa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā. Balaṃ datvā balassa bhāginī hoti dibbassa vā mānusassa vā. Bhojanaṃ, suppavāse, dentī ariyasāvikā paṭiggāhakānaṃ imāni cattāri ṭhānāni detī’’ti.

“සුප්පවාසාවෙනි, ආහාර දන් දෙන ආර්ය ශ්‍රාවිකාව ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ට කරුණු සතරක් ලබා දෙයි. ඒ සතර කවරේ ද? ආයුෂය ලබා දෙයි, වර්ණය ලබා දෙයි, සැපය ලබා දෙයි, බලය ලබා දෙයි. ආයුෂය ලබා දීමෙන් ඇය දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂික වූ ආයුෂයට හිමිකාරියක් වෙයි. වර්ණය ලබා දීමෙන් ඇය දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂික වූ වර්ණයට හිමිකාරියක් වෙයි. සැපය ලබා දීමෙන් ඇය දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂික වූ සැපයට හිමිකාරියක් වෙයි. බලය ලබා දීමෙන් ඇය දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂික වූ බලයට හිමිකාරියක් වෙයි. සුප්පවාසාවෙනි, ආහාර දන් දෙන ආර්ය ශ්‍රාවිකාව ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ට මේ කරුණු සතර ලබා දෙන්නීය”


‘‘Susaṅkhataṃ bhojanaṃ yā dadāti,Suciṃ paṇītaṃ rasasā upetaṃ;

Sā dakkhiṇā ujjugatesu dinnā,Caraṇūpapannesu mahaggatesu;

Puññena puññaṃ saṃsandamānā,Mahapphalā lokavidūna vaṇṇitā.

“යමෙක් මනා කොට පිළියෙල කරන ලද, පිරිසිදු, ප්‍රණීත, රසවත් ආහාර ලබා දෙයි ද, සෘජු ගුණයෙන් යුත්, ශික්ෂාවෙන් පිරිපුන්, උතුම් රහතන් වහන්සේලා විෂයෙහි දෙන ලද ඒ දානය, පින පින හා සම්බන්ධ කරමින් මහත් ඵල මහානිසංස ලබා දෙන බව ලෝකවිදූ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේලා වර්ණනා කළහ.”


‘‘Etādisaṃ yaññamanussarantā,Ye vedajātā vicaranti loke;

Vineyya maccheramalaṃ samūlaṃ,Aninditā saggamupenti ṭhāna’’nti. sattamaṃ;

“ලොව මෙබඳු වූ දානමය පින නිරතුරුව සිහිපත් කරන්නා වූ, සොම්නසට පත් වූ යම් පිරිසක් වෙත් ද, ඔවුහු මුල සහිත මසුරු මළ දුරු කොට, නින්දා රහිතව දිව්‍ය ලෝකයෙහි උපත ලබති.” (සත්වැනි සූත්‍රයයි)


8. Sudattasuttaṃ

8. සුදත්ත සූත්‍රය


58. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

58. එකල අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට පසෙක හිඳ ගත්තේය. පසෙක හිඳගත් අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:


‘‘Bhojanaṃ[Pg.375], gahapati, dadamāno ariyasāvako paṭiggāhakānaṃ cattāri ṭhānāni deti. Katamāni cattāri? Āyuṃ deti, vaṇṇaṃ deti, sukhaṃ deti, balaṃ deti. Āyuṃ kho pana datvā āyussa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā. Vaṇṇaṃ datvā… sukhaṃ datvā… balaṃ datvā balassa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā. Bhojanaṃ, gahapati, dadamāno ariyasāvako paṭiggāhakānaṃ imāni cattāri ṭhānāni detī’’ti.

“ගෘහපතිය, ආහාර දන් දෙන ආර්ය ශ්‍රාවකයා ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ට කරුණු සතරක් ලබා දෙයි. ඒ සතර කවරේ ද? ආයුෂය ලබා දෙයි, වර්ණය ලබා දෙයි, සැපය ලබා දෙයි, බලය ලබා දෙයි. ආයුෂය ලබා දීමෙන් ඔහු දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂික වූ ආයුෂයට හිමිකරුවෙක් වෙයි. වර්ණය ලබා දීමෙන්... සැපය ලබා දීමෙන්... බලය ලබා දීමෙන් ඔහු දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂික වූ බලයට හිමිකරුවෙක් වෙයි. ගෘහපතිය, ආහාර දන් දෙන ආර්ය ශ්‍රාවකයා ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ට මේ කරුණු සතර ලබා දෙයි.”


‘‘Yo saññatānaṃ paradattabhojinaṃ,Kālena sakkacca dadāti bhojanaṃ;

Cattāri ṭhānāni anuppavecchati,Āyuñca vaṇṇañca sukhaṃ balañca.

“යමෙක් තමන්ගේ ඉන්ද්‍රියයන් සංවර කරගත්, අනුන් දෙන දෙයින් යැපෙන පින්වතුන්ට සුදුසු කාලයෙහි ගෞරව සම්ප්‍රයුක්තව ආහාර දන් දෙයි ද, ඔහු ආයුෂය ද, වර්ණය ද, සැපය ද, බලය ද යන මේ කරුණු සතර පිරිනමයි.”


‘‘So āyudāyī vaṇṇadāyī, sukhaṃ balaṃ dado naro;

Dīghāyu yasavā hoti, yattha yatthūpapajjatī’’ti. aṭṭhamaṃ;

“ආයුෂය ලබා දෙන, වර්ණය ලබා දෙන, සැපය හා බලය ලබා දෙන ඒ මිනිසා යම් යම් තැනක උපදියි ද, ඒ සෑම තැනකම දීර්ඝායුෂ ඇත්තෙක් ද කීර්තිමත් කෙනෙක් ද වෙයි.” (අටවැනි සූත්‍රයයි)


9. Bhojanasuttaṃ

9. භෝජන සූත්‍රය


59. ‘‘Bhojanaṃ, bhikkhave, dadamāno dāyako paṭiggāhakānaṃ cattāri ṭhānāni deti. Katamāni cattāri? Āyuṃ deti, vaṇṇaṃ deti, sukhaṃ deti, balaṃ deti. Āyuṃ kho pana datvā āyussa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā. Vaṇṇaṃ datvā… sukhaṃ datvā… balaṃ datvā balassa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā. Bhojanaṃ, bhikkhave, dadamāno dāyako paṭiggāhakānaṃ imāni cattāri ṭhānāni detī’’ti.

59. “මහණෙනි, ආහාර දන් දෙන දායකයා ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ට කරුණු සතරක් ලබා දෙයි. ඒ සතර කවරේ ද? ආයුෂය ලබා දෙයි, වර්ණය ලබා දෙයි, සැපය ලබා දෙයි, බලය ලබා දෙයි. ආයුෂය ලබා දීමෙන් ඔහු දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂික වූ ආයුෂයට හිමිකරුවෙක් වෙයි. වර්ණය ලබා දීමෙන්... සැපය ලබා දීමෙන්... බලය ලබා දීමෙන් ඔහු දිව්‍ය වූ හෝ මානුෂික වූ බලයට හිමිකරුවෙක් වෙයි. මහණෙනි, ආහාර දන් දෙන දායකයා ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ට මේ කරුණු සතර ලබා දෙයි.”


‘‘Yo saññatānaṃ paradattabhojinaṃ,Kālena sakkacca dadāti bhojanaṃ;

Cattāri ṭhānāni anuppavecchati,Āyuñca vaṇṇañca sukhaṃ balañca.

“යමෙක් තමන්ගේ ඉන්ද්‍රියයන් සංවර කරගත්, අනුන් දෙන දෙයින් යැපෙන පින්වතුන්ට සුදුසු කාලයෙහි ගෞරව සම්ප්‍රයුක්තව ආහාර දන් දෙයි ද, ඔහු ආයුෂය ද, වර්ණය ද, සැපය ද, බලය ද යන මේ කරුණු සතර පිරිනමයි.”


‘‘So āyudāyī vaṇṇadāyī, sukhaṃ balaṃ dado naro;

Dīghāyu yasavā hoti, yattha yatthūpapajjatī’’ti. navamaṃ;

“ආයුෂය ලබා දෙන, වර්ණය ලබා දෙන, සැපය හා බලය ලබා දෙන ඒ මිනිසා යම් යම් තැනක උපදියි ද, ඒ සෑම තැනකම දීර්ඝායුෂ ඇත්තෙක් ද කීර්තිමත් කෙනෙක් ද වෙයි.” (නවවැනි සූත්‍රයයි)


10. Gihisāmīcisuttaṃ

10. ගිහිසාමීචි සූත්‍රය


60. Atha [Pg.376] kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

60. එකල අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට පසෙක හිඳ ගත්තේය. පසෙක හිඳගත් අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:


‘‘Catūhi kho, gahapati, dhammehi samannāgato ariyasāvako gihisāmīcipaṭipadaṃ paṭipanno hoti yasopaṭilābhiniṃ saggasaṃvattanikaṃ. Katamehi catūhi? Idha, gahapati, ariyasāvako bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhito hoti cīvarena, bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhito hoti piṇḍapātena, bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhito hoti senāsanena, bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhito hoti gilānappaccayabhesajjaparikkhārena. Imehi kho, gahapati, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako gihisāmīcipaṭipadaṃ paṭipanno hoti yasopaṭilābhiniṃ saggasaṃvattanika’’nti.

“ගෘහපතිය, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයා, ගිහියන්ට උචිත වූ ද, කීර්තිය ලබා දෙන්නා වූ ද, ස්වර්ගයෙහි ඉපදීමට හේතු වන්නා වූ ද උතුම් පිළිවෙතෙහි නිරත වූවෙක් වෙයි. ඒ කරුණු සතර කවරේ ද? ගෘහපතිය, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා සිවුරු පිරිකරින් භික්ෂු සංඝයාට උපස්ථාන කරයි; පිණ්ඩපාතයෙන් භික්ෂු සංඝයාට උපස්ථාන කරයි; සේනාසනයෙන් භික්ෂු සංඝයාට උපස්ථාන කරයි; ගිලානපසය හා බෙහෙත් පිරිකරින් භික්ෂු සංඝයාට උපස්ථාන කරයි. ගෘහපතිය, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ගිහියන්ට උචිත වූ, කීර්තිය පතුරුවන, ස්වර්ග පරායණ වූ පිළිවෙතෙහි නිරත වූවෙක් වෙයි.”


‘‘Gihisāmīcipaṭipadaṃ, paṭipajjanti paṇḍitā;

Sammaggate sīlavante, cīvarena upaṭṭhitā.

“ප්‍රඥාවන්තයෝ ගෘහස්ථයන්ට සුදුසු වූ ඒ උතුම් පිළිවෙතෙහි හැසිරෙති; මනා මඟට පිළිපන්නා වූ සිල්වත් උතුමන්ට සිවුරෙන් උපස්ථාන කරති.”


Piṇḍapātasayanena, gilānappaccayena ca;

Tesaṃ divā ca ratto ca, sadā puññaṃ pavaḍḍhati;

Saggañca kamatiṭṭhānaṃ, kammaṃ katvāna bhaddaka’’nti. dasamaṃ;

“පිණ්ඩපාතයෙන් ද, සේනාසනයෙන් ද, ගිලන්පසින් ද උපස්ථාන කරන ඒ ප්‍රඥාවන්තයන්ට දිවා රාත්‍රී දෙකෙහි ම නිරන්තරයෙන් පින් වැඩේ. ඔවුහු එවන් යහපත් කුසල් කර්මයන් කොට සැපදායක වූ ස්වර්ග ලෝකය කරා යති.” (දහවන සූත්‍රයයි.)


Puññābhisandavaggo paṭhamo.

පළමුවන පුණ්‍යාභිසන්ද වර්ගය නිමාවට පත් විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය මෙසේ ය) –


Dve puññābhisandā dve ca, saṃvāsā samajīvino;

Suppavāsā sudatto ca, bhojanaṃ gihisāmicīti.

පුණ්‍යාභිසන්ද සූත්‍ර දෙක ද, සංවාස සූත්‍ර දෙක ද, සමජීවී සූත්‍ර දෙක ද, සුප්පවාසා සූත්‍රය ද, සුදත්ත (අනාථපිණ්ඩික) සූත්‍රය ද, භෝජන සූත්‍රය සහ ගිහිසාමීචි සූත්‍රය ද වශයෙන් මෙහි සූත්‍ර දහයකි.


(7) 2. Pattakammavaggo

(7) 2. පත්තකම්ම වර්ගය


1. Pattakammasuttaṃ

1. පත්තකම්ම සූත්‍රය


61. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

61. එක් කලෙක අනාථපිණ්ඩික ගෘහපති තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේ ය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේ ය. එකත්පසක හුන් අනාථපිණ්ඩික ගෘහපති හට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.


‘‘Cattārome[Pg.377], gahapati, dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ. Katame cattāro? Bhogā me uppajjantu sahadhammenāti, ayaṃ paṭhamo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ.

“ගෘහපතිය, ලෝකයෙහි කැමති වන්නා වූ, ප්‍රිය වන්නා වූ, මනාප වන්නා වූ, ලැබීමට අපහසු වූ කරුණු සතරක් වෙති. ඒ සතර කවරේ ද? 'ධර්මානුකූලව මට සම්පත් උපදීවා' යන්න ලෝකයෙහි කැමති වූ, ප්‍රිය වූ, මනාප වූ, ලැබීමට අපහසු වූ පළමුවන කරුණයි.”


‘‘Bhoge laddhā sahadhammena yaso me āgacchatu saha ñātīhi saha upajjhāyehīti, ayaṃ dutiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ.

“'ධර්මානුකූලව සම්පත් ලබා, මගේ ඤාතීන් හා ගුරු දෙගුරුන් ද සමඟ මට කීර්තිය ලැබේවා' යන්න ලෝකයෙහි කැමති වූ, ප්‍රිය වූ, මනාප වූ, ලැබීමට අපහසු වූ දෙවන කරුණයි.”


‘‘Bhoge laddhā sahadhammena yasaṃ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṃ jīvāmi dīghamāyuṃ pālemīti, ayaṃ tatiyo dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ.

“'ධර්මානුකූලව සම්පත් ලබා, ඤාතීන් හා ගුරු දෙගුරුන් සමඟ කීර්තිය ද ලබා, මම බොහෝ කලක් ජීවත් වෙම්වා, දීර්ඝායුෂ විඳිම්වා' යන්න ලෝකයෙහි කැමති වූ, ප්‍රිය වූ, මනාප වූ, ලැබීමට අපහසු වූ තෙවන කරුණයි.”


‘‘Bhoge laddhā sahadhammena yasaṃ laddhā saha ñātīhi saha upajjhāyehi ciraṃ jīvitvā dīghamāyuṃ pāletvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjāmīti, ayaṃ catuttho dhammo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ. Ime kho, gahapati, cattāro dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ.

“'ධර්මානුකූලව සම්පත් ලබා, කීර්තිය ලබා, බොහෝ කලක් ජීවත් වී දීර්ඝායුෂ විඳ, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිම්වා' යන්න ලෝකයෙහි කැමති වූ, ප්‍රිය වූ, මනාප වූ, ලැබීමට අපහසු වූ සිවුවන කරුණයි. ගෘහපතිය, ලෝකයෙහි කැමති වූ, ප්‍රිය වූ, මනාප වූ, ලැබීමට අපහසු වූ කරුණු සතර මොහු වෙති.”


‘‘Imesaṃ kho, gahapati, catunnaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ cattāro dhammā paṭilābhāya saṃvattanti. Katame cattāro? Saddhāsampadā, sīlasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā.

“ගෘහපතිය, ලෝකයෙහි කැමති වූ, ප්‍රිය වූ, මනාප වූ, ලැබීමට අපහසු වූ මේ කරුණු සතර ලබාගැනීම පිණිස කරුණු සතරක් පවතී. ඒ සතර කවරේ ද? ශ්‍රද්ධා සම්පත්තිය, ශීල සම්පත්තිය, ත්‍යාග සම්පත්තිය සහ ප්‍රඥා සම්පත්තිය යි.”


‘‘Katamā ca, gahapati, saddhāsampadā? Idha, gahapati, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Ayaṃ vuccati, gahapati, saddhāsampadā.

“ගෘහපතිය, ශ්‍රද්ධා සම්පත්තිය යනු කවරී ද? ගෘහපතිය, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි; තථාගතයන් වහන්සේගේ බුද්ධත්වය කෙරෙහි මෙසේ විශ්වාස කරයි: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ද අරහං වන සේක, සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණසම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවත් වන සේක' යනුවෙනි. ගෘහපතිය, මෙය ශ්‍රද්ධා සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, gahapati, sīlasampadā? Idha, gahapati, ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, gahapati, sīlasampadā.

“ගෘහපතිය, ශීල සම්පත්තිය යනු කවරී ද? ගෘහපතිය, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි...පෙ... ප්‍රමාදයට හේතු වන රහමෙර පානයෙන් වැළකුණේ වෙයි. ගෘහපතිය, මෙය ශීල සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, gahapati, cāgasampadā? Idha, gahapati, ariyasāvako vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vosaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato. Ayaṃ vuccati, gahapati, cāgasampadā.

“ගෘහපතිය, ත්‍යාග සම්පත්තිය යනු කවරී ද? ගෘහපතිය, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා මසුරුකම නමැති කිලුට දුරු කළ සිතින් යුතුව ගිහිගෙයි වාසය කරයි; පරිත්‍යාගශීලී වෙයි, දන් දීම සඳහා මනාව සෝදාගත් අත් ඇත්තේ වෙයි, අත්හැරීමෙහි නිරත වෙයි, අයදින්නන්ට පිළිසරණ වෙයි, දන් දී බෙදාහදා ගැනීමෙහි ඇලුනේ වෙයි. ගෘහපතිය, මෙය ත්‍යාග සම්පත්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā [Pg.378] ca, gahapati, paññāsampadā? Abhijjhāvisamalobhābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṃ karoti, kiccaṃ aparādheti. Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati. Byāpādābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṃ karoti, kiccaṃ aparādheti. Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati. Thinamiddhābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṃ karoti kiccaṃ aparādheti. Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati. Uddhaccakukkuccābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṃ karoti, kiccaṃ aparādheti. Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati. Vicikicchābhibhūtena, gahapati, cetasā viharanto akiccaṃ karoti, kiccaṃ aparādheti. Akiccaṃ karonto kiccaṃ aparādhento yasā ca sukhā ca dhaṃsati.

“ගෘහපතිය, ප්‍රඥා සම්පත්තිය යනු කවරී ද? ගෘහපතිය, දැඩි ලෝභයෙන් හා විෂම ආශාවෙන් මැඬුණු සිතින් වාසය කරන්නා නොකටයුතු දේ කරයි; කටයුතු දේ පැහැර හරියි. නොකටයුතු දේ කිරීමෙන් හා කටයුතු දේ පැහැර හැරීමෙන් කීර්තියෙන් ද සැපයෙන් ද පිරිහෙයි. ව්‍යාපාදයෙන් (තරහවෙන්) මැඬුණු සිතින් වාසය කරන්නා... ථීනමිද්ධයෙන් (සිතේ හැකිළීම හා නිදිමතෙන්) මැඬුණු සිතින් වාසය කරන්නා... උද්ධච්ච කුක්කුච්චයෙන් (සිතේ නොසන්සුන්කම හා පසුතැවිල්ලෙන්) මැඬුණු සිතින් වාසය කරන්නා... විචිකිච්ඡාවෙන් (සැකයෙන්) මැඬුණු සිතින් වාසය කරන්නා නොකටයුතු දේ කරයි; කටයුතු දේ පැහැර හරියි. නොකටයුතු දේ කිරීමෙන් හා කටයුතු දේ පැහැර හැරීමෙන් කීර්තියෙන් ද සැපයෙන් ද පිරිහෙයි.”


‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti, iti viditvā abhijjhāvisamalobhaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati. Byāpādo cittassa upakkilesoti, iti viditvā byāpādaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati. Thinamiddhaṃ cittassa upakkilesoti, iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati. Uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkilesoti, iti viditvā uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati. Vicikicchā cittassa upakkilesoti, iti viditvā vicikicchaṃ cittassa upakkilesaṃ pajahati.

“ගෘහපතිය, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘අභිජ්ඣා විසම ලෝභය (අනුන්ගේ සම්පත්වලට ඇති දැඩි ගිජුකම) සිතේ කිලුටකි’ යි දැන, සිතේ කිලුටක් වූ ඒ අභිජ්ඣා විසම ලෝභය ප්‍රහීණ කරයි. ‘ව්‍යාපාදය (වෛරය) සිතේ කිලුටකි’ යි දැන, සිතේ කිලුටක් වූ ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ කරයි. ‘ථීනමිද්ධය (සිතේ අලස බව හා මන්දෝත්සාහී බව) සිතේ කිලුටකි’ යි දැන, සිතේ කිලුටක් වූ ථීනමිද්ධය ප්‍රහීණ කරයි. ‘උද්ධච්ච කුක්කුච්චය (සිතේ නොසන්සුන් බව හා පසුතැවිල්ල) සිතේ කිලුටකි’ යි දැන, සිතේ කිලුටක් වූ උද්ධච්ච කුක්කුච්චය ප්‍රහීණ කරයි. ‘විචිකිච්ඡාව (සැකය) සිතේ කිලුටකි’ යි දැන, සිතේ කිලුටක් වූ විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කරයි.”


‘‘Yato ca kho, gahapati, ariyasāvakassa abhijjhāvisamalobho cittassa upakkilesoti, iti viditvā abhijjhāvisamalobho cittassa upakkileso pahīno hoti. Byāpādo cittassa upakkilesoti, iti viditvā byāpādo cittassa upakkileso pahīno hoti. Thinamiddhaṃ cittassa upakkilesoti, iti viditvā thinamiddhaṃ cittassa upakkileso pahīno hoti. Uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkilesoti, iti viditvā uddhaccakukkuccaṃ cittassa upakkileso pahīno hoti. Vicikicchā cittassa upakkilesoti, iti viditvā vicikicchā cittassa upakkileso pahīno hoti. Ayaṃ vuccati, gahapati, ariyasāvako mahāpañño puthupañño āpātadaso paññāsampanno. Ayaṃ vuccati, gahapati[Pg.379], paññāsampadā. Imesaṃ kho, gahapati, catunnaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ ime cattāro dhammā paṭilābhāya saṃvattanti.

“ගෘහපතිය, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘අභිජ්ඣා විසම ලෝභය සිතේ කිලුටකි’ යි දැන, සිතේ කිලුටක් වූ ඒ අභිජ්ඣා විසම ලෝභය ප්‍රහීණ කර තිබේද; ව්‍යාපාදය... ථීනමිද්ධය... උද්ධච්ච කුක්කුච්චය... විචිකිච්ඡාව සිතේ කිලුටකි යි දැන එය ප්‍රහීණ කර තිබේද; ගෘහපතිය, එවිට මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘මහා ප්‍රඥාවන්තයෙක්’, ‘පැතිරුණු ප්‍රඥා ඇත්තෙක්’, ‘යථාර්ථය දකින්නෙක්’, ‘ප්‍රඥා සම්පන්නයෙක්’ යැයි කියනු ලැබේ. ගෘහපතිය, මෙය ‘ප්‍රඥා සම්පදාව’ යැයි කියනු ලැබේ. ගෘහපතිය, ලෝකයෙහි කැමති වන්නා වූ, ප්‍රිය වන්නා වූ, මනාප වන්නා වූ, දුර්ලභ වන්නා වූ මේ (අනුසස්) කරුණු සතර ලැබීම පිණිස (පෙර සඳහන් කළ) මේ කරුණු සතර පවතියි.”


‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi cattāri pattakammāni kattā hoti. Katamāni cattāri? Idha gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi attānaṃ sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati. Mātāpitaro sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati. Puttadāradāsakammakaraporise sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati. Mittāmacce sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati. Idamassa paṭhamaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ.

“ගෘහපතිය, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා උත්සාහය හා වීර්යය මගින් උපයාගත්, තමාගේ බාහු බලයෙන් රැස්කරගත්, දහදිය වගුරුවා උපයාගත්, ධාර්මික වූ, ධර්මානුකූලව ලත් භෝග සම්පත්වලින් සුදුසු වූ (කටයුතු කළ යුතු) කරුණු සතරක් ඉටු කරයි. ඒ සතර මොනවාද? ගෘහපතිය, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේ වීර්යයෙන් හා ධාර්මිකව උපයාගත් ධනයෙන් තමාම සුවපත් වෙයි, පිනවයි, මැනවින් සුවසේ පරිහරණය කරයි. මව්පියන් සුවපත් කරයි, පිනවයි, මැනවින් සුවසේ පරිහරණය කරයි. අඹුදරුවන්, දාසයන්, කම්කරුවන් හා සේවකයන් සුවපත් කරයි, පිනවයි, මැනවින් සුවසේ පරිහරණය කරයි. මිත්‍රාමාත්‍යයන් සුවපත් කරයි, පිනවයි, මැනවින් සුවසේ පරිහරණය කරයි. මෙය ඔහුගේ භෝග සම්පත්වලින් කෙරෙන පළමු වැනි නිසි තැනට පැමිණි, සුදුසු තැනට යොමු කළ, ක්‍රමවත්ව පරිභෝජනය කළ අවස්ථාවයි.”


‘‘Puna caparaṃ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi yā tā honti āpadā aggito vā udakato vā rājato vā corato vā appiyato vā dāyādato, tathārūpāsu āpadāsu pariyodhāya saṃvattati. Sotthiṃ attānaṃ karoti. Idamassa dutiyaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ.

“නැවතද ගෘහපතිය, ආර්ය ශ්‍රාවකයා උත්සාහයෙන් හා ධාර්මිකව ලත් භෝග සම්පත්වලින් ගින්නෙන්, ජලයෙන්, රජුන්ගෙන්, සොරුන්ගෙන්, අප්‍රියයන්ගෙන් හෝ අකමැති උරුමකරුවන්ගෙන් යම් ආපදාවෝ ඇති වෙත්ද, එවැනි ආපදාවලින් ආරක්ෂා වීම සඳහා එම ධනය යොදවයි. තමාගේ ආරක්ෂාව සලසා ගනියි. මෙය ඔහුගේ භෝග සම්පත්වලින් කෙරෙන දෙවැනි නිසි තැනට පැමිණි, සුදුසු තැනට යොමු කළ, ක්‍රමවත්ව පරිභෝජනය කළ අවස්ථාවයි.”


‘‘Puna caparaṃ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi pañcabaliṃ kattā hoti – ñātibaliṃ, atithibaliṃ, pubbapetabaliṃ, rājabaliṃ, devatābaliṃ. Idamassa tatiyaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ.

“නැවතද ගෘහපතිය, ආර්ය ශ්‍රාවකයා උත්සාහයෙන් හා ධාර්මිකව ලත් භෝග සම්පත්වලින් පස්වැදෑරුම් බිලි පූජාවන් (සංග්‍රහයන්) ඉටු කරයි. එනම්: ඥාති බිලිය (ඥාතීන්ට සංග්‍රහ කිරීම), අතිථි බිලිය (ආගන්තුකයන්ට සංග්‍රහ කිරීම), පුබ්බපේත බිලිය (මියගිය ඥාතීන්ට පින් දීම), රාජ බිලිය (රජයට බදු ගෙවීම් ආදිය), සහ දේවතා බිලිය (දේවතාවන්ට පූජා පැවැත්වීම) යන්නයි. මෙය ඔහුගේ භෝග සම්පත්වලින් කෙරෙන තුන්වැනි නිසි තැනට පැමිණි, සුදුසු තැනට යොමු කළ, ක්‍රමවත්ව පරිභෝජනය කළ අවස්ථාවයි.”


‘‘Puna caparaṃ, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi ye te samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti, tathārūpesu samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ[Pg.380]. Idamassa catutthaṃ ṭhānagataṃ hoti pattagataṃ āyatanaso paribhuttaṃ.

“නැවතද ගෘහපතිය, ආර්ය ශ්‍රාවකයා උත්සාහයෙන් හා ධාර්මිකව ලත් භෝග සම්පත්වලින්, යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් මත්වීමෙන් හා ප්‍රමාදයෙන් වැළකී සිටිත්ද, ඉවසීමෙන් හා සුචරිතයෙන් යුක්තව සිටිත්ද, තමාගේ ඉන්ද්‍රියයන් දමනය කරගනිත්ද, කෙලෙස් සංසිඳුවා ගනිත්ද, නිවන උදෙසාම කටයුතු කරත්ද, එවැනි ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි උසස් ඵල ගෙන දෙන, ස්වර්ගයට මඟ සලසන, සැප විපාක දෙන, උසස් ආත්මභාවයන් පිණිස පවතින දක්ෂිණාවක් පිහිටුවයි. මෙය ඔහුගේ භෝග සම්පත්වලින් කෙරෙන හතරවැනි නිසි තැනට පැමිණි, සුදුසු තැනට යොමු කළ, ක්‍රමවත්ව පරිභෝජනය කළ අවස්ථාවයි.”


‘‘Sa kho so, gahapati, ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi imāni cattāri pattakammāni kattā hoti. Yassa kassaci, gahapati, aññatra imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṃ gacchanti, ime vuccanti, gahapati, bhogā aṭṭhānagatā apattagatā anāyatanaso paribhuttā. Yassa kassaci, gahapati, imehi catūhi pattakammehi bhogā parikkhayaṃ gacchanti, ime vuccanti, gahapati, bhogā ṭhānagatā pattagatā āyatanaso paribhuttā’’ti.

“ගෘහපතිය, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේ වීර්යයෙන් හා ධාර්මිකව ලත් භෝග සම්පත්වලින් මේ සුදුසු වූ කටයුතු සතර ඉටු කරයි. ගෘහපතිය, යම් කිසිවෙකුගේ ධනය මේ සුදුසු කටයුතු සතරින් පරිබාහිරව ක්ෂය වී යයි නම්, ගෘහපතිය, ඒ භෝග සම්පත් ‘අස්ථානගත වූ’, ‘සුදුසු නොවන තැනට ගිය’, ‘නිසි අයුරින් නොවී පරිභෝජනය කළ’ දේ යැයි කියනු ලැබේ. ගෘහපතිය, යම් කිසිවෙකුගේ ධනය මේ සුදුසු කටයුතු සතර සඳහා වැය වී අවසන් වේ නම්, ගෘහපතිය, ඒ භෝග සම්පත් ‘ස්ථානගත වූ’, ‘සුදුසු තැනට ගිය’, ‘නිසි අයුරින් පරිභෝජනය කළ’ දේ යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Bhuttā bhogā bhatā bhaccā, vitiṇṇā āpadāsu me;

Uddhaggā dakkhiṇā dinnā, atho pañcabalī katā;

Upaṭṭhitā sīlavanto, saññatā brahmacārayo.

"මම සැප සම්පත් අනුභව කළෙමි, යැපෙන්නන් පෝෂණය කළෙමි, විපත්ති අවස්ථාවන්ගෙන් ද එතෙර වීමි. උසස් ඵල දෙන දක්ෂිණාවන් දුන්නෙමි, එසේම පංච බිලි පූජාවන් ද ඉටු කළෙමි. සිල්වත් වූ, සංයමයෙන් යුත්, බඹසර රකින උතුමන්ට උපස්ථාන කළෙමි."


‘‘Yadatthaṃ bhogaṃ iccheyya, paṇḍito gharamāvasaṃ;

So me attho anuppatto, kataṃ ananutāpiyaṃ.

"ගිහි ගෙයි වසන නුවණැති පුද්ගලයකු යම් ප්‍රයෝජනයක් සඳහා සැප සම්පත් ප්‍රාර්ථනා කරන්නේ ද, මා හට ඒ අරමුණ ඉටු විය. පසුතැවීමට කරුණක් නොවන දේ මා විසින් ඉටු කරන ලදී."


‘‘Etaṃ anussaraṃ macco, ariyadhamme ṭhito naro;

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti. paṭhamaṃ;

"ආර්ය ධර්මයෙහි පිහිටි මනුෂ්‍යයා මෙය සිහිපත් කරමින් වෙසෙයි. මෙලොවදී ඔහුට ප්‍රශංසා කරති, මරණින් මතු හෙතෙම ස්වර්ගයෙහි සතුටු වෙයි."


2. Ānaṇyasuttaṃ

2. ආනණ්‍ය සූත්‍රය


62. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

62. එකල්හි අනේපිඬු සිටුතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනාව වැඳ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ අනේපිඬු සිටුතුමාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.


‘‘Cattārimāni, gahapati, sukhāni adhigamanīyāni gihinā kāmabhoginā kālena kālaṃ samayena samayaṃ upādāya. Katamāni cattāri? Atthisukhaṃ, bhogasukhaṃ, ānaṇyasukhaṃ, anavajjasukhaṃ.

"ගෘහපතිය, කාමභෝගී ගිහියෙකු විසින් කාලානුරූපව ලඟා කර ගත යුතු සැප හතරක් තිබේ. ඒ හතර කවරේද? අත්ථි සුඛය (වස්තුව ඇති බවේ සැපය), භෝග සුඛය (වස්තුව අනුභව කිරීමේ සැපය), ආනණ්‍ය සුඛය (ණය නැති බවේ සැපය) සහ අනවජ්ජ සුඛය (නිවැරදි බවේ සැපය) යනුයි."


‘‘Katamañca, gahapati, atthisukhaṃ? Idha, gahapati, kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā[Pg.381]. So ‘bhogā me atthi uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā’ti adhigacchati sukhaṃ, adhigacchati somanassaṃ. Idaṃ vuccati, gahapati, atthisukhaṃ.

"ගෘහපතිය, අත්ථි සුඛය යනු කුමක්ද? ගෘහපතිය, මෙහිලා කුලපුත්‍රයෙකු සතුව තමාගේම උත්සාහයෙන් හා වීර්යයෙන් උපයා ගත්, බාහු බලයෙන් රැස් කළ, දහදිය වගුරුවා උපයා ගත්, ධාර්මික වූ, ධර්මානුකූලව ලද සැප සම්පත් තිබේ. 'උත්සාහයෙන් හා වීර්යයෙන් උපයා ගත්, බාහු බලයෙන් රැස් කළ, දහදිය වගුරුවා උපයා ගත්, ධාර්මික වූ, ධර්මානුකූලව ලද සැප සම්පත් මා සතුව ඇතැ'යි ඔහු සැපයක් ලබයි, සතුටක් ලබයි. ගෘහපතිය, මෙය අත්ථි සුඛය යැයි කියනු ලැබේ."


‘‘Katamañca, gahapati, bhogasukhaṃ? Idha, gahapati, kulaputto uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi paribhuñjati puññāni ca karoti. So ‘uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi paribhuñjāmi puññāni ca karomī’ti adhigacchati sukhaṃ, adhigacchati somanassaṃ. Idaṃ vuccati, gahapati, bhogasukhaṃ.

"ගෘහපතිය, භෝග සුඛය යනු කුමක්ද? ගෘහපතිය, මෙහිලා කුලපුත්‍රයා තමාගේම උත්සාහයෙන් හා වීර්යයෙන් උපයා ගත්... ධර්මානුකූලව ලද සැප සම්පත් අනුභව කරයි, පින්දහම් ද කරයි. 'මම උත්සාහයෙන් හා වීර්යයෙන් උපයා ගත්... ධර්මානුකූලව ලද සැප සම්පත් අනුභව කරමි, පින්දහම් ද කරමි'යි ඔහු සැපයක් ලබයි, සතුටක් ලබයි. ගෘහපතිය, මෙය භෝග සුඛය යැයි කියනු ලැබේ."


‘‘Katamañca, gahapati, ānaṇyasukhaṃ? Idha, gahapati, kulaputto na kassaci kiñci dhāreti appaṃ vā bahuṃ vā. So ‘na kassaci kiñci dhāremi appaṃ vā bahuṃ vā’ti adhigacchati sukhaṃ, adhigacchati somanassaṃ. Idaṃ vuccati, gahapati, ānaṇyasukhaṃ.

"ගෘහපතිය, ආනණ්‍ය සුඛය යනු කුමක්ද? ගෘහපතිය, මෙහිලා කුලපුත්‍රයා ස්වල්ප වූ හෝ බොහෝ වූ හෝ කිසිදු ණයක් කිසිවෙකුටත් ගෙවීමට නැති අයෙකු වෙයි. 'මම කිසිවෙකුටත් ස්වල්ප වූ හෝ බොහෝ වූ හෝ කිසිදු ණයක් වීමට නැතැ'යි ඔහු සැපයක් ලබයි, සතුටක් ලබයි. ගෘහපතිය, මෙය ආනණ්‍ය සුඛය යැයි කියනු ලැබේ."


‘‘Katamañca, gahapati, anavajjasukhaṃ? Idha, gahapati, ariyasāvako anavajjena kāyakammena samannāgato hoti, anavajjena vacīkammena samannāgato hoti, anavajjena manokammena samannāgato hoti. So ‘anavajjenamhi kāyakammena samannāgato, anavajjena vacīkammena samannāgato, anavajjena manokammena samannāgato’ti adhigacchati sukhaṃ, adhigacchati somanassaṃ. Idaṃ vuccati, gahapati, anavajjasukhaṃ. Imāni kho, gahapati, cattāri sukhāni adhigamanīyāni gihinā kāmabhoginā kālena kālaṃ samayena samayaṃ upādāyā’’ti.

"ගෘහපතිය, අනවජ්ජ සුඛය යනු කුමක්ද? ගෘහපතිය, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා නිවැරදි කාය කර්මයෙන් ද, නිවැරදි වචී කර්මයෙන් ද, නිවැරදි මනෝ කර්මයෙන් ද යුක්ත වෙයි. 'මම නිවැරදි කාය කර්මයෙන් යුක්ත වෙමි, නිවැරදි වචී කර්මයෙන් යුක්ත වෙමි, නිවැරදි මනෝ කර්මයෙන් යුක්ත වෙමි'යි ඔහු සැපයක් ලබයි, සතුටක් ලබයි. ගෘහපතිය, මෙය අනවජ්ජ සුඛය යැයි කියනු ලැබේ. ගෘහපතිය, කාමභෝගී ගිහියෙකු විසින් කාලානුරූපව ලඟා කර ගත යුතු සැප සතර මෙයයි."


‘‘Ānaṇyasukhaṃ ñatvāna, atho atthisukhaṃ paraṃ;

Bhuñjaṃ bhogasukhaṃ macco, tato paññā vipassati.

"ණය නැති බවේ සැපය දැන, එසේම අත්ථි සුඛය ද හඳුනාගෙන, මනුෂ්‍යයා භෝග සැපය අනුභව කරමින් පසුව ප්‍රඥාවෙන් විදර්ශනා කරයි."


‘‘Vipassamāno jānāti, ubho bhoge sumedhaso;

Anavajjasukhassetaṃ, kalaṃ nāgghati soḷasi’’nti. dutiyaṃ;

"මෙසේ විදර්ශනා කරන නුවණැති තැනැත්තා සැප දෙවර්ගයම හඳුනයි. නිවැරදි බවේ (අනවජ්ජ) සැපයෙන් ලැබෙන උසස් බව හා සසඳන විට, අනෙක් (පළමු තුන්) සැපයන් දහසයෙන් පංගුවක් තරම්වත් නොවටී."


3. Brahmasuttaṃ

3. බ්‍රහ්ම සූත්‍රය


63. ‘‘Sabrahmakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbācariyakāni, bhikkhave, tāni kulāni[Pg.382], yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbadevatāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sāhuneyyakāni, bhikkhave, tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti.

63. "මහණෙනි, යම් දූ දරුවන් තම නිවසේ සිටින මවුපියන්ට පුද සත්කාර කරත් ද, ඒ පවුල් බ්‍රහ්මයා සහිත පවුල් ලෙස හැඳින්වේ. මහණෙනි, යම් දූ දරුවන් තම නිවසේ සිටින මවුපියන්ට පුද සත්කාර කරත් ද, ඒ පවුල් මුල් ගුරුවරුන් සහිත පවුල් ලෙස හැඳින්වේ. මහණෙනි, යම් දූ දරුවන් තම නිවසේ සිටින මවුපියන්ට පුද සත්කාර කරත් ද, ඒ පවුල් මුල් දෙවිවරුන් සහිත පවුල් ලෙස හැඳින්වේ. මහණෙනි, යම් දූ දරුවන් තම නිවසේ සිටින මවුපියන්ට පුද සත්කාර කරත් ද, ඒ පවුල් ආහුණෙය්‍ය (පූජාවන්ට සුදුස්සන්) සහිත පවුල් ලෙස හැඳින්වේ."


‘‘Brahmāti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Pubbācariyāti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Pubbadevatāti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Āhuneyyāti, bhikkhave, mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Taṃ kissa hetu? Bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro, puttānaṃ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro’’ti.

"මහණෙනි, 'බ්‍රහ්මයා' යනු මවුපියන්ට කියන නමකි. 'පූර්වාචාර්ය' යනු මවුපියන්ට කියන නමකි. 'පූර්ව දේවතා' යනු මවුපියන්ට කියන නමකි. 'ආහුණෙය්‍ය' යනු මවුපියන්ට කියන නමකි. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, මවුපියෝ දූ දරුවන්ට බොහෝ උපකාර කරති. ඔවුහු දරුවන් ඇති දැඩි කරති, පෝෂණය කරති, මේ ලෝකය පෙන්වා දෙති."


‘‘Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare;

Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā.

"මවුපියෝ 'බ්‍රහ්මයා' යැයි ද, 'පූර්වාචාර්යවරු' යැයි ද කියනු ලබති. දූ දරුවන්ට අනුකම්පා කරන හෙයින් ඔවුහු දරුවන්ගේ පූජාවන්ට සුදුසු වන්නෝය."


‘‘Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito;

Annena atha pānena, vatthena sayanena ca;

Ucchādanena nhāpanena, pādānaṃ dhovanena ca.

"එබැවින් නුවණැති දරුවා ඔවුන්ට නමස්කාර කළ යුතුය, ගරු කළ යුතුය. ආහාර පානයෙන් ද, වස්ත්‍රයෙන් හා යහනෙන් ද, ඇඟ ඉලීමෙන් හා නැහැවීමෙන් ද, පා සේදීමෙන් ද මවුපියන්ට උපස්ථාන කළ යුතුය."


‘‘Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti. tatiyaṃ;

"මවුපියන්ට කරන ඒ උපස්ථානය නිසා නුවණැත්තෝ ඔහුව මෙලොවදීම පසසති. හෙතෙම මරණින් මතු ස්වර්ගයෙහි සතුටු වෙයි."


4. Nirayasuttaṃ

4. නිරය සූත්‍රය


64. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye’’ti.

64. ‘‘මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා, (නිරයට) ගෙනැවිත් දමන ලද්දෙකු මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදී. ඒ සතර කරුණු කවරේද? ප්‍රාණාතිපාතය (සතුන් මැරීම) කරන්නෙකු වෙයි, අදත්තාදානය (නොදුන් දේ ගැනීම) කරන්නෙකු වෙයි, කාමේසුමිච්ඡාචාරය (කාමයන්හි වරදවා හැසිරීම) කරන්නෙකු වෙයි, මුසාවාදය (බොරු කීම) කරන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා, ගෙනැවිත් දමන ලද්දෙකු මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදී.’’


‘‘Pāṇātipāto adinnādānaṃ, musāvādo ca vuccati;

Paradāragamanañcāpi, nappasaṃsanti paṇḍitā’’ti. catutthaṃ;

‘‘ප්‍රාණාතිපාතය ද, අදත්තාදානය ද, මුසාවාදය ද, පරදාර සේවනය ද යන මේ කරුණු පණ්ඩිතයෝ කිසි කලෙකත් ප්‍රශංසා නොකරති.’’ (හතරවන සූත්‍රයයි)


5. Rūpasuttaṃ

5. රූප සූත්‍රය


65. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Rūpappamāṇo rūpappasanno, ghosappamāṇo ghosappasanno[Pg.383], lūkhappamāṇo lūkhappasanno, dhammappamāṇo dhammappasanno – ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti.

65. ‘‘මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවරේද? රූපය ප්‍රමාණ කොට ගෙන රූපයෙහි පැහැදුණා වූ තැනැත්තා, (කීර්ති ප්‍රශංසා) හඬ ප්‍රමාණ කොට ගෙන ඒ හඬෙහි පැහැදුණා වූ තැනැත්තා, රූක්ෂ (ලූඛ) පැවැත්ම ප්‍රමාණ කොට ගෙන ඒ රූක්ෂ බවෙහි පැහැදුණා වූ තැනැත්තා සහ ධර්මය ප්‍රමාණ කොට ගෙන ධර්මයෙහි පැහැදුණා වූ තැනැත්තා යන මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනා මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.’’


‘‘Ye ca rūpe pamāṇiṃsu, ye ca ghosena anvagū;

Chandarāgavasūpetā, nābhijānanti te janā.

‘‘යම් කෙනෙක් රූපය ප්‍රමාණ කොට ගනිත් ද, යම් කෙනෙක් ප්‍රශංසා හඬ අනුව යත් ද, ඔවුහු ඡන්දරාගයට වසඟ වූවාහු (ගුණධර්මයන්) නිවැරදිව හඳුනා නොගනිති.’’


‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca na passati;

Samantāvaraṇo bālo, sa ve ghosena vuyhati.

‘‘ආධ්‍යාත්මික ගුණය නොදන්නා වූ, බාහිර පිළිවෙත ද නොදකින, හැම පැත්තෙන්ම (මෝහයෙන්) වැසුණු ඒ අනුවණයා සැබවින්ම හුදු ප්‍රශංසා හඬින්ම මුළාවට පත් වෙයි.’’


‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca vipassati;

Bahiddhā phaladassāvī, sopi ghosena vuyhati.

‘‘ආධ්‍යාත්මික ගුණය නොදන්නා නමුත් බාහිර පැවැත්ම දකින, බාහිරව ලැබෙන ඵල ප්‍රයෝජන දෙසම බලන තැනැත්තා ද හුදු ප්‍රශංසා හඬින්ම මුළාවට පත් වෙයි.’’


‘‘Ajjhattañca pajānāti, bahiddhā ca vipassati;

Vinīvaraṇadassāvī, na so ghosena vuyhatī’’ti. pañcamaṃ;

‘‘යමෙක් ආධ්‍යාත්මික ගුණය ද මැනවින් හඳුනා ගනී ද, බාහිර පිළිවෙත ද නුවණින් දකී ද, නීවරණයන්ගෙන් තොරව දකින ඒ තැනැත්තා ප්‍රශංසා හඬින් මුළාවට පත් නොවේ.’’ (පස්වන සූත්‍රයයි)


6. Sarāgasuttaṃ

6. සරාග සූත්‍රය


66. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Sarāgo, sadoso, samoho, samāno – ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti.

66. ‘‘මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවරේද? රාග සහිත තැනැත්තා, ද්වේෂ සහිත තැනැත්තා, මෝහ සහිත තැනැත්තා සහ මානය සහිත තැනැත්තා යන මොහුයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.’’


‘‘Sārattā rajanīyesu, piyarūpābhinandino;

Mohena āvutā sattā, baddhā vaḍḍhenti bandhanaṃ.

‘‘ඇලිය යුතු දේෙහි දැඩිව ඇලුණා වූ, ප්‍රිය රූපයන්හි අතිශයින් සතුටු වන්නා වූ, මෝහයෙන් වැසුණු සත්වයෝ (කෙලෙස්) බැඳුම්වලින් බැඳී සංසාර බන්ධනයම වර්ධනය කර ගනිති.’’


‘‘Rāgajaṃ dosajañcāpi, mohajaṃ cāpaviddasū;

Karontākusalaṃ kammaṃ, savighātaṃ dukhudrayaṃ.

‘‘රාගයෙන් උපන්, ද්වේෂයෙන් උපන් හා මෝහයෙන් උපන් අකුසල් දහම් කරමින්, ඒ අඥානයෝ පීඩාකාරී වූ ද දුකම විපාක ලෙස ගෙන දෙන්නා වූ ද අකුසල් කර්මයන් රැස් කරති.’’


‘‘Avijjānivutā posā, andhabhūtā acakkhukā;

Yathā dhammā tathā santā, na tassevanti maññare’’ti. chaṭṭhaṃ;

‘‘අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු, අන්ධ වූ, (ප්‍රඥා) ඇසක් නැති ඒ මනුෂ්‍යයෝ, කෙලෙස් දහම් පවතින අයුරින්ම පවතිද්දීත්, ඒවායේ ස්වභාවය මෙබඳු යැයි තේරුම් නොගනිති.’’ (හයවන සූත්‍රයයි)


7. Ahirājasuttaṃ

7. අහිරාජ සූත්‍රය


67. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sāvatthiyaṃ aññataro bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkato hoti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha[Pg.384], bhante, sāvatthiyaṃ aññataro bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkato’’ti.

67. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල සැවැත් නුවර එක්තරා භික්ෂුවක් සර්පයෙකු දෂ්ට කිරීමෙන් කළුරිය කළේය. ඉක්බිති බොහෝ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වන්දනා කොට එකත්පසක හිඳගත්තාහුය. එකත්පසක සිටි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: ‘‘ස්වාමීනි, මෙහි සැවැත් නුවර එක්තරා භික්ෂුවක් සර්පයෙකු දෂ්ට කිරීම නිසා කළුරිය කළේය.’’


‘‘Na hi nūna so, bhikkhave, bhikkhu cattāri ahirājakulāni mettena cittena phari. Sace hi so, bhikkhave, bhikkhu cattāri ahirājakulāni mettena cittena phareyya, na hi so, bhikkhave, bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkareyya.

‘‘මහණෙනි, ඒකාන්තයෙන්ම ඒ භික්ෂුව සතර මහා නාග කුලයන් කෙරෙහි මෙත් සිත පතුරුවා නැත. මහණෙනි, ඉදින් ඒ භික්ෂුව සතර මහා නාග කුලයන් කෙරෙහි මෙත් සිත පැතිරවූයේ නම්, ඒ භික්ෂුව සර්පයෙකු දෂ්ට කිරීමෙන් කළුරිය නොකරනු ඇත.


‘‘Katamāni cattāri? Virūpakkhaṃ ahirājakulaṃ, erāpathaṃ ahirājakulaṃ, chabyāputtaṃ ahirājakulaṃ, kaṇhāgotamakaṃ ahirājakulaṃ. Na hi nūna so, bhikkhave, bhikkhu imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena phari. Sace hi so, bhikkhave, bhikkhu imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena phareyya, na hi so, bhikkhave, bhikkhu ahinā daṭṭho kālaṅkareyya.

කවර සතරක් ද යත්? විරූපක්ෂ නාග කුලය, ඒරාපථ නාග කුලය, ඡබ්‍යාපුත්ත නාග කුලය සහ කණ්හාගෝතමක නාග කුලය යන මොහුයි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව මේ සතර මහා නාග කුලයන් කෙරෙහි මෙත් සිත පතුරුවා නැත. මහණෙනි, ඉදින් ඒ භික්ෂුව මේ සතර මහා නාග කුලයන් කෙරෙහි මෙත් සිත පැතිරවූයේ නම්, ඒ භික්ෂුව සර්පයෙකු දෂ්ට කිරීමෙන් කළුරිය නොකරනු ඇත.


‘‘Anujānāmi, bhikkhave, imāni cattāri ahirājakulāni mettena cittena pharituṃ attaguttiyā attarakkhāya attaparittāyā’’ti.

මහණෙනි, තමාගේම ආරක්ෂාව පිණිස, රැකවරණය පිණිස හා ආරක්ෂක පිරිත් ලෙස මේ සතර නාග කුලයන් කෙරෙහි මෙත් සිත පැතිරවීමට මම අනුදැන වදාරමි.’’ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Virūpakkhehi me mettaṃ, mettaṃ erāpathehi me;

Chabyāputtehi me mettaṃ, mettaṃ kaṇhāgotamakehi ca.

‘‘විරූපක්ෂ නාගයන් සමඟ මගේ මෙත් සිත වේවා, ඒරාපථ නාගයන් සමඟ මගේ මෙත් සිත වේවා; ඡබ්‍යාපුත්ත නාගයන් සමඟ මගේ මෙත් සිත වේවා, කණ්හාගෝතමක නාගයන් සමඟ ද මගේ මෙත් සිත වේවා.


‘‘Apādakehi me mettaṃ, mettaṃ dvipādakehi me;

Catuppadehi me mettaṃ, mettaṃ bahuppadehi me.

පාද නොමැති සත්වයන් සමඟ මගේ මෙත් සිත වේවා, දෙපා ඇති සත්වයන් සමඟ මගේ මෙත් සිත වේවා; සිවුපා සත්වයන් සමඟ මගේ මෙත් සිත වේවා, බොහෝ පාද ඇති සත්වයන් සමඟ මගේ මෙත් සිත වේවා.


‘‘Mā maṃ apādako hiṃsi, mā maṃ hiṃsi dvipādako ;

Mā maṃ catuppado hiṃsi, mā maṃ hiṃsi bahuppado.

පාද නොමැති සත්වයා මට හිංසා නොකෙරේවා, දෙපා ඇති සත්වයා මට හිංසා නොකෙරේවා; සිවුපා සත්වයා මට හිංසා නොකෙරේවා, බොහෝ පාද ඇති සත්වයා මට හිංසා නොකෙරේවා.


‘‘Sabbe sattā sabbe pāṇā, sabbe bhūtā ca kevalā;

Sabbe bhadrāni passantu, mā kañci pāpamāgamā.

සියලු සත්වයෝ ද, සියලු ප්‍රාණීහු ද, සියලු භූතයෝ ද ඉතිරි නැතිවම සියලු දෙනා යහපත දකිත්වා, කිසිවෙකුටත් කිසිදු නපුරක් සිදු නොවේවා.


‘‘Appamāṇo buddho, appamāṇo dhammo;

Appamāṇo saṅgho, pamāṇavantāni sarīsapāni.

බුදුගුණය අප්‍රමාණය, දහම්ගුණය අප්‍රමාණය, සඟගුණය අප්‍රමාණය; බඩගා යන සත්වයෝ (හා විෂ සහිත සත්වයෝ) ප්‍රමාණ සහිත වෙති.


‘‘Ahivicchikā satapadī, uṇṇanābhī sarabū mūsikā;

Katā me rakkhā katā me parittā, paṭikkamantu bhūtāni;

Sohaṃ namo bhagavato, namo sattannaṃ sammāsambuddhāna’’nti. sattamaṃ;

සර්පයෝ, ගෝනුස්සෝ, පත්තෑයෝ, මකුළුවෝ, හූනෝ සහ මීයන් යන මොහු (ගුණයෙන්) ප්‍රමාණ සහිත වෙති. මම රැකවරණය කළෙමි, මම ආරක්ෂාව කළෙමි, (අහිතකර) සත්වයෝ ඉවත්ව යත්වා. මම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නමස්කාර කරමි, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේලා සත්නමකට නමස්කාර කරමි.’’ (හත්වන සූත්‍රයයි)


8. Devadattasuttaṃ

8. දේවදත්ත සූත්‍රය


68. Ekaṃ [Pg.385] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte. Tatra kho bhagavā devadattaṃ ārabbha bhikkhū āmantesi – ‘‘attavadhāya, bhikkhave, devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi. Parābhavāya, bhikkhave, devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.

68. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ජකුට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. ඒ දේවදත්තයන් (සංඝයා භේද කොට) ඉවත්ව ගොස් නොබෝ කලකිනි. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේවදත්තයන් අරභයා භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: ‘‘මහණෙනි, දේවදත්තයාගේ ලාභ සත්කාර හා කීර්තිය උපන්නේ ඔහුටම විනාශය පිණිසය. මහණෙනි, දේවදත්තයාගේ ලාභ සත්කාර හා කීර්තිය උපන්නේ ඔහුගේම පිරිහීම පිණිසය.’’


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kadalī attavadhāya phalaṃ deti, parābhavāya phalaṃ deti; evamevaṃ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.

“මහණෙනි, කෙසෙල් ගස තමාගේම විනාශය පිණිස ඵල දරන්නාක් මෙන්, තමාගේම පිරිහීම පිණිස ඵල දරන්නාක් මෙන්; මහණෙනි, එලෙසම දේවදත්තයාගේ ලාභ සත්කාර සහ කීර්තිය ඔහුගේම විනාශය පිණිස උපන්නේය, ඔහුගේම පිරිහීම පිණිස උපන්නේය.”


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, veḷu attavadhāya phalaṃ deti, parābhavāya phalaṃ deti; evamevaṃ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.

“මහණෙනි, උණ ගස තමාගේම විනාශය පිණිස ඵල දරන්නාක් මෙන්, තමාගේම පිරිහීම පිණිස ඵල දරන්නාක් මෙන්; මහණෙනි, එලෙසම දේවදත්තයාගේ ලාභ සත්කාර සහ කීර්තිය ඔහුගේම විනාශය පිණිස උපන්නේය, ඔහුගේම පිරිහීම පිණිස උපන්නේය.”


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, naḷo attavadhāya phalaṃ deti, parābhavāya phalaṃ deti; evamevaṃ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi.

“මහණෙනි, බට ගස තමාගේම විනාශය පිණිස ඵල දරන්නාක් මෙන්, තමාගේම පිරිහීම පිණිස ඵල දරන්නාක් මෙන්; මහණෙනි, එලෙසම දේවදත්තයාගේ ලාභ සත්කාර සහ කීර්තිය ඔහුගේම විනාශය පිණිස උපන්නේය, ඔහුගේම පිරිහීම පිණිස උපන්නේය.”


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, assatarī attavadhāya gabbhaṃ gaṇhāti, parābhavāya gabbhaṃ gaṇhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, attavadhāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādi, parābhavāya devadattassa lābhasakkārasiloko udapādī’’ti.

“මහණෙනි, වෙළඹ (අශ්වතී) තමාගේම විනාශය පිණිස ගැබ දරන්නාක් මෙන්, තමාගේම පිරිහීම පිණිස ගැබ දරන්නාක් මෙන්; මහණෙනි, එලෙසම දේවදත්තයාගේ ලාභ සත්කාර සහ කීර්තිය ඔහුගේම විනාශය පිණිස උපන්නේය, ඔහුගේම පිරිහීම පිණිස උපන්නේය.”


‘‘Phalaṃ ve kadaliṃ hanti, phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ;

Sakkāro kāpurisaṃ hanti, gabbho assatariṃ yathā’’ti. aṭṭhamaṃ;

“ඵලය විසින් කෙසෙල් ගස නසනු ලබයි, ඵලය විසින් උණ ගස ද, ඵලය විසින් බට ගස ද නසනු ලබයි. වෙළඹගේ ගැබ ඇය නසන්නාක් මෙන්, සත්කාරය විසින් ලාමක පුරුෂයා (අසත්පුරුෂයා) නසනු ලබයි.”


9. Padhānasuttaṃ

9. පධාන සූත්‍රය (වීර්යය පිළිබඳ සූත්‍රය)


69. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, padhānāni. Katamāni cattāri? Saṃvarappadhānaṃ, pahānappadhānaṃ, bhāvanāppadhānaṃ, anurakkhaṇāppadhānaṃ. Katamañca, bhikkhave, saṃvarappadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya [Pg.386] chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, saṃvarappadhānaṃ.

69. “මහණෙනි, මේ සම්‍යක් ප්‍රධාන (වීර්යය) සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? එනම් සංවරප්පධානය, පහානප්පධානය, භාවනාප්පධානය සහ අනුරක්ඛණප්පධානයයි. මහණෙනි, සංවරප්පධානය යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව නූපන් ලාමක අකුසල් උපදින්නට නොදීම සඳහා ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය පටන් ගනියි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, උත්සාහ කරයි. මහණෙනි, මෙය සංවරප්පධානය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, pahānappadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, pahānappadhānaṃ.

“මහණෙනි, පහානප්පධානය යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව උපන් ලාමක අකුසල් ප්‍රහාණය කිරීම (දුරු කිරීම) සඳහා ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය පටන් ගනියි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, උත්සාහ කරයි. මහණෙනි, මෙය පහානප්පධානය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, bhāvanāppadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, bhāvanāppadhānaṃ.

“මහණෙනි, භාවනාප්පධානය යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව නූපන් කුසල් උපදවා ගැනීම සඳහා ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය පටන් ගනියි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, උත්සාහ කරයි. මහණෙනි, මෙය භාවනාප්පධානය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, anurakkhaṇāppadhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, anurakkhaṇāppadhānaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri padhānānī’’ti.

“මහණෙනි, අනුරක්ඛණප්පධානය යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව උපන් කුසල් පැවතීම පිණිස ද, විනාශ නොවී තිබීම පිණිස ද, වඩාත් වර්ධනය වීම පිණිස ද, විපුල බව පිණිස ද, භාවනාව සම්පූර්ණ කිරීම පිණිස ද ඡන්දය උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය පටන් ගනියි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, උත්සාහ කරයි. මහණෙනි, මෙය අනුරක්ඛණප්පධානය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි සම්‍යක් ප්‍රධාන සතරයි.”


‘‘Saṃvaro ca pahānañca, bhāvanā anurakkhaṇā;

Ete padhānā cattāro, desitādiccabandhunā;

Yo hi bhikkhu idhātāpī, khayaṃ dukkhassa pāpuṇe’’ti. navamaṃ;

“සංවරය ද ප්‍රහාණය ද, භාවනාව හා අනුරක්ෂණය ද යන මේ ප්‍රධාන වීර්යයන් සතර ආදිත්‍ය බන්ධු වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. මෙහි යම් භික්ෂුවක් කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්ත වේ ද, හෙතෙම සසර දුක කෙළවර කිරීමට (නිවනට) පැමිණෙන්නේය.”


10. Adhammikasuttaṃ

10. අධම්මික සූත්‍රය (අධර්මික වීම පිළිබඳ සූත්‍රය)


70. ‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye rājāno adhammikā honti, rājāyuttāpi tasmiṃ samaye adhammikā honti. Rājāyuttesu adhammikesu brāhmaṇagahapatikāpi tasmiṃ samaye adhammikā honti. Brāhmaṇagahapatikesu adhammikesu negamajānapadāpi tasmiṃ samaye adhammikā honti. Negamajānapadesu adhammikesu visamaṃ candimasūriyā parivattanti. Visamaṃ candimasūriyesu parivattantesu visamaṃ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti. Visamaṃ nakkhattesu tārakarūpesu parivattantesu visamaṃ rattindivā parivattanti. Visamaṃ rattindivesu parivattantesu visamaṃ māsaddhamāsā parivattanti. Visamaṃ māsaddhamāsesu parivattantesu visamaṃ utusaṃvaccharā parivattanti. Visamaṃ utusaṃvaccharesu parivattantesu visamaṃ vātā vāyanti visamā apañjasā[Pg.387]. Visamaṃ vātesu vāyantesu visamesu apañjasesu devatā parikupitā bhavanti. Devatāsu parikupitāsu devo na sammā dhāraṃ anuppavecchati. Deve na sammā dhāraṃ anuppavecchante visamapākāni sassāni bhavanti. Visamapākāni, bhikkhave, sassāni manussā paribhuñjantā appāyukā honti dubbaṇṇā ca bavhābādhā ca.

70. “මහණෙනි, යම් කාලයක රජවරු අධර්මික වෙත් ද, එකල්හි රාජ්‍ය නිලධාරීහු ද අධර්මික වෙති. රාජ්‍ය නිලධාරීන් අධර්මික වූ කල, බමුණු ගෘහපතියෝ ද අධර්මික වෙති. බමුණු ගෘහපතියන් අධර්මික වූ කල, නියම්ගම් හා ජනපදවැසියෝ ද අධර්මික වෙති. නියම්ගම් හා ජනපදවැසියන් අධර්මික වූ කල, සඳ හා හිරු අක්‍රමවත්ව ගමන් කරයි. සඳ හා හිරු අක්‍රමවත්ව ගමන් කරන කල, නක්ෂත්‍රයෝ හා තාරකාවෝ ද අක්‍රමවත්ව ගමන් කරති. නක්ෂත්‍ර හා තාරකාවන් අක්‍රමවත් වූ කල, රෑ දාවල් අක්‍රමවත් වෙයි. රෑ දාවල් අක්‍රමවත් වූ කල, මාස හා අඩමස අක්‍රමවත් වෙයි. මාස හා අඩමස අක්‍රමවත් වූ කල, ඍතු හා වර්ෂයන් අක්‍රමවත් වෙයි. ඍතු හා වර්ෂයන් අක්‍රමවත් වූ කල, සුළං වැරදි මඟින් හා අක්‍රමවත්ව හමයි. සුළං අක්‍රමවත්ව හා වැරදි මඟින් හමන කල, දේවතාවෝ කෝප වෙති. දේවතාවන් කෝප වූ කල, වැසි දෙවියෝ නිසි පරිදි වැසි නොවසී. නිසි ලෙස වැසි නොවසින කල, ධාන්‍ය වර්ග අක්‍රමවත්ව පැසෙයි. මහණෙනි, මෙලෙස අක්‍රමවත්ව පැසුණු ධාන්‍ය අනුභව කරන මිනිස්සු ආයුෂ අඩු වූ, දුර්වර්ණ වූ, දුබල වූ මෙන්ම බොහෝ රෝගී වූවෝ වෙති.”


‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye rājāno dhammikā honti, rājāyuttāpi tasmiṃ samaye dhammikā honti. Rājāyuttesu dhammikesu brāhmaṇagahapatikāpi tasmiṃ samaye dhammikā honti. Brāhmaṇagahapatikesu dhammikesu negamajānapadāpi tasmiṃ samaye dhammikā honti. Negamajānapadesu dhammikesu samaṃ candimasūriyā parivattanti. Samaṃ candimasūriyesu parivattantesu samaṃ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti. Samaṃ nakkhattesu tārakarūpesu parivattantesu samaṃ rattindivā parivattanti. Samaṃ rattindivesu parivattantesu samaṃ māsaddhamāsā parivattanti. Samaṃ māsaddhamāsesu parivattantesu samaṃ utusaṃvaccharā parivattanti. Samaṃ utusaṃvaccharesu parivattantesu samaṃ vātā vāyanti samā pañjasā. Samaṃ vātesu vāyantesu samesu pañjasesu devatā aparikupitā bhavanti. Devatāsu aparikupitāsu devo sammā dhāraṃ anuppavecchati. Deve sammā dhāraṃ anuppavecchante samapākāni sassāni bhavanti. Samapākāni, bhikkhave, sassāni manussā paribhuñjantā dīghāyukā ca honti vaṇṇavanto ca balavanto ca appābādhā cā’’ti.

මහණෙනි, ඛ් රජවරු යම් කලෙක ධාර්මික වෙද්ද, එකල්හි රජයේ නිලධාරීහු ද ධාර්මික වෙති. රජයේ නිලධාරීන් ධාර්මික වූ කල බ් රාහ් මණ ගෘහපතියෝ ද ධාර්මික වෙති. බ් රාහ් මණ ගෘහපතියන් ධාර්මික වූ කල නියම්ගම් හා ජනපදවැසියෝ ද ධාර්මික වෙති. නියම්ගම් හා ජනපදවැසියන් ධාර්මික වූ කල සඳ හා හිරු නිසි පරිදි ගමන් කරති. සඳ හා හිරු නිසි පරිදි ගමන් කරන කල නක්ෂත් ර හා තාරකා නිසි පරිදි ගමන් කරති. නක්ෂත් ර හා තාරකා නිසි පරිදි ගමන් කරන කල රැය හා දවාල නිසි පරිදි ගෙවී යයි. රැය හා දවාල නිසි පරිදි ගෙවී යන කල මාස හා අඩමස නිසි පරිදි ගෙවී යයි. මාස හා අඩමස නිසි පරිදි ගෙවී යන කල ඍතු හා වර්ෂ නිසි පරිදි ගෙවී යයි. ඍතු හා වර්ෂ නිසි පරිදි ගෙවී යන කල සුළඟ නිසි ලෙස මඟ නොවරදවා හමා යයි. සුළඟ නිසි ලෙස මඟ නොවරදවා හමන කල දෙවියෝ කෝපයට පත් නොවෙති. දෙවියන් කෝපයට පත් නොවූ කල වැසි මනාව වසී. වැසි මනාව වසින කල භෝගයන් සමව පැසෙයි. මහණෙනි, සමව පැසුණු භෝග පරිභෝජනය කරන මිනිස්සු දීර්ඝායුෂ ඇත්තෝ ද, වර්ණවත් වූවෝ ද, බලවත් වූවෝ ද, නිරෝගී වූවෝ ද වෙති.


‘‘Gunnaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;

Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ gate sati.

ගංගාවකින් එතෙර වන ගවයන් අතුරින් නායක ගවයා ඇදට (වංගු සහිතව) යන්නේ නම්, නායකයා ඇදට ගිය කල්හි සෙසු සියලු ගවයෝ ද ඇදටම යති.


‘‘Evamevaṃ manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;

So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;

Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukkhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.

එලෙසම මිනිසුන් අතර යමෙක් ශ්‍රේෂ්ඨ යැයි සම්මත ද, හෙතෙම අධාර්මිකව හැසිරෙන්නේ නම් සෙසු ප් රජාව ගැන කිනම් කථා ද? රජු අධාර්මික වූ කල්හි මුළු රටම දුකට පත් වෙයි.


‘‘Gunnaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;

Sabbā tā ujuṃ gacchanti, nette ujuṃ gate sati.

ගංගාවකින් එතෙර වන ගවයන් අතුරින් නායක ගවයා ඍජුව යන්නේ නම්, නායකයා ඍජුව ගිය කල්හි සෙසු සියලු ගවයෝ ද ඍජුවම යති.


‘‘Evamevaṃ [Pg.388] manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;

So sace dhammaṃ carati, pageva itarā pajā;

Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko’’ti. dasamaṃ;

එලෙසම මිනිසුන් අතර යමෙක් ශ්‍රේෂ්ඨ යැයි සම්මත ද, හෙතෙම ධාර්මිකව හැසිරෙන්නේ නම් සෙසු ප් රජාව ගැන කිනම් කථා ද? රජු ධාර්මික වූ කල්හි මුළු රටම සුවසේ වෙසෙයි. දසවන සූත් රයයි.


Pattakammavaggo dutiyo.

දෙවන පත්තකම්ම වර්ගය නිම විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -


Pattakammaṃ ānaṇyako, sabrahmanirayā rūpena pañcamaṃ;

Sarāgaahirājā devadatto, padhānaṃ adhammikena cāti.

පත්තකම්ම, ආනණ්‍ය, සබ් රාහ් මක, නිරය, රූප (පස්වන සූත් රය), සරාග, අහිරාජ, දේවදත්ත, පධාන සහ අධාර්මික වශයෙන් සූත් ර දසයකි.


(8) 3. Apaṇṇakavaggo

(8) 3. අපණ්ණක වර්ගය


1. Padhānasuttaṃ

1. පධාන සූත් රය


71. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāyā’’ti. Paṭhamaṃ.

71. මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ මහණ තෙමේ නොවරදින පිළිවෙතට (අපණ්ණක පටිපදාවට) පිළිපන්නේ වෙයි. ආශ්රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ඔහු තුළ නිවැරදි හේතු පවතී. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, බහුශ් රුත වෙයි, පටන් ගත් වීර්යය ඇත්තෙක් වෙයි, ප් රඥාවන්ත වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ මහණ තෙමේ නොවරදින පිළිවෙතට පිළිපන්නේ වෙයි, ආශ් රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ඔහු තුළ නිවැරදි හේතු පවතී. පළමුවන සූත් රයයි.


2. Sammādiṭṭhisuttaṃ

2. සම්මා දිට්ඨි සූත් රය


72. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya. Katamehi catūhi? Nekkhammavitakkena, abyāpādavitakkena, avihiṃsāvitakkena, sammādiṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakappaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāyā’’ti. Dutiyaṃ.

72. මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ මහණ තෙමේ නොවරදින පිළිවෙතට පිළිපන්නේ වෙයි. ආශ් රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ඔහු තුළ නිවැරදි හේතු පවතී. ඒ සතර කවරේ ද? නෙක්ඛම්ම විතර්කය, අව් යාපාද විතර්කය, අවිහිංසා විතර්කය සහ සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ මහණ තෙමේ නොවරදින පිළිවෙතට පිළිපන්නේ වෙයි, ආශ් රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ඔහු තුළ නිවැරදි හේතු පවතී. දෙවන සූත් රයයි.


3. Sappurisasuttaṃ

3. සප්පුරිස සූත් රය


73. ‘‘Catūhi[Pg.389], bhikkhave, dhammehi samannāgato asappuriso veditabbo. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, asappuriso yo hoti parassa avaṇṇo taṃ apuṭṭhopi pātu karoti, ko pana vādo puṭṭhassa! Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṃ vitthārena parassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti. Veditabbametaṃ, bhikkhave, asappuriso ayaṃ bhavanti.

73. මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා අසත්පුරුෂයෙකු ලෙස දත යුතුය. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ලොකයෙහි අසත්පුරුෂයා අනුන්ගේ යම් අගුණයක් ඇද්ද, එය නොවිමසූවද ප් රකාශ කරයි. විමසූ කල ගැන කිනම් කථා ද? විමසූ කල, ප් රශ්න මගින් කරුණු විමසන ලදුව, අනුන්ගේ අගුණය කිසිවක් අඩු නොකොට, ප් රමාදයකින් තොරව සම්පූර්ණයෙන් විස්තරාත්මකව පවසයි. මහණෙනි, මේ තැනැත්තා අසත්පුරුෂයෙකු බව මෙයින් දත යුතුය.


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, asappuriso yo hoti parassa vaṇṇo taṃ puṭṭhopi na pātu karoti, ko pana vādo apuṭṭhassa! Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṃ avitthārena parassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti. Veditabbametaṃ, bhikkhave, asappuriso ayaṃ bhavanti.

නැවත ද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා අනුන්ගේ යම් ගුණයක් ඇද්ද, එය විමසූවද ප් රකාශ නොකරයි. නොවිමසූ කල ගැන කිනම් කථා ද? විමසූ කල, ප් රශ්න මගින් කරුණු විමසන ලදුව, අනුන්ගේ ගුණය කරුණු අඩු කොට, ප් රමාද කරමින්, අසම්පූර්ණව හා නොවිස්තරාත්මකව පවසයි. මහණෙනි, මේ තැනැත්තා අසත්පුරුෂයෙකු බව මෙයින් දත යුතුය.


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, asappuriso yo hoti attano avaṇṇo taṃ puṭṭhopi na pātu karoti, ko pana vādo apuṭṭhassa! Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṃ avitthārena attano avaṇṇaṃ bhāsitā hoti. Veditabbametaṃ, bhikkhave, asappuriso ayaṃ bhavanti.

නැවත ද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා තමාගේ යම් අගුණයක් ඇද්ද, එය විමසූවද ප් රකාශ නොකරයි. නොවිමසූ කල ගැන කිනම් කථා ද? විමසූ කල, ප් රශ්න මගින් කරුණු විමසන ලදුව, තමාගේ අගුණය කරුණු අඩු කොට, ප් රමාද කරමින්, අසම්පූර්ණව හා නොවිස්තරාත්මකව පවසයි. මහණෙනි, මේ තැනැත්තා අසත්පුරුෂයෙකු බව මෙයින් දත යුතුය.


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, asappuriso yo hoti attano vaṇṇo taṃ apuṭṭhopi pātu karoti, ko pana vādo puṭṭhassa! Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṃ vitthārena attano vaṇṇaṃ bhāsitā hoti. Veditabbametaṃ, bhikkhave, asappuriso ayaṃ bhavanti. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato asappuriso veditabbo.

“මහණෙනි, නැවතද අසත්පුරුෂයා තමාගේ යම් ගුණයක් වේද, එය නෑසූ විට පවා ප්‍රකට කරයි. ඇසූ විට ගැන කුමන කථාද! ප්‍රශ්න විමසූ කල්හි ඔහු තමාගේ ගුණයන් අඩු නොකොට, ප්‍රමාද නොවී, සම්පූර්ණයෙන්ම සහ විස්තරාත්මකව පවසයි. මහණෙනි, ‘මේ තැනැත්තා අසත්පුරුෂයෙකි’ යි මෙසේ දත යුතුය. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරින් යුක්ත තැනැත්තා අසත්පුරුෂයෙකු ලෙස දත යුතුය.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato sappuriso veditabbo. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, sappuriso yo hoti parassa avaṇṇo taṃ puṭṭhopi na pātu karoti, ko pana vādo apuṭṭhassa! Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṃ avitthārena parassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti. Veditabbametaṃ, bhikkhave, sappuriso ayaṃ bhavanti.

“මහණෙනි, කරුණු හතරකින් යුක්ත තැනැත්තා සත්පුරුෂයෙකු ලෙස දත යුතුය. ඒ හතර කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි සත්පුරුෂයා අනුන්ගේ යම් අගුණයක් වේද, එය ඇසූ විට පවා ප්‍රකට නොකරයි. නෑසූ විට ගැන කුමන කථාද! ප්‍රශ්න විමසූ කල්හි ඔහු අනුන්ගේ අගුණයන් අඩු කොට, මඳක් පවසමින්, අසම්පූර්ණව සහ විස්තර නොකර පවසයි. මහණෙනි, ‘මේ තැනැත්තා සත්පුරුෂයෙකි’ යි මෙසේ දත යුතුය.”


‘‘Puna [Pg.390] caparaṃ, bhikkhave, sappuriso yo hoti parassa vaṇṇo taṃ apuṭṭhopi pātu karoti, ko pana vādo puṭṭhassa! Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṃ vitthārena parassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti. Veditabbametaṃ, bhikkhave, sappuriso ayaṃ bhavanti.

“මහණෙනි, නැවතද සත්පුරුෂයා අනුන්ගේ යම් ගුණයක් වේද, එය නෑසූ විට පවා ප්‍රකට කරයි. ඇසූ විට ගැන කුමන කථාද! ප්‍රශ්න විමසූ කල්හි ඔහු අනුන්ගේ ගුණයන් අඩු නොකොට, ප්‍රමාද නොවී, සම්පූර්ණයෙන්ම සහ විස්තරාත්මකව පවසයි. මහණෙනි, ‘මේ තැනැත්තා සත්පුරුෂයෙකි’ යි මෙසේ දත යුතුය.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sappuriso yo hoti attano avaṇṇo taṃ apuṭṭhopi pātu karoti, ko pana vādo puṭṭhassa! Puṭṭho kho pana pañhābhinīto ahāpetvā alambitvā paripūraṃ vitthārena attano avaṇṇaṃ bhāsitā hoti. Veditabbametaṃ, bhikkhave, sappuriso ayaṃ bhavanti.

“මහණෙනි, නැවතද සත්පුරුෂයා තමාගේ යම් අගුණයක් වේද, එය නෑසූ විට පවා ප්‍රකට කරයි. ඇසූ විට ගැන කුමන කථාද! ප්‍රශ්න විමසූ කල්හි ඔහු තමාගේ අගුණයන් අඩු නොකොට, ප්‍රමාද නොවී, සම්පූර්ණයෙන්ම සහ විස්තරාත්මකව පවසයි. මහණෙනි, ‘මේ තැනැත්තා සත්පුරුෂයෙකි’ යි මෙසේ දත යුතුය.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sappuriso yo hoti attano vaṇṇo taṃ puṭṭhopi na pātu karoti, ko pana vādo apuṭṭhassa! Puṭṭho kho pana pañhābhinīto hāpetvā lambitvā aparipūraṃ avitthārena attano vaṇṇaṃ bhāsitā hoti. Veditabbametaṃ, bhikkhave, sappuriso ayaṃ bhavanti. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato sappuriso veditabbo.

“මහණෙනි, නැවතද සත්පුරුෂයා තමාගේ යම් ගුණයක් වේද, එය ඇසූ විට පවා ප්‍රකට නොකරයි. නෑසූ විට ගැන කුමන කථාද! ප්‍රශ්න විමසූ කල්හි ඔහු තමාගේ ගුණයන් අඩු කොට, මඳක් පවසමින්, අසම්පූර්ණව සහ විස්තර නොකර පවසයි. මහණෙනි, ‘මේ තැනැත්තා සත්පුරුෂයෙකි’ යි මෙසේ දත යුතුය. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරින් යුක්ත තැනැත්තා සත්පුරුෂයෙකු ලෙස දත යුතුය.”


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, vadhukā yaññadeva rattiṃ vā divaṃ vā ānītā hoti, tāvadevassā tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sassuyāpi sasurepi sāmikepi antamaso dāsakammakaraporisesu. Sā aparena samayena saṃvāsamanvāya vissāsamanvāya sassumpi sasurampi sāmikampi evamāha – ‘apetha, kiṃ pana tumhe jānāthā’ti! Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu yaññadeva rattiṃ vā divaṃ vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti, tāvadevassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti bhikkhūsu bhikkhunīsu upāsakesu upāsikāsu antamaso ārāmikasamaṇuddesesu. So aparena samayena saṃvāsamanvāya vissāsamanvāya ācariyampi upajjhāyampi evamāha – ‘apetha, kiṃ pana tumhe jānāthā’ti! Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘adhunāgatavadhukāsamena cetasā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, යම් සේ ලේලියක (නව මනාලියක) රෑ හෝ දවල් හෝ කැඳවාගෙන ආ විට, එවේලෙහිම ඇය තුළ නැන්දණිය කෙරෙහිද, මාමණ්ඩිය කෙරෙහිද, ස්වාමියා කෙරෙහිද, අවසානයේ දැසි දස් කම්කරුවන් කෙරෙහි පවා බලවත් ලජ්ජා භය (හිරිඔතප්) පිහිටා තිබෙයි. ඇය පසු කාලයකදී එක්ව වාසය කිරීම නිසාත්, විශ්වාසය නිසාත්, නැන්දණියටද, මාමණ්ඩියටද, ස්වාමියාටද මෙසේ පවසයි: ‘අහකට යන්න, ඔබලා කුමක් දන්නේද?’ කියායි. මහණෙනි, එලෙසම මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් මහණෙක් රෑ හෝ දවල් හෝ ගිහිගෙයින් නික්ම මහණ වූ විට, එවේලෙහිම ඔහු තුළ භික්ෂූන් කෙරෙහිද, භික්ෂුණීන් කෙරෙහිද, උපාසකයන් කෙරෙහිද, උපාසිකාවන් කෙරෙහිද, අවසානයේ ආරාමිකයන් සහ සාමණේරයන් කෙරෙහි පවා බලවත් ලජ්ජා භය පිහිටා තිබෙයි. ඔහු පසු කාලයකදී එක්ව වාසය කිරීම නිසාත්, විශ්වාසය නිසාත්, තමාගේ ආචාර්යයන් වහන්සේට පවා, උපාධ්‍යායයන් වහන්සේට පවා මෙසේ පවසයි: ‘අහකට යන්න, ඔබලා කුමක් දන්නේද?’ කියායි. මහණෙනි, එබැවින් මෙහිදී මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අලුතින් පැමිණි ලේලියක වැනි සිතින් යුක්තව වාසය කරන්නෙමු’ කියායි. මහණෙනි, ඔබලා විසින් මෙසේම හික්මිය යුතුය.” තෙවන සූත්‍රයයි.


4. Paṭhamaaggasuttaṃ

4. ප්‍රථම අග්ග සූත්‍රය


74. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, aggāni. Katamāni cattāri? Sīlaggaṃ, samādhiggaṃ, paññāggaṃ, vimuttaggaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri aggānī’’ti. Catutthaṃ.

74. “මහණෙනි, මේ අග්‍ර (උත්තම) ධර්ම සතරකි. ඒ සතර කුමක්ද? ශීලයෙන් අග්‍ර බව, සමාධියෙන් අග්‍ර බව, ප්‍රඥාවෙන් අග්‍ර බව සහ විමුක්තියෙන් අග්‍ර බවයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අග්‍ර ධර්ම සතරයි.” සතරවන සූත්‍රයයි.


5. Dutiyaaggasuttaṃ

5. ද්විතීය අග්ග සූත්‍රය


75. ‘‘Cattārimāni[Pg.391], bhikkhave, aggāni. Katamāni cattāri? Rūpaggaṃ, vedanāggaṃ, saññāggaṃ, bhavaggaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri aggānī’’ti. Pañcamaṃ.

75. “මහණෙනි, මේ අග්‍ර ධර්ම සතරකි. ඒ සතර කුමක්ද? රූපයෙන් අග්‍ර බව, වේදනාවෙන් අග්‍ර බව, සංඥාවෙන් අග්‍ර බව සහ භවයෙන් අග්‍ර බවයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අග්‍ර ධර්ම සතරයි.” පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Kusinārasuttaṃ

6. කුසිනාරා සූත්‍රය


76. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane antarena yamakasālānaṃ parinibbānasamaye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

76. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර උපවත්තන නම් මල්ල රජදරුවන්ගේ සල් උයනෙහි යමක සල් රුක් අතර පිරිනිවන් පානා අවස්ථාවෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ යි භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. ‘ස්වාමීනී’ යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha – ‘sammukhībhūto no satthā ahosi, nāsakkhimha bhagavantaṃ sammukhā paṭipucchitu’’’nti. Evaṃ vutte te bhikkhū tuṇhī ahesuṃ. Dutiyampi kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha – ‘sammukhībhūto no satthā ahosi, nāsakkhimha bhagavantaṃ sammukhā paṭipucchitu’’’nti. Dutiyampi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuṃ. Tatiyampi kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘siyā kho pana, bhikkhave, ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā, pucchatha, bhikkhave, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha – ‘sammukhībhūto no satthā ahosi, nāsakkhimha bhagavantaṃ sammukhā paṭipucchitu’’’nti. Tatiyampi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuṃ.

“මහණෙනි, බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි හෝ ධර්මය කෙරෙහි හෝ සංඝයා කෙරෙහි හෝ මාර්ගය කෙරෙහි හෝ පිළිවෙත කෙරෙහි හෝ යම්කිසි භික්ෂුවකට සැකයක් හෝ විමතියක් ඇත්නම්, මහණෙනි, විමසන්න. ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ අපට සම්මුඛව වැඩසිටි සේක, එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිටියදී ඒ ගැන පෙරළා විමසන්නට අපට නොහැකි විය’ කියා පසුව පසුතැවිල්ලට පත් නොවන්න.” මෙසේ වදාළ කල්හි ඒ භික්ෂූහු නිශ්ශබ්ද වූහ. දෙවනුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක... (දෙවනුවත්) ඒ භික්ෂූහු නිශ්ශබ්ද වූහ. තෙවනුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි හෝ ධර්මය කෙරෙහි හෝ සංඝයා කෙරෙහි හෝ මාර්ගය කෙරෙහි හෝ පිළිවෙත කෙරෙහි හෝ යම්කිසි භික්ෂුවකට සැකයක් හෝ විමතියක් ඇත්නම්, මහණෙනි, විමසන්න. පසුව ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ අපට සම්මුඛව වැඩසිටි සේක, එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිටියදී ඒ ගැන පෙරළා විමසන්නට අපට නොහැකි විය’ කියා පසුතැවිල්ලට පත් නොවන්න.” තෙවනුවත් ඒ භික්ෂූහු නිශ්ශබ්ද වූහ.


Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘siyā kho pana, bhikkhave, satthugāravenapi na puccheyyātha, sahāyakopi, bhikkhave, sahāyakassa ārocetū’’ti. Evaṃ vutte te bhikkhū tuṇhī ahesuṃ. Atha kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Evaṃ pasanno ahaṃ, bhante! Natthi imasmiṃ bhikkhusaṅghe ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā’’ti.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, සමහරවිට ඔබ ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ඇති ගෞරවය නිසා නොවිමසන්නේ විය හැකිය. මහණෙනි, එසේ නම් මිතුරෙකුට හෝ ඒ බව පවසන්න.” මෙසේ වදාළ කල්හි ද ඒ භික්ෂූහු නිශ්ශබ්ද වූහ. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනී, ආශ්චර්යයකි, ස්වාමීනී, අද්භූතයකි! ස්වාමීනී, මේ භික්ෂු සංඝයා අතුරින් එකම භික්ෂුවකට වුවද බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි හෝ ධර්මය කෙරෙහි හෝ සංඝයා කෙරෙහි හෝ මාර්ගය කෙරෙහි හෝ පිළිවෙත කෙරෙහි හෝ සැකයක් හෝ විමතියක් නැතැයි මම මෙසේ පැහැදී සිටිමි.”


‘‘Pasādā [Pg.392] kho tvaṃ, ānanda, vadesi. Ñāṇameva hettha, ānanda, tathāgatassa – ‘natthi imasmiṃ bhikkhusaṅghe ekabhikkhussapi kaṅkhā vā vimati vā buddhe vā dhamme vā saṅghe vā magge vā paṭipadāya vā’. Imesañhi, ānanda, pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ yo pacchimako bhikkhu so sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“ආනන්දය, ඔබ පවසන්නේ ඔබේ පැහැදීම නිසාය. ආනන්දය, මේ භික්ෂු සංඝයා කෙරෙහි කිසිදු භික්ෂුවකට බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි හෝ ධර්මය කෙරෙහි හෝ සංඝයා කෙරෙහි හෝ මාර්ගය කෙරෙහි හෝ පිළිවෙත කෙරෙහි හෝ සැකයක් හෝ විමතියක් නැතැයි යන මේ කාරණය පිළිබඳව තථාගතයන් වහන්සේට ඇත්තේ ඥානයමය. ආනන්දය, මේ පන්සියයක් භික්ෂූන් අතුරින් යම් භික්ෂුවක් ගුණයෙන් අන් සියල්ලන්ටම වඩා පසුපසින් සිටී ද, ඔහු පවා අපායට නොවැටෙන සුලු වූ, නියත වූ, සම්බෝධිය අවබෝධ කර ගැනීම පිහිට කොට ඇති සෝවාන් වූවෙකි.” සයවන සූත්‍රයයි.


7. Acinteyyasuttaṃ

7. අචින්තෙය්‍ය සූත්‍රය


77. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, acinteyyāni, na cintetabbāni; yāni cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Katamāni cattāri? Buddhānaṃ, bhikkhave, buddhavisayo acinteyyo, na cintetabbo; yaṃ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Jhāyissa, bhikkhave, jhānavisayo acinteyyo, na cintetabbo; yaṃ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Kammavipāko, bhikkhave, acinteyyo, na cintetabbo; yaṃ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Lokacintā, bhikkhave, acinteyyā, na cintetabbā; yaṃ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Imāni kho, bhikkhave, cattāri acinteyyāni, na cintetabbāni; yāni cintento ummādassa vighātassa bhāgī assā’’ti. Sattamaṃ.

77. “මහණෙනි, සිතා නිම කළ නොහැකි, නොසිතිය යුතු කරුණු සතරක් වෙයි. ඒවා ගැන සිතන්නා උමතුවට හෝ වෙහෙසට පත් වෙයි. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, බුදුවරුන්ගේ බුද්ධ විෂය සිතා නිම කළ නොහැක්කකි, නොසිතිය යුත්තකි; එය ගැන සිතන්නා උමතුවට හෝ වෙහෙසට පත් වෙයි. මහණෙනි, ධ්‍යානයට සමවැදුණු අයෙකුගේ ධ්‍යාන විෂය සිතා නිම කළ නොහැක්කකි, නොසිතිය යුත්තකි; එය ගැන සිතන්නා උමතුවට හෝ වෙහෙසට පත් වෙයි. මහණෙනි, කර්ම විපාකය සිතා නිම කළ නොහැක්කකි, නොසිතිය යුත්තකි; එය ගැන සිතන්නා උමතුවට හෝ වෙහෙසට පත් වෙයි. මහණෙනි, ලෝක චින්තාව (ලෝකයේ ආරම්භය ආදිය ගැන විමසීම) සිතා නිම කළ නොහැක්කකි, නොසිතිය යුත්තකි; එය ගැන සිතන්නා උමතුවට හෝ වෙහෙසට පත් වෙයි. මහණෙනි, මේවා සිතා නිම කළ නොහැකි, නොසිතිය යුතු කරුණු සතරයි; මේවා ගැන සිතන්නා උමතුවට හෝ වෙහෙසට පත් වන්නේය.” හත්වන සූත්‍රයයි.


8. Dakkhiṇasuttaṃ

8. දක්ඛිණා සූත්‍රය


78. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, dakkhiṇā visuddhiyo. Katamā catasso? Atthi, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato; atthi, bhikkhave, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati, no dāyakato; atthi, bhikkhave, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato; atthi, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca.

78. “මහණෙනි, දක්ෂිණාවන්ගේ (දානයන්ගේ) පිරිසිදු බව සතරකි. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, දක්ෂිණාවක් ඇත, එය දායකයා නිසා පිරිසිදු වෙයි, ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසා පිරිසිදු නොවෙයි. මහණෙනි, දක්ෂිණාවක් ඇත, එය ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසා පිරිසිදු වෙයි, දායකයා නිසා පිරිසිදු නොවෙයි. මහණෙනි, දක්ෂිණාවක් ඇත, එය දායකයා නිසාත් පිරිසිදු නොවේ, ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසාත් පිරිසිදු නොවේ. මහණෙනි, දක්ෂිණාවක් ඇත, එය දායකයා නිසාත් ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසාත් යන දෙදෙනාම නිසා පිරිසිදු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato? Idha, bhikkhave, dāyako hoti sīlavā kalyāṇadhammo; paṭiggāhakā honti dussīlā pāpadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato.

“මහණෙනි, දක්ෂිණාවක් දායකයා නිසා පිරිසිදු වී ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසා පිරිසිදු නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි දායකයා සිල්වත් වූ යහපත් ස්වභාව ඇත්තෙකු වෙයි, ප්‍රතිග්‍රාහකයෝ දුසිල්වත් වූ ලාමක ස්වභාව ඇත්තෝ වෙති. මහණෙනි, දක්ෂිණාවක් දායකයා නිසා පිරිසිදු වී ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසා පිරිසිදු නොවන්නේ මෙසේය.”


‘‘Kathañca[Pg.393], bhikkhave, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati, no dāyakato? Idha, bhikkhave, dāyako hoti dussīlo pāpadhammo; paṭiggāhakā honti sīlavanto kalyāṇadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati, no dāyakato.

“මහණෙනි, දක්ෂිණාවක් ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසා පිරිසිදු වී දායකයා නිසා පිරිසිදු නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි දායකයා දුසිල්වත් වූ ලාමක ස්වභාව ඇත්තෙකු වෙයි, ප්‍රතිග්‍රාහකයෝ සිල්වත් වූ යහපත් ස්වභාව ඇත්තෝ වෙති. මහණෙනි, දක්ෂිණාවක් ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසා පිරිසිදු වී දායකයා නිසා පිරිසිදු නොවන්නේ මෙසේය.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato? Idha, bhikkhave, dāyako hoti dussīlo pāpadhammo; paṭiggāhakāpi honti dussīlā pāpadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati, no paṭiggāhakato.

“මහණෙනි, දක්ෂිණාවක් දායකයා නිසාත් පිරිසිදු නොවන ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසාත් පිරිසිදු නොවන කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි දායකයා දුසිල්වත් වූ ලාමක ස්වභාව ඇත්තෙකු වෙයි, ප්‍රතිග්‍රාහකයෝ ද දුසිල්වත් වූ ලාමක ස්වභාව ඇත්තෝ වෙති. මහණෙනි, දක්ෂිණාවක් දායකයා නිසාත් ප්‍රතිග්‍රාහකයා නිසාත් පිරිසිදු නොවන්නේ මෙසේය.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca? Idha, bhikkhave, dāyako hoti sīlavā kalyāṇadhammo; paṭiggāhakāpi honti sīlavanto kalyāṇadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca. Imā kho, bhikkhave, catasso dakkhiṇā visuddhiyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, දායකයාගෙන් මෙන්ම ප්‍රතිග්‍රාහකයාගෙන්ද (පිළිගන්නා තැනැත්තාගෙන්ද) දක්ෂිණාව (දානය) පිරිසිදු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහිලා දායකයා සිල්වත් වූ යහපත් ස්වභාවයක් ඇති අයෙකු වෙයි; ප්‍රතිග්‍රාහකයෝද සිල්වත් වූ යහපත් ස්වභාවයක් ඇති අය වෙති. මහණෙනි, මෙසේ දක්ෂිණාව දායකයාගෙන් මෙන්ම ප්‍රතිග්‍රාහකයාගෙන්ද පිරිසිදු වෙයි. මහණෙනි, මේ දක්ෂිණා විශුද්ධි සතරයි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Vaṇijjasuttaṃ

9. වණිජ්ජ සූත්‍රය (වෙළඳාම පිළිබඳ සූත්‍රය)


79. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā chedagāminī hoti? Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā na yathādhippāyā hoti? Ko nu kho, bhante hetu ko paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā yathādhippāyā hoti? Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā parādhippāyā hotī’’ti?

79. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමින් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ; එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වැඩසිටියහ. එකත්පසක වැඩසිටි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමින් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, යම් හේතුවක් නිසා, යම් ප්‍රත්‍යයක් නිසා මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් යෙදූ වෙළඳාම විනාශයට (හානියට) පත් වන්නේද, ඒ හේතුව කුමක්ද? ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්ද? ස්වාමීනි, යම් හේතුවක් නිසා මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු යෙදූ වෙළඳාම තමා අදහස් කළ පරිදි (අපේක්ෂිත පරිදි) සාර්ථක නොවන්නේද, ඒ හේතුව කුමක්ද? ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්ද? ස්වාමීනි, යම් හේතුවක් නිසා මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු යෙදූ වෙළඳාම තමා අදහස් කළ පරිදිම සාර්ථක වන්නේද, ඒ හේතුව කුමක්ද? ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්ද? ස්වාමීනි, යම් හේතුවක් නිසා මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු යෙදූ වෙළඳාම තමා අදහස් කළ ප්‍රමාණයටත් වඩා සාර්ථක වන්නේද (අධික ලාභ ලබන්නේද), ඒ හේතුව කුමක්ද? ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?”


‘‘Idha, sāriputta, ekacco samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā pavāreti – ‘vadatu, bhante, paccayenā’ti. So yena pavāreti taṃ na deti. So ce tato cuto itthattaṃ āgacchati, so yaññadeva vaṇijjaṃ payojeti, sāssa hoti chedagāminī.

“සාරිපුත්තය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මහණෙකු හෝ බමුණෙකු වෙත එළඹ ‘ස්වාමීනි, (තමන්ට අවශ්‍ය) ප්‍රත්‍යයක් පවසන්න’ යැයි පවරා (ආරාධනා කොට), ඔහු යම් ප්‍රත්‍යයකින් පැවරුවේද එය ලබා නොදෙයි. ඔහු එතැනින් චුතව මේ මිනිස් ලොවට (මෙහි) පැමිණියේ නම්, ඔහු යම් වෙළඳාමක යෙදේද, එය ඔහුට විනාශය (හානිය) ගෙන දෙන්නක් වෙයි.”


‘‘Idha [Pg.394] pana, sāriputta, ekacco samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā pavāreti – ‘vadatu, bhante, paccayenā’ti. So yena pavāreti taṃ na yathādhippāyaṃ deti. So ce tato cuto itthattaṃ āgacchati, so yaññadeva vaṇijjaṃ payojeti, sāssa na hoti yathādhippāyā.

“සාරිපුත්තය, මෙහිලා ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මහණෙකු හෝ බමුණෙකු වෙත එළඹ ‘ස්වාමීනි, ප්‍රත්‍යයක් පවසන්න’ යැයි පවරා, ඔහු යම් ප්‍රත්‍යයකින් පැවරුවේද එය අදහස් කළ පරිදි (සම්පූර්ණයෙන්) ලබා නොදෙයි. ඔහු එතැනින් චුතව මේ මිනිස් ලොවට පැමිණියේ නම්, ඔහු යම් වෙළඳාමක යෙදේද, එය ඔහුට අදහස් කළ පරිදි සාර්ථක නොවෙයි.”


‘‘Idha pana, sāriputta, ekacco samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā pavāreti – ‘vadatu, bhante, paccayenā’ti. So yena pavāreti taṃ yathādhippāyaṃ deti. So ce tato cuto itthattaṃ āgacchati, so yaññadeva vaṇijjaṃ payojeti, sāssa hoti yathādhippāyā.

“සාරිපුත්තය, මෙහිලා ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මහණෙකු හෝ බමුණෙකු වෙත එළඹ ‘ස්වාමීනි, ප්‍රත්‍යයක් පවසන්න’ යැයි පවරා, ඔහු යම් ප්‍රත්‍යයකින් පැවරුවේද එය අදහස් කළ පරිදිම (සම්පූර්ණයෙන්) ලබා දෙයි. ඔහු එතැනින් චුතව මේ මිනිස් ලොවට පැමිණියේ නම්, ඔහු යම් වෙළඳාමක යෙදේද, එය ඔහුට අදහස් කළ පරිදිම සාර්ථක වෙයි.”


‘‘Idha, sāriputta, ekacco samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā pavāreti – ‘vadatu, bhante, paccayenā’ti. So yena pavāreti taṃ parādhippāyaṃ deti. So ce tato cuto itthattaṃ āgacchati, so yaññadeva vaṇijjaṃ payojeti, sāssa hoti parādhippāyā.

“සාරිපුත්තය, මෙහිලා ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මහණෙකු හෝ බමුණෙකු වෙත එළඹ ‘ස්වාමීනි, ප්‍රත්‍යයක් පවසන්න’ යැයි පවරා, ඔහු යම් ප්‍රත්‍යයකින් පැවරුවේද එය අදහස් කළ ප්‍රමාණයටත් වඩා වැඩියෙන් ලබා දෙයි. ඔහු එතැනින් චුතව මේ මිනිස් ලොවට පැමිණියේ නම්, ඔහු යම් වෙළඳාමක යෙදේද, එය ඔහුට අදහස් කළ ප්‍රමාණයටත් වඩා සාර්ථක (අධික ලාභ සහිත) වෙයි.”


‘‘Ayaṃ kho, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā chedagāminī hoti. Ayaṃ pana, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā na yathādhippāyā hoti. Ayaṃ kho pana, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā yathādhippāyā hoti. Ayaṃ pana, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekaccassa tādisāva vaṇijjā payuttā parādhippāyā hotī’’ti. Navamaṃ.

“සාරිපුත්තය, ඇතැම් පුද්ගලයෙකු යෙදූ වෙළඳාම විනාශයට පත් වීමට හේතුව සහ ප්‍රත්‍යය මෙයයි. සාරිපුත්තය, ඇතැම් පුද්ගලයෙකු යෙදූ වෙළඳාම අදහස් කළ පරිදි සාර්ථක නොවීමට හේතුව සහ ප්‍රත්‍යය මෙයයි. සාරිපුත්තය, ඇතැම් පුද්ගලයෙකු යෙදූ වෙළඳාම අදහස් කළ පරිදිම සාර්ථක වීමට හේතුව සහ ප්‍රත්‍යය මෙයයි. සාරිපුත්තය, ඇතැම් පුද්ගලයෙකු යෙදූ වෙළඳාම අදහස් කළ ප්‍රමාණයටත් වඩා සාර්ථක වීමට හේතුව සහ ප්‍රත්‍යය මෙයයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Kambojasuttaṃ

10. කම්බෝජ සූත්‍රය


80. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

80. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමින් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වැඩසිටියහ. එකත්පසක වැඩසිටි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමින් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:


‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena mātugāmo neva sabhāyaṃ nisīdati, na kammantaṃ payojeti, na kambojaṃ gacchatī’’ti? ‘‘Kodhano, ānanda, mātugāmo; issukī, ānanda, mātugāmo; maccharī, ānanda, mātugāmo; duppañño, ānanda, mātugāmo – ayaṃ kho, ānanda, hetu [Pg.395] ayaṃ paccayo, yena mātugāmo neva sabhāyaṃ nisīdati, na kammantaṃ payojeti, na kambojaṃ gacchatī’’ti. Dasamaṃ.

“ස්වාමීනි, මවුගාමයා (ස්ත්‍රිය) සභාවෙහි (නඩු තීන්දු දෙන හෝ පාලන සභාවල) වාඩි නොවීමටත්, කර්මාන්තයන්හි (විශාල ව්‍යාපාරයන්හි) නොයෙදීමටත්, කම්බෝජ දේශය (විදේශයන්) බලා නොයෑමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?” “ආනන්දය, මවුගාමයා ක්‍රෝධ කරන්නීය; ආනන්දය, මවුගාමයා ඊර්ෂ්‍යා කරන්නීය; ආනන්දය, මවුගාමයා මසුරු වන්නීය; ආනන්දය, මවුගාමයා මඳ දැනුම ඇත්තීය (නුවණ නැත්තීය). ආනන්දය, මවුගාමයා සභාවෙහි වාඩි නොවීමටත්, කර්මාන්තයන්හි නොයෙදීමටත්, කම්බෝජ දේශය බලා නොයෑමටත් හේතුව සහ ප්‍රත්‍යය මෙයයි.” දසවැනි සූත්‍රයයි.


Apaṇṇakavaggo tatiyo.

තෙවන අපණ්ණක වර්ගය අවසන්ය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය):


Padhānaṃ diṭṭhisappurisa, vadhukā dve ca honti aggāni;

Kusināraacinteyyā, dakkhiṇā ca vaṇijjā kambojanti.

පධාන, දිට්ඨි, සප්පුරිස, වධුකා, අග්ග සූත්‍ර දෙකද, කුසිනාර, අචින්තෙය්‍ය, දක්ෂිණා, වණිජ්ජ සහ කම්බෝජ යනුවෙන් සූත්‍ර දසයකි.


(9) 4. Macalavaggo

(9) 4. මචල වර්ගය (නොසැලෙන වර්ගය)


1. Pāṇātipātasuttaṃ

1. පාණාතිපාත සූත්‍රය (සතුන් මැරීම පිළිබඳ සූත්‍රය)


81. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

81. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා (මරණින් මතු) ගෙන ගොස් දැමුවාක් මෙන් නිරයෙහි උපදියි. ඒ සතර කුමක්ද? සතුන් මරන්නෙකු වීම, සොරකම් කරන්නෙකු වීම, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙකු වීම සහ බොරු කියන්නෙකු වීමයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත පුද්ගලයා ගෙන ගොස් දැමුවාක් මෙන් නිරයෙහි උපදියි.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, නුදුන් දේ ගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.” පළමුවන සූත්‍රයයි.


2. Musāvādasuttaṃ

2. මුසාවාද සූත්‍රය


82. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

82. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? බොරු කියන්නෙකු වෙයි, කේලාම් කියන්නෙකු වෙයි, පරුෂ වචන කියන්නෙකු වෙයි, හිස් වචන දොඩන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā [Pg.396] paṭivirato hoti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, පරුෂ වචන කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, හිස් වචන කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.” දෙවන සූත්‍රයයි.


3. Avaṇṇārahasuttaṃ

3. අවණ්ණාරහ සූත්‍රය


83. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsati, ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsati, ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃseti, ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃseti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

83. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? නුවණින් විමසා බලා තේරුම් නොගෙන අගුණ කිවයුත්තාගේ ගුණ කියයි, නුවණින් විමසා බලා තේරුම් නොගෙන ගුණ කිවයුත්තාගේ අගුණ කියයි, නුවණින් විමසා බලා තේරුම් නොගෙන නොපැහැදිය යුතු කරුණෙහි පැහැදීම දක්වයි, නුවණින් විමසා බලා තේරුම් නොගෙන පැහැදිය යුතු කරුණෙහි නොපැහැදීම දක්වයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsati, anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsati, anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃseti anuvicca pariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃseti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? නුවණින් විමසා බලා තේරුම් ගෙන අගුණ කිවයුත්තාගේ අගුණ කියයි, නුවණින් විමසා බලා තේරුම් ගෙන ගුණ කිවයුත්තාගේ ගුණ කියයි, නුවණින් විමසා බලා තේරුම් ගෙන නොපැහැදිය යුතු කරුණෙහි නොපැහැදීම දක්වයි, නුවණින් විමසා බලා තේරුම් ගෙන පැහැදිය යුතු කරුණෙහි පැහැදීම දක්වයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.” තුන්වන සූත්‍රයයි.


4. Kodhagarusuttaṃ

4. කෝධගරු සූත්‍රය


84. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Kodhagaru hoti na saddhammagaru, makkhagaru hoti na saddhammagaru, lābhagaru hoti na saddhammagaru, sakkāragaru hoti na saddhammagaru – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

84. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? කෝපය ගරු කරයි, සද්ධර්මය ගරු නොකරයි; අනුන්ගේ ගුණ මැකීම (මක්ඛය) ගරු කරයි, සද්ධර්මය ගරු නොකරයි; ලාභය ගරු කරයි, සද්ධර්මය ගරු නොකරයි; සත්කාරය ගරු කරයි, සද්ධර්මය ගරු නොකරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම නිරයෙහි උපදියි.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Saddhammagaru hoti na kodhagaru, saddhammagaru hoti na makkhagaru, saddhammagaru hoti na lābhagaru, saddhammagaru hoti na sakkāragaru – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? සද්ධර්මය ගරු කරයි, කෝපය ගරු නොකරයි; සද්ධර්මය ගරු කරයි, අනුන්ගේ ගුණ මැකීම ගරු නොකරයි; සද්ධර්මය ගරු කරයි, ලාභය ගරු නොකරයි; සද්ධර්මය ගරු කරයි, සත්කාරය ගරු නොකරයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා [යමකු] ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.” හතරවන සූත්‍රයයි.


5. Tamotamasuttaṃ

5. තමෝතම සූත්‍රය


85. ‘‘Cattārome[Pg.397], bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Tamo tamaparāyaṇo, tamo jotiparāyaṇo, joti tamaparāyaṇo, joti jotiparāyaṇo.

85. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? අඳුරෙන් අඳුරට යන පුද්ගලයා, අඳුරෙන් එළියට යන පුද්ගලයා, එළියෙන් අඳුරට යන පුද්ගලයා සහ එළියෙන් එළියට යන පුද්ගලයා යනුවෙනි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo tamo hoti tamaparāyaṇo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti – caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo tamo hoti tamaparāyaṇo.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අඳුරෙන් අඳුරට යන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සැඩොල් කුලයක හෝ බට වැඩ කරන්නන්ගේ කුලයක හෝ වැදි කුලයක හෝ රථ සාදන්නන්ගේ කුලයක හෝ පුක්කුස කුලයක හෝ උපදී. ඔහු දිළිඳු වූ, කෑම් බීම් අඩු, අමාරුවෙන් ජීවිකාව ගෙනයන, අමාරුවෙන් ආහාර හා ඇඳුම් පැළඳුම් ලබන අයෙකි. ඔහු දුර්වර්ණ වෙයි, දැකීමට අප්‍රිය වෙයි, මිටි වෙයි, බහුරෝගී වෙයි, ඇස් කණ වූ හෝ අත් පා වංක වූ හෝ කොර වූ හෝ අංශභාගය වැළඳුණෙකු හෝ වෙයි. ඔහුට ආහාර, පැන්, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, සයනාසන, නවාතැන් හා ආලෝකය පහසුවෙන් නොලැබෙයි. ඔහු කයින් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි, මනසින් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි. මෙසේ දුශ්චරිතයෙහි හැසිරී ඔහු කය බිඳී මරණයෙන් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා අඳුරෙන් අඳුරට යන්නෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo tamo hoti jotiparāyaṇo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti – caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati; so ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā, manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo tamo hoti jotiparāyaṇo.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් අඳුරෙහි සිට එළිය කරා යන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් චණ්ඩාල කුලයෙහි හෝ, වේණ කුලයෙහි හෝ, නේසාද (වැදි) කුලයෙහි හෝ, රථකාර කුලයෙහි හෝ, පුක්කුස (කුණු කසළ ශෝධක) කුලයෙහි හෝ යන මෙබඳු වූ පහත් කුලයක උපදියි. ඔහු දිළිඳුය, අල්ප වූ ආහාර පාන ඇත්තේය, ඉතා දුකසේ ජීවිතය පවත්වාගෙන යන්නෙකි. යම් කුලයක ආහාර හා වස්ත්‍ර පවා ලැබෙන්නේ ඉතා අපහසුවෙනි. ඔහු විරූපීය, දැකීමට අප්‍රියය, මිටිය, බොහෝ රෝගාබාධ ඇත්තෙකි. ඔහු එකැස් කණෙක් හෝ, අබ්බගාතයෙක් හෝ, කොරෙක් හෝ, අංශභාග රෝගියෙක් හෝ වෙයි. ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, ඇඳ පුටු, නිවාස හා පහන් ආලෝකය වැනි පහසුකම් නොලබන්නෙකි. එසේ වුවද, ඔහු කයින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි. ඔහු කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් අඳුරෙහි සිට එළිය කරා යන්නෙකු වන්නේ මෙසේය.


‘‘Kathañca[Pg.398], bhikkhave, puggalo joti hoti tamaparāyaṇo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti – khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe; so ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo joti hoti tamaparāyaṇo.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් එළියෙහි සිට අඳුර කරා යන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ක්ෂත්‍රිය මහාසාල කුලයක හෝ, බ්‍රාහ්මණ මහාසාල කුලයක හෝ, ගෘහපති මහාසාල කුලයක හෝ යන මෙබඳු වූ උසස් කුලයක උපදියි. ඔහු ධනවත්ය, මහත් වස්තු සම්පත් හා භෝග සම්පත් ඇත්තෙකි, බොහෝ රන් රිදී ඇත්තෙකි, බොහෝ උපකරණ හා දේපළ ඇත්තෙකි, බොහෝ ධනධාන්‍ය ඇත්තෙකි. ඔහු අභිරූපීය, දර්ශනීයය, ප්‍රසාදජනකය, උත්තම රූප ශෝභාවෙන් යුක්තය. ඔහු ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, ඇඳ පුටු, නිවාස හා පහන් ආලෝකය වැනි පහසුකම් ලබන්නෙකි. එසේ වුවද, ඔහු කයින් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි, සිතින් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරෙයි. ඔහු කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු සැපයෙන් තොර වූ, දුගති වූ, විනිපාත වූ නිරයෙහි උපදියි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් එළියෙහි සිට අඳුර කරා යන්නෙකු වන්නේ මෙසේය.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo joti hoti jotiparāyaṇo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti – khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe; so ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā, manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo joti hoti jotiparāyaṇo. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් එළියෙහි සිට එළිය කරා යන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ක්ෂත්‍රිය මහාසාල කුලයක හෝ, බ්‍රාහ්මණ මහාසාල කුලයක හෝ, ගෘහපති මහාසාල කුලයක හෝ යන මෙබඳු වූ උසස් කුලයක උපදියි. ඔහු ධනවත්ය, මහත් වස්තු සම්පත් හා භෝග සම්පත් ඇත්තෙකි, බොහෝ රන් රිදී ඇත්තෙකි, බොහෝ උපකරණ හා දේපළ ඇත්තෙකි, බොහෝ ධනධාන්‍ය ඇත්තෙකි. ඔහු අභිරූපීය, දර්ශනීයය, ප්‍රසාදජනකය, උත්තම රූප ශෝභාවෙන් යුක්තය. ඔහු ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, ඇඳ පුටු, නිවාස හා පහන් ආලෝකය වැනි පහසුකම් ලබන්නෙකි. ඔහු කයින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරෙයි. ඔහු කයින්, වචනයෙන් හා සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිරී, ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් එළියෙහි සිට එළිය කරා යන්නෙකු වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති.


6. Oṇatoṇatasuttaṃ

6. ඕණතෝණත සූත්‍රය


86. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Oṇatoṇato, oṇatuṇṇato, uṇṇatoṇato, uṇṇatuṇṇato. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Chaṭṭhaṃ.

86. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? පහත් බවට පත්ව සිට තවදුරටත් පහත් බවටම යන්නා, පහත් බවට පත්ව සිට උසස් බව කරා යන්නා, උසස් බවට පත්ව සිට පහත් බව කරා යන්නා සහ උසස් බවට පත්ව සිට තවදුරටත් උසස් බව කරාම යන්නා යන සතර දෙනායි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති.


7. Puttasuttaṃ

7. පුත්ත සූත්‍රය


87. ‘‘Cattārome[Pg.399], bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Samaṇamacalo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇapadumo, samaṇesu samaṇasukhumālo.

87. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? අකම්පිත ශ්‍රමණයා, සුදු නෙළුමක් බඳු ශ්‍රමණයා, රතු නෙළුමක් බඳු ශ්‍රමණයා සහ ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සුවුමාර වූ ශ්‍රමණයා යන සතර දෙනායි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sekho hoti pāṭipado ; anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamāno viharati. Seyyathāpi, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto ābhiseko anabhisitto macalappatto; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sekho hoti pāṭipado, anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamāno viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් අකම්පිත ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් සේඛ (හික්මෙන) පුද්ගලයෙක් වෙයි, ප්‍රතිපදාවෙහි නිරත වූවෙක් වෙයි. ඔහු අනුත්තර වූ යෝගක්ඛේම සංඛ්‍යාත අර්හත් ඵලය ප්‍රාර්ථනා කරමින් වාසය කරයි. මහණෙනි, එය උපමාවකින් කිවහොත්, මුදුන් අභිෂේක ලත් ක්ෂත්‍රිය රජෙකුගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා, අභිෂේක ලැබීමට සුදුසු වුවද තවමත් අභිෂේක නොලත් නමුත් ඒකාන්තයෙන්ම අභිෂේකය ලබන බවට නිසැකව පත්ව සිටින්නාක් මෙනි. මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම මහණෙක් සේඛ පුද්ගලයෙක්ව, ප්‍රතිපදාවෙහි නිරතව, අනුත්තර වූ අර්හත් ඵලය පතමින් වාසය කරයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් අකම්පිත ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ මෙසේය.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, no ca kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් සුදු නෙළුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. එහෙත් ඔහු අෂ්ට විමෝක්ෂයන් කයින් ස්පර්ශ කොට (අත්දැක) වාසය නොකරයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් සුදු නෙළුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ මෙසේය.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, aṭṭha ca vimokkhe kāyena phusitvā viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු රතු නෙළුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු (සමණ පදුම) වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, ඊට පැමිණ වාසය කරයි. එමෙන්ම අෂ්ට විමෝක්ෂයන් නාම කයෙන් ස්පර්ශ කරමින් වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා රතු නෙළුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු වේ.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjati, appaṃ ayācito; yācitova bahulaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjati, appaṃ ayācito; yācitova bahulaṃ senāsanaṃ paribhuñjati, appaṃ ayācito; yācitova bahulaṃ gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjati, appaṃ ayācito. Yehi kho pana sabrahmacārīhi saddhiṃ viharati, tyassa manāpeneva bahulaṃ kāyakammena samudācaranti, appaṃ [Pg.400] amanāpena; manāpeneva bahulaṃ vacīkammena samudācaranti, appaṃ amanāpena; manāpeneva bahulaṃ manokammena samudācaranti, appaṃ amanāpena; manāpaṃyeva bahulaṃ upahāraṃ upaharanti, appaṃ amanāpaṃ. Yāni kho pana tāni vedayitāni pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā, tāni panassa na bahudeva uppajjanti. Appābādho hoti. Catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සුකුමාල ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් ආරාධනා කරන ලද සිවුරුම බොහෝ සේ පරිහරණය කරයි, ආරාධනා නොකළ සිවුරු පරිහරණය කරන්නේ අල්ප වශයෙනි. ආරාධනා කරන ලද පිණ්ඩපාතයම බොහෝ සේ වළඳයි, ආරාධනා නොකළ පිණ්ඩපාතය වළඳන්නේ අල්ප වශයෙනි. ආරාධනා කරන ලද සේනාසනයම බොහෝ සේ පරිහරණය කරයි, ආරාධනා නොකළ සේනාසනය පරිහරණය කරන්නේ අල්ප වශයෙනි. ආරාධනා කරන ලද ගිලානප්‍රත්‍ය ඖෂධ පරිෂ්කාරයන්ම බොහෝ සේ පරිහරණය කරයි, ආරාධනා නොකළ දෑ පරිහරණය කරන්නේ අල්ප වශයෙනි. ඔහු සමඟ වසන සබ්‍රහ්මචාරීන් බොහෝ විට ඔහු කෙරෙහි මනාප වූ කාය කර්මයෙන්ම කටයුතු කරයි, අමනාප වූ කාය කර්මයෙන් හැසිරෙන්නේ කලාතුරකිනි. මනාප වූ වචී කර්මයෙන්ම බොහෝ විට කටයුතු කරයි, අමනාප වූ වචී කර්මයෙන් කටයුතු කරන්නේ කලාතුරකිනි. මනාප වූ මනෝ කර්මයෙන්ම බොහෝ විට කටයුතු කරයි, අමනාප වූ මනෝ කර්මයෙන් කටයුතු කරන්නේ කලාතුරකිනි. මනාප වූ පූජා සත්කාරයන්ම බොහෝ සේ පවත්වයි, අමනාප වූ දෑ පවත්වන්නේ කලාතුරකිනි. තවද පිතෙන් හටගත්, සෙමෙන් හටගත්, වාතයෙන් හටගත්, සන්නිපාතයෙන් හටගත්, සෘතු විපර්යාසයෙන් හටගත්, විෂම පැවැත්මෙන් හටගත්, අනුන්ගේ උපක්‍රමවලින් හටගත් හෝ කර්ම විපාකයෙන් හටගන්නා වූ වේදනා ඔහුට බොහෝ සේ හට නොගනී. ඔහු අල්ප වූ රෝගාබාධ ඇත්තෙකු වෙයි. අධි සිත පිළිබඳ වූ, මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවත්නා වූ සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි, නිදුකව, වෙහෙසකින් තොරව ලබන්නෙකු වෙයි. ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, ඊට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සුකුමාල ශ්‍රමණයෙකු වේ.”


‘‘Yañhi taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti, mameva taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti. Ahañhi, bhikkhave, yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjāmi, appaṃ ayācito; yācitova bahulaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjāmi, appaṃ ayācito; yācitova bahulaṃ senāsanaṃ paribhuñjāmi, appaṃ ayācito; yācitova bahulaṃ gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjāmi, appaṃ ayācito. Yehi kho pana bhikkhūhi saddhiṃ viharāmi te me manāpeneva bahulaṃ kāyakammena samudācaranti, appaṃ amanāpena; manāpeneva bahulaṃ vacīkammena samudācaranti, appaṃ amanāpena; manāpeneva bahulaṃ manokammena samudācaranti, appaṃ amanāpena; manāpaṃyeva bahulaṃ upahāraṃ upaharanti, appaṃ amanāpaṃ. Yāni kho pana tāni vedayitāni pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā, tāni me na bahudeva uppajjanti. Appābādhohamasmi. Catunnaṃ kho panasmi jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmi.

“මහණෙනි, යමෙකු ‘ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සුකුමාල ශ්‍රමණයා’ යැයි නිවැරදිව පවසන්නේ නම්, මහණෙනි, ඔහු නිවැරදිව පවසන්නේ මා පිළිබඳවමය. මක්නිසාද යත්, මහණෙනි, මම ආරාධනා කරන ලද සිවුරුම බොහෝ සේ පරිහරණය කරමි, ආරාධනා නොකළ සිවුරු පරිහරණය කරන්නේ අල්ප වශයෙනි. ආරාධනා කරන ලද පිණ්ඩපාතයම බොහෝ සේ වළඳමි... සේනාසනයම... ගිලානප්‍රත්‍ය ඖෂධ පරිෂ්කාරයන්ම බොහෝ සේ පරිහරණය කරමි... මා සමඟ වසන භික්ෂූන් වහන්සේලා බොහෝ විට මා කෙරෙහි මනාප වූ කාය කර්මයෙන්ම කටයුතු කරති... මනාප වූ වචී කර්මයෙන්ම... මනාප වූ මනෝ කර්මයෙන්ම... මනාප වූ පූජා සත්කාරයන්ම බොහෝ සේ පවත්වති. පිතෙන් හටගත්, සෙමෙන් හටගත්, වාතයෙන් හටගත්, සන්නිපාතයෙන් හටගත්, සෘතු විපර්යාසයෙන් හටගත්, විෂම පැවැත්මෙන් හටගත්, අනුන්ගේ උපක්‍රමවලින් හටගත් හෝ කර්ම විපාකයෙන් හටගන්නා වූ වේදනා මට බොහෝ සේ හට නොගනී. මම අල්ප වූ රෝගාබාධ ඇත්තෙක් වෙමි. අධි සිත පිළිබඳ වූ, මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවත්නා වූ සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි, නිදුකව, වෙහෙසකින් තොරව ලබන්නෙක් වෙමි. ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, ඊට පැමිණ වාසය කරමි.”


‘‘Yañhi taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti, mameva taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu [Pg.401] samaṇasukhumāloti. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, යමෙකු ‘ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සුකුමාල ශ්‍රමණයා’ යැයි නිවැරදිව පවසන්නේ නම්, මහණෙනි, ඔහු නිවැරදිව පවසන්නේ මා පිළිබඳවමය. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි පවත්නාහුය.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.


8. Saṃyojanasuttaṃ

8. සංයෝජන සූත්‍රය


88. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Samaṇamacalo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇapadumo, samaṇesu samaṇasukhumālo.

88. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? අකම්පිත ශ්‍රමණයා, සුදු නෙළුමක් (පුණ්ඩරීක) බඳු ශ්‍රමණයා, රතු නෙළුමක් (පදුම) බඳු ශ්‍රමණයා සහ ශ්‍රමණයන් අතර සුකුමාල ශ්‍රමණයා යන සතර දෙනායි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අකම්පිත ශ්‍රමණයෙකු (සමණ අචල) වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන්, අපායට නොවැටෙන සුලු වූ, නියත වූ, සම්බෝධිය පරායනය කොට ඇති සෝතාපන්න පුද්ගලයෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා අකම්පිත ශ්‍රමණයෙකු වේ.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti? Idha bhikkhave, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā, rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු සුදු නෙළුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු (සමණ පුණ්ඩරීක) වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් සංයෝජන තුනක් ක්ෂය කිරීමෙන් සහ රාග, ද්වේෂ, මෝහයන්ගේ තුනී වීමෙන් සකෘදාගාමී පුද්ගලයෙකු වෙයි. ඔහු එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට පැමිණ දුක් කෙළවර කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා සුදු නෙළුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු වේ.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව පස්වැදෑරුම් ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, (ශුද්ධාවාස බ්‍රහ්ම ලෝකයක) ඕපපාතිකව උපදින්නේ වෙයි. එහිදී ම පිරිනිවන් පාන්නේ වෙයි. ඒ ලෝකයෙන් ආපසු නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙක් වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.

‘‘මහණෙනි, ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සියුම් (සුකුමාල) ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සියුම් ශ්‍රමණයෙක් වෙයි. මහණෙනි, ලොවෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා වෙති.’’ අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Sammādiṭṭhisuttaṃ

9. සම්මාදිට්ඨි සූත්‍රය


89. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Samaṇamacalo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇapadumo, samaṇesu samaṇasukhumālo.

89. ‘‘මහණෙනි, ලොවෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? අකම්පිත ශ්‍රමණයා, සුදු පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයා, පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයා සහ ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සියුම් වූ ශ්‍රමණයා යන හතර දෙනායි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto [Pg.402] hoti, sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් අකම්පිත ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා සංකප්පයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා වාචාවෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා කම්මන්තයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ආජීවයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා වායාමයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා සතියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා අකම්පිත ශ්‍රමණයෙක් වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti, sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti, sammāñāṇī hoti, sammāvimutti hoti, no ca kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් සුදු පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා සංකප්පයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා වාචාවෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා කම්මන්තයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ආජීවයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා වායාමයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා සතියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ඥානයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත වෙයි. එහෙත් අෂ්ට විමොක්ෂයන් කයින් ස්පර්ශ කරමින් (අත්විඳිමින්) වාසය නොකරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා සුදු පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙක් වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiko hoti…pe… sammāvimutti hoti, aṭṭha ca vimokkhe kāyena phusitvā viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි...පෙ... සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත වෙයි, අෂ්ට විමොක්ෂයන් ද කයින් ස්පර්ශ කරමින් (අත්විඳිමින්) වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙක් වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjati, appaṃ ayācito…pe… yañhi taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti, mameva taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Navamaṃ.

‘‘මහණෙනි, ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සියුම් ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව බොහෝ සෙයින් ආරාධනා කළ විටම සිවුරු පරිහරණය කරයි, ආරාධනා නොකළ විට ඉතා අඩුවෙන් පරිහරණය කරයි...පෙ... මහණෙනි, යමෙක් 'ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සියුම් වූ ශ්‍රමණයා' යැයි නිවැරදිව පවසන්නේ නම්, ඔහු මාවම අරභයා එසේ කිව යුතුය. මහණෙනි, ලොවෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා වෙති.’’ නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Khandhasuttaṃ

10. ඛන්ධ සූත්‍රය


90. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Samaṇamacalo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇapadumo, samaṇesu samaṇasukhumālo.

90. ‘‘මහණෙනි, ලොවෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? අකම්පිත ශ්‍රමණයා, සුදු පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයා, පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයා සහ ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සියුම් වූ ශ්‍රමණයා යන හතර දෙනායි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sekho hoti appattamānaso, anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamāno viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇamacalo hoti.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් අකම්පිත ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව (රහත් බවට පත් නොවූ) ශෛක්ෂයෙකු වෙයි. ඔහු අනුත්තර වූ යෝගක්ඛේමය (නිවන) පතමින් වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා අකම්පිත ශ්‍රමණයෙක් වෙයි.


‘‘Kathañca[Pg.403], bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati – ‘iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā…pe… iti saññā…pe… iti saṅkhārā…pe… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti; no ca kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapuṇḍarīko hoti.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් සුදු පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව පංච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි හටගැනීම හා විනාශය අනුදකිමින් මෙසේ වාසය කරයි: 'මේ රූපයයි, මේ රූපයේ හටගැනීමයි, මේ රූපයේ අස්තංගමයයි; මේ වේදනාවයි...පෙ... මේ සඤ්ඤාවයි...පෙ... මේ සංස්කාරයෝයි...පෙ... මේ විඤ්ඤාණයයි, මේ විඤ්ඤාණයේ හටගැනීමයි, මේ විඤ්ඤාණයේ අස්තංගමයයි' කියායි. එහෙත් අෂ්ට විමොක්ෂයන් කයින් ස්පර්ශ කරමින් වාසය නොකරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා සුදු පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙක් වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati – ‘iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā…pe… iti saññā…pe… iti saṅkhārā…pe… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti; aṭṭha ca vimokkhe kāyena phusitvā viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo samaṇapadumo hoti.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව පංච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි හටගැනීම හා විනාශය අනුදකිමින් මෙසේ වාසය කරයි: 'මේ රූපයයි, මේ රූපයේ හටගැනීමයි, මේ රූපයේ අස්තංගමයයි; මේ වේදනාවයි...පෙ... මේ සඤ්ඤාවයි...පෙ... මේ සංස්කාරයෝයි...පෙ... මේ විඤ්ඤාණයයි, මේ විඤ්ඤාණයේ හටගැනීමයි, මේ විඤ්ඤාණයේ අස්තංගමයයි' කියායි. අෂ්ට විමොක්ෂයන් ද කයින් ස්පර්ශ කරමින් වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා පියුමක් බඳු ශ්‍රමණයෙක් වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo samaṇesu samaṇasukhumālo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjati, appaṃ ayācito…pe… mameva taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya samaṇesu samaṇasukhumāloti. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dasamaṃ.

‘‘මහණෙනි, ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සියුම් ශ්‍රමණයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව බොහෝ සෙයින් ආරාධනා කළ විටම සිවුරු පරිහරණය කරයි, ආරාධනා නොකළ විට අඩුවෙන් පරිහරණය කරයි...පෙ... මහණෙනි, යමෙක් 'ශ්‍රමණයන් අතර ඉතා සියුම් වූ ශ්‍රමණයා' යැයි නිවැරදිව පවසන්නේ නම්, ඔහු මාවම අරභයා එසේ කිව යුතුය. මහණෙනි, ලොවෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා වෙති.’’ දසවැනි සූත්‍රයයි.


Macalavaggo catuttho.

සතරවැනි මචල වර්ගය නිමාවට පත් විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -


Pāṇātipāto ca musā, avaṇṇakodhatamoṇatā;

Putto saṃyojanañceva, diṭṭhi khandhena te dasāti.

ප්‍රාණාතිපාතය, මුසාවාදය, අගුණ පැවසීම, ක්‍රෝධය, අන්ධකාරය, හීන බව, පුත්‍ර, සංයෝජන, දෘෂ්ටි සහ ස්කන්ධ යන මේවා දස සූත්‍රයෝ වෙති.


(10) 5. Asuravaggo

(10) 5. අසුර වර්ගය


1. Asurasuttaṃ

1. අසුර සූත්‍රය


91. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Asuro asuraparivāro, asuro devaparivāro, devo asuraparivāro, devo devaparivāro.

91. “මහණෙනි, ලොව විද්‍යාමාන වන පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙක් වෙති. ඒ සිව්දෙනා කවුරුන්ද? අසුරයෙකු වැනි වූ අසුර පිරිවරක් ඇති පුද්ගලයා, අසුරයෙකු වැනි වූ දේව පිරිවරක් ඇති පුද්ගලයා, දෙවියෙකු වැනි වූ අසුර පිරිවරක් ඇති පුද්ගලයා සහ දෙවියෙකු වැනි වූ දේව පිරිවරක් ඇති පුද්ගලයා යන සිව්දෙනායි.


‘‘Kathañca[Pg.404], bhikkhave, puggalo asuro hoti asuraparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo, parisāpissa hoti dussīlā pāpadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo asuro hoti asuraparivāro.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අසුරයෙකු වැනි වී අසුර පිරිවරක් ඇත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීල වෙයි, පාපී ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් වෙයි. ඔහුගේ පිරිස ද දුශ්ශීල වෙයි, පාපී ස්වභාවයක් ඇත්තී වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා අසුරයෙකු වැනි වී අසුර පිරිවරක් ඇත්තෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo asuro hoti devaparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo, parisā ca khvassa hoti sīlavatī kalyāṇadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo asuro hoti devaparivāro.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අසුරයෙකු වැනි වී දේව පිරිවරක් ඇත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීල වෙයි, පාපී ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් වෙයි. එහෙත් ඔහුගේ පිරිස සිල්වත් වෙයි, කල්‍යාණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා අසුරයෙකු වැනි වී දේව පිරිවරක් ඇත්තෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo devo hoti asuraparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo, parisā ca khvassa hoti dussīlā pāpadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo devo hoti asuraparivāro.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු දෙවියෙකු වැනි වී අසුර පිරිවරක් ඇත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සිල්වත් වෙයි, කල්‍යාණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. එහෙත් ඔහුගේ පිරිස දුශ්ශීල වෙයි, පාපී ස්වභාවයක් ඇත්තී වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා දෙවියෙකු වැනි වී අසුර පිරිවරක් ඇත්තෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo devo hoti devaparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo, parisāpissa hoti sīlavatī kalyāṇadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo devo hoti, devaparivāro. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු දෙවියෙකු වැනි වී දේව පිරිවරක් ඇත්තෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සිල්වත් වෙයි, කල්‍යාණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. ඔහුගේ පිරිස ද සිල්වත් වෙයි, කල්‍යාණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා දෙවියෙකු වැනි වී දේව පිරිවරක් ඇත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, ලොව විද්‍යාමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ මේ සිව්දෙනා වෙති.” පළමු සූත්‍රයයි.


2. Paṭhamasamādhisuttaṃ

2. ප්‍රථම සමාධි සූත්‍රය


92. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ceva lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dutiyaṃ.

92. “මහණෙනි, ලොව විද්‍යාමාන වන පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙක් වෙති. ඒ සිව්දෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ චිත්ත සමථය (සිතෙහි එකඟතාව) ලබන්නෙකු වෙයි, නමුත් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව (ලෝකෝත්තර ප්‍රඥාවෙන් යුත් විදර්ශනාව) ලබන්නෙකු නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු වෙයි, නමුත් තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු ද නොවෙයි, අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු ද නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු ද වෙයි, අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු ද වෙයි. මහණෙනි, ලොව විද්‍යාමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ මේ සිව්දෙනා වෙති.” දෙවන සූත්‍රයයි.


3. Dutiyasamādhisuttaṃ

3. ද්විතීය සමාධි සූත්‍රය


93. ‘‘Cattārome[Pg.405], bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ceva lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

93. “මහණෙනි, ලොව විද්‍යාමාන වන පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙක් වෙති. ඒ සිව්දෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු වෙයි, නමුත් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු වෙයි, නමුත් තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු ද නොවෙයි, අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු ද නොවෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු ද වෙයි, අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු ද වෙයි.


‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa na lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena ajjhattaṃ cetosamathe patiṭṭhāya adhipaññādhammavipassanāya yogo karaṇīyo. So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

“මහණෙනි, ඒ පුද්ගලයන් සිව්දෙනා අතුරින්, යම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු වී අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු නොවන්නේ නම්, මහණෙනි, එම පුද්ගලයා විසින් තමා තුළ වූ චිත්ත සමථයෙහි පිහිටා අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ඇති කර ගැනීම සඳහා උත්සාහ කළ යුතුය. ඔහු මතු කාලයකදී තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු ද අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු ද වන්නේය.”


‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī adhipaññādhammavipassanāya na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa, tena, bhikkhave, puggalena adhipaññādhammavipassanāya patiṭṭhāya ajjhattaṃ cetosamathe yogo karaṇīyo. So aparena samayena lābhī ceva hoti adhipaññādhammavipassanāya lābhī ca ajjhattaṃ cetosamathassa.

“මහණෙනි, ඒ පුද්ගලයන් සිව්දෙනා අතුරින්, යම් පුද්ගලයෙක් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු වී තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු නොවන්නේ නම්, මහණෙනි, එම පුද්ගලයා විසින් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාවෙහි පිහිටා තමා තුළ චිත්ත සමථය ඇති කර ගැනීම සඳහා උත්සාහ කළ යුතුය. ඔහු මතු කාලයකදී අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙකු ද තමා තුළ චිත්ත සමථය ලබන්නෙකු ද වන්නේය.”


‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo na ceva lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena tesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena puggalena tesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca [Pg.406] sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

‘‘මහණෙනි, එහි යම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ද නොලබන්නේ, අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ද නොලබන්නේ වේ ද; මහණෙනි, එම පුද්ගලයා විසින් ඒ කුසල ධර්මයන්ම ලබා ගැනීම පිණිස අධික වූ කැමැත්තක් ද, වෑයමක් ද, උත්සාහයක් ද, දැඩි වීර්යයක් ද, නොපසුබට බවක් ද, සිහිය ද, සම්පජඤ්ඤය ද ඇති කරගත යුතුය. මහණෙනි, යම් සේ ඇඳුමෙහි ගිනි ගත් අයෙක් හෝ හිසෙහි ගිනි ගත් අයෙක් හෝ එම ඇඳුමෙහි හෝ හිසෙහි හෝ ගින්න නිවා දැමීම පිණිස අධික වූ කැමැත්තක්, වෑයමක්, උත්සාහයක්, දැඩි වීර්යයක්, නොපසුබට බවක්, සිහියක් සහ සම්පජඤ්ඤයක් දක්වන්නේ ද; මහණෙනි, එමෙන්ම එම පුද්ගලයා විසින් ඒ කුසල ධර්මයන්ම ලබා ගැනීම පිණිස අධික වූ කැමැත්ත ද, වෑයම ද, උත්සාහය ද, දැඩි වීර්යය ද, නොපසුබට බව ද, සිහිය ද, සම්පජඤ්ඤය ද ඇති කරගත යුතුය. ඔහු පසු කලෙක අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ලබන්නෙක් මෙන්ම අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙක් ද වන්නේය.


‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena tesuyeva kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṃ khayāya yogo karaṇīyo. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.

‘‘මහණෙනි, එහි යම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ද ලබන්නේ, අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ද ලබන්නේ වේ ද; මහණෙනි, එම පුද්ගලයා විසින් ඒ කුසල ධර්මයන්හිම පිහිටා, මතු මතුත් ආසවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස වීර්යය වැඩිය යුතුය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනා විද්‍යමාන වෙති’’ යි වදාළ සේක. තෙවන සූත්‍රයයි.


4. Tatiyasamādhisuttaṃ

4. තෙවන සමාධි සූත්‍රය


94. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo na ceva lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

94. ‘‘මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ලබන්නේ වෙයි, එහෙත් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව නොලබන්නේ වෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නේ වෙයි, එහෙත් අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය නොලබන්නේ වෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ද නොලබන්නේ වෙයි, අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ද නොලබන්නේ වෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ද ලබන්නේ වෙයි, අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ද ලබන්නේ වෙයි.


‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa na lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena yvāyaṃ puggalo lābhī adhipaññādhammavipassanāya so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘kathaṃ nu kho, āvuso, saṅkhārā daṭṭhabbā? Kathaṃ saṅkhārā sammasitabbā? Kathaṃ saṅkhārā vipassitabbā’ ti? Tassa so yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ byākaroti – ‘evaṃ kho, āvuso, saṅkhārā daṭṭhabbā, evaṃ saṅkhārā sammasitabbā, evaṃ saṅkhārā vipassitabbā’ti. So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

‘‘මහණෙනි, එහි යම් පුද්ගලයෙක් අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ලබන නමුත් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව නොලබන්නේ නම්, ඒ පුද්ගලයා විසින් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන පුද්ගලයා වෙත එළඹ මෙසේ විමසිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, සංස්කාරයන් කෙසේ දැක්ක යුතු ද? සංස්කාරයන් කෙසේ පිරික්සිය යුතු ද? සංස්කාරයන් කෙසේ විදර්ශනා කළ යුතු ද?’ කියාය. එවිට ඒ පුද්ගලයා තමා දුටු පරිදි, තමා දැනගත් පරිදි ඔහුට මෙසේ පිළිතුරු දෙයි: ‘ඇවැත්නි, සංස්කාරයන් මෙසේ දැක්ක යුතුය, සංස්කාරයන් මෙසේ පිරික්සිය යුතුය, සංස්කාරයන් මෙසේ විදර්ශනා කළ යුතුය’ කියාය. ඔහු පසු කලෙක අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ලබන්නෙක් මෙන්ම අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙක් ද වන්නේය.


‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī adhipaññādhammavipassanāya na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa, tena, bhikkhave, puggalena yvāyaṃ puggalo lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘kathaṃ nu kho, āvuso, cittaṃ saṇṭhapetabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ sannisādetabbaṃ[Pg.407]? Kathaṃ cittaṃ ekodi kātabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ samādahātabba’nti? Tassa so yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ byākaroti – ‘evaṃ kho, āvuso, cittaṃ saṇṭhapetabbaṃ, evaṃ cittaṃ sannisādetabbaṃ, evaṃ cittaṃ ekodi kātabbaṃ, evaṃ cittaṃ samādahātabba’nti. So aparena samaye lābhī ceva hoti adhipaññādhammavipassanāya lābhī ca ajjhattaṃ cetosamathassa.

‘‘මහණෙනි, එහි යම් පුද්ගලයෙක් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන නමුත් අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය නොලබන්නේ නම්, ඒ පුද්ගලයා විසින් අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ලබන පුද්ගලයා වෙත එළඹ මෙසේ විමසිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, සිත කෙසේ පිහිටුවිය යුතු ද? සිත කෙසේ සන්සිඳවිය යුතු ද? සිත කෙසේ ඒකාග්‍ර කළ යුතු ද? සිත කෙසේ සමාහිත කළ යුතු ද?’ කියාය. එවිට ඒ පුද්ගලයා තමා දුටු පරිදි, තමා දැනගත් පරිදි ඔහුට මෙසේ පිළිතුරු දෙයි: ‘ඇවැත්නි, සිත මෙසේ පිහිටුවිය යුතුය, සිත මෙසේ සන්සිඳවිය යුතුය, සිත මෙසේ ඒකාග්‍ර කළ යුතුය, සිත මෙසේ සමාහිත කළ යුතුය’ කියාය. ඔහු පසු කලෙක අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙක් මෙන්ම අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ලබන්නෙක් ද වන්නේය.’’


‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo na ceva lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena yvāyaṃ puggalo lābhī ceva ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘kathaṃ nu kho, āvuso, cittaṃ saṇṭhapetabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ sannisādetabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ ekodi kātabbaṃ? Kathaṃ cittaṃ samādahātabbaṃ? Kathaṃ saṅkhārā daṭṭhabbā? Kathaṃ saṅkhārā sammasitabbā? Kathaṃ saṅkhārā vipassitabbā’ti? Tassa so yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ byākaroti – ‘evaṃ kho, āvuso, cittaṃ saṇṭhapetabbaṃ, evaṃ cittaṃ sannisādetabbaṃ, evaṃ cittaṃ ekodi kātabbaṃ, evaṃ cittaṃ samādahātabbaṃ, evaṃ saṅkhārā daṭṭhabbā, evaṃ saṅkhārā sammasitabbā, evaṃ saṅkhārā vipassitabbā’ti. So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

"මහණෙනි, එහි යම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ සිතේ සංසිඳීම (සමථය) නොලබන්නේද, අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාවද නොලබන්නේද, මහණෙනි, ඒ පුද්ගලයා විසින් තමා තුළ සිතේ සංසිඳීමත් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාවත් යන දෙකම ලබන පුද්ගලයා වෙත එළඹ මෙසේ ඇසිය යුතුය - 'ඇවැත්නි, කෙසේ නම් සිත පිහිටුවිය යුතුද? කෙසේ නම් සිත සන්සිඳවිය යුතුද? කෙසේ නම් සිත ඒකාග්‍ර කළ යුතුද? කෙසේ නම් සිත සමාහිත කළ යුතුද? සංස්කාරයන් කෙසේ දැකිය යුතුද? සංස්කාරයන් කෙසේ පිරික්සිය යුතුද? සංස්කාරයන් කෙසේ විදර්ශනා කළ යුතුද?' කියායි. එවිට ඒ පුද්ගලයා තමා දුටු පරිදි, තමා දැනගත් පරිදි මෙසේ ඔහුට පිළිතුරු දෙයි - 'ඇවැත්නි, මෙසේ සිත පිහිටුවිය යුතුය, මෙසේ සිත සන්සිඳවිය යුතුය, මෙසේ සිත ඒකාග්‍ර කළ යුතුය, මෙසේ සිත සමාහිත කළ යුතුය, මෙසේ සංස්කාරයන් දැකිය යුතුය, මෙසේ සංස්කාරයන් පිරික්සිය යුතුය, මෙසේ සංස්කාරයන් විදර්ශනා කළ යුතුය' කියායි. ඔහු මතු කාලයකදී තමා තුළ සිතේ සංසිඳීමත් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාවත් යන දෙකම ලබන්නෙක් වෙයි."


‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī adhipaññādhammavipassanāya, tena, bhikkhave, puggalena tesu ceva kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṃ khayāya yogo karaṇīyo. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Catutthaṃ.

"මහණෙනි, එහි යම් පුද්ගලයෙක් තමා තුළ සිතේ සංසිඳීමත් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාවත් යන දෙකම ලබන්නේද, මහණෙනි, ඒ පුද්ගලයා විසින් ඒ කුසල ධර්මයන්හිම පිහිටා ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස මත්තෙහි උත්සාහ කළ යුතුය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා විද්‍යමාන වෙති." හතරවන සූත්‍රයයි.


5. Chavālātasuttaṃ

5. ඡවාලාත සූත්‍රය


95. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, attahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.

95. "මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. කවර සතර දෙනෙක්ද? තමාගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් නොවූ, අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් නොවූ පුද්ගලයා; අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් වූ, තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවූ පුද්ගලයා; තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් වූ, අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවූ පුද්ගලයා; තමාගේ යහපත පිණිසත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙකම පිණිස පිළිපන් වූ පුද්ගලයා යන සතර දෙනායි."


‘‘Seyyathāpi[Pg.408], bhikkhave, chavālātaṃ ubhato padittaṃ, majjhe gūthagataṃ, neva gāme kaṭṭhatthaṃ pharati na araññe ( ) ; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi yvāyaṃ puggalo nevattahitāya paṭipanno no parahitāya.

"මහණෙනි, යම් සේ දෙකෙළවරින් ඇවිලී ගිය, මැද අසූචි තැවරුණු සොහොන් දර කැබැල්ලක් ගමකදී හෝ වනයකදී හෝ ලී දර ප්‍රයෝජනයක් සඳහා ගත නොහැකිද; මහණෙනි, තමාගේ යහපත පිණිසත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් නොවූ මේ පුද්ගලයා ඒ සොහොන් දර කැබැල්ලට උපමා කොට මම වදාරමි."


‘‘Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo parahitāya paṭipanno no attahitāya, ayaṃ imesaṃ dvinnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo attahitāya paṭipanno no parahitāya, ayaṃ imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca, ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca.

"මහණෙනි, එහි යම් පුද්ගලයෙක් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන්ව තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවන්නේද, ඔහු මේ (පළමු) පුද්ගලයන් දෙදෙනා අතරින් උසස් වූද ප්‍රණීත වූද තැනැත්තා වෙයි. මහණෙනි, එහි යම් පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන්ව අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවන්නේද, ඔහු මේ පුද්ගලයන් තිදෙනා අතරින් උසස් වූද ප්‍රණීත වූද තැනැත්තා වෙයි. මහණෙනි, එහි යම් පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිසත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙකම පිණිස පිළිපන්ව සිටීද, මොහු මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා අතරින් අග්‍රද, ශ්‍රේෂ්ඨද, ප්‍රධානද, උත්තමද, ප්‍රවරද වෙයි."


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍo tattha aggamakkhāyati; evamevaṃ kho, bhikkhave, yvāyaṃ puggalo attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca, ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.

"මහණෙනි, යම් සේ දෙනකගෙන් කිරිද, කිරිවලින් දීකිරිද, දීකිරිවලින් වෙඬරුද, වෙඬරුවලින් ගිතෙල්ද, ගිතෙලින් ගිතෙල් මණ්ඩයද ලැබේද, එහි ගිතෙල් මණ්ඩය අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම යම් පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිසත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙකම පිණිස පිළිපන්ව සිටීද, මොහු මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා අතරින් අග්‍රද, ශ්‍රේෂ්ඨද, ප්‍රධානද, උත්තමද, ප්‍රවරද වෙයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා විද්‍යමාන වෙති." පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Rāgavinayasuttaṃ

6. රාගවිනය සූත්‍රය


96. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Attahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.

96. "මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. කවර සතර දෙනෙක්ද? තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් වූ නමුත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවූ පුද්ගලයා, අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් වූ නමුත් තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවූ පුද්ගලයා, තමාගේ යහපත පිණිසත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙකම පිණිස පිළිපන් නොවූ පුද්ගලයා, තමාගේ යහපත පිණිසත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙකම පිණිස පිළිපන් වූ පුද්ගලයා යන සතර දෙනායි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā rāgavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ rāgavinayāya samādapeti; attanā dosavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ dosavinayāya samādapeti; attanā [Pg.409] mohavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ mohavinayāya samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

"මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන්ව අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමාගේම රාගය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් රාගය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ නැත; තමාගේම ද්වේෂය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් ද්වේෂය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ නැත; තමාගේම මෝහය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් මෝහය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ නැත. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන්ව අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවන්නේ මෙසේය."


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā na rāgavinayāya paṭipanno hoti, paraṃ rāgavinayāya samādapeti; attanā na dosavinayāya paṭipanno hoti, paraṃ dosavinayāya samādapeti; attanā na mohavinayāya paṭipanno hoti, paraṃ mohavinayāya samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya.

"මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන්ව තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අන්‍යයන් රාගය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවයි, නමුත් තමාගේම රාගය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන් නොවෙයි; අන්‍යයන් ද්වේෂය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවයි, නමුත් තමාගේම ද්වේෂය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන් නොවෙයි; අන්‍යයන් මෝහය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවයි, නමුත් තමාගේම මෝහය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන් නොවෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන්ව තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවන්නේ මෙසේය."


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā na rāgavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ rāgavinayāya samādapeti; attanā na dosavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ dosavinayāya samādapeti; attanā na mohavinayāya paṭipanno hoti, no paraṃ mohavinayāya samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් නොවන්නේ, අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා රාගය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නේ නොවෙයි, අන්‍යයන් රාගය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ (යොමු කරවන්නේ) ද නැත; තමා ද්වේෂය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නේ නොවෙයි, අන්‍යයන් ද්වේෂය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ ද නැත; තමා මෝහය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නේ නොවෙයි, අන්‍යයන් මෝහය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ ද නැත. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා තමාගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් නොවූවෙක්, අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් නොවූවෙක් වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā ca rāgavinayāya paṭipanno hoti, parañca rāgavinayāya samādapeti; attanā ca dosavinayāya paṭipanno hoti, parañca dosavinayāya samādapeti; attanā ca mohavinayāya paṭipanno hoti, parañca mohavinayāya samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන්ව, අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා රාගය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි, අන්‍යයන් ද රාගය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද්වේෂය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි, අන්‍යයන් ද ද්වේෂය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා මෝහය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි, අන්‍යයන් ද මෝහය දුරු කිරීමෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා තමාගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන්ව, අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් වූවෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නාහුය.” (සවැනි සූත්‍රයයි).


7. Khippanisantisuttaṃ

7. ඛිප්පනිසන්ති සූත්‍රය


97. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Attahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.

97. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වන්නාහුය. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්: තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නමුත් අනුන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවූ පුද්ගලයා, අනුන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නමුත් තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවූ පුද්ගලයා, තමාගේ යහපත පිණිසත් අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙපසම පිළිපන් නොවූ පුද්ගලයා සහ තමාගේ මෙන්ම අනුන්ගේ ද යහපත පිණිස පිළිපන් පුද්ගලයා යන සතර දෙනායි.”


‘‘Kathañca[Pg.410], bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo khippanisantī ca hoti kusalesu dhammesu, sutānañca dhammānaṃ dhārakajātiko hoti, dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhī hoti atthamaññāya dhammamaññāya, dhammānudhammappaṭipanno hoti; no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, no ca sandassako hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන්ව, අනුන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කුසල් දහම්හි වහා වටහා ගැනීමේ නුවණ ඇත්තෙක් වෙයි, ඇසූ ධර්මය ධාරණය කරගන්නා ස්වභාවය ඇත්තෙක් වෙයි, ධාරණය කරගත් ධර්මයේ අර්ථය පිරික්සන්නෙක් වෙයි. හෙතෙමේ අර්ථය දැන ධර්මය දැන ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි පිළිපන්නේ වෙයි. එහෙත් හෙතෙමේ යහපත් වචන ඇත්තෙක් නොවෙයි, මියුරු තෙපුල් ඇත්තෙක් නොවෙයි, පැහැදිලි වූ, දොස් රහිත වූ, අර්ථය මැනවින් වටහා දෙන සුළු ශිෂ්ට වචනයෙන් යුක්ත නොවෙයි. එමෙන්ම සබ්‍රහ්මචාරීන්ට කරුණු දක්වන්නෙක්, සමාදන් කරවන්නෙක්, උනන්දු කරවන්නෙක් හා සතුටු කරවන්නෙක් ද නොවෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන්ව, අනුන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවූවෙක් වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na heva kho khippanisantī hoti kusalesu dhammesu, no ca sutānaṃ dhammānaṃ dhārakajātiko hoti, no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhī hoti, no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti; kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් අනුන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන්ව, තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කුසල් දහම්හි වහා වටහා ගැනීමේ නුවණ ඇත්තෙක් නොවෙයි, ඇසූ ධර්මය ධාරණය කරගන්නා ස්වභාවය ඇත්තෙක් නොවෙයි, ධාරණය කරගත් ධර්මයේ අර්ථය පිරික්සන්නෙක් නොවෙයි, අර්ථය හා ධර්මය දැන ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි පිළිපන්නේ ද නොවෙයි. එහෙත් හෙතෙමේ යහපත් වචන ඇත්තෙක් වෙයි, මියුරු තෙපුල් ඇත්තෙක් වෙයි, පැහැදිලි වූ, දොස් රහිත වූ, අර්ථය මැනවින් වටහා දෙන සුළු ශිෂ්ට වචනයෙන් යුක්ත වෙයි. එමෙන්ම සබ්‍රහ්මචාරීන්ට කරුණු දක්වන්නෙක්, සමාදන් කරවන්නෙක්, උනන්දු කරවන්නෙක් හා සතුටු කරවන්නෙක් ද වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා අනුන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන්ව, තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන් නොවූවෙක් වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na heva kho khippanisantī hoti kusalesu dhammesu, no ca sutānaṃ dhammānaṃ dhārakajātiko hoti, no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhī hoti, no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti; no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, no ca sandassako hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් නොවන්නේ, අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කුසල් දහම්හි වහා වටහා ගැනීමේ නුවණ ඇත්තෙක් නොවෙයි, ඇසූ ධර්මය ධාරණය කරගන්නා ස්වභාවය ඇත්තෙක් නොවෙයි, ධාරණය කරගත් ධර්මයේ අර්ථය පිරික්සන්නෙක් නොවෙයි, අර්ථය හා ධර්මය දැන ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි පිළිපන්නේ ද නොවෙයි. තවද ඔහු යහපත් වචන ඇත්තෙක් නොවෙයි, මියුරු තෙපුල් ඇත්තෙක් නොවෙයි, පැහැදිලි වූ, දොස් රහිත වූ, අර්ථය වටහා දෙන සුළු ශිෂ්ට වචනයෙන් යුක්ත නොවෙයි. එමෙන්ම සබ්‍රහ්මචාරීන්ට කරුණු දක්වන්නෙක්, සමාදන් කරවන්නෙක්, උනන්දු කරවන්නෙක් හා සතුටු කරවන්නෙක් ද නොවෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා තමාගේ යහපත පිණිසත් නොව, අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් නොව පිළිපන්නේ වෙයි.”


‘‘Kathañca[Pg.411], bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo khippanisantī ca hoti kusalesu dhammesu, sutānañca dhammānaṃ dhārakajātiko hoti, dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhī hoti atthamaññāya dhammamaññāya, dhammānudhammappaṭipanno hoti; kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā, sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් තමාගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන්ව, අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් පිළිපන් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කුසල් දහම්හි වහා වටහා ගැනීමේ නුවණ ඇත්තෙක් වෙයි, ඇසූ ධර්මය ධාරණය කරගන්නා ස්වභාවය ඇත්තෙක් වෙයි, ධාරණය කරගත් ධර්මයේ අර්ථය පිරික්සන්නෙක් වෙයි. හෙතෙමේ අර්ථය දැන ධර්මය දැන ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි පිළිපන්නේ වෙයි. තවද ඔහු යහපත් වචන ඇත්තෙක් වෙයි, මියුරු තෙපුල් ඇත්තෙක් වෙයි, පැහැදිලි වූ, දොස් රහිත වූ, අර්ථය වටහා දෙන සුළු ශිෂ්ට වචනයෙන් යුක්ත වෙයි. එමෙන්ම සබ්‍රහ්මචාරීන්ට කරුණු දක්වන්නෙක්, සමාදන් කරවන්නෙක්, උනන්දු කරවන්නෙක් හා සතුටු කරවන්නෙක් ද වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා තමාගේ යහපත පිණිසත්, අනුන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙපසටම පිළිපන්නේ වෙයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා විද්‍යමාන වන්නාහුය.” (සත්වැනි සූත්‍රයයි).


8. Attahitasuttaṃ

8. අත්තහිත සූත්‍රය


98. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Attahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.

98. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වන්නාහුය. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන්, අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස නොපිළිපන් තැනැත්තාය; අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන්, තමාගේ යහපත පිණිස නොපිළිපන් තැනැත්තාය; තමාගේ යහපත පිණිසත් නොපිළිපන්, අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් නොපිළිපන් තැනැත්තාය; තමාගේ යහපත පිණිසත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙකම පිණිස පිළිපන් තැනැත්තාය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන පුද්ගලයෝ සතර දෙනා මොවුහුය.” අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Sikkhāpadasuttaṃ

9. සික්ඛාපද සූත්‍රය


99. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Attahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva paṭipanno parahitāya ca.

99. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වන්නාහුය. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන්, අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස නොපිළිපන් තැනැත්තාය; අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන්, තමාගේ යහපත පිණිස නොපිළිපන් තැනැත්තාය; තමාගේ යහපත පිණිසත් නොපිළිපන්, අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් නොපිළිපන් තැනැත්තාය; තමාගේ යහපත පිණිසත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙකම පිණිස පිළිපන් තැනැත්තාය.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā pāṇātipātā paṭivirato hoti, no paraṃ pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti; attanā adinnādānā paṭivirato hoti, no paraṃ adinnādānā veramaṇiyā samādapeti; attanā kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, no paraṃ kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti[Pg.412]; attanā musāvādā paṭivirato hoti, no paraṃ musāvādā veramaṇiyā samādapeti; attanā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, no paraṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන්, නමුත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස නොපිළිපන් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා ම ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ (යොමු කරවන්නේ) නැත; තමා ම අදත්තාදානයෙන් (සොරකමින්) වැළකුණේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් අදත්තාදානයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ නැත; තමා ම කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ නැත; තමා ම මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් මුසාවාදයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ නැත; තමා ම රහමෙර පානයෙන් වැළකුණේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් රහමෙර පානයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ නැත. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමාගේ යහපත පිණිස පිළිපන්, නමුත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස නොපිළිපන් වන්නේ මෙසේය.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā pāṇātipātā appaṭivirato hoti, paraṃ pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti; attanā adinnādānā appaṭivirato hoti, paraṃ adinnādānā veramaṇiyā samādapeti; attanā kāmesumicchācārā appaṭivirato hoti, paraṃ kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti; attanā musāvādā appaṭivirato hoti, paraṃ musāvādā veramaṇiyā samādapeti; attanā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭivirato hoti, paraṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo parahitāya paṭipanno hoti, no attahitāya.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන්, නමුත් තමාගේ යහපත පිණිස නොපිළිපන් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා ම ප්‍රාණාතිපාතයෙන් නොවැළකුණේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ම අදත්තාදානයෙන් නොවැළකුණේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් අදත්තාදානයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ම කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් නොවැළකුණේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ම මුසාවාදයෙන් නොවැළකුණේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් මුසාවාදයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ම රහමෙර පානයෙන් නොවැළකුණේ වෙයි, නමුත් අන්‍යයන් රහමෙර පානයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස පිළිපන්, නමුත් තමාගේ යහපත පිණිස නොපිළිපන් වන්නේ මෙසේය.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti no parahitāya? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā pāṇātipātā appaṭivirato hoti, no paraṃ pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti…pe… attanā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā appaṭivirato hoti, no paraṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo nevattahitāya paṭipanno hoti, no parahitāya.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමාගේ යහපත පිණිසත් නොපිළිපන්, අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් නොපිළිපන් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා ම ප්‍රාණාතිපාතයෙන් නොවැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන් ද ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ නැත ...පෙ... තමා ම රහමෙර පානයෙන් නොවැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන් ද රහමෙර පානයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවන්නේ නැත. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමාගේ යහපත පිණිසත් නොපිළිපන්, අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් නොපිළිපන් වන්නේ මෙසේය.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti…pe… attanā ca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, parañca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Navamaṃ.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමාගේ යහපත පිණිසත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙකම පිණිස පිළිපන් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා ම ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන් ද ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි ...පෙ... තමා ම රහමෙර පානයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන් ද රහමෙර පානයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමාගේ යහපත පිණිසත් අන්‍යයන්ගේ යහපත පිණිසත් යන දෙකම පිණිස පිළිපන් වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන පුද්ගලයෝ සතර දෙනා මොවුහුය.” නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Potaliyasuttaṃ

10. පෝතලිය සූත්‍රය


100. Atha [Pg.413] kho potaliyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho potaliyaṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca –

100. එවිට පෝතලිය පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එක් පසෙක වාඩි විය. එක් පසෙක වාඩි වී සිටි පෝතලිය පරිබ්‍රාජකයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.


‘‘Cattārome, potaliya, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, potaliya, ekacco puggalo avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca kho vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, potaliya, ekacco puggalo vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca kho avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, potaliya, ekacco puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, potaliya, ekacco puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Ime kho, potaliya, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ kho, potaliya, catunnaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti?

“පොතලිය, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙක් වෙති. ඒ සිව්දෙනා කවුරුන්ද? පොතලිය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නින්දාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ නින්දාව (අගුණය) සැබෑ ලෙස, සත්‍ය ලෙස හා සුදුසු කාලයෙහි පවසයි. නමුත් ඔහු ප්‍රශංසාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ ප්‍රශංසාව (ගුණය) සැබෑ ලෙස, සත්‍ය ලෙස හා සුදුසු කාලයෙහි පවසන්නේ නැත. පොතලිය, මෙහි තවත් පුද්ගලයෙක් ප්‍රශංසාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ ප්‍රශංසාව සැබෑ ලෙස, සත්‍ය ලෙස හා සුදුසු කාලයෙහි පවසයි. නමුත් ඔහු නින්දාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ නින්දාව සැබෑ ලෙස, සත්‍ය ලෙස හා සුදුසු කාලයෙහි පවසන්නේ නැත. පොතලිය, තවත් පුද්ගලයෙක් නින්දාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ නින්දාව ද පවසන්නේ නැත, ප්‍රශංසාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ ප්‍රශංසාව ද පවසන්නේ නැත. පොතලිය, මෙහි තවත් පුද්ගලයෙක් නින්දාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ නින්දාව ද සැබෑ ලෙස, සත්‍ය ලෙස හා සුදුසු කාලයෙහි පවසයි; ප්‍රශංසාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ ප්‍රශංසාව ද සැබෑ ලෙස, සත්‍ය ලෙස හා සුදුසු කාලයෙහි පවසයි. පොතලිය, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන පුද්ගලයෝ සිව්දෙනා මොවුහුය. පොතලිය, මේ පුද්ගලයන් සිව්දෙනා අතුරින් වඩාත් උසස් හා වඩාත් ප්‍රණීත ලෙස ඔබ කැමති වන්නේ කිනම් පුද්ගලයාටද?”


‘‘Cattārome, bho gotama, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bho gotama, ekacco puggalo avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca kho vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca kho avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Idha [Pg.414] pana, bho gotama, ekacco puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Ime kho, bho gotama, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, bho gotama, catunnaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena; ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Abhikkantā hesā, bho gotama, yadidaṃ upekkhā’’ti.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙක් වෙති. ඒ සිව්දෙනා කවුරුන්ද? භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නින්දාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ නින්දාව පවසයි... (පෙ)... තවත් පුද්ගලයෙක් නින්දාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ නින්දාව ද පවසයි, ප්‍රශංසාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ ප්‍රශංසාව ද පවසයි. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන පුද්ගලයෝ සිව්දෙනා මොවුහුය. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මේ පුද්ගලයන් සිව්දෙනා අතුරින්, යම් පුද්ගලයෙක් නින්දාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ නින්දාව ද නොපවසන්නේ ද, ප්‍රශංසාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ ප්‍රශංසාව ද නොපවසන්නේ ද; මේ පුද්ගලයා මට ඉතා උසස් හා ඉතා ප්‍රණීත පුද්ගලයා ලෙස හැඟෙයි. එයට හේතුව කුමක්ද? භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යම් මේ උපේක්ෂාවක් ඇද්ද, එය ඉතා උතුම් වන බැවිනි.”


‘‘Cattārome, potaliya, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro…pe… ime kho, potaliya, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ kho, potaliya, catunnaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṃ bhāsitā hoti bhūtaṃ tacchaṃ kālena; ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Abhikkantā hesā, potaliya, yadidaṃ tattha tattha kālaññutā’’ti.

“පොතලිය, ලෝකයෙහි පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙක් විද්‍යාමාන වෙති... (පෙ)... පොතලිය, මේ පුද්ගලයන් සිව්දෙනා අතුරින් යම් පුද්ගලයෙක් නින්දාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ නින්දාව ද සැබෑ ලෙස, සත්‍ය ලෙස හා සුදුසු කාලයෙහි පවසයි ද, ප්‍රශංසාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ ප්‍රශංසාව ද සැබෑ ලෙස, සත්‍ය ලෙස හා සුදුසු කාලයෙහි පවසයි ද; මොහු මේ පුද්ගලයන් සිව්දෙනා අතරින් වඩාත් උසස් මෙන්ම වඩාත් ප්‍රණීත ද වේ. එයට හේතුව කුමක්ද? පොතලිය, යම් මේ ඒ ඒ අවස්ථාවට අදාළ සුදුසු කාලය දැනීමක් (කාලඥතාවක්) ඇද්ද, එය ඉතා උතුම් වන බැවිනි.”


‘‘Cattārome, bho gotama, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro…pe… ime kho, bho gotama, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ, bho gotama, catunnaṃ puggalānaṃ yvāyaṃ puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṃ bhāsitā bhūtaṃ tacchaṃ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṃ bhāsitā bhūtaṃ tacchaṃ kālena; ayaṃ me puggalo khamati imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Abhikkantā hesā, bho gotama, yadidaṃ tattha tattha kālaññutā.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ලෝකයෙහි පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙක් විද්‍යාමාන වෙති... (පෙ)... භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මේ පුද්ගලයන් සිව්දෙනා අතුරින් යම් පුද්ගලයෙක් නින්දාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ නින්දාව ද සැබෑ ලෙස, සත්‍ය ලෙස හා සුදුසු කාලයෙහි පවසයි ද, ප්‍රශංසාවට සුදුසු තැනැත්තාගේ ප්‍රශංසාව ද සැබෑ ලෙස, සත්‍ය ලෙස හා සුදුසු කාලයෙහි පවසයි ද; මේ පුද්ගලයා මට ඉතා උසස් හා ඉතා ප්‍රණීත පුද්ගලයා ලෙස හැඟෙයි. එයට හේතුව කුමක්ද? භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යම් මේ ඒ ඒ අවස්ථාවට අදාළ සුදුසු කාලය දැනීමක් ඇද්ද, එය ඉතා උතුම් වන බැවිනි.”


‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti, evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito[Pg.415]. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා යහපති! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා යහපති! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යම්සේ යටිකුරු කර තැබූ දෙයක් උඩුකුරු කර පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, වැසී තිබූ දෙයක් විවෘත කර පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, මංමුළා වූවෙකුට මඟ පෙන්වන්නාක් මෙන් ද, ඇස් ඇත්තවුන්ට රූප දැකගත හැකි වනු පිණිස අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දල්වා දරන්නාක් මෙන් ද, එලෙසින්ම භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ක්‍රමයෙන් ධර්මය පැහැදිලි කරන ලදී. මම ඒ භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ ද, ධර්මය ද, මහා සංඝරත්නය ද සරණ යමි. භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා!” දසවැනි සූත්‍රයයි.


Asuravaggo pañcamo.

පස්වැනි අසුර වර්ගය නිමාවට පත් විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය -


Asuro tayo samādhī, chavālātena pañcamaṃ;

Rāgo nisanti attahitaṃ, sikkhā potaliyena cāti.

අසුර සූත්‍රය, සමාධි සූත්‍ර තුනක්, පස්වැන්න ඡවාලාත සූත්‍රයයි; රාග, නිසන්ති, අත්තහිත සූත්‍ර ද, ශික්ෂාපද සහ පොතලිය සූත්‍රය ද වශයෙන් (මේ වර්ගයෙහි සූත්‍ර දසයකි).


Dutiyapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

දෙවන පණ್ಣාසකය නිමාවට පත් විය.


3. Tatiyapaṇṇāsakaṃ

3. තෙවන පණ್ಣාසකය


(11) 1. Valāhakavaggo

(11) 1. වලාහක වර්ගය


1. Paṭhamavalāhakasuttaṃ

1. පළමුවන වලාහක සූත්‍රය


101. Evaṃ [Pg.416] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

101. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "මහණෙනි"යි කියා භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. "ස්වාමීනී"යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.


‘‘Cattārome, bhikkhave, valāhakā. Katame cattāro? Gajjitā no vassitā, vassitā no gajjitā, neva gajjitā no vassitā, gajjitā ca vassitā ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro valāhakā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro valāhakūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Gajjitā no vassitā, vassitā no gajjitā, neva gajjitā no vassitā, gajjitā ca vassitā ca.

"මහණෙනි, මේ වලාකුළු හතර දෙනෙකි. ඒ හතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? ගොරවන නමුත් වැසි නොවසින වලාකුළය, වැසි වසින නමුත් නොගොරවන වලාකුළය, නොගොරවන වැසිත් නොවසින වලාකුළය, ගොරවන වැසිත් වසින වලාකුළය යන හතර දෙනායි. මහණෙනි, මේ වලාකුළු හතර දෙනාම මෙන්, ඒ වලාකුළුවලට උපමා කළ හැකි පුද්ගලයන් හතර දෙනෙකු ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ හතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? ගොරවන නමුත් වැසි නොවසින පුද්ගලයාය, වැසි වසින නමුත් නොගොරවන පුද්ගලයාය, නොගොරවන වැසිත් නොවසින පුද්ගලයාය, ගොරවන වැසිත් වසින පුද්ගලයාය යන හතර දෙනායි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo gajjitā hoti no vassitā? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāsitā hoti, no kattā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo gajjitā hoti, no vassitā. Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako gajjitā, no vassitā; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

"මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු ගොරවන නමුත් වැසි නොවසින වලාකුළක් බඳු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කථා කරන්නෙක් වෙයි, නමුත් කරන්නෙක් නොවෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා ගොරවන නමුත් වැසි නොවසින වලාකුළක් බඳු වෙයි. මහණෙනි, ඒ වලාකුළ ගොරවන නමුත් වැසි නොවසින්නා සේම, මම මේ පුද්ගලයා ඒ වලාකුළට උපමා කොට කියමි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo vassitā hoti, no gajjitā? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kattā hoti, no bhāsitā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo vassitā hoti, no gajjitā. Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako vassitā, no gajjitā; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

"මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු වැසි වසින නමුත් නොගොරවන වලාකුළක් බඳු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කරන්නෙක් වෙයි, නමුත් කථා කරන්නෙක් (පාරට්ටු කරන්නෙක්) නොවෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා වැසි වසින නමුත් නොගොරවන වලාකුළක් බඳු වෙයි. මහණෙනි, ඒ වලාකුළ වැසි වසින නමුත් නොගොරවන්නා සේම, මම මේ පුද්ගලයා ඒ වලාකුළට උපමා කොට කියමි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo neva gajjitā hoti, no vassitā? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo neva bhāsitā hoti, no kattā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo neva gajjitā hoti, no vassitā. Seyyathāpi [Pg.417] so, bhikkhave, valāhako neva gajjitā, no vassitā; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

"මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු නොගොරවන වැසිත් නොවසින වලාකුළක් බඳු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කථා කරන්නෙකුත් නොවෙයි, කරන්නෙකුත් නොවෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා නොගොරවන වැසිත් නොවසින වලාකුළක් බඳු වෙයි. මහණෙනි, ඒ වලාකුළ නොගොරවන්නා වූ ද වැසි නොවසින්නා වූ ද සේම, මම මේ පුද්ගලයා ඒ වලාකුළට උපමා කොට කියමි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo gajjitā ca hoti vassitā ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo bhāsitā ca hoti kattā ca. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo gajjitā ca hoti vassitā ca. Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako gajjitā ca vassitā ca; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ime kho, bhikkhave, cattāro valāhakūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Paṭhamaṃ.

"මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු ගොරවන වැසිත් වසින වලාකුළක් බඳු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කථා කරන්නෙකුත් වෙයි, කරන්නෙකුත් වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා ගොරවන වැසිත් වසින වලාකුළක් බඳු වෙයි. මහණෙනි, ඒ වලාකුළ ගොරවන්නා වූ ද වැසි වසින්නා වූ ද සේම, මම මේ පුද්ගලයා ඒ වලාකුළට උපමා කොට කියමි. මහණෙනි, මේ වලාකුළුවලට උපමා කළ හැකි පුද්ගලයන් හතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති."


2. Dutiyavalāhakasuttaṃ

2. දෙවන වලාහක සූත්‍රය


102. ‘‘Cattārome, bhikkhave, valāhakā. Katame cattāro? Gajjitā no vassitā, vassitā no gajjitā, neva gajjitā no vassitā gajjitā ca vassitā ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro valāhakā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro valāhakūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Gajjitā no vassitā, vassitā no gajjitā, neva gajjitā no vassitā, gajjitā ca vassitā ca.

102. "මහණෙනි, මේ වලාකුළු හතර දෙනෙකි. ඒ හතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? ගොරවන නමුත් වැසි නොවසින වලාකුළය, වැසි වසින නමුත් නොගොරවන වලාකුළය, නොගොරවන වැසිත් නොවසින වලාකුළය, ගොරවන වැසිත් වසින වලාකුළය යන හතර දෙනායි. මහණෙනි, මේ වලාකුළු හතර දෙනාම මෙන්, ඒ වලාකුළුවලට උපමා කළ හැකි පුද්ගලයන් හතර දෙනෙකු ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ හතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? ගොරවන නමුත් වැසි නොවසින පුද්ගලයාය, වැසි වසින නමුත් නොගොරවන පුද්ගලයාය, නොගොරවන වැසිත් නොවසින පුද්ගලයාය, ගොරවන වැසිත් වසින පුද්ගලයාය යන හතර දෙනායි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo gajjitā hoti, no vassitā? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo gajjitā hoti, no vassitā. Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako gajjitā, no vassitā; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

"මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු ගොරවන නමුත් වැසි නොවසින වලාකුළක් බඳු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන ධර්මය උගනියි. එහෙත් ඔහු 'මේ දුකයි' කියා ඇති සැටියෙන් අවබෝධ නොකරයි, 'මේ දුක්ඛ සමුදයයි' කියා ඇති සැටියෙන් අවබෝධ නොකරයි, 'මේ දුක්ඛ නිරෝධයයි' කියා ඇති සැටියෙන් අවබෝධ නොකරයි, 'මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි' කියා ඇති සැටියෙන් අවබෝධ නොකරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා ගොරවන නමුත් වැසි නොවසින වලාකුළක් බඳු වෙයි. මහණෙනි, ඒ වලාකුළ ගොරවන නමුත් වැසි නොවසින්නා සේම, මම මේ පුද්ගලයා ඒ වලාකුළට උපමා කොට කියමි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo vassitā hoti, no gajjitā? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṃ na pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti [Pg.418] yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo vassitā hoti, no gajjitā. Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako vassitā, no gajjitā; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

"මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු වැසි වසින නමුත් නොගොරවන වලාකුළක් බඳු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන ධර්මය නොඋගනියි. එහෙත් ඔහු 'මේ දුකයි' කියා ඇති සැටියෙන් අවබෝධ කරයි ...පෙ... 'මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි' කියා ඇති සැටියෙන් අවබෝධ කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා වැසි වසින නමුත් නොගොරවන වලාකුළක් බඳු වෙයි. මහණෙනි, ඒ වලාකුළ වැසි වසින නමුත් නොගොරවන්නා සේම, මම මේ පුද්ගලයා ඒ වලාකුළට උපමා කොට කියමි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo neva gajjitā hoti, no vassitā? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo neva dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo neva gajjitā hoti, no vassitā. Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako neva gajjitā, no vassitā; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, ගර්ජනා නොකරන්නා වූ ද වර්ෂා නොකරන්නා වූ ද පුද්ගලයා කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ධර්මය හදාරන්නේ නැත - එනම් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන ධර්මය හදාරන්නේ නැත. ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනියි... ‘මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා ගර්ජනා නොකරන, වර්ෂා ද නොකරන පුද්ගලයා වෙයි. මහණෙනි, ඒ වළාකුළ ගර්ජනා නොකරන්නාක් මෙන් ද වර්ෂා නොකරන්නාක් මෙන් ද, මේ පුද්ගලයා ද එබඳු උපමාවක් ඇති අයෙකු ලෙස මම පවසමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo gajjitā ca hoti vassitā ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo gajjitā ca hoti vassitā ca. Seyyathāpi so, bhikkhave, valāhako gajjitā ca vassitā ca; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ime kho, bhikkhave, cattāro valāhakūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, ගර්ජනා කරන්නා වූ ද වර්ෂා කරන්නා වූ ද පුද්ගලයා කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ධර්මය හදාරයි - එනම් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන ධර්මය හදාරයි. ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දනියි... ‘මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා ගර්ජනා කරන, වර්ෂා ද කරන පුද්ගලයා වෙයි. මහණෙනි, ඒ වළාකුළ ගර්ජනා කරන්නාක් මෙන් ද වර්ෂා කරන්නාක් මෙන් ද, මේ පුද්ගලයා ද එබඳු උපමාවක් ඇති අයෙකු ලෙස මම පවසමි. මහණෙනි, වළාකුළු වලට උපමා කළ හැකි මේ පුද්ගලයෝ සිව්දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.”


3. Kumbhasuttaṃ

3. කුම්භ සූත්‍රය (කළ උපමා සූත්‍රය)


103. ‘‘Cattārome, bhikkhave, kumbhā. Katame cattāro? Tuccho pihito, pūro vivaṭo, tuccho vivaṭo, pūro pihito – ime kho, bhikkhave, cattāro kumbhā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro kumbhūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Tuccho pihito, pūro vivaṭo, tuccho vivaṭo, pūro pihito.

103. “මහණෙනි, මේ කළ හතරකි. ඒ හතර කවරේ ද? හිස් වූ ද වසන ලද කළය, පිරුණු වූ ද විවෘත වූ කළය, හිස් වූ ද විවෘත වූ කළය, පිරුණු වූ ද වසන ලද කළය යන මේවා ය. මහණෙනි, මේ කළ වර්ග හතරයි. මහණෙනි, එලෙසම කළ වලට උපමා කළ හැකි පුද්ගලයෝ හතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ හතර දෙනා කවරේ ද? හිස් වූ ද වසන ලද පුද්ගලයා, පිරුණු වූ ද විවෘත පුද්ගලයා, හිස් වූ ද විවෘත පුද්ගලයා, පිරුණු වූ ද වසන ලද පුද්ගලයා ය.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo tuccho hoti pihito? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo tuccho hoti pihito[Pg.419]. Seyyathāpi so, bhikkhave, kumbho tuccho pihito; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් හිස් වූ ද වසන ලද (පිහිත) කළයක් බඳු වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට වැඩම කිරීම, ආපසු වැඩම කිරීම, කෙලින් බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිරීම, අත් පා දිගු කිරීම, සඟළ සිවුර හා පාත්‍ර සිවුරු දැරීම ප්‍රසාදජනක වෙයි. (එහෙත්) ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනියි... ‘මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා හිස් වූ ද වසන ලද්දා වූ ද පුද්ගලයෙක් වෙයි. මහණෙනි, ඒ හිස් වූ වසන ලද කළය යම් සේද, මේ පුද්ගලයා ද එබඳු උපමාවක් ඇති අයෙකු ලෙස මම පවසමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo pūro hoti vivaṭo? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo pūro hoti vivaṭo. Seyyathāpi so, bhikkhave, kumbho pūro vivaṭo; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් පිරුණු වූ ද විවෘත වූ ද කළයක් බඳු වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට වැඩම කිරීම, ආපසු වැඩම කිරීම, කෙලින් බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිරීම, අත් පා දිගු කිරීම, සඟළ සිවුර හා පාත්‍ර සිවුරු දැරීම ප්‍රසාදජනක නොවෙයි. (එහෙත්) ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දනියි... ‘මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා පිරුණු වූ ද විවෘත වූ ද පුද්ගලයෙක් වෙයි. මහණෙනි, ඒ පිරුණු වූ විවෘත කළය යම් සේද, මේ පුද්ගලයා ද එබඳු උපමාවක් ඇති අයෙකු ලෙස මම පවසමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo tuccho hoti vivaṭo? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo tuccho hoti vivaṭo. Seyyathāpi so, bhikkhave, kumbho tuccho vivaṭo; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් හිස් වූ ද විවෘත වූ ද කළයක් බඳු වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට වැඩම කිරීම, ආපසු වැඩම කිරීම, කෙලින් බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිරීම, අත් පා දිගු කිරීම, සඟළ සිවුර හා පාත්‍ර සිවුරු දැරීම ප්‍රසාදජනක නොවෙයි. ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනියි... ‘මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා හිස් වූ ද විවෘත වූ ද පුද්ගලයෙක් වෙයි. මහණෙනි, ඒ හිස් වූ විවෘත කළය යම් සේද, මේ පුද්ගලයා ද එබඳු උපමාවක් ඇති අයෙකු ලෙස මම පවසමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo pūro hoti pihito? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo pūro hoti pihito. Seyyathāpi so, bhikkhave, kumbho pūro pihito; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ime kho, bhikkhave, cattāro kumbhūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් පිරුණු වූ ද වසන ලද (පිහිත) කළයක් බඳු වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට වැඩම කිරීම, ආපසු වැඩම කිරීම, කෙලින් බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිරීම, අත් පා දිගු කිරීම, සඟළ සිවුර හා පාත්‍ර සිවුරු දැරීම ප්‍රසාදජනක වෙයි. ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දනියි... ‘මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා පිරුණු වූ ද වසන ලද්දා වූ ද පුද්ගලයෙක් වෙයි. මහණෙනි, ඒ පිරුණු වූ වසන ලද කළය යම් සේද, මේ පුද්ගලයා ද එබඳු උපමාවක් ඇති අයෙකු ලෙස මම පවසමි. මහණෙනි, කළ උපමා ඇති මේ පුද්ගලයෝ සිව්දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.”


4. Udakarahadasuttaṃ

4. උදකරහද සූත්‍රය (දිය විල උපමා සූත්‍රය)


104. ‘‘Cattārome, bhikkhave, udakarahadā. Katame cattāro? Uttāno gambhīrobhāso, gambhīro uttānobhāso, uttāno uttānobhāso, gambhīro gambhīrobhāso – ime kho, bhikkhave, cattāro udakarahadā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro udakarahadūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Uttāno gambhīrobhāso[Pg.420], gambhīro uttānobhāso, uttāno uttānobhāso, gambhīro gambhīrobhāso.

104. “මහණෙනි, මේ දිය පොකුණු සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? නොගැඹුරු වූ ද ගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නා වූ ද, ගැඹුරු වූ ද නොගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නා වූ ද, නොගැඹුරු වූ ද නොගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නා වූ ද, ගැඹුරු වූ ද ගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නා වූ ද යනුවෙනි. මහණෙනි, මේ දිය පොකුණු සතරයි. මහණෙනි, එමෙන්ම දිය පොකුණු හා සමාන වූ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් ලොව විද්‍යාමාන වෙති. ඒ සතර කවරේ ද? නොගැඹුරු වූ ගැඹුරු ලෙස පෙනෙන පුද්ගලයා, ගැඹුරු වූ නොගැඹුරු ලෙස පෙනෙන පුද්ගලයා, නොගැඹුරු වූ නොගැඹුරු ලෙස පෙනෙන පුද්ගලයා සහ ගැඹුරු වූ ගැඹුරු ලෙස පෙනෙන පුද්ගලයා යනුයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo uttāno hoti gambhīrobhāso? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo uttāno hoti gambhīrobhāso. Seyyathāpi so, bhikkhave, udakarahado uttāno gambhīrobhāso; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු නොගැඹුරු නමුත් ගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට යාම, ආපසු ඒම, ඉදිරිය බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිළීම, දිගු කිරීම හා සඟළ සිවුරු පාත්‍ර දරා සිටීම ප්‍රසාදජනක වෙයි. ඔහු ‘මේ දුක යැ’යි ඇති සැටියෙන් අවබෝධ නොකරයි... ‘මේ දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදාව යැ’යි ඇති සැටියෙන් අවබෝධ නොකරයි. මහණෙනි, පුද්ගලයා නොගැඹුරු නමුත් ගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නේ මෙසේ ය. මහණෙනි, ඒ දිය පොකුණ නොගැඹුරු නමුත් ගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ උපමාවෙන් හඳුන්වමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo gambhīro hoti uttānobhāso? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo gambhīro hoti uttānobhāso. Seyyathāpi so, bhikkhave, udakarahado gambhīro uttānobhāso; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු ගැඹුරු නමුත් නොගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට යාම, ආපසු ඒම, ඉදිරිය බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිළීම, දිගු කිරීම හා සඟළ සිවුරු පාත්‍ර දරා සිටීම ප්‍රසාදජනක නොවෙයි. ඔහු ‘මේ දුක යැ’යි ඇති සැටියෙන් අවබෝධ කරයි... ‘මේ දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදාව යැ’යි ඇති සැටියෙන් අවබෝධ කරයි. මහණෙනි, පුද්ගලයා ගැඹුරු නමුත් නොගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නේ මෙසේ ය. මහණෙනි, ඒ දිය පොකුණ ගැඹුරු නමුත් නොගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ උපමාවෙන් හඳුන්වමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo uttāno hoti uttānobhāso? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo uttāno hoti uttānobhāso. Seyyathāpi so, bhikkhave, udakarahado uttāno uttānobhāso; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු නොගැඹුරු මෙන්ම නොගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට යාම, ආපසු ඒම, ඉදිරිය බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිළීම, දිගු කිරීම හා සඟළ සිවුරු පාත්‍ර දරා සිටීම ප්‍රසාදජනක නොවෙයි. ඔහු ‘මේ දුක යැ’යි ඇති සැටියෙන් අවබෝධ නොකරයි... ‘මේ දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදාව යැ’යි ඇති සැටියෙන් අවබෝධ නොකරයි. මහණෙනි, පුද්ගලයා නොගැඹුරු මෙන්ම නොගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නේ මෙසේ ය. මහණෙනි, ඒ දිය පොකුණ නොගැඹුරු මෙන්ම නොගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ උපමාවෙන් හඳුන්වමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo gambhīro hoti gambhīrobhāso? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo gambhīro hoti gambhīrobhāso. Seyyathāpi so, bhikkhave, udakarahado gambhīro gambhīrobhāso; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ime kho[Pg.421], bhikkhave, cattāro udakarahadūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු ගැඹුරු මෙන්ම ගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට යාම, ආපසු ඒම, ඉදිරිය බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිළීම, දිගු කිරීම හා සඟළ සිවුරු පාත්‍ර දරා සිටීම ප්‍රසාදජනක වෙයි. ඔහු ‘මේ දුක යැ’යි ඇති සැටියෙන් අවබෝධ කරයි... ‘මේ දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදාව යැ’යි ඇති සැටියෙන් අවබෝධ කරයි. මහණෙනි, පුද්ගලයා ගැඹුරු මෙන්ම ගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නේ මෙසේ ය. මහණෙනි, ඒ දිය පොකුණ ගැඹුරු මෙන්ම ගැඹුරු ලෙස පෙනෙන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ උපමාවෙන් හඳුන්වමි. මහණෙනි, දිය පොකුණු හා සමාන වූ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් ලොව විද්‍යාමාන වෙති.”


5. Ambasuttaṃ

5. අඹ සූත්‍රය


105. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ambāni. Katamāni cattāri? Āmaṃ pakkavaṇṇi, pakkaṃ āmavaṇṇi, āmaṃ āmavaṇṇi, pakkaṃ pakkavaṇṇi – imāni kho, bhikkhave, cattāri ambāni. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro ambūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Āmo pakkavaṇṇī, pakko āmavaṇṇī, āmo āmavaṇṇī, pakko pakkavaṇṇī.

105. “මහණෙනි, මේ අඹ සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? අමු වූ ද ඉදුණු පෙනුම ඇති ද, ඉදුණු වූ ද අමු පෙනුම ඇති ද, අමු වූ ද අමු පෙනුම ඇති ද, ඉදුණු වූ ද ඉදුණු පෙනුම ඇති ද යනුවෙනි. මහණෙනි, මේ අඹ සතරයි. මහණෙනි, එමෙන්ම අඹ හා සමාන වූ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් ලොව විද්‍යාමාන වෙති. ඒ සතර කවරේ ද? අමු වූ ඉදුණු පෙනුම ඇති පුද්ගලයා, ඉදුණු වූ අමු පෙනුම ඇති පුද්ගලයා, අමු වූ අමු පෙනුම ඇති පුද්ගලයා සහ ඉදුණු වූ ඉදුණු පෙනුම ඇති පුද්ගලයා යනුයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo āmo hoti pakkavaṇṇī? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo āmo hoti pakkavaṇṇī. Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, ambaṃ āmaṃ pakkavaṇṇi; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අමු නමුත් ඉදුණු පෙනුම ඇත්තේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට යාම, ආපසු ඒම, ඉදිරිය බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිළීම, දිගු කිරීම හා සඟළ සිවුරු පාත්‍ර දරා සිටීම ප්‍රසාදජනක වෙයි. ඔහු ‘මේ දුක යැ’යි ඇති සැටියෙන් අවබෝධ නොකරයි... ‘මේ දුක් නිරෝධගාමිනී පටිපදාව යැ’යි ඇති සැටියෙන් අවබෝධ නොකරයි. මහණෙනි, පුද්ගලයා අමු නමුත් ඉදුණු පෙනුම ඇත්තේ මෙසේ ය. මහණෙනි, ඒ අඹය අමු වූත් ඉදුණු පෙනුම ඇත්තාක් මෙනි. මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ උපමාවෙන් හඳුන්වමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo pakko hoti āmavaṇṇī? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo pakko hoti āmavaṇṇī. Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, ambaṃ pakkaṃ āmavaṇṇi; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු ඇතුළතින් ඉදී පිටතින් නොමේරූ පෙනුමක් ඇත්තේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට වැඩම කිරීම, ආපසු වැඩම කිරීම, ඉදිරිය බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිළීම හා දිගු කිරීම මෙන්ම සඟළ සිවුරු හා පාත්‍ර දැරීම ප්‍රසාදජනක නොවේ. එහෙත් ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා තතු පරිදි දනියි...පෙ... ‘මේ දුක් නිරුද්ධ වීමේ මාවතයි’ කියා තතු පරිදි දනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා ඇතුළතින් ඉදී පිටතින් නොමේරූ පෙනුමක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් සේ ඇතුළතින් ඉදුණු පිටතින් අමු පාට ඇති අඹ ගෙඩියක් ඇද්ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ හා සමාන යැයි කියමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo āmo hoti āmavaṇṇī? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa na pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo āmo hoti āmavaṇṇī[Pg.422]. Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, ambaṃ āmaṃ āmavaṇṇi; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු ඇතුළතින් ද නොමේරූ පිටතින් ද නොමේරූ පෙනුමක් ඇත්තේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට වැඩම කිරීම, ආපසු වැඩම කිරීම, ඉදිරිය බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිළීම හා දිගු කිරීම මෙන්ම සඟළ සිවුරු හා පාත්‍ර දැරීම ප්‍රසාදජනක නොවේ. ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා තතු පරිදි නොදනියි...පෙ... ‘මේ දුක් නිරුද්ධ වීමේ මාවතයි’ කියා තතු පරිදි නොදනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා ඇතුළතින් ද නොමේරූ පිටතින් ද නොමේරූ පෙනුමක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් සේ ඇතුළතින් ද අමු වූ පිටතින් ද අමු පාට ඇති අඹ ගෙඩියක් ඇද්ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ හා සමාන යැයි කියමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo pakko hoti pakkavaṇṇī? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa pāsādikaṃ hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo pakko hoti pakkavaṇṇī. Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, ambaṃ pakkaṃ pakkavaṇṇi; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ime kho, bhikkhave, cattāro ambūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු ඇතුළතින් ද ඉදී පිටතින් ද ඉදුණු පෙනුමක් ඇත්තේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඉදිරියට වැඩම කිරීම, ආපසු වැඩම කිරීම, ඉදිරිය බැලීම, වටපිට බැලීම, අත් පා හැකිළීම හා දිගු කිරීම මෙන්ම සඟළ සිවුරු හා පාත්‍ර දැරීම ප්‍රසාදජනක වෙයි. ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා තතු පරිදි දනියි...පෙ... ‘මේ දුක් නිරුද්ධ වීමේ මාවතයි’ කියා තතු පරිදි දනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා ඇතුළතින් ද ඉදී පිටතින් ද ඉදුණු පෙනුමක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් සේ ඇතුළතින් ද ඉදුණු පිටතින් ද ඉදුණු පාට ඇති අඹ ගෙඩියක් ඇද්ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ හා සමාන යැයි කියමි. මහණෙනි, අඹ ගෙඩි හා සමාන වූ මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.” පස්වැන්නයි.


6. Dutiyaambasuttaṃ

6. දෙවන අඹ සූත්‍රය


(Chaṭṭhaṃ uttānatthamevāti aṭṭhakathāyaṃ dassitaṃ, pāḷipotthakesu pana katthacipi na dissati.)

(හයවන සූත්‍රයෙහි අර්ථය පැහැදිලි බව අටුවාවෙහි දක්වා ඇතත්, පාලි පොත්වල එය කොතැනකවත් දක්නට නැත.)


7. Mūsikasuttaṃ

7. මූසික සූත්‍රය


107. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, mūsikā. Katamā catasso? Gādhaṃ kattā no vasitā, vasitā no gādhaṃ kattā, neva gādhaṃ kattā no vasitā, gādhaṃ kattā ca vasitā ca – imā kho, bhikkhave, catasso mūsikā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro mūsikūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Gādhaṃ kattā no vasitā, vasitā no gādhaṃ kattā, neva gādhaṃ kattā no vasitā, gādhaṃ kattā ca vasitā ca.

107. “මහණෙනි, මේ මීයන් සතර දෙනෙකි. ඒ සතර දෙනා කවරහුද? වළවල් සාදන නමුත් එහි වාසය නොකරන මීයා, වාසය කරන නමුත් වළවල් නොසාදන මීයා, වළවල් නොසාදන මෙන්ම එහි වාසය ද නොකරන මීයා, වළවල් සාදන මෙන්ම එහි වාසය ද කරන මීයා යන සතර දෙනායි. මහණෙනි, මොවුහු මීයන් සතර දෙනායි. මහණෙනි, එලෙසම මීයන් හා සමාන වූ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවරහුද? වළවල් සාදන නමුත් වාසය නොකරන පුද්ගලයා, වාසය කරන නමුත් වළවල් නොසාදන පුද්ගලයා, වළවල් නොසාදන මෙන්ම වාසය ද නොකරන පුද්ගලයා, වළවල් සාදන මෙන්ම වාසය ද කරන පුද්ගලයා යන සතර දෙනායි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo gādhaṃ kattā hoti no vasitā? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo gādhaṃ kattā hoti, no vasitā. Seyyathāpi sā, bhikkhave, mūsikā gādhaṃ kattā, no vasitā; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු වළවල් සාදන නමුත් එහි වාසය නොකරන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ධර්මය හදාරයි; එනම් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන අංගයන් හදාරයි. එහෙත් ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා තතු පරිදි නොදනියි...පෙ... ‘මේ දුක් නිරුද්ධ වීමේ මාවතයි’ කියා තතු පරිදි නොදනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා වළවල් සාදන නමුත් වාසය නොකරන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් සේ වළවල් සාදන නමුත් එහි වාසය නොකරන මීයෙක් ඇද්ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ හා සමාන යැයි කියමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo vasitā hoti, no gādhaṃ kattā? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṃ na pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ[Pg.423], udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo vasitā hoti, no gādhaṃ kattā. Seyyathāpi sā, bhikkhave, mūsikā vasitā hoti, no gādhaṃ kattā; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ, puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු වාසය කරන නමුත් වළවල් නොසාදන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ධර්මය හදාරන්නේ නැත; එනම් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන අංගයන් හදාරන්නේ නැත. එහෙත් ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා තතු පරිදි දනියි...පෙ... ‘මේ දුක් නිරුද්ධ වීමේ මාවතයි’ කියා තතු පරිදි දනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා වාසය කරන නමුත් වළවල් නොසාදන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් සේ වාසය කරන නමුත් වළවල් නොසාදන මීයෙක් ඇද්ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ හා සමාන යැයි කියමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo neva gādhaṃ kattā hoti no vasitā? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṃ na pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ nappajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo neva gādhaṃ kattā hoti, no vasitā. Seyyathāpi sā, bhikkhave, mūsikā neva gādhaṃ kattā hoti, no vasitā; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු වළවල් නොසාදන්නෙකු මෙන්ම වාසය ද නොකරන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ධර්මය හදාරන්නේ නැත; එනම් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන අංගයන් හදාරන්නේ නැත. ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා තතු පරිදි නොදනියි...පෙ... ‘මේ දුක් නිරුද්ධ වීමේ මාවතයි’ කියා තතු පරිදි නොදනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා වළවල් නොසාදන්නෙක් මෙන්ම වාසය ද නොකරන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් සේ වළවල් නොසාදන මෙන්ම වාසය ද නොකරන මීයෙක් ඇද්ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ හා සමාන යැයි කියමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo gādhaṃ kattā ca hoti vasitā ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo gādhaṃ kattā ca hoti vasitā ca. Seyyathāpi sā, bhikkhave, mūsikā gādhaṃ kattā ca hoti vasitā ca; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ime kho, bhikkhave, cattāro mūsikūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් වළක් කනින්නා වූ ද, එහි වසන්නා වූ ද වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන නවංග සත්ථු ශාසනය හදාරයි. ඔහු ‘මේ දුකයි’ කියා තතු පරිදි දැනගනී... ‘මේ දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී පටිපදාවයි’ කියා තතු පරිදි දැනගනී. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා වළක් කනින්නා වූ ද, එහි වසන්නා වූ ද පුද්ගලයෙක් වෙයි. මහණෙනි, ඒ මීයා යම් සේ වළක් කනින්නේද, එහි වසන්නේද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ මීයාට උපමා කොට පවසමි. මහණෙනි, මීයන්ට උපමා කළ හැකි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.


8. Balībaddasuttaṃ

8. බලීබද්ද සූත්‍රය


108. ‘‘Cattārome, bhikkhave, balībaddā. Katame cattāro? Sagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo, paragavacaṇḍo no sagavacaṇḍo, sagavacaṇḍo ca paragavacaṇḍo ca, neva sagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo – ime kho, bhikkhave, cattāro balībaddā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro balībaddūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Sagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo, paragavacaṇḍo no sagavacaṇḍo, sagavacaṇḍo ca paragavacaṇḍo ca, neva sagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo.

108. “මහණෙනි, මේ ගොන් රජුන් සතර දෙනෙකි. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? තමාගේ ගව රංචුව කෙරෙහි රෞද්‍ර වූ, එහෙත් අන්‍යයන්ගේ ගව රංචුව කෙරෙහි රෞද්‍ර නොවූ ගොනාය; අන්‍යයන්ගේ ගව රංචුව කෙරෙහි රෞද්‍ර වූ, එහෙත් තමාගේ ගව රංචුව කෙරෙහි රෞද්‍ර නොවූ ගොනාය; තමාගේ ගව රංචුව කෙරෙහි මෙන්ම අන්‍යයන්ගේ ගව රංචුව කෙරෙහිද රෞද්‍ර වූ ගොනාය; තමාගේ ගව රංචුව කෙරෙහි හෝ අන්‍යයන්ගේ ගව රංචුව කෙරෙහි හෝ රෞද්‍ර නොවූ ගොනාය. මහණෙනි, මොහු සතර දෙනා ගොන් රජුන් වෙති. මහණෙනි, එසේම ගොන් රජුන්ට උපමා කළ හැකි පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? තමාගේ පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර වූ, අන්‍ය පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර නොවූ පුද්ගලයා; අන්‍ය පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර වූ, තමාගේ පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර නොවූ පුද්ගලයා; තමාගේ පිරිස කෙරෙහි මෙන්ම අන්‍ය පිරිස කෙරෙහිද රෞද්‍ර වූ පුද්ගලයා; තමාගේ පිරිස කෙරෙහි හෝ අන්‍ය පිරිස කෙරෙහි හෝ රෞද්‍ර නොවූ පුද්ගලයා යන සතර දෙනායි.”


‘‘Kathañca[Pg.424], bhikkhave, puggalo sagavacaṇḍo hoti, no paragavacaṇḍo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sakaparisaṃ ubbejetā hoti, no paraparisaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo sagavacaṇḍo hoti, no paragavacaṇḍo. Seyyathāpi so, bhikkhave, balībaddo sagavacaṇḍo, no paragavacaṇḍo; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් තමාගේ පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර වූත්, අන්‍ය පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර නොවූත් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමාගේ පිරිස තැතිගන්වන්නෙක් වෙයි, එහෙත් අන්‍යයන්ගේ පිරිස තැතිගන්වන්නෙක් නොවෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා තමාගේ පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර වූත්, අන්‍ය පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර නොවූත් වෙයි. මහණෙනි, ඒ ගොන් රජා යම් සේ තමාගේ රංචුව කෙරෙහි රෞද්‍ර වී අන්‍ය රංචු කෙරෙහි රෞද්‍ර නොවන්නේද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ ගොන් රජාට උපමා කොට පවසමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo paragavacaṇḍo hoti, no sagavacaṇḍo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo paraparisaṃ ubbejetā hoti, no sakaparisaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo paragavacaṇḍo hoti, no sagavacaṇḍo. Seyyathāpi so, bhikkhave, balībaddo paragavacaṇḍo, no sagavacaṇḍo; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් අන්‍ය පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර වූත්, තමාගේ පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර නොවූත් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අන්‍යයන්ගේ පිරිස තැතිගන්වන්නෙක් වෙයි, එහෙත් තමාගේ පිරිස තැතිගන්වන්නෙක් නොවෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා අන්‍ය පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර වූත්, තමාගේ පිරිස කෙරෙහි රෞද්‍ර නොවූත් වෙයි. මහණෙනි, ඒ ගොන් රජා යම් සේ අන්‍ය රංචු කෙරෙහි රෞද්‍ර වී තමාගේ රංචුව කෙරෙහි රෞද්‍ර නොවන්නේද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ ගොන් රජාට උපමා කොට පවසමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo sagavacaṇḍo ca hoti paragavacaṇḍo ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sakaparisaṃ ubbejetā hoti paraparisañca. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo sagavacaṇḍo ca hoti paragavacaṇḍo ca. Seyyathāpi so, bhikkhave, balībaddo sagavacaṇḍo ca paragavacaṇḍo ca; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් තමාගේ පිරිස කෙරෙහිත් අන්‍ය පිරිස කෙරෙහිත් රෞද්‍ර වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමාගේ පිරිස මෙන්ම අන්‍යයන්ගේ පිරිස ද තැතිගන්වන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා තමාගේ පිරිස කෙරෙහිත් අන්‍ය පිරිස කෙරෙහිත් රෞද්‍ර වෙයි. මහණෙනි, ඒ ගොන් රජා යම් සේ තමාගේ රංචුව කෙරෙහි මෙන්ම අන්‍ය රංචුව කෙරෙහි ද රෞද්‍ර වන්නේද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ ගොන් රජාට උපමා කොට පවසමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo neva sagavacaṇḍo hoti no paragavacaṇḍo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo neva sakaparisaṃ ubbejetā hoti, no paraparisañca. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo neva sagavacaṇḍo hoti, no paragavacaṇḍo. Seyyathāpi so, bhikkhave, balībaddo neva sagavacaṇḍo, no paragavacaṇḍo; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ime kho, bhikkhave, cattāro balībaddūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් තමාගේ පිරිස කෙරෙහි හෝ අන්‍ය පිරිස කෙරෙහි හෝ රෞද්‍ර නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමාගේ පිරිස හෝ අන්‍යයන්ගේ පිරිස හෝ තැතිගන්වන්නෙක් නොවෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා තමාගේ පිරිස කෙරෙහි හෝ අන්‍ය පිරිස කෙරෙහි හෝ රෞද්‍ර නොවෙයි. මහණෙනි, ඒ ගොන් රජා යම් සේ තමාගේ රංචුව කෙරෙහි මෙන්ම අන්‍ය රංචුව කෙරෙහි ද රෞද්‍ර නොවන්නේද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ ගොන් රජාට උපමා කොට පවසමි. මහණෙනි, ගොන් රජුන්ට උපමා කළ හැකි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.” අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Rukkhasuttaṃ

9. රුක්ඛ සූත්‍රය


109. ‘‘Cattārome, bhikkhave, rukkhā. Katame cattāro? Pheggu phegguparivāro, pheggu sāraparivāro, sāro phegguparivāro, sāro sāraparivāro – ime kho, bhikkhave, cattāro rukkhā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro rukkhūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Pheggu phegguparivāro, pheggu sāraparivāro, sāro phegguparivāro, sāro sāraparivāro.

109. “මහණෙනි, මේ ගස් වර්ග සතරකි. ඒ සතර කවුරුන්ද? එළය සහිත වූ, එළය සහිත ගස් පිරිවර කොට ඇති ගසය; එළය සහිත වූ, අරටුව සහිත ගස් පිරිවර කොට ඇති ගසය; අරටුව සහිත වූ, එළය සහිත ගස් පිරිවර කොට ඇති ගසය; අරටුව සහිත වූ, අරටුව සහිත ගස් පිරිවර කොට ඇති ගසය - මහණෙනි, මොහු ගස් සතර වර්ගයයි. මහණෙනි, එසේම ගස්වලට උපමා කළ හැකි පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? එළය සහිත වූ, එළය සහිත පිරිවර ඇති පුද්ගලයා; එළය සහිත වූ, අරටුව සහිත පිරිවර ඇති පුද්ගලයා; අරටුව සහිත වූ, එළය සහිත පිරිවර ඇති පුද්ගලයා; අරටුව සහිත වූ, අරටුව සහිත පිරිවර ඇති පුද්ගලයා යන සතර දෙනායි.”


‘‘Kathañca[Pg.425], bhikkhave, puggalo pheggu hoti phegguparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo; parisāpissa hoti dussīlā pāpadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo pheggu hoti phegguparivāro. Seyyathāpi so, bhikkhave, rukkho pheggu phegguparivāro; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් එළය සහිත වූ, එළය සහිත පිරිවර ඇති කෙනෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුශ්සීල වෙයි, පාපී ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. ඔහුගේ පිරිස ද දුශ්සීල වෙයි, පාපී ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා එළය සහිත වූ, එළය සහිත පිරිවර ඇති පුද්ගලයෙක් වෙයි. මහණෙනි, ඒ ගස යම් සේ එළය සහිත වී එළය සහිත පිරිවර ඇත්තේ වේද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ ගසට උපමා කොට පවසමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo pheggu hoti sāraparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo; parisā ca khvassa hoti sīlavatī kalyāṇadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo pheggu hoti sāraparivāro. Seyyathāpi so, bhikkhave, rukkho pheggu sāraparivāro; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් එළය සහිත වූ, අරටුව සහිත පිරිවර ඇති කෙනෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුශ්සීල වෙයි, පාපී ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. එහෙත් ඔහුගේ පිරිස සිල්වත් වෙයි, යහපත් ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා එළය සහිත වූ, අරටුව සහිත පිරිවර ඇති පුද්ගලයෙක් වෙයි. මහණෙනි, ඒ ගස යම් සේ එළය සහිත වී අරටුව සහිත පිරිවර ඇත්තේ වේද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ ගසට උපමා කොට පවසමි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo sāro hoti phegguparivāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo; parisā ca khvassa hoti dussīlā pāpadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo sāro hoti phegguparivāro. Seyyathāpi so, bhikkhave, rukkho sāro phegguparivāro; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අරටුවක් බඳු වී එළය පිරිවරා සිටින්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සිල්වත් වෙයි, යහපත් ගුණධර්ම ඇත්තෙක් වෙයි; එහෙත් ඔහුගේ පිරිස දුශ්ශීල වෙයි, පවිටු ගුණධර්ම ඇත්තී වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා අරටුවක් බඳු වී එළය පිරිවරා සිටින්නේ වෙයි. මහණෙනි, අරටුවක් ඇති, එළය පිරිවරා ඇති ඒ වෘක්ෂය යම් සේ ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ බඳු යැයි කියමි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo sāro hoti sāraparivāro? Idha bhikkhave, ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo; parisāpissa hoti sīlavatī kalyāṇadhammā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo sāro hoti sāraparivāro. Seyyathāpi so, bhikkhave, rukkho sāro sāraparivāro; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ime kho, bhikkhave, cattāro rukkhūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Navamaṃ.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අරටුවක් බඳු වී අරටුව පිරිවරා සිටින්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සිල්වත් වෙයි, යහපත් ගුණධර්ම ඇත්තෙක් වෙයි; ඔහුගේ පිරිස ද සිල්වත් වෙයි, යහපත් ගුණධර්ම ඇත්තී වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා අරටුවක් බඳු වී අරටුව පිරිවරා සිටින්නේ වෙයි. මහණෙනි, අරටුවක් ඇති, අරටුව පිරිවරා ඇති ඒ වෘක්ෂය යම් සේ ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ බඳු යැයි කියමි. මහණෙනි, ලොව වෘක්ෂයන්ට උපමා කොට ඇති මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනා විද්‍යමාන වෙති.’’ නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Āsīvisasuttaṃ

10. ආසීවිස සූත්‍රය


110. ‘‘Cattārome, bhikkhave, āsīvisā. Katame cattāro? Āgataviso na ghoraviso, ghoraviso na āgataviso, āgataviso ca ghoraviso ca, nevāgataviso na ghoraviso – ime kho, bhikkhave, cattāro āsīvisā. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāro āsīvisūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Āgataviso na ghoraviso, ghoraviso na āgataviso[Pg.426], āgataviso ca ghoraviso ca, nevāgataviso na ghoraviso.

110. ‘‘මහණෙනි, මේ ආසීවිසයෝ (විෂඝෝර සර්පයෝ) සතර දෙනෙකි. ඒ සතර දෙනා කවරහු ද? වහා පැතිරෙන විස ඇති නමුත් දරුණු විස නැති සර්පයා ය, දරුණු විස ඇති නමුත් වහා පැතිරෙන විස නැති සර්පයා ය, වහා පැතිරෙන විස මෙන්ම දරුණු විස ද ඇති සර්පයා ය, වහා පැතිරෙන විසකුත් නැති දරුණු විසකුත් නැති සර්පයා ය යනුවෙනි. මහණෙනි, මේ ආසීවිසයෝ සතර දෙනා ය. මහණෙනි, එසේම ආසීවිසයන්ට උපමා කළ හැකි පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් ලොව විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවරහු ද? වහා පැතිරෙන විස ඇති දරුණු විස නැති පුද්ගලයා ද, දරුණු විස ඇති වහා පැතිරෙන විස නැති පුද්ගලයා ද, වහා පැතිරෙන විසත් ඇති දරුණු විසත් ඇති පුද්ගලයා ද, වහා පැතිරෙන විසත් නැති දරුණු විසත් නැති පුද්ගලයා ද වශයෙනි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo āgataviso hoti, na ghoraviso? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho na dīgharattaṃ anuseti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo āgataviso hoti, na ghoraviso. Seyyathāpi so, bhikkhave, āsīviso āgataviso, na ghoraviso; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු වහා පැතිරෙන විස ඇති, දරුණු විස නැති වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර නිතර කිපෙයි. එහෙත් ඔහුගේ ඒ ක්‍රෝධය සිතෙහි බොහෝ කල් පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා වහා පැතිරෙන විස ඇති, දරුණු විස නැති වන්නේ වෙයි. මහණෙනි, වහා පැතිරෙන විස ඇති දරුණු විස නැති ඒ ආසීවිසයා යම් සේ ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ බඳු යැයි කියමි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ghoraviso hoti, na āgataviso? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na heva kho abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho dīgharattaṃ anuseti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ghoraviso hoti, na āgataviso. Seyyathāpi so, bhikkhave, āsīviso ghoraviso, na āgataviso; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු දරුණු විස ඇති, වහා පැතිරෙන විස නැති වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර නිතර නොකිපෙයි. එහෙත් ඔහුගේ ඒ ක්‍රෝධය සිතෙහි බොහෝ කල් පවතියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා දරුණු විස ඇති, වහා පැතිරෙන විස නැති වන්නේ වෙයි. මහණෙනි, දරුණු විස ඇති වහා පැතිරෙන විස නැති ඒ ආසීවිසයා යම් සේ ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ බඳු යැයි කියමි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo āgataviso ca hoti ghoraviso ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho dīgharattaṃ anuseti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo āgataviso ca hoti ghoraviso ca. Seyyathāpi so, bhikkhave, āsīviso āgataviso ca ghoraviso ca; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු වහා පැතිරෙන විසත් ඇති, දරුණු විසත් ඇති වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර නිතර කිපෙයි. ඔහුගේ ඒ ක්‍රෝධය ද සිතෙහි බොහෝ කල් පවතියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා වහා පැතිරෙන විසත් ඇති, දරුණු විසත් ඇති වන්නේ වෙයි. මහණෙනි, වහා පැතිරෙන විසත් ඇති දරුණු විසත් ඇති ඒ ආසීවිසයා යම් සේ ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ බඳු යැයි කියමි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo nevāgataviso hoti na ghoraviso? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na heva kho abhiṇhaṃ kujjhati. So ca khvassa kodho na dīgharattaṃ anuseti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo nevāgataviso hoti, na ghoraviso. Seyyathāpi so, bhikkhave, āsīviso nevāgataviso na ghoraviso; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Ime kho, bhikkhave, cattāro āsīvisūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dasamaṃ.

‘‘මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු වහා පැතිරෙන විසකුත් නැති, දරුණු විසකුත් නැති වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිතර නිතර නොකිපෙයි. ඔහුගේ ඒ ක්‍රෝධය ද සිතෙහි බොහෝ කල් පවතින්නේ නැත. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා වහා පැතිරෙන විසකුත් නැති, දරුණු විසකුත් නැති වන්නේ වෙයි. මහණෙනි, වහා පැතිරෙන විසකුත් නැති දරුණු විසකුත් නැති ඒ ආසීවිසයා යම් සේ ද, මහණෙනි, මම මේ පුද්ගලයා ඒ බඳු යැයි කියමි. මහණෙනි, ආසීවිසයන්ට උපමා කළ හැකි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනා ලොව විද්‍යමාන වෙති.’’ දසවැනි සූත්‍රයයි.


Valāhakavaggo paṭhamo.

පළමුවැනි වලාහක වර්ගය නිමයි.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -


Dve valāhā kumbha-udaka, rahadā dve honti ambāni;

Mūsikā balībaddā rukkhā, āsīvisena te dasāti.

වලාහක සූත්‍ර දෙක ද, කුම්භ, උදක, රහද සූත්‍ර ද, අම්බ සූත්‍ර දෙක ද, මූසික, බලීබද්ද, රුක්ඛ සහ ආසීවිස යන සූත්‍ර ද වශයෙන් මෙහි සූත්‍ර දසයකි.


(12) 2. Kesivaggo

(12) 2. කේසි වර්ගය


1. Kesisuttaṃ

1. කේසි සූත්‍රය


111. Atha [Pg.427] kho kesi assadammasārathi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho kesiṃ assadammasārathiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘tvaṃ khosi, kesi, paññāto assadammasārathīti. Kathaṃ pana tvaṃ, kesi, assadammaṃ vinesī’’ti? ‘‘Ahaṃ kho, bhante, assadammaṃ saṇhenapi vinemi, pharusenapi vinemi, saṇhapharusenapi vinemī’’ti. ‘‘Sace te, kesi, assadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti, kinti naṃ karosī’’ti? ‘‘Sace me, bhante, assadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti; hanāmi naṃ, bhante. Taṃ kissa hetu? Mā me ācariyakulassa avaṇṇo ahosī’’ti.

111. එක් කලෙක අශ්ව දමනයෙහි දක්ෂ කේසි නම් අශ්ව පාලකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේ ය; පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ අශ්ව පාලක කේසිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: ‘‘කේසි, ඔබ අශ්ව දමනය කරන්නෙකු ලෙස ප්‍රකට ය. කේසි, ඔබ දමනය කළ යුතු අශ්වයෙකු දමනය කරන්නේ කෙසේ ද?’’ ‘‘ස්වාමීනි, මම දමනය කළ යුතු අශ්වයෙකු මෘදු ලෙසිනුත් දමනය කරමි, රළු ලෙසිනුත් දමනය කරමි, මෘදු රළු දෙලෙසින්මත් දමනය කරමි.’’ ‘‘කේසි, ඉදින් ඔබ දමනය කරන අශ්වයා මෘදු ලෙසින් දමනය නොවන්නේ නම්, රළු ලෙසින් දමනය නොවන්නේ නම්, මෘදු රළු දෙලෙසින්මත් දමනය නොවන්නේ නම්, ඔබ ඔහුට කුමක් කරන්නේ ද?’’ ‘‘ස්වාමීනි, ඉදින් මා දමනය කරන අශ්වයා මෘදු ලෙසින් හෝ රළු ලෙසින් හෝ මෘදු රළු දෙලෙසින් හෝ දමනය නොවන්නේ නම්, ස්වාමීනි, මම ඔහු මරා දමමි. එයට හේතුව කුමක් ද? මාගේ ගුරු කුලයට අගෞරවයක් නොවේවා යන අදහසිනි.’’


‘‘Bhagavā pana, bhante, anuttaro purisadammasārathi. Kathaṃ pana, bhante, bhagavā purisadammaṃ vinetī’’ti? ‘‘Ahaṃ kho, kesi, purisadammaṃ saṇhenapi vinemi, pharusenapi vinemi, saṇhapharusenapi vinemi. Tatridaṃ, kesi, saṇhasmiṃ – iti kāyasucaritaṃ iti kāyasucaritassa vipāko, iti vacīsucaritaṃ iti vacīsucaritassa vipāko, iti manosucaritaṃ iti manosucaritassa vipāko, iti devā, iti manussāti. Tatridaṃ, kesi, pharusasmiṃ – iti kāyaduccaritaṃ iti kāyaduccaritassa vipāko, iti vacīduccaritaṃ iti vacīduccaritassa vipāko, iti manoduccaritaṃ iti manoduccaritassa vipāko, iti nirayo, iti tiracchānayoni, iti pettivisayo’’ti.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වනාහි දමනය කළ යුතු පුද්ගලයන් දමනය කරන්නා වූ අනුත්තර සාරථිවරයාණෝ ය. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දමනය කළ යුතු පුද්ගලයා කෙසේ නම් දමනය කරන සේක් ද?” “කේසිය, මම දමනය කළ යුතු පුද්ගලයා මෘදු ලෙස ද දමනය කරමි, රළු ලෙස ද දමනය කරමි, මෘදු හා රළු යන දෙආකාරයෙන්ම ද දමනය කරමි. කේසිය, මෙය මෙහිලා මෘදු ලෙස දමනය කිරීමයි: ‘මේ කාය සුචරිතයයි, මේ කාය සුචරිතයේ විපාකයයි; මේ වාග් සුචරිතයයි, මේ වාග් සුචරිතයේ විපාකයයි; මේ මනෝ සුචරිතයයි, මේ මනෝ සුචරිතයේ විපාකයයි; මේ දෙවියෝ ය, මේ මනුෂ්‍යයෝ ය’ යනුවෙනි. කේසිය, මෙය මෙහිලා රළු ලෙස දමනය කිරීමයි: ‘මේ කාය දුශ්චරිතයයි, මේ කාය දුශ්චරිතයේ විපාකයයි; මේ වාග් දුශ්චරිතයයි, මේ වාග් දුශ්චරිතයේ විපාකයයි; මේ මනෝ දුශ්චරිතයයි, මේ මනෝ දුශ්චරිතයේ විපාකයයි; මේ නිරයයි, මේ තිරිසන් යෝනියයි, මේ ප්‍රේත ලෝකයයි’ යනුවෙනි.”


‘‘Tatridaṃ, kesi, saṇhapharusasmiṃ – iti kāyasucaritaṃ iti kāyasucaritassa vipāko, iti kāyaduccaritaṃ iti kāyaduccaritassa vipāko, iti vacīsucaritaṃ iti vacīsucaritassa vipāko, iti vacīduccaritaṃ iti vacīduccaritassa vipāko, iti manosucaritaṃ iti manosucaritassa vipāko, iti manoduccaritaṃ iti manoduccaritassa vipāko, iti devā, iti manussā, iti nirayo, iti tiracchānayoni, iti pettivisayo’’ti.

“කේසිය, මෙය මෙහිලා මෘදු හා රළු යන දෙආකාරයෙන්ම දමනය කිරීමයි: ‘මේ කාය සුචරිතයයි, මේ කාය සුචරිතයේ විපාකයයි; මේ කාය දුශ්චරිතයයි, මේ කාය දුශ්චරිතයේ විපාකයයි; මේ වාග් සුචරිතයයි, මේ වාග් සුචරිතයේ විපාකයයි; මේ වාග් දුශ්චරිතයයි, මේ වාග් දුශ්චරිතයේ විපාකයයි; මේ මනෝ සුචරිතයයි, මේ මනෝ සුචරිතයේ විපාකයයි; මේ මනෝ දුශ්චරිතයයි, මේ මනෝ දුශ්චරිතයේ විපාකයයි; මේ දෙවියෝ ය, මේ මනුෂ්‍යයෝ ය, මේ නිරයයි, මේ තිරිසන් යෝනියයි, මේ ප්‍රේත ලෝකයයි’ යනුවෙනි.”


‘‘Sace [Pg.428] te, bhante, purisadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti, kinti naṃ bhagavā karotī’’ti? ‘‘Sace me, kesi, purisadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti, hanāmi naṃ, kesī’’ti. ‘‘Na kho, bhante, bhagavato pāṇātipāto kappati. Atha ca pana bhagavā evamāha – ‘hanāmi, naṃ kesī’’’ti! ‘‘Saccaṃ, kesi! Na tathāgatassa pāṇātipāto kappati. Api ca yo purisadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti, na taṃ tathāgato vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Vadho heso, kesi, ariyassa vinaye – yaṃ na tathāgato vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññantī’’ti.

“ස්වාමීනි, ඉදින් ඔබ වහන්සේ විසින් දමනය කළ යුතු පුද්ගලයා මෘදු ලෙස දමනයට පත් නොවන්නේ නම්, රළු ලෙස දමනයට පත් නොවන්නේ නම්, මෘදු හා රළු යන දෙආකාරයෙන්ම ද දමනයට පත් නොවන්නේ නම්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුට කුමක් කරන සේක් ද?” “කේසිය, ඉදින් මා විසින් දමනය කළ යුතු පුද්ගලයා මෘදු ලෙස ද, රළු ලෙස ද, මෘදු හා රළු යන දෙආකාරයෙන්ම ද දමනයට පත් නොවන්නේ නම්, මම ඔහුව මරා දමමි.” “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ප්‍රාණාඝාතය අකැප නොවේ ද? එසේ වුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘කේසිය, මම ඔහුව මරා දමමි’ යි පවසන සේක.” “කේසිය, එය සත්‍යයකි. තථාගතයන් වහන්සේට ප්‍රාණාඝාතය අකැප ය. එතෙකුදු වුවත්, යම් දමනය කළ යුතු පුද්ගලයෙක් මෘදු ලෙස ද, රළු ලෙස ද, මෘදු හා රළු යන දෙආකාරයෙන්ම ද දමනයට පත් නොවන්නේ ද, තථාගතයන් වහන්සේ ඔහු අවවාද කළ යුතු හෝ අනුශාසනා කළ යුතු කෙනෙකු යැයි නොසලකන සේක. නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ද ඔහු අවවාද කළ යුතු හෝ අනුශාසනා කළ යුතු කෙනෙකු යැයි නොසලකති. කේසිය, ආර්ය විනයෙහි මෙය ‘මරා දැමීම’ නම් වෙයි—එනම් යම් පුද්ගලයෙකු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් හෝ නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා විසින් අවවාද අනුශාසනා ලැබීමට නුසුදුස්සෙකු ලෙස සලකා අත්හැර දැමීමයි.”


‘‘So hi nūna, bhante, suhato hoti – yaṃ na tathāgato vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññantīti. Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante…pe… upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Paṭhamaṃ.

“ස්වාමීනි, යමෙකු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් හෝ නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා විසින් අවවාද අනුශාසනා නොකළ යුත්තෙකු ලෙස සලකනු ලබත් ද, ඔහු සැබවින්ම මනාව නසන ලද්දෙකි. ස්වාමීනි, ඉතා යහපත් ය! ස්වාමීනි, ඉතා යහපත් ය! ... ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස දරා ගන්නා සේක්වා.” පළමු වැන්නයි.


2. Javasuttaṃ

2. ජව සූත්‍රය


112. ‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi catūhi? Ajjavena, javena, khantiyā, soraccena – imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti, rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati.

112. “මහණෙනි, කරුණු හතරකින් යුක්ත වූ රජුගේ උතුම් ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙස ගණන් ගැනෙයි. ඒ කවර හතරකින් ද? සෘජු බව (අජ්ජව), වේගය (ජව), ඉවසීම (ඛන්ති) සහ සන්සුන් බව (සොරච්ච) යන හතරෙනි. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරෙන් යුක්ත වූ රජුගේ උතුම් ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙස ගණන් ගැනෙයි.”


‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi catūhi? Ajjavena, javena, khantiyā, soraccena – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, එසේම කරුණු හතරකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ... ලෝකයාට අනුත්තර පුණ්‍ය ක්ෂේත්‍රයක් වෙයි. ඒ කවර හතරකින් ද? සෘජු බව, වේගය (ප්‍රඥාවේ වේගය), ඉවසීම සහ සන්සුන් බව යන හතරෙනි. මහණෙනි, මේ ධර්ම හතරෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ... ලෝකයාට අනුත්තර පුණ්‍ය ක්ෂේත්‍රය වන්නේ ය.” දෙවන වැන්නයි.


3. Patodasuttaṃ

3. පතෝද සූත්‍රය


113. ‘‘Cattārome[Pg.429], bhikkhave, bhadrā assājānīyā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco bhadro assājānīyo patodacchāyaṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati, kimassāhaṃ paṭikaromī’ti! Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo bhadro assājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.

113. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ උතුම් ආජානීය අශ්වයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ කවර සතර දෙනෙක් ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් ආජානීය අශ්වයෙක් කෙවිටේ සෙවනැල්ල දැකම තැති ගනියි, සංවේගයට පත් වෙයි—‘අද අශ්ව දමනය කරන සාරථියා මගෙන් කවර කාර්යයක් කරවන්නේ ද? ඔහු වෙනුවෙන් මා කුමක් කළ යුතු ද?’ යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙබඳු වූ ඇතැම් උතුම් ආජානීය අශ්වයෙක් මෙහි වෙයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන පළමුවන උතුම් ආජානීය අශ්වයා මොහු ය.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo na heva kho patodacchāyaṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati, api ca kho lomavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati, kimassāhaṃ paṭikaromī’ti! Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo bhadro assājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.

“නැවත ද මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් උතුම් ආජානීය අශ්වයෙක් කෙවිටේ සෙවනැල්ල දැක තැති නොගනියි, සංවේගයට පත් නොවෙයි. එහෙත් කෙවිටෙන් රෝම ස්පර්ශ වූ විට තැති ගනියි, සංවේගයට පත් වෙයි—‘අද අශ්ව දමනය කරන සාරථියා මගෙන් කවර කාර්යයක් කරවන්නේ ද? ඔහු වෙනුවෙන් මා කුමක් කළ යුතු ද?’ යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙබඳු වූ ඇතැම් උතුම් ආජානීය අශ්වයෙක් මෙහි වෙයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන දෙවන උතුම් ආජානීය අශ්වයා මොහු ය.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo na heva kho patodacchāyaṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati nāpi lomavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati, api ca kho cammavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati, kimassāhaṃ paṭikaromī’ti! Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo bhadro assājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.

මහණෙනි, නැවතත් මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් භද්‍ර අශ්ව ආජානීයයෙක් සිටී. ඔහු කෙවිටේ සෙවණැල්ල දැක සංවේගයට පත් නොවේ; ලොම් පෑරී යන සේ කෙවිටෙන් පහර දුන් විට ද සංවේගයට පත් නොවේ. එහෙත්, සම පෑරී යන සේ පහර දුන් විට ඔහු තැති ගනී, සංවේගයට පත් වේ. ‘අද අශ්ව දමකයා මා ලවා කිනම් කාර්යයක් කරවනු ඇද්ද? මම ඔහු වෙනුවෙන් කුමක් කළ යුතු ද?’ යි ඔහු (කල්පනා කරයි). මහණෙනි, ඇතැම් භද්‍ර අශ්ව ආජානීයයෙක් මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන තුන්වන භද්‍ර අශ්ව ආජානීයයා මොහු ය.


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo na heva kho patodacchāyaṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati nāpi lomavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati nāpi cammavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati, api ca kho aṭṭhivedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati – ‘kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati, kimassāhaṃ paṭikaromī’ti! Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro assājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho bhadro assājānīyo santo saṃvijjamāno [Pg.430] lokasmiṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro bhadrā assājānīyā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.

මහණෙනි, නැවතත් මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් භද්‍ර අශ්ව ආජානීයයෙක් සිටී. ඔහු කෙවිටේ සෙවණැල්ල දැක සංවේගයට පත් නොවේ; ලොම් පෑරී යන සේ පහර දුන් විට ද සංවේගයට පත් නොවේ; සම පෑරී යන සේ පහර දුන් විට ද සංවේගයට පත් නොවේ. එහෙත්, ඇටය පෑරී යන සේ (ඇටයටම වදින සේ) පහර දුන් විට ඔහු තැති ගනී, සංවේගයට පත් වේ. ‘අද අශ්ව දමකයා මා ලවා කිනම් කාර්යයක් කරවනු ඇද්ද? මම ඔහු වෙනුවෙන් කුමක් කළ යුතු ද?’ යි ඔහු (කල්පනා කරයි). මහණෙනි, ඇතැම් භද්‍ර අශ්ව ආජානීයයෙක් මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන සිව්වන භද්‍ර අශ්ව ආජානීයයා මොහු ය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ භද්‍ර අශ්ව ආජානීයයෝ මේ සිව් දෙනාම වෙති.


‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattārome bhadrā purisājānīyā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco bhadro purisājānīyo suṇāti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti. So tena saṃvijjati, saṃvegaṃ āpajjati. Saṃviggo yoniso padahati. Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṃ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati. Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo patodacchāyaṃ disvā saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ bhadraṃ purisājānīyaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo bhadro purisājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.

මහණෙනි, එමෙන්ම මේ ලෝකයෙහි භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයන් සිව් දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සිව් දෙනා කවරහු ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයෙක් ‘අසවල් ගමේ හෝ නියම්ගමේ ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු දුකට පත්ව සිටී, නැතහොත් මියගොස් ඇත’ කියා අසන්නට ලබයි. ඔහු එයින් තැති ගනී, සංවේගයට පත් වේ. සංවේගයට පත් වූ ඔහු නුවණින් යුතුව වීර්යය කරයි. වීර්යයෙන් යුත් ඔහු (නාම) කයෙන් පරම සත්‍යය (නිවන) සාක්ෂාත් කරයි, ප්‍රඥාවෙන් එය විනිවිද දකියි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ භද්‍ර අශ්ව ආජානීයයා කෙවිටේ සෙවණැල්ල දැක සංවේගයට පත් වේ ද, මහණෙනි, මම මේ භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයා ඒ අශ්වයාට සමාන කොට දක්වමි. මහණෙනි, ඇතැම් භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයෙක් මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන පළමු වන භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයා මොහු ය.


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo na heva kho suṇāti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti, api ca kho sāmaṃ passati itthiṃ vā purisaṃ vā dukkhitaṃ vā kālaṅkataṃ vā. So tena saṃvijjati, saṃvegaṃ āpajjati. Saṃviggo yoniso padahati. Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṃ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati. Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo lomavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ bhadraṃ purisājānīyaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo bhadro purisājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.

මහණෙනි, නැවතත් ඇතැම් භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයෙක් ‘අසවල් ගමේ හෝ නියම්ගමේ ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු දුකට පත්ව සිටී, නැතහොත් මියගොස් ඇත’ කියා අසන්නට නොලැබුවත්, දුකට පත් වූ හෝ මියගිය හෝ ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු තමා විසින්ම දකියි. ඔහු එයින් තැති ගනී, සංවේගයට පත් වේ. සංවේගයට පත් වූ ඔහු නුවණින් යුතුව වීර්යය කරයි. වීර්යයෙන් යුත් ඔහු (නාම) කයෙන් පරම සත්‍යය සාක්ෂාත් කරයි, ප්‍රඥාවෙන් එය විනිවිද දකියි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ භද්‍ර අශ්ව ආජානීයයා ලොම් පෑරී යන සේ පහර කෑ විට සංවේගයට පත් වේ ද, මහණෙනි, මම මේ භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයා ඒ අශ්වයාට සමාන කොට දක්වමි. මහණෙනි, ඇතැම් භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයෙක් මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන දෙවන භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයා මොහු ය.


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo na heva kho suṇāti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti, nāpi sāmaṃ passati itthiṃ vā purisaṃ vā dukkhitaṃ vā kālaṅkataṃ vā, api ca khvassa ñāti vā sālohito vā dukkhito vā hoti kālaṅkato vā. So tena saṃvijjati, saṃvegaṃ āpajjati. Saṃviggo yoniso padahati. Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṃ [Pg.431] sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati. Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo cammavedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ bhadraṃ purisājānīyaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo bhadro purisājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ.

මහණෙනි, නැවතත් ඇතැම් භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයෙක් ‘අසවල් ගමේ හෝ නියම්ගමේ ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයකු දුකට පත්ව සිටී, නැතහොත් මියගොස් ඇත’ කියා අසන්නට නොලබයි, තමා විසින්ම නොදකියි. එහෙත්, ඔහුගේ නෑයෙකු හෝ ලේ ඥාතියෙකු දුකට පත් වූ බව හෝ මියගිය බව හෝ ඔහුට දැනගන්නට ලැබේ. ඔහු එයින් තැති ගනී, සංවේගයට පත් වේ. සංවේගයට පත් වූ ඔහු නුවණින් යුතුව වීර්යය කරයි. වීර්යයෙන් යුත් ඔහු (නාම) කයෙන් පරම සත්‍යය සාක්ෂාත් කරයි, ප්‍රඥාවෙන් එය විනිවිද දකියි. මහණෙනි, යම් සේ ඒ භද්‍ර අශ්ව ආජානීයයා සම පෑරී යන සේ පහර කෑ විට සංවේගයට පත් වේ ද, මහණෙනි, මම මේ භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයා ඒ අශ්වයාට සමාන කොට දක්වමි. මහණෙනි, ඇතැම් භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයෙක් මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන තුන්වන භද්‍ර පුරුෂ ආජානීයයා මොහු ය.


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo na heva kho suṇāti – ‘amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā puriso vā dukkhito vā kālaṅkato vā’ti, nāpi sāmaṃ passati itthiṃ vā purisaṃ vā dukkhitaṃ vā kālaṅkataṃ vā, nāpissa ñāti vā sālohito vā dukkhito vā hoti kālaṅkato vā, api ca kho sāmaññeva phuṭṭho hoti sārīrikāhi vedanāhi dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi asātāhi amanāpāhi pāṇaharāhi. So tena saṃvijjati, saṃvegaṃ āpajjati. Saṃviggo yoniso padahati. Pahitatto kāyena ceva paramasaccaṃ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passati. Seyyathāpi so, bhikkhave, bhadro assājānīyo aṭṭhivedhaviddho saṃvijjati saṃvegaṃ āpajjati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ bhadraṃ purisājānīyaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco bhadro purisājānīyo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho bhadro purisājānīyo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro bhadrā purisājānīyā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.

‘‘මහණෙනි, නැවතත් මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් උතුම් පුරිසාජානීය පුද්ගලයෙක් සිටියි. ඔහු ‘අසවල් ගමේ හෝ නියම්ගමේ ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු දුකට පත්ව සිටිනවා හෝ මියගොස් සිටිනවා’ යැයි අසන්නට ලැබෙන්නේ නැත. දුකට පත් වූ හෝ මියගිය හෝ ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු තමා විසින්ම දකින්නට ද නොලැබේ. ඔහුගේ නෑයෙකු හෝ ලේ නෑයෙකු දුකට පත්වන්නේ හෝ මියයන්නේ ද නැත. එසේ වුවත්, ඔහුම තමාගේ ශරීරයෙහි හටගත්තා වූ, දුක් සහිත වූ, තියුණු වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ, මනසට පීඩාකාරී වූ, දිවි තොර කරන්නා වූ කායික වේදනාවන්ගෙන් පීඩා විඳියි. ඔහු ඒ වේදනාවෙන් තැතිගැනීමට පත්වෙයි, සංවේගයට පත්වෙයි. සංවේගයට පත් වූ ඔහු නිසි පරිදි වීරිය වඩයි. නිවනෙහි පිහිටුවූ සිතැතිව කයෙන්ම පරම සත්‍යය (නිවන) සාක්ෂාත් කරයි, ප්‍රඥාවෙන් ද එය විනිවිද දකියි. මහණෙනි, ඒ උතුම් ආජානීය අශ්වයා කස පහර ඇටයට වදින විට තැතිගැනීමටත් සංවේගයටත් පත්වන්නා සේම, මහණෙනි, මම මේ උතුම් පුරිසාජානීය පුද්ගලයා ඒ අශ්වයාට උපමා කරමි. මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි මෙබඳු වූ ද ඇතැම් උතුම් පුරිසාජානීය පුද්ගලයෙක් සිටියි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ සතරවන උතුම් පුරිසාජානීය පුද්ගලයා මොහුය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ උතුම් පුරිසාජානීය පුද්ගලයෝ සතර දෙනා විද්‍යමාන වෙති’’ යි වදාළ සේක. තෙවන සූත්‍රයයි.


4. Nāgasuttaṃ

4. නාග සූත්‍රය


114. ‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, rañño nāgo sotā ca hoti, hantā ca, khantā ca, gantā ca.

114. ‘‘මහණෙනි, අංග සතරකින් සමන්නාගත වූ රජුගේ හස්තිරාජයා රජුට සුදුසු වූ, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වූ, රජුගේම අංගයක් ලෙස ගණන් ගනු ලබන්නෙක් වෙයි. කවර සතරකින්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රජුගේ හස්තියා ඇහුම්කන් දෙන්නෙක් (සොතා) වෙයි, නසන්නෙක් (හන්තා) වෙයි, ඉවසන්නෙක් (ඛන්තා) වෙයි, යන්නෙක් (ගන්තා) වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṃ hatthidammasārathi kāraṇaṃ kāreti – yadi vā katapubbaṃ yadi vā akatapubbaṃ – taṃ aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā [Pg.432] ohitasoto suṇāti. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti.

‘‘මහණෙනි, රජුගේ හස්තියා ඇහුම්කන් දෙන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතුන් දමනය කරන්නා වූ ඇත්ගොව්වා යම් කාර්යයක් කරවයිද - එය පෙර කළ දෙයක් වුවත්, නොකළ දෙයක් වුවත් - එය උවමනාවෙන් යුතුව මෙනෙහි කොට, මුළු සිතින්ම අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කොට අසා සිටියි. මහණෙනි, මෙසේ රජුගේ හස්තියා ඇහුම්කන් දෙන්නෙකු වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthimpi hanati, hatthāruhampi hanati, assampi hanati, assāruhampi hanati, rathampi hanati, rathikampi hanati, pattikampi hanati. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti.

‘‘මහණෙනි, රජුගේ හස්තියා නසන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රජුගේ හස්තියා යුධ පිටියට පිවිසි කල්හි ඇතෙකු ද නසයි, ඇත් ලාභියෙකු ද නසයි, අශ්වයෙකු ද නසයි, අස් ලාභියෙකු ද නසයි, රථයක් ද නසයි, රථ ලාභියෙකු ද නසයි, පාබල සෙනඟ ද නසයි. මහණෙනි, මෙසේ රජුගේ හස්තියා නසන්නෙකු වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti? Idha bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato khamo hoti sattippahārānaṃ asippahārānaṃ usuppahārānaṃ pharasuppahārānaṃ bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti.

‘‘මහණෙනි, රජුගේ හස්තියා ඉවසන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි රජුගේ හස්තියා යුධ පිටියට පිවිසි කල්හි හෙල්ල පහරවල්, කඩු පහරවල්, ඊතල පහරවල්, පොරෝ පහරවල් සහ බෙර, පණව, හක්ගෙඩි, තිණව යන මේවායේ මහා ඝෝෂා ශබ්දයන් ඉවසන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ රජුගේ හස්තියා ඉවසන්නෙකු වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti? Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṃ hatthidammasārathi disaṃ peseti – yadi vā gatapubbaṃ yadi vā agatapubbaṃ – taṃ khippameva gantā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti. Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati.

‘‘මහණෙනි, රජුගේ හස්තියා යන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, ඇතුන් දමනය කරන්නා වූ ඇත්ගොව්වා රජුගේ හස්තියා යම් දිශාවකට යවයිද - එය පෙර ගිය දිශාවක් වුවත්, නොගිය දිශාවක් වුවත් - එම දිශාවට වහා යන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ රජුගේ හස්තියා යන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග සතරින් සමන්නාගත වූ රජුගේ හස්තිරාජයා රජුට සුදුසු වූ, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වූ, රජුගේම අංගයක් ලෙස ගණන් ගනු ලබන්නෙක් වෙයි.


‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti, hantā ca, khantā ca, gantā ca.

‘‘එලෙසින්ම මහණෙනි, ධර්ම සතරකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාගේ අනුත්තර පුණ්‍ය ක්ෂේත්‍රය වෙයි. කවර සතරකින්ද? මහණෙනි, මේ සසනෙහි භික්ෂුව ඇහුම්කන් දෙන්නෙක් (සොතා) වෙයි, නසන්නෙක් (හන්තා) වෙයි, ඉවසන්නෙක් (ඛන්තා) වෙයි, යන්නෙක් (ගන්තා) වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṃ suṇāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti.

‘‘මහණෙනි, භික්ෂුව ඇහුම්කන් දෙන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ සසනෙහි භික්ෂුව තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනය දේශනා කරන කල්හි, එය උවමනාවෙන් යුතුව මෙනෙහි කොට, මුළු සිතින්ම අවධානය යොමු කර, කන් යොමු කොට ඒ ධර්මය අසා සිටියි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ඇහුම්කන් දෙන්නෙකු වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti (hanati) byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ…pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti hanati [Pg.433] byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti.

‘‘මහණෙනි, භික්ෂුව නසන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ සසනෙහි භික්ෂුව හටගත්තා වූ කාම විතර්කය ඉවසන්නේ නැත, එය අත්හරියි, දුරු කරයි, නසයි, විනාශ කරයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. හටගත්තා වූ ව්‍යාපාද විතර්කය ...පෙ... හටගත්තා වූ විහිංසා විතර්කය ...පෙ... කලින් කලට උපදින ලාමක වූ අකුසල් දහම් ඉවසන්නේ නැත, ඒවා අත්හරියි, දුරු කරයි, නසයි, විනාශ කරයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව නසන්නෙකු වෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti.

‘‘මහණෙනි, භික්ෂුව ඉවසන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ සසනෙහි භික්ෂුව සීතල, උෂ්ණය, බඩගින්න, පිපාසය මෙන්ම මැසි, මදුරු, සුළං, අව්ව සහ සර්ප පසඟුල් ආදීන්ගෙන් වන ස්පර්ශයන් ඉවසන්නෙකු වෙයි. නරක ලෙස පවසන ලද, නරක ලෙස පැමිණි වචන පථයන් ද, ශරීරයෙහි හටගත්තා වූ, දුක් සහිත වූ, තියුණු වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ, මනසට පීඩාකාරී වූ, දිවි තොර කරන්නා වූ කායික වේදනාවන් ද ඉවසන ස්වභාවයක් ඇත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ඉවසන්නෙකු වෙයි.’’


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yāyaṃ disā agatapubbā iminā dīghena addhunā yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ, taṃ khippaññeva gantā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් ‘යන්නෙක්’ වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව, මේ දීර්ඝ කාලය මුළුල්ලේ මීට පෙර කිසිදා නොගියාවූ ඒ දිශාවකට, එනම් - සියලු සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම වූ, සියලු උපධීන් අත්හැරීම වූ, තණ්හාව ක්ෂය කිරීම වූ, විරාගය වූ, නිරෝධය වූ නිවන කරා වහා යන්නේ වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ‘යන්නෙක්’ වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරෙන් සමන්විත භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි... ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වෙයි.” සිව්වන සූත්‍රයයි.


5. Ṭhānasuttaṃ

5. ට්ඨාන සූත්‍රය


115. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ṭhānāni. Katamāni cattāri? Atthi, bhikkhave, ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati. Atthi, bhikkhave, ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ atthāya saṃvattati. Atthi, bhikkhave, ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati. Atthi, bhikkhave, ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ atthāya saṃvattati.

115. “මහණෙනි, මේ කරුණු (ක්‍රියා) සතරකි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, කිරීමට අප්‍රිය වූ, එහෙත් කළ විට අහිත පිණිස පවතින්නා වූ කරුණක් ඇත. මහණෙනි, කිරීමට අප්‍රිය වූ, එහෙත් කළ විට හිත පිණිස පවතින්නා වූ කරුණක් ඇත. මහණෙනි, කිරීමට ප්‍රිය වූ, එහෙත් කළ විට අහිත පිණිස පවතින්නා වූ කරුණක් ඇත. මහණෙනි, කිරීමට ප්‍රිය වූ, කළ විට හිත පිණිස පවතින්නා වූ කරුණක් ඇත.”


‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati – idaṃ, bhikkhave, ṭhānaṃ ubhayeneva na kattabbaṃ maññati. Yampidaṃ ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; imināpi naṃ na kattabbaṃ maññati. Yampidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati; imināpi naṃ na kattabbaṃ maññati. Idaṃ, bhikkhave, ṭhānaṃ ubhayeneva na kattabbaṃ maññati.

“මහණෙනි, එහි යම් මේ කිරීමට අප්‍රිය වූ, කළ විට අහිත පිණිස පවතින්නා වූ කරුණක් වේද - මහණෙනි, මේ කරුණ කරුණු දෙකකින්ම නොකළ යුත්තක් ලෙස සලකනු ලබයි. මෙය කිරීමට අප්‍රියය යන කරුණ නිසාද නොකළ යුත්තක් ලෙස සලකයි; මෙය කළ විට අහිත පිණිස පවතී යන කරුණ නිසාද නොකළ යුත්තක් ලෙස සලකයි. මහණෙනි, මෙසේ මේ කරුණ කරුණු දෙකකින්ම නොකළ යුත්තක් ලෙස සලකනු ලබයි.”


‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ atthāya saṃvattati – imasmiṃ, bhikkhave, ṭhāne bālo ca paṇḍito ca veditabbo purisathāme [Pg.434] purisavīriye purisaparakkame. Na, bhikkhave, bālo iti paṭisañcikkhati – ‘kiñcāpi kho idaṃ ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; atha carahidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ atthāya saṃvattatī’ti. So taṃ ṭhānaṃ na karoti. Tassa taṃ ṭhānaṃ akayiramānaṃ anatthāya saṃvattati. Paṇḍito ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati – ‘kiñcāpi kho idaṃ ṭhānaṃ amanāpaṃ kātuṃ; atha carahidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ atthāya saṃvattatī’ti. So taṃ ṭhānaṃ karoti. Tassa taṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ atthāya saṃvattati.

“මහණෙනි, එහි යම් මේ කිරීමට අප්‍රිය වූ, කළ විට හිත පිණිස පවතින්නා වූ කරුණක් වේද - මහණෙනි, මේ කරුණෙහිලා පුරුෂ ශක්තිය, පුරුෂ වීර්යය සහ පුරුෂ පරාක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් අඥානයා සහ ප්‍රඥාවන්තයා හඳුනාගත හැකිය. මහණෙනි, අඥානයා මෙසේ කල්පනා නොකරයි: ‘මේ කරුණ කිරීමට අප්‍රිය වුවත්, මෙය කළ විට හිත පිණිස පවතී’ කියායි. ඔහු ඒ කරුණ නොකරයි. ඔහු එය නොකිරීම නිසා ඔහුට අහිත පිණිස පවතියි. මහණෙනි, ප්‍රඥාවන්තයා වනාහි මෙසේ කල්පනා කරයි: ‘මේ කරුණ කිරීමට අප්‍රිය වුවත්, මෙය කළ විට හිත පිණිස පවතී’ කියායි. ඔහු ඒ කරුණ කරයි. ඔහු එය කිරීම නිසා ඔහුට හිත පිණිස පවතියි.”


‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ; tañca kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati – imasmimpi, bhikkhave, ṭhāne bālo ca paṇḍito ca veditabbo purisathāme purisavīriye purisaparakkame. Na, bhikkhave, bālo iti paṭisañcikkhati – ‘kiñcāpi kho idaṃ ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ; atha carahidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ anatthāya saṃvattatī’ti. So taṃ ṭhānaṃ karoti. Tassa taṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ anatthāya saṃvattati. Paṇḍito ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati – ‘kiñcāpi kho idaṃ ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ; atha carahidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ anatthāya saṃvattatī’ti. So taṃ ṭhānaṃ na karoti. Tassa taṃ ṭhānaṃ akayiramānaṃ atthāya saṃvattati.

“මහණෙනි, එහි යම් මේ කිරීමට ප්‍රිය වූ, කළ විට අහිත පිණිස පවතින්නා වූ කරුණක් වේද - මහණෙනි, මේ කරුණෙහිලා ද පුරුෂ ශක්තිය, පුරුෂ වීර්යය සහ පුරුෂ පරාක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් අඥානයා සහ ප්‍රඥාවන්තයා හඳුනාගත හැකිය. මහණෙනි, අඥානයා මෙසේ කල්පනා නොකරයි: ‘මේ කරුණ කිරීමට ප්‍රිය වුවත්, මෙය කළ විට අහිත පිණිස පවතී’ කියායි. ඔහු ඒ කරුණ කරයි. ඔහු එය කිරීම නිසා ඔහුට අහිත පිණිස පවතියි. මහණෙනි, ප්‍රඥාවන්තයා වනාහි මෙසේ කල්පනා කරයි: ‘මේ කරුණ කිරීමට ප්‍රිය වුවත්, මෙය කළ විට අහිත පිණිස පවතී’ කියායි. ඔහු ඒ කරුණ නොකරයි. ඔහු එය නොකිරීම නිසා ඔහුට හිත පිණිස පවතියි.”


‘‘Tatra, bhikkhave, yamidaṃ ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ, tañca kayiramānaṃ atthāya saṃvattati – idaṃ, bhikkhave, ṭhānaṃ ubhayeneva kattabbaṃ maññati. Yampidaṃ ṭhānaṃ manāpaṃ kātuṃ, imināpi naṃ kattabbaṃ maññati; yampidaṃ ṭhānaṃ kayiramānaṃ atthāya saṃvattati, imināpi naṃ kattabbaṃ maññati. Idaṃ, bhikkhave, ṭhānaṃ ubhayeneva kattabbaṃ maññati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ṭhānānī’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, එහි යම් මේ කිරීමට ප්‍රිය වූ, කළ විට හිත පිණිස පවතින්නා වූ කරුණක් වේද - මහණෙනි, මේ කරුණ කරුණු දෙකකින්ම කළ යුත්තක් ලෙස සලකනු ලබයි. මෙය කිරීමට ප්‍රියය යන කරුණ නිසාද කළ යුත්තක් ලෙස සලකයි; මෙය කළ විට හිත පිණිස පවතී යන කරුණ නිසාද කළ යුත්තක් ලෙස සලකයි. මහණෙනි, මෙසේ මේ කරුණ කරුණු දෙකකින්ම කළ යුත්තක් ලෙස සලකනු ලබයි. මහණෙනි, මේ වනාහි කරුණු සතරයි.” පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Appamādasuttaṃ

6. අප්පමාද සූත්‍රය


116. ‘‘Catūhi, bhikkhave, ṭhānehi appamādo karaṇīyo. Katamehi catūhi? Kāyaduccaritaṃ, bhikkhave, pajahatha, kāyasucaritaṃ bhāvetha; tattha ca mā pamādattha. Vacīduccaritaṃ, bhikkhave, pajahatha, vacīsucaritaṃ bhāvetha; tattha ca mā pamādattha. Manoduccaritaṃ, bhikkhave, pajahatha, manosucaritaṃ bhāvetha; tattha ca mā pamādattha. Micchādiṭṭhiṃ, bhikkhave, pajahatha, sammādiṭṭhiṃ bhāvetha; tattha ca mā pamādattha.

116. “මහණෙනි, කරුණු සතරකදී අප්‍රමාදය (නොපමාව කටයුතු කිරීම) කළ යුතුය. ඒ කවර සතරක්ද? මහණෙනි, කාය දුශ්චරිතය ප්‍රහාණය කරව්, කාය සුචරිතය වඩව්; එහිලා අප්‍රමාදී වව්. වාග් දුශ්චරිතය ප්‍රහාණය කරව්, වාග් සුචරිතය වඩව්; එහිලා අප්‍රමාදී වව්. මනෝ දුශ්චරිතය ප්‍රහාණය කරව්, මනෝ සුචරිතය වඩව්; එහිලා අප්‍රමාදී වව්. මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ප්‍රහාණය කරව්, සම්මා දෘෂ්ටිය වඩව්; එහිලා අප්‍රමාදී වව්.”


‘‘Yato [Pg.435] kho, bhikkhave, bhikkhuno kāyaduccaritaṃ pahīnaṃ hoti kāyasucaritaṃ bhāvitaṃ, vacīduccaritaṃ pahīnaṃ hoti vacīsucaritaṃ bhāvitaṃ, manoduccaritaṃ pahīnaṃ hoti manosucaritaṃ bhāvitaṃ, micchādiṭṭhi pahīnā hoti sammādiṭṭhi bhāvitā, so na bhāyati samparāyikassa maraṇassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, යම් කලක භික්ෂුව විසින් කාය දුශ්චරිතය ප්‍රහාණය කරන ලද වේද, කාය සුචරිතය වඩන ලද වේද, වාග් දුශ්චරිතය ප්‍රහාණය කරන ලද වේද, වාග් සුචරිතය වඩන ලද වේද, මනෝ දුශ්චරිතය ප්‍රහාණය කරන ලද වේද, මනෝ සුචරිතය වඩන ලද වේද, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ප්‍රහාණය කරන ලද වේද, සම්මා දෘෂ්ටිය වඩන ලද වේද; එකල්හි ඔහු මතු උපතකදී සිදුවන මරණයට බිය නොවේ.” සයවන සූත්‍රයයි.


7. Ārakkhasuttaṃ

7. ආරක්ඛ සූත්‍රය


117. ‘‘Catūsu, bhikkhave, ṭhānesu attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo. Katamesu catūsu? ‘Mā me rajanīyesu dhammesu cittaṃ rajjī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo; ‘mā me dosanīyesu dhammesu cittaṃ dussī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo; ‘mā me mohanīyesu dhammesu cittaṃ muyhī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo; ‘mā me madanīyesu dhammesu cittaṃ majjī’ti attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo.

117. “මහණෙනි, කරුණු සතරකදී තමාගේ යහපත කැමති තැනැත්තා විසින් අප්‍රමාදය, සිහිය හා සිත ආරක්ෂා කිරීම කළ යුතුය. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? 'ඇලීමට හේතු වන ධර්මයන් කෙරෙහි මාගේ සිත නොඇලේවා' යි තමාගේ යහපත කැමති තැනැත්තා විසින් අප්‍රමාදය, සිහිය හා සිත ආරක්ෂා කිරීම කළ යුතුය. 'ද්වේෂයට හේතු වන ධර්මයන් කෙරෙහි මාගේ සිත ද්වේෂ නොකෙරේවා' යි තමාගේ යහපත කැමති තැනැත්තා විසින් අප්‍රමාදය, සිහිය හා සිත ආරක්ෂා කිරීම කළ යුතුය. 'මුළාවීමට හේතු වන ධර්මයන් කෙරෙහි මාගේ සිත මුළා නොවේවා' යි තමාගේ යහපත කැමති තැනැත්තා විසින් අප්‍රමාදය, සිහිය හා සිත ආරක්ෂා කිරීම කළ යුතුය. 'මත්වීමට හේතු වන ධර්මයන් කෙරෙහි මාගේ සිත මත් නොවේවා' යි තමාගේ යහපත කැමති තැනැත්තා විසින් අප්‍රමාදය, සිහිය හා සිත ආරක්ෂා කිරීම කළ යුතුය.”


‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno rajanīyesu dhammesu cittaṃ na rajjati vītarāgattā, dosanīyesu dhammesu cittaṃ na dussati vītadosattā, mohanīyesu dhammesu cittaṃ na muyhati vītamohattā, madanīyesu dhammesu cittaṃ na majjati vītamadattā, so na chambhati na kampati na vedhati na santāsaṃ āpajjati, na ca pana samaṇavacanahetupi gacchatī’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, යම් කලෙක භික්ෂුවකගේ සිත රාගය පහවී ඇති බැවින් ඇලීමට හේතු වන ධර්මයන්හි නොඇලේ ද, ද්වේෂය පහවී ඇති බැවින් ද්වේෂයට හේතු වන ධර්මයන්හි ද්වේෂ නොකෙරේ ද, මෝහය පහවී ඇති බැවින් මුළාවට හේතු වන ධර්මයන්හි මුළා නොවේ ද, මදය පහවී ඇති බැවින් මත්වීමට හේතු වන ධර්මයන්හි මත් නොවේ ද, එකල්හි ඔහු තැති නොගනී, කම්පා නොවේ, සෙලවෙන්නේ නැත, බියට පත් නොවේ. එමෙන්ම වෙනත් ශ්‍රමණයන්ගේ වචන හේතුවෙන් (තම මගින්) බැහැර නොවේ.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.


8. Saṃvejanīyasuttaṃ

8. සංවේජනීය සූත්‍රය


118. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyāni saṃvejanīyāni ṭhānāni. Katamāni cattāri? ‘Idha tathāgato jāto’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṃ saṃvejanīyaṃ ṭhānaṃ. ‘Idha tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṃ saṃvejanīyaṃ ṭhānaṃ. ‘Idha tathāgato anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattesī’ti, bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṃ saṃvejanīyaṃ ṭhānaṃ. ‘Idha tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto’ti[Pg.436], bhikkhave, saddhassa kulaputtassa dassanīyaṃ saṃvejanīyaṃ ṭhānaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri saddhassa kulaputtassa dassanīyāni saṃvejanīyāni ṭhānānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

118. “මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයෙකු විසින් දැකගත යුතු, සංවේගය උපදවන ස්ථාන සතරකි. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, 'මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ උපන් සේක' යනු ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයෙකු විසින් දැකගත යුතු, සංවේගය උපදවන ස්ථානයකි. මහණෙනි, 'මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ සම්මා සම්බෝධිය අවබෝධ කළ සේක' යනු ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයෙකු විසින් දැකගත යුතු, සංවේගය උපදවන ස්ථානයකි. මහණෙනි, 'මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ ධර්ම චක්‍රය පවත්වන ලදී' යනු ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයෙකු විසින් දැකගත යුතු, සංවේගය උපදවන ස්ථානයකි. මහණෙනි, 'මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ අනුපාදිශේෂ නිබ්බාන ධාතුවෙන් පිරිනිවන් පෑ සේක' යනු ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයෙකු විසින් දැකගත යුතු, සංවේගය උපදවන ස්ථානයකි. මහණෙනි, මේවා ශ්‍රද්ධාවන්ත කුලපුත්‍රයෙකු විසින් දැකගත යුතු, සංවේගය උපදවන ස්ථාන සතරයි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Paṭhamabhayasuttaṃ

9. පළමු භය සූත්‍රය


119. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni. Katamāni cattāri? Jātibhayaṃ, jarābhayaṃ, byādhibhayaṃ, maraṇabhayaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayānī’’ti. Navamaṃ.

119. “මහණෙනි, මේ භය සතරකි. ඒ සතර මොනවාද? ජාති භය (ඉපදීමේ බිය), ජරා භය (මහලු වීමේ බිය), ව්‍යාධි භය (ලෙඩ වීමේ බිය), මරණ භය (මැරීමේ බිය) යන මේවායි. මහණෙනි, මේවා ඒ භය සතරයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Dutiyabhayasuttaṃ

10. දෙවන භය සූත්‍රය


120. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni. Katamāni cattāri? Aggibhayaṃ, udakabhayaṃ, rājabhayaṃ, corabhayaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayānī’’ti. Dasamaṃ.

120. “මහණෙනි, මේ භය සතරකි. ඒ සතර මොනවාද? ගිනි බිය, ජල බිය, රජ බිය, සොර බිය යන මේවායි. මහණෙනි, මේවා ඒ භය සතරයි.” දසවැනි සූත්‍රයයි.


Kesivaggo dutiyo.

දෙවන කේසි වර්ගය නිමයි.


Tassuddānaṃ –

එහි සාරාංශය මෙසේය –


Kesi javo patodo ca, nāgo ṭhānena pañcamaṃ;

Appamādo ca ārakkho, saṃvejanīyañca dve bhayāti.

කේසි, ජව, පතෝද, නාග, පස්වැන්න ඨාන ද, අප්පමාද, ආරක්ඛ, සංවේජනීය සහ භය සූත්‍ර දෙක ද (මෙහි ඇතුළත් වේ).


(13) 3. Bhayavaggo

(13) 3. භය වර්ගය


1. Attānuvādasuttaṃ

1. අත්තානුවාද සූත්‍රය


121. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni. Katamāni cattāri? Attānuvādabhayaṃ, parānuvādabhayaṃ, daṇḍabhayaṃ, duggatibhayaṃ.

121. “මහණෙනි, මේ භය සතරකි. ඒ සතර මොනවාද? අත්තානුවාද භය, පරානුවාද භය, දණ්ඩ භය, දුග්ගති භය යන මේවායි.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, attānuvādabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati – ‘ahañceva kho pana kāyena duccaritaṃ careyyaṃ, vācāya duccaritaṃ careyyaṃ, manasā duccaritaṃ careyyaṃ, kiñca taṃ yaṃ maṃ attā sīlato na upavadeyyā’ti! So attānuvādabhayassa bhīto kāyaduccaritaṃ pahāya [Pg.437] kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, attānuvādabhayaṃ.

“මහණෙනි, අත්තානුවාද භය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මෙසේ නුවණින් කල්පනා කරයි: 'ඉදින් මම කයින් දුසිරිතෙහි යෙදෙන්නෙම් නම්, වචනයෙන් දුසිරිතෙහි යෙදෙන්නෙම් නම්, සිතින් දුසිරිතෙහි යෙදෙන්නෙම් නම්, මාගේම ආත්මය සීලය සම්බන්ධයෙන් මට දොස් නොනගන්නේද?' ඔහු අත්තානුවාද භයට බියෙන් කාය දුසිරිත අතහැර කාය සුසිරිත වඩයි, වාග් දුසිරිත අතහැර වාග් සුසිරිත වඩයි, මනෝ දුසිරිත අතහැර මනෝ සුසිරිත වඩයි, තමා පිරිසිදුව පවත්වා ගනී. මහණෙනි, මෙය අත්තානුවාද භය යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, parānuvādabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati – ‘ahañceva kho pana kāyena duccaritaṃ careyyaṃ, vācāya duccaritaṃ careyyaṃ, manasā duccaritaṃ careyyaṃ, kiñca taṃ yaṃ maṃ pare sīlato na upavadeyyu’nti! So parānuvādabhayassa bhīto kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, parānuvādabhayaṃ.

“මහණෙනි, පරානුවාද භය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මෙසේ නුවණින් කල්පනා කරයි: 'ඉදින් මම කයින් දුසිරිතෙහි යෙදෙන්නෙම් නම්, වචනයෙන් දුසිරිතෙහි යෙදෙන්නෙම් නම්, සිතින් දුසිරිතෙහි යෙදෙන්නෙම් නම්, අන් අය සීලය සම්බන්ධයෙන් මට දොස් නොනගන්නේ කෙසේද?' ඔහු පරානුවාද භයට බියෙන් කාය දුසිරිත අතහැර කාය සුසිරිත වඩයි, වාග් දුසිරිත අතහැර වාග් සුසිරිත වඩයි, මනෝ දුසිරිත අතහැර මනෝ සුසිරිත වඩයි, තමා පිරිසිදුව පවත්වා ගනී. මහණෙනි, මෙය පරානුවාද භය යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, daṇḍabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco passati coraṃ āgucāriṃ, rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente, kasāhipi tāḷente, vettehipi tāḷente, addhadaṇḍakehipi tāḷente, hatthampi chindante, pādampi chindante, hatthapādampi chindante, kaṇṇampi chindante, nāsampi chindante, kaṇṇanāsampi chindante, bilaṅgathālikampi karonte, saṅkhamuṇḍikampi karonte, rāhumukhampi karonte, jotimālikampi karonte, hatthapajjotikampi karonte, erakavattikampi karonte, cīrakavāsikampi karonte, eṇeyyakampi karonte, balisamaṃsikampi karonte, kahāpaṇakampi karonte, khārāpatacchikampi karonte, palighaparivattikampi karonte, palālapīṭhakampi karonte, tattenapi telena osiñcante, sunakhehipi khādāpente, jīvantampi sūle uttāsente, asināpi sīsaṃ chindante.

“මහණෙනි, දණ්ඩනය පිළිබඳ බිය (දණ්ඩභය) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක්, රජවරුන් විසින් වරදක් කළ සොරෙකු අල්ලාගෙන ඔහුට විවිධ වධහිංසා පමුණුවන ආකාරය දකියි. එනම්: කසවලින් තලනු, වේවැල්වලින් තලනු, මුගුරුවලින් තලනු දකියි. අත් කපනු, පාද කපනු, අත් පා දෙකම කපනු දකියි. කන් කපනු, නාසය කපනු, කන් නාසා දෙකම කපනු දකියි. හිස් කබල ගලවා රත් කළ යකඩ ගුලි බහා මොළය රත් කරන ‘බිලංගථාලික’ වධය ද, හිස් කබල හක්ගෙඩියක් මෙන් සුදු වන තුරු මැද දමන ‘සංඛමුණ්ඩික’ වධය ද, මුව තුළ ගිනි දල්වන ‘රාහුමුඛ’ වධය ද, මුළු සිරුරම පහන් වැටක් මෙන් දල්වන ‘ජෝතිමාලික’ වධය ද, දෑත් පන්දම් මෙන් දල්වන ‘හත්ථපජ්ජෝතික’ වධය ද, බෙල්ලේ සිට සම ගලවා පයට පාගා ඇද දක්වන ‘ඒරකවත්තික’ වධය ද, සිරුරේ සම පටි මෙන් ඉරා පටියක් සේ එල්ලන ‘චීරකවාසික’ වධය ද, වැලමිට සහ දණහිස්වලට යකඩ උල් ගසා පොළොවට සවි කොට වටේට ගිනි දල්වන ‘ඒණෙය්යක’ වධය ද, බිලී කොක්කෙන් මස් ඇදගන්නා ‘බලිසමංසික’ වධය ද, සිරුරේ මස් කහවනු කාසි මෙන් කැබලි කරන ‘කහාපණක’ වධය ද, කැපුම් තැන්වල ලුණු වතුර හා ක්ෂාර දියර වත් කරන ‘ඛාරාපතච්ඡික’ වධය ද, කන් සිදුරුවලින් පොල්ලක් දමා කරකවන ‘පලිඝපරිවත්තික’ වධය ද, ශරීරයේ ඇටකටු කුඩු කර පිදුරු මිටියක් මෙන් කරන ‘පලාලපීඨක’ වධය ද කරනු දකියි. තවද රත් වූ තෙල් වත් කරනු ද, බල්ලන් ලවා කෑ ගස්වනු ද, පණපිටින් උල තබනු ද, කඩුවෙන් හිස ගසා දමනු ද දකියි.”


‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yathārūpānaṃ kho pāpakānaṃ kammānaṃ hetu coraṃ āgucāriṃ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti, kasāhipi tāḷenti…pe… asināpi sīsaṃ chindanti, ahañceva kho pana evarūpaṃ pāpakammaṃ kareyyaṃ, mampi rājāno gahetvā evarūpā vividhā kammakāraṇā kāreyyuṃ, kasāhipi tāḷeyyuṃ, vettehipi tāḷeyyuṃ, addhadaṇḍakehipi tāḷeyyuṃ, hatthampi chindeyyuṃ, pādampi chindeyyuṃ, hatthapādampi chindeyyuṃ, kaṇṇampi chindeyyuṃ, nāsampi chindeyyuṃ, kaṇṇanāsampi chindeyyuṃ, bilaṅgathālikampi kareyyuṃ, saṅkhamuṇḍikampi kareyyuṃ; rāhumukhampi kareyyuṃ, jotimālikampi kareyyuṃ, hatthapajjotikampi kareyyuṃ, erakavattikampi kareyyuṃ, cīrakavāsikampi kareyyuṃ, eṇeyyakampi kareyyuṃ, balisamaṃsikampi kareyyuṃ, kahāpaṇakampi [Pg.438] kareyyuṃ, khārāpatacchikampi kareyyuṃ, palighaparivattikampi kareyyuṃ, palālapīṭhakampi kareyyuṃ, tattenapi telena osiñceyyuṃ, sunakhehipi khādāpeyyuṃ, jīvantampi sūle uttāseyyuṃ, asināpi sīsaṃ chindeyyu’nti. So daṇḍabhayassa bhīto na paresaṃ pābhataṃ vilumpanto carati. Kāyaduccaritaṃ pahāya…pe… suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, daṇḍabhayaṃ.

“ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘යම්බඳු වූ ලාමක අකුසල කර්මයන් හේතුවෙන් රජවරු වරදක් කළ සොරෙකු අල්ලාගෙන විවිධ වධහිංසාවලට පත් කරති. එනම්: කසවලින් තලති... (පෙ)... කඩුවෙන් හිස ගසා දමති. ඉදින් මම ද මෙබඳු වූ පාප කර්මයක් කළහොත්, රජවරුන් මා ද අල්ලාගෙන මෙබඳු වූ විවිධ වධහිංසාවලට පත් කරනු ඇත: කසවලින් තලනු ඇත, වේවැල්වලින් තලනු ඇත, මුගුරුවලින් තලනු ඇත, අත් කපනු ඇත, පාද කපනු ඇත, අත් පා දෙකම කපනු ඇත, කන් කපනු ඇත, නාසය කපනු ඇත, කන් නාසා දෙකම කපනු ඇත, බිලංගථාලික වධය කරනු ඇත, සංඛමුණ්ඩික වධය කරනු ඇත, රාහුමුඛ වධය කරනු ඇත, ජෝතිමාලික වධය කරනු ඇත, හත්ථපජ්ජෝතික වධය කරනු ඇත, ඒරකවත්තික වධය කරනු ඇත, චීරකවාසික වධය කරනු ඇත, ඒණෙය්යක වධය කරනු ඇත, බලිසමංසික වධය කරනු ඇත, කහාපණක වධය කරනු ඇත, ඛාරාපතච්ඡික වධය කරනු ඇත, පලිඝපරිවත්තික වධය කරනු ඇත, පලාලපීඨක වධය කරනු ඇත, රත් වූ තෙල් වත් කරනු ඇත, බල්ලන් ලවා කෑ ගස්වනු ඇත, පණපිටින් උල තබනු ඇත, කඩුවෙන් හිස ගසා දමනු ඇත’ යනුවෙනි. ඔහු ඒ දණ්ඩනය පිළිබඳ බියෙන් තැතිගෙන, අනුන්ගේ දේ කොල්ලකමින් සැරිසරන්නේ නැත. කාය දුශ්චරිතය අත්හැර... (පෙ)... තමාව පිරිසිදුව පවත්වා ගනී. මහණෙනි, මෙය දණ්ඩනය පිළිබඳ බිය (දණ්ඩභය) යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, duggatibhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco iti paṭisañcikkhati – ‘kāyaduccaritassa kho pāpako vipāko abhisamparāyaṃ, vacīduccaritassa pāpako vipāko abhisamparāyaṃ, manoduccaritassa pāpako vipāko abhisamparāyaṃ. Ahañceva kho pana kāyena duccaritaṃ careyyaṃ, vācāya duccaritaṃ careyyaṃ, manasā duccaritaṃ careyyaṃ, kiñca taṃ yāhaṃ na kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya’nti! So duggatibhayassa bhīto kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, duggatibhayaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayānī’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, දුගතිය පිළිබඳ බිය (දුග්ගතිභය) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මෙසේ නුවණින් කල්පනා කරයි: ‘කාය දුශ්චරිතයෙහි විපාකය මතු භවයෙහි ලාමක වේ, වාග් දුශ්චරිතයෙහි විපාකය මතු භවයෙහි ලාමක වේ, මනෝ දුශ්චරිතයෙහි විපාකය මතු භවයෙහි ලාමක වේ. ඉදින් මම කයින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණහොත්, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණහොත්, සිතින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණහොත්, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු මා අපාය, දුගතිය, විනිපාතය වූ නරකයෙහි උපදින්නේ නැතැයි කෙසේ නම් කිව හැකිද?’ යනුවෙනි. ඔහු ඒ දුගතිය පිළිබඳ බියෙන් තැතිගෙන, කාය දුශ්චරිතය අත්හැර කාය සුචරිතය වඩයි, වාග් දුශ්චරිතය අත්හැර වාග් සුචරිතය වඩයි, මනෝ දුශ්චරිතය අත්හැර මනෝ සුචරිතය වඩයි, තමාව පිරිසිදුව පවත්වා ගනී. මහණෙනි, මෙය දුගතිය පිළිබඳ බිය (දුග්ගතිභය) යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේවා වනාහි සතර බියවල් වේ.”


2. Ūmibhayasuttaṃ

2. ඌමිභය සූත්‍රය (රළ බිය පිළිබඳ සූත්‍රය)


122. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, bhayāni udakorohantassa pāṭikaṅkhitabbāni. Katamāni cattāri? Ūmibhayaṃ, kumbhīlabhayaṃ, āvaṭṭabhayaṃ, susukābhayaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayāni udakorohantassa pāṭikaṅkhitabbāni. Evamevaṃ kho, bhikkhave, cattāri bhayāni idhekaccassa kulaputtassa imasmiṃ dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa pāṭikaṅkhitabbāni. Katamāni cattāri? Ūmibhayaṃ, kumbhīlabhayaṃ, āvaṭṭabhayaṃ, susukābhayaṃ.

122. “මහණෙනි, ජලයට බසින්නෙකු විසින් අපේක්ෂා කළ යුතු බියවල් සතරක් ඇත. ඒ සතර මොනවාද? රළ බිය (ඌමිභය), කිඹුල් බිය (කුම්භීලභය), දිය සුළි බිය (ආවට්ටභය) සහ මිනීකන මසුන් පිළිබඳ බිය (සුසුකාභය) යන මේවා ය. මහණෙනි, ජලයට බසින්නෙකු විසින් අපේක්ෂා කළ යුතු බියවල් සතර මේවා ය. මහණෙනි, එමෙන්ම මේ ධර්ම විනයෙහි ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූ ඇතැම් කුලපුත්‍රයෙකු විසින් අපේක්ෂා කළ යුතු බියවල් සතරක් ඇත. ඒ සතර මොනවාද? රළ බිය, කිඹුල් බිය, දිය සුළි බිය සහ මිනීකන මසුන් පිළිබඳ බිය යන මේවා ය.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, ūmibhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo [Pg.439] dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! Tamenaṃ tathā pabbajitaṃ samānaṃ sabrahmacārino ovadanti anusāsanti – ‘evaṃ te abhikkamitabbaṃ, evaṃ te paṭikkamitabbaṃ, evaṃ te āloketabbaṃ, evaṃ te viloketabbaṃ, evaṃ te samiñjitabbaṃ, evaṃ te pasāritabbaṃ, evaṃ te saṅghāṭipattacīvaraṃ dhāretabba’nti. Tassa evaṃ hoti – ‘mayaṃ kho pubbe agāriyabhūtā samānā aññe ovadāmapi anusāsāmapi. Ime panamhākaṃ puttamattā maññe nattamattā maññe ovaditabbaṃ anusāsitabbaṃ maññantī’ti. So kupito anattamano sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu ūmibhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Ūmibhayanti kho, bhikkhave, kodhūpāyāsassetaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, ūmibhayaṃ.

“මහණෙනි, රළ බිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් කුලපුත්‍රයෙක්, ‘මම ජාතියෙන්, ජරාවෙන්, මරණයෙන්, සෝකයෙන්, පරිදේවයෙන්, දුකෙන්, දොමනස්සයෙන් හා උපායාසයෙන් මැඬී සිටිමි. දුකෙහි ගිලී සිටිමි. දුකෙන් පීඩිත වූවෙමි. මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම කෙළවරක් දැකගත හැක්කේ නම් කෙතරම් යහපත්ද?’ යනුවෙන් සලකා, ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි. මෙසේ පැවිදි වූ ඒ භික්ෂුවට සබ්‍රහ්මචාරීහු මෙසේ අවවාද අනුශාසනා කරති: ‘ඔබ මෙලෙස ඉදිරියට යා යුතුය, මෙලෙස ආපසු පැමිණිය යුතුය, මෙලෙස ඉදිරිය බැලිය යුතුය, මෙලෙස වටපිට බැලිය යුතුය, මෙලෙස අත් පා හැකිළිය යුතුය, මෙලෙස අත් පා දිගු කළ යුතුය, මෙලෙස සඟළ සිවුර, පාත්‍රය හා සිවුරු දැරිය යුතුය’ යනුවෙනි. එවිට ඔහුට මෙබඳු සිතක් උපදියි: ‘අපි පෙර ගිහියන්ව සිටියදී අන් අයටත් අවවාද කළෙමු, අනුශාසනා කළෙමු. එහෙත් දැන් අපගේ පුතුන් වැනි වූ, මුණුබුරන් වැනි වූ මොවුන් අපට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුය කියා සිතති.’ ඔහු කෝපයටත් නොසතුටටත් පත්ව, ශික්ෂාව අත්හැර හීන වූ ගිහිභාවයට පෙරළෙයි. මහණෙනි, මේ භික්ෂුව රළ බියට බිය වී ශික්ෂාව අත්හැර ගිහි වූවෙක් යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ‘රළ බිය’ යනු ක්‍රෝධයට හා දැඩි සිත් තැවුලට (උපායාසයට) නමකි. මහණෙනි, මෙය රළ බිය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, kumbhīlabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! Tamenaṃ tathā pabbajitaṃ samānaṃ sabrahmacārino ovadanti anusāsanti – ‘idaṃ te khāditabbaṃ, idaṃ te na khāditabbaṃ, idaṃ te bhuñjitabbaṃ, idaṃ te na bhuñjitabbaṃ, idaṃ te sāyitabbaṃ, idaṃ te na sāyitabbaṃ, idaṃ te pātabbaṃ, idaṃ te na pātabbaṃ, kappiyaṃ te khāditabbaṃ, akappiyaṃ te na khāditabbaṃ, kappiyaṃ te bhuñjitabbaṃ, akappiyaṃ te na bhuñjitabbaṃ, kappiyaṃ te sāyitabbaṃ, akappiyaṃ te na sāyitabbaṃ, kappiyaṃ te pātabbaṃ, akappiyaṃ te na pātabbaṃ, kāle te khāditabbaṃ, vikāle te na khāditabbaṃ, kāle te bhuñjitabbaṃ, vikāle te na bhuñjitabbaṃ, kāle te sāyitabbaṃ, vikāle te na sāyitabbaṃ, kāle te pātabbaṃ, vikāle te na pātabba’nti. Tassa evaṃ hoti – ‘mayaṃ kho pubbe agāriyabhūtā samānā yaṃ icchāma taṃ khādāma, yaṃ na icchāma na taṃ khādāma; yaṃ icchāma taṃ bhuñjāma, yaṃ na icchāma na taṃ bhuñjāma; yaṃ icchāma taṃ sāyāma, yaṃ na icchāma na taṃ sāyāma; yaṃ icchāma taṃ pivāma, yaṃ na icchāma na taṃ pivāma; kappiyampi khādāma akappiyampi khādāma kappiyampi bhuñjāma akappiyampi bhuñjāma kappiyampi sāyāma akappiyampi sāyāma kappiyampi pivāma akappiyampi pivāma, kālepi khādāma vikālepi khādāma kālepi bhuñjāma vikālepi bhuñjāma kālepi [Pg.440] sāyāma vikālepi sāyāma kālepi pivāma vikālepi pivāma; yampi no saddhā gahapatikā divā vikāle paṇītaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā denti, tatrapime mukhāvaraṇaṃ maññe karontī’ti. So kupito anattamano sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu kumbhīlabhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Kumbhīlabhayanti kho, bhikkhave, odarikattassetaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kumbhīlabhayaṃ.

“මහණෙනි, කිඹුල් බිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් කුලපුත්‍රයෙක්, ‘මම ජාතියෙන්, ජරාවෙන්, මරණයෙන්, සෝකයෙන්, පරිදේවයෙන්, දුකෙන්, දොමනස්සයෙන් හා උපායාසයෙන් මැඬී සිටිමි. දුකෙහි ගිලී සිටිමි. දුකෙන් පීඩිත වූවෙමි. මේ මුළුමහත් දුක්ඛස්කන්ධයේම කෙළවරක් දැකගත හැක්කේ නම් කෙතරම් යහපත්ද?’ යනුවෙන් සලකා, ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි. මෙසේ පැවිදි වූ ඒ භික්ෂුවට සබ්‍රහ්මචාරීහු මෙසේ අවවාද අනුශාසනා කරති: ‘ඔබ මෙය වැළඳිය යුතුය, මෙය නොවැළඳිය යුතුය; මෙය අනුභව කළ යුතුය, මෙය අනුභව නොකළ යුතුය; මෙය රස බැලිය යුතුය, මෙය රස නොබැලිය යුතුය; මෙය පානය කළ යුතුය, මෙය පානය නොකළ යුතුය. ඔබ කැප දේ වැළඳිය යුතුය, අකැප දේ නොවැළඳිය යුතුය; කැප දේ අනුභව කළ යුතුය, අකැප දේ අනුභව නොකළ යුතුය; කැප දේ රස බැලිය යුතුය, අකැප දේ රස නොබැලිය යුතුය; කැප දේ පානය කළ යුතුය, අකැප දේ පානය නොකළ යුතුය. ඔබ සුදුසු වේලාවෙහි (කාලයෙහි) වැළඳිය යුතුය, විකාලයෙහි නොවැළඳිය යුතුය; කාලයෙහි අනුභව කළ යුතුය, විකාලයෙහි අනුභව නොකළ යුතුය; කාලයෙහි රස බැලිය යුතුය, විකාලයෙහි රස නොබැලිය යුතුය; කාලයෙහි පානය කළ යුතුය, විකාලයෙහි පානය නොකළ යුතුය’ යනුවෙනි. එවිට ඔහුට මෙබඳු සිතක් උපදියි: ‘අපි පෙර ගිහියන්ව සිටියදී කැමති දේ වැළඳුවෙමු, අකමැති දේ නොවැළඳුවෙමු; කැමති දේ අනුභව කළෙමු, අකමැති දේ අනුභව නොකළෙමු; කැමති දේ රස බැලුවෙමු, අකමැති දේ රස නොබැලුවෙමු; කැමති දේ පානය කළෙමු, අකමැති දේ පානය නොකළෙමු. කැප දේ මෙන්ම අකැප දේද වැළඳුවෙමු; කාලයෙහි මෙන්ම විකාලයෙහිද වැළඳුවෙමු. දැන් ශ්‍රද්ධාවන්ත ගෘහපතියන් දහවල් කාලයේදී හෝ විකාලයේදී ඉතා ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන් අපට පූජා කරද්දී, මොවුන් අපගේ කට වැසීමට (කටට වැට බැඳීමට) උත්සාහ කරන්නාක් මෙනි.’ ඔහු කෝපයටත් නොසතුටටත් පත්ව, ශික්ෂාව අත්හැර හීන වූ ගිහිභාවයට පෙරළෙයි. මහණෙනි, මේ භික්ෂුව කිඹුල් බියට බිය වී ශික්ෂාව අත්හැර ගිහි වූවෙක් යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ‘කිඹුල් බිය’ යනු ඕදරිකත්වයට (ආහාරයට ඇති අසීමිත ගිජු බවට) නමකි. මහණෙනි, මෙය කිඹුල් බිය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, āvaṭṭabhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi, dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! So evaṃ pabbajito samāno pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi. So tattha passati gahapatiṃ vā gahapatiputtaṃ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘mayaṃ kho pubbe agāriyabhūtā samānā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārimhā; saṃvijjanti kho pana me kule bhogā. Sakkā bhoge ca bhuñjituṃ puññāni ca kātuṃ. Yaṃnūnāhaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjeyyaṃ puññāni ca kareyya’nti! So sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu āvaṭṭabhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Āvaṭṭabhayanti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, āvaṭṭabhayaṃ.

“මහණෙනි, දියසුළි බිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කුලපුත්‍රයෙක් ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව, ‘මම ජාතිය, ජරාව, මරණය, ශෝකය, පරිදේවය, දුක්, දොම්නස් හා උපායාසයන්ගෙන් වෙළී සිටිමි; දුකෙහි ගිලී සිටිමි; දුකෙන් පීඩිතව සිටිමි; මේ මුළුමහත් දුක් රැසෙහි කෙළවරක් දැකිය හැක්කේ නම් මැනවි’ යන අදහසින් යුතුව ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙයි. මෙසේ පැවිදි වූ ඔහු පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, ආරක්ෂා නොකරන ලද කයෙන්, ආරක්ෂා නොකරන ලද වචනයෙන්, ආරක්ෂා නොකරන ලද සිතින්, එළඹ නොසිටි සිහියෙන් හා සංවර නොකරන ලද ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් යුතුව පිණ්ඩපාතය සඳහා ගමකට හෝ නියම්ගමකට ඇතුළු වෙයි. එහිදී ඔහු පස්කම් සැපතින් පූර්ණව, එය අනුභව කරමින් හා විඳිමින් සිටින ගෘහපතියෙකු හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙකු දකියි. එවිට ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘අතීතයේ ගිහිව සිටි කාලයෙහි අපි ද පස්කම් සැපතින් යුතුව ඒවා අනුභව කරමින් හා විඳිමින් සිටියෙමු. මාගේ පවුලෙහි ද භෝග සම්පත් තිබේ. සම්පත් භුක්ති විඳීමටත්, පින්කම් කිරීමටත් මට හැකියාව තිබේ. මම ශික්ෂා පද අත්හැර හීන වූ ගිහිභාවයට පත්ව සම්පත් භුක්ති විඳිමින් පින්කම් කරන්නේ නම් මැනවි’ කියායි. ඔහු ශික්ෂා පද අත්හැර හීන වූ ගිහිභාවයට පත් වෙයි. මහණෙනි, දියසුළි බියට බිය වී ශික්ෂා පද අත්හැර හීන වූ ගිහිභාවයට පත් වූ භික්ෂුව යැයි මොහු හඳුන්වනු ලබයි. මහණෙනි, ‘දියසුළි බිය’ යනු පංචකාම ගුණයන්ට නමකි. මහණෙනි, මෙය දියසුළි බිය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, susukābhayaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti – ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto; appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti! So evaṃ pabbajito samāno pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ [Pg.441] vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi. So tattha passati mātugāmaṃ dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā. Tassa mātugāmaṃ disvā dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. So rāgānuddhaṃsitena cittena sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu susukābhayassa bhīto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto. Susukābhayanti kho, bhikkhave, mātugāmassetaṃ adhivacanaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, susukābhayaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri bhayāni idhekaccassa kulaputtassa imasmiṃ dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa pāṭikaṅkhitabbānī’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, මෝර බිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කුලපුත්‍රයෙක් ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව, ‘මම ජාතිය, ජරාව, මරණය, ශෝකය, පරිදේවය, දුක්, දොම්නස් හා උපායාසයන්ගෙන් වෙළී සිටිමි; දුකෙහි ගිලී සිටිමි; දුකෙන් පීඩිතව සිටිමි; මේ මුළුමහත් දුක් රැසෙහි කෙළවරක් දැකිය හැක්කේ නම් මැනවි’ යන අදහසින් යුතුව ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙයි. මෙසේ පැවිදි වූ ඔහු පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, ආරක්ෂා නොකරන ලද කයෙන්, ආරක්ෂා නොකරන ලද වචනයෙන්, ආරක්ෂා නොකරන ලද සිතින්, එළඹ නොසිටි සිහියෙන් හා සංවර නොකරන ලද ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් යුතුව පිණ්ඩපාතය සඳහා ගමකට හෝ නියම්ගමකට ඇතුළු වෙයි. එහිදී ඔහු අඩුවෙන් ඇඳගත් හෝ අඩුවෙන් පෙරවාගත් ස්ත්‍රියක දකියි. එසේ අඩුවෙන් ඇඳගත් හෝ පෙරවාගත් ස්ත්‍රිය දැකීමෙන් රාගය ඔහුගේ සිත විනාශ කරයි. රාගයෙන් විනාශ වූ සිතින් යුතුව ඔහු ශික්ෂා පද අත්හැර හීන වූ ගිහිභාවයට පත් වෙයි. මහණෙනි, මෝර බියට බිය වී ශික්ෂා පද අත්හැර හීන වූ ගිහිභාවයට පත් වූ භික්ෂුව යැයි මොහු හඳුන්වනු ලබයි. මහණෙනි, ‘මෝර බිය’ යනු ස්ත්‍රියට කියන නමකි. මහණෙනි, මෙය මෝර බිය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ ධර්ම විනයෙහි ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූ කුලපුත්‍රයෙකු විසින් අපේක්ෂා කළ යුතු (මුහුණ දීමට සිදු වන) බිය සතර මෙසේය.”


3. Paṭhamanānākaraṇasuttaṃ

3. පළමු නානාකරණ සූත්‍රය


123. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Brahmakāyikānaṃ, bhikkhave, devānaṃ kappo āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati.

123. “මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව, විතර්ක විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය රස විඳියි, එය කැමති වෙයි, එයින් තෘප්තියට පත් වෙයි. එහි පිහිටා, එයට නැඹුරු වී, එයින් බහුලව වාසය කරමින්, එයින් පිරිහීමක් නොවී කළුරිය කරන්නේ බ්‍රහ්මකායික දේවතාවන් අතර උප්පත්තිය ලබයි. මහණෙනි, බ්‍රහ්මකායික දේවතාවන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය කල්පයකි. එහිදී පෘථග්ජනයා ආයුෂ පවතින තාක් එහි සිට, එම දේවතාවන්ගේ යම් ආයු ප්‍රමාණයක් ඇද්ද, ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් වූ පසු නිරයට ද යයි, තිරිසන් යෝනියට ද යයි, ප්‍රේත ලෝකයට ද යයි. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා එහි ආයුෂ පවතින තාක් එහි සිට, එම දේවතාවන්ගේ යම් ආයු ප්‍රමාණයක් ඇද්ද, ඒ සියල්ල ගෙවා අවසන් කර එම භවයේදීම පිරිනිවන් පායි. මහණෙනි, ගතිය සහ උප්පත්තිය සම්බන්ධයෙන් බලන කල, ඇසූ පිරූ තැන් ඇති ආර්ය ශ්‍රාවකයා සහ ඇසූ පිරූ තැන් නැති පෘථග්ජනයා අතර ඇති වෙනස, විශේෂය සහ පරතරය මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī [Pg.442] aparihīno kālaṃ kurumāno ābhassarānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ābhassarānaṃ, bhikkhave, devānaṃ dve kappā āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati.

“මහණෙනි, නැවතද මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්, තමා තුළ ඇති වන්නා වූ පැහැදීම ඇති, සිතේ ඒකාග්‍ර බව ඇති, විතර්ක රහිත වූ, විචාර රහිත වූ, සමාධියෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති දෙවන දැහැනට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එම දැහැන ආස්වාදනය කරයි, එය ප්‍රාර්ථනා කරයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එහිම අධිමුක්තව, බොහෝ කොට එහිම වාසය කරමින්, එයින් නොපිරිහී කළුරිය කරන්නේ ආභස්සර දෙවිවරුන්ගේ සහභවයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, ආභස්සර දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය මහා කල්ප දෙකකි. එහි පෘථග්ජනයා තම ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු කාලය අවසන් කොට නිරයටද යයි, තිරිසන් යෝනියටද යයි, ප්‍රේත ලෝකයටද යයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා වනාහි එහි ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු කාලය අවසන් කොට එම භවයෙහිදීම පිරිනිවන් පායි. මහණෙනි, ගති සහ උප්පත්තිය පවතින කල්හි, ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා අතර ඇති වෙනස, විශේෂය හා අසමානත්වය මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno, kālaṃ kurumāno subhakiṇhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Subhakiṇhānaṃ, bhikkhave, devānaṃ cattāro kappā āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati.

“මහණෙනි, නැවතද මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රීතිය කෙරෙහිද නොඇල්මෙන් උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් හා මනා නුවණින් යුතුව වාසය කරයි, කයෙන් සැපයක්ද විඳියි. යම් දැහැනක් පිළිබඳව ආර්යයෝ ‘උපේක්ෂා සහගතව, සිහියෙන් යුතුව, සැපසේ වසන්නෙක්’ යැයි පවසත්ද, එවැනි තුන්වන දැහැනට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය ආස්වාදනය කරයි, එය ප්‍රාර්ථනා කරයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එහිම අධිමුක්තව, බොහෝ කොට එහිම වාසය කරමින්, එයින් නොපිරිහී කළුරිය කරන්නේ සුභකිණ්හ දෙවිවරුන්ගේ සහභවයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, සුභකිණ්හ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය මහා කල්ප හතරකි. එහි පෘථග්ජනයා තම ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු කාලය අවසන් කොට නිරයටද යයි, තිරිසන් යෝනියටද යයි, ප්‍රේත ලෝකයටද යයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා වනාහි එහි ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු කාලය අවසන් කොට එම භවයෙහිදීම පිරිනිවන් පායි. මහණෙනි, ගති සහ උප්පත්තිය පවතින කල්හි, ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා අතර ඇති වෙනස, විශේෂය හා අසමානත්වය මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno vehapphalānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Vehapphalānaṃ, bhikkhave, devānaṃ pañca kappasatāni āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati [Pg.443] pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, නැවතද මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සැපය ප්‍රහීණ කිරීමෙන් හා දුක ප්‍රහීණ කිරීමෙන්, කලින්ම සෝමනස්ස දෝමනස්සයන් අස්තංගම වීමෙන්, දුක් රහිත වූ සැප රහිත වූ, උපේක්ෂාවෙන් උපන් සිහියෙහි පිරිසිදු බව ඇති හතරවන දැහැනට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය ආස්වාදනය කරයි, එය ප්‍රාර්ථනා කරයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එහිම අධිමුක්තව, බොහෝ කොට එහිම වාසය කරමින්, එයින් නොපිරිහී කළුරිය කරන්නේ වේහප්ඵල දෙවිවරුන්ගේ සහභවයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, වේහප්ඵල දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය මහා කල්ප පන්සියයකි. එහි පෘථග්ජනයා තම ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු කාලය අවසන් කොට නිරයටද යයි, තිරිසන් යෝනියටද යයි, ප්‍රේත ලෝකයටද යයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා වනාහි එහි ආයුෂ පවතින තාක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු කාලය අවසන් කොට එම භවයෙහිදීම පිරිනිවන් පායි. මහණෙනි, ගති සහ උප්පත්තිය පවතින කල්හි, ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා අතර ඇති වෙනස, විශේෂය හා අසමානත්වය මෙයයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සිව්දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති.” තෙවන සූත්‍රයයි.


4. Dutiyanānākaraṇasuttaṃ

4. දෙවන නානාකරණ සූත්‍රය


124. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi.

124. “මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සිව්දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති. ඒ කවර සිව්දෙනෙක්ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන්ගෙන් වෙන්වම...පෙ... ප්‍රථම දැහැනට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එහි පවත්නා වූ යම් රූපයක් වේද, වේදනාවක් වේද, සංඥාවක් වේද, සංස්කාරයක් වේද, විඤ්ඤාණයක් වේද, ඒ ධර්මයන් අනිත්‍ය වශයෙන්, දුක් වශයෙන්, රෝග වශයෙන්, ගෙඩියක් වශයෙන්, හීයක් වශයෙන්, පීඩාවක් වශයෙන්, ආබාධයක් වශයෙන්, පර වශයෙන්, වැනසෙන සුළු වශයෙන්, ශූන්‍ය වශයෙන් සහ අනාත්ම වශයෙන් මැනවින් දක්නේය. ඔහු කායභේදයෙන් මරණින් මතු සුද්ධාවාස දෙවියන්ගේ සහභවයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, මේ උප්පත්තිය පෘථග්ජනයන් හා සාධාරණ නොවන්නකි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Catutthaṃ.

‘‘මහණෙනි, නැවත ද මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්... (පෙ) ...දෙවන ධ්‍යානය... (පෙ) ...තුන්වන ධ්‍යානය... (පෙ) ...හතරවන ධ්‍යානය උපදවාගෙන වාසය කරයි. හෙතෙම එහි පවතින යම් රූපයක්, වේදනාවක්, සඤ්ඤාවක්, සංඛාරයක්, විඤ්ඤාණයක් වේ ද, ඒ ධර්මයන් අනිත්‍ය වශයෙන් ද, දුක් වශයෙන් ද, රෝග වශයෙන් ද, ගෙඩියක් වශයෙන් ද, හුලක් වශයෙන් ද, පීඩාවක් වශයෙන් ද, ආබාධයක් වශයෙන් ද, පර වශයෙන් ද, බිඳෙන ස්වභාවය වශයෙන් ද, හිස් වශයෙන් ද, අනාත්ම වශයෙන් ද මැනවින් දක්නේය. හෙතෙම කය බිඳී මරණින් මතු ශුද්ධාවාස දේව සමූහයා අතර උපත ලබයි. මහණෙනි, මේ උපත පෘථග්ජනයන් හා සාධාරණ නොවන්නකි (පෘථග්ජනයන් උපත නොලබන තැනකි). මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ සිව්දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.’’ හතරවන සූත්‍රයයි.


5. Paṭhamamettāsuttaṃ

5. පළමු මෙත්තා සූත්‍රය


125. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ [Pg.444] mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Brahmakāyikānaṃ, bhikkhave, devānaṃ kappo āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati.

125. ‘‘මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ සිව්දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ හතර දෙනා කවුද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මෛත්‍රී සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරා වාසය කරයි. එසේම දෙවන දිශාව ද, එසේම තෙවන දිශාව ද, එසේම සිව්වන දිශාව ද පතුරා වාසය කරයි. මෙලෙස උඩ, යට, සිරස, හැම තැනම, සියල්ලන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, විපුල වූ, මහග්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ මෛත්‍රී සහගත සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරා වාසය කරයි. හෙතෙම එය ආස්වාද කරයි, එය කැමති වෙයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එහිම අධිමුක්තව (යොමු වී), එම විහරණය බහුල කොට ඇතිව, (ධ්‍යානයෙන්) නොපිරිහී කළුරිය කරන්නේ බ්‍රහ්මකායික දේව සමූහයා අතර උපත ලබයි. මහණෙනි, බ්‍රහ්මකායික දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය කල්පයකි. පෘථග්ජන පුද්ගලයා එහි ආයු කෙළවර වන තෙක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක් ද ඒ සියල්ල ගෙවා නිරයට ද යයි, තිරිසන් යෝනියට ද යයි, ප්‍රේත විෂයට ද යයි. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා එහි ආයු කෙළවර වන තෙක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක් ද ඒ සියල්ල ගෙවා ඒ භවයෙහිම පිරිනිවන් පායි. මහණෙනි, යම් තැනක ගතියක් හා උපතක් ඇද්ද, මේ වනාහි ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා අතර ඇති විශේෂයයි, මෙයට කැමති වීමයි, මෙය වෙනසයි.’’


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno ābhassarānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ābhassarānaṃ, bhikkhave, devānaṃ dve kappā āyuppamāṇaṃ…pe… subhakiṇhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Subhakiṇhānaṃ, bhikkhave, devānaṃ cattāro kappā āyuppamāṇaṃ…pe… vehapphalānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Vehapphalānaṃ, bhikkhave, devānaṃ pañca kappasatāni āyuppamāṇaṃ. Tattha puthujjano yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā nirayampi gacchati tiracchānayonimpi gacchati pettivisayampi gacchati. Bhagavato pana sāvako tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā yāvatakaṃ tesaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ taṃ sabbaṃ khepetvā tasmiṃyeva bhave parinibbāyati. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso [Pg.445] ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanena, yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.

‘‘මහණෙනි, නැවත ද මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කරුණා සහගත සිතින්... (පෙ) ...මුදිතා සහගත සිතින්... (පෙ) ...උපේක්ෂා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරා වාසය කරයි. එසේම දෙවන දිශාව ද, එසේම තෙවන දිශාව ද, එසේම සිව්වන දිශාව ද පතුරා වාසය කරයි. මෙලෙස උඩ, යට, සිරස, හැම තැනම, සියල්ලන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, විපුල වූ, මහග්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ උපේක්ෂා සහගත සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරා වාසය කරයි. හෙතෙම එය ආස්වාද කරයි, එය කැමති වෙයි, එයින් සතුටට පත්වෙයි. එහි පිහිටා, එහිම අධිමුක්තව, එම විහරණය බහුල කොට ඇතිව, (ධ්‍යානයෙන්) නොපිරිහී කළුරිය කරන්නේ ආභස්සර දේව සමූහයා අතර උපත ලබයි. මහණෙනි, ආභස්සර දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය කල්ප දෙකකි... (පෙ) ...සුභකිණ්හ දේව සමූහයා අතර උපත ලබයි. මහණෙනි, සුභකිණ්හ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය කල්ප හතරකි... (පෙ) ...වේහප්ඵල දේව සමූහයා අතර උපත ලබයි. මහණෙනි, වේහප්ඵල දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය කල්ප පන්සියයකි. පෘථග්ජන පුද්ගලයා එහි ආයු කෙළවර වන තෙක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක් ද ඒ සියල්ල ගෙවා නිරයට ද යයි, තිරිසන් යෝනියට ද යයි, ප්‍රේත විෂයට ද යයි. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා එහි ආයු කෙළවර වන තෙක් සිට, ඒ දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය යම් තාක් ද ඒ සියල්ල ගෙවා ඒ භවයෙහිම පිරිනිවන් පායි. මහණෙනි, යම් තැනක ගතියක් හා උපතක් ඇද්ද, මේ වනාහි ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා සහ අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයා අතර ඇති විශේෂයයි, මෙයට කැමති වීමයි, මෙය වෙනසයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ සිව්දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.’’ පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Dutiyamettāsuttaṃ

6. දෙවන මෙත්තා සූත්‍රය


126. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi.

126. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් වෙති. ඒ සතර දෙනා කවරහුද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මෛත්‍රී සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සිව්වන දිශාව ද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස, හැම තැනම, සියලු සත්ත්වයන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, විපුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ මෛත්‍රී සහගත සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරුවා වාසය කරයි. ඔහු එහි පවත්නා වූ යම් රූපයක්, වේදනාවක්, සංඥාවක්, සංස්කාරයක් හෝ විඤ්ඤාණයක් වේ ද, ඒ ධර්මයන් අනිත්‍ය වශයෙන්, දුක් වශයෙන්, රෝගයක් වශයෙන්, ගඩක් (ගෙඩියක්) වශයෙන්, හුලක් වශයෙන්, ව්‍යසනයක් වශයෙන්, ආබාධයක් වශයෙන්, අන්‍ය (පර) වශයෙන්, වැනසෙන සුලු දෙයක් වශයෙන්, ශුන්‍ය වශයෙන් සහ අනාත්ම වශයෙන් මැනවින් දකියි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු ශුද්ධාවාස දේව ලෝකයෙහි (බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි) උපත ලබයි. මහණෙනි, මේ උපත පෘථග්ජනයන් හා පොදු නොවූවකි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo karuṇā…pe… muditā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Ayaṃ, bhikkhave, upapatti asādhāraṇā puthujjanehi. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Chaṭṭhaṃ.

“නැවත ද, මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කරුණා සහගත සිතින්... පෙ... මුදිතා සහගත සිතින්... පෙ... උපේක්ෂා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේම දෙවන දිශාව ද, තෙවන දිශාව ද, සිව්වන දිශාව ද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස, හැම තැනම, සියලු සත්ත්වයන් කෙරෙහි තමා හා සමාන කොට සලකා, විපුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ උපේක්ෂා සහගත සිතින් මුළු ලෝකයම පතුරුවා වාසය කරයි. ඔහු එහි පවත්නා වූ යම් රූපයක්, වේදනාවක්, සංඥාවක්, සංස්කාරයක් හෝ විඤ්ඤාණයක් වේ ද, ඒ ධර්මයන් අනිත්‍ය වශයෙන්, දුක් වශයෙන්, රෝගයක් වශයෙන්, ගඩක් වශයෙන්, හුලක් වශයෙන්, ව්‍යසනයක් වශයෙන්, ආබාධයක් වශයෙන්, අන්‍ය (පර) වශයෙන්, වැනසෙන සුලු දෙයක් වශයෙන්, ශුන්‍ය වශයෙන් සහ අනාත්ම වශයෙන් මැනවින් දකියි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු ශුද්ධාවාස දේව ලෝකයෙහි උපත ලබයි. මහණෙනි, මේ උපත පෘථග්ජනයන් හා පොදු නොවූවකි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ පුද්ගලයෝ සතර දෙනා මොහු වෙති.” සයවන සූත්‍රයයි.


7. Paṭhamatathāgataacchariyasuttaṃ

7. ප්‍රථම තථාගත අච්ඡරිය සූත්‍රය


127. ‘‘Tathāgatassa[Pg.446], bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavanti. Katame cattāro? Yadā, bhikkhave, bodhisatto tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiṃ okkamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

127. “මහණෙනි, අරහත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමත් සමඟ අසිරිමත් වූ අද්භූත වූ කරුණු සතරක් පහළ වෙයි. ඒ සතර කවරහුද? මහණෙනි, යම් කලක බෝසතාණන් වහන්සේ තුසිත භවයෙන් චුතව, සිහි නුවණින් යුක්තව මව්කුස පිළිසිඳ ගනිත් ද, එකල්හි දෙවියන් සහිත වූ, මාරයන් සහිත වූ, බ්‍රහ්මයන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි, මහණ බමුණන් සහිත වූ, දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ ප්‍රජාව අතර, දෙවියන්ගේ දේවතානුභාවය පවා ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ ද උදාර වූ ද ආලෝකයක් පහළ වෙයි. යම් ලෝකන්තරික නිරයන් විවෘතව ඇද්ද, කිසිදු ආධාරයක් රහිතව ඇද්ද, අන්ධකාරයෙන් යුක්ත ද, ඝන අඳුරින් පිරී ඇද්ද, එසේම මහත් වූ සෘද්ධි ඇති, මහත් වූ ආනුභාව ඇති මේ සඳුගේ හා හිරුගේ ආලෝකය පවා නොපැතිරෙන ඒ ලෝකන්තරික නිරයෙහි පවා දෙවියන්ගේ දේවතානුභාවය ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ ද උදාර වූ ද ආලෝකයක් පහළ වෙයි. එහි උපත ලබා සිටින සත්ත්වයෝ ද ඒ ආලෝකයෙන් එකිනෙකා හඳුනාගෙන, ‘පින්වත්නි, නිසැකවම මෙහි උපත ලබා සිටින තවත් සත්ත්වයෝ ද සිටිති’ යි පවසති. මහණෙනි, අරහත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමත් සමඟ මේ පළමු වන අසිරිමත් අද්භූත ධර්මය පහළ වෙයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yadā bodhisatto sato sampajāno mātukucchimhā nikkhamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ dutiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

“නැවත ද, මහණෙනි, යම් කලක බෝසතාණන් වහන්සේ සිහි නුවණින් යුක්තව මව්කුසින් බිහි වෙත් ද (ප්‍රසූත වෙත් ද), එකල්හි දෙවියන් සහිත වූ, මාරයන් සහිත වූ, බ්‍රහ්මයන් සහිත වූ මේ ලෝකයෙහි, මහණ බමුණන් සහිත වූ, දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ ප්‍රජාව අතර, දෙවියන්ගේ දේවතානුභාවය පවා ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ ද උදාර වූ ද ආලෝකයක් පහළ වෙයි. යම් ලෝකන්තරික නිරයන් විවෘතව ඇද්ද, කිසිදු ආධාරයක් රහිතව ඇද්ද, අන්ධකාරයෙන් යුක්ත ද, ඝන අඳුරින් පිරී ඇද්ද, එසේම මහත් වූ සෘද්ධි ඇති, මහත් වූ ආනුභාව ඇති මේ සඳුගේ හා හිරුගේ ආලෝකය පවා නොපැතිරෙන ඒ ලෝකන්තරික නිරයෙහි පවා දෙවියන්ගේ දේවතානුභාවය ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ ද උදාර වූ ද ආලෝකයක් පහළ වෙයි. එහි උපත ලබා සිටින සත්ත්වයෝ ද ඒ ආලෝකයෙන් එකිනෙකා හඳුනාගෙන, ‘පින්වත්නි, නිසැකවම මෙහි උපත ලබා සිටින තවත් සත්ත්වයෝ ද සිටිති’ යි පවසති. මහණෙනි, අරහත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමත් සමඟ මේ දෙවන අසිරිමත් අද්භූත ධර්මය පහළ වෙයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yadā tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso [Pg.447] pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ tatiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

‘‘මහණෙනි, තවත් කරුණක් නම්, තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ සම්මාසම්බෝධිය අවබෝධ කරගන්නා කල්හි, දෙවියන් සහිත වූ, මරුන් සහිත වූ, බඹුන් සහිත වූ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් සහිත වූ ප්‍රජාවෙහි ද, දෙවි මිනිසුන් අතර ද, දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය පවා ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ, මහත් වූ ආලෝකයක් පහළ වන්නේය. යම් ලෝකාන්තරික නිරයන් ඇත්ද, එළිමහන් වූ, කිසිවකින් ආවරණය නොවූ, ඝන අන්ධකාරයෙන් හා අඳුරෙන් පිරි එබඳු ලෝකාන්තරික නිරයන්හි පවා, මෙතරම් මහත් ඍද්ධි ඇති, මෙතරම් මහානුභාව ඇති මේ හිරු සඳුන්ගේ රැස් පවා නොවැටෙන තැනැන්හි, දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ, මහත් වූ ආලෝකයක් පහළ වන්නේය. එහි උපන් සත්ත්වයෝ පවා ඒ ආලෝකය නිසා එකිනෙකා හඳුනාගනිති - ‘භවත්නි, මෙහි උපන් තවත් සත්ත්වයෝත් සිටිති’ යනුවෙනි. මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමෙන් සිදුවන තුන්වන ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණ මෙයයි.’’


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yadā tathāgato anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavatteti, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yāpi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapimesaṃ candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ ābhā nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṃ sañjānanti – ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ catuttho acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ime cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavantī’’ti. Sattamaṃ.

‘‘මහණෙනි, තවත් කරුණක් නම්, තථාගතයන් වහන්සේ අනුත්තර වූ ධර්ම චක්‍රය පවත්වන කල්හි, දෙවියන් සහිත වූ, මරුන් සහිත වූ, බඹුන් සහිත වූ ලෝකයෙහි ද, මහණ බමුණන් සහිත වූ ප්‍රජාවෙහි ද, දෙවි මිනිසුන් අතර ද, දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය පවා ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ, මහත් වූ ආලෝකයක් පහළ වන්නේය. යම් ලෝකාන්තරික නිරයන් ඇත්ද, එළිමහන් වූ, කිසිවකින් ආවරණය නොවූ, ඝන අන්ධකාරයෙන් හා අඳුරෙන් පිරි එබඳු ලෝකාන්තරික නිරයන්හි පවා, මෙතරම් මහත් ඍද්ධි ඇති, මෙතරම් මහානුභාව ඇති මේ හිරු සඳුන්ගේ රැස් පවා නොවැටෙන තැනැන්හි, දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය ඉක්මවා යන අප්‍රමාණ වූ, මහත් වූ ආලෝකයක් පහළ වන්නේය. එහි උපන් සත්ත්වයෝ පවා ඒ ආලෝකය නිසා එකිනෙකා හඳුනාගනිති - ‘භවත්නි, මෙහි උපන් තවත් සත්ත්වයෝත් සිටිති’ යනුවෙනි. මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමෙන් සිදුවන සතරවන ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණ මෙයයි. මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමෙන් මේ ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණු සතර පහළ වන්නේය.’’ හත්වන සූත්‍රයයි.


8. Dutiyatathāgataacchariyasuttaṃ

8. දෙවන තථාගත අච්ඡරිය සූත්‍රය


128. ‘‘Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavanti. Katame cattāro? Ālayārāmā, bhikkhave, pajā ālayaratā ālayasammuditā; sā tathāgatena anālaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

128. ‘‘මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමෙන් ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණු සතරක් පහළ වෙයි. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, සත්ත්ව සමූහයා ඇලීම්වල (කාම ගුණයන්හි) ඇලී සිටිති, ඇලීම්වලම රමණය කරති, ඇලීම්වලින්ම සතුටු වෙති; එහෙත් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් නොඇලීම (අනාලය) පිළිබඳ ධර්මය දේශනා කරන කල්හි, ඔවුහු එය ඇසීමට කැමති වෙති, කන් යොමු කරති, අවබෝධ කරගැනීම සඳහා සිත පිහිටුවති. මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමෙන් සිදුවන පළමු වන ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණ මෙයයි.’’


‘‘Mānārāmā[Pg.448], bhikkhave, pajā mānaratā mānasammuditā. Sā tathāgatena mānavinaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ dutiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

‘‘මහණෙනි, සත්ත්ව සමූහයා මානයෙහි ඇලී සිටිති, මානයෙහිම රමණය කරති, මානයෙන් සතුටු වෙති; එහෙත් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මානය දුරු කිරීම පිළිබඳ ධර්මය දේශනා කරන කල්හි, ඔවුහු එය ඇසීමට කැමති වෙති, කන් යොමු කරති, අවබෝධ කරගැනීම සඳහා සිත පිහිටුවති. මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමෙන් සිදුවන දෙවන ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණ මෙයයි.’’


‘‘Anupasamārāmā, bhikkhave, pajā anupasamaratā anupasamasammuditā. Sā tathāgatena opasamike dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ tatiyo acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati.

‘‘මහණෙනි, සත්ත්ව සමූහයා නොසන්සිඳීමෙහි (අශාන්තියෙහි) ඇලී සිටිති, නොසන්සිඳීමෙහිම රමණය කරති, නොසන්සිඳීමෙන් සතුටු වෙති; එහෙත් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් කෙලෙස් සන්සිඳුවීම (ශාන්තිය) පිළිබඳ ධර්මය දේශනා කරන කල්හි, ඔවුහු එය ඇසීමට කැමති වෙති, කන් යොමු කරති, අවබෝධ කරගැනීම සඳහා සිත පිහිටුවති. මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමෙන් සිදුවන තුන්වන ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණ මෙයයි.’’


‘‘Avijjāgatā, bhikkhave, pajā aṇḍabhūtā pariyonaddhā. Sā tathāgatena avijjāvinaye dhamme desiyamāne sussūsati sotaṃ odahati aññā cittaṃ upaṭṭhapeti. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ayaṃ catuttho acchariyo abbhuto dhammo pātubhavati. Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa pātubhāvā ime cattāro acchariyā abbhutā dhammā pātubhavantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

‘‘මහණෙනි, සත්ත්ව සමූහයා අවිද්‍යාවට පැමිණ සිටිති, අවිද්‍යාවෙන් වැසුණු බිජුවටක් මෙන් වී සිටිති, අවිද්‍යාවෙන් වෙළී සිටිති; එහෙත් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් අවිද්‍යාව දුරු කිරීම පිළිබඳ ධර්මය දේශනා කරන කල්හි, ඔවුහු එය ඇසීමට කැමති වෙති, කන් යොමු කරති, අවබෝධ කරගැනීම සඳහා සිත පිහිටුවති. මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමෙන් සිදුවන සතරවන ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණ මෙයයි. මහණෙනි, අරහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ පහළ වීමෙන් මේ ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණු සතර පහළ වන්නේය.’’ අටවන සූත්‍රයයි.


9. Ānandaacchariyasuttaṃ

9. ආනන්ද අච්ඡරිය සූත්‍රය


129. ‘‘Cattārome, bhikkhave, acchariyā abbhutā dhammā ānande. Katame cattāro? Sace, bhikkhave, bhikkhuparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, bhikkhuparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.

129. ‘‘මහණෙනි, ආනන්ද කෙරෙහි මේ ආශ්චර්ය අද්භූත කරුණු සතර පවතියි. ඒ සතර මොනවාද? මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂු පිරිසක් ආනන්දව දැකීමට පැමිණෙත් නම්, ඔවුහු ඔහු දැකීමෙන්ම සතුටු වෙති. එහිදී ආනන්ද ධර්මයක් දේශනා කෙරේ නම්, ඒ දේශනාවෙන් ද ඔවුහු සතුටු වෙති. මහණෙනි, භික්ෂු පිරිස තවමත් සෑහීමට පත් නොවී සිටියදීම ආනන්ද නිශ්ශබ්ද වෙයි.’’


‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuniparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tattha ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, bhikkhuniparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.

‘‘ඉදින් භික්ෂුණී පිරිසක් ආනන්දව දැකීමට පැමිණෙත් නම්, ඔවුහු ඔහු දැකීමෙන්ම සතුටු වෙති. එහිදී ආනන්ද ධර්මයක් දේශනා කෙරේ නම්, ඒ දේශනාවෙන් ද ඔවුහු සතුටු වෙති. මහණෙනි, භික්ෂුණී පිරිස තවමත් සෑහීමට පත් නොවී සිටියදීම ආනන්ද නිශ්ශබ්ද වෙයි.’’


‘‘Sace, bhikkhave, upāsakaparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi [Pg.449] sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, upāsakaparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.

“මහණෙනි, ඉදින් උපාසක පිරිසක් ආනන්දයන් දැකීම පිණිස එළඹෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් ද සතුටු වෙති. එහිදී ආනන්දයන් ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම්, එම දේශනාවෙන් ද ඔවුහු සතුටු වෙති. මහණෙනි, ආනන්දයන් නිශ්ශබ්ද වන විටත් ඒ උපාසක පිරිස තවමත් නොසෑහුණු (ධර්මය ඇසීමට තවදුරටත් ආශාව ඇති) පිරිසක් ම වෙති.”


‘‘Sace, bhikkhave, upāsikāparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, upāsikāparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati. Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් උපාසිකා පිරිසක් ආනන්දයන් දැකීම පිණිස එළඹෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් ද සතුටු වෙති. එහිදී ආනන්දයන් ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම්, එම දේශනාවෙන් ද ඔවුහු සතුටු වෙති. මහණෙනි, ආනන්දයන් නිශ්ශබ්ද වන විටත් ඒ උපාසිකා පිරිස තවමත් නොසෑහුණු පිරිසක් ම වෙති. මහණෙනි, ආනන්දයන් කෙරෙහි පවත්නා වූ මේ ආශ්චර්යමත් වූ අද්භූත වූ කරුණු සතරයි.” නවවන සූත්‍රයයි.


10. Cakkavattiacchariyasuttaṃ

10. සක්විති රජු පිළිබඳ ආශ්චර්ය සූත්‍රය


130. ‘‘Cattārome, bhikkhave, acchariyā abbhutā dhammā raññe cakkavattimhi. Katame cattāro? Sace, bhikkhave, khattiyaparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, khattiyaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.

130. “මහණෙනි, සක්විති රජු කෙරෙහි ආශ්චර්යමත් වූ අද්භූත වූ කරුණු සතරක් පවතී. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, ඉදින් ක්ෂත්‍රිය පිරිසක් සක්විති රජු දැකීම පිණිස එළඹෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් ද සතුටු වෙති. එහිදී සක්විති රජු යමක් පවසන්නේ නම්, එම වචනයෙන් ද ඔවුහු සතුටු වෙති. මහණෙනි, සක්විති රජු නිශ්ශබ්ද වන විටත් ඒ ක්ෂත්‍රිය පිරිස තවමත් නොසෑහුණු පිරිසක් ම වෙති.”


‘‘Sace, bhikkhave, brāhmaṇaparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, brāhmaṇaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.

“මහණෙනි, ඉදින් බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් සක්විති රජු දැකීම පිණිස එළඹෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් ද සතුටු වෙති. එහිදී සක්විති රජු යමක් පවසන්නේ නම්, එම වචනයෙන් ද ඔවුහු සතුටු වෙති. මහණෙනි, සක්විති රජු නිශ්ශබ්ද වන විටත් ඒ බ්‍රාහ්මණ පිරිස තවමත් නොසෑහුණු පිරිසක් ම වෙති.”


‘‘Sace, bhikkhave, gahapatiparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, gahapatiparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati.

“මහණෙනි, ඉදින් ගෘහපති පිරිසක් සක්විති රජු දැකීම පිණිස එළඹෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් ද සතුටු වෙති. එහිදී සක්විති රජු යමක් පවසන්නේ නම්, එම වචනයෙන් ද ඔවුහු සතුටු වෙති. මහණෙනි, සක්විති රජු නිශ්ශබ්ද වන විටත් ඒ ගෘහපති පිරිස තවමත් නොසෑහුණු පිරිසක් ම වෙති.”


‘‘Sace, bhikkhave, samaṇaparisā rājānaṃ cakkavattiṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, samaṇaparisā hoti, atha rājā cakkavattī tuṇhī bhavati. Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā raññe cakkavattimhi.

“මහණෙනි, ඉදින් ශ්‍රමණ පිරිසක් සක්විති රජු දැකීම පිණිස එළඹෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් ද සතුටු වෙති. එහිදී සක්විති රජු යමක් පවසන්නේ නම්, එම වචනයෙන් ද ඔවුහු සතුටු වෙති. මහණෙනි, සක්විති රජු නිශ්ශබ්ද වන විටත් ඒ ශ්‍රමණ පිරිස තවමත් නොසෑහුණු පිරිසක් ම වෙති. මහණෙනි, සක්විති රජු කෙරෙහි පවත්නා වූ මේ ආශ්චර්යමත් වූ අද්භූත වූ කරුණු සතරයි.”


‘‘Evamevaṃ [Pg.450] kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande. Katame cattāro? Sace, bhikkhave, bhikkhuparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, bhikkhuparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati.

“මහණෙනි, එලෙසම ආනන්දයන් කෙරෙහි ද ආශ්චර්යමත් වූ අද්භූත වූ කරුණු සතරක් පවතී. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂු පිරිසක් ආනන්දයන් දැකීම පිණිස එළඹෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් ද සතුටු වෙති. එහිදී ආනන්දයන් ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම්, එම දේශනාවෙන් ද ඔවුහු සතුටු වෙති. මහණෙනි, ආනන්දයන් නිශ්ශබ්ද වන විටත් ඒ භික්ෂු පිරිස තවමත් නොසෑහුණු පිරිසක් ම වෙති.”


‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuniparisā…pe… sace, bhikkhave, upāsakaparisā…pe… sace, bhikkhave, upāsikāparisā ānandaṃ dassanāya upasaṅkamati, dassanenapi sā attamanā hoti. Tatra ce ānando dhammaṃ bhāsati, bhāsitenapi sā attamanā hoti. Atittāva, bhikkhave, upāsikāparisā hoti, atha ānando tuṇhī bhavati. Ime kho, bhikkhave, cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුණී පිරිසක්... (පෙ)... ඉදින් උපාසක පිරිසක්... (පෙ)... ඉදින් උපාසිකා පිරිසක් ආනන්දයන් දැකීම පිණිස එළඹෙත් නම්, ඔවුහු දැකීමෙන් ද සතුටු වෙති. එහිදී ආනන්දයන් ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම්, එම දේශනාවෙන් ද ඔවුහු සතුටු වෙති. මහණෙනි, ආනන්දයන් නිශ්ශබ්ද වන විටත් ඒ උපාසිකා පිරිස තවමත් නොසෑහුණු පිරිසක් ම වෙති. මහණෙනි, ආනන්දයන් කෙරෙහි පවත්නා වූ මේ ආශ්චර්යමත් වූ අද්භූත වූ කරුණු සතරයි.” දසවන සූත්‍රයයි.


Bhayavaggo tatiyo.

තෙවන භය වර්ගය නිමාවට පත් විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) -


Attānuvādaūmi ca, dve ca nānā dve ca honti;

Mettā dve ca acchariyā, aparā ca tathā duveti.

අත්තානුවාද, ඌමි යන සූත්‍ර දෙක ද, නානා (පුග්ගල) සූත්‍ර දෙක ද, මෙත්තා සූත්‍ර දෙක ද, අච්ඡරිය සූත්‍ර දෙක ද, එසේම අනෙක් අද්භූතධර්ම සූත්‍ර දෙක ද වශයෙන් සූත්‍ර දසයක් වෙති.


(14) 4. Puggalavaggo

(14) 4. පුද්ගල වර්ගය


1. Saṃyojanasuttaṃ

1. සංයෝජන සූත්‍රය


131. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni honti, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni honti, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni honti.

131. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් පෙනෙන්නට සිටිති. ඒ සතර දෙනා කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු හට ඕරම්භාගීය සංයෝජනයෝ (පහළ කාම ලෝකයට බැඳ තබන බැඳීම්) ප්‍රහීණ වී නැත, පටිසන්ධිය ලැබීමට හේතු වන සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වී නැත, භවය ලැබීමට හේතු වන සංයෝජනයෝ ද ප්‍රහීණ වී නැත.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni honti, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni honti, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni honti.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු හට ඕරම්භාගීය සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වී ඇත, නමුත් පටිසන්ධිය ලැබීමට හේතු වන සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වී නැත, භවය ලැබීමට හේතු වන සංයෝජනයෝ ද ප්‍රහීණ වී නැත.”


‘‘Idha [Pg.451] pana, bhikkhave, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni honti, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni pahīnāni honti, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni honti.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු හට ඕරම්භාගීය සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වී ඇත, පටිසන්ධිය ලැබීමට හේතු වන සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වී ඇත, නමුත් භවය ලැබීමට හේතු වන සංයෝජනයෝ ද ප්‍රහීණ වී නැත.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni honti, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni pahīnāni honti, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni pahīnāni honti.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු හට ඕරම්භාගීය සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වී ඇත, පටිසන්ධිය ලැබීමට හේතු වන සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වී ඇත, භවය ලැබීමට හේතු වන සංයෝජනයෝ ද ප්‍රහීණ වී ඇත.”


‘‘Katamassa, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni? Sakadāgāmissa. Imassa kho, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni.

“මහණෙනි, කවර පුද්ගලයෙකු විසින් ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් (පහළ කොටසට අයත් කෙලෙස් බැඳීම්) ප්‍රහීණ කර නැතිද, උප්පත්ති ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැතිද, භව ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැතිද? ඒ සකෘදාගාමී පුද්ගලයාය. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා විසින් ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැත, උප්පත්ති ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැත, භව ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැත.”


‘‘Katamassa, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni? Uddhaṃsotassa akaniṭṭhagāmino. Imassa kho, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni.

“මහණෙනි, කවර පුද්ගලයෙකු විසින් ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇති නමුත්, උප්පත්ති ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැතිද, භව ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැතිද? ඒ උද්ධංසෝත අකනිට්ඨගාමී පුද්ගලයාය. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා විසින් ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇතත්, උප්පත්ති ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැත, භව ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැත.”


‘‘Katamassa, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni pahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni? Antarāparinibbāyissa. Imassa kho, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni pahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnāni.

“මහණෙනි, කවර පුද්ගලයෙකු විසින් ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇති, උප්පත්ති ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇති, නමුත් භව ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැතිද? ඒ අන්තරාපරිනිබ්බායී පුද්ගලයාය. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා විසින් ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇත, උප්පත්ති ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇත, නමුත් භව ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර නැත.”


‘‘Katamassa, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni pahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni pahīnāni? Arahato. Imassa kho, bhikkhave, puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni, upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni pahīnāni, bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni pahīnāni. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, කවර පුද්ගලයෙකු විසින් ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇතිද, උප්පත්ති ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇතිද, භව ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇතිද? ඒ අර්හත් පුද්ගලයාය. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා විසින් ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇත, උප්පත්ති ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇත, භව ප්‍රතිලාභයට හේතු වන සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ කර ඇත. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.” පළමු සූත්‍රයයි.


2. Paṭibhānasuttaṃ

2. පටිභාන සූත්‍රය


132. ‘‘Cattārome[Pg.452], bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Yuttappaṭibhāno, no muttappaṭibhāno; muttappaṭibhāno, no yuttappaṭibhāno; yuttappaṭibhāno ca muttappaṭibhāno ca; neva yuttappaṭibhāno na muttappaṭibhāno – ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Dutiyaṃ.

132. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්: යුක්ති සහගත වැටහීමක් (ප්‍රතිභානයක්) ඇති නමුත් වහා වැටහීමක් (සීඝ්‍ර ප්‍රතිභානයක්) නොමැති පුද්ගලයා; වහා වැටහීමක් ඇති නමුත් යුක්ති සහගත වැටහීමක් නොමැති පුද්ගලයා; යුක්ති සහගත වැටහීමක් මෙන්ම වහා වැටහීමක් ද ඇති පුද්ගලයා; යුක්ති සහගත වැටහීමක් ද වහා වැටහීමක් ද නොමැති පුද්ගලයා යනුවෙනි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.” දෙවන සූත්‍රයයි.


3. Ugghaṭitaññūsuttaṃ

3. උග්ඝටිතඤ්ඤූ සූත්‍රය


133. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Ugghaṭitaññū, vipañcitaññū, neyyo, padaparamo – ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Tatiyaṃ.

133. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්: උග්ඝටිතඤ්ඤූ (කෙටියෙන් දේශනා කරන විට අවබෝධ වන) පුද්ගලයා, විපඤ්චිතඤ්ඤූ (විස්තරාත්මකව දේශනා කරන විට අවබෝධ වන) පුද්ගලයා, නෙය්‍ය (නැවත නැවතත් විස්තර කර දීමෙන් සහ ඇසුරු කිරීමෙන් අවබෝධ කරගත යුතු) පුද්ගලයා, සහ පදපරම (ධර්මයේ වචන පමණක් හුරු කළ හැකි නමුත් මේ ජීවිතයේ මගඵල ලැබීමට අපොහොසත්) පුද්ගලයා යනුවෙනි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.” තෙවන සූත්‍රයයි.


4. Uṭṭhānaphalasuttaṃ

4. උට්ඨානඵල සූත්‍රය


134. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Uṭṭhānaphalūpajīvī na kammaphalūpajīvī, kammaphalūpajīvī na uṭṭhānaphalūpajīvī, uṭṭhānaphalūpajīvī ceva kammaphalūpajīvī ca, neva uṭṭhānaphalūpajīvī na kammaphalūpajīvī – ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Catutthaṃ.

134. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්: උත්සාහයේ ඵලයෙන් ජීවත් වන නමුත් කර්ම ඵලයෙන් ජීවත් නොවන පුද්ගලයා; කර්ම ඵලයෙන් ජීවත් වන නමුත් උත්සාහයේ ඵලයෙන් ජීවත් නොවන පුද්ගලයා; උත්සාහයේ ඵලයෙන් මෙන්ම කර්ම ඵලයෙන් ද ජීවත් වන පුද්ගලයා; උත්සාහයේ ඵලයෙන් ද කර්ම ඵලයෙන් ද ජීවත් නොවන පුද්ගලයා යනුවෙනි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති.” සිව්වන සූත්‍රයයි.


5. Sāvajjasuttaṃ

5. සාවජ්ජ සූත්‍රය


135. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Sāvajjo, vajjabahulo, appavajjo, anavajjo.

135. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්: සාවද්‍ය පුද්ගලයා (වැරදි සහිත), බහුල වශයෙන් සාවද්‍ය පුද්ගලයා, ස්වල්ප වශයෙන් සාවද්‍ය පුද්ගලයා සහ අනවද්‍ය (වැරදි රහිත) පුද්ගලයා යනුවෙනි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo sāvajjo hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sāvajjena kāyakammena samannāgato hoti, sāvajjena vacīkammena samannāgato hoti, sāvajjena manokammena samannāgato hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo sāvajjo hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු සාවද්‍ය වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් වැරදි සහිත (සාවද්‍ය) කාය කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි, වැරදි සහිත වචී කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි, වැරදි සහිත මනෝ කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයා සාවද්‍ය වන්නේ මේ ආකාරයෙනි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo vajjabahulo hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sāvajjena bahulaṃ kāyakammena samannāgato hoti, appaṃ anavajjena; sāvajjena bahulaṃ vacīkammena samannāgato hoti, appaṃ anavajjena; sāvajjena bahulaṃ manokammena samannāgato hoti, appaṃ anavajjena. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo vajjabahulo hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු බහුල වශයෙන් සාවද්‍ය වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් බහුල වශයෙන් සාවද්‍ය කාය කර්මයෙන් යුක්ත වන අතර ස්වල්ප වශයෙන් අනවද්‍ය කාය කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි. බහුල වශයෙන් සාවද්‍ය වචී කර්මයෙන් යුක්ත වන අතර ස්වල්ප වශයෙන් අනවද්‍ය වචී කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි. බහුල වශයෙන් සාවද්‍ය මනෝ කර්මයෙන් යුක්ත වන අතර ස්වල්ප වශයෙන් අනවද්‍ය මනෝ කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයා බහුල වශයෙන් සාවද්‍ය වන්නේ මේ ආකාරයෙනි.”


‘‘Kathañca[Pg.453], bhikkhave, puggalo appavajjo hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo anavajjena bahulaṃ kāyakammena samannāgato hoti, appaṃ sāvajjena; anavajjena bahulaṃ vacīkammena samannāgato hoti, appaṃ sāvajjena; anavajjena bahulaṃ manokammena samannāgato hoti, appaṃ sāvajjena. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo appavajjo hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු ස්වල්ප වශයෙන් සාවද්‍ය වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් බහුල වශයෙන් අනවද්‍ය කාය කර්මයෙන් යුක්ත වන අතර ස්වල්ප වශයෙන් සාවද්‍ය කාය කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි. බහුල වශයෙන් අනවද්‍ය වචී කර්මයෙන් යුක්ත වන අතර ස්වල්ප වශයෙන් සාවද්‍ය වචී කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි. බහුල වශයෙන් අනවද්‍ය මනෝ කර්මයෙන් යුක්ත වන අතර ස්වල්ප වශයෙන් සාවද්‍ය මනෝ කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයා ස්වල්ප වශයෙන් සාවද්‍ය (අල්ප සාවද්‍ය) වන්නේ මේ ආකාරයෙනි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo anavajjo hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo anavajjena kāyakammena samannāgato hoti, anavajjena vacīkammena samannāgato hoti, anavajjena manokammena samannāgato hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo anavajjo hoti. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් නිදොස් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිදොස් වූ කාය කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි, නිදොස් වූ වචී කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි, නිදොස් වූ මනෝ කර්මයෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් නිදොස් වන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මේ පුද්ගල සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නාහුය.” (පස්වන සූත්‍රයයි.)


6. Paṭhamasīlasuttaṃ

6. ප්‍රථම සීල සූත්‍රය


136. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sīlesu na paripūrakārī hoti, samādhismiṃ na paripūrakārī, paññāya na paripūrakārī.

136. “මහණෙනි, මේ පුද්ගල සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් බව නොකරන්නෙක් වෙයි, සමාධියෙහි පිරිපුන් බව නොකරන්නෙක් වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පිරිපුන් බව නොකරන්නෙක් වෙයි.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṃ na paripūrakārī, paññāya na paripūrakārī.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් බව කරන්නෙක් වෙයි, එහෙත් සමාධියෙහි පිරිපුන් බව නොකරන්නෙක් වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පිරිපුන් බව නොකරන්නෙක් වෙයි.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṃ paripūrakārī, paññāya na paripūrakārī.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් බව කරන්නෙක් වෙයි, සමාධියෙහි පිරිපුන් බව කරන්නෙක් වෙයි, එහෙත් ප්‍රඥාවෙහි පිරිපුන් බව නොකරන්නෙක් වෙයි.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṃ paripūrakārī, paññāya paripūrakārī. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සීලයෙහි පිරිපුන් බව කරන්නෙක් වෙයි, සමාධියෙහි පිරිපුන් බව කරන්නෙක් වෙයි, ප්‍රඥාවෙහි පිරිපුන් බව කරන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගල සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නාහුය.” (හයවන සූත්‍රයයි.)


7. Dutiyasīlasuttaṃ

7. ද්විතීය සීල සූත්‍රය


137. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo na sīlagaru hoti na sīlādhipateyyo, na samādhigaru hoti na samādhādhipateyyo, na paññāgaru hoti na paññādhipateyyo.

137. “මහණෙනි, මේ පුද්ගල සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සීලය ගරු කොට නොසලකන්නෙක්, සීලය අධිපති කොට නොගන්නෙක් වෙයි; සමාධිය ගරු කොට නොසලකන්නෙක්, සමාධිය අධිපති කොට නොගන්නෙක් වෙයි; ප්‍රඥාව ගරු කොට නොසලකන්නෙක්, ප්‍රඥාව අධිපති කොට නොගන්නෙක් වෙයි.”


‘‘Idha [Pg.454] pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlagaru hoti sīlādhipateyyo, na samādhigaru hoti na samādhādhipateyyo, na paññāgaru hoti na paññādhipateyyo.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සීලය ගරු කොට සලකන්නෙක්, සීලය අධිපති කොට ගන්නෙක් වෙයි; එහෙත් සමාධිය ගරු කොට නොසලකන්නෙක්, සමාධිය අධිපති කොට නොගන්නෙක් වෙයි; ප්‍රඥාව ගරු කොට නොසලකන්නෙක්, ප්‍රඥාව අධිපති කොට නොගන්නෙක් වෙයි.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlagaru hoti sīlādhipateyyo, samādhigaru hoti samādhādhipateyyo, na paññāgaru hoti na paññādhipateyyo.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සීලය ගරු කොට සලකන්නෙක්, සීලය අධිපති කොට ගන්නෙක් වෙයි; සමාධිය ගරු කොට සලකන්නෙක්, සමාධිය අධිපති කොට ගන්නෙක් වෙයි; එහෙත් ප්‍රඥාව ගරු කොට නොසලකන්නෙක්, ප්‍රඥාව අධිපති කොට නොගන්නෙක් වෙයි.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo sīlagaru hoti sīlādhipateyyo, samādhigaru hoti samādhādhipateyyo, paññāgaru hoti paññādhipateyyo. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සීලය ගරු කොට සලකන්නෙක්, සීලය අධිපති කොට ගන්නෙක් වෙයි; සමාධිය ගරු කොට සලකන්නෙක්, සමාධිය අධිපති කොට ගන්නෙක් වෙයි; ප්‍රඥාව ගරු කොට සලකන්නෙක්, ප්‍රඥාව අධිපති කොට ගන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගල සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නාහුය.” (හත්වන සූත්‍රයයි.)


8. Nikaṭṭhasuttaṃ

8. නිකට්ඨ සූත්‍රය


138. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Nikaṭṭhakāyo anikaṭṭhacitto, anikaṭṭhakāyo nikaṭṭhacitto, anikaṭṭhakāyo ca anikaṭṭhacitto ca, nikaṭṭhakāyo ca nikaṭṭhacitto ca.

138. “මහණෙනි, මේ පුද්ගල සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද යත්? කයින් (ගමෙන්) බැහැර වූ නමුත් සිතින් බැහැර නොවූ පුද්ගලයා, කයින් බැහැර නොවූ නමුත් සිතින් බැහැර වූ පුද්ගලයා, කයිනුත් බැහැර නොවූ සිතිනුත් බැහැර නොවූ පුද්ගලයා, සහ කයිනුත් බැහැර වූ සිතිනුත් බැහැර වූ පුද්ගලයා යන සතර දෙනාය.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo nikaṭṭhakāyo hoti anikaṭṭhacitto? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati. So tattha kāmavitakkampi vitakketi byāpādavitakkampi vitakketi vihiṃsāvitakkampi vitakketi. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo nikaṭṭhakāyo hoti anikaṭṭhacitto.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් කයින් බැහැර වූ නමුත් සිතින් බැහැර නොවූවෙක් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ආරණ්‍ය වූ, වනප්‍රස්ථ වූ, දුරස්ථ සේනාසන පරිහරණය කරයි. ඔහු එහි දී කාම විතර්කයන් ද, ව්‍යාපාද විතර්කයන් ද, විහිංසා විතර්කයන් ද කල්පනා කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා කයින් බැහැර වූ නමුත් සිතින් බැහැර නොවූවෙක් වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo anikaṭṭhakāyo hoti nikaṭṭhacitto? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo naheva kho araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati. So tattha nekkhammavitakkampi vitakketi abyāpādavitakkampi vitakketi avihiṃsāvitakkampi vitakketi. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo anikaṭṭhakāyo hoti nikaṭṭhacitto.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් කයින් බැහැර නොවූ නමුත් සිතින් බැහැර වූවෙක් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ආරණ්‍ය වූ, වනප්‍රස්ථ වූ, දුරස්ථ සේනාසන පරිහරණය නොකරයි. එහෙත් ඔහු (තමා වසන තැන්හි) නෙක්ඛම්ම විතර්කයන් ද, අව්‍යාපාද විතර්කයන් ද, අවිහිංසා විතර්කයන් ද කල්පනා කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා කයින් බැහැර නොවූ නමුත් සිතින් බැහැර වූවෙක් වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo anikaṭṭhakāyo ca hoti anikaṭṭhacitto ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo naheva kho araññavanapatthāni pantāni senāsanāni [Pg.455] paṭisevati. So tattha kāmavitakkampi vitakketi byāpādavitakkampi vitakketi vihiṃsāvitakkampi vitakketi. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo anikaṭṭhakāyo ca hoti anikaṭṭhacitto ca.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් කයිනුත් බැහැර නොවූ සිතිනුත් බැහැර නොවූවෙක් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ආරණ්‍ය වූ, වනප්‍රස්ථ වූ, දුරස්ථ සේනාසන පරිහරණය නොකරයි. ඔහු කාම විතර්කයන් ද, ව්‍යාපාද විතර්කයන් ද, විහිංසා විතර්කයන් ද කල්පනා කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා කයිනුත් බැහැර නොවූ සිතිනුත් බැහැර නොවූවෙක් වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo nikaṭṭhakāyo ca hoti nikaṭṭhacitto ca? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati. So tattha nekkhammavitakkampi vitakketi abyāpādavitakkampi vitakketi avihiṃsāvitakkampi vitakketi. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo nikaṭṭhakāyo ca hoti nikaṭṭhacitto ca. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් කයිනුත් බැහැර වූ සිතිනුත් බැහැර වූවෙක් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ආරණ්‍ය වූ, වනප්‍රස්ථ වූ, දුරස්ථ සේනාසන පරිහරණය කරයි. ඔහු එහි දී නෙක්ඛම්ම විතර්කයන් ද, අව්‍යාපාද විතර්කයන් ද, අවිහිංසා විතර්කයන් ද කල්පනා කරයි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා කයිනුත් බැහැර වූ සිතිනුත් බැහැර වූවෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගල සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නාහුය.” (අටවන සූත්‍රයයි.)


9. Dhammakathikasuttaṃ

9. ධර්මකථික සූත්‍රය


139. ‘‘Cattārome, bhikkhave, dhammakathikā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco dhammakathiko appañca bhāsati asahitañca; parisā cassa na kusalā hoti sahitāsahitassa. Evarūpo, bhikkhave, dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṃ gacchati.

139. “මහණෙනි, ධර්මකථිකයෝ (ධර්මය දේශනා කරන්නෝ) මේ සිව්දෙනෙකි. ඒ සිව්දෙනා කවුරුන්ද යත්? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ධර්මකථිකයෙක් ස්වල්පයක් දේශනා කරයි, එයද අර්ථය හා නොසම්බන්ධ වූවකි (අර්ථ රහිතය); ඔහුගේ පිරිසද අර්ථය හා සම්බන්ධ දේ සහ අර්ථය හා සම්බන්ධ නොවන දේ හඳුනාගැනීමට දක්ෂ නොවේ. මහණෙනි, මෙබඳු ධර්මකථිකයා, මෙබඳු පිරිසක් ඉදිරියෙහි ‘ධර්මකථිකයෙකැයි’ යන ගණනයට (සම්මතයට) පැමිණෙයි.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco dhammakathiko appañca bhāsati sahitañca; parisā cassa kusalā hoti sahitāsahitassa. Evarūpo, bhikkhave, dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṃ gacchati.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ධර්මකථිකයෙක් ස්වල්පයක් දේශනා කරයි, නමුත් එය අර්ථය හා සම්බන්ධ වූවකි (අර්ථ සහිතය); ඔහුගේ පිරිසද අර්ථය හා සම්බන්ධ දේ සහ අර්ථය හා සම්බන්ධ නොවන දේ හඳුනාගැනීමට දක්ෂ වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු ධර්මකථිකයා, මෙබඳු පිරිසක් ඉදිරියෙහි ‘ධර්මකථිකයෙකැයි’ යන ගණනයට පැමිණෙයි.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco dhammakathiko bahuñca bhāsati asahitañca; parisā cassa na kusalā hoti sahitāsahitassa. Evarūpo, bhikkhave, dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṃ gacchati.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ධර්මකථිකයෙක් බොහෝ සේ දේශනා කරයි, නමුත් එය අර්ථය හා නොසම්බන්ධ වූවකි; ඔහුගේ පිරිසද අර්ථය හා සම්බන්ධ දේ සහ අර්ථය හා සම්බන්ධ නොවන දේ හඳුනාගැනීමට දක්ෂ නොවේ. මහණෙනි, මෙබඳු ධර්මකථිකයා, මෙබඳු පිරිසක් ඉදිරියෙහි ‘ධර්මකථිකයෙකැයි’ යන ගණනයට පැමිණෙයි.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco dhammakathiko bahuñca bhāsati sahitañca; parisā cassa kusalā hoti sahitāsahitassa. Evarūpo, bhikkhave, dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṃ gacchati. Ime kho, bhikkhave, cattāro dhammakathikā’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ධර්මකථිකයෙක් බොහෝ සේ දේශනා කරයි, එය අර්ථය හා සම්බන්ධ වූවක්ද වෙයි; ඔහුගේ පිරිසද අර්ථය හා සම්බන්ධ දේ සහ අර්ථය හා සම්බන්ධ නොවන දේ හඳුනාගැනීමට දක්ෂ වෙයි. මහණෙනි, මෙබඳු ධර්මකථිකයා, මෙබඳු පිරිසක් ඉදිරියෙහි ‘ධර්මකථිකයෙකැයි’ යන ගණනයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, මේ වනාහි ධර්මකථිකයෝ සිව්දෙනාය.” මෙසේ නවවන සූත්‍රය අවසන් විය.


10. Vādīsuttaṃ

10. වාදී සූත්‍රය


140. ‘‘Cattārome, bhikkhave, vādī. Katame cattāro? Atthi, bhikkhave, vādī atthato pariyādānaṃ gacchati, no byañjanato; atthi, bhikkhave, vādī byañjanato [Pg.456] pariyādānaṃ gacchati, no atthato; atthi, bhikkhave, vādī atthato ca byañjanato ca pariyādānaṃ gacchati; atthi, bhikkhave, vādī nevatthato no byañjanato pariyādānaṃ gacchati. Ime kho, bhikkhave, cattāro vādī. Aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso yaṃ catūhi paṭisambhidāhi samannāgato atthato vā byañjanato vā pariyādānaṃ gaccheyyā’’ti. Dasamaṃ.

140. “මහණෙනි, වාදීහු (කතා කරන්නෝ) මේ සිව්දෙනෙකි. ඒ සිව්දෙනා කවුරුන්ද යත්? මහණෙනි, අර්ථය අතින් අවසන් වීමට (ගොත ගැසීමට හෝ කරුණු නැතිවීමට) පැමිණෙන, නමුත් ව්‍යඤ්ජනය (ශබ්ද/පද භාවිතය) අතින් අවසන් වීමට පත්නොවන වාදියෙක් ඇත. මහණෙනි, ව්‍යඤ්ජනය අතින් අවසන් වීමට පැමිණෙන, නමුත් අර්ථය අතින් අවසන් වීමට පත්නොවන වාදියෙක් ඇත. මහණෙනි, අර්ථය අතින්ද ව්‍යඤ්ජනය අතින්ද යන දෙකෙන්ම අවසන් වීමට පැමිණෙන වාදියෙක් ඇත. මහණෙනි, අර්ථය අතින්ද ව්‍යඤ්ජනය අතින්ද යන දෙකෙන්ම අවසන් වීමට පත්නොවන වාදියෙක් ඇත. මහණෙනි, මොහු වනාහි වාදීහු සිව්දෙනාය. මහණෙනි, සිව්පිළිසිඹියාවන්ගෙන් (සිව් පටිසම්භිදාවන්ගෙන්) සමන්නාගත වූ තැනැත්තෙකු අර්ථය අතින් හෝ ව්‍යඤ්ජනය අතින් හෝ අවසන් වීමට (කරුණු නැතිවීමට) පැමිණෙන්නේය යන්න සිදු නොවිය හැක්කකි, එයට අවකාශයක් නැත.” මෙසේ දසවන සූත්‍රය අවසන් විය.


Puggalavaggo catuttho.

හතරවන පුද්ගල වර්ගය නිමයි.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -


Saṃyojanaṃ paṭibhāno, ugghaṭitaññu uṭṭhānaṃ;

Sāvajjo dve ca sīlāni, nikaṭṭha dhamma vādī cāti.

සංයෝජන, පටිභාන, උග්ඝටිතඤ්ඤු, උට්ඨාන, සාවජ්ජ, සීල සූත්‍ර දෙකක්, නිකට්ඨ, ධම්මකථික සහ වාදී යන සූත්‍ර දසය මෙහි ඇතුළත් වේ.


(15) 5. Ābhāvaggo

(15) 5. ආභා වර්ගය


1. Ābhāsuttaṃ

1. ආභා සූත්‍රය


141. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, ābhā. Katamā catasso? Candābhā, sūriyābhā, aggābhā, paññābhā – imā kho, bhikkhave, catasso ābhā. Etadaggaṃ, bhikkhave, imāsaṃ catunnaṃ ābhānaṃ yadidaṃ paññābhā’’ti. Paṭhamaṃ.

141. “මහණෙනි, මේ ආලෝක (ආභා) සතරකි. ඒ සතර කවුරුන්ද යත්? සඳෙහි ආලෝකය, හිරුගේ ආලෝකය, ගින්නෙහි ආලෝකය සහ ප්‍රඥාවෙහි ආලෝකයයි. මහණෙනි, මේ ආලෝක සතරයි. මහණෙනි, මේ ආලෝක සතර අතරින් ප්‍රඥා ආලෝකය අග්‍ර (උත්තම) වෙයි.” මෙසේ පළමු සූත්‍රය අවසන් විය.


2. Pabhāsuttaṃ

2. පභා සූත්‍රය


142. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, pabhā. Katamā catasso? Candappabhā, sūriyappabhā, aggippabhā, paññāpabhā – imā kho, bhikkhave, catasso pabhā. Etadaggaṃ, bhikkhave, imāsaṃ catunnaṃ pabhānaṃ yadidaṃ paññāpabhā’’ti. Dutiyaṃ.

142. “මහණෙනි, මේ ප්‍රභා (රැස් විහිදීම) සතරකි. ඒ සතර කවුරුන්ද යත්? චන්ද්‍ර ප්‍රභාව, සූර්ය ප්‍රභාව, අග්නි ප්‍රභාව සහ ප්‍රඥා ප්‍රභාවයි. මහණෙනි, මේ ප්‍රභා සතරයි. මහණෙනි, මේ ප්‍රභා සතර අතරින් ප්‍රඥා ප්‍රභාව අග්‍ර වෙයි.” මෙසේ දෙවන සූත්‍රය අවසන් විය.


3. Ālokasuttaṃ

3. ආලෝක සූත්‍රය


143. ‘‘Cattārome, bhikkhave, ālokā. Katame cattāro? Candāloko, sūriyāloko, aggāloko, paññāloko – ime kho, bhikkhave, cattāro ālokā. Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ catunnaṃ ālokānaṃ yadidaṃ paññāloko’’ti. Tatiyaṃ.

143. “මහණෙනි, මේ ආලෝක සතරකි. ඒ සතර කවුරුන්ද යත්? චන්ද්‍ර ආලෝකය, සූර්ය ආලෝකය, අග්නි ආලෝකය සහ ප්‍රඥා ආලෝකයයි. මහණෙනි, මේ ආලෝක සතරයි. මහණෙනි, මේ ආලෝක සතර අතරින් ප්‍රඥා ආලෝකය අග්‍ර වෙයි.” මෙසේ තෙවන සූත්‍රය අවසන් විය.


4. Obhāsasuttaṃ

4. ඕභාස සූත්‍රය


144. ‘‘Cattārome[Pg.457], bhikkhave, obhāsā. Katame cattāro? Candobhāso, sūriyobhāso, aggobhāso, paññobhāso – ime kho, bhikkhave, cattāro obhāsā. Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ catunnaṃ obhāsānaṃ yadidaṃ paññobhāso’’ti. Catutthaṃ.

144. “මහණෙනි, මේ ඕභාස (බැබළීම්) සතරකි. ඒ සතර කවුරුන්ද යත්? චන්ද්‍ර ඕභාසය, සූර්ය ඕභාසය, අග්නි ඕභාසය සහ ප්‍රඥා ඕභාසයයි. මහණෙනි, මේ ඕභාස සතරයි. මහණෙනි, මේ ඕභාස සතර අතරින් ප්‍රඥා ඕභාසය අග්‍ර වෙයි.” මෙසේ සිව්වන සූත්‍රය අවසන් විය.


5. Pajjotasuttaṃ

5. පජ්ජෝත සූත්‍රය


145. ‘‘Cattārome, bhikkhave, pajjotā. Katame cattāro? Candapajjoto, sūriyapajjoto, aggipajjoto, paññāpajjoto – ime kho, bhikkhave, cattāro pajjotā. Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ catunnaṃ pajjotānaṃ yadidaṃ paññāpajjoto’’ti. Pañcamaṃ.

145. “මහණෙනි, මේ ප්‍රජ්වලනයන් (පජ්ජෝත) සතරකි. ඒ සතර කවුරුන්ද යත්? චන්ද්‍ර ප්‍රජ්වලනය, සූර්ය ප්‍රජ්වලනය, අග්නි ප්‍රජ්වලනය සහ ප්‍රඥා ප්‍රජ්වලනයයි. මහණෙනි, මේ ප්‍රජ්වලනයන් සතරයි. මහණෙනි, මේ ප්‍රජ්වලනයන් සතර අතරින් ප්‍රඥා ප්‍රජ්වලනය අග්‍ර වෙයි.” මෙසේ පස්වන සූත්‍රය අවසන් විය.


6. Paṭhamakālasuttaṃ

6. පළමු කාල සූත්‍රය


146. ‘‘Cattārome, bhikkhave, kālā. Katame cattāro? Kālena dhammassavanaṃ, kālena dhammasākacchā, kālena sammasanā, kālena vipassanā – ime kho, bhikkhave, cattāro kālā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

146. “මහණෙනි, මේ (සුදුසු) කාල සතරකි. ඒ සතර කවුරුන්ද යත්? සුදුසු කාලයෙහි ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීම, සුදුසු කාලයෙහි ධර්මය සාකච්ඡා කිරීම, සුදුසු කාලයෙහි (ධර්මය) මෙනෙහි කිරීම (සම්මසනය), සුදුසු කාලයෙහි විදර්ශනා වැඩීමයි. මහණෙනි, මේ වනාහි කාල සතරයි.” මෙසේ හයවන සූත්‍රය අවසන් විය.


7. Dutiyakālasuttaṃ

7. දෙවන කාල සූත්‍රය


147. ‘‘Cattārome, bhikkhave, kālā sammā bhāviyamānā sammā anuparivattiyamānā anupubbena āsavānaṃ khayaṃ pāpenti. Katame cattāro? Kālena dhammassavanaṃ, kālena dhammasākacchā, kālena sammasanā, kālena vipassanā – ime kho, bhikkhave, cattāro kālā sammā bhāviyamānā sammā anuparivattiyamānā anupubbena āsavānaṃ khayaṃ pāpenti.

147. “මහණෙනි, නිවැරදිව ප්‍රගුණ කරන්නා වූද, නිවැරදිව පවත්වන්නා වූද මේ කාල සතර අනුපිළිවෙළින් ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂය වීමට (නිවනට) පමුණුවයි. ඒ සතර කවුරුන්ද යත්? සුදුසු කාලයෙහි ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීම, සුදුසු කාලයෙහි ධර්මය සාකච්ඡා කිරීම, සුදුසු කාලයෙහි (ධර්මය) මෙනෙහි කිරීම, සුදුසු කාලයෙහි විදර්ශනා වැඩීමයි. මහණෙනි, නිවැරදිව ප්‍රගුණ කරන්නා වූද, නිවැරදිව පවත්වන්නා වූද මේ කාල සතර අනුපිළිවෙළින් ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂය වීමට පමුණුවයි.”


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti; pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti; kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti; mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti; kunnadiyo [Pg.458] paripūrā mahānadiyo paripūrenti; mahānadiyo paripūrā samuddaṃ paripūrenti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ime cattāro kālā sammā bhāviyamānā sammā anuparivattiyamānā anupubbena āsavānaṃ khayaṃ pāpentī’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, යම්සේ පර්වත මුදුනක මහ වැසි ඇද හැලෙන කල්හි, ඒ ජලය බෑවුම දිගේ ගලා යමින් පර්වත කන්දරාවන්, විවරයන් සහ කුඩා ඇළ මාර්ගයන් පුරවයි ද; පර්වත කන්දරා, විවර සහ කුඩා ඇළ මාර්ගයන් පිරී ගිය කල්හි කුඩා විල් පුරවයි ද; කුඩා විල් පිරී ගිය කල්හි මහා විල් පුරවයි ද; මහා විල් පිරී ගිය කල්හි කුඩා ගංගාවන් පුරවයි ද; කුඩා ගංගාවන් පිරී ගිය කල්හි මහා ගංගාවන් පුරවයි ද; මහා ගංගාවන් පිරී ගිය කල්හි මහා සමුද්‍රය පුරවයි ද; මහණෙනි, එලෙසින්ම මැනවින් වඩන ලද, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලද මේ කාල හතර අනුපිළිවෙළින් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීම කරා පමුණුවයි.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.


8. Duccaritasuttaṃ

8. දුශ්චරිත සූත්‍රය


148. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, vacīduccaritāni. Katamāni cattāri? Musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo – imāni kho, bhikkhave, cattāri vacīduccaritānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

148. “මහණෙනි, මේ වචී දුශ්චරිත හතරකි. ඒ හතර කවරේ ද? මුසාවාදය (බොරු කීම), පිසුණු බස (කේලාම් කීම), පරුෂ බස (රළු වචන කීම) සහ සම්ඵප්පලාපය (හිස් වචන කීම) යන මේවා ය. මහණෙනි, මේ වනාහි වචී දුශ්චරිත හතරයි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Sucaritasuttaṃ

9. සුචරිත සූත්‍රය


149. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, vacīsucaritāni. Katamāni cattāri? Saccavācā, apisuṇā vācā, saṇhā vācā, mantabhāsā – imāni kho, bhikkhave, cattāri vacīsucaritānī’’ti. Navamaṃ.

149. “මහණෙනි, මේ වචී සුචරිත හතරකි. ඒ හතර කවරේ ද? සත්‍ය වචන කීම, කේලාම් නොකීම, මෘදු වචන කීම සහ නුවණින් විමසා බලා පවසන ප්‍රයෝජනවත් වචන (මන්තභාසා) යන මේවා ය. මහණෙනි, මේ වනාහි වචී සුචරිත හතරයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Sārasuttaṃ

10. සාර සූත්‍රය


150. ‘‘Cattārome, bhikkhave, sārā. Katame cattāro? Sīlasāro, samādhisāro, paññāsāro, vimuttisāro – ime kho, bhikkhave, cattāro sārā’’ti. Dasamaṃ.

150. “මහණෙනි, මේ සාරයන් (සාරධර්ම) හතරකි. ඒ හතර කවරේ ද? සීල සාරය, සමාධි සාරය, ප්‍රඥා සාරය සහ විමුක්ති සාරය යන මේවා ය. මහණෙනි, මේ වනාහි සාරයන් හතරයි.” දසවැනි සූත්‍රයයි.


Ābhāvaggo pañcamo.

පස්වන ආභා වර්ගය නිමාවිය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -


Ābhā pabhā ca ālokā, obhāsā ceva pajjotā;

Dve kālā caritā dve ca, honti sārena te dasāti.

ආභා, පභා, ආලෝක, ඕභාස සහ පජ්ජෝත ද; කාල සූත්‍ර දෙක ද, චරිත සූත්‍ර දෙක ද, සාර සූත්‍රය ද සමඟින් මේ වර්ගයෙහි සූත්‍ර දසයකි.


Tatiyapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

තෙවන පණ්ණාසකය නිමාවිය.


4. Catutthapaṇṇāsakaṃ

4. හතරවන පණ්ණාසකය


(16) 1. Indriyavaggo

(16) 1. ඉන්ද්‍රිය වර්ගය


1. Indriyasuttaṃ

1. ඉන්ද්‍රිය සූත්‍රය


151. ‘‘Cattārimāni[Pg.459], bhikkhave, indriyāni. Katamāni cattāri? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri indriyānī’’ti. Paṭhamaṃ.

151. “මහණෙනි, මේ ඉන්ද්‍රියයන් හතරකි. ඒ හතර කවරේ ද? සද්ධින්ද්‍රිය, විරියින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය සහ සමාධින්ද්‍රිය යන මේවා ය. මහණෙනි, මේ වනාහි ඉන්ද්‍රියයන් හතරයි.” පළමුවැනි සූත්‍රයයි.


2. Saddhābalasuttaṃ

2. සද්ධා බල සූත්‍රය


152. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni cattāri? Saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri balānī’’ti. Dutiyaṃ.

152. “මහණෙනි, මේ බලයන් හතරකි. ඒ හතර කවරේ ද? සද්ධා බලය, විරිය බලය, සති බලය සහ සමාධි බලය යන මේවා ය. මහණෙනි, මේ වනාහි බලයන් හතරයි.” දෙවැනි සූත්‍රයයි.


3. Paññābalasuttaṃ

3. පඤ්ඤා බල සූත්‍රය


153. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni cattāri? Paññābalaṃ, vīriyabalaṃ, anavajjabalaṃ, saṅgahabalaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri balānī’’ti. Tatiyaṃ.

153. “මහණෙනි, මේ බලයන් හතරකි. ඒ හතර කවරේ ද? ප්‍රඥා බලය, විරිය බලය, අනවජ්ජ (නිදොස් බවේ) බලය සහ සංගහ (සංග්‍රහ කිරීමේ) බලය යන මේවා ය. මහණෙනි, මේ වනාහි බලයන් හතරයි.” තෙවැනි සූත්‍රයයි.


4. Satibalasuttaṃ

4. සති බල සූත්‍රය


154. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni cattāri? Satibalaṃ, samādhibalaṃ, anavajjabalaṃ, saṅgahabalaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri balānī’’ti. Catutthaṃ.

154. “මහණෙනි, මේ බලයන් හතරකි. ඒ හතර කවරේ ද? සති බලය, සමාධි බලය, අනවජ්ජ බලය සහ සංගහ බලය යන මේවා ය. මහණෙනි, මේ වනාහි බලයන් හතරයි.” හතරවැනි සූත්‍රයයි.


5. Paṭisaṅkhānabalasuttaṃ

5. පටිසංඛාන බල සූත්‍රය


155. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni cattāri? Paṭisaṅkhānabalaṃ, bhāvanābalaṃ, anavajjabalaṃ, saṅgahabalaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri balānī’’ti. Pañcamaṃ.

155. “මහණෙනි, මේ බලයන් හතරකි. ඒ හතර කවරේ ද? පටිසංඛාන (විමසා බැලීමේ) බලය, භාවනා බලය, අනවජ්ජ බලය සහ සංගහ බලය යන මේවා ය. මහණෙනි, මේ වනාහි බලයන් හතරයි.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.


6. Kappasuttaṃ

6. කප්ප සූත්‍රය


156. ‘‘Cattārimāni[Pg.460], bhikkhave, kappassa asaṅkhyeyyāni. Katamāni cattāri? Yadā, bhikkhave, kappo saṃvaṭṭati, taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ – ettakāni vassānīti vā, ettakāni vassasatānīti vā, ettakāni vassasahassānīti vā, ettakāni vassasatasahassānīti vā.

156. “මහණෙනි, කල්පයෙහි අසංඛ්‍යයන් (ගණනය කළ නොහැකි දීර්ඝ අවධීන්) හතරකි. ඒ හතර කවරේ ද? මහණෙනි, යම් කාලයක කල්පය විනාශ වෙමින් පවතී ද (සංවට්ට කල්පය), ඒ කාලය මෙපමණ වසරක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර සියයක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර දහසක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර ලක්ෂයක් යැයි හෝ ගණනය කිරීම පහසු නැත.


‘‘Yadā, bhikkhave, kappo saṃvaṭṭo tiṭṭhati, taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ – ettakāni vassānīti vā, ettakāni vassasatānīti vā, ettakāni vassasahassānīti vā, ettakāni vassasatasahassānīti vā.

මහණෙනි, යම් කාලයක කල්පය විනාශ වී පවතියි ද (සංවට්ටට්ඨායී කල්පය), ඒ කාලය මෙපමණ වසරක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර සියයක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර දහසක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර ලක්ෂයක් යැයි හෝ ගණනය කිරීම පහසු නැත.


‘‘Yadā, bhikkhave, kappo vivaṭṭati, taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ – ettakāni vassānīti vā, ettakāni vassasatānīti vā, ettakāni vassasahassānīti vā, ettakāni vassasatasahassānīti vā.

මහණෙනි, යම් කාලයක කල්පය නැවත හටගනිමින් (ප්‍රතිසංස්කරණය වෙමින්) පවතී ද (විවට්ට කල්පය), ඒ කාලය මෙපමණ වසරක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර සියයක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර දහසක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර ලක්ෂයක් යැයි හෝ ගණනය කිරීම පහසු නැත.


‘‘Yadā, bhikkhave, kappo vivaṭṭo tiṭṭhati, taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ – ettakāni vassānīti vā, ettakāni vassasatānīti vā, ettakāni vassasahassānīti vā, ettakāni vassasatasahassānīti vā. Imāni kho, bhikkhave, cattāri kappassa asaṅkhyeyyānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

මහණෙනි, යම් කාලයක කල්පය හටගෙන පවතියි ද (විවට්ටට්ඨායී කල්පය), ඒ කාලය මෙපමණ වසරක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර සියයක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර දහසක් යැයි හෝ මෙපමණ වසර ලක්ෂයක් යැයි හෝ ගණනය කිරීම පහසු නැත. මහණෙනි, මේ වනාහි කල්පයේ අසංඛ්‍යයන් හතරයි.” හයවැනි සූත්‍රයයි.


7. Rogasuttaṃ

7. රෝග සූත්‍රය


157. ‘‘Dveme, bhikkhave, rogā. Katame dve? Kāyiko ca rogo cetasiko ca rogo. Dissanti, bhikkhave, sattā kāyikena rogena ekampi vassaṃ ārogyaṃ paṭijānamānā, dvepi vassāni ārogyaṃ paṭijānamānā, tīṇipi vassāni ārogyaṃ paṭijānamānā, cattāripi vassāni ārogyaṃ paṭijānamānā, pañcapi vassāni ārogyaṃ paṭijānamānā, dasapi vassāni ārogyaṃ paṭijānamānā, vīsatipi vassāni ārogyaṃ paṭijānamānā, tiṃsampi vassāni ārogyaṃ paṭijānamānā, cattārīsampi vassāni ārogyaṃ paṭijānamānā, paññāsampi vassāni ārogyaṃ paṭijānamānā, vassasatampi, bhiyyopi ārogyaṃ paṭijānamānā. Te, bhikkhave, sattā sudullabhā lokasmiṃ ye cetasikena rogena muhuttampi ārogyaṃ paṭijānanti, aññatra khīṇāsavehi.

157. “මහණෙනි, රෝග දෙකකි. ඒ දෙක කවරේද? කායික රෝගය සහ චෛතසික (මානසික) රෝගයයි. මහණෙනි, එක් අවුරුද්දක් වුවද කායික රෝගයකින් තොරව නීරෝගීව සිටින බව පවසන සත්ත්වයන් දක්නට ලැබේ. අවුරුදු දෙකක්, අවුරුදු තුනක්, හතරක්, පහක්, දහයක්, විස්සක්, තිහක්, හතළිහක්, පනහක්, අවුරුදු සියයක් හෝ ඊටත් වඩා වැඩි කාලයක් වුවද කායික නීරෝගීකම ගැන පවසන සත්ත්වයන් දක්නට ලැබේ. එහෙත් මහණෙනි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ රහතන් වහන්සේලා හැර, චෛතසික රෝගයෙන් තොරව මොහොතක් හෝ නීරෝගීව සිටින බව පවසන සත්ත්වයන් ලෝකයෙහි සොයා ගැනීම ඉතා දුෂ්කරය.”


‘‘Cattārome[Pg.461], bhikkhave, pabbajitassa rogā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu mahiccho hoti vighātavā asantuṭṭho itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena. So mahiccho samāno vighātavā asantuṭṭho itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena pāpikaṃ icchaṃ paṇidahati anavaññappaṭilābhāya lābhasakkārasilokappaṭilābhāya. So uṭṭhahati ghaṭati vāyamati anavaññappaṭilābhāya lābhasakkārasilokappaṭilābhāya. So saṅkhāya kulāni upasaṅkamati, saṅkhāya nisīdati, saṅkhāya dhammaṃ bhāsati, saṅkhāya uccārapassāvaṃ sandhāreti. Ime kho, bhikkhave, cattāro pabbajitassa rogā.

“මහණෙනි, පැවිද්දෙකුට ඇතිවන රෝග සතරකි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් අධික ආශාවන් ඇත්තෙකු වෙයි, ලැබෙන සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර පිළිබඳව පීඩාවන් සහිතව අසන්තෝෂයෙන් පසුවෙයි. ඔහු අධික ආශාවන් ඇතිව, පීඩාවෙන් යුතුව, ලත් දෙයින් සතුටු නොවී, අන් අයගේ අවඥාවට ලක් නොවනු පිණිසත්, ලාභ සත්කාර සහ කීර්තිය ලබාගැනීම පිණිසත් ලාමක වූ ආශාවන් ඇති කරගනියි. ඔහු අන් අයගේ අවඥාවෙන් මිදීමටත්, ලාභ සත්කාර හා කීර්තිය ලැබීමටත් වෙහෙසෙයි, උත්සාහ කරයි, වෑයම් කරයි. ඔහු ‘මාව අන් අය හඳුනාගනිත්වා’ යන අදහසින් යුතුව කුලයන් කරා එළඹෙයි, සලකා බලා අසුන් ගනියි, සලකා බලා ධර්මය දේශනා කරයි, සලකා බලා මළමුත්‍ර පවා මැඩපවත්වාගෙන සිටියි. මහණෙනි, මේවා පැවිද්දෙකුට ඇතිවන රෝග සතරයි.”


‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na mahicchā bhavissāma vighātavanto asantuṭṭhā itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena, na pāpikaṃ icchaṃ paṇidahissāma anavaññappaṭilābhāya lābhasakkārasilokappaṭilābhāya, na uṭṭhahissāma na ghaṭessāma na vāyamissāma anavaññappaṭilābhāya lābhasakkārasilokappaṭilābhāya, khamā bhavissāma sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātikā bhavissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතුය: ‘අපි අධික ආශාවන් නැත්තෝ වන්නෙමු, පීඩාවන් නැත්තෝ වන්නෙමු, ලැබෙන සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකරින් සතුටු වන්නෙමු. අනුන්ගේ අවඥාවෙන් මිදීමට හෝ ලාභ සත්කාර කීර්තිය පිණිස ලාමක වූ ආශාවන් ඇති කර නොගන්නෙමු. ඒ සඳහා වෙහෙස නොවන්නෙමු, උත්සාහ නොකරන්නෙමු, වෑයම් නොකරන්නෙමු. අපි ශීතල, උෂ්ණය, බඩගින්න, පිපාසය, මැසි මදුරු හුළං අව්ව සහ සර්ප ආදීන්ගේ ස්පර්ශයන්ටත්, නපුරු ලෙස කියන ලද හා නපුරු ලෙස පැමිණි වචනවලටත් ඉවසන්නෝ වන්නෙමු. ශරීරයෙහි හටගන්නා වූ, දුක් ඇති කරන, දැඩි වූ, රළු වූ, කටුක වූ, අමිහිරි වූ, මනාප නොවන, ජීවිතයට හානිකර වූ වේදනාවන් ඉවසන සුලු ස්වභාවයක් ඇත්තෝ වන්නෙමු’ යි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙලෙස හික්මිය යුතුය.”


8. Parihānisuttaṃ

8. පරිහානි සූත්‍රය


158. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

158. එහිදී ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ ‘ඇවැත්නි, මහණෙනි’ යි භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. ‘ඇවැත්නි’ යැයි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā cattāro dhamme attani samanupassati, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānametaṃ vuttaṃ bhagavatā. Katame cattāro? Rāgavepullattaṃ, dosavepullattaṃ, mohavepullattaṃ, gambhīresu kho panassa ṭhānāṭhānesu paññācakkhu [Pg.462] na kamati. Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā ime cattāro dhamme attani samanupassati, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Parihānametaṃ vuttaṃ bhagavatā.

“ඇවැත්නි, යම් භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් කරුණු සතරක් තමා තුළ දකියි නම්, ‘මම කුසල ධර්මයන්ගෙන් පිරිහෙමි’ යි නිශ්චයකට පැමිණිය යුතුය. මෙය පිරිහීමක් ලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරන ලදී. ඒ සතර කවරේද? රාගය බහුල වීම, ද්වේෂය බහුල වීම, මෝහය බහුල වීම සහ ගැඹුරු වූ කරුණු අකරුණු (සුදුසු අසුදුසු දේ) පිළිබඳව ප්‍රඥා චක්ෂුසය යොමු නොවීමයි. ඇවැත්නි, යම් භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් මේ කරුණු සතර තමා තුළ දකියි නම්, ‘මම කුසල ධර්මයන්ගෙන් පිරිහෙමි’ යි නිශ්චයකට පැමිණිය යුතුය. මෙය පිරිහීමක් ලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරන ලදී.”


‘‘Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā cattāro dhamme attani samanupassati, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānametaṃ vuttaṃ bhagavatā. Katame cattāro? Rāgatanuttaṃ, dosatanuttaṃ, mohatanuttaṃ, gambhīresu kho panassa ṭhānāṭhānesu paññācakkhu kamati. Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā ime cattāro dhamme attani samanupassati, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. Aparihānametaṃ vuttaṃ bhagavatā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“ඇවැත්නි, යම් භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් කරුණු සතරක් තමා තුළ දකියි නම්, ‘මම කුසල ධර්මයන්ගෙන් නොපිරිහෙමි’ යි නිශ්චයකට පැමිණිය යුතුය. මෙය නොපිරිහීමක් ලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරන ලදී. ඒ සතර කවරේද? රාගය අඩුවීම, ද්වේෂය අඩුවීම, මෝහය අඩුවීම සහ ගැඹුරු වූ කරුණු අකරුණු පිළිබඳව ප්‍රඥා චක්ෂුසය යොමු වීමයි. ඇවැත්නි, යම් භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් මේ කරුණු සතර තමා තුළ දකියි නම්, ‘මම කුසල ධර්මයන්ගෙන් නොපිරිහෙමි’ යි නිශ්චයකට පැමිණිය යුතුය. මෙය නොපිරිහීමක් ලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරන ලදී.”


9. Bhikkhunīsuttaṃ

9. භික්ෂුණී සූත්‍රය


159. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho aññatarā bhikkhunī aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yenayyo ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena ayyassa ānandassa pāde sirasā vanda – ‘itthannāmā, bhante, bhikkhunī ābādhikinī dukkhitā bāḷhagilānā. Sā ayyassa ānandassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi – ‘sādhu kira, bhante, ayyo ānando yena bhikkhunupassayo yena sā bhikkhunī tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. ‘‘Evaṃ, ayye’’ti kho so puriso tassā bhikkhuniyā paṭissutvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –

159. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි එක්තරා මෙහෙණක් එක්තරා පුරුෂයෙකු කැඳවා මෙසේ කීවාය: 'පින්වත, ඔබ මෙහි එන්න; ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට ගොස් මාගේ වචනයෙන් උන්වහන්සේගේ පාදයන් සිරසින් නමස්කාර කරන්න. ‘ස්වාමීනි, අසවල් මෙහෙණිය ගිලන්ව, දුකට පත්ව, දැඩි සේ රෝගාතුරව සිටින්නීය. ඕ තොමෝ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගේ පාදයන් සිරසින් නමස්කාර කරයි’ කියා පවසන්න. තවද මෙසේත් පවසන්න: ‘ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ අනුකම්පාව පෙරදැරි කරගෙන එම මෙහෙණිය වසන මෙහෙණවරට වඩින්නේ නම් ඉතා මැනවි’ කියා පවසන්න.' 'එසේය, ආර්යාවනි' කියා එම පුරුෂයා ඒ මෙහෙණියට පිළිතුරු දී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට ගියේය. ගොස් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එක් පසෙක වාඩි විය. එක් පසෙක වාඩි වූ එම පුරුෂයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය:


‘‘Itthannāmā, bhante, bhikkhunī ābādhikinī dukkhitā bāḷhagilānā. Sā āyasmato ānandassa pāde sirasā vandati, evañca vadeti – ‘sādhu kira, bhante, āyasmā ānando yena bhikkhunupassayo yena sā bhikkhunī tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.

‘ස්වාමීනි, අසවල් මෙහෙණිය ගිලන්ව, දුකට පත්ව, දැඩි සේ රෝගාතුරව සිටින්නීය. ඕ තොමෝ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගේ පාදයන් සිරසින් නමස්කාර කරයි. තවද ඇය මෙසේ පවසයි: ‘ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ අනුකම්පාව පෙරදැරි කරගෙන එම මෙහෙණිය වසන මෙහෙණවරට වඩින්නේ නම් ඉතා මැනවි’ කියාය.’ එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දව එය ඉවසා වදාළ සේක.


Atha [Pg.463] kho āyasmā ānando nivāsetvā pattacīvaramādāya yena bhikkhunupassayo yena sā bhikkhunī tenupasaṅkami. Addasā kho sā bhikkhunī āyasmantaṃ ānandaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvā sasīsaṃ pārupitvā mañcake nipajji. Atha kho āyasmā ānando yena sā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā ānando taṃ bhikkhuniṃ etadavoca –

එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ හැඳ පෙරවාගෙන, පාසිවුරු ගෙන එම මෙහෙණවරට, ඒ මෙහෙණිය සිටින තැනට වැඩම කළ සේක. ඒ මෙහෙණිය දුරදීම ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ වඩිනු දුටුවාය. දැක, හිස ද සමග පොරවාගෙන ඇඳෙහි සැතපුණාය. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ඒ මෙහෙණිය සිටි තැනට වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩසිටි සේක. වැඩසිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ඒ මෙහෙණියට මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Āhārasambhūto ayaṃ, bhagini, kāyo āhāraṃ nissāya. Āhāro pahātabbo. Taṇhāsambhūto ayaṃ, bhagini, kāyo taṇhaṃ nissāya. Taṇhā pahātabbā. Mānasambhūto ayaṃ, bhagini, kāyo mānaṃ nissāya. Māno pahātabbo. Methunasambhūto ayaṃ, bhagini, kāyo. Methune ca setughāto vutto bhagavatā.

‘නැඟණියනි, මේ ශරීරය ආහාරයෙන් හටගත්තකි. ආහාරය ඇසුරු කොට ආහාරය (ආහාරය කෙරෙහි ඇති තෘෂ්ණාව) ප්‍රහීණ කළ යුතුය. නැඟණියනි, මේ ශරීරය තෘෂ්ණාවෙන් හටගත්තකි. තෘෂ්ණාව ඇසුරු කොට තෘෂ්ණාව ප්‍රහීණ කළ යුතුය. නැඟණියනි, මේ ශරීරය මානයෙන් හටගත්තකි. මානය ඇසුරු කොට මානය ප්‍රහීණ කළ යුතුය. නැඟණියනි, මේ ශරීරය මෛථුනයෙන් (මෙවුන්දමින්) හටගත්තකි. එහෙත් මෛථුනය සම්බන්ධයෙන් නම් සේතුඝාතය (හේතුව මුලින්ම සිඳලීම) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලදී.’


‘‘‘Āhārasambhūto ayaṃ, bhagini, kāyo āhāraṃ nissāya. Āhāro pahātabbo’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhagini, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya. Iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi. Yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. So aparena samayena āhāraṃ nissāya āhāraṃ pajahati. ‘Āhārasambhūto ayaṃ, bhagini, kāyo āhāraṃ nissāya. Āhāro pahātabbo’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘“නැඟණියනි, මේ ශරීරය ආහාරයෙන් හටගත්තකි, ආහාරය ඇසුරු කොට ආහාරය ප්‍රහීණ කළ යුතුය” යි යමක් කියන ලද ද, එය පවසන ලද්දේ කුමක් නිසාද? නැඟණියනි, මෙහි මහණෙක් නුවණින් සලකා බලා ආහාරය වළඳයි; එය ක්‍රීඩාව පිණිස නොවේ, මත්වීම පිණිස නොවේ, ශරීරය සැරසීම පිණිස නොවේ, ඔපමට්ටම් කිරීම පිණිස නොවේ, හුදෙක් මේ ශරීරයේ පැවැත්ම පිණිස ද, යැපීම පිණිස ද, කුසගිනි පීඩාව සංසිඳුවා ගැනීම පිණිස ද, බඹසරට අනුග්‍රහ පිණිස ද පමණකි. “මෙසේ මම පැරණි වේදනාව (කුසගින්න) දුරු කරමි, අලුත් වේදනාවක් (වැඩිපුර අනුභවයෙන් වන පීඩාව) ඇති නොකරමි, මට ජීවන පැවැත්ම ද, නිවැරදි බව ද, පහසු විහරණය ද ඇති වන්නේය” කියාය. ඔහු පසු කලෙක (වත්මන්) ආහාරය ඇසුරු කොට (සසරට මූලික වූ) ආහාරය ප්‍රහීණ කරයි. “නැඟණියනි, මේ ශරීරය ආහාරයෙන් හටගත්තකි, ආහාරය ඇසුරු කොට ආහාරය ප්‍රහීණ කළ යුතුය” යි යමක් පවසන ලද නම්, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ නිසාය.’


‘‘‘Taṇhāsambhūto ayaṃ, bhagini, kāyo taṇhaṃ nissāya. Taṇhā pahātabbā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhagini, bhikkhu suṇāti – ‘itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘kudāssu nāma ahampi āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissāmī’ti! So aparena samayena taṇhaṃ nissāya taṇhaṃ pajahati. ‘Taṇhāsambhūto ayaṃ, bhagini, kāyo taṇhaṃ nissāya. Taṇhā pahātabbā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘“නැඟණියනි, මේ ශරීරය තෘෂ්ණාවෙන් හටගත්තකි, තෘෂ්ණාව ඇසුරු කොට තෘෂ්ණාව ප්‍රහීණ කළ යුතුය” යි යමක් කියන ලද ද, එය පවසන ලද්දේ කුමක් නිසාද? නැඟණියනි, මෙහි මහණෙක් “අසවල් මහණ තෙමේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි” කියා අසයි. එවිට ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: “මම ද කවදා නම් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කොට, අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරන්නෙම් ද?” කියාය. ඔහු පසු කලෙක (එම කුසල) තෘෂ්ණාව ඇසුරු කොට (සසර බැඳ තබන) තෘෂ්ණාව ප්‍රහීණ කරයි. “නැඟණියනි, මේ ශරීරය තෘෂ්ණාවෙන් හටගත්තකි, තෘෂ්ණාව ඇසුරු කොට තෘෂ්ණාව ප්‍රහීණ කළ යුතුය” යි යමක් පවසන ලද නම්, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ නිසාය.’


‘‘‘Mānasambhūto [Pg.464] ayaṃ, bhagini, kāyo mānaṃ nissāya. Māno pahātabbo’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhagini, bhikkhu suṇāti – ‘itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘so hi nāma āyasmā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati; kimaṅgaṃ panāha’nti! So aparena samayena mānaṃ nissāya mānaṃ pajahati. ‘Mānasambhūto ayaṃ, bhagini, kāyo mānaṃ nissāya. Māno pahātabbo’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘“නැඟණියනි, මේ ශරීරය මානයෙන් හටගත්තකි, මානය ඇසුරු කොට මානය ප්‍රහීණ කළ යුතුය” යි යමක් කියන ලද ද, එය පවසන ලද්දේ කුමක් නිසාද? නැඟණියනි, මෙහි මහණෙක් “අසවල් මහණ තෙමේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි” කියා අසයි. එවිට ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: “ඒ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කොට, අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරන්නාහුය. මට බැරි ඇයි?” කියාය. ඔහු පසු කලෙක එම මානය (අධිෂ්ඨානය) ඇසුරු කොට මානය ප්‍රහීණ කරයි. “නැඟණියනි, මේ ශරීරය මානයෙන් හටගත්තකි, මානය ඇසුරු කොට මානය ප්‍රහීණ කළ යුතුය” යි යමක් පවසන ලද නම්, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ නිසාය.’


‘‘Methunasambhūto ayaṃ, bhagini, kāyo. Methune ca setughāto vutto bhagavatā’’ti.

“නගණිය, මේ ශරීරය මෛථුනයෙන් හටගත්තකි. එහෙත් මෛථුනය සම්බන්ධයෙන් (සංසාර) සේතුව බිඳ දැමිය යුතු බව (ප්‍රහාණය කළ යුතු බව) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරා ඇත.”


Atha kho sā bhikkhunī mañcakā vuṭṭhahitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā āyasmato ānandassa pādesu sirasā nipatitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘accayo maṃ, bhante, accagamā, yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yāhaṃ evamakāsiṃ. Tassā me, bhante, ayyo ānando accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu, āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. ‘‘Taggha taṃ, bhagini, accayo accagamā, yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yā tvaṃ evamakāsi. Yato ca kho tvaṃ, bhagini, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhi hesā, bhagini, ariyassa vinaye yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjatī’’ti. Navamaṃ.

එවිට ඒ භික්ෂුණිය ඇඳෙන් නැගිට, සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගේ පාමුල හිස තබා වැඳ මෙසේ කීවාය: “ස්වාමීනි, මෝඩකම නිසාත්, මුළාව නිසාත්, අදක්ෂකම නිසාත් මා අතින් වරදක් සිදු විය. ස්වාමීනි, මම ඒ වරද එලෙසම පිළිගනිමි. ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ මතු සංවරය පිණිස මගේ වරද වරදක් ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා.” “නගණිය, සැබවින්ම මෝඩකම නිසාත්, මුළාව නිසාත්, අදක්ෂකම නිසාත් තී අතින් වරදක් සිදු විය. නගණිය, ඔබ ඔබගේ වරද වරදක් ලෙස දැක ධර්මානුකූලව පිළියම් කරන බැවින් අපි එය පිළිගනිමු. නගණිය, යමෙක් තම වරද වරදක් ලෙස දැක ධර්මානුකූලව පිළියම් කොට මතු සංවරයෙහි පිහිටයි නම්, මෙය ආර්ය විනයෙහි දියුණුවකි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Sugatavinayasuttaṃ

10. සුගත විනය සූත්‍රය


160. ‘‘Sugato vā, bhikkhave, loke tiṭṭhamāno sugatavinayo vā tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

160. “මහණෙනි, සුගතයන් වහන්සේ හෝ සුගත විනය (උන්වහන්සේගේ ශාසනය) හෝ ලෝකයෙහි පවතින්නේ නම්, එය බොහෝ ජනයාට හිත පිණිසත්, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිසත්, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත, හිතසුව සහ සතුට පිණිසත් පවතින්නේය.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sugato? Idha, bhikkhave, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro [Pg.465] purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. Ayaṃ, bhikkhave, sugato.

“මහණෙනි, සුගතයන් වහන්සේ යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මෙලොව අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ, විජ්ජාචරණසම්පන්න වූ, සුගත වූ, ලෝකවිදූ වූ, අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි වූ, දෙවි මිනිසුන්ගේ ශාස්තෘ වූ, බුද්ධ වූ, භාග්‍යවත් වූ තථාගතයන් වහන්සේ ලොව පහළ වෙති. මහණෙනි, මොහු ‘සුගත’ නම් වෙති.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sugatavinayo? So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Ayaṃ, bhikkhave, sugatavinayo. Evaṃ sugato vā, bhikkhave, loke tiṭṭhamāno sugatavinayo vā tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti.

“මහණෙනි, සුගත විනය යනු කවරේද? උන්වහන්සේ මුල, මැද, අග යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ ධර්මය දේශනා කරති. සර්වප්‍රකාරයෙන්ම සම්පූර්ණ වූ පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරති. මහණෙනි, මෙය ‘සුගත විනය’ නම් වේ. මහණෙනි, මෙසේ සුගතයන් වහන්සේ හෝ සුගත විනය හෝ ලෝකයෙහි පවතින්නේ නම්, එය බොහෝ ජනයාට හිත පිණිසත්, බොහෝ ජනයාට සැප පිණිසත්, ලෝකයා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් දෙවි මිනිසුන්ගේ යහපත, හිතසුව සහ සතුට පිණිසත් පවතින්නේය.”


‘‘Cattārome, bhikkhave, dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattanti. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhū duggahitaṃ suttantaṃ pariyāpuṇanti dunnikkhittehi padabyañjanehi. Dunnikkhittassa, bhikkhave, padabyañjanassa atthopi dunnayo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattati.

“මහණෙනි, සද්ධර්මය ව්‍යාකූල වීමටත් අතුරුදහන් වීමටත් හේතු වන කරුණු සතරක් මෙසේය. කවර සතරක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂූහු වචන හා අර්ථ වැරදි ලෙස පිහිටුවන ලද සූත්‍ර පාඨ උගනිති. මහණෙනි, වැරදි ලෙස පිහිටුවන ලද පද හා ව්‍යඤ්ජනවල අර්ථයද වැරදි ලෙසම වටහා ගැනේ. මහණෙනි, සද්ධර්මය ව්‍යාකූල වීමටත් අතුරුදහන් වීමටත් හේතු වන පළමු කරුණ මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhū dubbacā honti dovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā akkhamā appadakkhiṇaggāhino anusāsaniṃ. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattati.

“නැවතද මහණෙනි, භික්ෂූහු අවවාදයට අපහසු (දුබ්බච) වෙති; අවවාද පිළිගැනීමට බාධා පමුණුවන කරුණුවලින් යුක්ත වෙති; ඉවසීමක් නැති වෙති; අනුශාසනාව ගෞරවයෙන් පිළිනොගනිති. මහණෙනි, සද්ධර්මය ව්‍යාකූල වීමටත් අතුරුදහන් වීමටත් හේතු වන දෙවන කරුණ මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te na sakkaccaṃ suttantaṃ paraṃ vācenti. Tesaṃ accayena chinnamūlako suttanto hoti appaṭisaraṇo. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattati.

“නැවතද මහණෙනි, යම් ඒ බහුශ්‍රුත වූ, සම්ප්‍රදාය දන්නා වූ, ධර්මධර වූ, විනයධර වූ, මාතිකාධර වූ භික්ෂූහු වෙත්ද, ඔවුහු සූත්‍ර දේශනා අන් අයට ගෞරවයෙන් උගන්වන්නේ නැත. ඔවුන්ගේ ඇවෑමෙන් ඒ සූත්‍ර දේශනා මුල් සිඳී ගිය, පිළිසරණක් නැති තත්ත්වයට පත් වෙයි. මහණෙනි, සද්ධර්මය ව්‍යාකූල වීමටත් අතුරුදහන් වීමටත් හේතු වන තුන්වන කරුණ මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, therā bhikkhū bāhulikā honti sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā, na vīriyaṃ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Tesaṃ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjati. Sāpi hoti bāhulikā sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā, na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattantī’’ti.

“නැවතද මහණෙනි, ස්ථවිර භික්ෂූහු සිවුපසය අධික ලෙස සොයන්නෝ වෙති, ශික්ෂා පද ලිහිල් කොට සලකන්නෝ වෙති, නීවරණ ආදී ප්‍රපාතයන්ට වැටීමෙහි පෙරමුණ ගනිති, විවේකය අත්හරිති, නොපැමිණි තත්ත්වයන්ට පැමිණීමටත්, අවබෝධ නොකළ දේ අවබෝධ කර ගැනීමටත්, සාක්ෂාත් නොකළ දේ සාක්ෂාත් කර ගැනීමටත් වීර්යය නොකරති. ඔවුන්ගෙන් පසු එන පරම්පරාවද ඔවුන්ගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරයි. ඔවුහුද සිවුපසයෙහි ඇලී, ශික්ෂා පද ලිහිල් කොට සලකමින්, විවේකය අත්හැර වීර්යය නොකරති. මහණෙනි, සද්ධර්මය ව්‍යාකූල වීමටත් අතුරුදහන් වීමටත් හේතු වන සිව්වන කරුණ මෙයයි. මහණෙනි, සද්ධර්මය ව්‍යාකූල වීමටත් අතුරුදහන් වීමටත් හේතු වන කරුණු සතර මේවාය.”


‘‘Cattārome[Pg.466], bhikkhave, dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattanti. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhū suggahitaṃ suttantaṃ pariyāpuṇanti sunikkhittehi padabyañjanehi. Sunikkhittassa, bhikkhave, padabyañjanassa atthopi sunayo hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattati.

“මහණෙනි, සද්ධර්මය පැවතීමටත්, ව්‍යාකූල නොවීමටත්, අතුරුදහන් නොවීමටත් හේතු වන කරුණු සතරක් මෙසේය. කවර සතරක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂූහු වචන හා අර්ථ නිවැරදි ලෙස පිහිටුවන ලද සූත්‍ර පාඨ උගනිති. මහණෙනි, නිවැරදි ලෙස පිහිටුවන ලද පද හා ව්‍යඤ්ජනවල අර්ථයද නිවැරදි ලෙසම වටහා ගැනේ. මහණෙනි, සද්ධර්මය පැවතීමටත්, ව්‍යාකූල නොවීමටත්, අතුරුදහන් නොවීමටත් හේතු වන පළමු කරුණ මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhū suvacā honti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā khamā padakkhiṇaggāhino anusāsaniṃ. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattati.

“නැවතද මහණෙනි, භික්ෂූහු අවවාදයට ලෙහෙසි (සුවච) වෙති; කීකරුවීමට අදාළ කරුණුවලින් යුක්ත වෙති; ඉවසිලිවන්ත වෙති; අනුශාසනාව ගෞරවයෙන් පිළිගනිති. මහණෙනි, සද්ධර්මය පැවතීමටත්, ව්‍යාකූල නොවීමටත්, අතුරුදහන් නොවීමටත් හේතු වන දෙවන කරුණ මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te sakkaccaṃ suttantaṃ paraṃ vācenti. Tesaṃ accayena nacchinnamūlako suttanto hoti sappaṭisaraṇo. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattati.

‘‘මහණෙනි, නැවතද, යම් භික්ෂූන් වහන්සේලා බහුශ්‍රුත වෙත්ද, ආගම ධර්මය හදාළා වූ, ධර්මය දරන්නා වූ, විනය දරන්නා වූ, මාතෘකා (ප්‍රාතිමෝක්ෂය) දරන්නා වූ වෙත්ද, ඔවුහු ගෞරව සහිතව අන් අයට සූත්‍ර දේශනා උගන්වති. ඔවුන්ගේ ඇවෑමෙන් සූත්‍ර දේශනාවන්ගේ මූලය සිඳී නොයයි, එයට පිළිසරණක් පවතියි. මහණෙනි, සද්ධර්මයේ පැවැත්මටත්, එය විකෘති නොවීමටත්, අතුරුදහන් නොවීමටත් හේතු වන තුන්වන කරුණ මෙයයි.


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, therā bhikkhū na bāhulikā honti na sāthalikā, okkamane nikkhittadhurā, paviveke pubbaṅgamā, vīriyaṃ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Tesaṃ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjati. Sāpi hoti na bāhulikā na sāthalikā, okkamane nikkhittadhurā, paviveke pubbaṅgamā, vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattantī’’ti. Dasamaṃ.

‘‘මහණෙනි, නැවතද, ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේලා සිව්පසය රැස් කරන්නෝ නොවෙත්ද, ශික්ෂණයෙහි ලිහිල් නොවෙත්ද, පිරිහීමට මඟ පාදන නීවරණ ධර්මයන් අත්හැරියා වූ, විවේකයෙහි (විවේක තුනෙහි) පෙරමුණ ගන්නා වූ වෙත්ද, තවම නොපැමිණි මඟපල ලබා ගැනීමටත්, අවබෝධ නොකළ දේ අවබෝධ කර ගැනීමටත්, සාක්ෂාත් නොකළ නිවන සාක්ෂාත් කර ගැනීමටත් වීර්යය ආරම්භ කරති. ඔවුන්ගෙන් පසුව එන පරපුරද ඔවුන්ගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරති. ඔවුහුද සිව්පසය රැස් කරන්නෝ නොවෙත්ද, ශික්ෂණයෙහි ලිහිල් නොවෙත්ද, පිරිහීමට මඟ පාදන කරුණු අත්හැර, විවේකයෙහි පෙරමුණ ගෙන, නොපැමිණි මඟපල පිණිස... වීර්යය කරති. මහණෙනි, සද්ධර්මයේ පැවැත්මටත්, විකෘති නොවීමටත්, අතුරුදහන් නොවීමටත් හේතු වන හතරවන කරුණ මෙයයි. මහණෙනි, සද්ධර්මයේ පැවැත්මටත්, විකෘති නොවීමටත්, අතුරුදහන් නොවීමටත් හේතු වන කරුණු සතර මේවායි.’’ දසවන සූත්‍රයයි.


Indriyavaggo paṭhamo.

පළමුවන ඉන්ද්‍රිය වර්ගයයි.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය:


Indriyāni saddhā paññā, sati saṅkhānapañcamaṃ;

Kappo rogo parihāni, bhikkhunī sugatena cāti.

ඉන්ද්‍රිය, ශ්‍රද්ධා, ප්‍රඥා, සති සහ පස්වැන්න වූ සංඛාන, කප්ප, රෝග, පරිහානි, භික්ෂුණී සහ සුගත (විනය) යන සූත්‍ර දසයයි.


(17) 2. Paṭipadāvaggo

(17) 2. ප්‍රතිපදා වර්ගය


1. Saṃkhittasuttaṃ

1. සංඛිත්ත සූත්‍රය


161. ‘‘Catasso [Pg.467] imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā – imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Paṭhamaṃ.

161. ‘‘මහණෙනි, මේ ප්‍රතිපදා (පිළිවෙත්) සතරකි. ඒ සතර කවරේද? දුක් වූ පිළිවෙතක් ඇතිව සෙමින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, දුක් වූ පිළිවෙතක් ඇතිව ඉක්මනින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප වූ පිළිවෙතක් ඇතිව සෙමින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සහ සැප වූ පිළිවෙතක් ඇතිව ඉක්මනින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙතයි. මහණෙනි, මේ ප්‍රතිපදා සතරයි.’’ පළමුවන සූත්‍රයයි.


2. Vitthārasuttaṃ

2. විත්ථාර සූත්‍රය


162. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.

162. ‘‘මහණෙනි, මේ ප්‍රතිපදා සතරකි. ඒ සතර කවරේද? දුක් වූ පිළිවෙතක් ඇතිව සෙමින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, දුක් වූ පිළිවෙතක් ඇතිව ඉක්මනින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප වූ පිළිවෙතක් ඇතිව සෙමින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප වූ පිළිවෙතක් ඇතිව ඉක්මනින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙතයි.


‘‘Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi tibbarāgajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi tibbadosajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi tibbamohajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā.

‘‘මහණෙනි, දුක් වූ පිළිවෙතක් ඇතිව සෙමින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ස්වභාවයෙන්ම දැඩි රාගයෙන් යුක්ත වෙයි, නිරන්තරයෙන් රාගයෙන් උපන් දුක් දොම්නස් විඳියි. ස්වභාවයෙන්ම දැඩි ද්වේෂයෙන් යුක්ත වෙයි, නිරන්තරයෙන් ද්වේෂයෙන් උපන් දුක් දොම්නස් විඳියි. ස්වභාවයෙන්ම දැඩි මෝහයෙන් යුක්ත වෙයි, නිරන්තරයෙන් මෝහයෙන් උපන් දුක් දොම්නස් විඳියි. ඔහු තුළ ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය, වීර්යින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය, ප්‍රඥින්ද්‍රිය යන මේ පංච ඉන්ද්‍රියයෝ මෘදු (දුර්වල) ලෙස පහළ වෙති. ඔහු මේ පංච ඉන්ද්‍රියයන්ගේ මෘදු බව නිසා ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම (රහත් පලය) පිණිස වූ ආනන්තරිය සමාධියට සෙමින් (ප්‍රමාද වී) පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය දුක් වූ පිළිවෙතක් ඇතිව සෙමින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi tibbarāgajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi tibbadosajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi tibbamohajātiko hoti, abhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā.

‘‘මහණෙනි, දුක් වූ පිළිවෙතක් ඇතිව ඉක්මනින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ස්වභාවයෙන්ම දැඩි රාගයෙන් යුක්ත වෙයි, නිරන්තරයෙන් රාගයෙන් උපන් දුක් දොම්නස් විඳියි. ස්වභාවයෙන්ම දැඩි ද්වේෂයෙන් යුක්ත වෙයි, නිරන්තරයෙන් ද්වේෂයෙන් උපන් දුක් දොම්නස් විඳියි. ස්වභාවයෙන්ම දැඩි මෝහයෙන් යුක්ත වෙයි, නිරන්තරයෙන් මෝහයෙන් උපන් දුක් දොම්නස් විඳියි. ඔහු තුළ මේ පංච ඉන්ද්‍රියයෝ අධිමාත්‍රව (බලවත්ව) පහළ වෙති - එනම් ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය... ප්‍රඥින්ද්‍රිය දක්වායි. ඔහු මේ පංච ඉන්ද්‍රියයන්ගේ අධිමාත්‍ර බව නිසා ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස වූ ආනන්තරිය සමාධියට ඉක්මනින් (කඩිනමින්) පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය දුක් වූ පිළිවෙතක් ඇතිව ඉක්මනින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi na tibbarāgajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ [Pg.468] paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi na tibbadosajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi na tibbamohajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā.

‘‘මහණෙනි, සැප වූ පිළිවෙතක් ඇතිව සෙමින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ස්වභාවයෙන්ම දැඩි රාගයෙන් යුක්ත නොවෙයි, රාගයෙන් උපන් දුක් දොම්නස් නිරන්තරයෙන් නොවිඳියි. ස්වභාවයෙන්ම දැඩි ද්වේෂයෙන් යුක්ත නොවෙයි, ද්වේෂයෙන් උපන් දුක් දොම්නස් නිරන්තරයෙන් නොවිඳියි. ස්වභාවයෙන්ම දැඩි මෝහයෙන් යුක්ත නොවෙයි, මෝහයෙන් උපන් දුක් දොම්නස් නිරන්තරයෙන් නොවිඳියි. ඔහු තුළ ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය... ප්‍රඥින්ද්‍රිය දක්වා වූ මේ පංච ඉන්ද්‍රියයෝ මෘදු ලෙස පහළ වෙති. ඔහු මේ පංච ඉන්ද්‍රියයන්ගේ මෘදු බව නිසා ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස වූ ආනන්තරිය සමාධියට සෙමින් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය සැප වූ පිළිවෙතක් ඇතිව සෙමින් ලබන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi na tibbarāgajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ rāgajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi na tibbadosajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ dosajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pakatiyāpi na tibbamohajātiko hoti, nābhikkhaṇaṃ mohajaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, සැපවත් වූ ද වහා අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ස්වභාවයෙන් ම දැඩි රාග සහිත ස්වභාවයක් ඇත්තෙකු නොවේ; ඔහු රාගයෙන් උපදින දුක් දොම්නස් නිතර අත්නොවිඳියි. ස්වභාවයෙන් ම දැඩි ද්වේෂ සහිත ස්වභාවයක් ඇත්තෙකු නොවේ; ඔහු ද්වේෂයෙන් උපදින දුක් දොම්නස් නිතර අත්නොවිඳියි. ස්වභාවයෙන් ම දැඩි මෝහ සහිත ස්වභාවයක් ඇත්තෙකු නොවේ; ඔහු මෝහයෙන් උපදින දුක් දොම්නස් නිතර අත්නොවිඳියි. ඔහුට ශ්‍රද්ධේන්ද්‍රිය, වීර්යෙන්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය සහ ප්‍රඥේන්ද්‍රිය යන මේ ඉන්ද්‍රිය පස ඉතා තියුණු ලෙස පහළ වෙයි. ඔහු මේ ඉන්ද්‍රිය පසෙහි තියුණු බව නිසා ආසවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ආනන්තරිය (මග) සමාධියට වහා පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය සැපවත් වූ ද වහා අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි ප්‍රතිපදාවෝ සතර දෙනා ය.” දෙවන සූත්‍රයයි.


3. Asubhasuttaṃ

3. අසුභ සූත්‍රය


163. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.

163. “මහණෙනි, මේ ප්‍රතිපදාවෝ සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? දුක් සහිත වූ ද හෙමින් අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව, දුක් සහිත වූ ද වහා අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව, සැප සහිත වූ ද හෙමින් අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව සහ සැප සහිත වූ ද වහා අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව යනුයි.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā? Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī; maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, vīriyabalaṃ, paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā.

“මහණෙනි, දුක් සහිත වූ ද හෙමින් අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් කයෙහි අසුභය අනුව බලමින් වෙසෙයි, ආහාරයෙහි පිළිකුල් සංඥාව ඇතිව වෙසෙයි, සියලු ලෝකයෙහි නොඇලෙන සංඥාව ඇතිව වෙසෙයි, සියලු සංස්කාරයන්හි අනිත්‍යය අනුව බලමින් වෙසෙයි; ඔහු තුළ මරණ සංඥාව තමා තුළ මනාව පිහිටා තිබෙයි. ඔහු ශ්‍රද්ධා බලය, හිරි බලය, ඔත්තප්ප බලය, වීර්ය බලය සහ ප්‍රඥා බලය යන මේ සේඛ බල පහ ඇසුරු කරමින් වෙසෙයි. ඔහුට ශ්‍රද්ධේන්ද්‍රිය, වීර්යෙන්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය සහ ප්‍රඥේන්ද්‍රිය යන මේ ඉන්ද්‍රිය පස මෘදු (දුර්වල) ලෙස පහළ වෙයි. ඔහු මේ ඉන්ද්‍රිය පසෙහි මෘදු බව නිසා ආසවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ආනන්තරිය (මග) සමාධියට හෙමින් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය දුක් සහිත වූ ද හෙමින් අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā [Pg.469] ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā? Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī; maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ…pe… paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā.

“මහණෙනි, දුක් සහිත වූ ද වහා අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් කයෙහි අසුභය අනුව බලමින් වෙසෙයි, ආහාරයෙහි පිළිකුල් සංඥාව ඇතිව වෙසෙයි, සියලු ලෝකයෙහි නොඇලෙන සංඥාව ඇතිව වෙසෙයි, සියලු සංස්කාරයන්හි අනිත්‍යය අනුව බලමින් වෙසෙයි; ඔහු තුළ මරණ සංඥාව තමා තුළ මනාව පිහිටා තිබෙයි. ඔහු මේ සේඛ බල පහ ඇසුරු කරමින් වෙසෙයි. එනම් ශ්‍රද්ධා බලය ...පෙ... ප්‍රඥා බලයයි. ඔහුට මේ ඉන්ද්‍රිය පස ඉතා තියුණු ලෙස පහළ වෙයි. එනම් ශ්‍රද්ධේන්ද්‍රිය ...පෙ... ප්‍රඥේන්ද්‍රියයි. ඔහු මේ ඉන්ද්‍රිය පසෙහි තියුණු බව නිසා ආසවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ආනන්තරිය (මග) සමාධියට වහා පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය දුක් සහිත වූ ද වහා අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā? Idha bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ…pe… paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā dandhaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā.

“මහණෙනි, සැප සහිත වූ ද හෙමින් අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් කාමයන්ගෙන් වෙන්ව ම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව ම, විතර්ක විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්, තමා තුළ පැහැදීම ඇති කරන, සිතේ එකඟ බව ඇති, විතර්ක රහිත වූ විචාර රහිත වූ සමාධියෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති දෙවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ප්‍රීතිය කෙරෙහි ද නොඇලීමෙන් උපේක්ෂා සහගත ව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව වෙසෙයි, කයින් සැපයක් ද විඳියි. යම් ධ්‍යානයක් ගැන ආර්යයන් වහන්සේලා ‘උපේක්ෂා සහගත ව, සිහියෙන් යුතුව සැප විහරණයෙන් වෙසෙයි’ කියා පවසත් ද, ඒ තෙවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. සැපය ද ප්‍රහීණ කිරීමෙන්, දුක ද ප්‍රහීණ කිරීමෙන්, පෙර ම සොම්නස් දොම්නස් අතුරුදහන් වීමෙන්, දුක් රහිත සැප රහිත වූත්, උපේක්ෂාවෙන් උපන් සිහියෙහි පිරිසිදු බව ඇති සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු මේ සේඛ බල පහ ඇසුරු කරමින් වෙසෙයි. එනම් ශ්‍රද්ධා බලය ...පෙ... ප්‍රඥා බලයයි. ඔහුට මේ ඉන්ද්‍රිය පස මෘදු ලෙස පහළ වෙයි. එනම් ශ්‍රද්ධේන්ද්‍රිය ...පෙ... ප්‍රඥේන්ද්‍රියයි. ඔහු මේ ඉන්ද්‍රිය පසෙහි මෘදු බව නිසා ආසවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ආනන්තරිය (මග) සමාධියට හෙමින් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය සැප සහිත වූ ද හෙමින් අවබෝධය ලැබෙන්නා වූ ද ප්‍රතිපදාව යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, vīriyabalaṃ, paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā khippaṃ ānantariyaṃ pāpuṇāti āsavānaṃ khayāya. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, සැපවත් වූ ද, ඉක්මන් අභිඥා සහිත වූ ද පිළිවෙත කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙකු කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව, විතර්ක සහිත වූ, විචාර සහිත වූ, විවේකයෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති පළමු වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ...පෙ... දෙවන ධ්‍යානයට ...පෙ... තෙවන ධ්‍යානයට ...පෙ... සිව්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු ශ්‍රද්ධා බලය, හිරි බලය, ඔත්තප්ප බලය, වීර්ය බලය සහ ප්‍රඥා බලය යන සේඛ බල පහ ඇසුරු කොට වෙසෙයි. ඔහු තුළ ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය, වීර්යින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය සහ ප්‍රඥින්ද්‍රිය යන ඉන්ද්‍රිය පහ ප්‍රමුඛව (බලවත්ව) පහළ වෙයි. ඔහුට මේ ඉන්ද්‍රිය පහෙහි බලවත් බව නිසා ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස වූ (ආනන්තරිය මග සමාධියට) ඉක්මනින් පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය සැපවත් වූ, ඉක්මන් අභිඥා සහිත පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි පිළිවෙත් සතරයි.”


4. Paṭhamakhamasuttaṃ

4. ප්‍රථම ඛම සූත්‍රය


164. ‘‘Catasso [Pg.470] imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā. Katamā ca, bhikkhave, akkhamā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco akkosantaṃ paccakkosati, rosantaṃ paṭirosati, bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, akkhamā paṭipadā.

164. “මහණෙනි, මේ පිළිවෙත් සතරකි. කවර සතරක්ද යත්: නොඉවසන පිළිවෙත, ඉවසන පිළිවෙත, දමනය කරන පිළිවෙත සහ සංසිඳුවන පිළිවෙතයි. මහණෙනි, නොඉවසන පිළිවෙත කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමන්ට ආක්‍රෝශ කරන්නාට පෙරළා ආක්‍රෝශ කරයි, තමන්ට කෝප වන්නාට පෙරළා කෝප වෙයි, තමන් සමඟ ගැටෙන්නා සමඟ පෙරළා ගැටෙයි. මහණෙනි, මෙය නොඉවසන පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, khamā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco akkosantaṃ na paccakkosati, rosantaṃ na paṭirosati, bhaṇḍantaṃ na paṭibhaṇḍati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, khamā paṭipadā.

“මහණෙනි, ඉවසන පිළිවෙත කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමන්ට ආක්‍රෝශ කරන්නාට පෙරළා ආක්‍රෝශ නොකරයි, තමන්ට කෝප වන්නාට පෙරළා කෝප නොවෙයි, තමන් සමඟ ගැටෙන්නා සමඟ පෙරළා නොගැටෙයි. මහණෙනි, මෙය ඉවසන පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, damā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ; cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ; manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, damā paṭipadā.

“මහණෙනි, දමනය කරන පිළිවෙත කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙකු ඇසින් රූපයක් දැක එහි (ස්ත්‍රී පුරුෂ ආදී) නිමිති නොගනියි, (අත් පා සිනාසීම ආදී) අනුව්‍යඤ්ජන නොගනියි. යම් හෙයකින් චක්ඛුන්ද්‍රිය අසංවරව වාසය කිරීම හේතුවෙන් අභිජ්ඣා සහ දෝමනස්ස යන ලාමක අකුසල ධර්මයන් තමා ලුහුබඳින්නේ නම්, එම චක්ඛුන්ද්‍රිය සංවර කරගනු පිණිස පිළිපදියි; චක්ඛුන්ද්‍රිය රකියි; චක්ඛුන්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. කනින් ශබ්දයක් අසා ... නාසයෙන් ගඳ සුවඳ විඳ ... දිවෙන් රස විඳ ... කයින් ස්පර්ශයක් ලබා ... සිතින් අරමුණක් දැන නිමිති නොගනියි, අනුව්‍යඤ්ජන නොගනියි. යම් හෙයකින් මනින්ද්‍රිය අසංවරව වාසය කිරීම හේතුවෙන් අභිජ්ඣා සහ දෝමනස්ස යන ලාමක අකුසල ධර්මයන් තමා ලුහුබඳින්නේ නම්, එම මනින්ද්‍රිය සංවර කරගනු පිණිස පිළිපදියි; මනින්ද්‍රිය රකියි; මනින්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය දමනය කරන පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, samā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti; uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, samā paṭipadā. Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, සංසිඳුවන පිළිවෙත කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙකු උපන් කාම විතර්කය නොඉවසයි, එය දුරු කරයි, බැහැර කරයි, සංසිඳුවයි, නැති කර දමයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. උපන් ව්‍යාපාද විතර්කය ...පෙ... උපන් විහිංසා විතර්කය ... උපන් උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන් නොඉවසයි, දුරු කරයි, බැහැර කරයි, සංසිඳුවයි, නැති කර දමයි, නැවත නූපදනා තත්ත්වයට පත් කරයි. මහණෙනි, මෙය සංසිඳුවන පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි පිළිවෙත් සතරයි.”


5. Dutiyakhamasuttaṃ

5. ද්විතීය ඛම සූත්‍රය


165. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā.

165. “මහණෙනි, මේ පිළිවෙත් සතරකි. කවර සතරක්ද යත්: නොඉවසන පිළිවෙත, ඉවසන පිළිවෙත, දමනය කරන පිළිවෙත සහ සංසිඳුවන පිළිවෙතයි.”


‘‘Katamā [Pg.471] ca, bhikkhave, akkhamā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco akkhamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ anadhivāsakajātiko hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, akkhamā paṭipadā.

“මහණෙනි, නොඉවසන පිළිවෙත කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සීතල, උෂ්ණය, බඩගින්න, පිපාසය මෙන්ම මැසි මදුරු හුළං අව් සර්ප ආදීන්ගේ ස්පර්ශයන්ට ද නොඉවසන්නෙක් වෙයි. අසරු ලෙස පැමිණෙන නරක වචන ද, ශරීරයෙහි හටගන්නා වූ දුක් සහගත වූ, තියුණු වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ, ජීවිතයට හානි පමුණුවන තරම් වූ කායික වේදනාවන් ද නොඉවසන ස්වභාව ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙය නොඉවසන පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, khamā paṭipadā? Idha, bhikkhave, ekacco khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, khamā paṭipadā.

“මහණෙනි, ඉවසන පිළිවෙත කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සීතල, උෂ්ණය, බඩගින්න, පිපාසය මෙන්ම මැසි මදුරු හුළං අව් සර්ප ආදීන්ගේ ස්පර්ශයන්ට ද ඉවසන්නෙක් වෙයි. අසරු ලෙස පැමිණෙන නරක වචන ද, ශරීරයෙහි හටගන්නා වූ දුක් සහගත වූ, තියුණු වූ, කටුක වූ, අමනාප වූ, ජීවිතයට හානි පමුණුවන තරම් වූ කායික වේදනාවන් ද ඉවසන ස්වභාව ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙය ඉවසන පිළිවෙත යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, damā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti…pe… sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ; manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, damā paṭipadā.

“මහණෙනි, දමනය කිරීමේ පිළිවෙත (දම ප්‍රතිපදාව) යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් ඇසින් රූපයක් දැක (ස්ත්‍රී, පුරුෂ ආදී වශයෙන්) සටහන් ගන්නේ නැත... (පෙ)... කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගඳ සුවඳ දැන... දිවෙන් රස විඳ... කයින් ස්පර්ශයක් ලබා... මනසින් ධර්ම අරමුණක් දැනගෙන සටහන් ගන්නේ නැත, අනුලකුණු (විස්තරාත්මක ලක්ෂණ) ගන්නේ නැත. යම් මනින්ද්‍රියයක් අසංවරව වාසය කරන්නහුට, ඒ හේතුවෙන් අභිජ්ඣා, දෝමනස්ස යන ලාමක අකුසල ධර්මයෝ අනුව ලුහුබඳින්නාහුද, එහි සංවරය පිණිස ඔහු පිළිපදියි; මනින්ද්‍රිය රකියි; මනින්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, මෙය දමනය කිරීමේ පිළිවෙත යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, samā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti sameti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, samā paṭipadā. Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, සංසිඳවීමේ පිළිවෙත (සම ප්‍රතිපදාව) යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් උපන් කාම විතර්කය ඉවසන්නේ නැත, එය දුරු කරයි, බැහැර කරයි, සංසිඳවයි, නැති කර දමයි, නැවත නූපදනා බවට පත් කරයි. උපන් ව්‍යාපාද විතර්කය... (පෙ)... උපන් විහිංසා විතර්කය... උපන් උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන් ඉවසන්නේ නැත, දුරු කරයි, බැහැර කරයි, සංසිඳවයි, නැති කර දමයි, නැවත නූපදනා බවට පත් කරයි. මහණෙනි, මෙය සංසිඳවීමේ පිළිවෙත යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි පිළිවෙත් සතරයි.” පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Ubhayasuttaṃ

6. උභය සූත්‍රය


166. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.

166. “මහණෙනි, මේ පිළිවෙත් සතරකි. කවර සතරක්ද යත්: දුක් සහිත වූ මන්දගාමී අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, දුක් සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප සහිත වූ මන්දගාමී අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙතයි.”


‘‘Tatra[Pg.472], bhikkhave, yāyaṃ paṭipadā dukkhā dandhābhiññā, ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati. Yampāyaṃ paṭipadā dukkhā, imināpāyaṃ hīnā akkhāyati; yampāyaṃ paṭipadā dandhā, imināpāyaṃ hīnā akkhāyati. Ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati.

“මහණෙනි, එහි යම් මේ දුක් සහිත වූ මන්දගාමී අවබෝධය ඇති පිළිවෙතක් වේද, මහණෙනි, මේ පිළිවෙත කරුණු දෙකෙන්ම හීන (පහත්) යයි කියනු ලැබේ. මේ පිළිවෙත දුක් සහිත වන බැවින්ද හීන යයි කියනු ලැබේ; මේ පිළිවෙත මන්දගාමී අවබෝධය ඇති බැවින්ද හීන යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ පිළිවෙත කරුණු දෙකෙන්ම හීන යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ paṭipadā dukkhā khippābhiññā, ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā dukkhattā hīnā akkhāyati.

“මහණෙනි, එහි යම් මේ දුක් සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙතක් වේද, මහණෙනි, මේ පිළිවෙත දුක් සහිත වන බැවින් හීන යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ paṭipadā sukhā dandhābhiññā, ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā dandhattā hīnā akkhāyati.

“මහණෙනි, එහි යම් මේ සැප සහිත වූ මන්දගාමී අවබෝධය ඇති පිළිවෙතක් වේද, මහණෙනි, මේ පිළිවෙත මන්දගාමී අවබෝධය ඇති බැවින් හීන යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Tatra, bhikkhave, yāyaṃ paṭipadā sukhā khippābhiññā, ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati. Yampāyaṃ paṭipadā sukhā, imināpāyaṃ paṇītā akkhāyati; yampāyaṃ paṭipadā khippā, imināpāyaṃ paṇītā akkhāyati. Ayaṃ, bhikkhave, paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati. Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, එහි යම් මේ සැප සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙතක් වේද, මහණෙනි, මේ පිළිවෙත කරුණු දෙකෙන්ම ප්‍රණීත (උසස්) යයි කියනු ලැබේ. මේ පිළිවෙත සැප සහිත වන බැවින්ද ප්‍රණීත යයි කියනු ලැබේ; මේ පිළිවෙත වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති බැවින්ද ප්‍රණීත යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ පිළිවෙත කරුණු දෙකෙන්ම ප්‍රණීත යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි පිළිවෙත් සතරයි.” සයවන සූත්‍රයයි.


7. Mahāmoggallānasuttaṃ

7. මහාමොග්ගල්ලාන සූත්‍රය


167. Atha kho āyasmā sāriputto yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –

167. එකල්හි ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලානයන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹි සේක. එළඹ, ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලානයන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පස්ව වැඩසිටි සේක. එකත්පස්ව වැඩසිටි ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලානයන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:


‘‘Catasso imā, āvuso moggallāna, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā[Pg.473]. Imāsaṃ, āvuso, catunnaṃ paṭipadānaṃ katamaṃ te paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimutta’’nti?

“ඇවැත්නි මොග්ගල්ලානයෙනි, මේ පිළිවෙත් සතරකි. කවර සතරක්ද යත්: දුක් සහිත වූ මන්දගාමී අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, දුක් සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප සහිත වූ මන්දගාමී අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙතයි. ඇවැත්නි, මේ පිළිවෙත් සතරයි. ඇවැත්නි, මේ පිළිවෙත් සතරෙන් කවර නම් පිළිවෙතකට පැමිණ ඔබගේ සිත කිසිවක් උපාදානය නොකොට ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණේ ද?”


‘‘Catasso imā, āvuso sāriputta, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā[Pg.473]. Imāsaṃ, āvuso, catunnaṃ paṭipadānaṃ yāyaṃ paṭipadā dukkhā khippābhiññā, imaṃ me paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimutta’’nti. Sattamaṃ.

“ඇවැත්නි ශාරීපුත්‍රයෙනි, මේ පිළිවෙත් සතරකි. කවර සතරක්ද යත්: දුක් සහිත වූ මන්දගාමී අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, දුක් සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප සහිත වූ මන්දගාමී අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙතයි. ඇවැත්නි, මේ පිළිවෙත් සතරයි. ඇවැත්නි, මේ පිළිවෙත් සතරෙන් යම් ඒ දුක් සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙතක් වේද, ඒ පිළිවෙතට පැමිණ මාගේ සිත කිසිවක් උපාදානය නොකොට ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණේය.” සත්වන සූත්‍රයයි.


8. Sāriputtasuttaṃ

8. ශාරීපුත්ත සූත්‍රය


168. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –

168. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලානයන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹි සේක. එළඹ, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පස්ව වැඩසිටි සේක. එකත්පස්ව වැඩසිටි ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලානයන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:


‘‘Catasso imā, āvuso sāriputta, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā. Imāsaṃ, āvuso, catunnaṃ paṭipadānaṃ katamaṃ te paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimutta’’nti?

“ඇවැත්නි ශාරීපුත්‍රයෙනි, මේ පිළිවෙත් සතරකි. කවර සතරක්ද යත්: දුක් සහිත වූ මන්දගාමී අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, දුක් සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප සහිත වූ මන්දගාමී අවබෝධය ඇති පිළිවෙත, සැප සහිත වූ වහා ලැබෙන අවබෝධය ඇති පිළිවෙතයි. ඇවැත්නි, මේ පිළිවෙත් සතරයි. ඇවැත්නි, මේ පිළිවෙත් සතරෙන් කවර නම් පිළිවෙතකට පැමිණ ඔබගේ සිත කිසිවක් උපාදානය නොකොට ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණේ ද?”


‘‘Catasso imā, āvuso moggallāna, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā. Imā kho, āvuso, catasso paṭipadā. Imāsaṃ, āvuso, catunnaṃ paṭipadānaṃ yāyaṃ paṭipadā sukhā khippābhiññā, imaṃ me paṭipadaṃ āgamma anupādāya āsavehi cittaṃ vimutta’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“ඇවැත්නි මොග්ගල්ලානයෙනි, මේ පිළිවෙත් සතරකි. ඒ සතර කවරේද? දුක් සහිත පිළිවෙත හා මන්දගාමී අවබෝධය (අභිඥාව), දුක් සහිත පිළිවෙත හා ශීඝ්‍ර අවබෝධය, සැප සහිත පිළිවෙත හා මන්දගාමී අවබෝධය සහ සැප සහිත පිළිවෙත හා ශීඝ්‍ර අවබෝධය යනුවෙනි. ඇවැත්නි, මේ පිළිවෙත් සතරයි. ඇවැත්නි, මේ පිළිවෙත් සතර අතුරෙන් සැප සහිත වූ ශීඝ්‍ර අවබෝධය ඇති යම් පිළිවෙතක් වේද, එම පිළිවෙත ඇසුරු කිරීමෙන් මගේ සිත කිසිවක් උපාදානය කර නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණේය.” අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Sasaṅkhārasuttaṃ

9. සසංඛාර සූත්‍රය


169. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti.

169. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ, විද්‍යාමාන වන්නා වූ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් වෙති. ඒ සතර දෙනා කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මෙලොවදීම සසංඛාරව (ප්‍රයෝග සහිතව) පිරිනිවන් පාන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශරීරය බිඳී යාමෙන් පසු සසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මෙලොවදීම අසංඛාරව (ප්‍රයෝග රහිතව) පිරිනිවන් පාන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශරීරය බිඳී යාමෙන් පසු අසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නෙක් වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī. Maraṇasaññā [Pg.474] kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, vīriyabalaṃ, paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් කෙසේ නම් මෙලොවදීම සසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නෙක් වේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ කයෙහි අශුභය දකිමින් (අශුභානුපස්සීව) වසයි, ආහාරයෙහි පිළිකුල් සංඥාව ඇතිව වසයි, මුළු ලොවෙහිම නොඇලෙන සංඥාව ඇතිව වසයි, සියලු සංස්කාරයන්හි අනිත්‍යය දකිමින් වසයි. ඔහු තුළ මරණ සංඥාව තමා තුළම මැනවින් පිහිටා තිබෙයි. ඔහු ශ්‍රද්ධා බලය, හිරි බලය, ඔත්තප්ප බලය, වීර්ය බලය සහ ප්‍රඥා බලය යන මේ සේඛ බල පහ ඇසුරු කොට වසයි. ඔහු තුළ ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය, වීර්යින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය සහ ප්‍රඥින්ද්‍රිය යන මේ ඉන්ද්‍රිය පහ අතිශයින් තියුණුව (අධිමාත්‍රව) හටගනියි. ඔහු මේ ඉන්ද්‍රිය පසෙහි තියුණු බව නිසා මෙලොවදීම සසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් මෙලොවදීම සසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නේ මෙසේය.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu asubhānupassī kāye viharati, āhāre paṭikūlasaññī, sabbaloke anabhiratisaññī, sabbasaṅkhāresu aniccānupassī. Maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, vīriyabalaṃ, paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti – saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් කෙසේ නම් ශරීරය බිඳී යාමෙන් පසු සසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නෙක් වේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ කයෙහි අශුභය දකිමින් වසයි, ආහාරයෙහි පිළිකුල් සංඥාව ඇතිව වසයි, මුළු ලොවෙහිම නොඇලෙන සංඥාව ඇතිව වසයි, සියලු සංස්කාරයන්හි අනිත්‍යය දකිමින් වසයි. ඔහු තුළ මරණ සංඥාව තමා තුළම මැනවින් පිහිටා තිබෙයි. ඔහු ශ්‍රද්ධා බලය, හිරි බලය, ඔත්තප්ප බලය, වීර්ය බලය සහ ප්‍රඥා බලය යන මේ සේඛ බල පහ ඇසුරු කොට වසයි. ඔහු තුළ මේ ඉන්ද්‍රිය පහ (ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය ආදිය) මෘදුව හටගනියි. ඔහු මේ ඉන්ද්‍රිය පසෙහි මෘදු බව (දුබල බව) නිසා ශරීරය බිඳී යාමෙන් පසු සසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් ශරීරය බිඳී යාමෙන් පසු සසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නේ මෙසේය.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ…pe… paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti – saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ adhimattattā diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo diṭṭheva dhamme asaṅkhāraparinibbāyī hoti.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් කෙසේ නම් මෙලොවදීම අසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නෙක් වේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... (පෙ) ... පළමුවන ධ්‍යානය... (පෙ) ... දෙවන ධ්‍යානය... (පෙ) ... තුන්වන ධ්‍යානය... (පෙ) ... සතරවන ධ්‍යානය ලබා වසයි. ඔහු ශ්‍රද්ධා බලය... (පෙ) ... ප්‍රඥා බලය යන මේ සේඛ බල පහ ඇසුරු කොට වසයි. ඔහු තුළ ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය... (පෙ) ... ප්‍රඥින්ද්‍රිය යන මේ ඉන්ද්‍රිය පහ තියුණුව හටගනියි. ඔහු මේ ඉන්ද්‍රිය පසෙහි තියුණු බව නිසා මෙලොවදීම අසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් මෙලොවදීම අසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නේ මෙසේය.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imāni pañca sekhabalāni upanissāya viharati – saddhābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, vīriyabalaṃ, paññābalaṃ. Tassimāni pañcindriyāni…pe… paññindriyaṃ. So imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ muduttā kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo kāyassa bhedā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් කෙසේ නම් ශරීරය බිඳී යාමෙන් පසු අසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නෙක් වේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... (පෙ) ... පළමුවන ධ්‍යානය... (පෙ) ... දෙවන ධ්‍යානය... (පෙ) ... තුන්වන ධ්‍යානය... (පෙ) ... සතරවන ධ්‍යානය ලබා වසයි. ඔහු ශ්‍රද්ධා බලය, හිරි බලය, ඔත්තප්ප බලය, වීර්ය බලය සහ ප්‍රඥා බලය යන මේ සේඛ බල පහ ඇසුරු කොට වසයි. ඔහු තුළ මේ ඉන්ද්‍රිය පහ... (පෙ) ... ප්‍රඥින්ද්‍රිය මෘදුව හටගනියි. ඔහු මේ ඉන්ද්‍රිය පසෙහි මෘදු බව නිසා ශරීරය බිඳී යාමෙන් පසු අසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙක් ශරීරය බිඳී යාමෙන් පසු අසංඛාරව පිරිනිවන් පාන්නේ මෙසේය. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන්නාහුය.” නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Yuganaddhasuttaṃ

10. යුගනද්ධ සූත්‍රය


170. Evaṃ [Pg.475] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ. Āyasmā ānando etadavoca –

170. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝෝසිතාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ 'ඇවැත්නි, මහණෙනි' යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. 'ඇවැත්නි' යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:


‘‘Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṃ byākaroti, sabbo so catūhi maggehi, etesaṃ vā aññatarena.

“ඇවැත්නි, යම් කිසි භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් මා ඉදිරියේ තමන් අර්හත්වයට පත් වූ බව ප්‍රකාශ කෙරෙත් ද, ඒ සියලු දෙනා මේ මාර්ග සතරෙන් හෝ ඉන් එක්තරා මාර්ගයකින් එය සිදු කරති.


‘‘Katamehi catūhi? Idha, āvuso, bhikkhu samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti. Tassa samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

ඒ මාර්ග සතර කවරේ ද? ඇවැත්නි, මෙහිලා භික්ෂුව සමථය පෙරදැරි කරගත් විදර්ශනාව වඩයි. සමථය පෙරදැරි කරගත් විදර්ශනාව වඩන්නා වූ ඔහුට (ලෝකෝත්තර) මාර්ගය උපදියි. ඔහු ඒ මාර්ගය ඇසුරු කරයි, වඩයි, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරයි. ඒ මාර්ගය ඇසුරු කරන්නා වූ, වඩන්නා වූ, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරන්නා වූ ඔහුගේ සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වෙති, අනුශයෝ පහව යති.


‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāveti. Tassa vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

නැවත ද ඇවැත්නි, භික්ෂුව විදර්ශනාව පෙරදැරි කරගත් සමථය වඩයි. විදර්ශනාව පෙරදැරි කරගත් සමථය වඩන්නා වූ ඔහුට මාර්ගය උපදියි. ඔහු ඒ මාර්ගය ඇසුරු කරයි, වඩයි, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරයි. ඒ මාර්ගය ඇසුරු කරන්නා වූ, වඩන්නා වූ, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරන්නා වූ ඔහුගේ සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වෙති, අනුශයෝ පහව යති.


‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti. Tassa samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

නැවත ද ඇවැත්නි, භික්ෂුව සමථය හා විදර්ශනාව යුගනද්ධව (එකට එක් කොට) වඩයි. සමථය හා විදර්ශනාව යුගනද්ධව වඩන්නා වූ ඔහුට මාර්ගය උපදියි. ඔහු ඒ මාර්ගය ඇසුරු කරයි, වඩයි, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරයි. ඒ මාර්ගය ඇසුරු කරන්නා වූ, වඩන්නා වූ, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරන්නා වූ ඔහුගේ සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වෙති, අනුශයෝ පහව යති.


‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno dhammuddhaccaviggahitaṃ mānasaṃ hoti. Hoti so, āvuso, samayo yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tassa maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato [Pg.476] bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

නැවත ද ඇවැත්නි, භික්ෂුවකගේ සිත ධර්මෝද්ධච්චයෙන් (ධර්මය පිළිබඳ උද්ධච්චයෙන්) මඩනා ලද්දේ වෙයි. ඇවැත්නි, යම් කලෙක ඒ සිත තමා තුළ ම මැනවින් පිහිටා ද, සංසිඳේ ද, ඒකාග්‍ර වේ ද, සමාධිමත් වේ ද, එවැනි සමයක් පැමිණෙයි. එවිට ඔහුට මාර්ගය උපදියි. ඔහු ඒ මාර්ගය ඇසුරු කරයි, වඩයි, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරයි. ඒ මාර්ගය ඇසුරු කරන්නා වූ, වඩන්නා වූ, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරන්නා වූ ඔහුගේ සංයෝජනයෝ ප්‍රහීණ වෙති, අනුශයෝ පහව යති.


‘‘Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṃ byākaroti, sabbo so imehi catūhi maggehi, etesaṃ vā aññatarenā’’ti. Dasamaṃ.

ඇවැත්නි, යම් කිසි භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් මා ඉදිරියේ අර්හත්වයට පත් වූ බව ප්‍රකාශ කෙරෙත් ද, ඒ සියලු දෙනා මේ මාර්ග සතරෙන් හෝ ඉන් එක්තරා මාර්ගයකින් එය ප්‍රකාශ කරති.” දසවැනි සූත්‍රයයි.


Paṭipadāvaggo dutiyo.

දෙවැනි පටිපදා වර්ගය නිමවිය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -


Saṃkhittaṃ vitthārāsubhaṃ, dve khamā ubhayena ca;

Moggallāno sāriputto, sasaṅkhāraṃ yuganaddhena cāti.

සංඛිත්ත, විත්ථාර, අසුභ, ඛමා සූත්‍ර දෙක, උභය, මොග්ගල්ලාන, සාරිපුත්ත, සසංඛාර සහ යුගනද්ධ සූත්‍රය සමඟ (මෙසේ සූත්‍ර දහයකි).


(18) 3. Sañcetaniyavaggo

(18) 3. සංචේතනීය වර්ගය


1. Cetanāsuttaṃ

1. චේතනා සූත්‍රය


171. ‘‘Kāye vā, bhikkhave, sati kāyasañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Vācāya vā, bhikkhave, sati vacīsañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Mane vā, bhikkhave, sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ avijjāpaccayāva.

171. “මහණෙනි, කය පවතින කල්හි කාය සංචේතනා හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදියි. මහණෙනි, වචනය පවතින කල්හි වචී සංචේතනා හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදියි. මහණෙනි, සිත පවතින කල්හි මනෝ සංචේතනා හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදියි. (මේ සියල්ල ම) අවිද්‍යාව ප්‍රත්‍ය කරගෙන ම සිදු වෙයි.


‘‘Sāmaṃ vā taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Pare vāssa taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Sampajāno vā taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ. Asampajāno vā taṃ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.

මහණෙනි, යම් කාය සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි කාය සංස්කාරයක් ඔහු තමා විසින් ම රැස් කරයි. මහණෙනි, යම් කාය සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි කාය සංස්කාරයක් අන් අය ලවා (පොලඹවා) රැස් කරවයි. මහණෙනි, යම් කාය සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි කාය සංස්කාරයක් දැන දැන ම (සම්පජානව) රැස් කරයි. මහණෙනි, යම් කාය සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි කාය සංස්කාරයක් නොදැන (අසම්පජානව) රැස් කරයි.


‘‘Sāmaṃ vā taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; pare vāssa taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti; yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; sampajāno vā taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ [Pg.477] abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; asampajāno vā taṃ, bhikkhave, vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.

මහණෙනි, යම් වචී සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි වචී සංස්කාරයක් ඔහු තමා විසින් ම රැස් කරයි. මහණෙනි, යම් වචී සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි වචී සංස්කාරයක් අන් අය ලවා රැස් කරවයි. මහණෙනි, යම් වචී සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි වචී සංස්කාරයක් දැන දැන ම රැස් කරයි. මහණෙනි, යම් වචී සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි වචී සංස්කාරයක් නොදැන රැස් කරයි.


‘‘Sāmaṃ vā taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; pare vāssa taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharonti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; sampajāno vā taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ; asampajāno vā taṃ, bhikkhave, manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ.

මහණෙනි, යම් මනෝ සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි මනෝ සංස්කාරයක් ඔහු තමා විසින් ම රැස් කරයි. මහණෙනි, යම් මනෝ සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි මනෝ සංස්කාරයක් අන් අය ලවා රැස් කරවයි. මහණෙනි, යම් මනෝ සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි මනෝ සංස්කාරයක් දැන දැන ම රැස් කරයි. මහණෙනි, යම් මනෝ සංස්කාරයක් හේතුවෙන් තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි මනෝ සංස්කාරයක් නොදැන රැස් කරයි.”


‘‘Imesu, bhikkhave, dhammesu avijjā anupatitā, avijjāyatveva asesavirāganirodhā so kāyo na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ, sā vācā na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ, so mano na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkhaṃ, khettaṃ taṃ na hoti…pe… vatthuṃ taṃ na hoti…pe… āyatanaṃ taṃ na hoti…pe… adhikaraṇaṃ taṃ na hoti yaṃpaccayāssa taṃ uppajjati ajjhattaṃ sukhadukkha’’nti.

“මහණෙනි, මේ (චේතනා) ධර්මයන් කෙරෙහි අවිද්‍යාව අනුගතව පවතී. අවිද්‍යාවම අවශේෂයක් නොමැතිව ප්‍රහාණය වීමෙන් හා නිරුද්ධ වීමෙන්, යම් හේතුවක් නිසා තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි කාය සංස්කාරයක් (කය) නොපවතී; යම් හේතුවක් නිසා තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි වචී සංස්කාරයක් (වචනය) නොපවතී; යම් හේතුවක් නිසා තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, එවැනි මනෝ සංස්කාරයක් (සිත) නොපවතී. යම් හේතුවක් නිසා තමා තුළ සැප දුක් උපදී ද, ඒ සඳහා වූ ක්ෂේත්‍රය (කෙත) හෝ... වස්තුව (පිහිට) හෝ... ආයතනය හෝ... අධිකරණය (පදනම) හෝ නොපවතී.”


‘‘Cattārome, bhikkhave, attabhāvapaṭilābhā. Katame cattāro? Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā kamati, no parasañcetanā. Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā kamati, no attasañcetanā. Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ca kamati parasañcetanā ca. Atthi, bhikkhave, attabhāvapaṭilābho, yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe nevattasañcetanā kamati, no parasañcetanā. Ime kho, bhikkhave, cattāro attabhāvapaṭilābhā’’ti.

“මහණෙනි, ආත්මභාව ලැබීම් සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, යම් ආත්මභාව ලැබීමක ස්වකීය චේතනාව ක්‍රියාත්මක වේ ද, අන්‍ය චේතනාව (පර චේතනාව) ක්‍රියාත්මක නොවේ ද, එවැනි ආත්මභාව ලැබීමක් ඇත. මහණෙනි, යම් ආත්මභාව ලැබීමක අන්‍ය චේතනාව ක්‍රියාත්මක වේ ද, ස්වකීය චේතනාව ක්‍රියාත්මක නොවේ ද, එවැනි ආත්මභාව ලැබීමක් ඇත. මහණෙනි, යම් ආත්මභාව ලැබීමක ස්වකීය චේතනාවත් අන්‍ය චේතනාවත් යන දෙකම ක්‍රියාත්මක වේ ද, එවැනි ආත්මභාව ලැබීමක් ඇත. මහණෙනි, යම් ආත්මභාව ලැබීමක ස්වකීය චේතනාව හෝ අන්‍ය චේතනාව හෝ යන දෙකම ක්‍රියාත්මක නොවේ ද, එවැනි ආත්මභාව ලැබීමක් ඇත. මහණෙනි, ආත්මභාව ලැබීම් මේ සතරයි.”


Evaṃ vutte āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘imassa kho ahaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi – ‘tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā kamati no parasañcetanā, attasañcetanāhetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti. Tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho [Pg.478] yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā kamati no attasañcetanā, parasañcetanāhetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti. Tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ca kamati parasañcetanā ca, attasañcetanā ca parasañcetanā ca hetu tesaṃ sattānaṃ tamhā kāyā cuti hoti. Tatra, bhante, yāyaṃ attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati no parasañcetanā, katame tena devā daṭṭhabbā’’’ti? ‘‘Nevasaññānāsaññāyatanūpagā, sāriputta, devā tena daṭṭhabbā’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂේපයෙන් වදාළ මේ දේශනාවේ අර්ථය මම මෙසේ විස්තර වශයෙන් වටහා ගනිමි. ස්වාමීනි, එහි යම් ආත්මභාව ලැබීමක ස්වකීය චේතනාව ක්‍රියාත්මක වී අන්‍ය චේතනාව ක්‍රියාත්මක නොවේ ද, ස්වකීය චේතනාව හේතුවෙන් ඒ සත්වයන්ගේ ඒ ආත්මභාවයෙන් චුත වීම සිදු වේ. ස්වාමීනි, එහි යම් ආත්මභාව ලැබීමක අන්‍ය චේතනාව ක්‍රියාත්මක වී ස්වකීය චේතනාව ක්‍රියාත්මක නොවේ ද, අන්‍ය චේතනාව හේතුවෙන් ඒ සත්වයන්ගේ ඒ ආත්මභාවයෙන් චුත වීම සිදු වේ. ස්වාමීනි, එහි යම් ආත්මභාව ලැබීමක ස්වකීය චේතනාවත් අන්‍ය චේතනාවත් යන දෙකම ක්‍රියාත්මක වේ ද, ස්වකීය මෙන්ම අන්‍ය චේතනාවන් යන දෙකම හේතුවෙන් ඒ සත්වයන්ගේ ඒ ආත්මභාවයෙන් චුත වීම සිදු වේ. ස්වාමීනි, එහි යම් ආත්මභාව ලැබීමක ස්වකීය චේතනාව හෝ අන්‍ය චේතනාව හෝ යන දෙකම ක්‍රියාත්මක නොවේ ද, ඒ මගින් කවර දෙවිවරුන් හඳුනාගත යුතු ද?” “සාරිපුත්ත, ඒ මගින් නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණි දෙවිවරුන් හඳුනාගත යුතුය.”


‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā āgāmino honti āgantāro itthattaṃ? Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā anāgāmino honti anāgantāro itthatta’’nti? ‘‘Idha, sāriputta, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnāni honti, so diṭṭheva dhamme nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati; tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tato cuto āgāmī hoti āgantā itthattaṃ.

“ස්වාමීනි, යම් හේතුවක් හා ප්‍රත්‍යයක් නිසා මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්වයෝ ඒ ආත්මභාවයෙන් චුත වී නැවත මේ මනුෂ්‍ය ලෝකයට (ඉත්ථත්තභාවයට) පැමිණෙන්නෝ වෙත් ද? ස්වාමීනි, යම් හේතුවක් හා ප්‍රත්‍යයක් නිසා මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්වයෝ ඒ ආත්මභාවයෙන් චුත වී නැවත මේ ලෝකයට නොපැමිණෙන්නෝ වෙත් ද?” “සාරිපුත්ත, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ වී නොමැත. ඔහු මෙලොවදීම නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාපත්තියට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය රස විඳියි, එය ප්‍රාර්ථනා කරයි, එයින් සතුටට පත් වෙයි. එහි පිහිටා, එහි ඇලී, බහුලව එහි වාසය කරමින්, එයින් පිරිහෙන්නේ නැතිව කළුරිය කරන්නේ නම්, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණි දෙවිවරුන් අතර උපදියි. ඔහු එතැනින් චුත වී නැවත මේ ලෝකයට පැමිණෙන්නෙකු වෙයි.”


‘‘Idha pana, sāriputta, ekaccassa puggalassa orambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni honti, so diṭṭheva dhamme nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati; tattha ṭhito tadadhimutto tabbahulavihārī aparihīno kālaṃ kurumāno nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tato cuto anāgāmī hoti anāgantā itthattaṃ.

“සාරිපුත්ත, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකුගේ ඕරම්භාගීය සංයෝජනයන් ප්‍රහීණ වී ඇත. ඔහු මෙලොවදීම නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාපත්තියට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු එය රස විඳියි, එය ප්‍රාර්ථනා කරයි, එයින් සතුටට පත් වෙයි. එහි පිහිටා, එහි ඇලී, බහුලව එහි වාසය කරමින්, එයින් පිරිහෙන්නේ නැතිව කළුරිය කරන්නේ නම්, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණි දෙවිවරුන් අතර උපදියි. ඔහු එතැනින් චුත වී නැවත මේ ලෝකයට නොපැමිණෙන අනාගාමී පුද්ගලයෙකු වෙයි.”


‘‘Ayaṃ kho, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā āgāmino honti āgantāro itthattaṃ. Ayaṃ pana, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā tamhā kāyā cutā anāgāmino honti anāgantāro itthatta’’nti. Paṭhamaṃ.

“සාරිපුත්ත, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්වයෝ ඒ ආත්මභාවයෙන් චුත වී නැවත මේ ලෝකයට පැමිණීමට හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි. සාරිපුත්ත, ඇතැම් සත්වයෝ ඒ ආත්මභාවයෙන් චුත වී නැවත මේ ලෝකයට නොපැමිණීමට හේතුව හා ප්‍රත්‍යය මෙයයි.” පළමු සූත්‍රය නිමා විය.


2. Vibhattisuttaṃ

2. විභත්ති සූත්‍රය


172. Tatra [Pg.479] kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

172. එහිදී ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ “ඇවැත්නි, මහණෙනි” යි භික්ෂූන් ඇමතූහ. “ඇවැත්නි” යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ -


‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, atthapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo.

“ඇවැත්නි, උපසම්පන්න වී අඩමසක් ගත වූ මා විසින් අර්ථ පටිසම්භිදාව කොටස් වශයෙන් ද අක්ෂර වශයෙන් ද ප්‍රත්‍යක්ෂ කරන ලදී. මම එය විවිධ ක්‍රමයන්ගෙන් පවසමි, දේශනා කරමි, පනවමි, පිහිටුවමි, විවෘත කරමි, බෙදා දක්වමි, පැහැදිලි කරමි. යමෙකුට මේ පිළිබඳව සැකයක් හෝ විමතියක් ඇත්නම්, ඔහු මගෙන් ප්‍රශ්න විමසත්වා. මම පිළිතුරු දීමෙන් ඔහුගේ සිත සතුටු කරන්නෙමි. අපගේ ධර්මයන්හි මැනවින් දක්ෂ වූ අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද මෙහි (අප ඉදිරියේ) වැඩ සිටින සේක.”


‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, dhammapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo.

“ඇවැත්නි, උපසම්පන්න වී අඩමසක් ගත වූ මා විසින් ධර්ම පටිසම්භිදාව කොටස් වශයෙන් ද අක්ෂර වශයෙන් ද ප්‍රත්‍යක්ෂ කරන ලදී. මම එය විවිධ ක්‍රමයන්ගෙන් පවසමි, දේශනා කරමි, පනවමි, පිහිටුවමි, විවෘත කරමි, බෙදා දක්වමි, පැහැදිලි කරමි. යමෙකුට මේ පිළිබඳව සැකයක් හෝ විමතියක් ඇත්නම්, ඔහු මගෙන් ප්‍රශ්න විමසත්වා. මම පිළිතුරු දීමෙන් ඔහුගේ සිත සතුටු කරන්නෙමි. අපගේ ධර්මයන්හි මැනවින් දක්ෂ වූ අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද මෙහි වැඩ සිටින සේක.”


‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, niruttipaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo.

“ඇවැත්නි, උපසම්පන්න වී අඩමසක් ගත වූ මා විසින් නිරුක්ති පටිසම්භිදාව කොටස් වශයෙන් ද අක්ෂර වශයෙන් ද ප්‍රත්‍යක්ෂ කරන ලදී. මම එය විවිධ ක්‍රමයන්ගෙන් පවසමි, දේශනා කරමි, පනවමි, පිහිටුවමි, විවෘත කරමි, බෙදා දක්වමි, පැහැදිලි කරමි. යමෙකුට මේ පිළිබඳව සැකයක් හෝ විමතියක් ඇත්නම්, ඔහු මගෙන් ප්‍රශ්න විමසත්වා. මම පිළිතුරු දීමෙන් ඔහුගේ සිත සතුටු කරන්නෙමි. අපගේ ධර්මයන්හි මැනවින් දක්ෂ වූ අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද මෙහි වැඩ සිටින සේක.”


‘‘Addhamāsūpasampannena me, āvuso, paṭibhānapaṭisambhidā sacchikatā odhiso byañjanaso. Tamahaṃ anekapariyāyena ācikkhāmi desemi paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā, so maṃ pañhena. Ahaṃ veyyākaraṇena sammukhībhūto no satthā yo no dhammānaṃ sukusalo’’ti. Dutiyaṃ.

“ඇවැත්නි, උපසම්පන්න වී අඩමසක් ගත වූ මා විසින් පටිභාන පටිසම්භිදාව කොටස් වශයෙන් ද අක්ෂර වශයෙන් ද ප්‍රත්‍යක්ෂ කරන ලදී. මම එය විවිධ ක්‍රමයන්ගෙන් පවසමි, දේශනා කරමි, පනවමි, පිහිටුවමි, විවෘත කරමි, බෙදා දක්වමි, පැහැදිලි කරමි. යමෙකුට මේ පිළිබඳව සැකයක් හෝ විමතියක් ඇත්නම්, ඔහු මගෙන් ප්‍රශ්න විමසත්වා. මම පිළිතුරු දීමෙන් ඔහුගේ සිත සතුටු කරන්නෙමි. අපගේ ධර්මයන්හි මැනවින් දක්ෂ වූ අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ ද මෙහි වැඩ සිටින සේක.” දෙවන සූත්‍රයයි.


3. Mahākoṭṭhikasuttaṃ

3. මහා කොට්ඨිත සූත්‍රය


173. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ [Pg.480] nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –

173. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට උපසංක්‍රමණය වූහ. උපසංක්‍රමණය වී ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ සමග සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පසක වැඩහුන්හ. එකත්පසක වැඩහුන් ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේට මෙය පැවසූහ –


‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’’ti?

“ඇවැත්නි, සය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ නිරවශේෂ විරාග නිරෝධයෙන් පසුව වෙනත් කිසිවක් ඉතිරිව පවතී ද?”


‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න.”


‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’’ti?

“ඇවැත්නි, සය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ නිරවශේෂ විරාග නිරෝධයෙන් පසුව වෙනත් කිසිවක් ඉතිරිව නොපවතී ද?”


‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න.”


‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’’ti?

“ඇවැත්නි, සය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ නිරවශේෂ විරාග නිරෝධයෙන් පසුව වෙනත් කිසිවක් පවතින්නේත් නොපවතින්නේත් වේ ද?”


‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න.”


‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’’ti?

“ඇවැත්නි, සය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ නිරවශේෂ විරාග නිරෝධයෙන් පසුව වෙනත් කිසිවක් ඇත්තේත් නොවන්නේ ද, නැත්තේත් නොවන්නේ ද?”


‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න.”


‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. Yathā kathaṃ pana, āvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti?

“ඇවැත්නි, ‘සය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ නිරවශේෂ විරාග නිරෝධයෙන් පසුව වෙනත් කිසිවක් පවතී ද’ යැයි විමසූ විට ‘ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න’ යැයි පවසති. ‘වෙනත් කිසිවක් නොපවතී ද’ යැයි විමසූ විට ‘ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න’ යැයි පවසති. ‘පවතින්නේත් නොපවතින්නේත් වේ දැයි’ විමසූ විට ‘ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න’ යැයි පවසති. ‘ඇත්තේත් නොවන නැත්තේත් නොවන කිසිවක් ඇද්දැයි’ විමසූ විට ‘ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න’ යැයි පවසති. ඇවැත්නි, එසේ නම් ඔබ වහන්සේ වදාළ මේ ප්‍රකාශයේ අර්ථය කෙසේ නම් දත යුතු ද?”


‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. Yāvatā, āvuso, channaṃ phassāyatanānaṃ gati tāvatā papañcassa gati; yāvatā papañcassa gati tāvatā channaṃ phassāyatanānaṃ gati. Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamo’’ti. Tatiyaṃ.

“ඇවැත්නි, ‘සය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ නිරවශේෂ විරාග නිරෝධයෙන් පසුව වෙනත් කිසිවක් පවතී’ යැයි පවසන්නා, ප්‍රපංච නොකටයුතු දෙයෙහි ප්‍රපංච කරයි. ‘වෙනත් කිසිවක් නැතැයි’ පවසන්නා ද ප්‍රපංච නොකටයුතු දෙයෙහි ප්‍රපංච කරයි. ‘පවතින්නේත් නොපවතින්නේත් යැයි’ පවසන්නා ද ප්‍රපංච නොකටයුතු දෙයෙහි ප්‍රපංච කරයි. ‘ඇත්තේත් නොවන නැත්තේත් නොවන යැයි’ පවසන්නා ද ප්‍රපංච නොකටයුතු දෙයෙහි ප්‍රපංච කරයි. ඇවැත්නි, යම් තාක් සය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ පරාසය ඇද්ද, ප්‍රපංචයේ පරාසය ද ඒ තාක්මය. ප්‍රපංචයේ පරාසය යම් තාක් ද, සය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ පරාසය ද ඒ තාක්මය. ඇවැත්නි, සය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ නිරවශේෂ විරාග නිරෝධයෙන් ප්‍රපංච නිරෝධය ද ප්‍රපංචයන්ගේ සංසිඳීම ද සිදු වේ.” තෙවන සූත්‍රයයි.


4. Ānandasuttaṃ

4. ආනන්ද සූත්‍රය


174. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā mahākoṭṭhiko tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākoṭṭhikena saddhiṃ [Pg.481] sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavoca –

174. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට උපසංක්‍රමණය වූහ. උපසංක්‍රමණය වී ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ සමග සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පසක වැඩහුන්හ. එකත්පසක වැඩහුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේට මෙය පැවසූහ –


‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’’ti?

“ඇවැත්නි, සය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ නිරවශේෂ විරාග නිරෝධයෙන් පසුව වෙනත් කිසිවක් ඉතිරිව පවතී ද?”


‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න.”


‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’’ti?

“ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් ඉතිරිව පවතින්නේද?”


‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න.”


‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’’ti?

“ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් ඇත්තේද නැත්තේද?”


‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න.”


‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’’ti?

“ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් ඇත්තේත් නොවෙයි නැත්තේත් නොවෙයිද?”


‘‘Mā hevaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්න.”


‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘mā hevaṃ, āvuso’ti vadesi. Yathā kathaṃ panāvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti?

“‘ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් පවතින්නේදැයි’ විමසූ විට, ඔබ ‘ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්නැයි’ පවසන්නෙහිය. ‘ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් නැද්දැයි’ විමසූ විට, ඔබ ‘ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්නැයි’ පවසන්නෙහිය. ‘ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් ඇත්තේද නැත්තේදැයි’ විමසූ විට, ඔබ ‘ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්නැයි’ පවසන්නෙහිය. ‘ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් ඇත්තේත් නොවෙයි නැත්තේත් නොවෙයිදැයි’ විමසූ විට, ඔබ ‘ඇවැත්නි, එසේ නොකියන්නැයි’ පවසන්නෙහිය. ඇවැත්නි, එසේ නම් මෙම දේශනාවේ අර්ථය කෙසේ තේරුම් ගත යුතුද?”


‘‘‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā atthi ca natthi ca aññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. ‘Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā nevatthi no natthaññaṃ kiñcī’ti, iti vadaṃ appapañcaṃ papañceti. Yāvatā, āvuso, channaṃ phassāyatanānaṃ gati tāvatā papañcassa gati. Yāvatā papañcassa gati tāvatā channaṃ phassāyatanānaṃ gati. Channaṃ, āvuso, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā papañcanirodho papañcavūpasamo’’ti. Catutthaṃ.

“‘ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් ඇත්තේයැයි’ පවසන්නා, ප්‍රපංච නොකළ යුතු දෙය ප්‍රපංච කරයි. ‘ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් නැතැයි’ පවසන්නාද, ප්‍රපංච නොකළ යුතු දෙය ප්‍රපංච කරයි. ‘ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් ඇත්තේද නැත්තේදැයි’ පවසන්නාද, ප්‍රපංච නොකළ යුතු දෙය ප්‍රපංච කරයි. ‘ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් පසු අන් කිසිවක් ඇත්තේත් නොවෙයි නැත්තේත් නොවෙයිදැයි’ පවසන්නාද, ප්‍රපංච නොකළ යුතු දෙය ප්‍රපංච කරයි. ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ පැවැත්ම කෙතෙක්ද, ප්‍රපංචයේ පැවැත්මද එතෙක්මය. ප්‍රපංචයේ පැවැත්ම කෙතෙක්ද, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ පැවැත්මද එතෙක්මය. ඇවැත්නි, සයවැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ ඉතිරි නොවන සේ විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන්, ප්‍රපංච නිරුද්ධ වෙයි, ප්‍රපංච සන්සිඳෙයි.” (සතරවන සූත්‍රයයි)


5. Upavāṇasuttaṃ

5. උපවාණ සූත්‍රය


175. Atha [Pg.482] kho āyasmā upavāṇo yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upavāṇo āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –

175. එකල්හි ආයුෂ්මත් උපවාණ ස්වාමීන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ, ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේ සමඟ සුහදව පිළිසඳරෙහි යෙදුණහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු කථා නිමවා එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් උපවාණ ස්වාමීන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:


‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, vijjāyantakaro hotī’’ti?

“ඇවැත්නි, සාරිපුත්තයෙනි, විද්‍යාව (දැනුම) පමණකින් දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් විය හැකිද?”


‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේ.”


‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, caraṇenantakaro hotī’’ti?

“ඇවැත්නි, සාරිපුත්තයෙනි, එසේ නම් චරණය (හික්මීම) පමණකින් දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් විය හැකිද?”


‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේ.”


‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, vijjācaraṇenantakaro hotī’’ti?

“ඇවැත්නි, සාරිපුත්තයෙනි, එසේ නම් විද්‍යා-චරණ දෙකෙන්ම දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් විය හැකිද?”


‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේ.”


‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, aññatra vijjācaraṇenantakaro hotī’’ti?

“ඇවැත්නි, සාරිපුත්තයෙනි, එසේ නම් විද්‍යා-චරණ දෙකෙන් බැහැරව අන් මඟකින් දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් විය හැකිද?”


‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

“ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේ.”


‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, vijjāyantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, caraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, vijjācaraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. ‘Kiṃ panāvuso sāriputta, aññatra vijjācaraṇenantakaro hotī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. Yathā kathaṃ panāvuso, antakaro hotī’’ti?

“‘ඇවැත්නි, සාරිපුත්තයෙනි, විද්‍යාවෙන් දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වේදැයි’ ඇසූ විට, ‘ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේයැයි’ පවසන්නෙහිය. ‘චරණයෙන් කෙළවර කරන්නෙක් වේදැයි’ ඇසූ විට, ‘එසේ නොවේයැයි’ පවසන්නෙහිය. ‘විද්‍යා-චරණ දෙකෙන්ම කෙළවර කරන්නෙක් වේදැයි’ ඇසූ විට, ‘එසේ නොවේයැයි’ පවසන්නෙහිය. ‘විද්‍යා-චරණ දෙකෙන් බැහැරව කෙළවර කරන්නෙක් වේදැයි’ ඇසූ විටද, ‘එසේ නොවේයැයි’ පවසන්නෙහිය. ඇවැත්නි, එසේ නම් කවර ආකාරයකින් දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වේද?”


‘‘Vijjāya ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa. Caraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa. Vijjācaraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, saupādānova samāno antakaro abhavissa. Aññatra vijjācaraṇena ce, āvuso, antakaro abhavissa, puthujjano antakaro abhavissa. Puthujjano hi, āvuso, aññatra vijjācaraṇena. Caraṇavipanno kho, āvuso, yathābhūtaṃ na jānāti na passati. Caraṇasampanno yathābhūtaṃ jānāti passati. Yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ antakaro hotī’’ti. Pañcamaṃ.

“ඇවැත්නි, ඉදින් විද්‍යාවෙන් පමණක් දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වූයේ නම්, උපාදාන සහිත වූවෙක්ද දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වන්නේය. ඉදින් චරණයෙන් පමණක් දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වූයේ නම්, උපාදාන සහිත වූවෙක්ද දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වන්නේය. ඉදින් විද්‍යා-චරණ දෙකෙන් පමණක් දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වූයේ නම්, උපාදාන සහිත වූවෙක්ද දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වන්නේය. ඉදින් විද්‍යා-චරණ දෙකෙන් බැහැරව දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වූයේ නම්, පෘථග්ජනයාද දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වන්නේය. මන්ද යත් ඇවැත්නි, පෘථග්ජනයා විද්‍යා-චරණයෙන් තොර බැවිනි. ඇවැත්නි, චරණයෙන් පිරිහුණු තැනැත්තා තත්ත්වාකාරයෙන් (යථාභූතව) නොදනියි, නොදකියි. චරණයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා තත්ත්වාකාරයෙන් දනියි, දකියි. තත්ත්වාකාරයෙන් දනිමින් හා දකිමින් ඔහු දුකෙහි කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි.” (පස්වන සූත්‍රයයි)


6. Āyācanasuttaṃ

6. ආයාචන සූත්‍රය


176. ‘‘Saddho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ sammā āyācamāno āyāceyya – ‘tādiso homi yādisā sāriputtamoggallānā’ti. Esā, bhikkhave[Pg.483], tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ, yadidaṃ sāriputtamoggallānā.

176. “මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවන්ත භික්ෂුවක් මැනවින් පතන්නේ නම් මෙසේ පැතිය යුතුය: ‘මම සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලානයන් බඳු කෙනෙක් වෙම්වා’ කියායි. මහණෙනි, මාගේ ශ්‍රාවක භික්ෂූන්ට සාරිපුත්ත සහ මොග්ගල්ලාන යන දෙදෙනා තරාදියක් වැනිය, නිවැරදි ප්‍රමාණය (නිදර්ශනය) වැනිය.”


‘‘Saddhā, bhikkhave, bhikkhunī evaṃ sammā āyācamānā āyāceyya – ‘tādisā homi yādisā khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā cā’ti. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ, yadidaṃ khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā ca.

“මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවන්ත මෙහෙණියක් මෙසේ නිවැරදි ලෙස ප්‍රාර්ථනා කළ යුතුය: ‘මම ඛේමා මෙහෙණිය හා උප්පලවණ්ණා මෙහෙණිය හා සමාන වන්නෙම්වා’ යි. මහණෙනි, මාගේ ශ්‍රාවිකා මෙහෙණින් වහන්සේලා අතර මේ ඛේමා සහ උප්පලවණ්ණා යන මෙහෙණින් දෙදෙනා තරාදියක් වැනි වූ ද, මිනුම්දණ්ඩක් (ප්‍රමාණය) වැනි වූ ද වන්නාහ.”


‘‘Saddho, bhikkhave, upāsako evaṃ sammā āyācamāno āyāceyya – ‘tādiso homi yādiso citto ca gahapati hatthako ca āḷavako’ti. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ, yadidaṃ citto ca gahapati hatthako ca āḷavako.

“මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවන්ත උපාසකයෙකු මෙසේ නිවැරදි ලෙස ප්‍රාර්ථනා කළ යුතුය: ‘මම චිත්ත ගෘහපතියා හා ආළවක හත්ථක කුමරු හා සමාන වන්නෙම්වා’ යි. මහණෙනි, මාගේ ශ්‍රාවක උපාසකවරුන් අතර මේ චිත්ත ගෘහපතියා සහ හත්ථක ආළවක යන උපාසකවරුන් දෙදෙනා තරාදියක් වැනි වූ ද, මිනුම්දණ්ඩක් වැනි වූ ද වන්නාහ.”


‘‘Saddhā, bhikkhave, upāsikā evaṃ sammā āyācamānā āyāceyya – ‘tādisā homi yādisā khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’ti. Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ, yadidaṃ khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවන්ත උපාසිකාවක මෙසේ නිවැරදි ලෙස ප්‍රාර්ථනා කළ යුතුය: ‘මම ඛුජ්ජුත්තරා උපාසිකාව හා වේළුකණ්ඨකී නන්දමාතාව හා සමාන වන්නෙම්වා’ යි. මහණෙනි, මාගේ ශ්‍රාවිකා උපාසිකාවන් අතර මේ ඛුජ්ජුත්තරා උපාසිකාව සහ වේළුකණ්ඨකී නන්දමාතාව යන උපාසිකාවන් දෙදෙනා තරාදියක් වැනි වූ ද, මිනුම්දණ්ඩක් වැනි වූ ද වන්නාහ.” (හයවන සූත්‍රයයි).


7. Rāhulasuttaṃ

7. රාහුල සූත්‍රය


177. Atha kho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ rāhulaṃ bhagavā etadavoca –

177. ඉන්පසු ආයුෂ්මත් රාහුල තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් රාහුල තෙරුන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā pathavīdhātu yā ca bāhirā pathavīdhātu, pathavīdhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati, pathavīdhātuyā cittaṃ virājeti.

“රාහුල, අධ්‍යාත්මික වූ යම් පඨවි ධාතුවක් ඇද්ද, බාහිර වූ යම් පඨවි ධාතුවක් ඇද්ද, මේ සියල්ල පඨවි ධාතුවම පමණි. ‘එය මගේ නොවේ, එය මම නොවෙමි, එය මාගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් ම නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දැකිය යුතුය. මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් ම නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දැක පඨවි ධාතුව කෙරෙහි කලකිරෙයි, පඨවි ධාතුව කෙරෙහි සිත නොඇලෙයි.”


‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu, āpodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āpodhātuyā nibbindati, āpodhātuyā cittaṃ virājeti.

“රාහුල, අධ්‍යාත්මික වූ යම් ආපෝ ධාතුවක් ඇද්ද, බාහිර වූ යම් ආපෝ ධාතුවක් ඇද්ද, මේ සියල්ල ආපෝ ධාතුවම පමණි. ‘එය මගේ නොවේ, එය මම නොවෙමි, එය මාගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් ම නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දැකිය යුතුය. මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් ම නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දැක ආපෝ ධාතුව කෙරෙහි කලකිරෙයි, ආපෝ ධාතුව කෙරෙහි සිත නොඇලෙයි.”


‘‘Yā [Pg.484] ca, rāhula, ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu, tejodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā tejodhātuyā nibbindati, tejodhātuyā cittaṃ virājeti.

“රාහුල, අධ්‍යාත්මික වූ යම් තේජෝ ධාතුවක් ඇද්ද, බාහිර වූ යම් තේජෝ ධාතුවක් ඇද්ද, මේ සියල්ල තේජෝ ධාතුවම පමණි. ‘එය මගේ නොවේ, එය මම නොවෙමි, එය මාගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් ම නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දැකිය යුතුය. මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් ම නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දැක තේජෝ ධාතුව කෙරෙහි කලකිරෙයි, තේජෝ ධාතුව කෙරෙහි සිත නොඇලෙයි.”


‘‘Yā ca, rāhula, ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu, vāyodhāturevesā. ‘Taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati, vāyodhātuyā cittaṃ virājeti.

“රාහුල, අධ්‍යාත්මික වූ යම් වායෝ ධාතුවක් ඇද්ද, බාහිර වූ යම් වායෝ ධාතුවක් ඇද්ද, මේ සියල්ල වායෝ ධාතුවම පමණි. ‘එය මගේ නොවේ, එය මම නොවෙමි, එය මාගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් ම නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දැකිය යුතුය. මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් ම නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දැක වායෝ ධාතුව කෙරෙහි කලකිරෙයි, වායෝ ධාතුව කෙරෙහි සිත නොඇලෙයි.”


‘‘Yato kho, rāhula, bhikkhu imāsu catūsu dhātūsu nevattānaṃ na attaniyaṃ samanupassati, ayaṃ vuccati, rāhula, bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ti. Sattamaṃ.

“රාහුල, යම් කලෙක මහණෙක් මේ ධාතු සතරෙහි තමා කියා හෝ තමාට අයත් දෙයක් කියා හෝ අනුදර්ශනය නොකරයි ද, රාහුල, මේ මහණ තෘෂ්ණාව සිඳ දැමූ, සංයෝජන දුරු කළ, නිවැරදි ලෙස මානය අවබෝධ කොට ප්‍රහීණ කිරීමෙන් දුක කෙළවර කළ අයෙකු යැයි කියනු ලැබේ.” (හත්වන සූත්‍රයයි).


8. Jambālīsuttaṃ

8. ජම්බාලී සූත්‍රය


178. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na sakkāyanirodho pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso lepagatena hatthena sākhaṃ gaṇheyya, tassa so hattho sajjeyyapi gaṇheyyapi bajjheyyapi ; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na sakkāyanirodho pāṭikaṅkho.

178. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් පෙනෙන්නට වෙති. ඒ සතර දෙනා කවුරුන්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් කිසියම් ශාන්ත වූ චේතෝවිමුක්තියකට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු සක්කාය නිරෝධය (සංසාර දුකෙහි නැතිවීම) මෙනෙහි කරයි. ඔහු එසේ සක්කාය නිරෝධය මෙනෙහි කරන විට ඔහුගේ සිත එහි ඇතුළු නොවේ, එහි නොපහදී, එහි නොපිහිටයි, එහි නොවෙයි. මහණෙනි, මෙලෙස වූ මහණෙකුගෙන් සක්කාය නිරෝධය (සාක්ෂාත් කිරීම) බලාපොරොත්තු විය නොහැකිය. මහණෙනි, එය හරියට යම් පුරුෂයෙක් මැලියම් තැවරුණු අතින් අත්තක් අල්ලා ගත්තා වැනි ය. එවිට ඔහුගේ අත එහි ඇලෙයි, අසුවෙයි, බැඳෙයි. මහණෙනි, එලෙසම මහණෙක් කිසියම් ශාන්ත වූ චේතෝවිමුක්තියකට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු සක්කාය නිරෝධය මෙනෙහි කරයි. ඔහු එසේ සක්කාය නිරෝධය මෙනෙහි කරන විට ඔහුගේ සිත එහි ඇතුළු නොවේ, එහි නොපහදී, එහි නොපිහිටයි, එහි නොවෙයි. මහණෙනි, මෙලෙස වූ මහණෙකුගෙන් සක්කාය නිරෝධය බලාපොරොත්තු විය නොහැකිය.”


‘‘Idha [Pg.485] pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno sakkāyanirodho pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso suddhena hatthena sākhaṃ gaṇheyya, tassa so hattho neva sajjeyya na gaṇheyya na bajjheyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So sakkāyanirodhaṃ manasi karoti. Tassa sakkāyanirodhaṃ manasi karoto sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno sakkāyanirodho pāṭikaṅkho.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් යම්කිසි ශාන්ත වූ චේතෝවිමුක්තියකට (සමාපත්තියකට) පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු සක්කාය නිරෝධය (සක්කාය නිරුද්ධ වීම හෙවත් නිවන) මෙනෙහි කරයි. සක්කාය නිරෝධය මෙනෙහි කරන ඔහුගේ සිත එහි බැසගනියි, පහදියි, මනාව පිහිටයි, අධිමොක්ඛය කරයි (අධිෂ්ඨානයෙන් පිහිටයි). මහණෙනි, මෙසේ වූ මහණහුට සක්කාය නිරෝධය අත්පත් කරගත හැකි බව අපේක්ෂා කළ හැකිය. මහණෙනි, එය හරියට පිරිසිදු අතකින් අත්තක් අල්ලා ගන්නා මිනිසෙකුගේ අත ඒ අත්තෙහි නොඇලෙන්නාක් මෙන්, නොඇලී පවතින්නාක් මෙන්, නොබැඳෙන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, එලෙසම මහණෙක් යම්කිසි ශාන්ත වූ චේතෝවිමුක්තියකට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු සක්කාය නිරෝධය මෙනෙහි කරයි. සක්කාය නිරෝධය මෙනෙහි කරන ඔහුගේ සිත එහි බැසගනියි, පහදියි, මනාව පිහිටයි, අධිමොක්ඛය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ වූ මහණහුට සක්කාය නිරෝධය අත්පත් කරගත හැකි බව අපේක්ෂා කළ හැකිය.


‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na avijjāppabhedo pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, jambālī anekavassagaṇikā. Tassā puriso yāni ceva āyamukhāni tāni pidaheyya, yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya, devo ca na sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Evañhi tassā, bhikkhave, jambāliyā na āḷippabhedo pāṭikaṅkho. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno na avijjāppabhedo pāṭikaṅkho.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් යම්කිසි ශාන්ත වූ චේතෝවිමුක්තියකට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු අවිද්‍යාව විනිවිදීම (හෙවත් අවිද්‍යාව බිඳ දැමීම) මෙනෙහි කරයි. අවිද්‍යාව විනිවිදීම මෙනෙහි කරන ඔහුගේ සිත එහි බැස නොගනියි, නොපහදියි, මනාව නොපිහිටයි, අධිමොක්ඛය නොකරයි. මහණෙනි, මෙසේ වූ මහණහුට අවිද්‍යාව විනිවිදීම (අර්හත් ඵලය) අත්පත් කරගත හැකි බව අපේක්ෂා කළ නොහැකිය. මහණෙනි, එය හරියට බොහෝ වර්ෂ ගණනාවක් පැරණි මඩ සහිත ජලාශයක් වැනි ය. යමෙක් එහි ජලය ඇතුළු වන මාර්ගයන් වසා දමා, ජලය පිටවන මාර්ගයන් විවෘත කරන්නේ නම්, වැසි වලාකුළු ද මනාව වැසි නොවැස්සොත්, මහණෙනි, ඒ ජලාශයේ වැව් බැම්ම බිඳී යාමක් අපේක්ෂා කළ නොහැකිය. මහණෙනි, එලෙසම මහණෙක් යම්කිසි ශාන්ත වූ චේතෝවිමුක්තියකට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු අවිද්‍යාව විනිවිදීම මෙනෙහි කරයි. අවිද්‍යාව විනිවිදීම මෙනෙහි කරන ඔහුගේ සිත එහි බැස නොගනියි, නොපහදියි, මනාව නොපිහිටයි, අධිමොක්ඛය නොකරයි. මහණෙනි, මෙසේ වූ මහණහුට අවිද්‍යාව විනිවිදීම අත්පත් කරගත හැකි බව අපේක්ෂා කළ නොහැකිය.


‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno avijjāppabhedo pāṭikaṅkho. Seyyathāpi, bhikkhave, jambālī anekavassagaṇikā. Tassā puriso yāni ceva āyamukhāni tāni vivareyya, yāni ca apāyamukhāni tāni pidaheyya, devo ca sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Evañhi tassā, bhikkhave, jambāliyā āḷippabhedo pāṭikaṅkho. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ [Pg.486] santaṃ cetovimuttiṃ upasampajja viharati. So avijjāppabhedaṃ manasi karoti. Tassa avijjāppabhedaṃ manasi karoto avijjāppabhede cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Tassa kho evaṃ, bhikkhave, bhikkhuno avijjāppabhedo pāṭikaṅkho. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් යම්කිසි ශාන්ත වූ චේතෝවිමුක්තියකට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු අවිද්‍යාව විනිවිදීම මෙනෙහි කරයි. අවිද්‍යාව විනිවිදීම මෙනෙහි කරන ඔහුගේ සිත එහි බැසගනියි, පහදියි, මනාව පිහිටයි, අධිමොක්ඛය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ වූ මහණහුට අවිද්‍යාව විනිවිදීම අත්පත් කරගත හැකි බව අපේක්ෂා කළ හැකිය. මහණෙනි, එය හරියට බොහෝ වර්ෂ ගණනාවක් පැරණි මඩ සහිත ජලාශයක් වැනි ය. යමෙක් එහි ජලය ඇතුළු වන මාර්ගයන් විවෘත කර, ජලය පිටවන මාර්ගයන් වසා දමන්නේ නම්, වැසි වලාකුළු ද මනාව වැසි වස්සන්නේ නම්, මහණෙනි, ඒ ජලාශයේ වැව් බැම්ම බිඳී යාම අපේක්ෂා කළ හැකිය. මහණෙනි, එලෙසම මහණෙක් යම්කිසි ශාන්ත වූ චේතෝවිමුක්තියකට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහු අවිද්‍යාව විනිවිදීම මෙනෙහි කරයි. අවිද්‍යාව විනිවිදීම මෙනෙහි කරන ඔහුගේ සිත එහි බැසගනියි, පහදියි, මනාව පිහිටයි, අධිමොක්ඛය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ වූ මහණහුට අවිද්‍යාව විනිවිදීම අත්පත් කරගත හැකි බව අපේක්ෂා කළ හැකිය. මහණෙනි, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනා මොහු වෙති.” අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Nibbānasuttaṃ

9. නිබ්බාන සූත්‍රය


179. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, āvuso sāriputta, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme na parinibbāyantī’’ti?

179. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවන් වෙත එළඹියහ; එළඹ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවන් සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු කථාව නිමවා එකත්පසක වැඩසිටියහ. එකත්පසක වැඩසිටි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවන්ට මෙය පැවසූහ: “ඇවැත්නි සාරිපුත්තයෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ මේ ජීවිතයේදීම පිරිනිවන් නොපාන්නාහු කවර හේතුවක් නිසාද? කවර ප්‍රත්‍යයක් නිසාද?”


‘‘Idhāvuso ānanda, sattā imā hānabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti, imā ṭhitibhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti, imā visesabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti, imā nibbedhabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ nappajānanti. Ayaṃ kho, āvuso ānanda, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme na parinibbāyantī’’ti.

“ඇවැත්නි ආනන්දය, මේ ලෝකයෙහි සත්ත්වයෝ ‘මේවා පිරිහීමට පස වූ (හානභාගිය) සංඥාවන්ය’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනිති; ‘මේවා පැවතීමට පස වූ (ඨිතිභාගිය) සංඥාවන්ය’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනිති; ‘මේවා විශේෂත්වයට පස වූ (විශේෂභාගිය) සංඥාවන්ය’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනිති; ‘මේවා විනිවිදීම පිණිස වූ (නිබ්බේධභාගිය) සංඥාවන්ය’ කියා ඇති සැටියෙන් නොදනිති. ඇවැත්නි ආනන්දය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ මේ ජීවිතයේදීම පිරිනිවන් නොපෑමට හේතුව මෙයයි, ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”


‘‘Ko panāvuso sāriputta, hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī’’ti? ‘‘Idhāvuso ānanda, sattā imā hānabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti, imā ṭhitibhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti, imā visesabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti, imā nibbedhabhāgiyā saññāti yathābhūtaṃ pajānanti. Ayaṃ kho, āvuso ānanda, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī’’ti. Navamaṃ.

“ඇවැත්නි ශාරිපුත්‍රයෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්වයෝ මෙලොවදීම පිරිනිවන් පාන්නාහු (කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදෙන්නාහු) කිනම් හේතුවක් නිසාද? කිනම් ප්‍රත්‍යයක් නිසාද?” “ඇවැත්නි ආනන්දයෙනි, මේ ලෝකයෙහි සත්වයෝ ‘මේ සංඥාවෝ පිරිහීමට පක්ෂපාතී වෙති’ යි තත් වූ පරිදි දනිති. ‘මේ සංඥාවෝ ස්ථාවරව පැවතීමට පක්ෂපාතී වෙති’ යි තත් වූ පරිදි දනිති. ‘මේ සංඥාවෝ විශේෂත්වයට පක්ෂපාතී වෙති’ යි තත් වූ පරිදි දනිති. ‘මේ සංඥාවෝ අවබෝධයට (කෙලෙස් විනිවිද දැකීමට) පක්ෂපාතී වෙති’ යි තත් වූ පරිදි දනිති. ඇවැත්නි ආනන්දයෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්වයෝ මෙලොවදීම පිරිනිවන් පාන්නාහු මේ හේතුව නිසාය, මේ ප්‍රත්‍යය නිසාය.” නවවැන්නයි.


10. Mahāpadesasuttaṃ

10. මහාපදේස සූත්‍රය


180. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhoganagare viharati ānandacetiye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū [Pg.487] bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘cattārome, bhikkhave, mahāpadese desessāmi, taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

180. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භෝග නගරයෙහි ආනන්ද චේතියෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනී” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, මම ඔබට මේ මහාපදේස (මහා නිර්දේශයන්) සතර දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය ස්වාමීනී” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Katame, bhikkhave, cattāro mahāpadesā? Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; imassa ca bhikkhuno duggahita’nti. Iti hetaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.

“මහණෙනි, ඒ මහාපදේස සතර කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් මෙසේ පැවසිය හැකිය: ‘ඇවැත්නි, මා මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහිදීම ඇසූ දෙයකි, උන්වහන්සේ වෙතින්ම පිළිගනු ලැබූ දෙයකි — මෙය ධර්මයයි, මෙය විනයයි, මෙය ශාස්තෘ සාසනයයි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුවගේ එම ප්‍රකාශය එකවරම අනුමත නොකළ යුතුය, එසේම එකවරම ප්‍රතික්ෂේපද නොකළ යුතුය. අනුමත කිරීමකින් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමකින් තොරව, එම පද සහ ව්‍යංජනයන් මැනවින් උගෙන සූත්‍රයන්හි බසවා බැලිය යුතුය, විනයෙහි සැසඳිය යුතුය. ඒවා සූත්‍රයන්හි බසවන කල සහ විනයෙහි සසඳන කල, සූත්‍රයන්ට නොගැලපේ නම් සහ විනයෙහි නොපෙනේ නම්, ‘සැබවින්ම මෙය ඒ අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචනයක් නොවේ; මේ භික්ෂුව විසින් වරදවා උගන්නා ලද්දකි’ යන නිගමනයට පැමිණිය යුතුය. මහණෙනි, මෙසේ එය බැහැර කරන්න.


‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; imassa ca bhikkhuno suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha.

“මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් මෙසේ පැවසිය හැකිය: ‘ඇවැත්නි, මා මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහිදීම ඇසූ දෙයකි, උන්වහන්සේ වෙතින්ම පිළිගනු ලැබූ දෙයකි — මෙය ධර්මයයි, මෙය විනයයි, මෙය ශාස්තෘ සාසනයයි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුවගේ එම ප්‍රකාශය එකවරම අනුමත නොකළ යුතුය, එසේම එකවරම ප්‍රතික්ෂේපද නොකළ යුතුය. අනුමත කිරීමකින් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමකින් තොරව, එම පද සහ ව්‍යංජනයන් මැනවින් උගෙන සූත්‍රයන්හි බසවා බැලිය යුතුය, විනයෙහි සැසඳිය යුතුය. ඒවා සූත්‍රයන්හි බසවන කල සහ විනයෙහි සසඳන කල, සූත්‍රයන්ට ගැලපේ නම් සහ විනයෙහි පෙනේ නම්, ‘සැබවින්ම මෙය ඒ අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචනයයි; මේ භික්ෂුව විසින් මැනවින් උගන්නා ලද්දකි’ යන නිගමනයට පැමිණිය යුතුය. මහණෙනි, මෙය පළමුවන මහාපදේසය ලෙස දරා ගන්න.


‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse saṅgho viharati sathero sapāmokkho. Tassa me saṅghassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā [Pg.488] appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca saṅghassa duggahita’nti. Iti hetaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.

“මහණෙනි, මෙහි තවත් භික්ෂුවක් මෙසේ පැවසිය හැකිය: ‘අසවල් නම් වූ ආවාසයෙහි ස්ථවිරයන් වහන්සේලා සහ ප්‍රධාන භික්ෂූන් සහිත මහා සංඝයා වැඩවසති. මා ඒ සංඝයා වහන්සේ ඉදිරියෙහිදී මෙය ඇසුවෙමි, උන්වහන්සේලා වෙතින්ම පිළිගත්තෙමි — මෙය ධර්මයයි, මෙය විනයයි, මෙය ශාස්තෘ සාසනයයි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුවගේ එම ප්‍රකාශය එකවරම අනුමත නොකළ යුතුය, ප්‍රතික්ෂේපද නොකළ යුතුය. අනුමත කිරීමකින් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමකින් තොරව, එම පද සහ ව්‍යංජනයන් මැනවින් උගෙන සූත්‍රයන්හි බසවා බැලිය යුතුය, විනයෙහි සැසඳිය යුතුය. ඒවා සූත්‍රයන්හි බසවන කල සහ විනයෙහි සසඳන කල, සූත්‍රයන්ට නොගැලපේ නම් සහ විනයෙහි නොපෙනේ නම්, ‘සැබවින්ම මෙය ඒ අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචනයක් නොවේ; ඒ සංඝයා වහන්සේ විසින් වරදවා උගන්නා ලද්දකි’ යන නිගමනයට පැමිණිය යුතුය. මහණෙනි, මෙසේ එය බැහැර කරන්න.


‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse saṅgho viharati sathero sapāmokkho. Tassa me saṅghassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni, vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca saṅghassa suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha.

“මහණෙනි, මෙහි තවත් භික්ෂුවක් මෙසේ පැවසිය හැකිය: ‘අසවල් නම් වූ ආවාසයෙහි ස්ථවිරයන් වහන්සේලා සහ ප්‍රධාන භික්ෂූන් සහිත මහා සංඝයා වැඩවසති. මා ඒ සංඝයා වහන්සේ ඉදිරියෙහිදී මෙය ඇසුවෙමි, උන්වහන්සේලා වෙතින්ම පිළිගත්තෙමි — මෙය ධර්මයයි, මෙය විනයයි, මෙය ශාස්තෘ සාසනයයි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුවගේ එම ප්‍රකාශය එකවරම අනුමත නොකළ යුතුය, ප්‍රතික්ෂේපද නොකළ යුතුය. අනුමත කිරීමකින් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමකින් තොරව, එම පද සහ ව්‍යංජනයන් මැනවින් උගෙන සූත්‍රයන්හි බසවා බැලිය යුතුය, විනයෙහි සැසඳිය යුතුය. ඒවා සූත්‍රයන්හි බසවන කල සහ විනයෙහි සසඳන කල, සූත්‍රයන්ට ගැලපේ නම් සහ විනයෙහි පෙනේ නම්, ‘සැබවින්ම මෙය ඒ අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචනයයි; ඒ සංඝයා වහන්සේ විසින් මැනවින් උගන්නා ලද්දකි’ යන නිගමනයට පැමිණිය යුතුය. මහණෙනි, මෙය දෙවන මහාපදේසය ලෙස දරා ගන්න.


‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse sambahulā therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā. Tesaṃ me therānaṃ sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tesañca therānaṃ duggahita’nti. Iti hetaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් මෙසේ පවසන්නට පුළුවන: ‘අසවල් නම් ආරාමයෙහි බහුශ්‍රැත වූ, ආගම ධර්මය ප්‍රගුණ කළ, ධර්මධර වූ, විනයධර වූ, මාතෘකාධර වූ බොහෝ ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩවසති. ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේලා හමුයෙන් මම මෙය ඇසුවෙමි, මෙය උගත්තෙමි. මෙය ධර්මයයි, මෙය විනයයි, මෙය ශාස්තෘ සාසනයයි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුවගේ එම ප්‍රකාශය සතුටින් පිළිගත යුතු ද නොවේ, ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු ද නොවේ. එය පිළිගැනීමෙන් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් තොරව, එම පද හා ව්‍යංජන මැනවින් උගෙන සූත්‍රයන්හි බහා බැලිය යුතුය, විනයෙහි සසඳා බැලිය යුතුය. එසේ සූත්‍රයන්හි බහා බලන විට හෝ විනයෙහි සසඳා බලන විට ඒවා සූත්‍රයන්ට නොගැලපේ නම්, විනයෙහි නොසැසඳේ නම්, ‘සැබවින්ම මේ වනාහි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ, අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචනය නොවේ. ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේලා විසින් මෙය වරදවා ගන්නා ලද්දකි’ යන නිගමනයට පැමිණිය යුතුය. මහණෙනි, මෙසේ ඔබ එය බැහැර කළ යුතුය.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse sambahulā therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā. Tesaṃ me therānaṃ sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave[Pg.489], bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tesañca therānaṃ suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha.

“මහණෙනි, ... එසේ සූත්‍රයන්හි බහා බලන විට හෝ විනයෙහි සසඳා බලන විට ඒවා සූත්‍රයන්ට ගැලපේ නම්, විනයෙහි සැසඳේ නම්, ‘සැබවින්ම මේ වනාහි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ, අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචනයමය. ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේලා විසින් මෙය මැනවින් උගන්නා ලද්දකි’ යන නිගමනයට පැමිණිය යුතුය. මහණෙනි, මෙය තුන්වන මහා පදේශය ලෙස දරාගන්න.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse eko thero bhikkhu viharati bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo. Tassa me therassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na ceva sutte otaranti na vinaye sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ na ceva tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca therassa duggahita’nti. Iti hetaṃ, bhikkhave, chaḍḍeyyātha.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් මෙසේ පවසන්නට පුළුවන: ‘අසවල් නම් ආරාමයෙහි බහුශ්‍රැත වූ, ආගම ධර්මය ප්‍රගුණ කළ, ධර්මධර වූ, විනයධර වූ, මාතෘකාධර වූ එක් ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් වැඩවසති. ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේ හමුයෙන් මම මෙය ඇසුවෙමි, මෙය උගත්තෙමි. මෙය ධර්මයයි, මෙය විනයයි, මෙය ශාස්තෘ සාසනයයි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුවගේ එම ප්‍රකාශය සතුටින් පිළිගත යුතු ද නොවේ, ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු ද නොවේ. එය පිළිගැනීමෙන් හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් තොරව, එම පද හා ව්‍යංජන මැනවින් උගෙන සූත්‍රයන්හි බහා බැලිය යුතුය, විනයෙහි සසඳා බැලිය යුතුය. එසේ සූත්‍රයන්හි බහා බලන විට හෝ විනයෙහි සසඳා බලන විට ඒවා සූත්‍රයන්ට නොගැලපේ නම්, විනයෙහි නොසැසඳේ නම්, ‘සැබවින්ම මේ වනාහි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ, අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචනය නොවේ. ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් මෙය වරදවා ගන්නා ලද්දකි’ යන නිගමනයට පැමිණිය යුතුය. මහණෙනි, මෙසේ ඔබ එය බැහැර කළ යුතුය.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asukasmiṃ nāma āvāse eko thero bhikkhu viharati bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo. Tassa me therassa sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ayaṃ dhammo, ayaṃ vinayo, idaṃ satthusāsana’nti. Tassa, bhikkhave, bhikkhuno bhāsitaṃ neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padabyañjanāni sādhukaṃ uggahetvā sutte otāretabbāni, vinaye sandassetabbāni. Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭhamettha gantabbaṃ – ‘addhā, idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa; tassa ca therassa suggahita’nti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ mahāpadesaṃ dhāreyyātha. Ime kho, bhikkhave, cattāro mahāpadesā’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, ... එසේ සූත්‍රයන්හි බහා බලන විට හෝ විනයෙහි සසඳා බලන විට ඒවා සූත්‍රයන්ට ගැලපේ නම්, විනයෙහි සැසඳේ නම්, ‘සැබවින්ම මේ වනාහි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ, අරහත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචනයමය. ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් මෙය මැනවින් උගන්නා ලද්දකි’ යන නිගමනයට පැමිණිය යුතුය. මහණෙනි, මෙය සතරවන මහා පදේශය ලෙස දරාගන්න. මහණෙනි, මේ වනාහි සතර මහා පදේශයන්ය.” දසවන සූත්‍රයයි.


Sañcetaniyavaggo tatiyo.

තෙවන සඤ්චේතනිය වර්ගය නිමාවට පත් විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය:


Cetanā [Pg.490] vibhatti koṭṭhiko, ānando upavāṇapañcamaṃ;

Āyācana-rāhula-jambālī, nibbānaṃ mahāpadesenāti.

චේතනා, විභත්ති, කොට්ඨික, ආනන්ද සහ පස්වැන්න වූ උපවාන සූත්‍රය ද; ආයාචන, රාහුල, ජම්බාලී, නිබ්බාන සහ මහාපදේස සූත්‍රය ද වශයෙන් (සූත්‍ර දසයක් මෙහි ඇතුළත් වේ).


(19) 4. Brāhmaṇavaggo

(19) 4. බ්‍රාහ්මණ වර්ගය


1. Yodhājīvasuttaṃ

1. යෝධාජීව සූත්‍රය


181. ‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato yodhājīvo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, yodhājīvo ṭhānakusalo ca hoti, dūrepātī ca, akkhaṇavedhī ca, mahato ca kāyassa padāletā. Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato yodhājīvo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu ṭhānakusalo ca hoti, dūrepātī ca, akkhaṇavedhī ca, mahato ca kāyassa padāletā.

181. “මහණෙනි, අංග සතරකින් යුක්ත වූ යුධ භටයා රජුට සුදුසු වූවෙක් වෙයි, රජුගේ ප්‍රයෝජනයට සුදුසු වූවෙක් වෙයි, රජුගේ අංගයක් ලෙසම ගණන් ගනු ලබයි. ඒ අංග සතර කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි යුධ භටයා (ඉලක්ක ගැනීමට සුදුසු) ස්ථානයෙහි දක්ෂ වෙයි, දුරට විදින්නෙක් වෙයි, ක්ෂණයකින් විදින්නෙක් (ඉලක්කය නොවරදවා විදින්නෙක්) වෙයි, මහත් වූ ශරීරයක් පලා දමන්නෙක් ද වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග සතරින් යුක්ත වූ යුධ භටයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ ප්‍රයෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේ අංගයක් ලෙසම ගණන් ගනු ලබයි. මහණෙනි, එලෙසම කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි, පාහුනෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වෙයි. ඒ කරුණු සතර කුමක්ද? මහණෙනි, මේ සසුනෙහි භික්ෂුව ස්ථානයෙහි (සීලයෙහි) දක්ෂ වෙයි, දුරට විදින්නෙක් වෙයි, ක්ෂණයකින් විදින්නෙක් වෙයි, මහත් වූ ශරීරයක් පලා දමන්නෙක් ද වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ṭhānakusalo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ṭhānakusalo hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් ස්ථානයෙහි දක්ෂ වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ සසුනෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි... ශික්ෂා පද සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ස්ථානයෙහි දක්ෂ වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dūrepātī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Yā kāci vedanā…pe… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu dūrepātī hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් දුරට විදින්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ සසුනෙහි භික්ෂුව අතීත වූ ද, අනාගත වූ ද, වර්තමාන වූ ද, ආධ්‍යාත්මික වූ ද, බාහිර වූ ද, රළු වූ ද, සියුම් වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, යම් දුර හෝ ළඟ හෝ පවත්නා වූ සියලු රූපය ‘මෙය මගේ නොවේ, මම මෙය නොවෙමි, මෙය මගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දකියි. යම් කිසි වේදනාවක්... යම් කිසි සංඥාවක්... යම් කිසි සංස්කාරයක්... යම් කිසි විඤ්ඤාණයක්, අතීත අනාගත වර්තමාන වූ... යම් දුර හෝ ළඟ හෝ වේවා, ඒ සියලු විඤ්ඤාණය ‘මෙය මගේ නොවේ, මම මෙය නොවෙමි, මෙය මගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දකියි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව දුරට විදින්නෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca[Pg.491], bhikkhave, bhikkhu akkhaṇavedhī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhaṇavedhī hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් ක්ෂණයකින් විදින්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ සසුනෙහි භික්ෂුව ‘මේ දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි... ‘මේ දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිනී පටිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැන ගනියි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ක්ෂණයකින් විදින්නෙකු වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu mahato kāyassa padāletā hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu mahantaṃ avijjākkhandhaṃ padāletā. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu mahato kāyassa padāletā hoti. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් මහත් වූ ශරීරයක් පලා දමන්නෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ සසුනෙහි භික්ෂුව මහා අවිද්‍යා ස්කන්ධය පලා දමයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව මහත් වූ ශරීරයක් පලා දමන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි... ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වෙයි.” (පළමු සූත්‍රයයි).


2. Pāṭibhogasuttaṃ

2. පාටිභෝග සූත්‍රය


182. ‘‘Catunnaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ natthi koci pāṭibhogo – samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ.

182. “මහණෙනි, කරුණු සතරක් සම්බන්ධයෙන් ඇප විය හැකි කිසිවෙකු ලෝකයෙහි නැත - ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු හෝ දෙවියෙකු හෝ මාරයෙකු හෝ බ්‍රහ්මයෙකු හෝ ලෝකයෙහි වෙන කිසිවෙකු හෝ නැත.”


‘‘Katamesaṃ catunnaṃ? ‘Jarādhammaṃ mā jīrī’ti natthi koci pāṭibhogo – samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ; ‘byādhidhammaṃ mā byādhiyī’ti natthi koci pāṭibhogo – samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ; ‘maraṇadhammaṃ mā mīyī’ti natthi koci pāṭibhogo – samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ; ‘yāni kho pana tāni pubbe attanā katāni pāpakāni kammāni saṃkilesikāni ponobhavikāni sadarāni dukkhavipākāni āyatiṃ jātijarāmaraṇikāni, tesaṃ vipāko mā nibbattī’ti natthi koci pāṭibhogo – samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ.

“ඒ කරුණු සතර කුමක්ද? ‘දිරා යන ස්වභාවය ඇත්තා වූ දෙය නොදිරාවා’ යැයි ඇප විය හැකි කිසිදු ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ දෙවියෙක් හෝ මාරයෙක් හෝ බ්‍රහ්මයෙක් හෝ ලෝකයෙහි වෙන කිසිවෙක් හෝ නැත. ‘ලෙඩ වන ස්වභාවය ඇත්තා වූ දෙය ලෙඩ නොවී පවතීවා’ යැයි ඇප විය හැකි කිසිදු ශ්‍රමණයෙක්... ලෝකයෙහි කිසිවෙක් නැත. ‘මැරෙන ස්වභාවය ඇත්තා වූ දෙය නොමැරේවා’ යැයි ඇප විය හැකි කිසිදු ශ්‍රමණයෙක්... ලෝකයෙහි කිසිවෙක් නැත. ‘පෙර තමා විසින් කරන ලද, කෙලෙස් සහිත වූ, නැවත භවය ඇති කරන්නා වූ, පීඩා සහිත වූ, දුක් විපාක දෙන්නා වූ, මතු ජාති ජරා මරණ ඇති කරන්නා වූ යම් අකුසල කර්ම ඇද්ද, ඒවායේ විපාකය හට නොගනීවා’ යැයි ඇප විය හැකි කිසිදු ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු හෝ දෙවියෙකු හෝ මාරයෙකු හෝ බ්‍රහ්මයෙකු හෝ ලෝකයෙහි වෙනත් කිසිවෙකු හෝ නැත.”


‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ dhammānaṃ natthi koci pāṭibhogo – samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmi’’nti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, සැබවින්ම මේ කරුණු සතර සම්බන්ධයෙන් ඇප විය හැකි කිසිදු ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු හෝ දෙවියෙකු හෝ මාරයෙකු හෝ බ්‍රහ්මයෙකු හෝ ලෝකයෙහි වෙනත් කිසිවෙකු හෝ නැත.” (දෙවන සූත්‍රයයි).


3. Sutasuttaṃ

3. සුත සූත්‍රය


183. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto yena bhagavā [Pg.492] tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṃ etadavoca –

183. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභයදානය දුන් වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි මගධ රජුගේ මහා ඇමති වූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එක් පසෙක වාඩි විය. එක් පසෙක වාඩි වූ මගධ මහා ඇමති වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.


‘‘Ahañhi, bho gotama, evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘yo koci diṭṭhaṃ bhāsati – evaṃ me diṭṭhanti, natthi tato doso; yo koci sutaṃ bhāsati – evaṃ me sutanti, natthi tato doso; yo koci mutaṃ bhāsati – evaṃ me mutanti, natthi tato doso; yo koci viññātaṃ bhāsati – evaṃ me viññātanti, natthi tato doso’’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මම මෙබඳු වාදයක් ඇත්තෙක්මි, මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක්මි: ‘යම් කිසිවෙක් තමා දුටු දෙයක් “මම මෙසේ දිටිමි” යි පවසයි නම්, එම ප්‍රකාශයෙහි වරදක් නැත; යම් කිසිවෙක් තමා ඇසූ දෙයක් “මම මෙසේ ඇසීමි” යි පවසයි නම්, එම ප්‍රකාශයෙහි වරදක් නැත; යම් කිසිවෙක් තමා විඳි (සුවඳ, රස හෝ ස්පර්ශ කළ) දෙයක් “මම මෙසේ වින්දෙමි” යි පවසයි නම්, එම ප්‍රකාශයෙහි වරදක් නැත; යම් කිසිවෙක් සිතින් දැනගත් දෙයක් “මම මෙසේ දැනගතිමි” යි පවසයි නම්, එම ප්‍රකාශයෙහි වරදක් නැත’ යනුවෙනි.”


‘‘Nāhaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ diṭṭhaṃ bhāsitabbanti vadāmi; na panāhaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ diṭṭhaṃ na bhāsitabbanti vadāmi; nāhaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ sutaṃ bhāsitabbanti vadāmi; na panāhaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ sutaṃ na bhāsitabbanti vadāmi; nāhaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ mutaṃ bhāsitabbanti vadāmi; na panāhaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ mutaṃ na bhāsitabbanti vadāmi; nāhaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ viññātaṃ bhāsitabbanti vadāmi; na panāhaṃ, brāhmaṇa, sabbaṃ viññātaṃ na bhāsitabbanti vadāmi.

“බ්‍රාහ්මණය, දුටු පමණින් සියල්ල ප්‍රකාශ කළ යුතු යැයි මම නොකියමි. එසේම බ්‍රාහ්මණය, දුටු පමණින් සියල්ල ප්‍රකාශ නොකළ යුතු යැයි ද මම නොකියමි. බ්‍රාහ්මණය, ඇසූ පමණින් සියල්ල ප්‍රකාශ කළ යුතු යැයි මම නොකියමි. එසේම බ්‍රාහ්මණය, ඇසූ පමණින් සියල්ල ප්‍රකාශ නොකළ යුතු යැයි ද මම නොකියමි. බ්‍රාහ්මණය, (ඝාණ, ජිව්හා, ඵස්ස යන ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන්) අත්විඳි (මුත) පමණින් සියල්ල ප්‍රකාශ කළ යුතු යැයි මම නොකියමි. එසේම බ්‍රාහ්මණය, අත්විඳි පමණින් සියල්ල ප්‍රකාශ නොකළ යුතු යැයි ද මම නොකියමි. බ්‍රාහ්මණය, (මනසින්) දැනගත් (විඥාත) පමණින් සියල්ල ප්‍රකාශ කළ යුතු යැයි මම නොකියමි. එසේම බ්‍රාහ්මණය, දැනගත් පමණින් සියල්ල ප්‍රකාශ නොකළ යුතු යැයි ද මම නොකියමි.”


‘‘Yañhi, brāhmaṇa, diṭṭhaṃ bhāsato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ diṭṭhaṃ na bhāsitabbanti vadāmi. Yañca khvassa, brāhmaṇa, diṭṭhaṃ abhāsato kusalā dhammā parihāyanti, akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ diṭṭhaṃ bhāsitabbanti vadāmi.

“බ්‍රාහ්මණය, යම් දුටු දෙයක් ප්‍රකාශ කරන්නා හට අකුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, එවැනි දෑ ප්‍රකාශ නොකළ යුතු යැයි මම කියමි. බ්‍රාහ්මණය, යම් දුටු දෙයක් ප්‍රකාශ කරන විට අකුසල ධර්මයන් පිරිහී කුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, එවැනි දෑ ප්‍රකාශ කළ යුතු යැයි මම කියමි.”


‘‘Yañhi, brāhmaṇa, sutaṃ bhāsato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ sutaṃ na bhāsitabbanti vadāmi. Yañca khvassa, brāhmaṇa, sutaṃ abhāsato kusalā dhammā parihāyanti, akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ sutaṃ bhāsitabbanti vadāmi.

“බ්‍රාහ්මණය, යම් ඇසූ දෙයක් ප්‍රකාශ කරන්නා හට අකුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, එවැනි දෑ ප්‍රකාශ නොකළ යුතු යැයි මම කියමි. බ්‍රාහ්මණය, යම් ඇසූ දෙයක් ප්‍රකාශ කරන විට අකුසල ධර්මයන් පිරිහී කුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, එවැනි දෑ ප්‍රකාශ කළ යුතු යැයි මම කියමි.”


‘‘Yañhi, brāhmaṇa, mutaṃ bhāsato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ mutaṃ na bhāsitabbanti vadāmi. Yañca khvassa, brāhmaṇa, mutaṃ abhāsato kusalā dhammā parihāyanti, akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ mutaṃ bhāsitabbanti vadāmi.

“බ්‍රාහ්මණය, යම් අත්විඳි දෙයක් ප්‍රකාශ කරන්නා හට අකුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, එවැනි දෑ ප්‍රකාශ නොකළ යුතු යැයි මම කියමි. බ්‍රාහ්මණය, යම් අත්විඳි දෙයක් ප්‍රකාශ කරන විට අකුසල ධර්මයන් පිරිහී කුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, එවැනි දෑ ප්‍රකාශ කළ යුතු යැයි මම කියමි.”


‘‘Yañhi[Pg.493], brāhmaṇa, viññātaṃ bhāsato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ viññātaṃ na bhāsitabbanti vadāmi. Yañca khvassa, brāhmaṇa, viññātaṃ abhāsato kusalā dhammā parihāyanti, akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ viññātaṃ bhāsitabbanti vadāmī’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, යම් දැනගත් දෙයක් ප්‍රකාශ කරන්නා හට අකුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, එවැනි දෑ ප්‍රකාශ නොකළ යුතු යැයි මම කියමි. බ්‍රාහ්මණය, යම් දැනගත් දෙයක් ප්‍රකාශ කරන විට අකුසල ධර්මයන් පිරිහී කුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, එවැනි දෑ ප්‍රකාශ කළ යුතු යැයි මම කියමි” යි වදාළ සේක.


Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti. Tatiyaṃ.

එවිට මගධ මහාමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට අතිශයින් සතුටු වී, එය අනුමෝදන් වී තමා සිටි අසනින් නැගිට පිටත්ව ගියේය. තෙවන සූත්‍රයයි.


4. Abhayasuttaṃ

4. අභය සූත්‍රය


184. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

184. එක් කලෙක ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කතාව නිමවා ඔහු එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හිඳගත් ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය:


‘‘Ahañhi, bho gotama, evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘natthi yo maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṃ āpajjati maraṇassā’’’ti. ‘‘Atthi, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṃ āpajjati maraṇassa; atthi pana, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṃ āpajjati maraṇassa.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ‘මරණයට යටත් වූවත් මරණයට බිය නොවන, මරණය දැක තැතිගැනීමට පත් නොවන කිසිවෙක් නැත’ යනුවෙන් මම මෙබඳු වාදයක් සහ දෘෂ්ටියක් දරමි.” “බ්‍රාහ්මණය, මරණයට යටත් වූ, මරණයට බිය වන, තැතිගැනීමට පත් වන අය ඇත්තාහ. එසේම බ්‍රාහ්මණය, මරණයට යටත් වූවත් මරණයට බිය නොවන, තැතිගැනීමට පත් නොවන අය ද ඇත්තාහ.”


‘‘Katamo ca, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṃ āpajjati maraṇassa? Idha, brāhmaṇa, ekacco kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho. Tamenaṃ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati. Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṃ hoti – ‘piyā vata maṃ kāmā jahissanti, piye cāhaṃ kāme jahissāmī’ti. So socati kilamati paridevati, urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṃ āpajjati maraṇassa.

“බ්‍රාහ්මණය, මරණයට යටත් වූවත් මරණයට බිය වන, තැතිගැනීමට පත් වන තැනැත්තා කවරෙක්ද? බ්‍රාහ්මණය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන් කෙරෙහි පහ නොවූ රාගය, පහ නොවූ කැමැත්ත, පහ නොවූ ඇල්ම, පහ නොවූ ආශාව, පහ නොවූ දැවිල්ල සහ පහ නොවූ තණ්හාව ඇත්තෙක් වෙයි. ඔහුට කිසියම් දරුණු රෝග පීඩාවක් වැළඳෙයි. එවැනි දරුණු රෝගයකින් පීඩා විඳින ඔහුට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති වෙයි: ‘මා හට ප්‍රිය වූ මේ කාමයන් සැබවින්ම මා අතහැර යනු ඇත, මම ද ප්‍රිය වූ කාමයන් අතහැර යන්නෙමි’ කියායි. ඔහු ශෝක කරයි, ක්ලාන්ත වෙයි, වැලපෙයි, පපුවට අත ගසමින් හඬයි, දැඩි මුළාවට පත් වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මොහු මරණයට යටත් වූවත් මරණයට බිය වන, තැතිගැනීමට පත් වන තැනැත්තායි.”


‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco kāye avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho. Tamenaṃ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati. Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṃ hoti – ‘piyo vata [Pg.494] maṃ kāyo jahissati, piyañcāhaṃ kāyaṃ jahissāmī’ti. So socati kilamati paridevati, urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati. Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṃ āpajjati maraṇassa.

“නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමාගේ ශරීරය කෙරෙහි පහ නොවූ රාගය, පහ නොවූ කැමැත්ත, පහ නොවූ ඇල්ම, පහ නොවූ ආශාව, පහ නොවූ දැවිල්ල සහ පහ නොවූ තණ්හාව ඇත්තෙක් වෙයි. ඔහුට කිසියම් දරුණු රෝග පීඩාවක් වැළඳෙයි. එවැනි දරුණු රෝගයකින් පීඩා විඳින ඔහුට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති වෙයි: ‘මා හට ප්‍රිය වූ මේ කය සැබවින්ම මා අතහැර යනු ඇත, මම ද ප්‍රිය වූ කය අතහැර යන්නෙමි’ කියායි. ඔහු ශෝක කරයි, ක්ලාන්ත වෙයි, වැලපෙයි, පපුවට අත ගසමින් හඬයි, දැඩි මුළාවට පත් වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මොහු ද මරණයට යටත් වූවත් මරණයට බිය වන, තැතිගැනීමට පත් වන තැනැත්තායි.”


‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco akatakalyāṇo hoti akatakusalo akatabhīruttāṇo katapāpo kataluddo katakibbiso. Tamenaṃ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati. Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṃ hoti – ‘akataṃ vata me kalyāṇaṃ, akataṃ kusalaṃ, akataṃ bhīruttāṇaṃ; kataṃ pāpaṃ, kataṃ luddaṃ, kataṃ kibbisaṃ. Yāvatā, bho, akatakalyāṇānaṃ akatakusalānaṃ akatabhīruttāṇānaṃ katapāpānaṃ kataluddānaṃ katakibbisānaṃ gati taṃ gatiṃ pecca gacchāmī’ti. So socati kilamati paridevati, urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati. Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṃ āpajjati maraṇassa.

‘‘නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් යහපතක් (පින්) නොකළ, කුසල් නොකළ, බියෙන් බේරීමට පිළිසරණක් සලසා නොගත්, පව් කළ, දරුණු ක්‍රියා කළ, අකුසල් (කිලුටු ක්‍රියා) කළ අයෙක් වෙයි. ඔහුට කිසියම් බලවත් රෝගාබාධයක් වැළඳෙයි. එවන් බලවත් රෝගාබාධයකින් පීඩා විඳින ඔහුට මෙසේ සිතෙයි – ‘මම සැබවින්ම යහපතක් නොකළෙමි, කුසලයක් නොකළෙමි, බියෙන් බේරීමට පිළිසරණක් සලසා නොගත්තෙමි; පව් කළෙමි, දරුණු ක්‍රියා කළෙමි, අකුසල් කළෙමි. පින් නොකළ, කුසල් නොකළ, බියට පිළිසරණක් සලසා නොගත්, පව් කළ, දරුණු ක්‍රියා කළ, අකුසල් කළ පුද්ගලයන් මරණින් මතු යම් ගතියකට (පරලොවකට) යත්ද, මම ඒ ගතියටම යන්නෙමි’ කියායි. ඔහු ශෝක කරයි, ක්ලාන්ත වෙයි, වැලපෙයි, ළෙහි අත් ගසාගනිමින් හඬයි, දැඩි මුළාවට පත්වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මරණය උරුම කොට ගත්තෙකු වී නමුත්, මරණයට බිය වන, මරණය නිසා තැතිගැනීමට පත්වන පුද්ගලයා මොහුය.


‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco kaṅkhī hoti vicikicchī aniṭṭhaṅgato saddhamme. Tamenaṃ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati. Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṃ hoti – ‘kaṅkhī vatamhi vicikicchī aniṭṭhaṅgato saddhamme’ti. So socati kilamati paridevati, urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati. Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṃ āpajjati maraṇassa. Ime kho, brāhmaṇa, cattāro maraṇadhammā samānā bhāyanti, santāsaṃ āpajjanti maraṇassa.

‘‘නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සද්ධර්මය කෙරෙහි සැක සහිත වූ, විචිකිච්ඡාවෙන් යුත්, නිශ්චයකට පත් නොවූ අයෙක් වෙයි. ඔහුට කිසියම් බලවත් රෝගාබාධයක් වැළඳෙයි. එවන් බලවත් රෝගාබාධයකින් පීඩා විඳින ඔහුට මෙසේ සිතෙයි – ‘මම සැබවින්ම සද්ධර්මය කෙරෙහි සැක සහිත, විචිකිච්ඡාවෙන් යුත්, නිශ්චයකට පත් නොවූවෙක් වෙමි’ කියායි. ඔහු ශෝක කරයි, ක්ලාන්ත වෙයි, වැලපෙයි, ළෙහි අත් ගසාගනිමින් හඬයි, දැඩි මුළාවට පත්වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මරණය උරුම කොට ගත්තෙකු වී නමුත්, මරණයට බිය වන, මරණය නිසා තැතිගැනීමට පත්වන පුද්ගලයා මොහුය. බ්‍රාහ්මණය, මරණය උරුම වුවද මරණයට බිය වන, මරණය නිසා තැතිගැනීමට පත්වන සතර දෙනා මොවුහුය.


‘‘Katamo ca, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṃ āpajjati maraṇassa? Idha, brāhmaṇa, ekacco kāmesu vītarāgo hoti vigatacchando vigatapemo vigatapipāso vigatapariḷāho vigatataṇho. Tamenaṃ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati. Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa na evaṃ hoti – ‘piyā vata maṃ kāmā jahissanti, piye cāhaṃ kāme jahissāmī’ti. So na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṃ āpajjati maraṇassa.

‘‘බ්‍රාහ්මණය, මරණය උරුම වුවද මරණයට බිය නොවන, මරණයෙන් තැතිගැනීමට පත් නොවන තැනැත්තා කවුද? බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන් කෙරෙහි පහ වූ රාග ඇත්තෙක්, පහ වූ කැමැත්ත ඇත්තෙක්, පහ වූ ඇල්ම ඇත්තෙක්, පහ වූ ආශාව ඇත්තෙක්, පහ වූ දැවිල්ල ඇත්තෙක්, පහ වූ තණ්හාව ඇත්තෙක් වෙයි. ඔහුට කිසියම් බලවත් රෝගාබාධයක් වැළඳෙයි. එවන් බලවත් රෝගාබාධයකින් පීඩා විඳින ඔහුට මෙසේ නොසිතෙයි – ‘ප්‍රිය වූ කාමයෝ සැබවින්ම මා හැර යන්නෝය, මමද ප්‍රිය වූ කාමයන් අතහරින්නෙමි’ කියායි. ඔහු ශෝක නොකරයි, ක්ලාන්ත නොවෙයි, වැලපෙන්නේ නැත, ළෙහි අත් ගසාගනිමින් හඬන්නේ නැත, දැඩි මුළාවට පත් නොවෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මරණය උරුම වුවද මරණයට බිය නොවන, මරණය නිසා තැතිගැනීමට පත් නොවන පුද්ගලයා මොහුය.


‘‘Puna [Pg.495] caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco kāye vītarāgo hoti vigatacchando vigatapemo vigatapipāso vigatapariḷāho vigatataṇho. Tamenaṃ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati. Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa na evaṃ hoti – ‘piyo vata maṃ kāyo jahissati, piyañcāhaṃ kāyaṃ jahissāmī’ti. So na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṃ āpajjati maraṇassa.

‘‘නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශරීරය (කය) කෙරෙහි පහ වූ රාග ඇත්තෙක්, පහ වූ කැමැත්ත ඇත්තෙක්, පහ වූ ඇල්ම ඇත්තෙක්, පහ වූ ආශාව ඇත්තෙක්, පහ වූ දැවිල්ල ඇත්තෙක්, පහ වූ තණ්හාව ඇත්තෙක් වෙයි. ඔහුට කිසියම් බලවත් රෝගාබාධයක් වැළඳෙයි. එවන් බලවත් රෝගාබාධයකින් පීඩා විඳින ඔහුට මෙසේ නොසිතෙයි – ‘ප්‍රිය වූ මේ ශරීරය සැබවින්ම මා හැර යනු ඇත, මමද ප්‍රිය වූ මේ ශරීරය අතහරින්නෙමි’ කියායි. ඔහු ශෝක නොකරයි, ක්ලාන්ත නොවෙයි, වැලපෙන්නේ නැත, ළෙහි අත් ගසාගනිමින් හඬන්නේ නැත, දැඩි මුළාවට පත් නොවෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මරණය උරුම වුවද මරණයට බිය නොවන, මරණය නිසා තැතිගැනීමට පත් නොවන පුද්ගලයා මොහුය.


‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco akatapāpo hoti akataluddo akatakibbiso katakalyāṇo katakusalo katabhīruttāṇo. Tamenaṃ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati. Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṃ hoti – ‘akataṃ vata me pāpaṃ, akataṃ luddaṃ, akataṃ kibbisaṃ; kataṃ kalyāṇaṃ, kataṃ kusalaṃ, kataṃ bhīruttāṇaṃ. Yāvatā, bho, akatapāpānaṃ akataluddānaṃ akatakibbisānaṃ katakalyāṇānaṃ katakusalānaṃ katabhīruttāṇānaṃ gati taṃ gatiṃ pecca gacchāmī’ti. So na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṃ āpajjati maraṇassa.

‘‘නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පව් නොකළ, දරුණු ක්‍රියා නොකළ, අකුසල් නොකළ, යහපත (පින්) කළ, කුසල් කළ, බියෙන් බේරීමට පිළිසරණක් සලසා ගත් අයෙක් වෙයි. ඔහුට කිසියම් බලවත් රෝගාබාධයක් වැළඳෙයි. එවන් බලවත් රෝගාබාධයකින් පීඩා විඳින ඔහුට මෙසේ සිතෙයි – ‘මම පව් නොකළෙමි, දරුණු ක්‍රියා නොකළෙමි, අකුසල් නොකළෙමි; යහපත කළෙමි, කුසල් කළෙමි, බියෙන් බේරීමට පිළිසරණක් සලසා ගත්තෙමි. පව් නොකළ, දරුණු ක්‍රියා නොකළ, අකුසල් නොකළ, පින් කළ, කුසල් කළ, බියට පිළිසරණක් සලසා ගත් පුද්ගලයන් මරණින් මතු යම් සුගතියකට යත්ද, මම ඒ සුගතියටම යන්නෙමි’ කියායි. ඔහු ශෝක නොකරයි, ක්ලාන්ත නොවෙයි, වැලපෙන්නේ නැත, ළෙහි අත් ගසාගනිමින් හඬන්නේ නැත, දැඩි මුළාවට පත් නොවෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මරණය උරුම වුවද මරණයට බිය නොවන, මරණය නිසා තැතිගැනීමට පත් නොවන පුද්ගලයා මොහුය.


‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco akaṅkhī hoti avicikicchī niṭṭhaṅgato saddhamme. Tamenaṃ aññataro gāḷho rogātaṅko phusati. Tassa aññatarena gāḷhena rogātaṅkena phuṭṭhassa evaṃ hoti – ‘akaṅkhī vatamhi avicikicchī niṭṭhaṅgato saddhamme’ti. So na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Ayampi kho, brāhmaṇa, maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṃ āpajjati maraṇassa. Ime kho, brāhmaṇa, cattāro maraṇadhammā samānā na bhāyanti, na santāsaṃ āpajjanti maraṇassā’’ti.

‘‘නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සද්ධර්මය කෙරෙහි සැක නැති, විචිකිච්ඡාවෙන් තොර, නිශ්චයකට පත් වූ අයෙක් වෙයි. ඔහුට කිසියම් බලවත් රෝගාබාධයක් වැළඳෙයි. එවන් බලවත් රෝගාබාධයකින් පීඩා විඳින ඔහුට මෙසේ සිතෙයි – ‘මම සැබවින්ම සද්ධර්මය කෙරෙහි සැක නැති, විචිකිච්ඡාවෙන් තොර, නිශ්චයකට පත් වූවෙක් වෙමි’ කියායි. ඔහු ශෝක නොකරයි, ක්ලාන්ත නොවෙයි, වැලපෙන්නේ නැත, ළෙහි අත් ගසාගනිමින් හඬන්නේ නැත, දැඩි මුළාවට පත් නොවෙයි. බ්‍රාහ්මණය, මරණය උරුම වුවද මරණයට බිය නොවන, මරණය නිසා තැතිගැනීමට පත් නොවන පුද්ගලයා මොහුය. බ්‍රාහ්මණය, මොවුහු මරණය උරුම වුවද මරණයට බිය නොවන, මරණය නිසා තැතිගැනීමට පත් නොවන සතර දෙනාය.’’


‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Catutthaṃ.

‘‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ... අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මා පිළිගන්නා සේක්වා.’’ සතරවන සූත්‍රයයි.


5. Brāhmaṇasaccasuttaṃ

5. බ්‍රාහ්මණසච්ච සූත්‍රය


185. Ekaṃ [Pg.496] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā paribbājakā sippinikātīre paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṃ annabhāro varadharo sakuludāyī ca paribbājako aññe ca abhiññātā abhiññātā paribbājakā. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena sippinikātīre paribbājakārāmo tenupasaṅkami.

185. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල අන්නභාර, වරධර, සකුලුදායී සහ තවත් ඉතා ප්‍රසිද්ධ බොහෝ පරිබ්‍රාජකයෝ සිප්පිනිකා නදී තීරයෙහි වූ පරිබ්‍රාජක ආරාමයෙහි වාසය කරති. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් වැඩ සිට, සිප්පිනිකා නදී තීරයෙහි වූ ඒ පරිබ්‍රාජක ආරාමය වෙත වැඩම කළ සේක.


Tena kho pana samayena tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarā kathā udapādi – ‘‘itipi brāhmaṇasaccāni, itipi brāhmaṇasaccānī’’ti. Atha kho bhagavā yena te paribbājakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā te paribbājake etadavoca –

ඒ අවස්ථාවෙහි, රැස්වී වාඩි වී සිටි අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් අතර මෙබඳු අතුරු කථාවක් හටගෙන තිබුණි: \"මෙයත් බ්‍රාහ්මණ සත්‍යයකි, මෙයත් බ්‍රාහ්මණ සත්‍යයකි\" යනුවෙනි. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ පරිබ්‍රාජකයන් වෙත වැඩම කොට පනවන ලද අස්නෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Kāya nuttha, paribbājakā, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? ‘‘Idha, bho gotama, amhākaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘itipi brāhmaṇasaccāni, itipi brāhmaṇasaccānī’’’ti.

\"පරිබ්‍රාජකයෙනි, දැන් ඔබ මොන කථාවකින් යුක්තව රැස්වී සිටින්නහුද? ඔබ අතර අතරමග නතර වූ අතුරු කථාව කුමක්ද?\" \"භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙහි රැස්වී වාඩි වී සිටි අප අතර, 'මෙයත් බ්‍රාහ්මණ සත්‍යයකි, මෙයත් බ්‍රාහ්මණ සත්‍යයකි' යන මෙබඳු අතුරු කථාවක් ඇති විය.\"


‘‘Cattārimāni, paribbājakā, brāhmaṇasaccāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni. Katamāni cattāri? Idha, paribbājakā, brāhmaṇo evamāha – ‘sabbe pāṇā avajjhā’ti. Iti vadaṃ brāhmaṇo saccaṃ āha, no musā. So tena na samaṇoti maññati, na brāhmaṇoti maññati, na seyyohamasmīti maññati, na sadisohamasmīti maññati, na hīnohamasmīti maññati. Api ca yadeva tattha saccaṃ tadabhiññāya pāṇānaṃyeva anuddayāya anukampāya paṭipanno hoti.

\"පරිබ්‍රාජකයෙනි, මා විසින් තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරන ලද මේ බ්‍රාහ්මණ සත්‍ය සතරක් වෙති. ඒ සතර කවරේද? පරිබ්‍රාජකයෙනි, මෙහිලා බ්‍රාහ්මණයා මෙසේ පවසයි: 'සියලු සත්ත්වයෝ නොමැරිය යුත්තෝය' කියායි. මෙසේ පවසන බ්‍රාහ්මණයා සත්‍යයක්ම පවසයි, මුසාවක් නොවේ. ඔහු ඒ සත්‍යය නිසා 'මම ශ්‍රමණයෙක්මි' යි හෝ 'මම බ්‍රාහ්මණයෙක්මි' යි හෝ මානයක් ඇති කර නොගනියි. 'මම ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි', 'මම සමාන වෙමි' හෝ 'මම පහත් වෙමි' යි මානයක් ඇති කර නොගනියි. එසේම එහි පවත්නා සත්‍යයම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සත්ත්වයන් කෙරෙහිම වූ දයාවෙන් හා අනුකම්පාවෙන් යුක්තව පිළිපදියි.\"


‘‘Puna caparaṃ, paribbājakā, brāhmaṇo evamāha – ‘sabbe kāmā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā’ti. Iti vadaṃ brāhmaṇo saccamāha, no musā. So tena na samaṇoti maññati, na brāhmaṇoti maññati, na seyyohamasmīti maññati, na sadisohamasmīti maññati, na hīnohamasmīti maññati. Api ca yadeva tattha saccaṃ tadabhiññāya kāmānaṃyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.

\"නැවතත් පරිබ්‍රාජකයෙනි, බ්‍රාහ්මණයා මෙසේ පවසයි: 'සියලු කාමයෝ අනිත්‍යයහ, දුක් සහගතයහ, වෙනස් වන සුළුයහ' කියායි. මෙසේ පවසන බ්‍රාහ්මණයා සත්‍යයක්ම පවසයි, මුසාවක් නොවේ. ඔහු ඒ සත්‍යය නිසා 'මම ශ්‍රමණයෙක්මි' යි හෝ 'මම බ්‍රාහ්මණයෙක්මි' යි හෝ මානයක් ඇති කර නොගනියි. 'මම ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි', 'මම සමාන වෙමි' හෝ 'මම පහත් වෙමි' යි මානයක් ඇති කර නොගනියි. එසේම එහි පවත්නා සත්‍යයම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, කාමයන් කෙරෙහිම කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස හා නිරුද්ධිය පිණිස පිළිපදියි.\"


‘‘Puna [Pg.497] caparaṃ, paribbājakā, brāhmaṇo evamāha – ‘sabbe bhavā aniccā…pe… bhavānaṃyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.

\"නැවතත් පරිබ්‍රාජකයෙනි, බ්‍රාහ්මණයා මෙසේ පවසයි: 'සියලු භවයන් අනිත්‍යයහ... (පෙ)... භවයන් කෙරෙහිම කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස හා නිරුද්ධිය පිණිස පිළිපදියි.\"


‘‘Puna caparaṃ, paribbājakā, brāhmaṇo evamāha – ‘nāhaṃ kvacani kassaci kiñcanatasmiṃ na ca mama kvacani katthaci kiñcanatatthī’ti. Iti vadaṃ brāhmaṇo saccaṃ āha, no musā. So tena na samaṇoti maññati, na brāhmaṇoti maññati, na seyyohamasmīti maññati, na sadisohamasmīti maññati, na hīnohamasmīti maññati. Api ca yadeva tattha saccaṃ tadabhiññāya ākiñcaññaṃyeva paṭipadaṃ paṭipanno hoti. Imāni kho, paribbājakā, cattāri brāhmaṇasaccāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditānī’’ti. Pañcamaṃ.

\"නැවතත් පරිබ්‍රාජකයෙනි, බ්‍රාහ්මණයා මෙසේ පවසයි: 'මම කිසිම තැනක, කිසිවකුට, කිසිදු අයුරකින් අයිති නැත්තෙමි; මාගේ වූ කිසිවක් කිසිම තැනක, කිසිම අයුරකින් නැත' කියායි. මෙසේ පවසන බ්‍රාහ්මණයා සත්‍යයක්ම පවසයි, මුසාවක් නොවේ. ඔහු ඒ සත්‍යය නිසා 'මම ශ්‍රමණයෙක්මි' යි හෝ 'මම බ්‍රාහ්මණයෙක්මි' යි හෝ මානයක් ඇති කර නොගනියි. 'මම ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි', 'මම සමාන වෙමි' හෝ 'මම පහත් වෙමි' යි මානයක් ඇති කර නොගනියි. එසේම එහි පවත්නා සත්‍යයම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, කිසිදු කෙලෙස් බාධාවන් නැති පිළිවෙතම පිළිපදියි. පරිබ්‍රාජකයෙනි, මා විසින් තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරන ලද බ්‍රාහ්මණ සත්‍ය සතර මොහුයි.\" පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Ummaggasuttaṃ

6. උම්මග්ග සූත්‍රය


186. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kena nu kho, bhante, loko nīyati, kena loko parikassati, kassa ca uppannassa vasaṃ gacchatī’’ti?

186. ඉක්බිති එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: \"ස්වාමීනී, ලෝකය මෙහෙයවනු ලබන්නේ කුමකින්ද? ලෝකය ඇදගෙන යනු ලබන්නේ කුමකින්ද? උපන් කවර ධර්මයකගේ වසඟයට ලෝකය යන්නේද?\"


‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Bhaddako kho te, bhikkhu, ummaggo, bhaddakaṃ paṭibhānaṃ, kalyāṇī paripucchā. Evañhi tvaṃ, bhikkhu, pucchasi – ‘kena nu kho, bhante, loko nīyati, kena loko parikassati, kassa ca uppannassa vasaṃ gacchatī’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Cittena kho, bhikkhu, loko nīyati, cittena parikassati, cittassa uppannassa vasaṃ gacchatī’’ti.

\"සාධු සාධු භික්ෂුව! භික්ෂුව, ඔබගේ ප්‍රඥාව යහපත්ය, වැටහීම යහපත්ය, ප්‍රශ්නය මැනවි. භික්ෂුව, ඔබ අසන්නේ මෙසේ නොවේද? 'ස්වාමීනී, ලෝකය මෙහෙයවනු ලබන්නේ කුමකින්ද? ලෝකය ඇදගෙන යනු ලබන්නේ කුමකින්ද? උපන් කවර ධර්මයකගේ වසඟයට ලෝකය යන්නේද?' කියායි.\" \"එසේය ස්වාමීනී.\" \"භික්ෂුව, සිත විසින් ලෝකය මෙහෙයවනු ලබයි, සිත විසින්ම ඇදගෙන යනු ලබයි, උපන් සිතේ වසඟයටම ලෝකය යන්නේය.\"


‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ uttari pañhaṃ apucchi – ‘‘‘bahussuto dhammadharo, bahussuto dhammadharo’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, bahussuto dhammadharo hotī’’ti?

\"ස්වාමීනී, මැනවි\" යි ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව සතුටින් පිළිගෙන, අනුමෝදන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවත් ප්‍රශ්නයක් විමසීය: \"'බහුශ්‍රැත ධර්මධරයෙක්, බහුශ්‍රැත ධර්මධරයෙක්' යැයි කියනු ලබයි. ස්වාමීනී, කොපමණකින් කෙනෙක් බහුශ්‍රැත ධර්මධරයෙක් වන්නේද?\"


‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Bhaddako kho te, bhikkhu ummaggo, bhaddakaṃ paṭibhānaṃ, kalyāṇī paripucchā. Evañhi tvaṃ, bhikkhu, pucchasi – ‘bahussuto dhammadharo, bahussuto dhammadharoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, bahussuto [Pg.498] dhammadharo hotī’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Bahū kho, bhikkhu, mayā dhammā desitā – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthā, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. Catuppadāya cepi, bhikkhu, gāthāya atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti bahussuto dhammadharoti alaṃ vacanāyā’’ti.

“සාදු සාදු මහණ! මහණ, ඔබේ ප්‍රඥාවන්ත විමසීම යහපත්ය, වැටහීම යහපත්ය, ප්‍රශ්නය ද යහපත්ය. මහණ, ඔබ විමසන්නේ මෙසේ නොවේද? ‘ස්වාමීනි, බහුශ්‍රැත ධර්මධර, බහුශ්‍රැත ධර්මධරයෙකු යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කොපමණකින් බහුශ්‍රැත ධර්මධරයෙක් වේද?’” “එසේය ස්වාමීනි.” “මහණ, මා විසින් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන බොහෝ ධර්මයන් දේශනා කරන ලදී. මහණ, ඉදින් සතර පදයකින් යුත් ගාථාවක වුවද අර්ථය දැන, ධර්මය දැන, නවලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල වූ සීල සමාධි විදර්ශනා ප්‍රතිපදාවෙහි යෙදේ නම්, ඔහු ‘බහුශ්‍රැත ධර්මධරයෙකු’ යැයි හැඳින්වීමට සුදුසුය.”


‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ uttari pañhaṃ apucchi – ‘‘‘sutavā nibbedhikapañño, sutavā nibbedhikapañño’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sutavā nibbedhikapañño hotī’’ti?

“ස්වාමීනි, ඉතා යහපත් යැයි” ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගෙන, අනුමෝදන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවත් ප්‍රශ්නයක් විමසීය: “ස්වාමීනි, ‘ශ්‍රැතවත් විනිවිද විදිනා ප්‍රඥාව ඇති තැනැත්තා, ශ්‍රැතවත් විනිවිද විදිනා ප්‍රඥාව ඇති තැනැත්තා’ යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කොපමණකින් ශ්‍රැතවත් විනිවිද විදිනා ප්‍රඥාව ඇති තැනැත්තෙක් වේද?”


‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Bhaddako kho te, bhikkhu, ummaggo, bhaddakaṃ paṭibhānaṃ, kalyāṇī paripucchā. Evañhi tvaṃ, bhikkhu, pucchasi – ‘sutavā nibbedhikapañño, sutavā nibbedhikapaññoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sutavā nibbedhikapañño hotī’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Idha, bhikkhu, bhikkhuno ‘idaṃ dukkha’nti sutaṃ hoti, paññāya cassa atthaṃ ativijjha passati; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti sutaṃ hoti, paññāya cassa atthaṃ ativijjha passati; ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti sutaṃ hoti, paññāya cassa atthaṃ ativijjha passati; ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti sutaṃ hoti, paññāya cassa atthaṃ ativijjha passati. Evaṃ kho, bhikkhu, sutavā nibbedhikapañño hotī’’ti.

“සාදු සාදු මහණ! මහණ, ඔබේ ප්‍රඥාවන්ත විමසීම යහපත්ය, වැටහීම යහපත්ය, ප්‍රශ්නය ද යහපත්ය. මහණ, ඔබ විමසන්නේ මෙසේ නොවේද? ‘ස්වාමීනි, ශ්‍රැතවත් විනිවිද විදිනා ප්‍රඥාව ඇති තැනැත්තා, ශ්‍රැතවත් විනිවිද විදිනා ප්‍රඥාව ඇති තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කොපමණකින් ශ්‍රැතවත් විනිවිද විදිනා ප්‍රඥාව ඇති තැනැත්තෙක් වේද?’” “එසේය ස්වාමීනි.” “මහණ, මේ සසනෙහි භික්ෂුවට ‘මෙය දුකයි’ කියා ඇසීමට ලැබේ, ඔහු මග්ග ප්‍රඥාවෙන් එහි අර්ථය විනිවිද විද දකියි; ‘මෙය දුක් ඇතිවීමේ හේතුවයි’ කියා ඇසීමට ලැබේ, ඔහු ප්‍රඥාවෙන් එහි අර්ථය විනිවිද විද දකියි; ‘මෙය දුක් නැති කිරීමයි’ කියා ඇසීමට ලැබේ, ඔහු ප්‍රඥාවෙන් එහි අර්ථය විනිවිද විද දකියි; ‘මෙය දුක් නැති කිරීමේ මඟයි’ කියා ඇසීමට ලැබේ, ඔහු ප්‍රඥාවෙන් එහි අර්ථය විනිවිද විද දකියි. මහණ, මෙසේ ශ්‍රැතවත් විනිවිද විදිනා ප්‍රඥාව ඇති තැනැත්තෙක් වේ.”


‘‘Sādhu, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ uttari pañhaṃ apucchi – ‘‘‘paṇḍito mahāpañño, paṇḍito mahāpañño’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, paṇḍito mahāpañño hotī’’ti?

“ස්වාමීනි, ඉතා යහපත් යැයි” ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගෙන, අනුමෝදන් වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවත් ප්‍රශ්නයක් විමසීය: “ස්වාමීනි, ‘පණ්ඩිත වූ මහා ප්‍රඥාවන්තයා, පණ්ඩිත වූ මහා ප්‍රඥාවන්තයා’ යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කොපමණකින් පණ්ඩිත වූ මහා ප්‍රඥාවන්තයෙක් වේද?”


‘‘Sādhu sādhu bhikkhu! Bhaddako kho te, bhikkhu, ummaggo, bhaddakaṃ paṭibhānaṃ, kalyāṇī paripucchā. Evañhi tvaṃ bhikkhu pucchasi – ‘paṇḍito mahāpañño, paṇḍito mahāpaññoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, paṇḍito mahāpañño hotī’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Idha, bhikkhu, paṇḍito mahāpañño nevattabyābādhāya ceteti na parabyābādhāya ceteti na [Pg.499] ubhayabyābādhāya ceteti attahitaparahitaubhayahitasabbalokahitameva cintayamāno cinteti. Evaṃ kho, bhikkhu, paṇḍito mahāpañño hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“සාදු සාදු මහණ! මහණ, ඔබේ ප්‍රඥාවන්ත විමසීම යහපත්ය, වැටහීම යහපත්ය, ප්‍රශ්නය ද යහපත්ය. මහණ, ඔබ විමසන්නේ මෙසේ නොවේද? ‘ස්වාමීනි, පණ්ඩිත වූ මහා ප්‍රඥාවන්තයා, පණ්ඩිත වූ මහා ප්‍රඥාවන්තයා යැයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කොපමණකින් පණ්ඩිත වූ මහා ප්‍රඥාවන්තයෙක් වේද?’” “එසේය ස්වාමීනි.” “මහණ, මේ ලෝකයෙහි පණ්ඩිත මහා ප්‍රඥාවන්තයා තමාට පීඩා පිණිස නොසිතයි, අනුන්ට පීඩා පිණිස නොසිතයි, තමා හා අනුන් යන දෙපිරිසටම පීඩා පිණිස නොසිතයි. ඔහු සිතන්නේ නම් තමාගේ හිත සුවය, අනුන්ගේ හිත සුවය, තමා හා අනුන් යන දෙපිරිසගේම හිත සුවය සහ මුළු මහත් ලෝකයාගේම හිත සුවයම පතමින් සිතයි. මහණ, මෙසේ පණ්ඩිත මහා ප්‍රඥාවන්තයෙක් වේ.” හයවැනි සූත්‍රයයි.


7. Vassakārasuttaṃ

7. වස්සකාර සූත්‍රය


187. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṃ etadavoca –

187. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනන්ට ආහාර දෙන කලන්දකනිවාප නම් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි මගධයේ මහා ඇමති වූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් මගධ මහා ඇමති වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය:


‘‘Jāneyya nu kho, bho gotama, asappuriso asappurisaṃ – ‘asappuriso ayaṃ bhava’’’nti? ‘‘Aṭṭhānaṃ kho etaṃ, brāhmaṇa, anavakāso yaṃ asappuriso asappurisaṃ jāneyya – ‘asappuriso ayaṃ bhava’’’nti. ‘‘Jāneyya pana, bho gotama, asappuriso sappurisaṃ – ‘sappuriso ayaṃ bhava’’’nti? ‘‘Etampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ anavakāso yaṃ asappuriso sappurisaṃ jāneyya – ‘sappuriso ayaṃ bhava’’’nti. ‘‘Jāneyya nu kho, bho gotama, sappuriso sappurisaṃ – ‘sappuriso ayaṃ bhava’’’nti? ‘‘Ṭhānaṃ kho etaṃ, brāhmaṇa, vijjati yaṃ sappuriso sappurisaṃ jāneyya – ‘sappuriso ayaṃ bhava’’’nti. ‘‘Jāneyya pana, bho gotama, sappuriso asappurisaṃ – ‘asappuriso ayaṃ bhava’’’nti? ‘‘Etampi kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ vijjati yaṃ sappuriso asappurisaṃ jāneyya – ‘asappuriso ayaṃ bhava’’’nti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අසත්පුරුෂයෙක් තවත් අසත්පුරුෂයෙකු දැක, ‘මොහු අසත්පුරුෂයෙකි’ කියා හඳුනාගත හැකිද?” “බ්‍රාහ්මණය, අසත්පුරුෂයෙකු තවත් අසත්පුරුෂයෙකු ‘මොහු අසත්පුරුෂයෙකි’ කියා හඳුනාගැනීම සිදුවිය නොහැක්කකි, ඊට අවකාශයක් නැත.” “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එසේනම් අසත්පුරුෂයෙක් සත්පුරුෂයෙකු දැක, ‘මොහු සත්පුරුෂයෙකි’ කියා හඳුනාගත හැකිද?” “බ්‍රාහ්මණය, අසත්පුරුෂයෙකු සත්පුරුෂයෙකු ‘මොහු සත්පුරුෂයෙකි’ කියා හඳුනාගැනීම ද සිදුවිය නොහැක්කකි, ඊට අවකාශයක් නැත.” “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සත්පුරුෂයෙක් තවත් සත්පුරුෂයෙකු දැක, ‘මොහු සත්පුරුෂයෙකි’ කියා හඳුනාගත හැකිද?” “බ්‍රාහ්මණය, සත්පුරුෂයෙකු තවත් සත්පුරුෂයෙකු ‘මොහු සත්පුරුෂයෙකි’ කියා හඳුනාගැනීමට අවස්ථාව ඇත.” “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එසේනම් සත්පුරුෂයෙක් අසත්පුරුෂයෙකු දැක, ‘මොහු අසත්පුරුෂයෙකි’ කියා හඳුනාගත හැකිද?” “බ්‍රාහ්මණය, සත්පුරුෂයෙකු අසත්පුරුෂයෙකු ‘මොහු අසත්පුරුෂයෙකි’ කියා හඳුනාගැනීමට ද අවස්ථාව ඇත.”


‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ, bhotā gotamena – ‘aṭṭhānaṃ kho etaṃ, brāhmaṇa, anavakāso yaṃ asappuriso asappurisaṃ jāneyya – asappuriso ayaṃ bhavanti. Etampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ anavakāso yaṃ asappuriso sappurisaṃ jāneyya – sappuriso ayaṃ bhavanti. Ṭhānaṃ kho etaṃ, brāhmaṇa, vijjati yaṃ sappuriso sappurisaṃ jāneyya – sappuriso ayaṃ bhavanti. Etampi kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ vijjati yaṃ sappuriso asappurisaṃ jāneyya – asappuriso ayaṃ bhava’’’nti.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය ඉතා අසිරිමත් ය! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය ඉතා පුදුම සහගත ය! ‘බ්‍රාහ්මණය, අසත්පුරුෂයෙකු විසින් තවත් අසත්පුරුෂයෙකු ‘මොහු අසත්පුරුෂයෙකි’ යි හඳුනා ගැනීම සිදු විය නොහැක්කකි, ඊට ඉඩක් නැත. බ්‍රාහ්මණය, අසත්පුරුෂයෙකු විසින් සත්පුරුෂයෙකු ‘මොහු සත්පුරුෂයෙකි’ යි හඳුනා ගැනීම ද සිදු විය නොහැක්කකි, ඊට ඉඩක් නැත. බ්‍රාහ්මණය, සත්පුරුෂයෙකු විසින් සත්පුරුෂයෙකු ‘මොහු සත්පුරුෂයෙකි’ යි හඳුනා ගැනීමට කරුණු ඇත, අවස්ථාව ඇත. බ්‍රාහ්මණය, සත්පුරුෂයෙකු විසින් අසත්පුරුෂයෙකු ‘මොහු අසත්පුරුෂයෙකි’ යි හඳුනා ගැනීමට ද කරුණු ඇත, අවස්ථාව ඇත’ යනුවෙන් භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද මේ වචනය ඉතා මැනවින් දේශනා කරන ලද්දකි.”


‘‘Ekamidaṃ, bho gotama, samayaṃ todeyyassa brāhmaṇassa parisati parūpārambhaṃ vattenti – ‘bālo ayaṃ rājā eḷeyyo samaṇe rāmaputte abhippasanno, samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karoti, yadidaṃ [Pg.500] abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikamma’nti. Imepi rañño eḷeyyassa parihārakā bālā – yamako moggallo uggo nāvindakī gandhabbo aggivesso, ye samaṇe rāmaputte abhippasannā, samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karonti, yadidaṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammanti. Tyāssudaṃ todeyyo brāhmaṇo iminā nayena neti. Taṃ kiṃ maññanti, bhonto, paṇḍito rājā eḷeyyo karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasataro’ti? ‘Evaṃ, bho, paṇḍito rājā eḷeyyo karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasataro’’’ti.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, එක් අවස්ථාවක තෝදෙය්‍ය බ්‍රාහ්මණයාගේ පිරිස අතරේ අනුන්ට දොස් පැවරීමක් සිදු විය. ‘මේ එළෙයිය රජු මෝඩයෙකි. ඔහු රාමපුත්ත (උදක) ශ්‍රමණයා කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදී සිටී. ඒ රාමපුත්ත ශ්‍රමණයා උදෙසා වැඳීම, දැක හුනස්නෙන් නැගී සිටීම, දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කිරීම සහ ගෞරව සම්ප්‍රයුක්ත වත්පිළිවෙත් ඉටු කිරීම වැනි ඉතා උසස් වූ යටහත් පැවැත්මක් දක්වයි. එළෙයිය රජුගේ මේ සේවකයෝ ද මෝඩයෝ ය; එනම් යමක, මොග්ගල්ල, උග්ග, නාවින්දකී, ගන්ධබ්බ සහ අග්ගිවෙස්ස යන මොවුන් ද රාමපුත්ත ශ්‍රමණයා කෙරෙහි පැහැදී, ඔහු උදෙසා වැඳීම, හුනස්නෙන් නැගී සිටීම, දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කිරීම සහ ගෞරව සම්ප්‍රයුක්ත වත්පිළිවෙත් ඉටු කිරීම වැනි ඉතා උසස් වූ යටහත් පැවැත්මක් දක්වති’ යනුවෙනි. එවිට තෝදෙය්‍ය බ්‍රාහ්මණයා මෙසේ කරුණු පෙන්වා දෙමින් ඔවුන් මෙහෙයවීය: ‘පින්වත්නි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? කටයුතු සම්පාදනය කිරීමේ දී සහ අණපනත් දේශනා කිරීමේ දී, එළෙයිය රජු ඉතා දක්ෂ ලෙස කරුණු දක්වන්නන් පවා අභිබවා ගිය නැණවතෙකු නොවේ ද?’ ‘භවත, එසේ ය, එළෙයිය රජු කටයුතු සම්පාදනය කිරීමේ දී සහ අණපනත් දේශනා කිරීමේ දී ඉතා දක්ෂ ලෙස කරුණු දක්වන්නන් පවා අභිබවා ගිය නැණවතෙකි’ (යි ඔවුහු පැවසූහ).”


‘‘Yasmā ca kho, bho, samaṇo rāmaputto raññā eḷeyyena paṇḍitena paṇḍitataro karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarena alamatthadasataro, tasmā rājā eḷeyyo samaṇe rāmaputte abhippasanno, samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karoti, yadidaṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ’’.

“‘පින්වත්නි, යම් හෙයකින් රාමපුත්ත ශ්‍රමණයා නැණවත් එළෙයිය රජුටත් වඩා නැණවත් නිසා ද, කටයුතු සම්පාදනය කිරීමේ දී හා අණපනත් දේශනා කිරීමේ දී ඉතා දක්ෂ ලෙස කරුණු දක්වන්නන්ටත් වඩා උතුම් ලෙස කරුණු දක්වන නිසා ද, එළෙයිය රජු රාමපුත්ත ශ්‍රමණයා කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදී සිටී. එහෙයින් ඔහු ඒ රාමපුත්ත ශ්‍රමණයා උදෙසා වැඳීම, දැක හුනස්නෙන් නැගී සිටීම, දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කිරීම සහ ගෞරව සම්ප්‍රයුක්ත වත්පිළිවෙත් ඉටු කිරීම වැනි ඉතා උසස් වූ යටහත් පැවැත්මක් දක්වයි.’”


‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto, paṇḍitā rañño eḷeyyassa parihārakā – yamako moggallo uggo nāvindakī gandhabbo aggivesso, karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasatarāti? ‘Evaṃ, bho, paṇḍitā rañño eḷeyyassa parihārakā – yamako moggallo uggo nāvindakī gandhabbo aggivesso, karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasatarā’’’ti.

“‘පින්වත්නි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහි ද? එළෙයිය රජුගේ සේවකයන් වන යමක, මොග්ගල්ල, උග්ග, නාවින්දකී, ගන්ධබ්බ සහ අග්ගිවෙස්ස යන මොවුන් කටයුතු සම්පාදනය කිරීමේ දී හා අණපනත් දේශනා කිරීමේ දී ඉතා දක්ෂ ලෙස කරුණු දක්වන්නන් පවා අභිබවා ගිය නැණවත්හු නොවෙත් ද?’ ‘භවත, එසේ ය, එළෙයිය රජුගේ සේවකයන් වන යමක... අග්ගිවෙස්ස යන මොවුන් කටයුතු සම්පාදනය කිරීමේ දී හා අණපනත් දේශනා කිරීමේ දී ඉතා දක්ෂ ලෙස කරුණු දක්වන්නන් පවා අභිබවා ගිය නැණවත්හු වෙති’ (යි ඔවුහු පැවසූහ).”


‘‘Yasmā ca kho, bho, samaṇo rāmaputto rañño eḷeyyassa parihārakehi paṇḍitehi paṇḍitataro karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasataro, tasmā rañño eḷeyyassa parihārakā samaṇe rāmaputte abhippasannā; samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karonti, yadidaṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikamma’’nti.

“‘පින්වත්නි, යම් හෙයකින් රාමපුත්ත ශ්‍රමණයා එළෙයිය රජුගේ ඒ නැණවත් සේවකයන්ටත් වඩා නැණවත් නිසා ද, කටයුතු සම්පාදනය කිරීමේ දී හා අණපනත් දේශනා කිරීමේ දී ඉතා දක්ෂ ලෙස කරුණු දක්වන්නන්ටත් වඩා උතුම් ලෙස කරුණු දක්වන නිසා ද, එළෙයිය රජුගේ සේවකයෝ රාමපුත්ත ශ්‍රමණයා කෙරෙහි අතිශයින් පැහැදී සිටිති. එහෙයින් ඔවුහු රාමපුත්ත ශ්‍රමණයා උදෙසා වැඳීම, දැක හුනස්නෙන් නැගී සිටීම, දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කිරීම සහ ගෞරව සම්ප්‍රයුක්ත වත්පිළිවෙත් ඉටු කිරීම වැනි ඉතා උසස් වූ යටහත් පැවැත්මක් දක්වති’ යනුවෙන් තෝදෙය්‍ය බ්‍රාහ්මණයා ඔවුන්ට කරුණු වටහා දුන්නේ ය.”


‘‘Acchariyaṃ, bho, gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ bhotā gotamena – ‘aṭṭhānaṃ kho etaṃ, brāhmaṇa, anavakāso yaṃ asappuriso [Pg.501] asappurisaṃ jāneyya – asappuriso ayaṃ bhavanti. Etampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ anavakāso yaṃ asappuriso sappurisaṃ jāneyya – sappuriso ayaṃ bhavanti. Ṭhānaṃ kho etaṃ, brāhmaṇa, vijjati yaṃ sappuriso sappurisaṃ jāneyya – sappuriso ayaṃ bhavanti. Etampi kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ vijjati yaṃ sappuriso asappurisaṃ jāneyya – asappuriso ayaṃ bhava’nti. Handa ca dāni mayaṃ, bho gotama, gacchāma. Bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, brāhmaṇa, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti. Sattamaṃ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය ඉතා අසිරිමත් ය! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙය ඉතා පුදුම සහගත ය! ‘බ්‍රාහ්මණය, අසත්පුරුෂයෙකු විසින් අසත්පුරුෂයෙකු හඳුනා ගැනීම... සත්පුරුෂයෙකු විසින් අසත්පුරුෂයෙකු හඳුනා ගැනීම ද සිදු විය හැක්කකි’ යනුවෙන් භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද මේ වචනය ඉතා මැනවින් දේශනා කරන ලද්දකි. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, දැන් අපි යමු. අපට බොහෝ කටයුතු ඇත, කළ යුතු දෑ බොහෝ ය.” “බ්‍රාහ්මණය, ඒ සඳහා කාලය දැන් උදා වී ඇතැයි ඔබ සිතන්නේ නම් එයට අවසරයි.” එවිට මගධ මහාමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනයට අතිශයින් සතුටු වී, එය අනුමෝදන් ව හුනස්නෙන් නැගී පිටත්ව ගියේ ය. සත්වන සූත්‍රය අවසන් ය.


8. Upakasuttaṃ

8. උපක සූත්‍රය


188. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho upako maṇḍikāputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho upako maṇḍikāputto bhagavantaṃ etadavoca –

188. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි මණ්ඩිකාපුත්ත උපක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේ ය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ මණ්ඩිකාපුත්ත උපක භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසී ය.


‘‘Ahañhi, bhante, evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘yo koci parūpārambhaṃ vatteti, parūpārambhaṃ vattento sabbo so na upapādeti. Anupapādento gārayho hoti upavajjo’’’ti. ‘‘Parūpārambhaṃ ce, upaka, vatteti parūpārambhaṃ vattento na upapādeti, anupapādento gārayho hoti upavajjo. Tvaṃ kho, upaka, parūpārambhaṃ vattesi, parūpārambhaṃ vattento na upapādesi, anupapādento gārayho hosi upavajjo’’ti. ‘‘Seyyathāpi, bhante, ummujjamānakaṃyeva mahatā pāsena bandheyya; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, ummujjamānakoyeva bhagavatā mahatā vādapāsena baddho’’ti.

"ස්වාමීනී, මට මෙවැනි වාදයක් හා දෘෂ්ටියක් ඇත: 'යමෙක් අනුන්ට දෝෂාරෝපණය කරයිද, එසේ අනුන්ට දෝෂාරෝපණය කරන ඒ සෑම කෙනෙක්ම (කුසල් දහම්) උපදවා නොගනිති. එසේ කුසල් දහම් උපදවා නොගන්නා තැනැත්තා නින්දා කටයුතුය, දෝෂාරෝපණයට ලක්විය යුත්තෙකි'" යනුයි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "උපක, යමෙක් අනුන්ට දෝෂාරෝපණය කරයිද, එසේ අනුන්ට දෝෂාරෝපණය කරන්නා වූ ඔහු කුසල් දහම් උපදවා නොගනීද, එසේ උපදවා නොගන්නා තැනැත්තා නින්දා කටයුතු හා දෝෂාරෝපණයට ලක්විය යුත්තෙකු වේ නම්, උපක, ඔබම අනුන්ට දෝෂාරෝපණය කරන්නෙහිය. එසේ අනුන්ට දෝෂාරෝපණය කරන ඔබ කුසල් දහම් උපදවා නොගත්තෙහිය. එසේ කුසල් දහම් උපදවා නොගන්නා ඔබ නින්දා කටයුතුය, දෝෂාරෝපණයට ලක්විය යුත්තෙකි." එවිට උපක මෙසේ සැළ කළේය: "ස්වාමීනී, යම් සේ දියෙන් මතු වූ මත්ස්‍යයෙකු විශාල දැලකින් බඳින්නේ ද, ස්වාමීනී, එමෙන්ම දියෙන් මතු වූවාක් වැනි වූ මා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහා වාද නැමති දැලකින් බඳින ලද්දෙමි."


‘‘Idaṃ akusalanti kho, upaka, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā – itipidaṃ akusalanti. Taṃ kho panidaṃ akusalaṃ pahātabbanti kho, upaka, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā – itipidaṃ akusalaṃ pahātabbanti.

"උපක, 'මෙය අකුසලය' යි මා විසින් පනවන ලදී. එහිදී 'මෙනිසා ද මෙය අකුසල් වේ' යනාදී වශයෙන් පද අප්‍රමාණය, ව්‍යඤ්ජන අප්‍රමාණය, තථාගතයන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව අප්‍රමාණය. උපක, 'එමෙන්ම මේ අකුසලය ප්‍රහීණ කළ යුතුය' යි මා විසින් පනවන ලදී. එහිදී 'මෙනිසා ද මේ අකුසලය ප්‍රහීණ කළ යුතුය' යනාදී වශයෙන් පද අප්‍රමාණය, ව්‍යඤ්ජන අප්‍රමාණය, තථාගතයන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව අප්‍රමාණය."


‘‘Idaṃ [Pg.502] kusalanti kho, upaka, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā – itipidaṃ kusalanti. Taṃ kho panidaṃ kusalaṃ bhāvetabbanti kho, upaka, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā – itipidaṃ kusalaṃ bhāvetabba’’nti.

"උපක, 'මෙය කුසලය' යි මා විසින් පනවන ලදී. එහිදී 'මෙනිසා ද මෙය කුසල් වේ' යනාදී වශයෙන් පද අප්‍රමාණය, ව්‍යඤ්ජන අප්‍රමාණය, තථාගතයන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව අප්‍රමාණය. උපක, 'එමෙන්ම මේ කුසලය වැඩිය යුතුය' යි මා විසින් පනවන ලදී. එහිදී 'මෙනිසා ද මේ කුසලය වැඩිය යුතුය' යනාදී වශයෙන් පද අප්‍රමාණය, ව්‍යඤ්ජන අප්‍රමාණය, තථාගතයන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව අප්‍රමාණය" යි වදාළ සේක.


Atha kho upako maṇḍikāputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa ārocesi.

ඉක්බිති මණ්ඩිකාපුත්ත උපක භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට බෙහෙවින් සතුටු වී, එය අනුමෝදන් වී, අසුනෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, ප්‍රදක්ෂිණා කොට, මගධ රජු වූ වේදේහී පුත්‍ර අජාසත් රජු යම් තැනක ද එතැනට ගියේය. එහි ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ ඇති වූ ඒ සියලු කථා සල්ලාපය මගධ රජු වූ වේදේහී පුත්‍ර අජාසත් රජුට සැළ කළේය.


Evaṃ vutte rājā māgadho ajātasattu vedehiputto kupito anattamano upakaṃ maṇḍikāputtaṃ etadavoca – ‘‘yāva dhaṃsī vatāyaṃ loṇakāradārako yāva mukharo yāva pagabbo yatra hi nāma taṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ āsādetabbaṃ maññissati; apehi tvaṃ, upaka, vinassa, mā taṃ addasa’’nti. Aṭṭhamaṃ.

මෙසේ කී කල්හි, මගධ රජු වූ වේදේහී පුත්‍ර අජාසත් රජු කිපී, නොසතුටු වී මණ්ඩිකාපුත්ත උපකට මෙසේ කීවේය: "මේ ලුණු සාදන්නාගේ පුත්‍රයා කොතරම් ගුණ මකන ස්වභාව ඇත්තෙක්ද! කොතරම් වාචාලද! කොතරම් අහංකාරද! මක්නිසාද යත්, ඔහු අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගැරහිය යුතුයැයි සිතන්නේය. උපක, ඔබ මෙතැනින් ඉවත් වන්න, විනාශ වන්න, මගේ ඇසට නොපෙනී යන්න!" අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Sacchikaraṇīyasuttaṃ

9. සච්ඡිකරණීය සූත්‍රය


189. ‘‘Cattārome, bhikkhave, sacchikaraṇīyā dhammā. Katame cattāro? Atthi, bhikkhave, dhammā kāyena sacchikaraṇīyā; atthi, bhikkhave, dhammā satiyā sacchikaraṇīyā; atthi, bhikkhave, dhammā cakkhunā sacchikaraṇīyā; atthi, bhikkhave, dhammā paññāya sacchikaraṇīyā. Katame ca, bhikkhave, dhammā kāyena sacchikaraṇīyā? Aṭṭha vimokkhā, bhikkhave, kāyena sacchikaraṇīyā.

189. "මහණෙනි, ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු ධර්ම සතරක් වෙති. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, කයින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු ධර්ම ඇත; මහණෙනි, ස්මෘතියෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු ධර්ම ඇත; මහණෙනි, ඇසින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු ධර්ම ඇත; මහණෙනි, ප්‍රඥාවෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු ධර්ම ඇත. මහණෙනි, කයින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු ධර්ම කවරේද? මහණෙනි, අෂ්ට විමොක්ෂයන් කයින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතුය."


‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā satiyā sacchikaraṇīyā? Pubbenivāso, bhikkhave, satiyā sacchikaraṇīyo.

"මහණෙනි, ස්මෘතියෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු ධර්ම කවරේද? මහණෙනි, පූර්වෙනිවාසානුස්මෘතිය ස්මෘතියෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතුය."


‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā cakkhunā sacchikaraṇīyā? Sattānaṃ cutūpapāto, bhikkhave, cakkhunā sacchikaraṇīyo.

"මහණෙනි, ඇසින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු ධර්ම කවරේද? මහණෙනි, සත්වයන්ගේ චුති උප්පත්තිය ඇසින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතුය."


‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā paññāya sacchikaraṇīyā? Āsavānaṃ khayo, bhikkhave, paññāya sacchikaraṇīyo. Ime kho, bhikkhave, cattāro sacchikaraṇīyā dhammā’’ti. Navamaṃ.

"මහණෙනි, ප්‍රඥාවෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු ධර්ම කවරේද? මහණෙනි, ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂය වීම ප්‍රඥාවෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතුය. මහණෙනි, මේ ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුතු ධර්ම සතරයි" වදාළ සේක. නවවැනි සූත්‍රයයි.


10. Uposathasuttaṃ

10. උපෝසථ සූත්‍රය


190. Ekaṃ [Pg.503] samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti. Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi –

190. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර පූර්වාරාම නම් වූ මිගාරමාතු ප්‍රාසාදයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම උපෝසථ දිනයෙහි භික්ෂු සංඝයා පිරිවරා වැඩ සිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිහඬව සිටි භික්ෂු සංඝයා දෙස බලා භික්ෂූන් ඇමතූ සේක -


‘‘Apalāpāyaṃ, bhikkhave, parisā nippalāpāyaṃ, bhikkhave, parisā suddhā sāre patiṭṭhitā. Tathārūpo ayaṃ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho, tathārūpāyaṃ, bhikkhave, parisā. Yathārūpā parisā dullabhā dassanāyapi lokasmiṃ, tathārūpo ayaṃ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho, tathārūpāyaṃ, bhikkhave, parisā. Yathārūpā parisā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa, tathārūpo ayaṃ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho, tathārūpāyaṃ, bhikkhave, parisā. Yathārūpāya parisāya appaṃ dinnaṃ bahu hoti bahu dinnaṃ bahutaraṃ, tathārūpo ayaṃ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho, tathārūpāyaṃ, bhikkhave, parisā. Yathārūpaṃ parisaṃ alaṃ yojanagaṇanānipi dassanāya gantuṃ api puṭosenāpi, tathārūpo ayaṃ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho, (tathārūpāyaṃ, bhikkhave, parisā).

— මහණනි, ම් පිනිස (දුශ්ශීල බව නමැති) බොල්වවලින් තොනිය; මහණනි, ම් පිනිස නිශ්ධල වූ බොල් තැන් නැත්තීය, පිනිසිදුය, (සීලාදී) හනයෙහි පිහිටියාය. මහණනි, ම් භිඪ්ෂු සංවහනුවා එවැනි ස්වබාවයකින් யුක්තය, මහණනි, ම් පිනිස එවැනි ස්වබාවයකින් யුක්තය. ල෍කයෙහි யම්බඳු පිනිසක් දැකීමට පවා ලැබීඨ දුර්ලබද, මහණනි, ම් භිඪ්ෂු සංවහනුවාද එවැනි ස්වබාවයකින් யුක්තය, මහණනි, ම් පිනිස එවැනි ස්වබාවයකින් யුක්තය. யම්බඳු පිනිසක් ආහුනෙය්ய (දුර බැහැර සිට ගෙනෙන පූජාවන්ට සුදුසු), පාහුනෙය්ய (ආගන්තුක සත්කාරට සුදුසු), දක්ෂිණෙය්ய (පරල෍ව අදහා දෙන ඪානට සුදුසු), අඤ්ජලිකරණීය (ඪැත් හිස තබා වැනිඨ සුදුසු) ල෍කයාගෙ අනුත්තර පින්කෙත වන්නෙද, මහණනි, ම් භිඪ්ෂු සංවහනුවාද ම් පිනිසද එවැනිමය. யම්බඳු පිනිසකට ඪෙන ලඪ ස්වර්ප වූ ඪානය මහත්ඵල වෙද, බහු වූ ඪානය බෙහෙවින් මහත්ඵල වෙද, මහණනි, ම් භිඪ්ෂු සංවහනුවාද ම් පිනිසද එවැනිමය. யම්බඳු පිනිසක් දැකීම පිණිස ய෍ඪුන් ගණන් දුර වුවද, මග විபඪම් (ප෍ට්ටනි) බැන්දගෙන හ෍ யෑඨ සුදුසු වන්නෙද, මහණනි, ම් භිඪ්ෂු සංවහනුවාද ම් පිනිසද එවැනිමය."


‘‘Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe devappattā viharanti; santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe brahmappattā viharanti; santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe āneñjappattā viharanti; santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe ariyappattā viharanti.

— මහණනි, ම් භිඪ්ෂු සංවහනුවා අතර ඪිව්யමය තත්ත්වයට පත්ව වෙසෙන භිඪ්ෂුවූ සිටිති; මහණනි, ම් භිඪ්ෂු සංවහනුවා අතර බ්රහ්ම තත්ත්වයට පත්ව වෙසෙන භිඪ්ෂුවූ සිටිති; මහණනි, ම් භිඪ්ෂු සංවහනුවා අතර ආනෙඤ්ජ (කම්පනය කළ නොහැකි) තත්ත්වයට පත්ව වෙසෙන භිඪ්ෂුවූ සිටිති; මහණනි, ම් භිඪ්ෂු සංවහනුවා අතර ආර්ய තත්ත්වයට පත්ව වෙසෙන භිඪ්ෂුවූ සිටිති."


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu devappatto hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu devappatto hoti.

— මහණනි, භිඪ්ෂුවක් ඪිව්யමය තත්ත්වයට පත් වන්නේ කෙස්ද? මහණනි, මෙහි භිඪ්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්වවම... (පෙ) ... ප්රතම ඳ්‍யානයට පත්ව වාසය කරනි. විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්... (පෙ) ... ඪෙවන ඳ්‍யානයට... තෙවන ඳ්‍யානයට... සිව්වන ඳ්‍யානයට පත්ව වාසය කරනි. මහණනි, භිඪ්ෂුවක් ඪිව්யමය තත්ත්වයට පත් වන්නේ මෙලෙසිනි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu brahmappatto hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇā… muditā… upekkhāsahagatena [Pg.504] cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu brahmappatto hoti.

— මහණනි, භිඪ්ෂුවක් බ්රහ්ම තත්ත්වයට පත් වන්නේ කෙස්ද? මහණනි, මෙහි භිඪ්ෂුව මෙත්තා සහගත සිතින් එක් ඪිශාවක් පතුරවා වාසය කරනි. එස්ම ඪෙවන ඪිශාවද, තෙවන ඪිශාවද, සිව්වන ඪිශාවද පතුරවා වාසය කරනි. මෙසේ උඩ, யට, සිරස, සෑම තැනඨ, සිயලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමානව සලකා, අතිමහත් වූ, මහග්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍யාපාඪ රහිත වූ මෙත්තා සහගත සිතින් මුළු ල෍කයම පතුරවා වාසය කරනි. කරුණා... මුඪිතා... සිතින් එක් ඪිශාවක් පතුරවා වාසය කරනි. එස්ම ඪෙවන ඪිශාවද, තෙවන ඪිශාවද, සිව්වන ඪිශාවද පතුරවා වාසය කරනි. මෙසේ උඩ, யට, සිරස, සෑම තැනඨ, සිயලු සතුන් කෙරෙහි තමා හා සමානව සලකා, අතිමහත් වූ, මහග්ගත වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍யාපාඪ රහිත වූ වුපෙක්ෂා සහගත සිතින් මුළු ල෍කයම පතුරවා වාසය කරනි. මහණනි, භිඪ්ෂුවක් බ්රහ්ම තත්ත්වයට පත් වන්නේ මෙලෙසිනි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu āneñjappatto hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu āneñjappatto hoti.

— මහණනි, භිඪ්ෂුවක් ආනෙඤ්ජ (කම්පනය කළ නොහැකි) තත්ත්වයට පත් වන්නේ කෙස්ද? මහණනි, මෙහි භිඪ්ෂුව සිயලු ආකාරයෙන් රූප සංඤාවන් ඁක්මවා யෑඨෙන්, පටිව සංඤාවන් ඪුරු වීමෙන්, නානත්ත (නානාවිධ) සංඤාවන් මෙනෙහි නොකිරීමෙන් ‘ආකාශය අනන්තය’ යි ආකාස඿නඤ්චාயතනයට පත්ව වාසය කරනි. සිயලු ආකාරයෙන් ආකාස඿නඤ්චාயතනය ඁක්මවා ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’ යි විඤ්ඤාණ඿නඤ්චාயතනයට පත්ව වාසය කරනි. සිயලු ආකාරයෙන් විඤ්ඤාණ඿නඤ්චාயතනය ඁක්මවා ‘කිසිවක් නැත’ යි ආකිඤ්චඤ්ඤාயතනයට පත්ව වාසය කරනි. සිயලු ආකාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤාயතනය ඁක්මවා න්‍වසඤ්ඤානාසඤ්ඤාயතනයට පත්ව වාසය කරනි. මහණනි, භිඪ්ෂුවක් ආනෙඤ්ජ තත්ත්වයට පත් වන්නේ මෙලෙසිනි."


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyappatto hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyappatto hotī’’ti. Dasamaṃ.

— මහණනි, භිඪ්ෂුවක් ආර්ய තත්ත්වයට පත් වන්නේ කෙස්ද? මහණනි, මෙහි භිඪ්ෂුව ‘ම් ඪුකයි’ කිயා ඇති සැටියෙන් ඪැන ගනියි... (පෙ) ... ‘ම් ඪුක්ෂ නිර෍ධගාමිනී පටිපඪාව (ඪුක නැති කිරීම් මග)’ කිயා ඇති සැටියෙන් ඪැන ගනියි. මහණනි, භිඪ්ෂුවක් ආර්ய තත්ත්වයට පත් වන්නේ මෙලෙසිනි. ඪසවන සූත්‍රයි."


Brāhmaṇavaggo catuttho.

සිව්වන බ්රහ්මණ වන්ගය අවසන් විய.


Tassuddānaṃ –

එහි උඪ්ඪානය (සාරාංශ ගාඪාව) මෙසේய –


Yodhā pāṭibhogasutaṃ, abhayaṃ brāhmaṇasaccena pañcamaṃ;

Ummaggavassakāro, upako sacchikiriyā ca uposathoti.

ய෍රා, පාටිබාග, සුත, අබය, පස්වැන්න බ්රහ්මණ සච්ච, උම්මග්ග, වස්සකාර, උපක, සච්චිකිරියා සහ උප෍සෂ யනු (එම සූත්‍ර ඪසය) யි.


(20) 5. Mahāvaggo

(20) 5. මහා වන්ගය


1. Sotānugatasuttaṃ

1. ස෍තානුගත සූත්‍රය


191. ‘‘Sotānugatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ, vacasā paricitānaṃ, manasānupekkhitānaṃ, diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṃ cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā. Katame [Pg.505] cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So muṭṭhassati kālaṃ kurumāno aññataraṃ devanikāyaṃ upapajjati. Tassa tattha sukhino dhammapadā plavanti. Dandho, bhikkhave, satuppādo; atha so satto khippaṃyeva visesagāmī hoti. Sotānugatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ, vacasā paricitānaṃ, manasānupekkhitānaṃ, diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṃ ayaṃ paṭhamo ānisaṃso pāṭikaṅkho.

191. “මහණෙනි, ශ්‍රවණයෙන් පුරුදු කළා වූ, වචනයෙන් හුරු කළා වූ, මනසින් මෙනෙහි කළා වූ, ප්‍රඥාවෙන් මනාව විනිවිද අවබෝධ කළා වූ ධර්මයන්හි ආනිසංස සතරක් අපේක්ෂා කළ හැකිය. ඒ සතර කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන නවංග ශාස්තෘ ශාසනය හදාරයි. ඔහුට ඒ ධර්ම කරුණු ශ්‍රවණයෙන් පුරුදු වූයේ වෙයි, වචනයෙන් හුරු වූයේ වෙයි, මනසින් මෙනෙහි කරන ලද්දේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙන් මනාව විනිවිද අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි. ඔහු (පෘථග්ජන ස්වභාවයෙන්) මුළා වූ සිහියෙන් යුතුව කලුරිය කොට එක්තරා දේව නිකායක උපදියි. සැපවත් වූ ඔහුට එහිදී (පෙර හදාළ) ධර්ම කරුණු පැහැදිලිව සිහියට නැඟෙයි. මහණෙනි, ඒ සිහිය ඇතිවීම මඳක් පමා වුවද, ඉක්මනින්ම ඒ සත්වයා විශේෂ අධිගමයක් (නිවන) කරා යන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, ශ්‍රවණයෙන් පුරුදු කළා වූ, වචනයෙන් හුරු කළා වූ, මනසින් මෙනෙහි කළා වූ, ප්‍රඥාවෙන් මනාව අවබෝධ කළා වූ ධර්මයන්හි බලාපොරොත්තු විය යුතු පළමු වන ආනිසංසය මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So muṭṭhassati kālaṃ kurumāno aññataraṃ devanikāyaṃ upapajjati. Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti; api ca kho bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṃ dhammaṃ deseti. Tassa evaṃ hoti – ‘ayaṃ vā so dhammavinayo, yatthāhaṃ pubbe brahmacariyaṃ acari’nti. Dandho, bhikkhave, satuppādo; atha so satto khippameva visesagāmī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kusalo bherisaddassa. So addhānamaggappaṭipanno bherisaddaṃ suṇeyya. Tassa na heva kho assa kaṅkhā vā vimati vā – ‘bherisaddo nu kho, na nu kho bherisaddo’ti! Atha kho bherisaddotveva niṭṭhaṃ gaccheyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So muṭṭhassati kālaṃ kurumāno aññataraṃ devanikāyaṃ upapajjati. Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti; api ca kho bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṃ dhammaṃ deseti. Tassa evaṃ hoti – ‘ayaṃ vā so dhammavinayo, yatthāhaṃ pubbe brahmacariyaṃ acari’nti. Dandho, bhikkhave, satuppādo; atha so satto khippaṃyeva visesagāmī hoti. Sotānugatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ[Pg.506], vacasā paricitānaṃ, manasānupekkhitānaṃ, diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṃ ayaṃ dutiyo ānisaṃso pāṭikaṅkho.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණෙක් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන ධර්මය හදාරයි. ඔහුට ඒ ධර්ම කරුණු ශ්‍රවණයෙන් පුරුදු වූයේ වෙයි, වචනයෙන් හුරු වූයේ වෙයි, මනසින් මෙනෙහි කරන ලද්දේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙන් මනාව විනිවිද අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි. ඔහු මුළා වූ සිහියෙන් යුතුව කලුරිය කොට එක්තරා දේව නිකායක උපදියි. සැපවත් වූ ඔහුට එහිදී ධර්ම කරුණු ඉබේම සිහියට නොනැඟෙයි. එහෙත් සෘද්ධිමත් වූ, සිතේ වසීභාවයට පත් වූ මහණෙක් දේව පිරිස මැද ධර්මය දේශනා කරයි. එවිට ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මම පෙර යම් ධර්ම විනයක බඹසර හැසිරුණෙම් ද, ඒ ධර්ම විනය මෙයමයි’ කියායි. මහණෙනි, ඒ සිහිය ඇතිවීම මඳක් පමා වුවද, ඉක්මනින්ම ඒ සත්වයා විශේෂ අධිගමයක් කරා යන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, එය මෙබඳුය; බෙර හඬ හඳුනාගැනීමට දක්ෂ මිනිසෙක් දීර්ඝ මාවතක ගමන් කරද්දී බෙර හඬක් අසන්නේ නම්, ඔහුට ‘මේ බෙර හඬක්ද, නැතහොත් බෙර හඬක් නොවේදැයි’ සැකයක් හෝ විමතියක් ඇති නොවේ. ඔහු ‘මේ බෙර හඬමය’ කියාම නිගමනයකට පැමිණෙයි. මහණෙනි, එලෙසම මහණෙක් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය... වේදල්ල යන ධර්මය හදාරයි. ඔහුට ඒ ධර්ම කරුණු ශ්‍රවණයෙන් පුරුදු වූයේ වෙයි, වචනයෙන් හුරු වූයේ වෙයි, මනසින් මෙනෙහි කරන ලද්දේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙන් මනාව අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි. ඔහු මුළා වූ සිහියෙන් යුතුව කලුරිය කොට එක්තරා දේව නිකායක උපදියි. එහිදී ඔහුට ධර්ම කරුණු ඉබේම සිහියට නොනැඟුණත්, සෘද්ධිමත් වූ සිතේ වසීභාවයට පත් වූ මහණෙක් දේව පිරිස මැද ධර්මය දේශනා කරයි. එවිට ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මම පෙර යම් ධර්ම විනයක බඹසර හැසිරුණෙම් ද, මේ ධර්ම විනය හෝ මෙම මහණ දේශනා කරන ධර්මය එයමයි’ කියායි. මහණෙනි, ඒ සිහිය ඇතිවීම මඳක් පමා වුවද, ඉක්මනින්ම ඒ සත්වයා විශේෂ අධිගමයක් කරා යන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, ශ්‍රවණයෙන් පුරුදු කළා වූ, වචනයෙන් හුරු කළා වූ, මනසින් මෙනෙහි කළා වූ, ප්‍රඥාවෙන් මනාව අවබෝධ කළා වූ ධර්මයන්හි බලාපොරොත්තු විය යුතු දෙවන ආනිසංසය මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So muṭṭhassati kālaṃ kurumāno aññataraṃ devanikāyaṃ upapajjati. Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti, napi bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṃ dhammaṃ deseti; api ca kho devaputto devaparisāyaṃ dhammaṃ deseti. Tassa evaṃ hoti – ‘ayaṃ vā so dhammavinayo, yatthāhaṃ pubbe brahmacariyaṃ acari’nti. Dandho, bhikkhave, satuppādo; atha so satto khippaṃyeva visesagāmī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kusalo saṅkhasaddassa. So addhānamaggappaṭipanno saṅkhasaddaṃ suṇeyya. Tassa na heva kho assa kaṅkhā vā vimati vā – ‘saṅkhasaddo nu kho, na nu kho saṅkhasaddo’ti! Atha kho saṅkhasaddotveva niṭṭhaṃ gaccheyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So muṭṭhassati kālaṃ kurumāno aññataraṃ devanikāyaṃ upapajjati. Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti, napi bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṃ dhammaṃ deseti; api ca kho devaputto devaparisāyaṃ dhammaṃ deseti. Tassa evaṃ hoti – ‘ayaṃ vā so dhammavinayo, yatthāhaṃ pubbe brahmacariyaṃ acari’nti. Dandho, bhikkhave, satuppādo; atha so satto khippaṃyeva visesagāmī hoti. Sotānugatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ, vacasā paricitānaṃ, manasānupekkhitānaṃ, diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṃ ayaṃ tatiyo ānisaṃso pāṭikaṅkho.

“මහණෙනි, නැවතත් භික්ෂුවක් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම සහ වේදල්ල යන නවංග ශාස්තෘ ශාසනය හදාරයි. ඒ ධර්ම කරුණු ඔහුට ශ්‍රවණයෙන් හුරු වූ, වචනයෙන් පුරුදු කළ, සිතින් මැනවින් විමසා බැලූ, ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් විනිවිද දැක අවබෝධ කරගත් ඒවා වෙයි. ඔහු (පෘථග්ජන ස්වභාවයෙන්) සිහිමුළා වී කාලක්‍රියා කළද, කිසියම් දේව නිකායක උපත ලබයි. එහි සැප විඳින ඔහුට ඒ ධර්ම පදයන් ඉබේම මතු වී නොපෙනෙයි. සෘද්ධිමත් වූ, සිතේ වසීභාවයට පත් වූ භික්ෂුවක් ද දේව පිරිස මැද ධර්මය දේශනා නොකරයි. එහෙත්, යම් දිව්‍ය පුත්‍රයෙක් දේව පිරිස මැද ධර්මය දේශනා කරයි. එවිට ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මා පෙර යම් ධර්ම විනයක බඹසර හැසිරුණේ ද, මේ ඒ ධර්ම විනයමය’ කියායි. මහණෙනි, (දිව්‍ය සැපය නිසා) එම සිහිය ඉපදීම ප්‍රමාද වුවද, ඉන්පසු ඒ තැනැත්තා ඉතා ඉක්මනින් සුවිශේෂී ධර්මාවබෝධය කරා යයි. මහණෙනි, එය හරියට සක් හඬ හඳුනාගැනීමට දක්ෂ මිනිසෙකු දීර්ඝ මාවතක ගමන් කරන විට සක් හඬක් ඇසී, ‘මේ සක් හඬක්ද? නැතහොත් සක් හඬක් නොවේද?’ කියා ඔහු තුළ කිසිදු සැකයක් හෝ විමතියක් ඇති නොවී, ‘මේ සක් හඬක්මය’ කියා නිශ්චිත නිගමනයකට එළඹෙන්නාක් මෙනි. මහණෙනි, එලෙසම භික්ෂුවක් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන ධර්මය හදාරයි. ඒ ධර්ම කරුණු ඔහුට ශ්‍රවණයෙන් හුරු වූ, වචනයෙන් පුරුදු කළ, සිතින් මැනවින් විමසා බැලූ, ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කරගත් ඒවා වෙයි. ඔහු සිහිමුළා වී කාලක්‍රියා කළද, කිසියම් දේව නිකායක උපත ලබයි. එහි සැප විඳින ඔහුට එම ධර්ම පදයන් ඉබේම මතු වී නොපෙනෙයි. සෘද්ධිමත් වූ භික්ෂුවක් ද දේව පිරිස මැද ධර්මය දේශනා නොකරයි. එහෙත්, දිව්‍ය පුත්‍රයෙක් දේව පිරිස මැද ධර්මය දේශනා කරයි. එවිට ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මා පෙර යම් ධර්ම විනයක බඹසර හැසිරුණේ ද, මේ ඒ ධර්ම විනයමය’ කියායි. මහණෙනි, එම සිහිය ඉපදීම ප්‍රමාද වුවද, ඉක්මනින්ම ඒ තැනැත්තා සුවිශේෂී ධර්මාවබෝධය කරා යයි. මහණෙනි, ශ්‍රවණයෙන් හුරු වූ, වචනයෙන් පුරුදු කළ, සිතින් විමසා බැලූ, ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කරගත් ධර්මයන්ගෙන් අපේක්ෂා කළ හැකි තුන්වන ආනිසංසය මෙයයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So muṭṭhassati kālaṃ kurumāno aññataraṃ devanikāyaṃ upapajjati. Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti, napi bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṃ dhammaṃ deseti, napi devaputto devaparisāyaṃ [Pg.507] dhammaṃ deseti; api ca kho opapātiko opapātikaṃ sāreti – ‘sarasi tvaṃ, mārisa, sarasi tvaṃ, mārisa, yattha mayaṃ pubbe brahmacariyaṃ acarimhā’ti. So evamāha – ‘sarāmi, mārisa, sarāmi, mārisā’ti. Dandho, bhikkhave, satuppādo; atha so satto khippaṃyeva visesagāmī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, dve sahāyakā sahapaṃsukīḷikā. Te kadāci karahaci aññamaññaṃ samāgaccheyyuṃ. Añño pana sahāyako sahāyakaṃ evaṃ vadeyya – ‘idampi, samma, sarasi, idampi, samma, sarasī’ti. So evaṃ vadeyya – ‘sarāmi, samma, sarāmi, sammā’ti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallaṃ. Tassa te dhammā sotānugatā honti, vacasā paricitā, manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā. So muṭṭhassati kālaṃ kurumāno aññataraṃ devanikāyaṃ upapajjati. Tassa tattha na heva kho sukhino dhammapadā plavanti, napi bhikkhu iddhimā cetovasippatto devaparisāyaṃ dhammaṃ deseti, napi devaputto devaparisāyaṃ dhammaṃ deseti; api ca kho opapātiko opapātikaṃ sāreti – ‘sarasi tvaṃ, mārisa, sarasi tvaṃ, mārisa, yattha mayaṃ pubbe brahmacariyaṃ acarimhā’ti. So evamāha – ‘sarāmi, mārisa, sarāmi, mārisā’ti. Dandho, bhikkhave, satuppādo; atha kho so satto khippaṃyeva visesagāmī hoti. Sotānugatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ, vacasā paricitānaṃ, manasānupekkhitānaṃ, diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṃ ayaṃ catuttho ānisaṃso pāṭikaṅkho. Sotānugatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ, vacasā paricitānaṃ, manasānupekkhitānaṃ diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṃ ime cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti. Paṭhamaṃ.

‘‘මහණෙනි, නැවත ද මහණෙක් තෙමේ සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන ධර්මය උගනියි. ඔහුට ඒ ධර්මයන් කන වැකුණේ (ශ්‍රවණයෙන් පුරුදු වූයේ) වෙයි, වචනයෙන් ප්‍රගුණ කළේ වෙයි, සිතින් විමසන ලද්දේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙන් මනාව අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි. ඔහු සිහිය මුළා වී (මතකය ගිලිහී) කළුරිය කරන්නේ එක්තරා දේව නිකායක උපදියි. එහිදී සැප විඳින ඔහුට එම ධර්ම කොටස් මුලදී මතකයට නැගෙන්නේ (පැහැදිලිව වැටහෙන්නේ) නැත. සෘද්ධිමත් වූ, සිත වසඟ කරගත් මහණෙක් දේව පිරිසට ධර්මය දේශනා කරන්නේ ද නැත, දෙවි පුත්‍රයෙක් ද දේව පිරිසට ධර්මය දේශනා කරන්නේ ද නැත. එහෙත් ඕපපාතිකව උපන් එක් දෙවියෙක්, තවත් ඕපපාතිකව උපන් දෙවියෙකුට මෙසේ සිහිගන්වයි: ‘නිදුකාණෙනි, අප පෙර යම් තැනක බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරුණෙමු ද, එය ඔබට මතකද? නිදුකාණෙනි, එය මතකද?’ කියායි. ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘නිදුකාණෙනි, මට මතකයි, මට මතකයි’ කියායි. මහණෙනි, සිහිය උපදින්නේ මඳක් ප්‍රමාදව වුවද, ඉක්බිති ඒ සත්වයා වහාම විශේෂ අධිගමයන් කරා යයි. මහණෙනි, එය හරියට කුඩා කල වැලි කෙළියේ යෙදුණු යහළුවන් දෙදෙනෙකු මෙනි. ඔවුන් යම් කලෙක එකිනෙකා මුණගැසුණු විට, එක් යහළුවෙක් අනෙක් යහළුවාට මෙසේ පවසයි: ‘යහළුව, මෙයත් මතකද? මෙයත් මතකද?’ කියායි. ඔහු ද මෙසේ පවසයි: ‘යහළුව, මට මතකයි, මට මතකයි’ කියායි. මහණෙනි, එලෙසම මහණෙක් ධර්මය උගනියි... (පෙර පරිදිම)... ඔහු මෙසේ පවසයි: ‘නිදුකාණෙනි, මට මතකයි, මට මතකයි’ කියායි. මහණෙනි, සිහිය උපදින්නේ මඳක් ප්‍රමාදව වුවද, ඉක්බිති ඒ සත්වයා වහාම විශේෂ අධිගමයන් කරා යයි. මහණෙනි, ශ්‍රවණයෙන් පුරුදු වූ, වචනයෙන් ප්‍රගුණ කළ, සිතින් විමසන ලද, ප්‍රඥාවෙන් මනාව අවබෝධ කරන ලද ධර්මයන්ගේ බලාපොරොත්තු විය යුතු සතරවන ආනිශංසය මෙයයි. මහණෙනි, ශ්‍රවණයෙන් පුරුදු වූ, වචනයෙන් ප්‍රගුණ කළ, සිතින් විමසන ලද, ප්‍රඥාවෙන් මනාව අවබෝධ කරන ලද ධර්මයන්ගේ මේ ආනිශංස සතර බලාපොරොත්තු විය හැකිය.’’


2. Ṭhānasuttaṃ

2. ඨාන සූත්‍රය


192. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ṭhānāni catūhi ṭhānehi veditabbāni. Katamāni cattāri? Saṃvāsena, bhikkhave, sīlaṃ veditabbaṃ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Saṃvohārena, bhikkhave, soceyyaṃ veditabbaṃ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Āpadāsu, bhikkhave, thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā[Pg.508], na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Sākacchāya, bhikkhave, paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenāti.

192. ‘‘මහණෙනි, මේ කරුණු සතරක්, කරුණු සතරක් මගින් දත යුතුය. ඒ සතර කුමක්ද? මහණෙනි, එක්ව වාසය කිරීමෙන් පුද්ගලයෙකුගේ සීලය දත යුතුය. එය ද දීර්ඝ කාලයක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; මෙනෙහි කරන්නෙකු විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නෙකු විසින් නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස ප්‍රඥාව නැත්තෙකු විසින් නොවේ. මහණෙනි, ගනුදෙනු කිරීමෙන් පුද්ගලයෙකුගේ පාරිශුද්ධත්වය (අවංකභාවය) දත යුතුය. එය ද දීර්ඝ කාලයකින් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; මෙනෙහි කරන්නෙකු විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නෙකු විසින් නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස ප්‍රඥාව නැත්තෙකු විසින් නොවේ. මහණෙනි, ආපදාවලදී පුද්ගලයෙකුගේ ශක්තිය (ධෛර්යය) දත යුතුය. එය ද දීර්ඝ කාලයකින් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; මෙනෙහි කරන්නෙකු විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නෙකු විසින් නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස ප්‍රඥාව නැත්තෙකු විසින් නොවේ. මහණෙනි, සාකච්ඡා කිරීමෙන් පුද්ගලයෙකුගේ ප්‍රඥාව දත යුතුය. එය ද දීර්ඝ කාලයකින් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; මෙනෙහි කරන්නෙකු විසින් මිස මෙනෙහි නොකරන්නෙකු විසින් නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස ප්‍රඥාව නැත්තෙකු විසින් නොවේ.’’


‘‘‘Saṃvāsena, bhikkhave, sīlaṃ veditabbaṃ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṃ saṃvasamāno evaṃ jānāti – ‘dīgharattaṃ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī sabalakārī kammāsakārī, na santatakārī na santatavutti ; sīlesu dussīlo ayamāyasmā, nāyamāyasmā sīlavā’’’ti.

‘‘‘මහණෙනි, එක්ව වාසය කිරීමෙන් සීලය දත යුතුය... ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස ප්‍රඥාව නැත්තෙකු විසින් නොවේ’ යනුවෙන් යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙනද? මහණෙනි, මෙහි පුද්ගලයෙක් තවත් පුද්ගලයෙකු සමඟ එක්ව වාසය කරන විට මෙසේ දැනගනියි: ‘මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සීලයෙහි සිදුරු ඇති කරන්නෙකි, පලුදු ඇති කරන්නෙකි, ලප ඇති කරන්නෙකි, කැලැල් ඇති කරන්නෙකි. නොකඩවා සීලය රකින්නෙකු නොවේ, නිරන්තරයෙන් සීලයෙහි පිහිටා වාසය කරන්නෙකු නොවේ. මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ දුශ්ශීලයෙකි, මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ සිල්වතෙක් නොවේ’ කියායි.


‘‘‘Idha pana, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṃ saṃvasamāno evaṃ jānāti – ‘dīgharattaṃ kho ayamāyasmā akhaṇḍakārī acchiddakārī asabalakārī akammāsakārī santatakārī santatavutti; sīlesu sīlavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā dussīlo’ti. ‘Saṃvāsena, bhikkhave, sīlaṃ veditabbaṃ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

මහණෙනි, මෙහි පුද්ගලයෙක් තවත් පුද්ගලයෙකු සමඟ එක්ව වාසය කරන විට මෙසේ දැනගනියි: ‘මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සීලයෙහි සිදුරු ඇති නොකරන්නෙකි, පලුදු ඇති නොකරන්නෙකි, ලප ඇති නොකරන්නෙකි, කැලැල් ඇති නොකරන්නෙකි. නොකඩවා සීලය රකින්නෙකි, නිරන්තරයෙන් සීලයෙහි පිහිටා වාසය කරන්නෙකි. මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ සිල්වතෙකි, මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ දුශ්ශීලයෙක් නොවේ’ කියායි. ‘මහණෙනි, එක්ව වාසය කිරීමෙන් සීලය දත යුතුය... ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස ප්‍රඥාව නැත්තෙකු විසින් නොවේ’ යනුවෙන් යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ පදනම් කරගෙනය.’’


‘‘‘Saṃvohārena, bhikkhave, soceyyaṃ veditabbaṃ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṃ saṃvoharamāno evaṃ jānāti – ‘aññathā kho ayamāyasmā ekena eko voharati, aññathā dvīhi, aññathā tīhi, aññathā sambahulehi; vokkamati ayamāyasmā purimavohārā pacchimavohāraṃ; aparisuddhavohāro ayamāyasmā, nāyamāyasmā parisuddhavohāro’’’ti.

‘‘මහණෙනි, ‘ඇසුරු කිරීමෙන් (ගනුදෙනු කිරීමෙන්) පුද්ගලයෙකුගේ පිරිසිදු බව දත යුතුය, එය ද දීර්ඝ කාලයක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; සිහිකල්පනාවෙන් විමසන්නෙකු විසින් මිස එසේ නොවිමසන්නෙකු විසින් නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස මෝඩයෙකු විසින් නොවේ’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය කුමක් මුල් කොටගෙන පවසන ලද්දක් ද? මහණෙනි, මෙලොව පුද්ගලයෙකු තවත් පුද්ගලයෙකු සමඟ ගනුදෙනු කරන විට (ඇසුරු කරන විට) මෙසේ දැනගනියි: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් එක් පුද්ගලයෙකු සමඟ එක් ආකාරයකටත්, දෙදෙනෙකු සමඟ වෙනත් ආකාරයකටත්, තිදෙනෙකු සමඟ තවත් ආකාරයකටත්, බොහෝ පිරිසක් සමඟ තවත් ආකාරයකටත් කථා කරයි. මේ ආයුෂ්මතුන් කලින් පැවසූ දෙය පසුව පවසන දෙයින් වෙනස් කරයි (තමාගේ ස්ථාවරය වෙනස් කරයි). මේ ආයුෂ්මතුන්ගේ වචන පිරිසිදු නැත, මේ ආයුෂ්මතුන් පිරිසිදු වචන ඇත්තෙක් නොවේ’ යනුවෙනි.’’


‘‘Idha pana, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṃ saṃvoharamāno evaṃ jānāti – ‘yatheva kho ayamāyasmā ekena eko voharati, tathā dvīhi, tathā tīhi, tathā sambahulehi. Nāyamāyasmā vokkamati purimavohārā pacchimavohāraṃ; parisuddhavohāro ayamāyasmā, nāyamāyasmā aparisuddhavohāro’ti[Pg.509]. ‘Saṃvohārena, bhikkhave, soceyyaṃ veditabbaṃ, tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘‘මහණෙනි, මෙලොව පුද්ගලයෙකු තවත් පුද්ගලයෙකු සමඟ ගනුදෙනු කරන විට මෙසේ දැනගනියි: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් එක් පුද්ගලයෙකු සමඟ කතා කරන ආකාරයටම දෙදෙනෙකු සමඟත්, තිදෙනෙකු සමඟත්, බොහෝ පිරිසක් සමඟත් කතා කරයි. මේ ආයුෂ්මතුන් කලින් පැවසූ දෙය පසුව පවසන දෙයින් වෙනස් නොකරයි. මේ ආයුෂ්මතුන්ගේ වචන පිරිසිදුය, මේ ආයුෂ්මතුන් අපිරිසිදු වචන ඇත්තෙක් නොවේ’ යනුවෙනි. ‘මහණෙනි, ඇසුරු කිරීමෙන් පුද්ගලයෙකුගේ පිරිසිදු බව දත යුතුය... ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස මෝඩයෙකු විසින් නොවේ’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ මුල් කොටගෙන ය.’’


‘‘‘Āpadāsu, bhikkhave, thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno, bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno, rogabyasanena vā phuṭṭho samāno na iti paṭisañcikkhati – ‘tathābhūto kho ayaṃ lokasannivāso tathābhūto ayaṃ attabhāvapaṭilābho yathābhūte lokasannivāse yathābhūte attabhāvapaṭilābhe aṭṭha lokadhammā lokaṃ anuparivattanti loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati – lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca, dukkhañcā’ti. So ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno rogabyasanena vā phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati, urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati.

‘‘‘මහණෙනි, ආපදාවන්හිදී පුද්ගලයෙකුගේ ධෛර්යය (ශක්තිමත් බව) දත යුතුය, එය ද දීර්ඝ කාලයකින් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; සිහිකල්පනාවෙන් විමසන්නෙකු විසින් මිස එසේ නොවිමසන්නෙකු විසින් නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස මෝඩයෙකු විසින් නොවේ’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය කුමක් මුල් කොටගෙන පවසන ලද්දක් ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ඥාති විනාශයකින් හෝ වස්තු විනාශයකින් හෝ රෝග පීඩාවකින් හෝ පීඩිත වූ විට මෙසේ නුවණින් කල්පනා නොකරයි: ‘ලෝක සන්නිවාසයේ ස්වභාවය මෙයයි, ආත්මභාවයක් ලැබීමේ ස්වභාවය මෙයයි. මෙලොව පවතින ලෝක සන්නිවාසයෙහි හා ආත්මභාවයෙහි අටලෝ දහම ලෝකය අනුව පවතියි, ලෝකය ද අටලෝ දහම අනුව පවතියි. එනම්: ලාභය සහ අලාභය, අයස සහ යසස, නින්දාව සහ ප්‍රශංසාව, සැපය සහ දුකය’ යනුවෙනි. ඔහු ඥාති විනාශයෙන්, වස්තු විනාශයෙන් හෝ රෝගාබාධයෙන් පීඩිතව ශෝක කරයි, ක්ලාන්ත වෙයි, වැලපෙයි, ළෙහි අත් ගසා ගනිමින් හඬයි, දැඩි මුළාවට පත් වෙයි.’’


‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno rogabyasanena vā phuṭṭho samāno iti paṭisañcikkhati – ‘tathābhūto kho ayaṃ lokasannivāso tathābhūto ayaṃ attabhāvapaṭilābho yathābhūte lokasannivāse yathābhūte attabhāvapaṭilābhe aṭṭha lokadhammā lokaṃ anuparivattanti loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati – lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca, dukkhañcā’ti. So ñātibyasanena vā phuṭṭho samāno bhogabyasanena vā phuṭṭho samāno rogabyasanena vā phuṭṭho samāno na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. ‘Āpadāsu, bhikkhave, thāmo veditabbo, so ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘‘මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ඥාති විනාශයකින්, වස්තු විනාශයකින් හෝ රෝග පීඩාවකින් පීඩිත වූ විට මෙසේ නුවණින් කල්පනා කරයි: ‘ලෝක සන්නිවාසයේ ස්වභාවය මෙයයි, ආත්මභාවයක් ලැබීමේ ස්වභාවය මෙයයි... අටලෝ දහම ලෝකය අනුව පවතියි, ලෝකය ද අටලෝ දහම අනුව පවතියි...’ යනුවෙනි. ඔහු ඥාති විනාශයෙන්, වස්තු විනාශයෙන් හෝ රෝගාබාධයෙන් පීඩිතව ශෝක නොකරයි, ක්ලාන්ත නොවෙයි, නොවැලපෙයි, ළෙහි අත් ගසා ගනිමින් නොහඬයි, මුළාවට පත් නොවෙයි. ‘මහණෙනි, ආපදාවන්හිදී පුද්ගලයෙකුගේ ධෛර්යය දත යුතුය... ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස මෝඩයෙකු විසින් නොවේ’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ මුල් කොටගෙන ය.’’


‘‘‘Sākacchāya, bhikkhave, paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti[Pg.510], iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṃ sākacchāyamāno evaṃ jānāti – ‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā. Taṃ kissa hetu? Tathā hi ayamāyasmā na ceva gambhīraṃ atthapadaṃ udāharati santaṃ paṇītaṃ atakkāvacaraṃ nipuṇaṃ paṇḍitavedanīyaṃ. Yañca ayamāyasmā dhammaṃ bhāsati tassa ca nappaṭibalo saṃkhittena vā vitthārena vā atthaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññāpetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ. Duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā’’’ti.

‘‘‘මහණෙනි, සාකච්ඡා කිරීමෙන් පුද්ගලයෙකුගේ ප්‍රඥාව දත යුතුය, එය ද දීර්ඝ කාලයකින් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; සිහිකල්පනාවෙන් විමසන්නෙකු විසින් මිස එසේ නොවිමසන්නෙකු විසින් නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් මිස මෝඩයෙකු විසින් නොවේ’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය කුමක් මුල් කොටගෙන පවසන ලද්දක් ද? මහණෙනි, මෙලොව පුද්ගලයෙකු තවත් පුද්ගලයෙකු සමඟ සාකච්ඡා කරන විට මෙසේ දැනගනියි: ‘මේ ආයුෂ්මතුන්ගේ කරුණු විමසන ආකාරය අනුව ද, ප්‍රශ්න ගොඩනඟන ආකාරය අනුව ද, ප්‍රශ්න ඉදිරිපත් කරන ආකාරය අනුව ද, මේ ආයුෂ්මතුන් ප්‍රඥාව හීන කෙනෙකි, මේ ආයුෂ්මතුන් ප්‍රඥාවන්තයෙක් නොවේ.’ ඊට හේතුව කුමක් ද? මන්ද යත්, මේ ආයුෂ්මතුන් ගැඹුරු වූ ද, ශාන්ත වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, තර්කයෙන් බැසගත නොහැකි වූ ද, සියුම් වූ ද, පණ්ඩිතයන් විසින් දත යුතු වූ ද අර්ථවත් පදයන් ඉදිරිපත් නොකරන බැවිනි. තවද මේ ආයුෂ්මතුන් යම් ධර්මයක් දේශනා කරන්නේ ද, එහි අර්ථය සැකෙවින් හෝ විස්තර වශයෙන් කියා දීමට, දේශනා කිරීමට, පැනවීමට, තහවුරු කිරීමට, විවෘත කිරීමට, විග්‍රහ කිරීමට හෝ පැහැදිලි කිරීමට ඔහු අසමත් ය. එබැවින් මේ ආයුෂ්මතුන් ප්‍රඥාව හීන කෙනෙකි, ප්‍රඥාවන්තයෙක් නොවේ යනුවෙනි.’’


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, cakkhumā puriso udakarahadassa tīre ṭhito passeyya parittaṃ macchaṃ ummujjamānaṃ. Tassa evamassa – ‘yathā kho imassa macchassa ummaggo yathā ca ūmighāto yathā ca vegāyitattaṃ, paritto ayaṃ maccho, nāyaṃ maccho mahanto’ti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṃ sākacchāyamāno evaṃ jānāti – ‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā. Taṃ kissa hetu? Tathā hi ayamāyasmā na ceva gambhīraṃ atthapadaṃ udāharati santaṃ paṇītaṃ atakkāvacaraṃ nipuṇaṃ paṇḍitavedanīyaṃ. Yañca ayamāyasmā dhammaṃ bhāsati, tassa ca na paṭibalo saṃkhittena vā vitthārena vā atthaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññāpetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ. Duppañño ayamāyasmā, nāyamāyasmā paññavā’’’ti.

“මහණෙනි, එය හරියට ඇස් පෙනෙන මිනිසෙකු විලක් තීරයේ සිටගෙන, දිය මතුපිටට එන කුඩා මත්ස්‍යයෙකු දකින්නාක් මෙනි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මේ මත්ස්‍යයා උඩට මතුවන ආකාරය, දිය රැළි ඇති කරන ආකාරය සහ ඔහුගේ වේගය අනුව මොහු කුඩා මත්ස්‍යයෙකි, විශාල මත්ස්‍යයෙක් නොවේ.’ මහණෙනි, එලෙසම පුද්ගලයෙකු තවත් පුද්ගලයෙකු සමඟ සාකච්ඡා කරන විට මෙසේ හඳුනා ගනියි: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් කරුණු මතු කරන ආකාරය, ඒවා ඉදිරිපත් කරන ආකාරය සහ ප්‍රශ්න අසන ආකාරය අනුව මොහු මඳ නැණ ඇත්තෙකි, ප්‍රඥාවන්තයෙක් නොවේ.’ එයට හේතුව කුමක්ද? මේ ආයුෂ්මතුන් ගැඹුරු වූ, ශාන්ත වූ, ප්‍රණීත වූ, තර්කයට විෂය නොවන, සියුම් වූ, පණ්ඩිතයන් විසින්ම දත යුතු අර්ථ පදයන් ප්‍රකාශ නොකරන බැවිනි. තවද මේ ආයුෂ්මතුන් යම් ධර්මයක් දේශනා කරයිද, එහි අර්ථය සංක්ෂිප්තව හෝ විස්තර වශයෙන් කියා දීමට, දේශනා කිරීමට, පැනවීමට, පිහිටුවීමට, විවෘත කිරීමට, බෙදා දැක්වීමට හෝ පැහැදිලි කිරීමට ඔහුට හැකියාවක් නැත. මේ ආයුෂ්මතුන් මඳ නැණ ඇත්තෙකි, ප්‍රඥාවන්තයෙක් නොවේ.”


‘‘Idha pana, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṃ sākacchāyamāno evaṃ jānāti – ‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño. Taṃ kissa hetu? Tathā hi ayamāyasmā gambhīrañceva atthapadaṃ udāharati santaṃ paṇītaṃ atakkāvacaraṃ nipuṇaṃ paṇḍitavedanīyaṃ. Yañca ayamāyasmā dhammaṃ bhāsati, tassa ca paṭibalo saṃkhittena vā vitthārena vā atthaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññāpetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ. Paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño’’’ti.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි පුද්ගලයෙකු තවත් පුද්ගලයෙකු සමඟ සාකච්ඡා කරන විට මෙසේ හඳුනා ගනියි: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් කරුණු මතු කරන ආකාරය, ඒවා ඉදිරිපත් කරන ආකාරය සහ ප්‍රශ්න අසන ආකාරය අනුව මොහු ප්‍රඥාවන්තයෙකි, මඳ නැණ ඇත්තෙක් නොවේ.’ එයට හේතුව කුමක්ද? මේ ආයුෂ්මතුන් ගැඹුරු වූ, ශාන්ත වූ, ප්‍රණීත වූ, තර්කයට විෂය නොවන, සියුම් වූ, පණ්ඩිතයන් විසින්ම දත යුතු අර්ථ පදයන් ප්‍රකාශ කරන බැවිනි. තවද මේ ආයුෂ්මතුන් යම් ධර්මයක් දේශනා කරයිද, එහි අර්ථය සංක්ෂිප්තව හෝ විස්තර වශයෙන් කියා දීමට, දේශනා කිරීමට, පැනවීමට, පිහිටුවීමට, විවෘත කිරීමට, බෙදා දැක්වීමට හෝ පැහැදිලි කිරීමට ඔහුට හැකියාව ඇත. මේ ආයුෂ්මතුන් ප්‍රඥාවන්තයෙකි, මඳ නැණ ඇත්තෙක් නොවේ.”


‘‘Seyyathāpi[Pg.511], bhikkhave, cakkhumā puriso udakarahadassa tīre ṭhito passeyya mahantaṃ macchaṃ ummujjamānaṃ. Tassa evamassa – ‘yathā kho imassa macchassa ummaggo yathā ca ūmighāto yathā ca vegāyitattaṃ, mahanto ayaṃ maccho, nāyaṃ maccho paritto’ti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, puggalo puggalena saddhiṃ sākacchāyamāno evaṃ jānāti – ‘yathā kho imassa āyasmato ummaggo yathā ca abhinīhāro yathā ca pañhāsamudāhāro, paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño. Taṃ kissa hetu? Tathā hi ayamāyasmā gambhīrañceva atthapadaṃ udāharati santaṃ paṇītaṃ atakkāvacaraṃ nipuṇaṃ paṇḍitavedanīyaṃ. Yañca ayamāyasmā dhammaṃ bhāsati, tassa ca paṭibalo saṃkhittena vā vitthārena vā atthaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññāpetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ. Paññavā ayamāyasmā, nāyamāyasmā duppañño’ti.

“මහණෙනි, එය හරියට ඇස් පෙනෙන මිනිසෙකු විලක් තීරයේ සිටගෙන, දිය මතුපිටට එන විශාල මත්ස්‍යයෙකු දකින්නාක් මෙනි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘මේ මත්ස්‍යයා උඩට මතුවන ආකාරය, දිය රැළි ඇති කරන ආකාරය සහ ඔහුගේ වේගය අනුව මොහු විශාල මත්ස්‍යයෙකි, කුඩා මත්ස්‍යයෙක් නොවේ.’ මහණෙනි, එලෙසම පුද්ගලයෙකු තවත් පුද්ගලයෙකු සමඟ සාකච්ඡා කරන විට මෙසේ හඳුනා ගනියි: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් කරුණු මතු කරන ආකාරය, ඒවා ඉදිරිපත් කරන ආකාරය සහ ප්‍රශ්න අසන ආකාරය අනුව මොහු ප්‍රඥාවන්තයෙකි, මඳ නැණ ඇත්තෙක් නොවේ.’ එයට හේතුව කුමක්ද? මේ ආයුෂ්මතුන් ගැඹුරු වූ, ශාන්ත වූ, ප්‍රණීත වූ, තර්කයට විෂය නොවන, සියුම් වූ, පණ්ඩිතයන් විසින්ම දත යුතු අර්ථ පදයන් ප්‍රකාශ කරන බැවිනි. තවද මේ ආයුෂ්මතුන් යම් ධර්මයක් දේශනා කරයිද, එහි අර්ථය සංක්ෂිප්තව හෝ විස්තර වශයෙන් කියා දීමට, දේශනා කිරීමට, පැනවීමට, පිහිටුවීමට, විවෘත කිරීමට, බෙදා දැක්වීමට හෝ පැහැදිලි කිරීමට ඔහුට හැකියාව ඇත. මේ ආයුෂ්මතුන් ප්‍රඥාවන්තයෙකි, මඳ නැණ ඇත්තෙක් නොවේ.’”


‘‘‘Sākacchāya, bhikkhave, paññā veditabbā, sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ṭhānāni imehi catūhi ṭhānehi veditabbānī’’ti. Dutiyaṃ.

“‘මහණෙනි, සාකච්ඡාවෙන් ප්‍රඥාව හඳුනාගත යුතුය. එය බොහෝ කලක් ඇසුරු කිරීමෙන් මිස කෙටි කලකින් නොවේ; මෙනෙහි කරන්නාට මිස මෙනෙහි නොකරන්නාට නොවේ; ප්‍රඥාවන්තයාට මිස මඳ නැණ ඇත්තාට නොවේ’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ නම්, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණු නිසාය. මහණෙනි, මේ කරුණු හතර මේ ආකාර හතරෙන් හඳුනාගත යුතුය.”


3. Bhaddiyasuttaṃ

3. භද්දිය සූත්‍රය


193. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho bhaddiyo licchavi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhaddiyo licchavi bhagavantaṃ etadavoca –

193. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෛශාලියෙහි මහාවනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භද්දිය ලිච්ඡවී රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ භද්දිය ලිච්ඡවී රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය:


‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante – ‘māyāvī samaṇo gotamo āvaṭṭaniṃ māyaṃ jānāti yāya aññatitthiyānaṃ sāvake āvaṭṭetī’ti. Ye te, bhante, evamāhaṃsu – ‘māyāvī samaṇo gotamo āvaṭṭaniṃ māyaṃ jānāti yāya aññatitthiyānaṃ sāvake āvaṭṭetī’ti, kacci te, bhante, bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa ca anudhammaṃ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati, anabbhakkhātukāmā hi mayaṃ, bhante, bhagavanta’’nti?

“ස්වාමීනි, ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මායාවියෙකි, අන්‍ය තීර්ථකයන්ගේ ශ්‍රාවකයන් තමා වෙත හරවා ගන්නා ආවට්ටනී මායාව දනියි’ යනුවෙන් පවසනවා මම අසා ඇත්තෙමි. ස්වාමීනි, ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් මායාවියෙකි, අන්‍ය තීර්ථකයන්ගේ ශ්‍රාවකයන් තමා වෙත හරවා ගන්නා ආවට්ටනී මායාව දනියි’ යැයි මෙසේ පවසන්නන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැවසූ දෙයක්ම පවසන්නෝද? අසත්‍යයකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අපහාස නොකරන්නෝද? ධර්මයට අනුකූලව කරුණු දක්වන්නෝද? ඔවුන්ගේ කරුණු දැක්වීමේදී ගර්හා කටයුතු කිසිවක් සිදු නොවන්නේද? ස්වාමීනි, අපි කිසිසේත්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අපහාස කිරීමට අකමැත්තෙමු.”


‘‘Etha [Pg.512] tumhe, bhaddiya, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā ‘samaṇo no garū’ti. Yadā tumhe, bhaddiya, attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantī’ti, atha tumhe, bhaddiya, pajaheyyātha.

‘‘භද්දියෙනි, ඔබ මෙසේ එන්න. ඇසූ පමණින් (අනුශ්‍රවයෙන්) පිළිනොගන්න. පරම්පරා කථාවෙන් පිළිනොගන්න. ‘මෙසේ ලු’ යන ආරංචියෙන් පිළිනොගන්න. පිටක සම්ප්‍රදාය හා ගැළපෙන පමණින් පිළිනොගන්න. තර්කය මත පිහිටා පිළිනොගන්න. න්‍යාය ගැලපීමෙන් පිළිනොගන්න. කරුණු විමසීමෙන් (ආකාර පරිවිතර්කයෙන්) පිළිනොගන්න. තමන් රුචි කරන දෘෂ්ටියකට එකඟ වූ පමණින් පිළිනොගන්න. දේශකයාගේ බාහිර ස්වරූපය හෝ ඔහු කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය මත පිළිනොගන්න. ‘මේ ශ්‍රමණයා අපගේ ගුරුවරයා ය’ යන සිතුවිල්ලෙන් පිළිනොගන්න. භද්දියෙනි, ‘මේ ධර්මයන් අකුසල වේ, මේ ධර්මයන් සාවද්‍ය වේ, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් ගර්හිත වේ, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණයෙන් සමාදන් වූ විට අහිත පිණිස සහ දුක පිණිස පවතී’ යැයි ඔබ විසින්ම කවදා දැනගන්නහුද, එවිට භද්දියෙනි, ඔබ ඒවා අත්හරින්න.


‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhaddiya, lobho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti? ‘‘Ahitāya, bhante’’. ‘‘Luddho panāyaṃ, bhaddiya, purisapuggalo lobhena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti yaṃsa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’.

‘‘භද්දියෙනි, ඔබ මේ පිළිබඳව කුමක් සිතන්නෙහිද? පුද්ගලයෙකු තුළ උපදින ලෝභය උපදින්නේ හිත පිණිසද, නැතහොත් අහිත පිණිසද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, අහිත පිණිසය.’’ ‘‘භද්දියෙනි, ලෝභයෙන් මඬනා ලද, ලෝභයට වසඟ වූ සිතැති මේ පුද්ගලයා ප්‍රාණඝාතය කරයි, නුදුන් දෙය ගනී, පරදාර සේවනයේ යෙදේ, මුසාවාද කියයි, අන් අයවද එසේ කිරීමට පොළඹවයි. එය ඔහුට බොහෝ කාලයක් අහිත පිණිස සහ දුක පිණිස පවතින්නේ නේද?’’ ‘‘එසේය, ස්වාමීනී.’’


‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhaddiya, doso purisassa…pe… moho purisassa…pe… sārambho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti? ‘‘Ahitāya, bhante’’. ‘‘Sāraddho panāyaṃ, bhaddiya, purisapuggalo sārambhena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti yaṃsa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’.

‘‘භද්දියෙනි, ඔබ මේ පිළිබඳව කුමක් සිතන්නෙහිද? පුද්ගලයෙකු තුළ උපදින ද්වේෂය...පෙ... මෝහය...පෙ... වෙර බැඳීම (සාරම්භය) උපදින්නේ හිත පිණිසද, නැතහොත් අහිත පිණිසද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, අහිත පිණිසය.’’ ‘‘භද්දියෙනි, වෙර බැඳීමෙන් (ද්වේෂයෙන් හෝ මෝහයෙන්) මඬනා ලද, එයට වසඟ වූ සිතැති මේ පුද්ගලයා ප්‍රාණඝාතය කරයි, නුදුන් දෙය ගනී, පරදාර සේවනයේ යෙදේ, මුසාවාද කියයි, අන් අයවද එසේ කිරීමට පොළඹවයි. එය ඔහුට බොහෝ කාලයක් අහිත පිණිස සහ දුක පිණිස පවතින්නේ නේද?’’ ‘‘එසේය, ස්වාමීනී.’’


‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhaddiya, ime dhammā kusalā vā akusalā vā’’ti? ‘‘Akusalā, bhante’’. ‘‘Sāvajjā vā anavajjā vā’’ti? ‘‘Sāvajjā, bhante’’. ‘‘Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā’’ti? ‘‘Viññugarahitā, bhante’’. ‘‘Samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti, no vā? Kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Samattā, bhante, samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti. Evaṃ no ettha hotī’’ti.

‘‘භද්දියෙනි, ඔබ මේ පිළිබඳව කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ ධර්මයන් කුසල ද, නැතහොත් අකුසල ද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, අකුසලය.’’ ‘‘මේවා සාවද්‍ය ද, නැතහොත් අනවද්‍ය ද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, සාවද්‍යය.’’ ‘‘මේවා නුවණැත්තන් විසින් ගර්හිත ද, නැතහොත් නුවණැත්තන් විසින් ප්‍රශංසිත ද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, නුවණැත්තන් විසින් ගර්හිතය.’’ ‘‘මේවා සම්පූර්ණයෙන් සමාදන් වූ විට අහිත පිණිස සහ දුක පිණිස පවතී ද, නැද්ද? මෙහිදී ඔබගේ අදහස කුමක්ද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, මේවා සම්පූර්ණයෙන් සමාදන් වූ විට අහිත පිණිස සහ දුක පිණිස පවතී. අපගේ අදහස මෙසේය.’’


‘‘Iti kho, bhaddiya, yaṃ taṃ te avocumhā – etha tumhe, bhaddiya, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā ‘samaṇo no garū’ti. Yadā tumhe, bhaddiya, attanāva jāneyyātha [Pg.513] – ‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantīti, atha tumhe, bhaddiya, pajaheyyāthā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘‘භද්දියෙනි, ‘එන්න භද්දියෙනි, ඇසූ පමණින් පිළිනොගන්න...පෙ... මේ ධර්මයන් අකුසල බව, සාවද්‍ය බව, නුවණැත්තන් විසින් ගර්හිත බව, අහිත පිණිස සහ දුක පිණිස පවතින බව ඔබ විසින්ම කවදා දැනගන්නහුද, එවිට ඔබ ඒවා අත්හරින්න’ යැයි අප විසින් යමක් පවසන ලද්දේ නම්, එය පවසන ලද්දේ මෙන්න මේ කරුණ නිසාය.


‘‘Etha tumhe, bhaddiya, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā ‘samaṇo no garū’ti. Yadā tumhe, bhaddiya, attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantī’ti, atha tumhe, bhaddiya, upasampajja vihareyyāthā’’ti.

‘‘භද්දියෙනි, ඔබ මෙසේ එන්න. ඇසූ පමණින් පිළිනොගන්න. පරම්පරා කථාවෙන් පිළිනොගන්න. ‘මෙසේ ලු’ යන ආරංචියෙන් පිළිනොගන්න. පිටක සම්ප්‍රදාය හා ගැළපෙන පමණින් පිළිනොගන්න. තර්කය මත පිහිටා පිළිනොගන්න. න්‍යාය ගැලපීමෙන් පිළිනොගන්න. කරුණු විමසීමෙන් පිළිනොගන්න. තමන් රුචි කරන දෘෂ්ටියකට එකඟ වූ පමණින් පිළිනොගන්න. දේශකයාගේ බාහිර ස්වරූපය මත පිළිනොගන්න. ‘මේ ශ්‍රමණයා අපගේ ගුරුවරයා ය’ යන සිතුවිල්ලෙන් පිළිනොගන්න. භද්දියෙනි, ‘මේ ධර්මයන් කුසල වේ, මේ ධර්මයන් අනවද්‍ය වේ, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් ප්‍රශංසිත වේ, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණයෙන් සමාදන් වූ විට හිත පිණිස සහ සුව පිණිස පවතී’ යැයි ඔබ විසින්ම කවදා දැනගන්නහුද, එවිට භද්දියෙනි, ඔබ ඒවා උපසම්පදා කරගෙන වාසය කරන්න.


‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhaddiya, alobho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti? ‘‘Hitāya, bhante’’. ‘‘Aluddho panāyaṃ, bhaddiya, purisapuggalo lobhena anabhibhūto apariyādinnacitto neva pāṇaṃ hanati, na adinnaṃ ādiyati, na paradāraṃ gacchati, na musā bhaṇati, parampi tathattāya na samādapeti yaṃ’sa hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’.

‘‘භද්දියෙනි, ඔබ මේ පිළිබඳව කුමක් සිතන්නෙහිද? පුද්ගලයෙකු තුළ උපදින අලෝභය උපදින්නේ හිත පිණිසද, නැතහොත් අහිත පිණිසද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, හිත පිණිසය.’’ ‘‘භද්දියෙනි, ලෝභයෙන් මඬනා නොලද, ලෝභයට වසඟ නොවූ සිතැති මේ ලෝභ රහිත පුද්ගලයා ප්‍රාණඝාතය නොකරයි, නුදුන් දෙය නොගනී, පරදාර සේවනයේ නොයෙදේ, මුසාවාද නොකියයි, අන් අයවද එසේ කිරීමට නොපොළඹවයි. එය ඔහුට බොහෝ කාලයක් හිත පිණිස සහ සුව පිණිස පවතින්නේ නේද?’’ ‘‘එසේය, ස්වාමීනී.’’


‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhaddiya, adoso purisassa…pe… amoho purisassa…pe… asārambho purisassa ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā’’ti? ‘‘Hitāya, bhante’’. ‘‘Asāraddho panāyaṃ, bhaddiya, purisapuggalo sārambhena anabhibhūto apariyādinnacitto neva pāṇaṃ hanati, na adinnaṃ ādiyati, na paradāraṃ gacchati, na musā bhaṇati, parampi tathattāya na samādapeti yaṃ’sa hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’.

‘‘භද්දියෙනි, ඔබ මේ පිළිබඳව කුමක් සිතන්නෙහිද? පුද්ගලයෙකු තුළ උපදින අද්වේෂය...පෙ... අමෝහය...පෙ... අසාරම්භය (වෙර නොබැඳීම) උපදින්නේ හිත පිණිසද, නැතහොත් අහිත පිණිසද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, හිත පිණිසය.’’ ‘‘භද්දියෙනි, වෙර නොබැඳි (ද්වේෂයෙන් හෝ මෝහයෙන් මඬනා නොලද), එයට වසඟ නොවූ සිතැති මේ පුද්ගලයා ප්‍රාණඝාතය නොකරයි, නුදුන් දෙය නොගනී, පරදාර සේවනයේ නොයෙදේ, මුසාවාද නොකියයි, අන් අයවද එසේ කිරීමට නොපොළඹවයි. එය ඔහුට බොහෝ කාලයක් හිත පිණිස සහ සුව පිණිස පවතින්නේ නේද?’’ ‘‘එසේය, ස්වාමීනී.’’


‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhaddiya, ime dhammā kusalā vā akusalā vā’’ti? ‘‘Kusalā, bhante’’. ‘‘Sāvajjā vā anavajjā vā’’ti? ‘‘Anavajjā, bhante’’. ‘‘Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā’’ti? ‘‘Viññuppasatthā, bhante’’. ‘‘Samattā samādinnā hitāya sukhāya saṃvattanti no vā? Kathaṃ vā ettha hotī’’ti? ‘‘Samattā, bhante, samādinnā hitāya sukhāya saṃvattanti. Evaṃ no ettha hotī’’ti.

“භද්දිය, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ ධර්මයන් කුසල් ද නැතහොත් අකුසල් ද?” “ස්වාමීනි, මේවා කුසල් ය.” “වැරදි සහිත ද නැතහොත් වැරදි රහිත ද?” “ස්වාමීනි, වැරදි රහිත ය.” “නුවණැත්තන් විසින් ගර්හා කරන ලද්දේ ද නැතහොත් පසසන ලද්දේ ද?” “ස්වාමීනි, නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දේ ය.” “මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණයෙන් සමාදන් වී පිළිපැදීමෙන් හිතසුව පිණිස පවතී ද නැද්ද? මේ ගැන ඔබේ අදහස කුමක්ද?” “ස්වාමීනි, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණයෙන් සමාදන් වී පිළිපැදීමෙන් හිතසුව පිණිස පවතී. මේ ගැන අපගේ අදහස එසේ ය.”


‘‘Iti [Pg.514] kho, bhaddiya, yaṃ taṃ te avocumhā – etha tumhe, bhaddiya, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā ‘samaṇo no garū’ti. Yadā tumhe, bhaddiya, attanāva jāneyyātha – ‘ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantīti, atha tumhe, bhaddiya, upasampajja vihareyyāthā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“භද්දිය, ‘භද්දිය, ඔබ එන්න, අසන්නට ලැබුණු පමණින් (අනුශ්‍රවයෙන්) පිළිගත එපා, පරම්පරා කථාවෙන් පිළිගත එපා, ‘මෙසේ විය හැකිය’ යන මතයෙන් පිළිගත එපා, අපගේ පිටක ග්‍රන්ථයන්ට ගැළපේ යැයි කියා පිළිගත එපා, තර්කය නිසාවෙන් පිළිගත එපා, න්‍යායානුකූල නිසා පිළිගත එපා, කරුණු විමසා බැලීමෙන් (ආකාර පරිවිතර්කයෙන්) පිළිගත එපා, තමන් ඉවසන ලද (කැමති වූ) දෘෂ්ටියකට ගැළපෙන නිසා පිළිගත එපා, පුද්ගලයාගේ භව්‍ය රූපී බව (විශ්වාස කළ හැකි පෙනුම) නිසා පිළිගත එපා, ‘මේ ශ්‍රමණයා අපගේ ගුරුවරයා ය’ යන ගෞරවය නිසාම පිළිගත එපා. භද්දිය, යම් කලෙක ‘මේ ධර්මයන් කුසල් ය, මේ ධර්මයන් නිවැරදි ය, මේ ධර්මයන් නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද්දේ ය, මේ ධර්මයන් සම්පූර්ණයෙන් සමාදන් වී පිළිපැදීමෙන් හිතසුව පිණිස පවතී’ යැයි ඔබ විසින්ම දැනගන්නෙහු ද, භද්දිය, එකල්හි ඔබ ඒවාට එළඹ වාසය කරන්න’ යැයි මා යමක් පැවසුවේ ද, ඒ පැවසුවේ මෙය පදනම් කරගෙන ය.”


‘‘Ye kho te, bhaddiya, loke santo sappurisā te sāvakaṃ evaṃ samādapenti – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, lobhaṃ vineyya viharāhi. Lobhaṃ vineyya viharanto na lobhajaṃ kammaṃ karissasi kāyena vācāya manasā. Dosaṃ vineyya viharāhi. Dosaṃ vineyya viharanto na dosajaṃ kammaṃ karissasi kāyena vācāya manasā. Mohaṃ vineyya viharāhi. Mohaṃ vineyya viharanto na mohajaṃ kammaṃ karissasi kāyena vācāya manasā. Sārambhaṃ vineyya viharāhi. Sārambhaṃ vineyya viharanto na sārambhajaṃ kammaṃ karissasi kāyena vācāya manasā’’’ti.

“භද්දිය, ලෝකයෙහි යම් ශාන්ත වූ සත්පුරුෂයෝ වෙත්ද, ඔවුහු තම ශ්‍රාවකයන් මෙසේ සමාදන් කරවති: ‘එම්බා පුරුෂය, එන්න, ඔබ ලෝභය දුරු කොට වාසය කරන්න. ලෝභය දුරු කොට වාසය කරන ඔබ කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් ලෝභය නිසා උපදින අකුසල කර්ම නොකරන්නෙහිය. ද්වේෂය දුරු කොට වාසය කරන්න. ද්වේෂය දුරු කොට වාසය කරන ඔබ කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් ද්වේෂය නිසා උපදින අකුසල කර්ම නොකරන්නෙහිය. මෝහය දුරු කොට වාසය කරන්න. මෝහය දුරු කොට වාසය කරන ඔබ කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් මෝහය නිසා උපදින අකුසල කර්ම නොකරන්නෙහිය. ක්‍රෝධය (සාරම්භය) දුරු කොට වාසය කරන්න. ක්‍රෝධය දුරු කොට වාසය කරන ඔබ කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් ක්‍රෝධය නිසා උපදින අකුසල කර්ම නොකරන්නෙහිය’ යනුවෙනි.”


Evaṃ vutte bhaddiyo licchavi bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante…pe… upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

මෙසේ වදාළ කල්හි භද්දිය ලිච්ඡවී රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ස්වාමීනි, ඉතා යහපත්ය! ... ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා.”


‘‘Api nu tāhaṃ, bhaddiya, evaṃ avacaṃ – ‘ehi me tvaṃ, bhaddiya, sāvako hohi; ahaṃ satthā bhavissāmī’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evaṃvādiṃ kho maṃ, bhaddiya, evamakkhāyiṃ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti – ‘māyāvī samaṇo gotamo āvaṭṭaniṃ māyaṃ jānāti yāya aññatitthiyānaṃ sāvake āvaṭṭetī’’’ti. ‘‘Bhaddikā, bhante, āvaṭṭanī māyā. Kalyāṇī, bhante, āvaṭṭanī māyā. Piyā me, bhante, ñātisālohitā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṃ, piyānampi me assa ñātisālohitānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Sabbe cepi, bhante, khattiyā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṃ, sabbesampissa khattiyānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Sabbe cepi, bhante, brāhmaṇā… vessā [Pg.515] … suddā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṃ, sabbesampissa suddānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

“භද්දිය, මම ඔබට කවදා හෝ ‘භද්දිය, එන්න, මාගේ ශ්‍රාවකයා වන්න, මම ඔබේ ශාස්තෘවරයා වන්නෙමි’ යි පැවසුවෙම්ද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය.” “භද්දිය, මෙසේ පවසන, මෙසේ දේශනා කරන මට ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ අසත්‍ය වූ, හිස් වූ, මුසාවූ, අභූත චෝදනාවලින් මෙසේ අපහාස කරති: ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් මායාවියෙකි, අන්‍ය තීර්ථකයන්ගේ ශ්‍රාවකයන් තම වසඟයට ගන්නා වූ ආවට්ටනී මායාව (පිරිස් වසඟ කරන මායාව) ඔහු දනී’ යනුවෙනි.” “ස්වාමීනි, ඒ ආවට්ටනී මායාව ඉතා භද්‍රය (යහපත්ය). ස්වාමීනි, ඒ ආවට්ටනී මායාව ඉතා කල්‍යාණ ය. ස්වාමීනි, මාගේ ප්‍රිය වූ නෑදෑ හිතවතුන් ද මේ ආවට්ටනී මායාවෙන් වසඟ වන්නේ නම්, එය මාගේ ප්‍රිය වූ නෑදෑ හිතවතුන්ට දීර්ඝ කාලයක් හිතසුව පිණිස පවතින්නේය. ස්වාමීනි, ඉදින් සියලු ක්ෂත්‍රියයන් මේ ආවට්ටනී මායාවෙන් වසඟ වන්නේ නම්, එය ඒ සියලු ක්ෂත්‍රියයන්ට දීර්ඝ කාලයක් හිතසුව පිණිස පවතින්නේය. ස්වාමීනි, ඉදින් සියලු බ්‍රාහ්මණයන්... වෛශ්‍යයන්... ශුද්‍රයන් මේ ආවට්ටනී මායාවෙන් වසඟ වන්නේ නම්, එය ඒ සියලු ශුද්‍රයන්ට ද දීර්ඝ කාලයක් හිතසුව පිණිස පවතින්නේය.”


‘‘Evametaṃ, bhaddiya, evametaṃ, bhaddiya! Sabbe cepi, bhaddiya, khattiyā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṃ akusaladhammappahānāya kusaladhammūpasampadāya, sabbesampissa khattiyānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Sabbe cepi, bhaddiya, brāhmaṇā… vessā… suddā āvaṭṭeyyuṃ akusaladhammappahānāya kusaladhammūpasampadāya, sabbesampissa suddānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Sadevako cepi, bhaddiya, loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṃ akusaladhammappahānāya kusaladhammūpasampadāya, sadevakassapissa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Ime cepi, bhaddiya, mahāsālā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṃ akusaladhammappahānāya kusaladhammūpasampadāya, imesampissa mahāsālānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya ( ). Ko pana vādo manussabhūtassā’’ti! Tatiyaṃ.

“භද්දිය, එය එසේමය! භද්දිය, එය එසේමය! භද්දිය, ඉදින් සියලු ක්ෂත්‍රියයන් අකුසල ධර්ම ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසත්, කුසල ධර්ම සම්පාදනය කිරීම පිණිසත් මේ ආවට්ටනී මායාවෙන් වසඟ වන්නේ නම්, එය ඒ සියලු ක්ෂත්‍රියයන්ට දීර්ඝ කාලයක් හිතසුව පිණිස පවතින්නේය. භද්දිය, ඉදින් සියලු බ්‍රාහ්මණයන්, වෛශ්‍යයන් හා ශුද්‍රයන් අකුසල ධර්ම ප්‍රහීණ කර කුසල ධර්ම සම්පාදනය කිරීමට මෙයට වසඟ වන්නේ නම්, එය ඔවුන්ට ද දීර්ඝ කාලයක් හිතසුව පිණිස පවතින්නේය. භද්දිය, දෙවියන්, මාරයන් හා බ්‍රහ්මයන් සහිත වූ, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ලෝකයා ද අකුසල ධර්ම ප්‍රහීණ කර කුසල ධර්ම සම්පාදනය කිරීමට මේ ආවට්ටනී මායාවෙන් වසඟ වන්නේ නම්, එය දෙවි මිනිසුන් සහිත මුළු ලෝකයාටම දීර්ඝ කාලයක් හිතසුව පිණිස පවතින්නේය. භද්දිය, මේ මහා සාල වෘක්ෂයන් පවා අකුසල ධර්ම ප්‍රහීණ කර කුසල ධර්ම සම්පාදනය කිරීමට වසඟ වන්නේ නම් (ඔවුනට සිතිය හැක්කේ නම්), එය මේ මහා සාල වෘක්ෂයන්ට පවා දීර්ඝ කාලයක් හිතසුව පිණිස පවතින්නේය. එසේ නම් මිනිසෙකු වූවෙකු ගැන කවර කථා ද!” තුන්වන සූත්‍රයයි.


4. Sāmugiyasuttaṃ

4. සාමුගිය සූත්‍රය


194. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando koliyesu viharati sāmugaṃ nāma koliyānaṃ nigamo. Atha kho sambahulā sāmugiyā koliyaputtā yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te sāmugiye koliyaputte āyasmā ānando etadavoca –

194. එක් සමයක ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ කෝලිය ජනපදයෙහි ‘සාමුග’ නම් වූ කෝලියයන්ගේ නියම් ගමෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි සාමුග වැසි බොහෝ කෝලිය පුත්‍රයෝ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට අභිවාදන කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ සාමුග වැසි කෝලිය පුත්‍රයන්ට ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Cattārimāni, byagghapajjā, pārisuddhipadhāniyaṅgāni tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātāni sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya. Katamāni cattāri? Sīlapārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, cittapārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, diṭṭhipārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, vimuttipārisuddhipadhāniyaṅgaṃ.

“බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිසත්, ශෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යාම පිණිසත්, දුක් දොම්නස් නැති කිරීම පිණිසත්, ආර්ය මාර්ගය අවබෝධ කර ගැනීම පිණිසත්, නිවන සාක්ෂාත් කර ගැනීම පිණිසත්, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, ඒ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ මේ වීර්ය අංග හතරක් මනාව දේශනා කරන ලදී. ඒ හතර මොනවාද? ශීල පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය, චිත්ත පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය, දිට්ඨි පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය සහ විමුක්ති පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගයයි.”


‘‘Katamañca[Pg.516], byagghapajjā, sīlapārisuddhipadhāniyaṅgaṃ? Idha, byagghapajjā, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayaṃ vuccati, byagghapajjā, sīlapārisuddhi. Iti evarūpiṃ sīlapārisuddhiṃ aparipūraṃ vā paripūressāmi paripūraṃ vā tattha tattha paññāya anuggahessāmīti, yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca, idaṃ vuccati, byagghapajjā, sīlapārisuddhipadhāniyaṅgaṃ.

“බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, ශීල පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය යනු කුමක්ද? බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි...පෙ... ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙයට ශීල පාරිශුද්ධිය යැයි කියනු ලැබේ. ‘මම මෙබඳු වූ ශීල පාරිශුද්ධිය සම්පූර්ණ නොවූයේ නම් සම්පූර්ණ කරන්නෙමි, සම්පූර්ණ වූයේ නම් ඒ ඒ තැන්හිදී ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි’ යි එහි යම් ඡන්දයක්, වායාමයක්, උත්සාහයක්, වීර්යයක් (උස්සෝළ්හියක්), නොපසුබට බවක්, සිහියක් සහ සම්පජන්‍යයක් ඇද්ද, බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙය ශීල පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, byagghapajjā, cittapārisuddhipadhāniyaṅgaṃ? Idha, byagghapajjā, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, byagghapajjā, cittapārisuddhi. Iti evarūpiṃ cittapārisuddhiṃ aparipūraṃ vā paripūressāmi paripūraṃ vā tattha tattha paññāya anuggahessāmīti, yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca, idaṃ vuccati, byagghapajjā, cittapārisuddhipadhāniyaṅgaṃ.

“බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, චිත්ත පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය යනු කුමක්ද? බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව...පෙ... සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙයට චිත්ත පාරිශුද්ධිය යැයි කියනු ලැබේ. ‘මම මෙබඳු වූ චිත්ත පාරිශුද්ධිය සම්පූර්ණ නොවූයේ නම් සම්පූර්ණ කරන්නෙමි, සම්පූර්ණ වූයේ නම් ඒ ඒ තැන්හිදී ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි’ යි එහි යම් ඡන්දයක්, වායාමයක්, උත්සාහයක්, වීර්යයක්, නොපසුබට බවක්, සිහියක් සහ සම්පජන්‍යයක් ඇද්ද, බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙය චිත්ත පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, byagghapajjā, diṭṭhipārisuddhipadhāniyaṅgaṃ? Idha, byagghapajjā, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Ayaṃ vuccati, byagghapajjā, diṭṭhipārisuddhi. Iti evarūpiṃ diṭṭhipārisuddhiṃ aparipūraṃ vā…pe… tattha tattha paññāya anuggahessāmīti, yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca, idaṃ vuccati, byagghapajjā, diṭṭhipārisuddhipadhāniyaṅgaṃ.

“බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, දිට්ඨි පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය යනු කුමක්ද? බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ ‘මේ දුකය’ කියා තතු පරිද්දෙන් දැනගනියි...පෙ... ‘මේ දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවය’ කියා තතු පරිද්දෙන් දැනගනියි. බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙයට දිට්ඨි පාරිශුද්ධිය යැයි කියනු ලැබේ. ‘මම මෙබඳු වූ දිට්ඨි පාරිශුද්ධිය සම්පූර්ණ නොවූයේ නම්...පෙ... ඒ ඒ තැන්හිදී ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි’ යි එහි යම් ඡන්දයක්, වායාමයක්, උත්සාහයක්, වීර්යයක්, නොපසුබට බවක්, සිහියක් සහ සම්පජන්‍යයක් ඇද්ද, බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙය දිට්ඨි පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, byagghapajjā, vimuttipārisuddhipadhāniyaṅgaṃ? Sa kho so, byagghapajjā, ariyasāvako iminā ca sīlapārisuddhipadhāniyaṅgena samannāgato iminā ca cittapārisuddhipadhāniyaṅgena samannāgato iminā ca diṭṭhipārisuddhipadhāniyaṅgena samannāgato rajanīyesu dhammesu cittaṃ virājeti, vimocanīyesu dhammesu cittaṃ vimoceti. So rajanīyesu dhammesu cittaṃ virājetvā, vimocanīyesu dhammesu cittaṃ vimocetvā sammāvimuttiṃ phusati. Ayaṃ vuccati, byagghapajjā, vimuttipārisuddhi. Iti evarūpiṃ vimuttipārisuddhiṃ aparipūraṃ vā paripūressāmi paripūraṃ vā tattha tattha paññāya anuggahessāmīti, yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca, idaṃ vuccati, byagghapajjā, vimuttipārisuddhipadhāniyaṅgaṃ.

“බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, විමුක්ති පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය යනු කුමක්ද? බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවක තෙමේ මේ ශීල පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගයෙන්ද, මේ චිත්ත පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගයෙන්ද, මේ දිට්ඨි පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගයෙන්ද යුක්ත වූයේ, ඇලිය යුතු ධර්මයන් කෙරෙහි සිත නොඅලවයි, මුදවා ගත යුතු ධර්මයන් කෙරෙහි සිත මුදවයි. ඔහු ඇලිය යුතු ධර්මයන් කෙරෙහි සිත නොඅලවා, මුදවා ගත යුතු ධර්මයන් කෙරෙහි සිත මුදවා සම්මා විමුක්තිය (අරහත් ඵලය) ස්පර්ශ කරයි. බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙයට විමුක්ති පාරිශුද්ධිය යැයි කියනු ලැබේ. ‘මම මෙබඳු වූ විමුක්ති පාරිශුද්ධිය සම්පූර්ණ නොවූයේ නම් සම්පූර්ණ කරන්නෙමි, සම්පූර්ණ වූයේ නම් ඒ ඒ තැන්හිදී ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි’ යි එහි යම් ඡන්දයක්, වායාමයක්, උත්සාහයක්, වීර්යයක්, නොපසුබට බවක්, සිහියක් සහ සම්පජන්‍යයක් ඇද්ද, බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, මෙය විමුක්ති පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ වීර්ය අංගය යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Imāni [Pg.517] kho, byagghapajjā, cattāri pārisuddhipadhāniyaṅgāni tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātāni sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāyā’’ti. Catutthaṃ.

“බ්‍යග්ඝපජ්ජයෙනි, සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිසත්, ශෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යාම පිණිසත්, දුක් දොම්නස් නැති කිරීම පිණිසත්, ආර්ය මාර්ගය අවබෝධ කර ගැනීම පිණිසත්, නිවන සාක්ෂාත් කර ගැනීම පිණිසත්, සියල්ල දන්නා වූ, සියල්ල දක්නා වූ, අර්හත් වූ, ඒ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පාරිශුද්ධිය සඳහා වූ මේ වීර්ය අංග හතර මනාව දේශනා කරන ලදී.” සතරවන සූත්‍රයයි.


5. Vappasuttaṃ

5. වප්ප සූත්‍රය


195. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho vappo sakko nigaṇṭhasāvako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho vappaṃ sakkaṃ nigaṇṭhasāvakaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca –

195. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි කපිලවස්තු පුර නිග්‍රෝධාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල නිගණ්ඨ ශ්‍රාවකයෙක් වූ වප්ප ශාක්‍යයා ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ නිගණ්ඨ ශ්‍රාවක වප්ප ශාක්‍යයාට ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක –


‘‘Idhassa, vappa, kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto avijjāvirāgā vijjuppādā. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāya’’nti? ‘‘Passāmahaṃ, bhante, taṃ ṭhānaṃ. Idhassa, bhante, pubbe pāpakammaṃ kataṃ avipakkavipākaṃ. Tatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāya’’nti. Ayañceva kho pana āyasmato mahāmoggallānassa vappena sakkena nigaṇṭhasāvakena saddhiṃ antarākathā vippakatā hoti.

“වප්ප, මෙහි යම් අයෙකු කයින් සංවර වූයේ, වචනයෙන් සංවර වූයේ, සිතින් සංවර වූයේ, අවිද්‍යාව දුරු වීමෙන් හා විද්‍යාව පහළ වීමෙන් යුක්ත වන්නේ නම්, මතු ජන්මයන්හිදී දුක් වේදනා උපදවන ආශ්‍රවයන් ඔහු කරා ගලා ඒමට යම් හේතුවක් ඇත්දැයි ඔබ දකින්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, මම එවැනි අවස්ථාවක් දකිමි. ස්වාමීනි, මෙහි යම් අයෙකු විසින් පෙර කරන ලද, තවමත් විපාක දී නොමැති පාප කර්මයක් තිබිය හැකිය. එම හේතුවෙන් මතු ජන්මයන්හිදී ඔහුට දුක් වේදනා උපදවන ආශ්‍රවයන් ගලා ආ හැකිය.” ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේ සහ නිගණ්ඨ ශ්‍රාවකයෙකු වූ වප්ප ශාක්‍යයා අතර වූ මෙම අතරමැදි කථාව නිම නොවී තිබුණි.


Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ වදාළ සේක.


‘‘Kāya nuttha, moggallāna, etarahi kathāya sannisinnā; kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? ‘‘Idhāhaṃ, bhante, vappaṃ sakkaṃ nigaṇṭhasāvakaṃ etadavocaṃ – ‘idhassa, vappa, kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto avijjāvirāgā vijjuppādā. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāya’nti? Evaṃ vutte, bhante, vappo sakko nigaṇṭhasāvako maṃ etadavoca – ‘passāmahaṃ, bhante, taṃ ṭhānaṃ. Idhassa, bhante, pubbe pāpakammaṃ kataṃ avipakkavipākaṃ. Tatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāya’nti[Pg.518]. Ayaṃ kho no, bhante, vappena sakkena nigaṇṭhasāvakena saddhiṃ antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto’’ti.

“මොග්ගල්ලාන, ඔබ දැන් කුමන කථාවකින් යුතුව මෙහි රැස්ව සිටියහුද? ඔබ අතර අතරමග නතර වූ සාකච්ඡාව කුමක්ද?” “ස්වාමීනි, මම මෙහිදී නිගණ්ඨ ශ්‍රාවක වප්ප ශාක්‍යයාට මෙසේ කීවෙමි: ‘වප්ප, යම් අයෙකු කයින් සංවර වූයේ, වචනයෙන් සංවර වූයේ, සිතින් සංවර වූයේ, අවිද්‍යාව දුරු වීමෙන් හා විද්‍යාව පහළ වීමෙන් යුක්ත වන්නේ නම්, මතු ජන්මයන්හිදී දුක් වේදනා උපදවන ආශ්‍රවයන් ඔහු කරා ගලා ඒමට යම් හේතුවක් ඇත්දැයි ඔබ දකින්නෙහිද?’ ස්වාමීනි, මෙසේ කී විට නිගණ්ඨ ශ්‍රාවක වප්ප ශාක්‍යයා මට මෙසේ කීවේය: ‘ස්වාමීනි, මම එවැනි අවස්ථාවක් දකිමි. මෙහි පෙර කරන ලද, තවමත් විපාක දී නොමැති පාප කර්මයක් තිබිය හැකිය. එම හේතුවෙන් මතු ජන්මයන්හිදී දුක් වේදනා උපදවන ආශ්‍රවයන් ඔහු කරා ගලා ආ හැකිය.’ ස්වාමීනි, වප්ප ශාක්‍යයා සමඟ වූ අපගේ මෙම අතරමැදි කථාව නිම නොවී තිබුණි; එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ සේක.”


Atha kho bhagavā vappaṃ sakkaṃ nigaṇṭhasāvakaṃ etadavoca – ‘‘sace me tvaṃ, vappa, anuññeyyañceva anujāneyyāsi, paṭikkositabbañca paṭikkoseyyāsi, yassa ca me bhāsitassa atthaṃ na jāneyyāsi mamevettha uttari paṭipuccheyyāsi – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti, siyā no ettha kathāsallāpo’’ti. ‘‘Anuññeyyañcevāhaṃ, bhante, bhagavato anujānissāmi, paṭikkositabbañca paṭikkosissāmi, yassa cāhaṃ bhagavato bhāsitassa atthaṃ na jānissāmi bhagavantaṃyevettha uttari paṭipucchissāmi – ‘idaṃ bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti? Hotu no ettha kathāsallāpo’’ti.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිගණ්ඨ ශ්‍රාවක වප්ප ශාක්‍යයාට මෙසේ වදාළ සේක: “වප්ප, ඉදින් ඔබ මා පිළිගත යුතු කරුණු පිළිගන්නේ නම්, ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු කරුණු ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නම්, මා පවසන දෙයක අර්ථය ඔබට නොවැටහෙන තැන්හිදී ‘ස්වාමීනි, මෙය කෙසේද? මෙහි අර්ථය කුමක්ද?’ කියා මගෙන් වැඩිදුරටත් විමසන්නේ නම්, එවිට අප අතර සාකච්ඡාවක් විය හැකිය.” “ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිළිගත යුතු කරුණු පිළිගනිමි, ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු කරුණු ප්‍රතික්ෂේප කරමි. යම් හෙයකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරන දෙයක අර්ථය මට නොවැටහෙන්නේ නම් මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන්ම ‘ස්වාමීනි, මෙය කෙසේද? මෙහි අර්ථය කුමක්ද?’ කියා වැඩිදුරටත් විමසන්නෙමි. එබැවින් අප අතර සාකච්ඡාවක් ඇරඹේවා.”


‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vappa, ye kāyasamārambhapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, kāyasamārambhā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti, sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhi. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāya’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

“වප්ප, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? කායික ක්‍රියාකාරකම් (කායසමාරම්භ) හේතුවෙන් යම් පීඩාවක් හා දැවීමක් ඇති කරන ආශ්‍රවයන් උපදිත්ද, කායික ක්‍රියාකාරකම්වලින් වැළකී සිටින්නාට ඒ පීඩාව හා දැවීම ඇති කරන ආශ්‍රවයන් ඇති නොවේ. ඔහු අලුතින් කර්ම රැස් නොකරයි. පැරණි කර්මයන් අත්විඳිමින් ඒවා කෙළවර කරයි. (මෙම කෙලෙස් ක්ෂය වීම) ප්‍රත්‍යක්ෂය, අකාලිකය, ‘එන්න බලන්න’ යැයි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතුය, නැණවතුන් විසින් තම තමන්ගේ නුවණින් දත යුතුය. වප්ප, මෙසේ වූ තැනැත්තාට මතු ජන්මයන්හිදී දුක් වේදනා උපදවන ආශ්‍රවයන් ගලා ඒමට යම් හේතුවක් ඇත්දැයි ඔබ දකින්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, නැත.”


‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vappa, ye vacīsamārambhapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, vacīsamārambhā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhi. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāya’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

“වප්ප, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? වාචසික ක්‍රියාකාරකම් (වචීසමාරම්භ) හේතුවෙන් යම් පීඩාවක් හා දැවීමක් ඇති කරන ආශ්‍රවයන් උපදිත්ද, වාචසික ක්‍රියාකාරකම්වලින් වැළකී සිටින්නාට ඒ පීඩාව හා දැවීම ඇති කරන ආශ්‍රවයන් ඇති නොවේ. ඔහු අලුතින් කර්ම රැස් නොකරයි. පැරණි කර්මයන් අත්විඳිමින් ඒවා කෙළවර කරයි. (මෙම කෙලෙස් ක්ෂය වීම) ප්‍රත්‍යක්ෂය, අකාලිකය, ‘එන්න බලන්න’ යැයි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතුය, නැණවතුන් විසින් තම තමන්ගේ නුවණින් දත යුතුය. වප්ප, මෙසේ වූ තැනැත්තාට මතු ජන්මයන්හිදී දුක් වේදනා උපදවන ආශ්‍රවයන් ගලා ඒමට යම් හේතුවක් ඇත්දැයි ඔබ දකින්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, නැත.”


‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vappa, ye manosamārambhapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, manosamārambhā paṭiviratassa evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā [Pg.519] paccattaṃ veditabbā viññūhi. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāya’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

“වප්ප, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මානසික ක්‍රියාකාරකම් (මනෝසමාරම්භ) හේතුවෙන් යම් පීඩාවක් හා දැවීමක් ඇති කරන ආශ්‍රවයන් උපදිත්ද, මානසික ක්‍රියාකාරකම්වලින් වැළකී සිටින්නාට ඒ පීඩාව හා දැවීම ඇති කරන ආශ්‍රවයන් ඇති නොවේ. ඔහු අලුතින් කර්ම රැස් නොකරයි. පැරණි කර්මයන් අත්විඳිමින් ඒවා කෙළවර කරයි. (මෙම කෙලෙස් ක්ෂය වීම) ප්‍රත්‍යක්ෂය, අකාලිකය, ‘එන්න බලන්න’ යැයි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගත යුතුය, නැණවතුන් විසින් තම තමන්ගේ නුවණින් දත යුතුය. වප්ප, මෙසේ වූ තැනැත්තාට මතු ජන්මයන්හිදී දුක් වේදනා උපදවන ආශ්‍රවයන් ගලා ඒමට යම් හේතුවක් ඇත්දැයි ඔබ දකින්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, නැත.”


‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vappa, ye avijjāpaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā, avijjāvirāgā vijjuppādā evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. So navañca kammaṃ na karoti, purāṇañca kammaṃ phussa phussa byantīkaroti. Sandiṭṭhikā nijjarā akālikā ehipassikā opaneyyikā paccattaṃ veditabbā viññūhi. Passasi no tvaṃ, vappa, taṃ ṭhānaṃ yatonidānaṃ purisaṃ dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ abhisamparāya’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

“වප්ප, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? අවිද්‍යාව ප්‍රත්‍ය කොටගෙන හටගන්නා, පීඩාකාරී වූද දැවිලි සහිත වූද යම් ආශ්‍රවයෝ වෙත්ද, අවිද්‍යාව කෙරෙහි නොඇලීමෙන් හා විද්‍යාව පහළ වීමෙන් එවැනි පීඩාකාරී දැවිලි සහිත ආශ්‍රවයෝ නොවෙති. ඔහු අලුත් කර්ම නොකරයි, පැරණි කර්මයන්ද නැවත නැවතත් ස්පර්ශ කරමින් (විඳිමින්) අවසන් කරයි. ඒ කෙලෙස් ක්ෂය කිරීම සන්දිට්ඨිකය, අකාලිකය, ‘එන්න, බලන්න’ (එහිපස්සික) යැයි පැවසීමට සුදුසුය, තම සිත තුළට පමුණුවා ගත යුතුය, නැණවතුන් විසින් තම තමන් විසින්ම දත යුතුය. වප්ප, මතු භවයන්හිදී දුක් විඳීමට හේතු වන ආශ්‍රවයන් යම් කරුණක් නිසා පුද්ගලයා කරා ගලා එන්නේද, එවැනි කරුණක් ඔබ දකින්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේ.”


‘‘Evaṃ sammā vimuttacittassa kho, vappa, bhikkhuno cha satatavihārā adhigatā honti. So cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe... jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññā neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno. So kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vediyāmī’ti pajānāti; jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vediyāmī’ti pajānāti; ‘kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītī bhavissantī’ti pajānāti’’.

“වප්ප, මෙසේ මැනවින් මිදුණු සිත් ඇති මහණෙකු හට සතත විහාර හයක් අධිගමනය වේ. ඔහු ඇසින් රූපයක් දැක සතුටු වන්නේද නැත, මනාප නොවන්නේද නැත; සිහි නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් වාසය කරයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගඳ සුවඳ ආඝ්‍රාණය කොට... දිවෙන් රස විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලබා... මනසින් අරමුණක් දැන සතුටු වන්නේද නැත, මනාප නොවන්නේද නැත; සිහි නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් වාසය කරයි. ඔහු කය කෙළවර කොට පවත්නා වේදනාවක් විඳින කල ‘කය කෙළවර කොට පවත්නා වේදනාවක් විඳිමි’ යි මැනවින් දනී. ජීවිතය කෙළවර කොට පවත්නා වේදනාවක් විඳින කල ‘ජීවිතය කෙළවර කොට පවත්නා වේදනාවක් විඳිමි’ යි මැනවින් දනී. ‘කය බිඳීමෙන් පසු, ජීවිතය අවසන් වීමෙන් පසු, මෙහිම සියලු වේදනා කෙරෙහි නොඇලෙන්නා වූ ඒ සියල්ල නිවී යන්නේය’ යි ඔහු මැනවින් දනී.”


‘‘Seyyathāpi, vappa, thūṇaṃ paṭicca chāyā paññāyati. Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ ādāya. So taṃ thūṇaṃ mūle chindeyya; mūle chinditvā palikhaṇeyya; palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya, antamaso usīranāḷimattānipi. So taṃ thūṇaṃ khaṇḍākhaṇḍikaṃ chindeyya. Khaṇḍākhaṇḍikaṃ chetvā phāleyya. Phāletvā sakalikaṃ sakalikaṃ kareyya. Sakalikaṃ sakalikaṃ katvā vātātape visoseyya. Vātātape visosetvā agginā ḍaheyya. Agginā ḍahetvā masiṃ kareyya. Masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. Evaṃ [Pg.520] hissa, vappa, yā thūṇaṃ paṭicca chāyā sā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā.

“වප්ප, යම්සේ කඳක් නිසා සෙවණැල්ලක් පෙනේද, එවිට පුරුෂයෙක් උදැල්ලක් හා කූඩයක් ගෙන එන්නේය. ඔහු ඒ කඳ මුලින්ම කපා දමන්නේය; මුලින් කපා වටේට හාරන්නේය; හාරා අවසානයේ ඉතා සිහින් මුල් පවා උදුරා දමන්නේය. ඔහු ඒ කඳ කැබලිවලට කපා, පලා, පතුරු කොට, අව්වේ හා හුළඟේ වියළා, ගින්නෙන් දවා, අළු කරන්නේය. අළු කර තද සුළඟක විසුරුවා හරින්නේය හෝ වේගයෙන් ගලා යන ගඟක පා කර හරින්නේය. වප්ප, මෙසේ කළ විට ඒ කඳ නිසා හටගත් සෙවණැල්ල මුල් සිඳී ගිය, මුදුන් සිඳුණු තල් කඳක් මෙන් වූ, නැවත හට නොගන්නා බවට පත් වූ, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් වන්නේය.”


‘‘Evamevaṃ kho, vappa, evaṃ sammā vimuttacittassa bhikkhuno cha satatavihārā adhigatā honti. So cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano; upekkhako viharati sato sampajāno. So kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vediyāmī’ti pajānāti; jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vediyamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vediyāmī’ti pajānāti; ‘kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītī bhavissantī’ti pajānāti’’.

“වප්ප, එලෙසම මැනවින් මිදුණු සිත් ඇති මහණෙකු හට සතත විහාර හයක් අධිගමනය වේ. ඔහු ඇසින් රූපයක් දැක සතුටු වන්නේද නැත, මනාප නොවන්නේද නැත; සිහි නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් වාසය කරයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගඳ සුවඳ ආඝ්‍රාණය කොට... දිවෙන් රස විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලබා... මනසින් අරමුණක් දැන සතුටු වන්නේද නැත, මනාප නොවන්නේද නැත; සිහි නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් වාසය කරයි. ඔහු කය කෙළවර කොට පවත්නා වේදනාවක් විඳින කල ‘කය කෙළවර කොට පවත්නා වේදනාවක් විඳිමි’ යි මැනවින් දනී. ජීවිතය කෙළවර කොට පවත්නා වේදනාවක් විඳින කල ‘ජීවිතය කෙළවර කොට පවත්නා වේදනාවක් විඳිමි’ යි මැනවින් දනී. ‘කය බිඳීමෙන් පසු, ජීවිතය අවසන් වීමෙන් පසු, මෙහිම සියලු වේදනා කෙරෙහි නොඇලෙන්නා වූ ඒ සියල්ල නිවී යන්නේය’ යි ඔහු මැනවින් දනී.”


Evaṃ vutte vappo sakko nigaṇṭhasāvako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘seyyathāpi, bhante, puriso udayatthiko assapaṇiyaṃ poseyya. So udayañceva nādhigaccheyya, uttariñca kilamathassa vighātassa bhāgī assa. Evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, udayatthiko bāle nigaṇṭhe payirupāsiṃ. Svāhaṃ udayañceva nādhigacchiṃ, uttariñca kilamathassa vighātassa bhāgī ahosiṃ. Esāhaṃ, bhante, ajjatagge yo me bālesu nigaṇṭhesu pasādo taṃ mahāvāte vā ophuṇāmi nadiyā vā sīghasotāya pavāhemi. Abhikkantaṃ, bhante…pe… upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Pañcamaṃ.

මෙසේ වදාළ කල්හි නිගණ්ඨ ශ්‍රාවකයෙකු වූ ශාක්‍ය වංශික වප්ප භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීනි, ලාභ අපේක්ෂාවෙන් වෙළඳාම පිණිස අශ්වයන් ඇති දැඩි කරන මිනිසෙකුට ලාභයක් නොලැබී, වෙහෙස සහ පීඩාව පමණක් ඉතිරි වන්නේ යම් සේද, එලෙසම ස්වාමීනි, මම ලාභ අපේක්ෂාවෙන් අඥාන නිගණ්ඨයන් ඇසුරු කළෙමි. මට ලාභයක් නොලැබුණි, වෙහෙස සහ පීඩාව පමණක් උරුම විය. ස්වාමීනි, අද පටන් ඒ අඥාන නිගණ්ඨයන් කෙරෙහි වූ මාගේ යම් ප්‍රසාදයක් ඇද්ද, එය මම තද සුළඟේ විසුරුවා හරිමි, වේගයෙන් ගලා යන ගඟක පා කර හරිමි. ස්වාමීනි, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනි, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අද පටන් මා දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.


6. Sāḷhasuttaṃ

6. සාළ්හ සූත්‍රය


196. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho sāḷho ca licchavi abhayo ca licchavi yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho sāḷho licchavi bhagavantaṃ etadavoca –

196. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහවනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩ වසන සේක. එකල සාළ්හ ලිච්ඡවී රජු සහ අභය ලිච්ඡවී රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදන කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් සාළ්හ ලිච්ඡවී රජු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය:


‘‘Santi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā dvayena oghassa nittharaṇaṃ paññapenti – sīlavisuddhihetu ca tapojigucchāhetu ca. Idha, bhante, bhagavā kimāhā’’ti?

“ස්වාමීනි, කරුණු දෙකකින් ඕඝයෙන් එතෙර වීම පවසන ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සිටිති. එනම් සීල විශුද්ධිය හේතුවෙන් සහ තපසින් අකුසල් පිළිකුල් කිරීම (තපෝජිගුච්ඡාව) හේතුවෙන් ය. ස්වාමීනි, මේ සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුමක් වදාරන සේක්ද?”


‘‘Sīlavisuddhiṃ [Pg.521] kho ahaṃ, sāḷha, aññataraṃ sāmaññaṅganti vadāmi. Ye te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharanti, abhabbā te oghassa nittharaṇāya. Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā aparisuddhakāyasamācārā aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā aparisuddhājīvā, abhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

“සාළ්හ, මම සීලයේ පිරිසිදු බව ශ්‍රමණ ධර්මයේ එක් අංගයක් ලෙස හඳුන්වමි. සාළ්හ, යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් තවුස් දම් පිරීමෙන් කෙලෙස් පිළිකුල් කළ යුතුය යන මතයෙහි (තපෝජිගුච්ඡා වාදයෙහි) පිහිටා, එයම සාරය කොට ගෙන, එහිම බැසගෙන වෙසෙත්ද, ඔවුහු ඕඝයන්ගෙන් එතෙර වීමට අභව්‍ය වෙති. සාළ්හ, එමෙන්ම යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් අපිරිසිදු කාය සමාචාර, අපිරිසිදු වාග් සමාචාර, අපිරිසිදු මනෝ සමාචාර සහ අපිරිසිදු ජීවිකාවෙන් යුක්ත වෙත්ද, ඔවුහු උත්තරීතර සම්බෝධිය පිණිස වූ ඥානදර්ශනය ලැබීමට අභව්‍ය වෙති.”


‘‘Seyyathāpi, sāḷha, puriso nadiṃ taritukāmo tiṇhaṃ kuṭhāriṃ ādāya vanaṃ paviseyya. So tattha passeyya mahatiṃ sālalaṭṭhiṃ ujuṃ navaṃ akukkuccakajātaṃ. Tamenaṃ mūle chindeyya; mūle chetvā agge chindeyya; agge chetvā sākhāpalāsaṃ suvisodhitaṃ visodheyya; sākhāpalāsaṃ suvisodhitaṃ visodhetvā kuṭhārīhi taccheyya; kuṭhārīhi tacchetvā vāsīhi taccheyya; vāsīhi tacchetvā lekhaṇiyā likheyya; lekhaṇiyā likhitvā pāsāṇaguḷena dhoveyya ; pāsāṇaguḷena dhovetvā nadiṃ patāreyya.

“සාළ්හ, එය හරියට ගඟකින් එතෙර වීමට කැමති මිනිසෙක් තියුණු පොරවක් ගෙන වනයට පිවිසෙන්නාක් මෙනි. ඔහු එහිදී ඍජු වූ, අලුත් වූ, කිසිදු දෝෂයක් නැති විශාල සල් රුක් කඳක් දකියි. ඔහු එය මුලින් කපා දමයි; මුලින් කපා අගින්ද කපා දමයි; අගින් කපා අතු පතර සහ කොළ දලු ඉවත් කර මනාව පිරිසිදු කරයි. අතු පතර සහ කොළ දලු ඉවත් කර පිරිසිදු කළ පසු, පොරෝවලින් සූරා මට්ටම් කරයි; පොරෝවලින් පීරා පසුව වෑවලින් පීරයි; වෑවලින් පීරා පසුව ලියවන කටුවකින් (ලැකණියකින්) සූරා දමයි; ලියවන කටුවෙන් සූරා පසුව ගල් කැටයකින් මැද ඔප දමයි; ගල් කැටයකින් මැද ඔප දමා (එතෙර වීමට) ගඟට දමයි.”


‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sāḷha, bhabbo nu kho so puriso nadiṃ taritu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Asu hi, bhante, sālalaṭṭhi bahiddhā suparikammakatā anto avisuddhā. Tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – sālalaṭṭhi saṃsīdissati, puriso anayabyasanaṃ āpajjissatī’’ti.

“සාළ්හ, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඒ මිනිසාට ඒ මගින් ගඟෙන් එතෙර විය හැකිද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවිය හැකිය.” “ඊට හේතුව කුමක්ද?” “ස්වාමීනි, ඒ සල් රුක් කඳ පිටතින් මනාව සකස් කර තිබුණද ඇතුළත පිරිසිදු කර නැත (එය සිදුරු සහිත විය හැකිය). ඒ සල් රුක් කඳ ගිලී යාමටත්, ඒ මිනිසා විපතට හා විනාශයට පත් වීමටත් ඉඩ ඇත්තේමය.”


‘‘Evamevaṃ kho, sāḷha, ye te samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharanti, abhabbā te oghassa nittharaṇāya. Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā aparisuddhakāyasamācārā aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā aparisuddhājīvā, abhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

“සාළ්හ, එලෙසම යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් තවුස් දම් පිරීමෙන් කෙලෙස් පිළිකුල් කළ යුතුය යන මතයෙහි (තපෝජිගුච්ඡා වාදයෙහි) පිහිටා, එයම සාරය කොට ගෙන, එහිම බැසගෙන වෙසෙත්ද, ඔවුහු ඕඝයන්ගෙන් එතෙර වීමට අභව්‍ය වෙති. සාළ්හ, එමෙන්ම යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් අපිරිසිදු කාය සමාචාර, අපිරිසිදු වාග් සමාචාර, අපිරිසිදු මනෝ සමාචාර සහ අපිරිසිදු ජීවිකාවෙන් යුක්ත වෙත්ද, ඔවුහු උත්තරීතර සම්බෝධිය පිණිස වූ ඥානදර්ශනය ලැබීමට අභව්‍ය වෙති.”


‘‘Ye ca kho te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā na tapojigucchāvādā na tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā viharanti, bhabbā te oghassa nittharaṇāya. Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā parisuddhakāyasamācārā parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā, bhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

“සාළ්හ, යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් තවුස් දම් පිරීමෙන් කෙලෙස් පිළිකුල් කළ යුතුය යන මතයෙහි නොපිහිටා, එයම සාරය කොට නොගෙන, එහි නොබැඳී වෙසෙත්ද, ඔවුහු ඕඝයන්ගෙන් එතෙර වීමට භව්‍ය (සුදුසු) වෙති. සාළ්හ, යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් පිරිසිදු කාය සමාචාර, පිරිසිදු වාග් සමාචාර, පිරිසිදු මනෝ සමාචාර සහ පිරිසිදු ජීවිකාවෙන් යුක්ත වෙත්ද, ඔවුහු උත්තරීතර සම්බෝධිය පිණිස වූ ඥානදර්ශනය ලැබීමට භව්‍ය වෙති.”


‘‘Seyyathāpi[Pg.522], sāḷha, puriso nadiṃ taritukāmo tiṇhaṃ kuṭhāriṃ ādāya vanaṃ paviseyya. So tattha passeyya mahatiṃ sālalaṭṭhiṃ ujuṃ navaṃ akukkuccakajātaṃ. Tamenaṃ mūle chindeyya; mūle chinditvā agge chindeyya; agge chinditvā sākhāpalāsaṃ suvisodhitaṃ visodheyya; sākhāpalāsaṃ suvisodhitaṃ visodhetvā kuṭhārīhi taccheyya; kuṭhārīhi tacchetvā vāsīhi taccheyya; vāsīhi tacchetvā nikhādanaṃ ādāya anto suvisodhitaṃ visodheyya; anto suvisodhitaṃ visodhetvā lekhaṇiyā likheyya; lekhaṇiyā likhitvā pāsāṇaguḷena dhoveyya; pāsāṇaguḷena dhovetvā nāvaṃ kareyya; nāvaṃ katvā phiyārittaṃ bandheyya; phiyārittaṃ bandhitvā nadiṃ patāreyya.

“සාළ්හ, එය හරියට ගඟකින් එතෙර වීමට කැමති මිනිසෙක් තියුණු පොරවක් ගෙන වනයට පිවිසෙන්නාක් මෙනි. ඔහු එහිදී ඍජු වූ, අලුත් වූ, කිසිදු දෝෂයක් නැති විශාල සල් රුක් කඳක් දකියි. ඔහු එය මුලින් කපා දමයි; මුලින් කපා අගින්ද කපා දමයි; අගින් කපා අතු පතර සහ කොළ දලු ඉවත් කර මනාව පිරිසිදු කරයි. අතු පතර සහ කොළ දලු පිරිසිදු කර පොරෝවලින් පීරයි; පොරෝවලින් පීරා පසුව වෑවලින් පීරයි; වෑවලින් පීරා පසුව නියනක් ගෙන ඇතුළත මනාව හාරා පිරිසිදු කරයි; ඇතුළත පිරිසිදු කර පසුව ලියවන කටුවෙන් සූරා දමයි; ලියවන කටුවෙන් සූරා පසුව ගල් කැටයකින් මැද ඔප දමයි; ගල් කැටයකින් මැද ඔප දමා ඔරුවක් සාදයි; ඔරුවක් සාදා හබල් සහ තෙල්ම (රුක්ම) සවි කරයි; හබල් සහ තෙල්ම සවි කර ගඟෙන් එතෙර වෙයි.”


‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sāḷha, bhabbo nu kho so puriso nadiṃ taritu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Asu hi, bhante, sālalaṭṭhi bahiddhā suparikammakatā, anto suvisuddhā nāvākatā phiyārittabaddhā. Tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – ‘nāvā na saṃsīdissati, puriso sotthinā pāraṃ gamissatī’’’ti.

“සාළ්හ, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඒ මිනිසාට ඒ මගින් ගඟෙන් එතෙර විය හැකිද?” “එසේය ස්වාමීනි.” “ඊට හේතුව කුමක්ද?” “ස්වාමීනි, ඒ සල් රුක් කඳ පිටතින් මනාව සකස් කරන ලද අතර ඇතුළතද මනාව පිරිසිදු කර ඇත. එය ඔරුවක් ලෙස සාදා හබල් සහ තෙල්මෙන් යුක්තය. ඒ නිසා ඒ ඔරුව ගිලී නොයන බවත්, ඒ මිනිසා සුවසේ එතෙර වන බවත් අපේක්ෂා කළ හැකිය.”


‘‘Evamevaṃ kho, sāḷha, ye te samaṇabrāhmaṇā na tapojigucchāvādā na tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā viharanti, bhabbā te oghassa nittharaṇāya. Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā parisuddhakāyasamācārā parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā, bhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya. Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo bahūni cepi kaṇḍacitrakāni jānāti; atha kho so tīhi ṭhānehi rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi tīhi? Dūrepātī ca, akkhaṇavedhī ca, mahato ca kāyassa padāletā.

“සාළ්හ, එලෙසම යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් තවුස් දම් පිරීමෙන් කෙලෙස් පිළිකුල් කළ යුතුය යන මතයෙහි නොපිහිටා, එයම සාරය කොට නොගෙන, එහි නොබැඳී වෙසෙත්ද, ඔවුහු ඕඝයන්ගෙන් එතෙර වීමට භව්‍ය වෙති. සාළ්හ, යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් පිරිසිදු කාය සමාචාර, පිරිසිදු වාග් සමාචාර, පිරිසිදු මනෝ සමාචාර සහ පිරිසිදු ජීවිකාවෙන් යුක්ත වෙත්ද, ඔවුහු උත්තරීතර සම්බෝධිය පිණිස වූ ඥානදර්ශනය ලැබීමට භව්‍ය වෙති. සාළ්හ, යම් සෙබළෙකු ඊතලවලින් කරන විවිධ විස්කම් දන්නේ වුවද, ඔහු රජුට සුදුසු වන්නේත්, රජුගේ පරිහරණයට ලැබෙන්නේත්, රජුගේ අංගයක් ලෙස සැලකෙන්නේත් කරුණු තුනකින් යුක්ත වුවහොත් පමණි. ඒ කවර තුනක්ද? දුරට විදිය හැකි වීම (දූරේපතී), ඉලක්කය නොවරදවා විදින්නා වීම (අක්ඛණවේධී) සහ විශාල වස්තූන් පවා විද සිදුරු කරන්නා වීම (මහතෝ කායස්ස පදාලේතා) යන කරුණු තුනයි.”


‘‘Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo dūrepātī; evamevaṃ kho, sāḷha, ariyasāvako sammāsamādhi hoti. Sammāsamādhi, sāḷha, ariyasāvako yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā sabbaṃ rūpaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. Yā kāci vedanā…pe… yā kāci saññā… ye [Pg.523] keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati.

“සාල්හ, යුද්ධ භටයෙක් දුරට විදින්නෙකු වන්නා සේම, සාල්හ, ආර්ය ශ්‍රාවකයා සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත වෙයි. සාල්හ, සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයා, අතීත වූ ද අනාගත වූ ද වර්තමාන වූ ද ආධ්‍යාත්මික වූ ද බාහිර වූ ද රළු වූ ද සියුම් වූ ද හීන වූ ද ප්‍රණීත වූ ද දුර තිබෙන්නා වූ ද සමීපයෙහි තිබෙන්නා වූ ද යම්කිසි රූපයක් වේ ද, ඒ සියලු රූපය ‘තෙල මගේ නොවේ, තෙල මම නොවෙමි, තෙල මගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දකියි. යම්කිසි වේදනාවක් වේ ද... පෙ... යම්කිසි සංඥාවක් වේ ද... යම්කිසි සංස්කාර කෙනෙක් වෙත් ද... අතීත වූ ද අනාගත වූ ද වර්තමාන වූ ද ආධ්‍යාත්මික වූ ද බාහිර වූ ද රළු වූ ද සියුම් වූ ද හීන වූ ද ප්‍රණීත වූ ද දුර තිබෙන්නා වූ ද සමීපයෙහි තිබෙන්නා වූ ද යම්කිසි විඥානයක් වේ ද, ඒ සියලු විඥානය ‘තෙල මගේ නොවේ, තෙල මම නොවෙමි, තෙල මගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි නිවැරදි ප්‍රඥාවෙන් දකියි.”


‘‘Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo akkhaṇavedhī; evamevaṃ kho, sāḷha, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti. Sammādiṭṭhi, sāḷha, ariyasāvako ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti.

“සාල්හ, යුද්ධ භටයෙක් ඉලක්කයට විදින්නෙකු (අක්ඛණවේධී) වන්නා සේම, සාල්හ, ආර්ය ශ්‍රාවකයා සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි. සාල්හ, සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘මෙය දුක යැ’යි තත්වූ පරිදි දැනගනියි... පෙ... ‘මෙය දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාව (දුක නැති කිරීමේ මඟ) යැ’යි තත්වූ පරිදි දැනගනියි.”


‘‘Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo mahato kāyassa padāletā; evamevaṃ kho, sāḷha, ariyasāvako sammāvimutti hoti. Sammāvimutti, sāḷha, ariyasāvako mahantaṃ avijjākkhandhaṃ padāletī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“සාල්හ, යුද්ධ භටයෙක් මහා ශරීරයක් පලන්නෙකු (විදින්නෙකු) වන්නා සේම, සාල්හ, ආර්ය ශ්‍රාවකයා සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත වෙයි. සාල්හ, සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත වූ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මහා අවිද්‍යා ස්කන්ධය පලවා හරියි.” හයවන සූත්‍රයයි.


7. Mallikādevīsuttaṃ

7. මල්ලිකාදේවී සූත්‍රය


197. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho mallikā devī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnā kho mallikā devī bhagavantaṃ etadavoca –

197. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි මල්ලිකා දේවිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹුණා ය. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සකසා වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූවා ය. එකත්පසෙක වාඩි වූ මල්ලිකා දේවිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවා ය -


‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacco mātugāmo dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya; daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca?

“ස්වාමීනි, මෙලොව ඇතැම් ස්ත්‍රියක් දුර්වර්ණ වූ, අවලස්සන වූ, දැකීමට අප්‍රිය වූ තැනැත්තියක් වීමටත්, දිළිඳු වූ, වස්තුවක් නැති, භෝග සම්පත් අඩු, අල්පේශාඛ්‍ය (පිරිවර අඩු) තැනැත්තියක් වීමටත් හේතුව කිමෙක් ද? ප්‍රත්‍යය කිමෙක් ද?”


‘‘Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacco mātugāmo dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya; aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā ca?

“ස්වාමීනි, තවද මෙලොව ඇතැම් ස්ත්‍රියක් දුර්වර්ණ වූ, අවලස්සන වූ, දැකීමට අප්‍රිය වූ තැනැත්තියක් වුවත්, ඇය ධනවත්, මහා ධන සම්පත් හා භෝග සම්පත් ඇති, මහේශාඛ්‍ය තැනැත්තියක් වීමට හේතුව කිමෙක් ද? ප්‍රත්‍යය කිමෙක් ද?”


‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacco mātugāmo abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā; daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca?

“ස්වාමීනි, මෙලොව ඇතැම් ස්ත්‍රියක් අතිශයින් රූමත් වූ, දර්ශනීය වූ, ප්‍රසාදජනක වූ, උතුම් වර්ණ සෞන්දර්යයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තියක් වීමටත්, එහෙත් ඇය දිළිඳු වූ, වස්තුවක් නැති, භෝග සම්පත් අඩු, අල්පේශාඛ්‍ය තැනැත්තියක් වීමටත් හේතුව කිමෙක් ද? ප්‍රත්‍යය කිමෙක් ද?”


‘‘Ko [Pg.524] pana, bhante, hetu ko paccayo, yena midhekacco mātugāmo abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā, aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā cā’’ti?

“ස්වාමීනි, තවද මෙලොව ඇතැම් ස්ත්‍රියක් අතිශයින් රූමත් වූ, දර්ශනීය වූ, ප්‍රසාදජනක වූ, උතුම් වර්ණ සෞන්දර්යයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තියක් වීමටත්, ඇය ධනවත්, මහා ධන සම්පත් හා භෝග සම්පත් ඇති, මහේශාඛ්‍ය තැනැත්තියක් වීමටත් හේතුව කිමෙක් ද? ප්‍රත්‍යය කිමෙක් ද?”


‘‘Idha, mallike, ekacco mātugāmo kodhanā hoti upāyāsabahulā. Appampi vuttā samānā abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Sā na dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Issāmanikā kho pana hoti; paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati upadussati issaṃ bandhati. Sā ce tato cutā itthattaṃ āgacchati, sā yattha yattha paccājāyati dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya; daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca.

“මල්ලිකාවෙනි, මෙලොව ඇතැම් ස්ත්‍රියක් ක්‍රෝධ කරන සුළු වෙයි, දැඩි සිතින් යුක්ත වෙයි. ස්වල්පයක් පැවසූ කල පවා ඇය ගැටෙයි, කිපෙයි, වෛර බඳියි, මුරණ්ඩු වෙයි; ක්‍රෝධයත්, ද්වේෂයත්, නොසතුටත් ප්‍රකාශ කරයි. ඇය ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන, මල්, සුවඳ විලවුන්, ආලේපන, යහන්, ලැඟුම්ගෙවල් හා පහන් ආලෝකය දෙන තැනැත්තියක නොවේ. තවද ඇය ඉර්ෂ්‍යා කරන සුළු වෙයි; අන්‍යයන් ලබන ලාභ, සත්කාර, ගරුබුහුමන්, සම්මාන, වැඳුම් පිදුම් කෙරෙහි ඉර්ෂ්‍යා කරයි, ද්වේෂ කරයි, ඉර්ෂ්‍යා සහගතව බඳියි. ඇය එතැනින් චුතව මේ මිනිස් ලොවට පැමිණියේ නම්, ඇය උපදින උපදින තැන දුර්වර්ණ වෙයි, අවලස්සන වෙයි, දැකීමට අප්‍රිය වෙයි, දිළිඳු වෙයි, වස්තුවක් නැති, භෝග සම්පත් අඩු, අල්පේශාඛ්‍ය තැනැත්තියක් වෙයි.”


‘‘Idha pana, mallike, ekacco mātugāmo kodhanā hoti upāyāsabahulā. Appampi vuttā samānā abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Sā dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Anissāmanikā kho pana hoti; paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na issati na upadussati na issaṃ bandhati. Sā ce tato cutā itthattaṃ āgacchati, sā yattha yattha paccājāyati dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya; aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā ca.

“මල්ලිකාවෙනි, මෙලොව ඇතැම් ස්ත්‍රියක් ක්‍රෝධ කරන සුළු වෙයි, දැඩි සිතින් යුක්ත වෙයි. ස්වල්පයක් පැවසූ කල පවා ඇය ගැටෙයි, කිපෙයි, වෛර බඳියි, මුරණ්ඩු වෙයි; ක්‍රෝධයත්, ද්වේෂයත්, නොසතුටත් ප්‍රකාශ කරයි. එහෙත් ඇය ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන, මල්, සුවඳ විලවුන්, ආලේපන, යහන්, ලැඟුම්ගෙවල් හා පහන් ආලෝකය දෙන තැනැත්තියකි. ඇය ඉර්ෂ්‍යා නොකරන සුළු වෙයි; අන්‍යයන් ලබන ලාභ, සත්කාර, ගරුබුහුමන්, සම්මාන, වැඳුම් පිදුම් කෙරෙහි ඉර්ෂ්‍යා නොකරයි, ද්වේෂ නොකරයි, ඉර්ෂ්‍යාවෙන් බැඳී නොසිටියි. ඇය එතැනින් චුතව මේ මිනිස් ලොවට පැමිණියේ නම්, ඇය උපදින උපදින තැන දුර්වර්ණ වූ, අවලස්සන වූ, දැකීමට අප්‍රිය වූ තැනැත්තියක වුවත්, ඇය ධනවත් වූ, මහා ධන සම්පත් හා භෝග සම්පත් ඇති, මහේශාඛ්‍ය තැනැත්තියක් වෙයි.”


‘‘Idha pana, mallike, ekacco mātugāmo akkodhanā hoti anupāyāsabahulā. Bahumpi vuttā samānā nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patitthīyati, na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Sā na dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Issāmanikā kho pana hoti; paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati upadussati issaṃ bandhati. Sā ce tato cutā itthattaṃ āgacchati, sā yattha [Pg.525] yattha paccājāyati abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā; daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca.

“මල්ලිකාවෙනි, තවද මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ස්ත්‍රියක් ක්‍රෝධ නොකරන්නියක් වෙයි, දැඩි සිත් තැවුල් බහුල නොවන්නියක් වෙයි. බොහෝ දේ කීවත් ඇය කෝපයෙන් ගැටෙන්නේ නැත, කෝප වන්නේ නැත, අමනාප වන්නේ නැත, මුරණ්ඩු වන්නේ නැත, ක්‍රෝධය හෝ ද්වේෂය හෝ නොප්‍රසාදය හෝ ප්‍රකාශ කරන්නේ නැත. (එහෙත්) ඇය ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආහාර පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල් සුවඳ විලවුන්, ඇඳ පුටු සහ නවාතැන්, පහන් ආලෝකය පූජා කරන්නියක් නොවෙයි. ඇය ඊර්ෂ්‍යා සහගත සිත් ඇත්තියක් ද වෙයි; අන් අය ලබන ලාභ සත්කාර, ගරු බුහුමන්, වැඳුම් පිදුම් කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යා කරයි, ද්වේෂ කරයි, ඊර්ෂ්‍යාව බැඳගනී. ඇය එම භවයෙන් චුතව මනුෂ්‍ය ලෝකයට පැමිණියහොත්, උපදින සෑම තැනකදීම ඉතා රූමත් වූ, දැකීමට ප්‍රිය වූ, ප්‍රසාදජනක වූ, උතුම් වර්ණ සම්පත්තියෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තියක් වෙයි; එහෙත් ඇය දිළිඳු වූ, ස්වල්ප වස්තුවක් ඇති, අල්ප භෝග ඇති, අල්ප තේජස් ඇති තැනැත්තියක් වෙයි.”


‘‘Idha pana, mallike, ekacco mātugāmo akkodhanā hoti anupāyāsabahulā. Bahumpi vuttā samānā nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patitthīyati, na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Sā dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Anissāmanikā kho pana hoti; paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na issati na upadussati na issaṃ bandhati. Sā ce tato cutā itthattaṃ āgacchati, sā yattha yattha paccājāyati abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā; aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā ca.

“මල්ලිකාවෙනි, තවද මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ස්ත්‍රියක් ක්‍රෝධ නොකරන්නියක් වෙයි, දැඩි සිත් තැවුල් බහුල නොවන්නියක් වෙයි. බොහෝ දේ කීවත් ඇය කෝපයෙන් ගැටෙන්නේ නැත, කෝප වන්නේ නැත, අමනාප වන්නේ නැත, මුරණ්ඩු වන්නේ නැත, ක්‍රෝධය හෝ ද්වේෂය හෝ නොප්‍රසාදය හෝ ප්‍රකාශ කරන්නේ නැත. ඇය ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආහාර පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල් සුවඳ විලවුන්, ඇඳ පුටු සහ නවාතැන්, පහන් ආලෝකය පූජා කරන්නියක් වෙයි. ඇය ඊර්ෂ්‍යා සහගත සිත් ඇත්තියක් නොවෙයි; අන් අය ලබන ලාභ සත්කාර, ගරු බුහුමන්, වැඳුම් පිදුම් කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යා නොකරයි, ද්වේෂ නොකරයි, ඊර්ෂ්‍යාව බැඳගන්නේ නැත. ඇය එම භවයෙන් චුතව මෙලොවයට පැමිණියහොත්, උපදින සෑම තැනකදීම ඉතා රූමත් වූ, දැකීමට ප්‍රිය වූ, ප්‍රසාදජනක වූ, උතුම් වර්ණ සම්පත්තියෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තියක් වෙයි; තවද ධනවත් වූ, මහා ධනයක් ඇති, මහා භෝග සම්පත් ඇති, මහා තේජස් ඇති තැනැත්තියක් වෙයි.”


‘‘Ayaṃ kho, mallike, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacco mātugāmo dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya; daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca. Ayaṃ pana, mallike, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacco mātugāmo dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya; aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā ca. Ayaṃ kho, mallike, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacco mātugāmo abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā; daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca. Ayaṃ pana, mallike, hetu ayaṃ paccayo, yena midhekacco mātugāmo abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā; aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā cā’’ti.

“මල්ලිකාවෙනි, යම් හේතුවක් නිසා මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ස්ත්‍රියක් අවලස්සන වෙයිද, විරූපී වෙයිද, දැකීමට අප්‍රියජනක වෙයිද; දිළිඳු වෙයිද, අල්ප වස්තුවක් ඇති, අල්ප භෝග ඇති, අල්ප තේජස් ඇති තැනැත්තියක් වෙයිද, මල්ලිකාවෙනි, ඒ සඳහා හේතුව මෙයයි, ප්‍රත්‍යය මෙයයි. මල්ලිකාවෙනි, යම් හේතුවක් නිසා මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ස්ත්‍රියක් අවලස්සන වෙයිද, විරූපී වෙයිද, දැකීමට අප්‍රියජනක වෙයිද; (එහෙත්) ධනවත් වෙයිද, මහා ධනයක් ඇති, මහා භෝග සම්පත් ඇති, මහා තේජස් ඇති තැනැත්තියක් වෙයිද, මල්ලිකාවෙනි, ඒ සඳහා හේතුව මෙයයි, ප්‍රත්‍යය මෙයයි. මල්ලිකාවෙනි, යම් හේතුවක් නිසා මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ස්ත්‍රියක් රූමත් වෙයිද, දැකීමට ප්‍රිය වූ, ප්‍රසාදජනක වූ, උතුම් වර්ණ සම්පත්තියෙන් යුක්ත වෙයිද; (එහෙත්) දිළිඳු වෙයිද, අල්ප වස්තුවක් ඇති, අල්ප භෝග ඇති, අල්ප තේජස් ඇති තැනැත්තියක් වෙයිද, මල්ලිකාවෙනි, ඒ සඳහා හේතුව මෙයයි, ප්‍රත්‍යය මෙයයි. මල්ලිකාවෙනි, යම් හේතුවක් නිසා මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් ස්ත්‍රියක් රූමත් වෙයිද, දැකීමට ප්‍රිය වූ, ප්‍රසාදජනක වූ, උතුම් වර්ණ සම්පත්තියෙන් යුක්ත වෙයිද; තවද ධනවත් වෙයිද, මහා ධනයක් ඇති, මහා භෝග සම්පත් ඇති, මහා තේජස් ඇති තැනැත්තියක් වෙයිද, මල්ලිකාවෙනි, ඒ සඳහා හේතුව මෙයයි, ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”


Evaṃ vutte mallikā devī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yā nūnāhaṃ bhante, aññaṃ jātiṃ kodhanā ahosiṃ upāyāsabahulā, appampi vuttā samānā [Pg.526] abhisajjiṃ kuppiṃ byāpajjiṃ patitthīyiṃ kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsiṃ, sāhaṃ, bhante, etarahi dubbaṇṇā durūpā supāpikā dassanāya.

මෙසේ වදාළ කල්හි මල්ලිකා දේවිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවාය: “ස්වාමීනි, මම පෙර ජාතියක ක්‍රෝධ කරන්නියක්, දැඩි සිත් තැවුල් ඇති තැනැත්තියක් වන්නට ඇත. ස්වල්පයක් දෝෂාරෝපණය කළත් මම කෝප වුණෙමි, අමනාප වුණෙමි, ක්‍රෝධ කළෙමි, මුරණ්ඩු වුණෙමි, ක්‍රෝධයත් ද්වේෂයත් නොප්‍රසාදයත් ප්‍රකාශ කළෙමි. ස්වාමීනි, ඒ නිසාම මම දැන් මේ ආත්මයේදී අවලස්සන වූ, විරූපී වූ, දැකීමට අප්‍රියජනක වූ රූපයක් ඇත්තියක වී සිටිමි.”


‘‘Yā nūnāhaṃ, bhante, aññaṃ jātiṃ dātā ahosiṃ samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ, sāhaṃ, bhante, etarahi aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā.

“ස්වාමීනි, මම පෙර ජාතියක ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආහාර පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල් සුවඳ විලවුන්, ඇඳ පුටු සහ නවාතැන්, පහන් ආලෝකය පූජා කළ තැනැත්තියක් වන්නට ඇත. ස්වාමීනි, මම ඒ නිසා දැන් මේ ආත්මයේදී ධනවත් වූ, මහා වස්තුවක් ඇති, මහා භෝග සම්පත් ඇති තැනැත්තියක වී සිටිමි.”


‘‘Yā nūnāhaṃ, bhante, aññaṃ jātiṃ anissāmanikā ahosiṃ, paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na issiṃ na upadussiṃ na issaṃ bandhiṃ, sāhaṃ, bhante, etarahi mahesakkhā. Santi kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule khattiyakaññāpi brāhmaṇakaññāpi gahapatikaññāpi, tāsāhaṃ issarādhipaccaṃ kāremi. Esāhaṃ, bhante, ajjatagge akkodhanā bhavissāmi anupāyāsabahulā, bahumpi vuttā samānā nābhisajjissāmi na kuppissāmi na byāpajjissāmi na patitthīyissāmi, kopañca dosañca appaccayañca na pātukarissāmi; dassāmi samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Anissāmanikā bhavissāmi, paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na ississāmi na upadussissāmi na issaṃ bandhissāmi. Abhikkantaṃ, bhante…pe… upāsikaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Sattamaṃ.

“ස්වාමීනි, මම පෙර ජාතියක ඊර්ෂ්‍යා නොකළ තැනැත්තියක් වන්නට ඇත; අන් අය ලබන ලාභ සත්කාර, ගරු බුහුමන්, වැඳුම් පිදුම් කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යා නොකළෙමි, ද්වේෂ නොකළෙමි, ඊර්ෂ්‍යාව බැඳ නොගත්තෙමි. ස්වාමීනි, ඒ නිසාම දැන් මම මහා තේජස් ඇත්තියක වී සිටිමි. ස්වාමීනි, මේ රජ මැදුරෙහි ක්ෂත්‍රිය කන්‍යාවෝ ද, බ්‍රාහ්මණ කන්‍යාවෝ ද, ගෘහපති කන්‍යාවෝ ද සිටිති. මම ඔවුන් කෙරෙහි අධිපතිත්වය පවත්වමි. ස්වාමීනි, මම අද පටන් ක්‍රෝධ නොකරන්නියක් වන්නෙමි, දැඩි සිත් තැවුල් ඇති නොවන්නියක් වන්නෙමි. බොහෝ දේ කීවත් ගැටෙන්නේ නැත, කෝප වන්නේ නැත, අමනාප වන්නේ නැත, මුරණ්ඩු වන්නේ නැත. ක්‍රෝධය හෝ ද්වේෂය හෝ නොප්‍රසාදය හෝ ප්‍රකාශ නොකරමි. ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට ආහාර පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල් සුවඳ විලවුන්, ඇඳ පුටු සහ නවාතැන්, පහන් ආලෝකය පූජා කරමි. ඊර්ෂ්‍යා නොකරන සිත් ඇත්තියක් වන්නෙමි. අන් අය ලබන ලාභ සත්කාර, ගරු බුහුමන්, වැඳුම් පිදුම් කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යා නොකරමි, ද්වේෂ නොකරමි, ඊර්ෂ්‍යාව බැඳ නොගනිමි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්මය ඉතා යහපත්ය... ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසිකාවක ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා.” සත්වන සූත්‍රයයි.


8. Attantapasuttaṃ

8. අත්තන්තප සූත්‍රය


198. ‘‘Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto. Idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto [Pg.527] na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto. So neva attantapo na parantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati.

198. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති. ඒ සතර දෙනා කවරහු ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා ම තවන සුලු වෙයි, තමා පෙළීමෙහි නිරත ව වෙසෙයි. මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අනුන් තවන සුලු වෙයි, අනුන් පෙළීමෙහි නිරත ව වෙසෙයි. මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා ද තවන සුලු වෙයි, තමා පෙළීමෙහි නිරත ව වෙයි, අනුන් ද තවන සුලු වෙයි, අනුන් පෙළීමෙහි නිරත ව වෙයි. මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා ද නොතවයි, තමා පෙළීමේ නිරත නොවෙයි, අනුන් ද නොතවයි, අනුන් පෙළීමේ නිරත නොවෙයි. ඔහු තමා හෝ අනුන් හෝ නොතවන පුද්ගලයෙකු ලෙස මේ ආත්මයෙහි ම තෘෂ්ණාවෙන් තොර ව, කෙලෙසුන් කෙරෙන් නිවී, සිසිල් බවට පත් ව, සුව විඳිමින්, උතුම් වූ ආත්මභාවයෙන් යුතුව වෙසෙයි.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto? Idha, bhikkhave, ekacco acelako hoti muttācāro hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko nābhihaṭaṃ na uddissakataṃ na nimantanaṃ sādiyati. So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṃ na daṇḍamantaraṃ na musalamantaraṃ na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ na gabbhiniyā na pāyamānāya na purisantaragatāya na saṅkittīsu na yattha sā upaṭṭhito hoti na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī na macchaṃ na maṃsaṃ na suraṃ na merayaṃ na thusodakaṃ pivati. So ekāgāriko vā hoti ekālopiko dvāgāriko vā hoti dvālopiko…pe… sattāgāriko vā hoti sattālopiko; ekissāpi dattiyā yāpeti dvīhipi dattīhi yāpeti…pe… sattahipi dattīhi yāpeti; ekāhikampi āhāraṃ āhāreti dvāhikampi āhāraṃ āhāreti…pe… sattāhikampi āhāraṃ āhāreti. Iti evarūpaṃ aḍḍhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමා ම තවන, තමා පෙළීමෙහි නිරත වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නිර්වස්ත්‍ර ව වෙසෙයි, සිරිත් විරිත් නොසලකා හැසිරෙයි, අහර වැළඳූ පසු අත් ලෙවකන සුලු වෙයි; 'ස්වාමීනි, වඩින්න' යැයි කී විට නොඑයි, 'ස්වාමීනි, සිටින්න' යැයි කී විට නොසිටියි; තමා අසලට ගෙනෙන ආහාරයක්, තමා වෙනුවෙන් ම පිළියෙල කළ ආහාරයක් හෝ ආරාධනා කළ දානයක් පිළිගන්නේ නැත. ඔහු මුට්ටියකින් දෙන ආහාර, පැසකින් දෙන ආහාර, එළිපත්තක සිට දෙන ආහාර, මුගුරක් අතරින් දෙන ආහාර, මෝල්ගසක් අතරින් දෙන ආහාර, දෙදෙනෙකු ආහාර ගනිමින් සිටියදී දෙන ආහාර, ගැබ්බර කාන්තාවකගෙන් දෙන ආහාර, කිරි පොවන මවකගෙන් දෙන ආහාර, පිරිමියෙකු අතරට ගිය කාන්තාවකගෙන් දෙන ආහාර, බෙදා දෙන දාන කටයුත්තකදී දෙන ආහාර, බල්ලෙකු රැක සිටින තැනකින් දෙන ආහාර, මැස්සන් ගැවසෙන තැනකින් දෙන ආහාර පිළිගන්නේ නැත. මස් හෝ මාළු අනුභව නොකරයි, සුරා පානය නොකරයි, මත්පැන් පානය නොකරයි, හාල් නිවුඩ්ඩෙන් කළ පානයන් පවා නොබොයි. ඔහු එක් ගෙයකින් සිඟා එක් බත් පිඩකින් යැපෙයි, ගෙවල් දෙකකින් සිඟා බත් පිඬු දෙකකින් යැපෙයි... ගෙවල් හතකින් සිඟා බත් පිඬු හතකින් යැපෙයි. එක් බඳුනකින් ලැබෙන දෙයින් යැපෙයි... බඳුන් හතකින් ලැබෙන දෙයින් යැපෙයි. දිනකට එක් වරක් ආහාර ගනියි, දින දෙකකට වරක් ආහාර ගනියි... සතියකට වරක් ආහාර ගනියි. මේ අයුරින් අඩ මසකට වරක් ආහාර ගැනීම දක්වා වූ කාල පරාසයන් අනුව ආහාර ගැනීමේ ව්‍රතයන්හි නිරත ව වෙසෙයි.


‘‘So sākabhakkhopi hoti sāmākabhakkhopi hoti nīvārabhakkhopi hoti daddulabhakkhopi hoti haṭabhakkhopi hoti kaṇabhakkhopi hoti ācāmabhakkhopi hoti piññākabhakkhopi hoti tiṇabhakkhopi hoti gomayabhakkhopi hoti; vanamūlaphalāhāropi yāpeti pavattaphalabhojī.

ඔහු පලා වර්ග අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, බඩ අමු අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, වන අමු අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, සම් කැබලි අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, සෙවල අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, දහයියා කුඩු අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, දිය බත් අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, පුන්නක්කු අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, තණකොළ අනුභව කරන්නෙක් වෙයි, ගොම අනුභව කරන්නෙක් වෙයි. වනයේ අල, මුල්, පලතුරු වලින් යැපෙයි; ඉබේ වැටුණු ගෙඩි අනුභව කරයි.


‘‘So sāṇānipi dhāreti masāṇānipi dhāreti chavadussānipi dhāreti paṃsukūlānipi dhāreti tirīṭānipi dhāreti ajinampi dhāreti ajinakkhipampi dhāreti kusacīrampi dhāreti vākacīrampi dhāreti phalakacīrampi dhāreti kesakambalampi dhāreti vāḷakambalampi dhāreti ulūkapakkhampi dhāreti; kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto; ubbhaṭṭhakopi hoti āsanappaṭikkhitto; ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto; kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappeti; sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Iti evarūpaṃ anekavihitaṃ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto [Pg.528] viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto.

ඔහු හණ වැහැරි දරයි, හණ මිශ්‍ර වස්ත්‍ර දරයි, මිනී ඔතන රෙදි දරයි, පාංශුකූල රෙදි දරයි, ගස් පට්ටා වලින් කළ වස්ත්‍ර දරයි, අඳුන් දිවි සම් දරයි, තීරු කරන ලද අඳුන් දිවි සම් දරයි, කුස තණ සිවුරු දරයි, වක්කල දරයි, ලෑලි වස්ත්‍ර දරයි, කේසකම්බල දරයි, වාළකම්බල දරයි, බකමුණු පියාපත් වලින් කළ වස්ත්‍ර දරයි. කෙස් රැවුල් උදුරන්නෙකු වෙයි, කෙස් රැවුල් ඉපිරීමෙහි නිරත ව වෙසෙයි. නිරන්තරයෙන් සිටගෙන සිටින්නෙකු වෙයි, ආසන ප්‍රතික්ෂේප කරයි. උක්කුටිකයෙන් වීර්යය වඩන්නෙකු වෙයි, උක්කුටිකයෙන් සිටීමේ ව්‍රතයෙහි යෙදෙයි. කටු ඇඳන් මත සැතපෙන්නෙකු වෙයි, කටු ඇඳන් මත සැතපෙයි. සවස් කාලය ද ඇතුළුව දිනකට තෙවරක් දියට බැස ස්නානය කිරීමේ ව්‍රතයෙහි නිරත ව වෙසෙයි. මේ අයුරින් ශරීරය තැවීම හා පෙළීම සඳහා වූ නේකාකාර ව්‍රතයන්හි නිරත ව වෙසෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමා ම තවන, තමා පෙළීමෙහි නිරත වන්නේ මෙසේ ය.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo orabbhiko hoti sūkariko sākuṇiko māgaviko luddo macchaghātako coro coraghātako goghātako bandhanāgāriko, ye vā panaññepi keci kurūrakammantā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto.

මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අනුන් තවන, අනුන් පෙළීමෙහි නිරත වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් බැටළුවන් මරන්නෙක්, ඌරන් මරන්නෙක්, පක්ෂීන් මරන්නෙක්, මුවන් මරන්නෙක්, රුදුරු වැද්දෙක්, මසුන් මරන්නෙක්, සොරෙක්, වධකයෙක්, ගවයන් මරන්නෙක්, බන්ධනාගාර පාලකයෙක් හෝ වෙනත් එවැනි රුදුරු කර්මාන්තයන්හි යෙදෙන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු අනුන් තවන, අනුන් පෙළීමෙහි නිරත වන්නේ මෙසේ ය.


‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo rājā vā hoti khattiyo muddhāvasitto, brāhmaṇo vā hoti mahāsālo. So puratthimena nagarassa navaṃ santhāgāraṃ kārāpetvā kesamassuṃ ohāretvā kharājinaṃ nivāsetvā sappitelena kāyaṃ abbhañjitvā magavisāṇena piṭṭhiṃ kaṇḍuvamāno navaṃ santhāgāraṃ pavisati, saddhiṃ mahesiyā brāhmaṇena ca purohitena. So tattha anantarahitāya bhūmiyā haritupalittāya seyyaṃ kappeti. Ekissāya gāviyā sarūpavacchāya yaṃ ekasmiṃ thane khīraṃ hoti tena rājā yāpeti; yaṃ dutiyasmiṃ thane khīraṃ hoti tena mahesī yāpeti; yaṃ tatiyasmiṃ thane khīraṃ hoti tena brāhmaṇo purohito yāpeti; yaṃ catutthasmiṃ thane khīraṃ hoti tena aggiṃ juhati ; avasesena vacchako yāpeti. So evamāha – ‘ettakā usabhā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatarā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatariyo haññantu yaññatthāya, ettakā ajā haññantu yaññatthāya, ettakā urabbhā haññantu yaññatthāya, (ettakā assā haññantu yaññatthāya,) ettakā rukkhā chijjantu yūpatthāya, ettakā dabbhā lūyantu barihisatthāyā’ti. Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karonti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමාම තවන සුළු, ස්වයං පීඩාවෙහි නිරත වූවෙකු මෙන්ම අනුන් තවන සුළු, අනුන් පෙළීමෙහි නිරත වූවෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මුදුන් අභිෂේක ලත් ක්ෂත්‍රිය රජෙක් හෝ මහා ධනවත් බ්‍රාහ්මණයෙක් වෙයි. ඔහු නගරයට නැගෙනහිරින් අලුත් යාග ශාලාවක් කරවා, කෙස් රැවුල් කපා දමා, රළු මුව සමක් හැඳ, ගිතෙල් හා තෙල් මිශ්‍රණයෙන් සිරුර තවරා, මුව අඟකින් පිට කසමින්, තම අගමෙහෙසිය හා පුරෝහිත බ්‍රාහ්මණයා සමඟ යාග ශාලාවට ඇතුළු වෙයි. ඔහු එහි කිසිදු ඇතිරිල්ලක් නැති, අමු ගොම පිරිබඩ ගෑ භූමියෙහි සැතපෙයි. තමාගේ පැහැයට සමාන වස්සෙකු සිටින එක්තරා එළදෙනකගේ පළමු තනයෙහි කිරිවලින් රජු යැපෙයි; දෙවන තනයෙහි කිරිවලින් අගමෙහෙසිය යැපෙයි; තෙවන තනයෙහි කිරිවලින් පුරෝහිත බ්‍රාහ්මණයා යැපෙයි; හතරවන තනයෙහි කිරිවලින් ගින්න පුදනු ලබයි (ගිනි දෙවියා පිදීම); ඉතිරි වන කිරිවලින් වස්සා යැපෙයි. ඔහු මෙසේ අණ කරයි: ‘යාගය පිණිස මෙපමණ ගොනුන් මරනු ලබත්වා, යාගය පිණිස මෙපමණ වස්සන් මරනු ලබත්වා, යාගය පිණිස මෙපමණ වැස්සියන් මරනු ලබත්වා, යාගය පිණිස මෙපමණ එළුවන් මරනු ලබත්වා, යාගය පිණිස මෙපමණ බැටළුවන් මරනු ලබත්වා, යාගය පිණිස මෙපමණ අශ්වයන් මරනු ලබත්වා, යාග ටැඹ පිණිස මෙපමණ ගස් කපනු ලබත්වා, යාග භූමියෙහි ඇතිරීම පිණිස මෙපමණ දබ්බ තණ කපනු ලබත්වා’ යනුවෙනි. ඔහුගේ යම් දාසයෝ හෝ මෙහෙකරුවෝ හෝ කම්කරුවෝ වෙත්ද, ඔවුහුද රජුගේ දඬුවමට හා බියට තැතිගෙන, කඳුළු පිරුණු මුහුණින් යුතුව හඬමින් ඒ යාග කටයුතු කරති. මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමාම තවන සුළු මෙන්ම අනුන් තවන සුළු වන්නේ මෙලෙසිනි.”


‘‘Kathañca[Pg.529], bhikkhave, puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto? So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati. Idha, bhikkhave, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati – ‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā; nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ; yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya, mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya, appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya, mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya, kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati.

“මහණෙනි, පුද්ගලයෙකු තමා තවන සුළු නොවන්නේ මෙන්ම අනුන් තවන සුළු නොවන්නේ කෙසේද? තමාත් නොතවන, අනුනුත් නොපෙළන ඒ පුද්ගලයා මේ ජීවිතයේදීම තෘෂ්ණාවෙන් තොරව, ක්ලේශයන්ගෙන් මිදී, සන්සිඳීමට පත්ව, සුවය විඳිමින් ශ්‍රේෂ්ඨ ආත්මභාවයෙන් යුතුව වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ, විද්‍යාචරණ සම්පන්න වූ, සුගත වූ, ලෝකවිදූ වූ, අනුත්තර පුරිසදම්මසාරථි වූ, දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වූ, බුද්ධ වූ, භාග්‍යවත් වූ තථාගතයන් වහන්සේ උපදින සේක. උන්වහන්සේ දෙවියන්, මරුන් හා බඹුන් සහිත වූ මේ ලෝකයත්, මහණ බමුණන් හා දෙවි මිනිසුන් සහිත වූ මේ ප්‍රජාවත් තමන් වහන්සේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රත්‍යක්ෂ කරවා දේශනා කරන සේක. උන්වහන්සේ මුල, මැද, අග යහපත් වූ, අර්ථ හා ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ ධර්මය දේශනා කරන සේක; මුළුමනින්ම සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන සේක. ගෘහපතියෙකු හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙකු හෝ වෙනත් කුලයක උපන් අයෙකු ඒ ධර්මය අසයි. ඔහු ඒ ධර්මය අසා තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ඇති කරගනියි. ඔහු ඒ ශ්‍රද්ධාවෙන් යුක්තව මෙසේ සිතයි: ‘ගෘහ ජීවිතය පීඩාකාරී වූ, කෙලෙස් රජස් පිරුණු තැනකි. පැවිද්ද එළිමහනක් මෙනි. ගිහිගෙයි වසමින් හක්ගෙඩියක් මෙන් පිරිසිදු වූ, මුළුමනින්ම සම්පූර්ණ වූ මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නොවේ. එබැවින් මම කෙස් රැවුල් කපා, කසාවත් හැඳ ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙම් නම් මැනවි’ යනුවෙනි. ඔහු පසු කලෙක ස්වල්ප වූ හෝ මහා වූ හෝ භෝග සම්පත් අත්හැර, ස්වල්ප වූ හෝ මහා වූ හෝ නෑ පිරිස අත්හැර, කෙස් රැවුල් කපා, කසාවත් හැඳ ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි.”


‘‘So evaṃ pabbajito samāno bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharati. Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato asaddhammā gāmadhammā. Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa. Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, na ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, na amutra vā sutvā imesaṃ akkhātā amūsaṃ [Pg.530] bhedāya; iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī attavādī dhammavādī vinayavādī; nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ.

ඔහු මෙසේ පැවිදි වූයේ, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ශික්ෂා හා ජීවන ක්‍රමයට ඇතුළත් වී, ප්‍රාණඝාතය අතහැර ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි. දඬු මුගුරු හා අවි ආයුධ පසෙක තබා, පවට ලජ්ජා ඇතිව, දයාවන්තව, සියලු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිතානුකම්පාවෙන් යුතුව වාසය කරයි. සොරකම් කිරීම අතහැර සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. දුන් දෙයම පිළිගන්නා, දුන් දෙයම බලාපොරොත්තු වන, සොරකම් නොකරන පිරිසිදු සිතින් යුතුව වාසය කරයි. අබ්‍රහ්මචර්යාව අතහැර බ්‍රහ්මචාරීව, ස්ත්‍රී-පුරුෂ සංසර්ගයෙන් වෙන්ව, ග්‍රාමීය ධර්මයක් වූ මෙවුන්දමින් වැළකී වාසය කරයි. මුසාවාදය අතහැර මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි. සත්‍යවාදීව, සත්‍යයෙහි පිහිටා, ස්ථාවරව, විශ්වාස කටයුතු ලෙස, ලෝකයා නොරවටමින් වාසය කරයි. කේලාම් කීම අතහැර කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. මොවුන් භේද කරනු පිණිස මෙතැනින් අසා එතැන නොකියයි, ඔවුන් භේද කරනු පිණිස එතැනින් අසා මෙතැන නොකියයි. මෙසේ භේද වූවන් සමගි කරවන්නෙක්, සමගි වූවන් තවදුරටත් උනන්දු කරවන්නෙක්, සමගියෙහි ඇලුනෙක්, සමගියෙහි සතුටු වන්නෙක් හා සමගිය ඇති කරන වචනම පවසන්නෙක් වෙයි. පරුෂ වචනය අතහැර පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. යම් වචනයක් නිදොස් ද, කනට සුවදායක ද, ප්‍රියමනාප ද, හදවතට කා වදින ද, ශිෂ්ට සම්පන්න ද, බොහෝ දෙනා කැමති හා බොහෝ දෙනාගේ මන පිනවන සුළු ද, එවැනි වචනම ඔහු පවසයි. හිස් වචන (සම්ඵප්පලාප) අතහැර හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. සුදුසු කලට කතා කරන, සත්‍යය කතා කරන, අර්ථවත් දෙය කතා කරන, ධර්මය හා විනය පිළිබඳ කතා කරන තැනැත්තෙක් වෙයි. සුදුසු අවස්ථාවෙහි කරුණු සහිතව, සීමා සහිතව, අර්ථවත් වූ, සිතේ නිදන් කරගත යුතු වටිනා වචනම ඔහු පවසයි.


‘‘So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti. Ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā. Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti. Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti. Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti. Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti. Kayavikkayā paṭivirato hoti. Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti. Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti. Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.

ඔහු බීජ වර්ග හා පැළෑටි වර්ග විනාශ කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. දිනකට එක වේලක් පමණක් වළඳන්නෙක් වන ඔහු, රාත්‍රී භෝජනයෙන් හා විකාල භෝජනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම් හා විකට දර්ශන නැරඹීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. මල් මාලා පැළඳීම, සුවඳ විලවුන් දැරීම හා අලංකාර වීම්වලින් වැළකුණේ වෙයි. උස් අසුන් හා මහා අසුන් පරිහරණයෙන් වැළකුණේ වෙයි. රන් රිදී පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. අමු ධාන්‍ය පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. අමු මස් පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. ස්ත්‍රීන් හා කුමරියන් පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. වැඩකාරියන් හා වැඩකරුවන් පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. එළුවන් හා බැටළුවන් පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. කුකුළන් හා ඌරන් පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. ඇතන්, ගවයන්, අසුන් හා වෙළඹුන් පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. කෙත් වතු පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. දූත මෙහෙවර හා පණිවිඩ හුවමාරු කිරීම්වලින් වැළකුණේ වෙයි. මිලට ගැනීම් හා විකිණීම්වලින් වැළකුණේ වෙයි. තරාදිවලින් වංචා කිරීම්, ලෝහ වර්ගවලින් වංචා කිරීම් හා මිනුම්වලින් වංචා කිරීම්වලින් වැළකුණේ වෙයි. අල්ලස් ගැනීම්, රැවටීම්, වංචා කිරීම් හා කපටි ක්‍රියාවලින් වැළකුණේ වෙයි. කැපීම්, මැරීම්, සිරකිරීම්, මංකොල්ලකෑම්, ගම් පැහැරීම් හා බලහත්කාරකම් කිරීම්වලින් වැළකුණේ වෙයි.


‘‘So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati. Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti, sapattabhārova ḍeti; evamevaṃ bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti.

ඔහු ශරීරය වැසීමට අවශ්‍ය සිවුරෙන් හා කුසගින්න නිවා ගැනීමට අවශ්‍ය පිණ්ඩපාතයෙන් සතුටු වෙයි. ඔහු යම් තැනකට වැඩම කරයි ද, මේ පිරිකර පමණක් රැගෙන වැඩම කරයි. පියාපත් ඇති පක්ෂියෙකු තමා පියාඹන ඕනෑම තැනකට තම පියාපත් බර පමණක් රැගෙන පියාඹන්නාක් මෙන්ම, භික්ෂුව ද ශරීරය වැසීමට අවශ්‍ය සිවුරෙන් හා කුසගින්න නිවා ගැනීමට අවශ්‍ය පිණ්ඩපාතයෙන් සතුටු වෙයි. ඔහු යන යන තැන ඒ දෑ පමණක් රැගෙන යයි. මේ උතුම් වූ සීල සමූහයෙන් යුක්ත වූ ඔහු, තමා තුළම නිදොස් වූ නිරාමිස සැපයක් විඳියි.


‘‘So cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā [Pg.531] dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ; cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ; manindriye saṃvaraṃ āpajjati. So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti.

ඔහු ඇසින් රූපයක් දැක එහි ප්‍රධාන සටහන් (නිමිති) හෝ අනු ලක්ෂණ (අනුව්‍යංජන) ග්‍රහණය කර නොගනියි. යම් හෙයකින් චක්ඛුන්ද්‍රිය අසංවරව වාසය කළහොත් ලෝභය හා දොම්නස වැනි ලාමක අකුසල ධර්මයන් තමා කරා ඇතුළු විය හැකි බැවින්, ඔහු එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි. චක්ඛුන්ද්‍රිය රකියි. චක්ඛුන්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගන්ධයක් ආඝ්‍රාණය කර... දිවෙන් රසයක් විඳ... කයින් ස්පර්ශයක් ලබා... මනසින් ධර්මාරම්මණයක් දැනගෙන එහි ප්‍රධාන සටහන් හෝ අනු ලක්ෂණ ග්‍රහණය කර නොගනියි. යම් හෙයකින් මනින්ද්‍රිය අසංවරව වාසය කළහොත් ලෝභය හා දොම්නස වැනි ලාමක අකුසල ධර්මයන් තමා කරා ඇතුළු විය හැකි බැවින්, ඔහු එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි. මනින්ද්‍රිය රකියි. මනින්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. උතුම් වූ මේ ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්ත වූ ඔහු, තමා තුළම කෙලෙස් රහිත වූ පිරිසිදු සැපයක් විඳියි.


‘‘So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.

ඔහු ඉදිරියට යාමේදී හා ආපසු ඒමේදී මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව (සම්පජානකාරීව) ක්‍රියා කරයි. ඉදිරිපස බැලීමේදී හා අවට බැලීමේදී මනා සිහියෙන් යුතුව ක්‍රියා කරයි. අතපය හැකිලීමේදී හා දිගු කිරීමේදී මනා සිහියෙන් යුතුව ක්‍රියා කරයි. සඟළ සිවුර, පාත්‍රය හා සිවුරු දැරීමේදී මනා සිහියෙන් යුතුව ක්‍රියා කරයි. අනුභව කිරීමේදී, පානය කිරීමේදී, සැපීමේදී හා රස විඳීමේදී මනා සිහියෙන් යුතුව ක්‍රියා කරයි. මලමුත්‍ර පහ කිරීමේදී මනා සිහියෙන් යුතුව ක්‍රියා කරයි. ගමන් කිරීමේදී, සිටගෙන සිටීමේදී, හිඳගෙන සිටීමේදී, නිදාගැනීමේදී, පිබිදීමේදී, කතා කිරීමේදී හා නිහඬව සිටීමේදී මනා සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව ක්‍රියා කරයි.


‘‘So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, (imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato,) iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanappatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṃ parisodheti. Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti. So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

“ඔහු මේ ආර්ය වූ සීල සමූහයෙන් යුක්ත වූයේ, (මේ ආර්ය වූ සන්තෝෂයෙන් යුක්ත වූයේ,) මේ ආර්ය වූ ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්ත වූයේ, මේ ආර්ය වූ සති සම්පජඤ්ඤයෙන් යුක්ත වූයේ; ආරණ්‍යය, රුක්මුල, පර්වත, කන්දර, ගිරිගුහා, සොහොන්, වනප්‍රස්ථ, අභ්‍යවකාශ, පිදුරු ගොඩවල් යන විවේකී සේනාසනයන් ඇසුරු කරයි. ඔහු පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකුණේ, පළඟක් බැඳ, කය කෙලින් තබාගෙන, කර්මස්ථානය අභිමුඛව සිහිය පිහිටුවාගෙන හිඳියි. ඔහු ලෝකය කෙරෙහි වූ දැඩි ලෝභය ප්‍රහාණය කර, දැඩි ලෝභයෙන් තොර සිතින් වාසය කරයි, දැඩි ලෝභයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. ව්‍යාපාදය ප්‍රහාණය කර, ක්‍රෝධයෙන් තොර සිතින් යුක්තව, සියලු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිතානුකම්පීව වාසය කරයි, ව්‍යාපාදයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. ථීනමිද්ධය ප්‍රහාණය කර, ථීනමිද්ධයෙන් තොරව, ආලෝක සංඥාව ඇතිව, සිහි නුවණින් යුක්තව වාසය කරයි, ථීනමිද්ධයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. උද්ධච්ච කුක්කුච්චය ප්‍රහාණය කර, නොසන්සුන් නොවූ සිතින් යුක්තව, තමා තුළ උපශාන්ත වූ සිතින් වාසය කරයි, උද්ධච්ච කුක්කුච්චයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. විචිකිච්ඡාව ප්‍රහාණය කර, සැකයෙන් එතර වූයේ, කුසල ධර්මයන් කෙරෙහි ‘කෙසේද කෙසේද’ යන සැක රහිතව වාසය කරයි, විචිකිච්ඡාවෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. ඔහු ප්‍රඥාව දුර්වල කරන සිතේ උපක්ලේශයන් වන මේ නීවරණ පහ ප්‍රහාණය කර, කාමයන්ගෙන් වෙන්වම... පෙ... සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.”


‘‘So [Pg.532] evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya…pe… sattānaṃ cutūpapātañāṇāya…pe… (so evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte) āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. ‘Ime āsavā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti.

“ඔහු මෙසේ සිත සමාධිමත් වූ කල්හි, පිරිසිදු වූ, ප්‍රභාස්වර වූ, කෙලෙස් රහිත වූ, උපක්ලේශ පහ වූ, මෘදු වූ, කර්මන්‍ය වූ (භාවිතයට සුදුසු), නොසැලෙන බවට පත් වූ කල්හි; පෙර විසූ ජාති සිහිපත් කිරීමේ ඥානය සඳහා... පෙ... සත්වයන්ගේ චුති උප්පත්ති ඥානය සඳහා... පෙ... (ඔහු මෙසේ සිත සමාධිමත් වූ කල්හි, පිරිසිදු වූ, ප්‍රභාස්වර වූ, කෙලෙස් රහිත වූ, උපක්ලේශ පහ වූ, මෘදු වූ, කර්මන්‍ය වූ, නොසැලෙන බවට පත් වූ කල්හි) ආසවයන් ක්ෂය කිරීමේ ඥානය සඳහා සිත මෙහෙයවයි. ඔහු ‘මෙය දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් සමුදයයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් නිරෝධයයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය දුක් නිරෝධයට පමුණුවන ප්‍රතිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. ‘මේවා ආසවයන්ය’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය ආසව සමුදයයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය ආසව නිරෝධයයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි, ‘මෙය ආසව නිරෝධයට පමුණුවන ප්‍රතිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි.”


‘‘Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto. So na attantapo na parantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati. Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“මෙසේ දන්නා වූ, මෙසේ දක්නා වූ ඔහුගේ සිත කාමාසවයෙන් ද මිදෙයි, භවාසවයෙන් ද මිදෙයි, අවිජ්ජාසවයෙන් ද මිදෙයි; සිත මිදුණු කල්හි ‘මිදුණේය’ යන ඥානය ඇති වෙයි. ‘ජාතිය ක්ෂය විය, බඹසර වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මේ අර්හත්වය සඳහා කළ යුතු තවත් දෙයක් නැත’ කියා දැනගනියි. මහණෙනි, මෙසේ පුද්ගලයා තමා තවන කෙනෙක් හෝ තමා තැවීමට වෙහෙසෙන කෙනෙක් හෝ නොවෙයි, අනුන් තවන කෙනෙක් හෝ අනුන් තැවීමට වෙහෙසෙන කෙනෙක් හෝ නොවෙයි. ඔහු තමාත් නොතවන, අනුනුත් නොතවන කෙනෙකු ලෙස, මේ ආත්මයේදීම තෘෂ්ණාවෙන් තොරව, කෙලෙස් ගින්නෙන් නිවී, සිසිල් බවට පත්ව, සුව විඳිමින්, ශ්‍රේෂ්ඨ බවට පත් වූ සිතින් යුක්තව වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනා ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වෙති.” අටවැනි සූත්‍රයයි.


9. Taṇhāsuttaṃ

9. තණ්හා සූත්‍රය


199. Bhagavā etadavoca – ‘‘taṇhaṃ vo, bhikkhave, desessāmi jāliniṃ saritaṃ visaṭaṃ visattikaṃ, yāya ayaṃ loko uddhasto pariyonaddho tantākulakajāto gulāguṇṭhikajāto muñjapabbajabhūto apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattati. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

199. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක: “මහණෙනි, මම තොපට දැලක් බඳු වූ, ගලා යන්නා වූ, පැතිර යන්නා වූ, ඇලෙන සුළු වූ තෘෂ්ණාව දේශනා කරමි. යම් තෘෂ්ණාවකින් මේ ලෝකයා මඩනා ලද්දේද, වෙළා ගන්නා ලද්දේද, වියවුල් වූ නූල් පන්දුවක් මෙන් වූයේද, කුරුලු කූඩුවක් මෙන් ගැටගැසුණේද, බබුස් තණ හා පන් තණ මෙන් වියවුල් වූයේද; එබැවින්ම අපාය, දුග්ගති, විනිපාතය වූ සංසාරය ඉක්මවා යා නොහැකි වෙයි. ඒ දේශනාව අසව්, මැනවින් මෙනෙහි කරව්, මම දේශනා කරමි.” ඒ භික්ෂූහු ‘එසේය, ස්වාමීනි’ කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:


‘‘Katamā ca sā, bhikkhave, taṇhā jālinī saritā visaṭā visattikā, yāya ayaṃ loko uddhasto pariyonaddho tantākulakajāto gulāguṇṭhikajāto muñjapabbajabhūto apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattati[Pg.533]? Aṭṭhārasa kho panimāni, bhikkhave, taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya, aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya.

“මහණෙනි, යම් තෘෂ්ණාවකින් මේ ලෝකයා මඩනා ලද්දේද, වෙළා ගන්නා ලද්දේද, වියවුල් වූ නූල් පන්දුවක් මෙන් වූයේද, කුරුලු කූඩුවක් මෙන් ගැටගැසුණේද, බබුස් තණ හා පන් තණ මෙන් වියවුල් වූයේද, එබැවින්ම අපාය, දුග්ගති, විනිපාතය වූ සංසාරය ඉක්මවා යා නොහැකි වේද; දැලක් බඳු වූ, ගලා යන්නා වූ, පැතිර යන්නා වූ, ඇලෙන සුළු වූ ඒ තෘෂ්ණාව කවරේද? මහණෙනි, ආධ්‍යාත්මික (තමා තුළ පවතින) පංච උපාදානස්කන්ධය ඇසුරු කොට පවත්නා වූ මේ තෘෂ්ණා විචාරයෝ දහඅටක් වෙති; බාහිර පංච උපාදානස්කන්ධය ඇසුරු කොට පවත්නා වූ තෘෂ්ණා විචාරයෝ දහඅටක් වෙති.”


‘‘Katamāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya? Asmīti, bhikkhave, sati itthasmīti hoti, evaṃsmīti hoti, aññathāsmīti hoti, asasmīti hoti, satasmīti hoti, santi hoti, itthaṃ santi hoti, evaṃ santi hoti, aññathā santi hoti, apihaṃ santi hoti, apihaṃ itthaṃ santi hoti, apihaṃ evaṃ santi hoti, apihaṃ aññathā santi hoti, bhavissanti hoti, itthaṃ bhavissanti hoti, evaṃ bhavissanti hoti, aññathā bhavissanti hoti. Imāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya.

“මහණෙනි, අධ්‍යාත්මික (තමා තුළ පවත්නා) පංචස්කන්ධය ඇසුරු කොට පවත්නා වූ තෘෂ්ණා විචරිත දහඅට (18) මොනවාද? මහණෙනි, ‘මම වෙමි’ යි හැඟීම ඇති කල්හි, ‘මම මෙබඳු වෙමි’ යි ද, ‘මම මේ ආකාර වෙමි’ යි ද, ‘මම අන්‍ය ආකාර වෙමි’ යි ද, ‘මම අනිත්‍ය වෙමි’ යි ද, ‘මම නිත්‍ය වෙමි’ යි ද, ‘මම වන්නෙම් ද’ යි ද, ‘මම මෙබඳු වන්නෙම් ද’ යි ද, ‘මම මේ ආකාර වන්නෙම් ද’ යි ද, ‘මම අන්‍ය ආකාර වන්නෙම් ද’ යි ද, ‘මම වන්නෙම් නම් මැනවැ’ යි ද, ‘මම මෙබඳු වන්නෙම් නම් මැනවැ’ යි ද, ‘මම මේ ආකාර වන්නෙම් නම් මැනවැ’ යි ද, ‘මම අන්‍ය ආකාර වන්නෙම් නම් මැනවැ’ යි ද, ‘මම (මතු) වන්නෙමි’ යි ද, ‘මම (මතු) මෙබඳු වන්නෙමි’ යි ද, ‘මම (මතු) මේ ආකාර වන්නෙමි’ යි ද, ‘මම (මතු) අන්‍ය ආකාර වන්නෙමි’ යි ද හැඟීම් ඇති වෙයි. මහණෙනි, මේවා අධ්‍යාත්මික පංචස්කන්ධය ඇසුරු කොට පවත්නා තෘෂ්ණා විචරිත දහඅටයි.”


‘‘Katamāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya? Imināsmīti, bhikkhave, sati iminā itthasmīti hoti, iminā evaṃsmīti hoti, iminā aññathāsmīti hoti, iminā asasmīti hoti, iminā satasmīti hoti, iminā santi hoti, iminā itthaṃ santi hoti, iminā evaṃ santi hoti, iminā aññathā santi hoti, iminā apihaṃ santi hoti, iminā apihaṃ itthaṃ santi hoti, iminā apihaṃ evaṃ santi hoti, iminā apihaṃ aññathā santi hoti, iminā bhavissanti hoti, iminā itthaṃ bhavissanti hoti, iminā evaṃ bhavissanti hoti, iminā aññathā bhavissanti hoti. Imāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya.

“මහණෙනි, බාහිර පංචස්කන්ධය ඇසුරු කොට පවත්නා වූ තෘෂ්ණා විචරිත දහඅට මොනවාද? මහණෙනි, ‘මේ (බාහිර දෙය) නිසා මම වෙමි’ යි හැඟීම ඇති කල්හි, ‘මේ නිසා මම මෙබඳු වෙමි’ යි ද, ‘මේ නිසා මම මේ ආකාර වෙමි’ යි ද, ‘මේ නිසා මම අන්‍ය ආකාර වෙමි’ යි ද, ‘මේ නිසා මම අනිත්‍ය වෙමි’ යි ද, ‘මේ නිසා මම නිත්‍ය වෙමි’ යි ද, ‘මේ නිසා මම වන්නෙම් ද’ යි ද, ‘මේ නිසා මම මෙබඳු වන්නෙම් ද’ යි ද, ‘මේ නිසා මම මේ ආකාර වන්නෙම් ද’ යි ද, ‘මේ නිසා මම අන්‍ය ආකාර වන්නෙම් ද’ යි ද, ‘මේ නිසා මම වන්නෙම් නම් මැනවැ’ යි ද, ‘මේ නිසා මම මෙබඳු වන්නෙම් නම් මැනවැ’ යි ද, ‘මේ නිසා මම මේ ආකාර වන්නෙම් නම් මැනවැ’ යි ද, ‘මේ නිසා මම අන්‍ය ආකාර වන්නෙම් නම් මැනවැ’ යි ද, ‘මේ නිසා මම (මතු) වන්නෙමි’ යි ද, ‘මේ නිසා මම (මතු) මෙබඳු වන්නෙමි’ යි ද, ‘මේ නිසා මම (මතු) මේ ආකාර වන්නෙමි’ යි ද, ‘මේ නිසා මම (මතු) අන්‍ය ආකාර වන්නෙමි’ යි ද හැඟීම් ඇති වෙයි. මහණෙනි, මේවා බාහිර පංචස්කන්ධය ඇසුරු කොට පවත්නා තෘෂ්ණා විචරිත දහඅටයි.”


‘‘Iti aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya, aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya. Imāni vuccanti, bhikkhave, chattiṃsa taṇhāvicaritāni. Iti evarūpāni atītāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, anāgatāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, paccuppannāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni. Evaṃ aṭṭhasataṃ taṇhāvicaritaṃ honti.

“මෙසේ අධ්‍යාත්මික පංචස්කන්ධය ඇසුරු කොට පවත්නා තෘෂ්ණා විචරිත දහඅටක් ද, බාහිර පංචස්කන්ධය ඇසුරු කොට පවත්නා තෘෂ්ණා විචරිත දහඅටක් ද වේ. මහණෙනි, මේවා ‘තිස් හයක් වූ තෘෂ්ණා විචරිත’ යැයි කියනු ලැබේ. මෙලෙස ම අතීතයට අයත් තෘෂ්ණා විචරිත තිස් හයක් ද, අනාගතයට අයත් තෘෂ්ණා විචරිත තිස් හයක් ද, වර්තමානයට අයත් තෘෂ්ණා විචරිත තිස් හයක් ද වේ. මෙසේ සියල්ල එක් වූ කළ තෘෂ්ණා විචරිත එකසිය අටක් (108) වේ.”


‘‘Ayaṃ [Pg.534] kho sā, bhikkhave, taṇhā jālinī saritā visaṭā visattikā, yāya ayaṃ loko uddhasto pariyonaddho tantākulakajāto gulāguṇṭhikajāto muñjapabbajabhūto apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattatī’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, දැලක් බඳු වූ, ගලා යන්නා වූ, පැතිර යන්නා වූ, ලෝකයට ඇලී පවත්නා වූ යම් තෘෂ්ණාවකින් මේ සත්ව ලෝකය මඩනා ලද ද, වෙළන ලද ද, වියමනක් සේ අවුල් වූ ද, කුරුළු කූඩුවක් සේ පැටලී ගිය ද, මුඤ්ජ හා පබ්බජ තණ මෙන් ගැට ගැසී ගියේ ද, ඒ නිසා සත්වයා අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ සසරින් එතෙර විය නොහැකි වෙයි. මහණෙනි, ඒ තෘෂ්ණාව මෙයයි.” (නවවැනි සූත්‍රයයි.)


10. Pemasuttaṃ

10. පේම සූත්‍රය


200. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, (pemāni) jāyanti. Katamāni cattāri? Pemā pemaṃ jāyati, pemā doso jāyati, dosā pemaṃ jāyati, dosā doso jāyati.

200. “මහණෙනි, මේ (ප්‍රේම-ද්වේෂ) කරුණු සතර උපදින්නේය. ඒ සතර මොනවාද? ප්‍රේමයෙන් ප්‍රේමය උපදියි, ප්‍රේමයෙන් ද්වේෂය උපදියි, ද්වේෂයෙන් ප්‍රේමය උපදියි, ද්වේෂයෙන් ද්වේෂය උපදියි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, pemā pemaṃ jāyati? Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa iṭṭho hoti kanto manāpo. Taṃ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācaranti. Tassa evaṃ hoti – ‘yo kho myāyaṃ puggalo iṭṭho kanto manāpo, taṃ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācarantī’ti. So tesu pemaṃ janeti. Evaṃ kho, bhikkhave, pemā pemaṃ jāyati.

“මහණෙනි, ප්‍රේමයෙන් ප්‍රේමය උපදින්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි එක් පුද්ගලයෙකුට තවත් පුද්ගලයෙක් ප්‍රිය වෙයි, කාන්ත වෙයි, මනාප වෙයි. අන් අය ඒ ප්‍රිය පුද්ගලයාට ප්‍රිය වූ, මනාප වූ ලෙසින් සලකති. එවිට ඒ පුද්ගලයාට මෙසේ සිතෙයි: ‘මා හට යම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රිය ද, මනාප ද, අන් අය ඒ පුද්ගලයාට ප්‍රිය මනාප ලෙස සලකන්නාහ’ කියායි. ඔහු ඒ අන් අය කෙරෙහි ද ප්‍රේමය ඇති කරගනියි. මහණෙනි, මෙසේ ප්‍රේමයෙන් ප්‍රේමය උපදියි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, pemā doso jāyati? Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa iṭṭho hoti kanto manāpo. Taṃ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācaranti. Tassa evaṃ hoti – ‘yo kho myāyaṃ puggalo iṭṭho kanto manāpo, taṃ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācarantī’ti. So tesu dosaṃ janeti. Evaṃ kho, bhikkhave, pemā doso jāyati.

“මහණෙනි, ප්‍රේමයෙන් ද්වේෂය උපදින්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි එක් පුද්ගලයෙකුට තවත් පුද්ගලයෙක් ප්‍රිය වෙයි, මනාප වෙයි. අන් අය ඒ ප්‍රිය පුද්ගලයාට අප්‍රිය ලෙසින්, අමනාප ලෙසින් සලකති. එවිට ඒ පුද්ගලයාට මෙසේ සිතෙයි: ‘මා හට යම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රිය ද, මනාප ද, අන් අය ඒ පුද්ගලයාට අප්‍රිය මනාප ලෙස සලකන්නාහ’ කියායි. ඔහු ඒ අන් අය කෙරෙහි ද්වේෂය ඇති කරගනියි. මහණෙනි, මෙසේ ප්‍රේමයෙන් ද්වේෂය උපදියි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, dosā pemaṃ jāyati? Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa aniṭṭho hoti akanto amanāpo. Taṃ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācaranti. Tassa evaṃ hoti – ‘yo kho myāyaṃ puggalo aniṭṭho akanto amanāpo, taṃ pare aniṭṭhena akantena amanāpena samudācarantī’ti. So tesu pemaṃ janeti. Evaṃ kho, bhikkhave, dosā pemaṃ jāyati.

“මහණෙනි, ද්වේෂයෙන් ප්‍රේමය උපදින්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි එක් පුද්ගලයෙකුට තවත් පුද්ගලයෙක් අප්‍රිය වෙයි, අමනාප වෙයි. අන් අය ඒ අප්‍රිය පුද්ගලයාට අප්‍රිය ලෙසින්, අමනාප ලෙසින් ම සලකති. එවිට ඒ පුද්ගලයාට මෙසේ සිතෙයි: ‘මා හට යම් පුද්ගලයෙක් අප්‍රිය ද, අමනාප ද, අන් අය ද ඒ පුද්ගලයාට අප්‍රිය මනාප ලෙස ම සලකන්නාහ’ කියායි. ඔහු ඒ අන් අය කෙරෙහි ප්‍රේමය ඇති කරගනියි. මහණෙනි, මෙසේ ද්වේෂයෙන් ප්‍රේමය උපදියි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, dosā doso jāyati? Idha, bhikkhave, puggalo puggalassa aniṭṭho hoti akanto amanāpo. Taṃ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācaranti. Tassa evaṃ hoti – ‘yo kho myāyaṃ puggalo aniṭṭho [Pg.535] akanto amanāpo, taṃ pare iṭṭhena kantena manāpena samudācarantī’ti. So tesu dosaṃ janeti. Evaṃ kho, bhikkhave, dosā doso jāyati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri pemāni jāyanti.

“මහණෙනි, ද්වේෂයෙන් ද්වේෂය උපදින්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි එක් පුද්ගලයෙකුට තවත් පුද්ගලයෙක් අප්‍රිය වෙයි, අමනාප වෙයි. අන් අය ඒ අප්‍රිය පුද්ගලයාට ප්‍රිය වූ, මනාප වූ ලෙසින් සලකති. එවිට ඒ පුද්ගලයාට මෙසේ සිතෙයි: ‘මා හට යම් පුද්ගලයෙක් අප්‍රිය ද, අමනාප ද, අන් අය ඒ පුද්ගලයාට ප්‍රිය මනාප ලෙස සලකන්නාහ’ කියායි. ඔහු ඒ අන් අය කෙරෙහි ද්වේෂය ඇති කරගනියි. මහණෙනි, මෙසේ ද්වේෂයෙන් ද්වේෂය උපදියි. මහණෙනි, මේ උපදින්නා වූ ප්‍රේම-ද්වේෂ සතරයි.”


‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, yampissa pemā pemaṃ jāyati tampissa tasmiṃ samaye na hoti, yopissa pemā doso jāyati sopissa tasmiṃ samaye na hoti, yampissa dosā pemaṃ jāyati tampissa tasmiṃ samaye na hoti, yopissa dosā doso jāyati sopissa tasmiṃ samaye na hoti.

“මහණෙනි, යම් කාලයක මහණෙක් කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... (පෙ)... ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි ද, ඒ කාලයෙහි ඔහු තුළ ප්‍රේමයෙන් උපදින ප්‍රේමය හෝ, ප්‍රේමයෙන් උපදින ද්වේෂය හෝ, ද්වේෂයෙන් උපදින ප්‍රේමය හෝ, ද්වේෂයෙන් උපදින ද්වේෂය හෝ ඇති නොවේ.”


‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, yampissa pemā pemaṃ jāyati tampissa tasmiṃ samaye na hoti, yopissa pemā doso jāyati sopissa tasmiṃ samaye na hoti, yampissa dosā pemaṃ jāyati tampissa tasmiṃ samaye na hoti, yopissa dosā doso jāyati sopissa tasmiṃ samaye na hoti.

“මහණෙනි, යම් අවස්ථාවක භික්ෂුව විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්...ප... දෙවන දැහැන...ප... තෙවන දැහැන...ප... සිවුවන දැහැන උපසම්පදා වී වාසය කරයිද, එම අවස්ථාවෙහිදී ඔහුට ප්‍රේමය නිසා උපදින යම් ප්‍රේමයක් වේද, එය ඒ අවස්ථාවෙහිදී ඔහුට ඇති නොවේ. ප්‍රේමය නිසා උපදින යම් ද්වේෂයක් වේද, එයද ඒ අවස්ථාවෙහිදී ඔහුට ඇති නොවේ. ද්වේෂය නිසා උපදින යම් ප්‍රේමයක් වේද, එයද ඒ අවස්ථාවෙහිදී ඔහුට ඇති නොවේ. ද්වේෂය නිසා උපදින යම් ද්වේෂයක් වේද, එයද ඒ අවස්ථාවෙහිදී ඔහුට ඇති නොවේ.”


‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, yampissa pemā pemaṃ jāyati tampissa pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṃkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ, yopissa pemā doso jāyati sopissa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo, yampissa dosā pemaṃ jāyati tampissa pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṃkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ, yopissa dosā doso jāyati sopissa pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu neva usseneti na paṭiseneti na dhūpāyati na pajjalati na sampajjhāyati.

“මහණෙනි, යම් අවස්ථාවක භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර, ඊට පැමිණ වාසය කරයිද, එවිට ප්‍රේමය නිසා උපදින ප්‍රේමය ඔහු විසින් ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුල් සිඳ දමන ලදී, හිස සිඳුණු තල් කඳක් මෙන් කරන ලදී, අභාවයට පත් කරන ලදී, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලදී. ප්‍රේමය නිසා උපදින ද්වේෂය ඔහු විසින් ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුල් සිඳ දමන ලදී, හිස සිඳුණු තල් කඳක් මෙන් කරන ලදී, අභාවයට පත් කරන ලදී, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලදී. ද්වේෂය නිසා උපදින ප්‍රේමය ඔහු විසින් ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුල් සිඳ දමන ලදී, හිස සිඳුණු තල් කඳක් මෙන් කරන ලදී, අභාවයට පත් කරන ලදී, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලදී. ද්වේෂය නිසා උපදින ද්වේෂය ඔහු විසින් ප්‍රහීණ කරන ලදී, මුල් සිඳ දමන ලදී, හිස සිඳුණු තල් කඳක් මෙන් කරන ලදී, අභාවයට පත් කරන ලදී, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලදී. මහණෙනි, මේ භික්ෂුව තමා (දෘෂ්ටි වශයෙන්) උසස් කොට නොගන්නා, (ප්‍රතිපක්ෂව) ගැටුම් ඇති නොකරගන්නා, දුම් නොදමන්නා, නොඇවිළෙන්නා, (මමත්වයෙන්) මෙනෙහි නොකරන්නා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu usseneti? Idha, bhikkhave, bhikkhu rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ; vedanaṃ attato [Pg.536] samanupassati, vedanāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānaṃ; saññaṃ attato samanupassati, saññāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā saññaṃ, saññāya vā attānaṃ; saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ, attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṃ; viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu usseneti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව (දෘෂ්ටි වශයෙන්) තමා උසස් කොට සලකන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව රූපය තමා වශයෙන් දකියි, නැතහොත් රූපය සහිත වූ තමා දකියි, නැතහොත් තමා තුළ රූපය දකියි, නැතහොත් රූපය තුළ තමා දකියි. වේදනාව තමා වශයෙන් දකියි...ප... සංඥාව තමා වශයෙන් දකියි...ප... සංස්කාරයන් තමා වශයෙන් දකියි...ප... විඤ්ඤාණය තමා වශයෙන් දකියි, නැතහොත් විඤ්ඤාණය සහිත වූ තමා දකියි, නැතහොත් තමා තුළ විඤ්ඤාණය දකියි, නැතහොත් විඤ්ඤාණය තුළ තමා දකියි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව තමා උසස් කොට සලකයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na usseneti? Idha, bhikkhave, bhikkhu na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ; na vedanaṃ attato samanupassati, na vedanāvantaṃ vā attānaṃ, na attani vā vedanaṃ, na vedanāya vā attānaṃ; na saññaṃ attato samanupassati, na saññāvantaṃ vā attānaṃ, na attani vā saññaṃ, na saññāya vā attānaṃ; na saṅkhāre attato samanupassati, na saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ, na attani vā saṅkhāre, na saṅkhāresu vā attānaṃ; na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na usseneti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව (දෘෂ්ටි වශයෙන්) තමා උසස් කොට නොසලකන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව රූපය තමා වශයෙන් නොදකියි, රූපය සහිත වූ තමා නොදකියි, තමා තුළ රූපය නොදකියි, රූපය තුළ තමා නොදකියි. වේදනාව තමා වශයෙන් නොදකියි...ප... සංඥාව තමා වශයෙන් නොදකියි...ප... සංස්කාරයන් තමා වශයෙන් නොදකියි...ප... විඤ්ඤාණය තමා වශයෙන් නොදකියි, විඤ්ඤාණය සහිත වූ තමා නොදකියි, තමා තුළ විඤ්ඤාණය නොදකියි, විඤ්ඤාණය තුළ තමා නොදකියි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව තමා උසස් කොට නොසලකයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu paṭiseneti? Idha, bhikkhave, bhikkhu akkosantaṃ paccakkosati, rosantaṃ paṭirosati, bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu paṭiseneti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව ගැටුම් ඇති කරගන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව තමාට ආක්‍රෝශ කරන්නාට පෙරළා ආක්‍රෝශ කරයි, තමාට කෝප වන්නාට පෙරළා කෝප වෙයි, තමා හා කලහ කරන්නාට පෙරළා කලහ කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ගැටුම් ඇති කරගනියි (ප්‍රතිවිරුද්ධ වෙයි).”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na paṭiseneti? Idha, bhikkhave, bhikkhu akkosantaṃ na paccakkosati, rosantaṃ na paṭirosati, bhaṇḍantaṃ na paṭibhaṇḍati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na paṭiseneti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව ගැටුම් ඇති නොකරගන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව තමාට ආක්‍රෝශ කරන්නාට පෙරළා ආක්‍රෝශ නොකරයි, තමාට කෝප වන්නාට පෙරළා කෝප නොවෙයි, තමා හා කලහ කරන්නාට පෙරළා කලහ නොකරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ගැටුම් ඇති නොකරගනියි (ප්‍රතිවිරුද්ධ නොවෙයි).”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dhūpāyati? Asmīti, bhikkhave, sati itthasmīti hoti, evaṃsmīti hoti, aññathāsmīti hoti, asasmīti hoti, satasmīti hoti, santi hoti, itthaṃ santi hoti, evaṃ santi hoti, aññathā santi hoti, apihaṃ santi hoti, apihaṃ itthaṃ santi hoti, apihaṃ evaṃ santi hoti, apihaṃ aññathā santi hoti, bhavissanti hoti, itthaṃ bhavissanti hoti, evaṃ bhavissanti hoti, aññathā bhavissanti hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu dhūpāyati.

“මහණෙනි, භික්ෂුව දුම් දමන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, ‘මම වෙමි’ යන හැඟීම ඇති කල්හි, ‘මම මෙසේ වෙමි’ යන හැඟීම ඇති වෙයි, ‘මම මෙබඳු වෙමි’ යන හැඟීම ඇති වෙයි, ‘මම අන්‍යාකාර වෙමි’ යන හැඟීම ඇති වෙයි, ‘මම අස්ථිර වෙමි’ යන හැඟීම ඇති වෙයි, ‘මම ස්ථිර වෙමි’ යන හැඟීම ඇති වෙයි, ‘මම වන්නෙම්ද?’ යන හැඟීම ඇති වෙයි, ‘මම මෙසේ වන්නෙම්ද?’, ‘මම මෙබඳු වන්නෙම්ද?’, ‘මම අන්‍යාකාර වන්නෙම්ද?’, ‘මම වන්නේ නම් මැනවි’, ‘මම මෙසේ වන්නේ නම් මැනවි’, ‘මම මෙබඳු වන්නේ නම් මැනවි’, ‘මම අන්‍යාකාර වන්නේ නම් මැනවි’, ‘මම වන්නෙමි’, ‘මම මෙසේ වන්නෙමි’, ‘මම මෙබඳු වන්නෙමි’, ‘මම අන්‍යාකාර වන්නෙමි’ යන හැඟීම් (මතිමාත්‍රයන්) ඇති වෙයි. මහණෙනි, භික්ෂුව දුම් දමන්නේ මෙලෙසිනි.”


‘‘Kathañca[Pg.537], bhikkhave, bhikkhu na dhūpāyati? Asmīti, bhikkhave, asati itthasmīti na hoti, evaṃsmīti na hoti, aññathāsmīti na hoti, asasmīti na hoti, satasmīti na hoti, santi na hoti, itthaṃ santi na hoti, evaṃ santi na hoti, aññathā santi na hoti, apihaṃ santi na hoti, apihaṃ itthaṃ santi na hoti, apihaṃ evaṃ santi na hoti, apihaṃ aññathā santi na hoti, bhavissanti na hoti, itthaṃ bhavissanti na hoti, evaṃ bhavissanti na hoti, aññathā bhavissanti na hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na dhūpāyati.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් (කෙලෙස්) දුම් නොනගන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, 'මම වෙමි' යන හැඟීම නැති කල්හි, 'මම මෙබඳු වෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම මෙසේ වෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම වෙනස් ආකාරයකින් වෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම අනිත්‍ය වෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම නිත්‍ය වෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම මෙබඳු විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම මෙසේ විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම වෙනස් ආකාරයකින් විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම මෙබඳු විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම මෙසේ විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම වෙනස් ආකාරයකින් විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම මෙබඳු වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම මෙසේ වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මම වෙනස් ආකාරයකින් වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව කෙලෙස් දුම් නොනගයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pajjalati? Iminā asmīti, bhikkhave, sati iminā itthasmīti hoti, iminā evaṃsmīti hoti, iminā aññathāsmīti hoti, iminā asasmīti hoti, iminā satasmīti hoti, iminā santi hoti, iminā itthaṃ santi hoti, iminā evaṃ santi hoti, iminā aññathā santi hoti, iminā apihaṃ santi hoti, iminā apihaṃ itthaṃ santi hoti, iminā apihaṃ evaṃ santi hoti, iminā apihaṃ aññathā santi hoti, iminā bhavissanti hoti, iminā itthaṃ bhavissanti hoti, iminā evaṃ bhavissanti hoti, iminā aññathā bhavissanti hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu pajjalati.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් (කෙලෙස් ගින්නෙන්) ඇවිළෙන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, 'මේ (ස්කන්ධයන්) නිසා මම වෙමි' යන හැඟීම ඇති කල්හි, 'මේ නිසා මම මෙබඳු වෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම මෙසේ වෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම වෙනස් ආකාරයකින් වෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම අනිත්‍ය වෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම නිත්‍ය වෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම මෙබඳු විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම මෙසේ විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම වෙනස් ආකාරයකින් විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම මෙබඳු විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම මෙසේ විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම වෙනස් ආකාරයකින් විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම මෙබඳු වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම මෙසේ වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ, 'මේ නිසා මම වෙනස් ආකාරයකින් වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති වේ. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව (කෙලෙස් ගින්නෙන්) ඇවිළෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na pajjalati? Iminā asmīti, bhikkhave, asati iminā itthasmīti na hoti, iminā evaṃsmīti na hoti, iminā aññathāsmīti na hoti, iminā asasmīti na hoti, iminā satasmīti na hoti, iminā santi na hoti, iminā itthaṃ santi na hoti, iminā evaṃ santi na hoti, iminā aññathā santi na hoti, iminā apihaṃ santi na hoti, iminā apihaṃ itthaṃ santi na hoti, iminā apihaṃ evaṃ santi na hoti, iminā apihaṃ aññathā santi na hoti, iminā bhavissanti na hoti, iminā itthaṃ bhavissanti na hoti, iminā evaṃ bhavissanti na hoti, iminā aññathā bhavissanti na hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na pajjalati.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් (කෙලෙස් ගින්නෙන්) නොඇවිළෙන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, 'මේ (ස්කන්ධයන්) නිසා මම වෙමි' යන හැඟීම නැති කල්හි, 'මේ නිසා මම මෙබඳු වෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම මෙසේ වෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම වෙනස් ආකාරයකින් වෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම අනිත්‍ය වෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම නිත්‍ය වෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම මෙබඳු විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම මෙසේ විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම වෙනස් ආකාරයකින් විය හැක්කෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම මෙබඳු විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම මෙසේ විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම වෙනස් ආකාරයකින් විය හැක්කේ නම් මැනවි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම මෙබඳු වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම මෙසේ වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ, 'මේ නිසා මම වෙනස් ආකාරයකින් වන්නෙමි' යන හැඟීම ඇති නොවේ. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව (කෙලෙස් ගින්නෙන්) නොඇවිළෙයි.”


‘‘Kathañca[Pg.538], bhikkhave, bhikkhu sampajjhāyati? Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno na hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sampajjhāyati.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් (සිතින්) තැවෙන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවකගේ 'මම' යන මානය (අස්මිමානය) ප්‍රහීණ කරන ලද්දේ නොවේ නම්, මුලින්ම සිඳ දමන ලද්දේ නොවේ නම්, තල් කඳක් මෙන් (නැවත හට නොගන්නා ලෙස) කරන ලද්දේ නොවේ නම්, අභාවයට පත් කරන ලද්දේ නොවේ නම්, මතු හට නොගන්නා ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දේ නොවේ නම්, මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව (සිතින්) තැවෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu na sampajjhāyati? Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu na sampajjhāyatī’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් (සිතින්) තැවෙන්නේ නැත්තේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවකගේ 'මම' යන මානය (අස්මිමානය) ප්‍රහීණ කරන ලද්දේ වෙයිද, මුලින්ම සිඳ දමන ලද්දේ වෙයිද, තල් කඳක් මෙන් කරන ලද්දේ වෙයිද, අභාවයට පත් කරන ලද්දේ වෙයිද, මතු හට නොගන්නා ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දේ වෙයිද, මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව (සිතින්) තැවෙන්නේ නැත.” දසවන සූත්‍රයයි.


Mahāvaggo pañcamo.

පස්වන මහා වර්ගයයි.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය:


Sotānugataṃ ṭhānaṃ, bhaddiya sāmugiya vappa sāḷhā ca;

Mallika attantāpo, taṇhā pemena ca dasā teti.

සෝතානුගත සූත්‍රය, ඨාන සූත්‍රය, භද්දිය, සාමුගිය, වප්ප සහ සාළ්හ සූත්‍ර; මල්ලිකා, අත්තන්තැප, තණ්හා සහ පේම සූත්‍රය යන මේ දස සූත්‍රයෝ වෙති.


Catutthamahāpaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

සතරවන මහා පණ්ණාසකය නිමාවිය.


5. Pañcamapaṇṇāsakaṃ

5. පස්වන පණ්ණාසකය.


(21) 1. Sappurisavaggo

(21) 1. සප්පුරිස වර්ගය.


1. Sikkhāpadasuttaṃ

1. සික්ඛාපද සූත්‍රය.


201. ‘‘Asappurisañca [Pg.539] vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca; sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

201. “මහණෙනි, මම ඔබට අසත්පුරුෂයා ගැනත්, අසත්පුරුෂයාට වඩා අසත්පුරුෂ තැනැත්තා ගැනත්, සත්පුරුෂයා ගැනත්, සත්පුරුෂයාට වඩා සත්පුරුෂ තැනැත්තා ගැනත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය ස්වාමීනි”යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

“මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාත කරන්නෙක් වෙයි, අයිතිකරු නොදුන් දේ ගන්නෙක් (සොරකම් කරන්නෙක්) වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි, මුසාවාද පවසන්නෙක් වෙයි, මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙහි (ප්‍රමාදයට කරුණු වූ රහමෙර පානයෙහි) යෙදෙන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අසත්පුරුෂයෙකැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti; attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti; attanā ca kāmesumicchācārī hoti, parañca kāmesumicchācāre samādapeti; attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti; attanā ca surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti, parañca surāmerayamajjapamādaṭṭhāne samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

“මහණෙනි, අසත්පුරුෂයාටත් වඩා අසත්පුරුෂ තැනැත්තා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම ප්‍රාණඝාත කරයි, අනුන්වද ප්‍රාණඝාතයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සොරකම් කරයි, අනුන්වද සොරකමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙයි, අනුන්වද එහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම මුසාවාද පවසයි, අනුන්වද මුසාවාදයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙහි යෙදෙයි, අනුන්වද මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අසත්පුරුෂයාට වඩා අසත්පුරුෂයෙකැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, අයිතිකරු නොදුන් දේ ගැනීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, මුසාවාදයෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් (ප්‍රමාදයට කරුණු වූ රහමෙර පානයෙන්) වැළකුණෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා සත්පුරුෂයෙකැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti; attanā [Pg.540] ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, parañca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro’’ti. Paṭhamaṃ.

‘‘මහණෙනි, සප්පුරුෂයාටත් වඩා සප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන් අයවද සතුන් මැරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන් අයවද සොරකම් කිරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන් අයවද කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන් අයවද බොරු කීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම ප්‍රමාදයට හේතුවන සුරාමේරය මත්පැන් පානයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන් අයවද ප්‍රමාදයට හේතුවන සුරාමේරය මත්පැන් පානයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා සප්පුරුෂයාටත් වඩා සප්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.’’ පළමු සූත්‍රයයි.


2. Assaddhasuttaṃ

2. අස්සද්ධ සූත්‍රය


202. ‘‘Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca; sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṃ suṇātha…pe….

202. ‘‘මහණෙනි, මම ඔබට අසප්පුරුෂයා ගැනත්, අසප්පුරුෂයාටත් වඩා අසප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා ගැනත්, සප්පුරුෂයා ගැනත්, සප්පුරුෂයාටත් වඩා සප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා ගැනත් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... පෙ...’’


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

‘‘මහණෙනි, අසප්පුරුෂයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශ්‍රද්ධාව නැත්තෙකු වෙයි, පවට ලැජ්ජා නැත්තෙකු වෙයි, පවට බය නැත්තෙකු වෙයි, අල්පශ්‍රැත වූවෙකු වෙයි, අලසයෙකු වෙයි, සිහිය මුළා වූවෙකු වෙයි, දුෂ්ප්‍රාඥයෙකු (නුවණ නැත්තෙකු) වෙයි. මහණෙනි, මොහු අසප්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.’’


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca assaddho hoti, parañca assaddhiye samādapeti; attanā ca ahiriko hoti, parañca ahirikatāya samādapeti; attanā ca anottappī hoti, parañca anottappe samādapeti; attanā ca appassuto hoti, parañca appassute samādapeti; attanā ca kusīto hoti, parañca kosajje samādapeti; attanā ca muṭṭhassati hoti, parañca muṭṭhassacce samādapeti; attanā ca duppañño hoti, parañca duppaññatāya samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

‘‘මහණෙනි, අසප්පුරුෂයාටත් වඩා අසප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම ශ්‍රද්ධාව නැත්තෙකු වෙයි, අන් අයවද අශ්‍රද්ධාවෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම පවට ලැජ්ජා නැත්තෙකු වෙයි, අන් අයවද ලැජ්ජා නැති බවෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම පවට බය නැත්තෙකු වෙයි, අන් අයවද පවට බය නැති බවෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම අල්පශ්‍රැත වූවෙකු වෙයි, අන් අයවද අල්පශ්‍රැත බවෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම අලසයෙකු වෙයි, අන් අයවද අලසකමෙහි (කුසීතකමෙහි) සමාදන් කරවයි; තෙමේම සිහිය මුළා වූවෙකු වෙයි, අන් අයවද සිහිය මුළා වූ බවෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම නුවණ නැත්තෙකු වෙයි, අන් අයවද නුවණ නැති බවෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මොහු අසප්පුරුෂයාටත් වඩා අසප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.’’


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco saddho hoti, hirimā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, satimā hoti, paññavā hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

‘‘මහණෙනි, සප්පුරුෂයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශ්‍රද්ධාවන්තයෙකු වෙයි, පවට ලැජ්ජා ඇත්තෙකු වෙයි, පවට බය ඇත්තෙකු වෙයි, බහුශ්‍රැත වූවෙකු වෙයි, ඇරඹූ වීර්ය ඇත්තෙකු වෙයි, සිහිය ඇති පුද්ගලයෙකු වෙයි, ප්‍රඥාවන්තයෙකු වෙයි. මහණෙනි, මොහු සප්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.’’


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca saddhāsampanno hoti, parañca saddhāsampadāya samādapeti[Pg.541]; attanā ca hirimā hoti, parañca hirimatāya samādapeti; attanā ca ottappī hoti, parañca ottappe samādapeti; attanā ca bahussuto hoti, parañca bāhusacce samādapeti; attanā ca āraddhavīriyo hoti, parañca vīriyārambhe samādapeti; attanā ca upaṭṭhitassati hoti, parañca satiupaṭṭhāne samādapeti; attanā ca paññāsampanno hoti, parañca paññāsampadāya samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro’’ti. Dutiyaṃ.

‘‘මහණෙනි, සප්පුරුෂයාටත් වඩා සප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම ශ්‍රද්ධාවෙන් යුක්ත වෙයි, අන් අයවද ශ්‍රද්ධාවෙන් යුක්ත කරවීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම පවට ලැජ්ජා ඇත්තෙකු වෙයි, අන් අයවද පවට ලැජ්ජා ඇති බවෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම පවට බය ඇත්තෙකු වෙයි, අන් අයවද පවට බය ඇති බවෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම බහුශ්‍රැත වූවෙකු වෙයි, අන් අයවද බහුශ්‍රැත බවෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම ඇරඹූ වීර්ය ඇත්තෙකු වෙයි, අන් අයවද වීර්යය ආරම්භ කිරීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම එළඹ සිටි සිහිය ඇත්තෙකු වෙයි, අන් අයවද සිහිය පිහිටුවා ගැනීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි, අන් අයවද ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත බවෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මොහු සප්පුරුෂයාටත් වඩා සප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.’’ දෙවන සූත්‍රයයි.


3. Sattakammasuttaṃ

3. සත්තකම්ම සූත්‍රය


203. ‘‘Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca; sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṃ suṇātha…pe….

203. ‘‘මහණෙනි, මම ඔබට අසප්පුරුෂයා ගැනත්, අසප්පුරුෂයාටත් වඩා අසප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා ගැනත්, සප්පුරුෂයා ගැනත්, සප්පුරුෂයාටත් වඩා සප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා ගැනත් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... පෙ...’’


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

‘‘මහණෙනි, අසප්පුරුෂයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මරන්නෙකු වෙයි, සොරකම් කරන්නෙකු වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙකු වෙයි, බොරු කියන්නෙකු වෙයි, කේලාම් කියන්නෙකු වෙයි, පරුෂ වචන කියන්නෙකු වෙයි, හිස් බස් කියන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මොහු අසප්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.’’


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti; attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti; attanā ca kāmesumicchācārī hoti, parañca kāmesumicchācāre samādapeti; attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti; attanā ca pisuṇavāco hoti, parañca pisuṇāya vācāya samādapeti; attanā ca pharusavāco hoti, parañca pharusāya vācāya samādapeti; attanā ca samphappalāpī hoti, parañca samphappalāpe samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

‘‘මහණෙනි, අසප්පුරුෂයාටත් වඩා අසප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සතුන් මරන්නෙකු වෙයි, අන් අයවද සතුන් මැරීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සොරකම් කරන්නෙකු වෙයි, අන් අයවද සොරකම් කිරීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙකු වෙයි, අන් අයවද කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම බොරු කියන්නෙකු වෙයි, අන් අයවද බොරු කීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම කේලාම් කියන්නෙකු වෙයි, අන් අයවද කේලාම් කීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම පරුෂ වචන කියන්නෙකු වෙයි, අන් අයවද පරුෂ වචන කීමෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම හිස් බස් කියන්නෙකු වෙයි, අන් අයවද හිස් බස් කීමෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මොහු අසප්පුරුෂයාටත් වඩා අසප්පුරුෂ වූ තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.’’


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato, hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

‘‘මහණෙනි, සප්පුරුෂයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, පරුෂ වචන කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, හිස් බස් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මොහු සප්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.’’


‘‘Katamo [Pg.542] ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro? Idha bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā samādapeti; attanā ca pharusāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā samādapeti; attanā ca samphappalāpā paṭivirato hoti, parañca samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro’’ti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් සත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන්ද සතුන් මැරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම නුදුන් දේ ගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන්ද නුදුන් දේ ගැනීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන්ද කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන්ද බොරු කීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන්ද කේලාම් කීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන්ද පරුෂ වචනයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන්ද හිස් වචනයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් සත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.” තුන්වැනි සූත්‍රයයි.


4. Dasakammasuttaṃ

4. දසකම්ම සූත්‍රය


204. ‘‘Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca; sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṃ suṇātha…pe….

204. “මහණෙනි, මම නුඹලාට අසත්පුරුෂයා ගැනත්, අසත්පුරුෂයාටත් වඩා අධම අසත්පුරුෂයා ගැනත්, සත්පුරුෂයා ගැනත්, සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් සත්පුරුෂයා ගැනත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... පෙ... ”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhiko hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

“මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, නුදුන් දේ ගන්නෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි, බොරු කියන්නෙක් වෙයි, කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි, පරුෂ වචන කියන්නෙක් වෙයි, හිස් වචන කියන්නෙක් වෙයි, දැඩි ලෝභ ඇත්තෙක් (අභිධ්‍යා බහුල තැනැත්තෙක්) වෙයි, දූෂිත සිත් ඇත්තෙක් (ව්‍යාපාද සහිත සිත් ඇත්තෙක්) වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අසත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti…pe… attanā ca abhijjhālu hoti, parañca abhijjhāya samādapeti; attanā ca byāpannacitto hoti, parañca byāpāde samādapeti, attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

“මහණෙනි, අසත්පුරුෂයාටත් වඩා අධම අසත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද සතුන් මැරීමෙහි සමාදන් කරවයි... පෙ... තෙමේම දැඩි ලෝභ ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද දැඩි ලෝභයෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම දූෂිත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද ව්‍යාපාදයෙහි (දූෂිත සිතෙහි) සමාදන් කරවයි. තෙමේම මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අසත්පුරුෂයාටත් වඩා අධම අසත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhiko hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි... පෙ... දැඩි ලෝභ නැත්තෙක් වෙයි, දූෂිත නොවූ සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා සත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo [Pg.543] ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti…pe… attanā ca anabhijjhālu hoti, parañca anabhijjhāya samādapeti; attanā ca abyāpannacitto hoti, parañca abyāpāde samādapeti; attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro’’ti. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් සත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන්ද සතුන් මැරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි... පෙ... තෙමේම දැඩි ලෝභ නැත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද ලෝභ රහිත වීමෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම දූෂිත නොවූ සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද ව්‍යාපාද රහිත වීමෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම සම්මා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් සත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.” හතරවැනි සූත්‍රයයි.


5. Aṭṭhaṅgikasuttaṃ

5. අට්ඨංගික සූත්‍රය


205. ‘‘Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca; sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṃ suṇātha…pe….

205. “මහණෙනි, මම නුඹලාට අසත්පුරුෂයා ගැනත්, අසත්පුරුෂයාටත් වඩා අධම අසත්පුරුෂයා ගැනත්, සත්පුරුෂයා ගැනත්, සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් සත්පුරුෂයා ගැනත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... පෙ... ”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāco hoti, micchākammanto hoti, micchāājīvo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsati hoti, micchāsamādhi hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

“මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි, මිථ්‍යා සංකල්ප ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා වචන ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා කර්මාන්ත ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා ආජීව ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා වායාම ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා සති ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා සමාධි ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අසත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro? Idha bhikkhave, ekacco attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti; attanā ca micchāsaṅkappo hoti, parañca micchāsaṅkappe samādapeti; attanā ca micchāvāco hoti, parañca micchāvācāya samādapeti; attanā ca micchākammanto hoti, parañca micchākammante samādapeti; attanā ca micchāājīvo hoti, parañca micchāājīve samādapeti; attanā ca micchāvāyāmo hoti, parañca micchāvāyāme samādapeti; attanā ca micchāsati hoti, parañca micchāsatiyā samādapeti; attanā ca micchāsamādhi hoti, parañca micchāsamādhimhi samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

“මහණෙනි, අසත්පුරුෂයාටත් වඩා අධම අසත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම මිථ්‍යා සංකල්ප ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද මිථ්‍යා සංකල්පයෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම මිථ්‍යා වචන ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද මිථ්‍යා වචනයෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම මිථ්‍යා කර්මාන්ත ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද මිථ්‍යා කර්මාන්තයෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම මිථ්‍යා ආජීව ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද මිථ්‍යා ආජීවයෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම මිථ්‍යා වායාම ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද මිථ්‍යා වායාමයෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම මිථ්‍යා සති ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද මිථ්‍යා සතියෙහි සමාදන් කරවයි. තෙමේම මිථ්‍යා සමාධි ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද මිථ්‍යා සමාධියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා අසත්පුරුෂයාටත් වඩා අධම අසත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti, sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සම්මා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි, සම්මා සංකල්ප ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා වචන ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා කර්මාන්ත ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා ආජීව ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා වායාම ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා සති ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා සමාධි ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා සත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo [Pg.544] ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti; attanā ca sammāsaṅkappo hoti, parañca sammāsaṅkappe samādapeti; attanā ca sammāvāco hoti, parañca sammāvācāya samādapeti; attanā ca sammākammanto hoti, parañca sammākammante samādapeti; attanā ca sammāājīvo hoti, parañca sammāājīve samādapeti; attanā ca sammāvāyāmo hoti, parañca sammāvāyāme samādapeti; attanā ca sammāsati hoti, parañca sammāsatiyā samādapeti; attanā ca sammāsamādhi hoti, parañca sammāsamādhimhi samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් වූ සත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සම්මා දිට්ඨියෙන් (නිවැරදි දැකීමෙන්) යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සම්මා සංකල්පයෙන් (නිවැරදි කල්පනාවෙන්) යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා සංකල්පයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සම්මා වාචාවෙන් (නිවැරදි වචනයෙන්) යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා වාචාවෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සම්මා කම්මන්තයෙන් (නිවැරදි කර්මාන්තයෙන්) යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා කම්මන්තයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සම්මා ආජීවයෙන් (නිවැරදි දිවිපැවැත්මෙන්) යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා ආජීවයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සම්මා වායාමයෙන් (නිවැරදි උත්සාහයෙන්) යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා වායාමයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සම්මා සතියෙන් (නිවැරදි සිහියෙන්) යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා සතියෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සම්මා සමාධියෙන් (නිවැරදි සමාධියෙන්) යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා සමාධියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් වූ සත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.” පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Dasamaggasuttaṃ

6. දසමග්ග සූත්‍රය.


206. ‘‘Asappurisañca vo, bhikkhave, desessāmi, asappurisena asappurisatarañca; sappurisañca, sappurisena sappurisatarañca. Taṃ suṇātha…pe….

206. “මහණෙනි, මම නුඹලාට අසත්පුරුෂයා සහ අසත්පුරුෂයාටත් වඩා අධම අසත්පුරුෂයා ගැනද, සත්පුරුෂයා සහ සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් සත්පුරුෂයා ගැනද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න...පෙ...”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti …pe… micchāñāṇī hoti, micchāvimutti hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappuriso.

“මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මිච්ඡා දිට්ඨික (වැරදි දැකීම ඇති අයෙක්) වෙයි...පෙ... මිච්ඡා ඥානය ඇති වෙයි, මිච්ඡා විමුක්තිය ඇති වෙයි. මහණෙනි, මොහු අසත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, asappurisena asappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti…pe… attanā ca micchāñāṇī hoti, parañca micchāñāṇe samādapeti; attanā ca micchāvimutti hoti, parañca micchāvimuttiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappurisena asappurisataro.

“මහණෙනි, අසත්පුරුෂයාටත් වඩා අධම අසත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම මිච්ඡා දිට්ඨික වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි...පෙ... තෙමේම මිච්ඡා ඥානය ඇති වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා ඥානයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම මිච්ඡා විමුක්තිය ඇති වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා විමුක්තියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මොහු අසත්පුරුෂයාටත් වඩා අධම අසත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappuriso? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti…pe… sammāñāṇī hoti, sammāvimutti hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappuriso.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සම්මා දිට්ඨික (නිවැරදි දැකීම ඇති අයෙක්) වෙයි...පෙ... සම්මා ඥානය ඇති වෙයි, සම්මා විමුක්තිය ඇති වෙයි. මහණෙනි, මොහු සත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappurisena sappurisataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti…pe… attanā ca sammāñāṇī hoti, parañca sammāñāṇe samādapeti; attanā ca sammāvimutti hoti, parañca sammāvimuttiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappurisena sappurisataro’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් සත්පුරුෂයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සම්මා දිට්ඨික වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි...පෙ... තෙමේම සම්මා ඥානය ඇති වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා ඥානයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සම්මා විමුක්තිය ඇති වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා විමුක්තියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මොහු සත්පුරුෂයාටත් වඩා උතුම් සත්පුරුෂයා යැයි කියනු ලැබේ.” හයවන සූත්‍රයයි.


7. Paṭhamapāpadhammasuttaṃ

7. පළමුවන පාපධම්ම සූත්‍රය.


207. ‘‘Pāpañca [Pg.545] vo, bhikkhave, desessāmi, pāpena pāpatarañca; kalyāṇañca, kalyāṇena kalyāṇatarañca. Taṃ suṇātha…pe….

207. “මහණෙනි, මම නුඹලාට පාපී පුද්ගලයා සහ පාපී පුද්ගලයාටත් වඩා ලාමක වූ පාපී පුද්ගලයා ගැනද, කල්‍යාණ (යහපත්) පුද්ගලයා සහ කල්‍යාණ පුද්ගලයාටත් වඩා උතුම් කල්‍යාණ පුද්ගලයා ගැනද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න...පෙ...”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, pāpo? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… micchādiṭṭhiko hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāpo.

“මහණෙනි, පාපී පුද්ගලයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාත කරන්නෙක් වෙයි...පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨික වෙයි. මහණෙනි, මොහු පාපී පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, pāpena pāpataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti…pe… attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāpena pāpataro.

“මහණෙනි, පාපී පුද්ගලයාටත් වඩා ලාමක පාපී පුද්ගලයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම ප්‍රාණඝාත කරයි, අන්‍යයන්ද ප්‍රාණඝාතයෙහි සමාදන් කරවයි...පෙ... තෙමේම මිච්ඡා දිට්ඨික වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මොහු පාපී පුද්ගලයාටත් වඩා ලාමක පාපී පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇo? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kalyāṇo.

“මහණෙනි, කල්‍යාණ පුද්ගලයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණෙක් වෙයි...පෙ... සම්මා දිට්ඨික වෙයි. මහණෙනි, මොහු කල්‍යාණ පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇena kalyāṇataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti…pe… attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kalyāṇena kalyāṇataro’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, කල්‍යාණ පුද්ගලයාටත් වඩා උතුම් කල්‍යාණ පුද්ගලයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි...පෙ... තෙමේම සම්මා දිට්ඨික වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මොහු කල්‍යාණ පුද්ගලයාටත් වඩා උතුම් කල්‍යාණ පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.” හත්වන සූත්‍රයයි.


8. Dutiyapāpadhammasuttaṃ

8. දෙවන පාපධම්ම සූත්‍රය.


208. ‘‘Pāpañca vo, bhikkhave, desessāmi, pāpena pāpatarañca; kalyāṇañca, kalyāṇena kalyāṇatarañca. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasikarotha; bhāsissāmī’’ti. Evaṃ…pe… etadavoca –

208. “මහණෙනි, මම නුඹලාට පාපී පුද්ගලයා සහ පාපී පුද්ගලයාටත් වඩා ලාමක වූ පාපී පුද්ගලයා ගැනද, කල්‍යාණ පුද්ගලයා සහ කල්‍යාණ පුද්ගලයාටත් වඩා උතුම් කල්‍යාණ පුද්ගලයා ගැනද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:


‘‘Katamo ca, bhikkhave, pāpo? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti…pe… micchāñāṇī hoti, micchāvimutti hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāpo.

“මහණෙනි, පාපී පුද්ගලයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මිච්ඡා දිට්ඨික වෙයි...පෙ... මිච්ඡා ඥානය ඇති වෙයි, මිච්ඡා විමුක්තිය ඇති වෙයි. මහණෙනි, මොහු පාපී පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, pāpena pāpataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti…pe… attanā ca micchāñāṇī hoti, parañca micchāñāṇe samādapeti; attanā ca micchāvimutti hoti, parañca micchāvimuttiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāpena pāpataro.

“මහණෙනි, පාපී පුද්ගලයාටත් වඩා ලාමක පාපී පුද්ගලයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම මිච්ඡා දිට්ඨික වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි...පෙ... තෙමේම මිච්ඡා ඥානය ඇති වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා ඥානයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම මිච්ඡා විමුක්තිය ඇති වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා විමුක්තියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මොහු පාපී පුද්ගලයාටත් වඩා ලාමක පාපී පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo [Pg.546] ca, bhikkhave, kalyāṇo? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti …pe… sammāñāṇī hoti, sammāvimutti hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kalyāṇo.

“මහණෙනි, කල්‍යාණ පුද්ගලයා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සම්මා දිට්ඨික වෙයි...පෙ... සම්මා ඥානය ඇති වෙයි, සම්මා විමුක්තිය ඇති වෙයි. මහණෙනි, මොහු කල්‍යාණ පුද්ගලයා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇena kalyāṇataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti…pe… attanā ca sammāñāṇī hoti, parañca sammāñāṇe samādapeti; attanā ca sammāvimutti hoti, parañca sammāvimuttiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kalyāṇena kalyāṇataro’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, යහපත් තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් යහපත් තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සම්මා දිට්ඨියෙන් (නිවැරදි දැක්මෙන්) යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි...පෙ... තෙමේම සම්මා ඤාණයෙන් යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා ඤාණයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා විමුක්තියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා යහපත් තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් යහපත් තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.” අටවන සූත්‍රයයි.


9. Tatiyapāpadhammasuttaṃ

9. තෙවන පාපධම්ම සූත්‍රය


209. ‘‘Pāpadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi, pāpadhammena pāpadhammatarañca; kalyāṇadhammañca, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammatarañca. Taṃ suṇātha…pe….

209. “මහණෙනි, මම ඔබට පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තා ගැනත්, පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් පවිටු තැනැත්තා ගැනත්; යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තා ගැනත්, යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් යහපත් තැනැත්තා ගැනත් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න...පෙ...”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, pāpadhammo? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… micchādiṭṭhiko hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāpadhammo.

“මහණෙනි, පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි...පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨික වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, pāpadhammena pāpadhammataro? Idha bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti…pe… attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāpadhammena pāpadhammataro.

“මහණෙනි, පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් පවිටු තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සතුන් මරයි, අන්‍යයන්ද සතුන් මැරීමෙහි සමාදන් කරවයි...පෙ... තෙමේම මිච්ඡා දිට්ඨික වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් පවිටු තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇadhammo? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kalyāṇadhammo.

“මහණෙනි, යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි...පෙ... සම්මා දිට්ඨික වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti…pe… attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් යහපත් තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන්ද සතුන් මැරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි...පෙ... තෙමේම සම්මා දිට්ඨික වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් යහපත් තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.” නවවන සූත්‍රයයි.


10. Catutthapāpadhammasuttaṃ

10. සිව්වන පාපධම්ම සූත්‍රය


210. ‘‘Pāpadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi, pāpadhammena pāpadhammatarañca; kalyāṇadhammañca, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammatarañca. Taṃ suṇātha…pe….

210. “මහණෙනි, මම ඔබට පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තා ගැනත්, පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් පවිටු තැනැත්තා ගැනත්; යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තා ගැනත්, යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් යහපත් තැනැත්තා ගැනත් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න...පෙ...”


‘‘Katamo [Pg.547] ca, bhikkhave, pāpadhammo? Idha, bhikkhave, ekacco micchādiṭṭhiko hoti…pe… micchāñāṇī hoti, micchāvimutti hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāpadhammo.

“මහණෙනි, පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මිච්ඡා දිට්ඨික වෙයි...පෙ... මිච්ඡා ඤාණී (වැරදි දැනුම ඇති) වෙයි, මිච්ඡා විමුක්ති (වැරදි මිදීම ඇති) වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, pāpadhammena pāpadhammataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti…pe… attanā ca micchāñāṇī hoti, parañca micchāñāṇe samādapeti; attanā ca micchāvimutti hoti, parañca micchāvimuttiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāpadhammena pāpadhammataro.

“මහණෙනි, පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් පවිටු තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම මිච්ඡා දිට්ඨික වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි...පෙ... තෙමේම මිච්ඡා ඤාණී වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා ඤාණයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම මිච්ඡා විමුක්ති වෙයි, අන්‍යයන්ද මිච්ඡා විමුක්තියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා පවිටු ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් පවිටු තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇadhammo? Idha, bhikkhave, ekacco sammādiṭṭhiko hoti…pe… sammāñāṇī hoti, sammāvimutti hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kalyāṇadhammo.

“මහණෙනි, යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සම්මා දිට්ඨික වෙයි...පෙ... සම්මා ඤාණී වෙයි, සම්මා විමුක්ති වෙයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro? Idha, bhikkhave, ekacco attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti…pe… attanā ca sammāñāṇī hoti, parañca sammāñāṇe samādapeti; attanā ca sammāvimutti hoti, parañca sammāvimuttiyā samādapeti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් යහපත් තැනැත්තා කවරෙක්ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තෙමේම සම්මා දිට්ඨික වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි...පෙ... තෙමේම සම්මා ඤාණී වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා ඤාණයෙහි සමාදන් කරවයි; තෙමේම සම්මා විමුක්ති වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා විමුක්තියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා යහපත් ස්වභාව ඇති තැනැත්තාට වඩා බෙහෙවින් යහපත් තැනැත්තා යැයි කියනු ලැබේ.” දසවන සූත්‍රයයි.


Sappurisavaggo paṭhamo.

පළමු වන සප්පුරිස වර්ගය නිමාවට පත් විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -


Sikkhāpadañca assaddhaṃ, sattakammaṃ atho ca dasakammaṃ;

Aṭṭhaṅgikañca dasamaggaṃ, dve pāpadhammā apare dveti.

ශික්ෂා පදය හා අශ්‍රද්ධාවන්තයාද, සප්තකර්මය (වැරදි ක්‍රියා හතක්) හා දසකර්මයද, අෂ්ටාංගික මාර්ගය (මිච්ඡත්ත) හා දස මාර්ගයද, පවිටු ස්වභාව ඇති පුද්ගලයන් දෙදෙනා බැගින් (සූත්‍ර දෙකක්) හා තවත් එවැනිම පවිටු ස්වභාව ඇති තවත් සූත්‍ර දෙකක්ද වශයෙන් (සූත්‍ර දසයකි).


(22) 2. Parisāvaggo

(22) 2. පරිසා වර්ගය


1. Parisāsuttaṃ

1. පරිසා සූත්‍රය


211. ‘‘Cattārome, bhikkhave, parisadūsanā. Katame cattāro? Bhikkhu, bhikkhave, dussīlo pāpadhammo parisadūsano; bhikkhunī, bhikkhave, dussīlā [Pg.548] pāpadhammā parisadūsanā; upāsako, bhikkhave, dussīlo pāpadhammo parisadūsano; upāsikā, bhikkhave, dussīlā pāpadhammā parisadūsanā. Ime kho, bhikkhave, cattāro parisadūsanā.

211. “මහණෙනි, පිරිස කිලිටු කරන්නෝ සිව්දෙනෙකි. ඒ සිව්දෙනා කවරහුද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි දුස්සීල වූ, පවිටු ස්වභාව ඇති භික්ෂුව පිරිස කිලිටු කරන්නෙකි; මහණෙනි, දුස්සීල වූ, පවිටු ස්වභාව ඇති භික්ෂුණිය පිරිස කිලිටු කරන්නියකි; මහණෙනි, දුස්සීල වූ, පවිටු ස්වභාව ඇති උපාසකයා පිරිස කිලිටු කරන්නෙකි; මහණෙනි, දුස්සීල වූ, පවිටු ස්වභාව ඇති උපාසිකාව පිරිස කිලිටු කරන්නියකි. මහණෙනි, පිරිස කිලිටු කරන්නෝ මේ සිව්දෙනා වෙති.”


‘‘Cattārome, bhikkhave, parisasobhanā. Katame cattāro? Bhikkhu, bhikkhave, sīlavā kalyāṇadhammo parisasobhano; bhikkhunī, bhikkhave, sīlavatī kalyāṇadhammā parisasobhanā; upāsako, bhikkhave, sīlavā kalyāṇadhammo parisasobhano; upāsikā, bhikkhave, sīlavatī kalyāṇadhammā parisasobhanā. Ime kho, bhikkhave, cattāro parisasobhanā’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, පිරිස හොබවන්නෝ සිව්දෙනෙකි. ඒ සිව්දෙනා කවරහුද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි සිල්වත් වූ, යහපත් ස්වභාව ඇති භික්ෂුව පිරිස හොබවන්නෙකි; මහණෙනි, සිල්වත් වූ, යහපත් ස්වභාව ඇති භික්ෂුණිය පිරිස හොබවන්නියකි; මහණෙනි, සිල්වත් වූ, යහපත් ස්වභාව ඇති උපාසකයා පිරිස හොබවන්නෙකි; මහණෙනි, සිල්වත් වූ, යහපත් ස්වභාව ඇති උපාසිකාව පිරිස හොබවන්නියකි. මහණෙනි, පිරිස හොබවන්නෝ මේ සිව්දෙනාම වෙති.” පළමු සූත්‍රයයි.


2. Diṭṭhisuttaṃ

2. දිට්ඨි සූත්‍රය


212. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena, micchādiṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

212. “මහණෙනි, කරුණු හතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ නිරයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු හතර කවරේද? කාය දුශ්චරිතය, වචී දුශ්චරිතය, මනෝ දුශ්චරිතය සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ නිරයෙහි උපදියි.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena, sammādiṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු හතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු හතර කවරේද? කාය සුචරිතය, වචී සුචරිතය, මනෝ සුචරිතය සහ සම්මා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ ස්වර්ගයෙහි උපදියි.” දෙවන සූත්‍රය නිමාවට පත්විය.


3. Akataññutāsuttaṃ

3. අකතඤ්ඤුතා සූත්‍රය


213. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena, akataññutā akataveditā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

213. “මහණෙනි, කරුණු හතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ නිරයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු හතර කවරේද? කාය දුශ්චරිතය, වචී දුශ්චරිතය, මනෝ දුශ්චරිතය සහ කෘතගුණ නොදන්නා බව හා කළ ගුණ නොසලකන බවයි. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ නිරයෙහි උපදියි.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena, kataññutākataveditā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු හතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු හතර කවරේද? කාය සුචරිතය, වචී සුචරිතය, මනෝ සුචරිතය සහ කෘතගුණ දන්නා බව හා කළ ගුණ සලකන බවයි. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ ස්වර්ගයෙහි උපදියි.” තෙවන සූත්‍රය නිමාවට පත්විය.


4. Pāṇātipātīsuttaṃ

4. පාණාතිපාතී සූත්‍රය


214. …Pe… pāṇātipātī [Pg.549] hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti…pe… pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti. Catutthaṃ.

214. ...පෙ... සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, නොදුන් දේ ගන්නෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි, බොරු කියන්නෙක් වෙයි... පෙ... සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, නොදුන් දේ ගැනීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, බොරු කීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි. හතරවන සූත්‍රය නිමාවට පත්විය.


5. Paṭhamamaggasuttaṃ

5. ප්‍රථම මග්ග සූත්‍රය


215. …Pe… micchādiṭṭhiko hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāco hoti, micchākammanto hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti. Pañcamaṃ.

215. ...පෙ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි, මිථ්‍යා සංකල්ප ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා වචන ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා කර්මාන්ත ඇත්තෙක් වෙයි... පෙ... සම්මා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි, සම්මා සංකල්ප ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා වචන ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා කර්මාන්ත ඇත්තෙක් වෙයි. පස්වන සූත්‍රය නිමාවට පත්විය.


6. Dutiyamaggasuttaṃ

6. ද්විතීය මග්ග සූත්‍රය


216. …Pe… micchāājīvo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsati hoti, micchāsamādhi hoti…pe… sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti. Chaṭṭhaṃ.

216. ...පෙ... මිථ්‍යා ආජීව ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා ව්‍යායාම ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා සති ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා සමාධි ඇත්තෙක් වෙයි... පෙ... සම්මා ආජීව ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා ව්‍යායාම ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා සති ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා සමාධි ඇත්තෙක් වෙයි. හයවන සූත්‍රය නිමාවට පත්විය.


7. Paṭhamavohārapathasuttaṃ

7. ප්‍රථම වෝහාරපථ සූත්‍රය


217. …Pe… adiṭṭhe diṭṭhavādī hoti, asute sutavādī hoti, amute mutavādī hoti, aviññāte viññātavādī hoti…pe… adiṭṭhe adiṭṭhavādī hoti, asute asutavādī hoti, amute amutavādī hoti, aviññāte aviññātavādī hoti. Sattamaṃ.

217. ...පෙ... නොදුටු දෙයෙහි දුටුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, නොඇසූ දෙයෙහි ඇසුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, ස්පර්ශ නොකළ දෙයෙහි ස්පර්ශ කළෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, අවබෝධ නොකළ දෙයෙහි අවබෝධ කළෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි... පෙ... නොදුටු දෙයෙහි නොදුටුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, නොඇසූ දෙයෙහි නොඇසුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, ස්පර්ශ නොකළ දෙයෙහි ස්පර්ශ නොකළෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, අවබෝධ නොකළ දෙයෙහි අවබෝධ නොකළෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි. හත්වන සූත්‍රය නිමාවට පත්විය.


8. Dutiyavohārapathasuttaṃ

8. ද්විතීය වෝහාරපථ සූත්‍රය


218. …Pe… diṭṭhe adiṭṭhavādī hoti, sute asutavādī hoti, mute amutavādī hoti, viññāte aviññātavādī hoti…pe… diṭṭhe diṭṭhavādī hoti, sute sutavādī hoti, mute mutavādī hoti, viññāte viññātavādī hoti. Aṭṭhamaṃ.

218. ...පෙ... දුටු දෙයෙහි නොදුටුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, ඇසූ දෙයෙහි නොඇසුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, ස්පර්ශ කළ දෙයෙහි ස්පර්ශ නොකළෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, අවබෝධ කළ දෙයෙහි අවබෝධ නොකළෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි... පෙ... දුටු දෙයෙහි දුටුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, ඇසූ දෙයෙහි ඇසුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, ස්පර්ශ කළ දෙයෙහි ස්පර්ශ කළෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, අවබෝධ කළ දෙයෙහි අවබෝධ කළෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි. අටවන සූත්‍රය නිමාවට පත්විය.


9. Ahirikasuttaṃ

9. අහිරික සූත්‍රය


219. …Pe… assaddho hoti, dussīlo hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti…pe… saddho hoti, sīlavā hoti, hirimā hoti, ottappī hoti. Navamaṃ.

219. ...පෙ... ශ්‍රද්ධාව නැත්තෙක් වෙයි, දුස්සීලයෙක් වෙයි, පවට ලජ්ජා නැත්තෙක් වෙයි, පවට බය නැත්තෙක් වෙයි... පෙ... ශ්‍රද්ධාවන්තයෙක් වෙයි, සිල්වතෙක් වෙයි, පවට ලජ්ජා ඇත්තෙක් වෙයි, පවට බය ඇත්තෙක් වෙයි. නවවන සූත්‍රය නිමාවට පත්විය.


10. Dussīlasuttaṃ

10. දුස්සීල සූත්‍රය


220. ‘‘Catūhi[Pg.550], bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Assaddho hoti, dussīlo hoti, kusīto hoti, duppañño hoti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

220. “මහණෙනි, කරුණු හතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ නිරයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු හතර කවරේද? ශ්‍රද්ධාව නැති බව, දුස්සීල බව, අලස බව සහ ප්‍රඥාව නැති බවයි. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ නිරයෙහි උපදියි.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Saddho hoti, sīlavā hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු හතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු හතර කවරේද? ශ්‍රද්ධාවන්ත බව, සිල්වත් බව, උත්සාහවන්ත බව (පටන් ගත් වීර්යය ඇති බව) සහ ප්‍රඥාවන්ත බවයි. මහණෙනි, මේ කරුණු හතරෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනවුත් තබන ලද්දක් සේ මෙසේ ස්වර්ගයෙහි උපදියි.” දසවන සූත්‍රය නිමාවට පත්විය.


Parisāvaggo dutiyo.

දෙවන පිරිසා වර්ගය නිමාවට පත්විය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය -


Parisā diṭṭhi akataññutā, pāṇātipātāpi dve maggā;

Dve vohārapathā vuttā, ahirikaṃ duppaññena cāti.

පිරිසා සූත්‍රය, දෘෂ්ටි සූත්‍රය, අකතඤ්ඤුතා සූත්‍රය, පාණාතිපාත සූත්‍රය ද, මග්ග සූත්‍ර දෙක ද, වෝහාරපථ සූත්‍ර දෙක ද, අහිරික සූත්‍රය සහ දුප්පඤ්ඤ සූත්‍රය ද සමඟින් (මෙම වර්ගයට අයත් සූත්‍ර) දසයකි.


(23) 3. Duccaritavaggo

(23) 3. දුශ්චරිත වර්ගය


1. Duccaritasuttaṃ

1. දුශ්චරිත සූත්‍රය


221. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, vacīduccaritāni. Katamāni cattāri? Musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo – imāni kho, bhikkhave, cattāri vacīduccaritāni. Cattārimāni, bhikkhave, vacīsucaritāni. Katamāni cattāri? Saccavācā, apisuṇā vācā, saṇhā vācā, mantavācā – imāni kho, bhikkhave, cattāri vacīsucaritānī’’ti. Paṭhamaṃ.

221. “මහණෙනි, මේ වචී දුශ්චරිත හතරකි. ඒ හතර කවරේද? බොරු කීම, කේලාම් කීම, පරුෂ වචන කීම සහ හිස් වචන කීමයි. මහණෙනි, මේ වචී දුශ්චරිත හතරයි. මහණෙනි, මේ වචී සුචරිත හතරකි. ඒ හතර කවරේද? සත්‍ය වචන කීම, කේලාම් නොකීම, මෘදු වචන කීම සහ නුවණින් යුතුව කරුණු සහිතව කතා කිරීමයි. මහණෙනි, මේ වචී සුචරිත හතරයි.” ප්‍රථම සූත්‍රය නිමාවට පත්විය.


2. Diṭṭhisuttaṃ

2. දිට්ඨි සූත්‍රය


222. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo [Pg.551] ca viññūnaṃ; bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi catūhi? Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena, micchādiṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati.

222. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ අඥාන වූ, අදක්ෂ වූ, අසත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපා දමා, විනාශ කරගනිමින් ජීවත් වෙයි. ඔහු වරද සහිත වූවෙක් වන අතර නුවණැත්තන්ගේ ගර්හාවට ද ලක් වෙයි. බොහෝ අකුසල් ද රැස්කර ගනියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? කාය දුශ්චරිතය, වාග් දුශ්චරිතය, මනෝ දුශ්චරිතය සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ අඥාන වූ, අදක්ෂ වූ, අසත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපා දමා, විනාශ කරගනිමින් ජීවත් වෙයි; වරද සහිත වූවෙක් වෙයි; නුවණැත්තන්ගේ ගර්හාවට ලක් වෙයි; බොහෝ අකුසල් ද රැස්කර ගනියි.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavati. Katamehi catūhi? Kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena, sammādiṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṃ; bahuñca puññaṃ pasavatī’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත වූ, දක්ෂ වූ, සත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපා නොදමා, විනාශ නොකර ගනිමින් ජීවත් වෙයි. ඔහු වරද රහිත වූවෙක් වන අතර නුවණැත්තන්ගේ ගර්හාවට ද ලක් නොවෙයි. බොහෝ පින් ද රැස්කර ගනියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? කාය සුචරිතය, වාග් සුචරිතය, මනෝ සුචරිතය සහ සම්මා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත වූ, දක්ෂ වූ, සත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපා නොදමා, විනාශ නොකර ගනිමින් ජීවත් වෙයි; වරද රහිත වූවෙක් වෙයි; නුවණැත්තන්ගේ ගැරහීමට ලක් නොවෙයි; බොහෝ පින් ද රැස්කර ගනියි.” දෙවන සූත්‍රයයි.


3. Akataññutāsuttaṃ

3. අකතඤ්ඤුතා සූත්‍රය


223. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi catūhi? Kāyaduccaritena, vacīduccaritena, manoduccaritena, akataññutā akataveditā – imehi…pe… paṇḍito… kāyasucaritena, vacīsucaritena, manosucaritena kataññutākataveditā…pe…. Tatiyaṃ.

223. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ අඥාන වූ, අදක්ෂ වූ, අසත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපා දමා, විනාශ කරගනිමින් ජීවත් වෙයි... ඒ කරුණු සතර මොනවාද? කාය දුශ්චරිතය, වාග් දුශ්චරිතය, මනෝ දුශ්චරිතය සහ කළගුණ නොදන්නා බව හා කළගුණ නොසලකන බවයි (අකතඤ්ඤුතා අකතවේදිතා)... [පණ්ඩිතයා] කාය සුචරිතය, වාග් සුචරිතය, මනෝ සුචරිතය සහ කළගුණ දන්නා බව හා කළගුණ සලකන බවයි (කතඤ්ඤුතා කතවේදිතා)...” තෙවන සූත්‍රයයි.


4. Pāṇātipātīsuttaṃ

4. පාණාතිපාතී සූත්‍රය


224. … Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti…pe… pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti…pe…. Catutthaṃ.

224. “...සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, සොරකම් කරන්නෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි, බොරු කියන්නෙක් වෙයි... සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, බොරු කීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි...” සිව්වන සූත්‍රයයි.


5. Paṭhamamaggasuttaṃ

5. ප්‍රථම මග්ග සූත්‍රය


225. … Micchādiṭṭhiko hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāco hoti, micchākammanto hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti…pe…. Pañcamaṃ.

225. “...මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා සංකල්ප ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා වචන ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා කර්මාන්ත ඇත්තෙක් වෙයි... සම්මා දෘෂ්ටිය ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා සංකල්ප ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා වචන ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා කර්මාන්ත ඇත්තෙක් වෙයි...” පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Dutiyamaggasuttaṃ

6. දුතිය මග්ග සූත්‍රය


226. … Micchāājīvo [Pg.552] hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsati hoti, micchāsamādhi hoti…pe… sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti…pe…. Chaṭṭhaṃ.

226. “...මිථ්‍යා ආජීවය ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා ව්‍යායාමය ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා සතිය ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා සමාධිය ඇත්තෙක් වෙයි... සම්මා ආජීවය ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා ව්‍යායාමය ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා සතිය ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා සමාධිය ඇත්තෙක් වෙයි...” හයවන සූත්‍රයයි.


7. Paṭhamavohārapathasuttaṃ

7. ප්‍රථම වෝහාරපථ සූත්‍රය


227. … Adiṭṭhe diṭṭhavādī hoti, asute sutavādī hoti, amute mutavādī hoti, aviññāte viññātavādī hoti…pe… adiṭṭhe adiṭṭhavādī hoti, asute asutavādī hoti, amute amutavādī hoti, aviññāte aviññātavādī hoti…pe…. Sattamaṃ.

227. “...නොදුටු දෙය දුටුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, නොඇසූ දෙය ඇසුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, විඳිනු නොලැබූ දෙය වින්දෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, නොදැනගත් දෙය දැනගත්තෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි... නොදුටු දෙය නොදුටුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, නොඇසූ දෙය නොඇසුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, විඳිනු නොලැබූ දෙය නොවින්දෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, නොදැනගත් දෙය නොදැනගත්තෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි...” හත්වන සූත්‍රයයි.


8. Dutiyavohārapathasuttaṃ

8. දුතිය වෝහාරපථ සූත්‍රය


228. … Diṭṭhe adiṭṭhavādī hoti, sute asutavādī hoti, mute amutavādī hoti, viññāte aviññātavādī hoti…pe… diṭṭhe diṭṭhavādī hoti, sute sutavādī hoti, mute mutavādī hoti, viññāte viññātavādī hoti…pe…. Aṭṭhamaṃ.

228. “...දුටු දෙය නොදුටුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, ඇසූ දෙය නොඇසුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, වින්ද දෙය නොවින්දෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, දැනගත් දෙය නොදැනගත්තෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි... දුටු දෙය දුටුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, ඇසූ දෙය ඇසුවෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, වින්ද දෙය වින්දෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි, දැනගත් දෙය දැනගත්තෙමි යි කියන්නෙක් වෙයි...” අටවන සූත්‍රයයි.


9. Ahirikasuttaṃ

9. අහිරික සූත්‍රය


229. … Assaddho hoti, dussīlo hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti…pe… saddho hoti, sīlavā hoti, hirimā hoti, ottappī hoti…pe…. Navamaṃ.

229. “...ශ්‍රද්ධාව නැත්තෙක් වෙයි, දුස්සීලයෙක් වෙයි, පවට ලජ්ජා නැත්තෙක් (අහිරික) වෙයි, පවට බය නැත්තෙක් (අනොත්තප්පී) වෙයි... ශ්‍රද්ධාව ඇත්තෙක් වෙයි, සිල්වතෙක් වෙයි, ලජ්ජා ඇත්තෙක් (හිරිමන්ත) වෙයි, පවට බිය ඇත්තෙක් (ඔත්තප්පී) වෙයි...” නවවන සූත්‍රයයි.


10. Duppaññasuttaṃ

10. දුප්පඤ්ඤ සූත්‍රය


230. … Assaddho hoti, dussīlo hoti, kusīto hoti, duppañño hoti…pe… saddho hoti, sīlavā hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavatī’’ti. Dasamaṃ.

230. “...ශ්‍රද්ධාව නැත්තෙක් වෙයි, දුස්සීලයෙක් වෙයි, අලසයෙක් වෙයි, නුවණ නැත්තෙක් වෙයි... ශ්‍රද්ධාව ඇත්තෙක් වෙයි, සිල්වතෙක් වෙයි, ආරම්භ කළ වීර්යය ඇත්තෙක් වෙයි, ප්‍රඥාවන්තයෙක් වෙයි - මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත වූ, දක්ෂ වූ, සත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපා නොදමා, විනාශ නොකර ගනිමින් ජීවත් වෙයි; වරද රහිත වූවෙක් වෙයි; නුවණැත්තන්ගේ ගැරහීමට ලක් නොවෙයි; බොහෝ පින් ද රැස්කර ගනියි.” දසවන සූත්‍රයයි.


11. Kavisuttaṃ

11. කවි සූත්‍රය


231. ‘‘Cattārome[Pg.553], bhikkhave, kavī. Katame cattāro? Cintākavi, sutakavi, atthakavi, paṭibhānakavi – ime kho, bhikkhave, cattāro kavī’’ti. Ekādasamaṃ.

231. “මහණෙනි, කවීන් සිව්දෙනෙකි. ඒ සිව්දෙනා කවුරුද? චින්තා කවියා (ස්වකීය චින්තනයෙන් කාව්‍ය කරන), සුත කවියා (ඇසූ දේ ඇසුරින් කාව්‍ය කරන), අත්ථ කවියා (යම් අර්ථයක් නිමිති කොට කාව්‍ය කරන) සහ පටිභාන කවියා (තත්කාලීන වැටහීමෙන් කාව්‍ය කරන) යන සිව්දෙනායි. මහණෙනි, මේ වනාහි කවීහු සිව්දෙනා ය.” එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.


Duccaritavaggo tatiyo.

තුන්වන දුශ්චරිත වර්ගය නිමවිය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය:


Duccaritaṃ diṭṭhi akataññū ca, pāṇātipātāpi dve maggā;

Dve vohārapathā vuttā, ahirikaṃ duppaññakavinā cāti.

දුශ්චරිතය, දෘෂ්ටිය, අකෘතඥතාව, පාණාතිපාතය, මාර්ග සූත්‍ර දෙකක් ද, වෝහාරපථ සූත්‍ර දෙකක් ද, අහිරික සූත්‍රය, දුප්පඤ්ඤ සහ කවි සූත්‍රය යනුවෙන් සූත්‍ර දසයක් (වර්ගයෙහි) ඇතුළත් වේ.


(24) 4. Kammavaggo

(24) 4. කර්ම වර්ගය


1. Saṃkhittasuttaṃ

1. සංඛිත්ත සූත්‍රය


232. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni. Katamāni cattāri? Atthi, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditānī’’ti. Paṭhamaṃ.

232. “මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් තමාම අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන ලද මේ කර්ම සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, කළු වූ (අකුසල), කළු විපාක ඇති කර්මය ඇත; මහණෙනි, සුදු වූ (කුසල), සුදු විපාක ඇති කර්මය ඇත; මහණෙනි, කළු-සුදු වූ, කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මය ඇත; මහණෙනි, කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මය ඇත. මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් තමාම අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන ලද කර්ම සතර මේවාය.” පළමු සූත්‍රයයි.


2. Vitthārasuttaṃ

2. විත්ථාර සූත්‍රය (විස්තරාත්මක සූත්‍රය)


233. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni. Katamāni cattāri? Atthi, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati.

233. “මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් තමාම අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන ලද මේ කර්ම සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, කළු වූ, කළු විපාක ඇති කර්මය ඇත; මහණෙනි, සුදු වූ, සුදු විපාක ඇති කර්මය ඇත; මහණෙනි, කළු-සුදු වූ, කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මය ඇත; මහණෙනි, කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මය ඇත.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṃ [Pg.554] manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā sabyābajjhaṃ lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ sabyābajjhaṃ lokaṃ upapannaṃ samānaṃ sabyābajjhā phassā phusanti. So sabyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhaṃ vedanaṃ vediyati ekantadukkhaṃ, seyyathāpi sattā nerayikā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ.

මහණෙනි, කළු වූ, කළු විපාක ඇති කර්මය යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩා සහිත වූ (සදොස්) කාය සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා සහිත වූ වචී සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා සහිත වූ මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කරයි. ඔහු පීඩා සහිත වූ කාය සංස්කාරයන් රැස් කොට, පීඩා සහිත වූ වචී සංස්කාරයන් රැස් කොට, පීඩා සහිත වූ මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කොට පීඩා සහිත වූ ලෝකයක උපදියි. පීඩා සහිත ලෝකයක උපන් ඔහුට පීඩාකාරී ස්පර්ශයන් ස්පර්ශ වෙයි. පීඩාකාරී ස්පර්ශයන්ගෙන් ස්පර්ශ වූ ඔහු, නිරිසතුන් මෙන් ඒකාන්තයෙන්ම දුක් වූ වේදනාවන් විඳියි. මහණෙනි, මෙය කළු වූ, කළු විපාක ඇති කර්මය යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā abyābajjhaṃ lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ abyābajjhaṃ lokaṃ upapannaṃ samānaṃ abyābajjhā phassā phusanti. So abyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyābajjhaṃ vedanaṃ vediyati ekantasukhaṃ, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ.

මහණෙනි, සුදු වූ, සුදු විපාක ඇති කර්මය යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩා රහිත වූ (නිර්දෝෂී) කාය සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා රහිත වූ වචී සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා රහිත වූ මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කරයි. ඔහු පීඩා රහිත වූ කාය සංස්කාරයන් රැස් කොට, පීඩා රහිත වූ වචී සංස්කාරයන් රැස් කොට, පීඩා රහිත වූ මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කොට පීඩා රහිත ලෝකයක උපදියි. පීඩා රහිත ලෝකයක උපන් ඔහුට පීඩා රහිත ස්පර්ශයන් ස්පර්ශ වෙයි. පීඩා රහිත ස්පර්ශයන්ගෙන් ස්පර්ශ වූ ඔහු, සුභකිණ්හ දෙවියන් මෙන් ඒකාන්තයෙන්ම සැප වූ වේදනාවන් විඳියි. මහණෙනි, මෙය සුදු වූ, සුදු විපාක ඇති කර්මය යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṃ upapannaṃ samānaṃ sabyābajjhāpi abyābajjhāpi phassā phusanti. So sabyābajjhehipi abyābajjhehipi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhampi abyābajjhampi vedanaṃ vediyati vokiṇṇasukhadukkhaṃ, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ.

මහණෙනි, කළු-සුදු වූ, කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මය යනු කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩා සහිත වූත් පීඩා රහිත වූත් කාය සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා සහිත වූත් පීඩා රහිත වූත් වචී සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා සහිත වූත් පීඩා රහිත වූත් මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කරයි. ඔහු පීඩා සහිත වූත් පීඩා රහිත වූත් කාය, වචී, මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කොට පීඩා සහිත වූත් පීඩා රහිත වූත් ලෝකයක උපදියි. පීඩා සහිත වූත් පීඩා රහිත වූත් ලෝකයක උපන් ඔහුට පීඩා සහිත වූත් පීඩා රහිත වූත් ස්පර්ශයන් ස්පර්ශ වෙයි. පීඩා සහිත වූත් පීඩා රහිත වූත් ස්පර්ශයන්ගෙන් ස්පර්ශ වූ ඔහු, මිනිසුන් ද ඇතැම් දෙවියන් ද ඇතැම් විනිපාතික (වෙමානික ප්‍රේත) සත්වයන් ද මෙන් සැප දුක් මිශ්‍ර වූ වේදනාවන් විඳියි. මහණෙනි, මෙය කළු-සුදු වූ, කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මය යැයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati? Tatra, bhikkhave, yamidaṃ kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ tassa pahānāya yā cetanā, yamidaṃ kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ tassa pahānāya yā cetanā, yamidaṃ kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ tassa pahānāya [Pg.555] yā cetanā – idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditānī’’ti. Dutiyaṃ.

මහණෙනි, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින, කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ කර්මය යනු කවරේ ද? මහණෙනි, එහි යම් මේ කළු වූ කළු විපාක ඇති කර්මයක් ඇද්ද, එය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පවතින යම් චේතනාවක් වේ ද; යම් මේ සුදු වූ සුදු විපාක ඇති කර්මයක් ඇද්ද, එය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පවතින යම් චේතනාවක් වේ ද; යම් මේ කළු-සුදු වූ කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මයක් ඇද්ද, එය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පවතින යම් චේතනාවක් වේ ද; මහණෙනි, මෙය කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින, කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ කර්මය (මඟ සිත) යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් තමාම අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන ලද කර්ම සතර මේවාය.” දෙවන සූත්‍රයයි.


3. Soṇakāyanasuttaṃ

3. සෝණකායන සූත්‍රය


234. Atha kho sikhāmoggallāno brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sikhāmoggallāno brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

234. එසඳ සිඛාමොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණ තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. එසේ පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු විය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ සිඛාමොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණ තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.


‘‘Purimāni, bho gotama, divasāni purimatarāni soṇakāyano māṇavo yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘samaṇo gotamo sabbakammānaṃ akiriyaṃ paññapeti, sabbakammānaṃ kho pana akiriyaṃ paññapento ucchedaṃ āha lokassa – kammasaccāyaṃ, bho, loko kammasamārambhaṭṭhāyī’’’ti.

"භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙයට දින කිහිපයකට පෙර සෝණකායන මාණවකයා මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට මෙසේ කීවේය: 'ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සියලු කර්මයන්ගේ නොකිරීම (අකිරිය) පනවති. සියලු කර්මයන්ගේ නොකිරීම පනවන්නා වූ උන්වහන්සේ ලෝකයාගේ විනාශය (උච්ඡේදය) පවසති. පින්වත, මේ ලෝකය කර්මය සාරය කොට ඇත්තකි, කර්මයෙහි යෙදීම මත පවතින්නකි' කියායි."


‘‘Dassanampi kho ahaṃ, brāhmaṇa, soṇakāyanassa māṇavassa nābhijānāmi; kuto panevarūpo kathāsallāpo! Cattārimāni, brāhmaṇa, kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni. Katamāni cattāri? Atthi, brāhmaṇa, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ; atthi, brāhmaṇa, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ; atthi, brāhmaṇa, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ; atthi, brāhmaṇa, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati.

"බ්‍රාහ්මණය, මම ඒ සෝණකායන මාණවකයා දැක ඇති බවක්වත් නොදනිමි. එසේ තිබියදී මෙබඳු කතාබහක් කෙසේ නම් සිදුවන්නද? බ්‍රාහ්මණය, මා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන ලද කර්ම සතරක් ඇත. ඒ සතර කවරේද? බ්‍රාහ්මණය, කළු වූ කළු විපාක දෙන කර්මය ඇත; බ්‍රාහ්මණය, සුදු වූ සුදු විපාක දෙන කර්මය ඇත; බ්‍රාහ්මණය, කළු-සුදු වූ කළු-සුදු විපාක දෙන කර්මය ඇත; බ්‍රාහ්මණය, කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක නැති, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවත්නා කර්මය ද ඇත."


‘‘Katamañca, brāhmaṇa, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ? Idha, brāhmaṇa, ekacco sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā sabyābajjhaṃ lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ sabyābajjhaṃ lokaṃ upapannaṃ samānaṃ sabyābajjhā phassā phusanti. So sabyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhaṃ vedanaṃ vediyati ekantadukkhaṃ, seyyathāpi sattā nerayikā. Idaṃ vuccati, brāhmaṇa, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ.

"බ්‍රාහ්මණය, කළු වූ කළු විපාක දෙන කර්මය යනු කවරේද? බ්‍රාහ්මණය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩා සහිත වූ කාය සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා සහිත වූ වචී සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා සහිත වූ මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කරයි. ඔහු පීඩා සහිත වූ කාය, වචී, මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කොට පීඩා සහිත වූ ලෝකයක උපදියි. පීඩා සහිත ලෝකයක උපන් ඔහුට පීඩා සහිත ස්පර්ශයෝ ස්පර්ශ කරති. ඔහු පීඩා සහිත ස්පර්ශයන්ගෙන් පහස ලැබ නිරයගාමී සත්ත්වයන් මෙන් ඒකාන්තයෙන්ම දුක් වූ වේදනාවන් විඳියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙය කළු වූ කළු විපාක දෙන කර්මය යැයි කියනු ලැබේ."


‘‘Katamañca[Pg.556], brāhmaṇa, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ? Idha, brāhmaṇa, ekacco abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, abyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṃ vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, abyābajjhaṃ manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā abyābajjhaṃ lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ abyābajjhaṃ lokaṃ upapannaṃ samānaṃ abyābajjhā phassā phusanti. So abyābajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyābajjhaṃ vedanaṃ vediyati ekantasukhaṃ, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Idaṃ vuccati, brāhmaṇa, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ.

"බ්‍රාහ්මණය, සුදු වූ සුදු විපාක දෙන කර්මය යනු කවරේද? බ්‍රාහ්මණය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩා රහිත වූ කාය සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා රහිත වූ වචී සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා රහිත වූ මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කරයි. ඔහු පීඩා රහිත වූ කාය, වචී, මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කොට පීඩා රහිත වූ ලෝකයක උපදියි. පීඩා රහිත ලෝකයක උපන් ඔහුට පීඩා රහිත ස්පර්ශයෝ ස්පර්ශ කරති. ඔහු පීඩා රහිත ස්පර්ශයන්ගෙන් පහස ලැබ සුභකිණ්හ දේවතාවන් මෙන් ඒකාන්තයෙන්ම සැප වූ වේදනාවන් විඳියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙය සුදු වූ සුදු විපාක දෙන කර්මය යැයි කියනු ලැබේ."


‘‘Katamañca, brāhmaṇa, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ? Idha, brāhmaṇa, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi vacīsaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhampi abyābajjhampi manosaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṃ upapajjati. Tamenaṃ sabyābajjhampi abyābajjhampi lokaṃ upapannaṃ samānaṃ sabyābajjhāpi abyābajjhāpi phassā phusanti. So sabyābajjhehipi abyābajjhehipi phassehi phuṭṭho samāno sabyābajjhampi abyābajjhampi vedanaṃ vediyati vokiṇṇasukhadukkhaṃ, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Idaṃ vuccati, brāhmaṇa, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ.

"බ්‍රාහ්මණය, කළු-සුදු වූ කළු-සුදු විපාක දෙන කර්මය යනු කවරේද? බ්‍රාහ්මණය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩා සහිත වූ මෙන්ම පීඩා රහිත වූ ද කාය සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා සහිත වූ මෙන්ම පීඩා රහිත වූ ද වචී සංස්කාරයන් රැස් කරයි, පීඩා සහිත වූ මෙන්ම පීඩා රහිත වූ ද මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කරයි. ඔහු පීඩා සහිත මෙන්ම පීඩා රහිත වූ ද කාය, වචී, මනෝ සංස්කාරයන් රැස් කොට පීඩා සහිත මෙන්ම පීඩා රහිත වූ ද ලෝකයක උපදියි. පීඩා සහිත මෙන්ම පීඩා රහිත වූ ලෝකයක උපන් ඔහුට පීඩා සහිත මෙන්ම පීඩා රහිත වූ ස්පර්ශයෝ ස්පර්ශ කරති. ඔහු පීඩා සහිත වූ ද පීඩා රහිත වූ ද ස්පර්ශයන්ගෙන් පහස ලැබ මිනිසුන් ද, ඇතැම් දෙවියන් ද, ඇතැම් විනිපාතිකයන් ද මෙන් සැප-දුක් මිශ්‍ර වූ වේදනාවන් විඳියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙය කළු-සුදු වූ කළු-සුදු විපාක දෙන කර්මය යැයි කියනු ලැබේ."


‘‘Katamañca, brāhmaṇa, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati? Tatra, brāhmaṇa, yamidaṃ kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ tassa pahānāya yā cetanā, yamidaṃ kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ tassa pahānāya yā cetanā, yamidaṃ kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ tassa pahānāya yā cetanā – idaṃ vuccati, brāhmaṇa, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati. Imāni kho, brāhmaṇa, cattāri kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditānī’’ti. Tatiyaṃ.

"බ්‍රාහ්මණය, කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක නැති, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවත්නා කර්මය යනු කවරේද? බ්‍රාහ්මණය, එහි යම් ඒ කළු වූ කළු විපාක දෙන කර්මය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පවතින චේතනාව වේ ද, යම් ඒ සුදු වූ සුදු විපාක දෙන කර්මය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පවතින චේතනාව වේ ද, යම් ඒ කළු-සුදු වූ කළු-සුදු විපාක දෙන කර්මය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස පවතින චේතනාව වේ ද - බ්‍රාහ්මණය, මෙය කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක නැති, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවත්නා කර්මය යැයි කියනු ලැබේ. බ්‍රාහ්මණය, මා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන ලද මේ කර්ම සතරයි." (තෙවන සූත්‍රයයි.)


4. Paṭhamasikkhāpadasuttaṃ

4. ප්‍රථම සික්ඛාපද සූත්‍රය


235. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni. Katamāni cattāri? Atthi, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ[Pg.557]; atthi, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati. Katamañca, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ.

235. ‘‘මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන ලද කර්ම සතරක් වෙයි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, කළු වූ, කළු විපාක ඇති කර්මයක් ඇත්තේය; මහණෙනි, සුදු වූ, සුදු විපාක ඇති කර්මයක් ඇත්තේය; මහණෙනි, කළු-සුදු වූ, කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මයක් ඇත්තේය; මහණෙනි, කළු ද නොවන, සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මයක් ඇත්තේය. මහණෙනි, කළු වූ කළු විපාක ඇති කර්මය කවරේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් අයෙක් සතුන් මරන්නෙකු වෙයි, සොරකම් කරන්නෙකු වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙකු වෙයි, බොරු කියන්නෙකු වෙයි, මදයට හා ප්‍රමාදයට හේතු වන රහමෙර පානයෙහි යෙදෙන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙය කළු වූ කළු විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ.

‘‘මහණෙනි, සුදු වූ සුදු විපාක ඇති කර්මය කවරේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් අයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, මදයට හා ප්‍රමාදයට හේතු වන රහමෙර පානයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය සුදු වූ සුදු විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti…pe… idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ.

‘‘මහණෙනි, කළු-සුදු වූ කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මය කවරේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් අයෙක් පීඩා සහිත වූ ද, පීඩා රහිත වූ ද කාය සංස්කාරයන් රැස් කරයි... (පෙ)... මහණෙනි, මෙය කළු-සුදු වූ කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati? Tatra, bhikkhave, yamidaṃ kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ…pe… idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditānī’’ti. Catutthaṃ.

‘‘මහණෙනි, කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මය කවරේද? මහණෙනි, එහි යම් මේ කළු වූ කළු විපාක ඇති කර්මයක් ඇද්ද... (පෙ)... මහණෙනි, මෙය කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන ලද කර්ම සතර මෙසේය.’’ හතරවන සූත්‍රයයි.


5. Dutiyasikkhāpadasuttaṃ

5. දෙවන ශික්ෂාපද සූත්‍රය


236. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni. Katamāni cattāri? Atthi, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati.

236. ‘‘මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන ලද කර්ම සතරක් වෙයි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, කළු වූ, කළු විපාක ඇති කර්මයක් ඇත්තේය; මහණෙනි, සුදු වූ, සුදු විපාක ඇති කර්මයක් ඇත්තේය; මහණෙනි, කළු-සුදු වූ, කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මයක් ඇත්තේය; මහණෙනි, කළු ද නොවන, සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මයක් ඇත්තේය.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekaccena mātā jīvitā voropitā hoti, pitā jīvitā voropito hoti, arahaṃ jīvitā voropito hoti, tathāgatassa duṭṭhena cittena lohitaṃ [Pg.558] uppāditaṃ hoti, saṅgho bhinno hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ.

‘‘මහණෙනි, කළු වූ කළු විපාක ඇති කර්මය කවරේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් අයෙකු විසින් මව ජීවිතයෙන් තොර කරන ලද්දේ වෙයි, පියා ජීවිතයෙන් තොර කරන ලද්දේ වෙයි, රහතන් වහන්සේ නමක් ජීවිතයෙන් තොර කරන ලද්දේ වෙයි, ද්වේෂ සහගත සිතින් තථාගතයන් වහන්සේගේ ලේ සෙලවීම කරන ලද්දේ වෙයි, සංඝයා භේද කරන ලද්දේ වෙයි. මහණෙනි, මෙය කළු වූ කළු විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhi hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ.

‘‘මහණෙනි, සුදු වූ සුදු විපාක ඇති කර්මය කවරේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් අයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, රළු පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, දැඩි ලෝභය නැත්තෙකු වෙයි, ව්‍යාපාද රහිත සිතක් ඇත්තෙකු වෙයි, සම්මා දිට්ඨිය ඇත්තෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙය සුදු වූ සුදු විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti…pe… idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ.

‘‘මහණෙනි, කළු-සුදු වූ කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මය කවරේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් අයෙක් පීඩා සහිත වූ ද, පීඩා රහිත වූ ද කාය සංස්කාරයන් රැස් කරයි... (පෙ)... මහණෙනි, මෙය කළු-සුදු වූ කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati? Tatra, bhikkhave, yamidaṃ kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ…pe… idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditānī’’ti. Pañcamaṃ.

‘‘මහණෙනි, කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මය කවරේද? මහණෙනි, එහි යම් මේ කළු වූ කළු විපාක ඇති කර්මයක් ඇද්ද... (පෙ)... මහණෙනි, මෙය කළු ද නොවන සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන ලද කර්ම සතර මෙසේය.’’ පස්වන සූත්‍රයයි.


6. Ariyamaggasuttaṃ

6. ආර්ය මාර්ග සූත්‍රය


237. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni. Katamāni cattāri? Atthi, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ; atthi, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati.

237. ‘‘මහණෙනි, මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන ලද කර්ම සතරක් වෙයි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, කළු වූ, කළු විපාක ඇති කර්මයක් ඇත්තේය; මහණෙනි, සුදු වූ, සුදු විපාක ඇති කර්මයක් ඇත්තේය; මහණෙනි, කළු-සුදු වූ, කළු-සුදු විපාක ඇති කර්මයක් ඇත්තේය; මහණෙනි, කළු ද නොවන, සුදු ද නොවන, කළු-සුදු විපාක රහිත වූ කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මයක් ඇත්තේය.


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti…pe… idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ.

‘‘මහණෙනි, කළු වූ කළු විපාක ඇති කර්මය කවරේද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් අයෙක් පීඩා සහිත වූ කාය සංස්කාරයන් රැස් කරයි... (පෙ)... මහණෙනි, මෙය කළු වූ කළු විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.


‘‘Katamañca[Pg.559], bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti…pe… idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ.

“මහණෙනි, ශුක්ල වූ, ශුක්ල විපාක ඇති කර්මය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩා රහිත වූ කාය සංස්කාරයන් අභිසංස්කරණය කරයි... මහණෙනි, මෙය ශුක්ල වූ, ශුක්ල විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti…pe… idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ.

“මහණෙනි, කෘෂ්ණ-ශුක්ල වූ, කෘෂ්ණ-ශුක්ල විපාක ඇති කර්මය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩාකාරී වූත් පීඩා රහිත වූත් කාය සංස්කාරයන් අභිසංස්කරණය කරයි... මහණෙනි, මෙය කෘෂ්ණ-ශුක්ල වූ, කෘෂ්ණ-ශුක්ල විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati? Sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, කෘෂ්ණ ද නොවන ශුක්ල ද නොවන, කෘෂ්ණ-ශුක්ල විපාක රහිත වූ, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා සමාධියයි. මහණෙනි, මෙය කෘෂ්ණ ද නොවන ශුක්ල ද නොවන, කෘෂ්ණ-ශුක්ල විපාක රහිත වූ, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට පවසන ලද කර්ම සතර මේවාය.” හයවන සූත්‍රයයි.


7. Bojjhaṅgasuttaṃ

7. බොජ්ඣංග සූත්‍රය


238. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, kammāni…pe… kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ…pe… idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti…pe… idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ.

238. “මහණෙනි, කර්ම සතරකි... කෘෂ්ණ වූ, කෘෂ්ණ විපාක ඇති කර්මය... මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩාකාරී වූ කාය සංස්කාරයන් අභිසංස්කරණය කරයි... මහණෙනි, මෙය කෘෂ්ණ වූ, කෘෂ්ණ විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco abyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti…pe… idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ sukkaṃ sukkavipākaṃ.

“මහණෙනි, ශුක්ල වූ, ශුක්ල විපාක ඇති කර්මය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩා රහිත වූ කාය සංස්කාරයන් අභිසංස්කරණය කරයි... මහණෙනි, මෙය ශුක්ල වූ, ශුක්ල විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhampi abyābajjhampi kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharoti…pe… idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ.

“මහණෙනි, කෘෂ්ණ-ශුක්ල වූ, කෘෂ්ණ-ශුක්ල විපාක ඇති කර්මය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පීඩාකාරී වූත් පීඩා රහිත වූත් කාය සංස්කාරයන් අභිසංස්කරණය කරයි... මහණෙනි, මෙය කෘෂ්ණ-ශුක්ල වූ, කෘෂ්ණ-ශුක්ල විපාක ඇති කර්මය යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamañca, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati? Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo – idaṃ vuccati, bhikkhave, kammaṃ akaṇhaasukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri kammāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditānī’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, කෘෂ්ණ ද නොවන ශුක්ල ද නොවන, කෘෂ්ණ-ශුක්ල විපාක රහිත වූ, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මය යනු කවරේද? සති සම්බොජ්ඣංගය, ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය, විරිය සම්බොජ්ඣංගය, පීති සම්බොජ්ඣංගය, පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය, සමාධි සම්බොජ්ඣංගය, උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය යනු මෙයයි. මහණෙනි, මෙය කෘෂ්ණ ද නොවන ශුක්ල ද නොවන, කෘෂ්ණ-ශුක්ල විපාක රහිත වූ, කර්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතින කර්මය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට පවසන ලද කර්ම සතර මේවාය.” හත්වන සූත්‍රයයි.


8. Sāvajjasuttaṃ

8. සාවජ්ජ සූත්‍රය


239. ‘‘Catūhi[Pg.560], bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Sāvajjena kāyakammena, sāvajjena vacīkammena, sāvajjena manokammena, sāvajjāya diṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

239. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා (එහි) ගෙනැවිත් තබන ලද්දකු මෙන් එසේ නිරයෙහි උපදී. ඒ කවර සතරක්ද? සාවද්‍ය වූ කාය කර්මය, සාවද්‍ය වූ වාග් කර්මය, සාවද්‍ය වූ මනෝ කර්මය සහ සාවද්‍ය වූ දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනැවිත් තබන ලද්දකු මෙන් එසේ නිරයෙහි උපදී.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Anavajjena kāyakammena, anavajjena vacīkammena, anavajjena manokammena, anavajjāya diṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා (එහි) ගෙනැවිත් තබන ලද්දකු මෙන් එසේ ස්වර්ගයෙහි උපදී. ඒ කවර සතරක්ද? අනවද්‍ය වූ කාය කර්මය, අනවද්‍ය වූ වාග් කර්මය, අනවද්‍ය වූ මනෝ කර්මය සහ අනවද්‍ය වූ දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනැවිත් තබන ලද්දකු මෙන් එසේ ස්වර්ගයෙහි උපදී.” අටවන සූත්‍රයයි.


9. Abyābajjhasuttaṃ

9. අබ්‍යාපජ්ඣ සූත්‍රය


240. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Sabyābajjhena kāyakammena, sabyābajjhena vacīkammena, sabyābajjhena manokammena, sabyābajjhāya diṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

240. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනැවිත් තබන ලද්දකු මෙන් එසේ නිරයෙහි උපදී. ඒ කවර සතරක්ද? පීඩාකාරී (ව්‍යාපාද සහිත) කාය කර්මය, පීඩාකාරී වාග් කර්මය, පීඩාකාරී මනෝ කර්මය සහ පීඩාකාරී දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනැවිත් තබන ලද්දකු මෙන් එසේ නිරයෙහි උපදී.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Abyābajjhena kāyakammena, abyābajjhena vacīkammena, abyābajjhena manokammena, abyābajjhāya diṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනැවිත් තබන ලද්දකු මෙන් එසේ ස්වර්ගයෙහි උපදී. ඒ කවර සතරක්ද? පීඩා රහිත වූ කාය කර්මය, පීඩා රහිත වූ වාග් කර්මය, පීඩා රහිත වූ මනෝ කර්මය සහ පීඩා රහිත වූ දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා ගෙනැවිත් තබන ලද්දකු මෙන් එසේ ස්වර්ගයෙහි උපදී.” නවවන සූත්‍රයයි.


10. Samaṇasuttaṃ

10. සමණ සූත්‍රය


241. ‘‘‘Idheva, bhikkhave, (paṭhamo) samaṇo, idha dutiyo samaṇo, idha tatiyo samaṇo, idha catuttho samaṇo; suññā parappavādā samaṇehi aññehī’ti – evametaṃ, bhikkhave, sammā sīhanādaṃ nadatha.

241. “මහණෙනි, ‘මෙහිම (මේ ශාසනයෙහිම) පළමු ශ්‍රමණයා ඇත, මෙහිම දෙවන ශ්‍රමණයා ඇත, මෙහිම තෙවන ශ්‍රමණයා ඇත, මෙහිම සිව්වන ශ්‍රමණයා ඇත; බාහිර අන්‍ය ප්‍රවාදයන් ශ්‍රමණයන්ගෙන් ශුන්‍යය’ යි මහණෙනි, මෙලෙස මනාකොට සිංහනාද පවත්වන්න.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭhamo samaṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo samaṇo.

“මහණෙනි, පළමු ශ්‍රමණයා යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන්, අපායට නොවැටෙන සුලු වූ, (නිවනෙහි) නියත වූ, සම්බෝධිය පරයනය කොට ඇති සෝවාන් වූවෙක් වෙයි. මහණෙනි, මොහු පළමු ශ්‍රමණයා යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo [Pg.561] ca, bhikkhave, dutiyo samaṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo samaṇo.

“මහණෙනි, දෙවන ශ්‍රමණයා යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ සංයෝජන තුනක් ක්ෂය වීමෙන් හා රාග, ද්වේෂ, මෝහයන් තුනී වීමෙන් සකෘදාගාමී වෙයි. හෙතෙම මේ ලෝකයට එක් වරක් පමණක් පැමිණ දුක කෙළවර කරයි. මහණෙනි, මොහු දෙවන ශ්‍රමණයා යයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, tatiyo samaṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo samaṇo.

“මහණෙනි, තුන්වන ශ්‍රමණයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙකු පහළ කොටසට අයත් (ඔරම්භාගීය) සංයෝජන පහ ක්ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකව උපත ලබන්නේ, එහිදීම පිරිනිවන් පාන ස්වභාව ඇත්තේ, ඒ ලෝකයෙන් පෙරළා නොඑන සුළු වූයේ වෙයි. මහණෙනි, මොහු තුන්වන ශ්‍රමණයා ය.”


‘‘Katamo ca, bhikkhave, catuttho samaṇo? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho samaṇo.

“මහණෙනි, සිව්වන ශ්‍රමණයා යනු කවරෙක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙකු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මොහු සිව්වන ශ්‍රමණයා ය.”


‘‘‘Idheva, bhikkhave, paṭhamo samaṇo, idha dutiyo samaṇo, idha tatiyo samaṇo, idha catuttho samaṇo; suññā parappavādā samaṇebhi aññehī’ti – evametaṃ, bhikkhave, sammā sīhanādaṃ nadathā’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, ‘මෙහිම පළමු ශ්‍රමණයා ඇත, මෙහිම දෙවන ශ්‍රමණයා ඇත, මෙහිම තුන්වන ශ්‍රමණයා ඇත, මෙහිම සිව්වන ශ්‍රමණයා ඇත; බාහිර අන්‍ය ලබ්ධීන් ශ්‍රමණයන්ගෙන් ශුන්‍යය’යි මෙසේ මහණෙනි, තොප මනා කොට සිංහනාද පතුරවන්න.” දසවන සූත්‍රයයි.


11. Sappurisānisaṃsasuttaṃ

11. සප්පුරිසානිසංස සූත්‍රය


242. ‘‘Sappurisaṃ, bhikkhave, nissāya cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā. Katame cattāro? Ariyena sīlena vaḍḍhati, ariyena samādhinā vaḍḍhati, ariyāya paññāya vaḍḍhati, ariyāya vimuttiyā vaḍḍhati – sappurisaṃ, bhikkhave, nissāya ime cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti. Ekādasamaṃ.

242. “මහණෙනි, සත්පුරුෂයෙකු ඇසුරු කිරීමෙන් ආනිසංස හතරක් අපේක්ෂා කළ හැකිය. ඒ හතර කවරේද? ආර්ය වූ සීලයෙන් වැඩෙයි, ආර්ය වූ සමාධියෙන් වැඩෙයි, ආර්ය වූ ප්‍රඥාවෙන් වැඩෙයි, ආර්ය වූ විමුක්තියෙන් වැඩෙයි. මහණෙනි, සත්පුරුෂයෙකු ඇසුරු කිරීමෙන් මේ ආනිසංස හතර අපේක්ෂා කළ හැකිය.” එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.


Kammavaggo catuttho.

හතරවන කම්ම වර්ගය නිමාවිය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -


Saṃkhitta vitthāra soṇakāyana,Sikkhāpadaṃ ariyamaggo bojjhaṅgaṃ;

Sāvajjañceva abyābajjhaṃ,Samaṇo ca sappurisānisaṃsoti.

සංඛිත්ත, විත්ථාර, සෝණකායන, සික්ඛාපද, අරියමග්ග, බොජ්ඣංග, සාවජ්ජ මෙන්ම අබ්‍යාබජ්ඣ, සමණ සහ සප්පුරිසානිසංස යනු මෙහි සූත්‍ර දසයයි.


(25) 5. Āpattibhayavaggo

(25) 5. ආපත්තිභය වර්ගය


1. Saṅghabhedakasuttaṃ

1. සංඝභේදක සූත්‍රය


243. Ekaṃ [Pg.562] samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘api nu taṃ, ānanda, adhikaraṇaṃ vūpasanta’’nti? ‘‘Kuto taṃ, bhante, adhikaraṇaṃ vūpasamissati ! Āyasmato, bhante, anuruddhassa bāhiyo nāma saddhivihāriko kevalakappaṃ saṅghabhedāya ṭhito. Tatrāyasmā anuruddho na ekavācikampi bhaṇitabbaṃ maññatī’’ti.

243. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝෝසිතාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “ආනන්දය, ඒ අධිකරණය (විවාදය) සංසිඳුණේද?” “ස්වාමීනි, ඒ අධිකරණය කෙසේ නම් සංසිඳෙන්නද? ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන්ගේ සද්ධිවිහාරික වූ බාහිය නම් මහණා මුළුමනින්ම සංඝභේදය (සංඝයා බෙදීම) පිණිස මැදිහත් වී සිටියි. එහිදී ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුණුවෝ එකදු වචනයක්වත් කිව යුතුයයි නොසිතති.”


‘‘Kadā panānanda, anuruddho saṅghamajjhe adhikaraṇesu voyuñjati! Nanu, ānanda, yāni kānici adhikaraṇāni uppajjanti, sabbāni tāni tumhe ceva vūpasametha sāriputtamoggallānā ca.

“ආනන්දය, අනුරුද්ධ තෙරුන් සංඝයා මධ්‍යයෙහි අධිකරණ සම්බන්ධයෙන් මැදිහත් වන්නේ කවදාද? ආනන්දය, යම් කිසි අධිකරණයක් හටගත්තේද, ඒ සියල්ල තොප විසින්ම හෝ සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම විසින්ම හෝ සංසිඳවිය යුතු නොවේද?”


‘‘Cattārome, ānanda, atthavase sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati. Katame cattāro? Idhānanda, pāpabhikkhu dussīlo hoti pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto. Tassa evaṃ hoti – ‘sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – dussīlo pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujātoti, samaggā maṃ santā nāsessanti; vaggā pana maṃ na nāsessantī’ti. Idaṃ, ānanda, paṭhamaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.

“ආනන්දය, මේ කරුණු හතර දකින ලාමක මහණා සංඝභේදයෙහි සතුටු වෙයි. ඒ හතර කවරේද? ආනන්දය, මෙහි ලාමක මහණෙක් දුශ්ශීල වෙයි, පාපී ස්වභාව ඇත්තේ, අශුචි වූ, සැක කටයුතු හැසිරීම් ඇත්තේ, තමාගේ ක්‍රියා සඟවන, ශ්‍රමණයෙකු නොවී ශ්‍රමණයෙකු යයි කියාගන්නා, බ්‍රහ්මචාරියෙකු නොවී බ්‍රහ්මචාරියෙකු යයි කියාගන්නා, ඇතුළත කුණු වූ, කෙලෙස් වැගිරෙන, කුණු කසළ වැනි වූයේ වෙයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘ඉදින් මහණ කැල මා දුශ්ශීල වූ... කුණු කසළ වැනි වූවෙකු බව දන්නාහු නම්, ඔවුන් සමගිව සිටියහොත් මාව නෙරපා හරිනු ඇත; ඉදින් ඔවුන් වෙන්ව බෙදී සිටියහොත් මාව නෙරපා නොහරිනු ඇත’ කියායි. ආනන්දය, මේ පළමු කරුණ දකින ලාමක මහණා සංඝභේදයෙහි සතුටු වෙයි.”


‘‘Puna caparaṃ, ānanda, pāpabhikkhu micchādiṭṭhiko hoti, antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato. Tassa evaṃ hoti – ‘sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – micchādiṭṭhiko antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgatoti, samaggā maṃ santā nāsessanti; vaggā pana maṃ na nāsessantī’ti. Idaṃ, ānanda, dutiyaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.

“නැවතද ආනන්දය, ලාමක මහණෙක් මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, අන්තග්‍රාහී දෘෂ්ටියෙන් යුක්ත වෙයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘ඉදින් මහණ කැල මා මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූ, අන්තග්‍රාහී දෘෂ්ටියෙන් යුක්ත වූවෙකු බව දන්නාහු නම්, ඔවුන් සමගිව සිටියහොත් මාව නෙරපා හරිනු ඇත; ඉදින් ඔවුන් බෙදී සිටියහොත් මාව නෙරපා නොහරිනු ඇත’ කියායි. ආනන්දය, මේ දෙවන කරුණ දකින ලාමක මහණා සංඝභේදයෙහි සතුටු වෙයි.”


‘‘Puna [Pg.563] caparaṃ, ānanda, pāpabhikkhu micchāājīvo hoti, micchāājīvena jīvikaṃ kappeti. Tassa evaṃ hoti – ‘sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – micchāājīvo micchāājīvena jīvikaṃ kappetīti, samaggā maṃ santā nāsessanti; vaggā pana maṃ na nāsessantī’ti. Idaṃ, ānanda, tatiyaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati.

“නැවතද ආනන්දය, ලාමක මහණෙක් මිථ්‍යා ආජීව ඇත්තේ, මිථ්‍යා ආජීවයෙන් ජීවිකාව ගෙන යන්නෙකු වෙයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: ‘ඉදින් මහණ කැල මා මිථ්‍යා ආජීව ඇත්තෙකු බව දන්නාහු නම්, ඔවුන් සමගිව සිටියහොත් මාව නෙරපා හරිනු ඇත; ඉදින් ඔවුන් බෙදී සිටියහොත් මාව නෙරපා නොහරිනු ඇත’ කියායි. ආනන්දය, මේ තුන්වන කරුණ දකින ලාමක මහණා සංඝභේදයෙහි සතුටු වෙයි.”


‘‘Puna caparaṃ, ānanda, pāpabhikkhu lābhakāmo hoti sakkārakāmo anavaññattikāmo. Tassa evaṃ hoti – ‘sace kho maṃ bhikkhū jānissanti – lābhakāmo sakkārakāmo anavaññattikāmoti, samaggā maṃ santā na sakkarissanti na garuṃ karissanti na mānessanti na pūjessanti; vaggā pana maṃ sakkarissanti garuṃ karissanti mānessanti pūjessantī’ti. Idaṃ, ānanda, catutthaṃ atthavasaṃ sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandati. Ime kho, ānanda, cattāro atthavase sampassamāno pāpabhikkhu saṅghabhedena nandatī’’ti. Paṭhamaṃ.

“ආනන්දයෙනි, නැවතත් පවිටු භික්ෂුව ලාභ අපේක්ෂා කරන්නේ වෙයි, සත්කාර අපේක්ෂා කරන්නේ වෙයි, අන්‍යන්ගේ අවමනයට ලක් නොවීමට (ගරුබුහුමන් ලැබීමට) කැමති වෙයි. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇති වෙයි - ‘ඉදින් භික්ෂූන් වහන්සේලා මා ලාභ සත්කාර අපේක්ෂා කරන්නෙකු බවත්, අවමනයට ලක් නොවීමට කැමති බවත් දැනගත්තොත්, උන්වහන්සේලා සමගිව සිටින කල්හි මට සත්කාර නොකරන්නාහ, ගරු නොකරන්නාහ, බුහුමන් නොකරන්නාහ, පූජා නොකරන්නාහ. එහෙත් ඉදින් උන්වහන්සේලා භේද වී සිටිත් නම් මට සත්කාර කරන්නාහ, ගරු කරන්නාහ, බුහුමන් කරන්නාහ, පූජා කරන්නාහ’ යනුවෙනි. ආනන්දයෙනි, පවිටු භික්ෂුව මෙම සතරවන කරුණ දැක සංඝ භේදයෙන් සතුටු වෙයි. ආනන්දයෙනි, පවිටු භික්ෂුව මෙම කරුණු සතර දැක සංඝ භේදයෙන් සතුටු වෙයි.” පළමු සූත්‍රයයි.


2. Āpattibhayasuttaṃ

2. ආපත්තිභය සූත්‍රය


244. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, āpattibhayāni. Katamāni cattāri? Seyyathāpi, bhikkhave, coraṃ āgucāriṃ gahetvā rañño dasseyyuṃ – ‘ayaṃ te, deva, coro āgucārī. Imassa devo daṇḍaṃ paṇetū’ti. Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya – ‘gacchatha, bho, imaṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindathā’ti. Tamenaṃ rañño purisā daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindeyyuṃ. Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa – ‘pāpakaṃ vata, bho, ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ sīsacchejjaṃ. Yatra hi nāma rañño purisā daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindissanti[Pg.564]! So vatassāhaṃ evarūpaṃ pāpakammaṃ na kareyyaṃ gārayhaṃ sīsacchejja’nti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pārājikesu dhammesu. Tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā pārājikaṃ dhammaṃ na āpajjissati, āpanno vā pārājikaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati.

244. “මහණෙනි, ආපත්තීන් නිසා ඇතිවන මේ භය සතරකි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, එය මෙබඳුය; රජුගේ පුරුෂයෝ වරදක් කළ සොරුකු අල්ලාගෙන ගොස් රජුට පෙන්වා මෙසේ කියන්නාහ - ‘දේවයන් වහන්ස, මොහු වරදක් කළ සොරුකි. මොහුට දඬුවම් පැනවූ මැනව’ කියායි. එවිට රජු මෙසේ කියන්නේය - ‘එම්බා පුරුෂයෙනි, යවු, මේ මිනිසාගේ දෑත් පිටුපසට කර තදින් බැඳ, හිස මුඩු කර, රළු හඬ නගන බෙර හඬ පතුරවමින් වීදියෙන් වීදියටත්, සතරමං හන්දියෙන් සතරමං හන්දියටත් රැගෙන ගොස්, දකුණු දොරටුවෙන් නගරයෙන් බැහැර කර, නගරයට දකුණු දෙසින් මොහුගේ හිස ගසා දමව්’ කියායි. එවිට රජ පුරුෂයෝ දෑත් පිටුපසට කර තදින් බැඳ, හිස මුඩු කර, රළු හඬ නගන බෙර හඬ පතුරවමින් වීදියෙන් වීදියටත්, සතරමං හන්දියෙන් සතරමං හන්දියටත් රැගෙන ගොස්, දකුණු දොරටුවෙන් බැහැර කර, නගරයට දකුණු දෙසින් මොහුගේ හිස ගසා දමන්නාහ. එහි එක් පැත්තක සිටගෙන සිටින යම් මිනිසෙකුට මෙසේ සිතෙන්නේය - ‘පින්වත්නි, සැබවින්ම මේ මිනිසා හිස ගැසීමට තරම් නින්දිත වූ ඉතා ලාමක පාපකර්මයක් කළේය. යම් හෙයකින් රජ පුරුෂයෝ මොහුගේ දෑත් පිටුපසට කර තදින් බැඳ... නගරයට දකුණු දෙසින් හිස ගසා දමන්නාහුද, එබැවින් මම වනාහි හිස ගැසීමට තරම් වූ මෙබඳු නින්දිත පාපකර්මයක් කිසිසේත් නොකරන්නෙමි’ කියායි. මහණෙනි, එලෙසම යම් භික්ෂුවකට හෝ භික්ෂුණියකට පාරාජිකා ධර්මයන් කෙරෙහි මෙබඳු තියුණු භය සංඥාවක් ඇති වන්නේද, එබඳු තැනැත්තා පාරාජිකා ඇවතකට පත් නොවී සිටින්නේ නම් මින් පසුවද එබඳු ඇවතකට පත් නොවනු ඇතැයිද, ඉදින් ඇවතකට පත් වී ඇත්නම් ධර්මයට අනුකූලව එය පිළියම් කරගනු ඇතැයිද අපේක්ෂා කළ හැකිය.”


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā musalaṃ khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ mosallaṃ, yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomī’ti. Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa – ‘pāpakaṃ vata, bho, ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ mosallaṃ. Yatra hi nāma kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā musalaṃ khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vakkhati – ‘ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ mosallaṃ, yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomīti. So vatassāhaṃ evarūpaṃ pāpakammaṃ na kareyyaṃ gārayhaṃ mosalla’nti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti saṅghādisesesu dhammesu, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā saṅghādisesaṃ dhammaṃ na āpajjissati, āpanno vā saṅghādisesaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati.

“මහණෙනි, එය මෙබඳුය; පුරුෂයෙක් කළු ඇඳුමක් ඇඳ, හිසකෙස් විසුරුවාගෙන, කර මත මුගුරක් තබාගෙන මහජන සමූහයා වෙත ගොස් මෙසේ කියන්නේය - ‘පින්වතුනි, මම මුගුරෙන් පහර දීමට සුදුසු වූ නින්දිත පාපකර්මයක් කළෙමි. ඔබ වහන්සේලා යම් දෙයකින් සතුටු වන්නේද, මම එය කරන්නෙමි’ කියායි. එහි එක් පැත්තක සිටගෙන සිටින යම් මිනිසෙකුට මෙසේ සිතෙන්නේය - ‘පින්වත්නි, සැබවින්ම මේ මිනිසා මුගුරෙන් පහර දීමට තරම් සුදුසු නින්දිත වූ පාපකර්මයක් කළේය. යම් හෙයකින් කළු ඇඳුම් ඇඳ, හිසකෙස් විසුරුවාගෙන, කර මත මුගුරක් තබාගෙන මහජන සමූහයා වෙත ගොස් - ‘පින්වතුනි, මම මුගුරෙන් පහර දීමට සුදුසු වූ නින්දිත පාපකර්මයක් කළෙමි. ඔබ වහන්සේලා යම් දෙයකින් සතුටු වන්නේද, මම එය කරන්නෙමි’ යි පවසන්නේද, එබැවින් මම වනාහි මුගුරෙන් පහර දීමට සුදුසු වූ මෙබඳු නින්දිත පාපකර්මයක් කිසිසේත් නොකරන්නෙමි’ කියායි. මහණෙනි, එලෙසම යම් භික්ෂුවකට හෝ භික්ෂුණියකට සංඝාදිසේස ධර්මයන් කෙරෙහි මෙබඳු තියුණු භය සංඥාවක් ඇති වන්නේද, එබඳු තැනැත්තා සංඝාදිසේස ඇවතකට පත් නොවී සිටින්නේ නම් මින් පසුවද එබඳු ඇවතකට පත් නොවනු ඇතැයිද, ඉදින් ඇවතකට පත් වී ඇත්නම් ධර්මයට අනුකූලව එය පිළියම් කරගනු ඇතැයිද අපේක්ෂා කළ හැකිය.”


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā bhasmapuṭaṃ khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ bhasmapuṭaṃ. Yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomī’ti. Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa – ‘pāpakaṃ vata, bho, ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ bhasmapuṭaṃ. Yatra hi nāma kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā bhasmapuṭaṃ khandhe āropetvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vakkhati – ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ bhasmapuṭaṃ; yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomīti. So vatassāhaṃ evarūpaṃ pāpakammaṃ na kareyyaṃ gārayhaṃ [Pg.565] bhasmapuṭa’nti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pācittiyesu dhammesu, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā pācittiyaṃ dhammaṃ na āpajjissati, āpanno vā pācittiyaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati.

“මහණෙනි, යම්සේ පුරුෂයෙක් කළු වස්ත්‍රයක් ඇඳ, කෙස් මුදා හැර, කර මත අළු මල්ලක් තබාගෙන, මහා ජනකායක් වෙත ගොස් මෙසේ පවසන්නේද: ‘පින්වතුනි, මම අළු මල්ලකින් පහර දිය යුතු, නින්දා කටයුතු වූ පාප කර්මයක් කළෙමි. ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා යමකින් සතුටු වෙත්ද, මම එය කරන්නෙමි’ කියාය. එවිට පසෙක සිටින වෙනත් පුරුෂයෙකුට මෙබඳු සිතක් ඇතිවිය හැකිය: ‘පින්වතුනි, මේ පුරුෂයා සැබවින්ම අළු මල්ලකින් පහර ලැබිය යුතු නින්දිත වූ පාප කර්මයක් කර ඇත. එබැවිනුයි ඔහු කළු වස්ත්‍ර හැඳ, කෙස් මුදා, කර මත අළු මල්ලක් තබාගෙන, මහා ජනකාය වෙත ගොස් – පින්වතුනි, මම අළු මල්ලකින් පහර ලැබිය යුතු නින්දිත පාප කර්මයක් කළෙමි; ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා යමකින් සතුටු වෙත්ද මම එය කරන්නෙමි’යි පවසන්නේ. සැබවින්ම මම නම් මෙබඳු වූ, අළු මල්ලකින් පහර ලැබිය යුතු නින්දිත පාප කර්මයක් නොකරන්නෙමි’ කියාය. මහණෙනි, එලෙසම යම් භික්ෂුවකගේ හෝ භික්ෂුණියකගේ හෝ සිතෙහි පාචිත්තිය ඇවැත් කෙරෙහි මෙබඳු දැඩි බිය සංඥාවක් (කෙලෙස් බියක්) උපදීද, ඔහු පිළිබඳව මෙය අපේක්ෂා කළ හැකිය: ඇවැතකට පත් නොවූයේ නම් පාචිත්තිය ඇවැතකට පත් නොවනු ඇත, ඇවැතකට පත් වූයේ නම් ධර්මානුකූලව එය පිළියම් කර ගනු ඇත.”


‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ upavajjaṃ. Yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomī’ti. Tatraññatarassa thalaṭṭhassa purisassa evamassa – ‘pāpakaṃ vata, bho, ayaṃ puriso kammaṃ akāsi gārayhaṃ upavajjaṃ. Yatra hi nāma kāḷavatthaṃ paridhāya kese pakiritvā mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vakkhati – ahaṃ, bhante, pāpakammaṃ akāsiṃ gārayhaṃ upavajjaṃ; yena me āyasmanto attamanā honti taṃ karomīti. So vatassāhaṃ evarūpaṃ pāpakammaṃ na kareyyaṃ gārayhaṃ upavajja’nti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā evaṃ tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti pāṭidesanīyesu dhammesu, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – anāpanno vā pāṭidesanīyaṃ dhammaṃ na āpajjissati, āpanno vā pāṭidesanīyaṃ dhammaṃ yathādhammaṃ paṭikarissati. Imāni kho, bhikkhave, cattāri āpattibhayānī’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, යම්සේ පුරුෂයෙක් කළු වස්ත්‍රයක් ඇඳ, කෙස් මුදා හැර, මහා ජනකායක් වෙත ගොස් මෙසේ පවසන්නේද: ‘පින්වතුනි, මම දෝෂාරෝපණයට ලක්විය යුතු, නින්දා කටයුතු වූ පාප කර්මයක් කළෙමි. ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා යමකින් සතුටු වෙත්ද, මම එය කරන්නෙමි’ කියාය. එවිට පසෙක සිටින වෙනත් පුරුෂයෙකුට මෙබඳු සිතක් ඇතිවිය හැකිය: ‘පින්වතුනි, මේ පුරුෂයා සැබවින්ම දෝෂාරෝපණයට ලක්විය යුතු නින්දිත පාප කර්මයක් කර ඇත. එබැවිනුයි ඔහු කළු වස්ත්‍ර හැඳ, කෙස් මුදා, මහා ජනකාය වෙත ගොස් මෙසේ පවසන්නේ... සැබවින්ම මම නම් මෙබඳු වූ, නින්දා කටයුතු වූ පාප කර්මයක් නොකරන්නෙමි’ කියාය. මහණෙනි, එලෙසම යම් භික්ෂුවකගේ හෝ භික්ෂුණියකගේ හෝ සිතෙහි පාටිදේසනීය ඇවැත් කෙරෙහි මෙබඳු දැඩි බිය සංඥාවක් උපදීද, ඔහු පිළිබඳව මෙය අපේක්ෂා කළ හැකිය: ඇවැතකට පත් නොවූයේ නම් පාටිදේසනීය ඇවැතකට පත් නොවනු ඇත, ඇවැතකට පත් වූයේ නම් ධර්මානුකූලව එය පිළියම් කර ගනු ඇත. මහණෙනි, ඇවැත් නිසා ඇතිවන බිය (ඇවැත් බිය) මේ සතරයි.”


3. Sikkhānisaṃsasuttaṃ

3. ශික්ෂානුසංස සූත්‍රය


245. ‘‘Sikkhānisaṃsamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati paññuttaraṃ vimuttisāraṃ satādhipateyyaṃ. Kathañca, bhikkhave, sikkhānisaṃsaṃ hoti? Idha, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ ābhisamācārikā sikkhā paññattā appasannānaṃ pasādāya pasannānaṃ bhiyyobhāvāya. Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ ābhisamācārikā sikkhā paññattā appasannānaṃ pasādāya pasannānaṃ bhiyyobhāvāya tathā tathā so tassā sikkhāya akhaṇḍakārī hoti acchiddakārī asabalakārī akammāsakārī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

245. “මහණෙනි, මේ බ්‍රහ්මචරියාව (ශාසන ප්‍රතිපදාව) වසනු ලබන්නේ ශික්ෂාව ආනිසංස කොට, ප්‍රඥාව උත්තරීතර කොට, විමුක්තිය සාරය කොට සහ ස්මෘතිය අධිපති කොට ඇත්තේය. මහණෙනි, ශික්ෂාව ආනිසංස කොට ඇත්තේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මා විසින් ශ්‍රාවකයන්ට නොපැහැදුණවුන්ගේ පැහැදීම පිණිසත්, පැහැදුණවුන්ගේ වැඩි දියුණුව පිණිසත් ආභිසමාචාරික (වත් පිළිවෙත් පිළිබඳ) ශික්ෂාව පනවන ලදී. මහණෙනි, යම් යම් අයුරින් මා විසින් ශ්‍රාවකයන්ට ඒ ශික්ෂාව පනවන ලද්දේද, ඔහු ඒ ශික්ෂාව අඛණ්ඩව, සිදුරු රහිතව, කැලැල් රහිතව හා මලකඩ රහිතව රකිමින්, ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි.”


‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ ādibrahmacariyikā sikkhā paññattā sabbaso sammā dukkhakkhayāya. Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ ādibrahmacariyikā sikkhā paññattā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathā so tassā sikkhāya akhaṇḍakārī hoti [Pg.566] acchiddakārī asabalakārī akammāsakārī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, sikkhānisaṃsaṃ hoti.

“නැවතද මහණෙනි, මා විසින් ශ්‍රාවකයන්ට සියලු ආකාරයෙන්ම මැනවින් දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස ආදිබ්‍රහ්මචාරික (උසස් සීල ප්‍රතිපදා) ශික්ෂාව පනවන ලදී. මහණෙනි, යම් යම් අයුරින් මා විසින් ඒ ශික්ෂාව පනවන ලද්දේද, ඔහු ඒ ශික්ෂාව අඛණ්ඩව, සිදුරු රහිතව, කැලැල් රහිතව හා මලකඩ රහිතව රකිමින්, ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ ශික්ෂාව ආනිසංස කොට ඇත්තේ වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, paññuttaraṃ hoti? Idha, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya. Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathāssa te dhammā paññāya samavekkhitā honti. Evaṃ kho, bhikkhave, paññuttaraṃ hoti.

“මහණෙනි, ප්‍රඥාව උත්තරීතර වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මා විසින් ශ්‍රාවකයන්ට සියලු ආකාරයෙන්ම මැනවින් දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස ධර්මයන් දේශනා කරන ලදී. මහණෙනි, යම් යම් අයුරින් මා විසින් ඒ ධර්මයන් දේශනා කරන ලද්දේද, ඔහු ඒ ධර්මයන් ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් විමසා බලයි. මහණෙනි, මෙසේ ප්‍රඥාව උත්තරීතර වන්නේ වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, vimuttisāraṃ hoti? Idha, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya. Yathā yathā, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ dhammā desitā sabbaso sammā dukkhakkhayāya tathā tathāssa te dhammā vimuttiyā phusitā honti. Evaṃ kho, bhikkhave, vimuttisāraṃ hoti.

“මහණෙනි, විමුක්තිය සාරය වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි මා විසින් ශ්‍රාවකයන්ට සියලු ආකාරයෙන්ම මැනවින් දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස ධර්මයන් දේශනා කරන ලදී. මහණෙනි, යම් යම් අයුරින් මා විසින් ඒ ධර්මයන් දේශනා කරන ලද්දේද, ඔහු ඒ ධර්මයන් විමුක්තියෙන් (අරහත් ඵල විමුක්තියෙන්) ස්පර්ශ කරනු ලබයි. මහණෙනි, මෙසේ විමුක්තිය සාරය වන්නේ වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, satādhipateyyaṃ hoti? ‘Iti aparipūraṃ vā ābhisamācārikaṃ sikkhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā ābhisamācārikaṃ sikkhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti. ‘Iti aparipūraṃ vā ādibrahmacariyikaṃ sikkhaṃ paripūressāmi, paripūraṃ vā ādibrahmacariyikaṃ sikkhaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti. ‘Iti asamavekkhitaṃ vā dhammaṃ paññāya samavekkhissāmi, samavekkhitaṃ vā dhammaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti. ‘Iti aphusitaṃ vā dhammaṃ vimuttiyā phusissāmi, phusitaṃ vā dhammaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmī’ti – ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, satādhipateyyaṃ hoti. ‘Sikkhānisaṃsamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati paññuttaraṃ vimuttisāraṃ satādhipateyya’nti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, සතිය අධිපති වීම යනු කෙසේද? ‘මෙසේ මම තවමත් සම්පූර්ණ නොකළ අභිසමාචාරික ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නෙමි, නැතහොත් සම්පූර්ණ වූ අභිසමාචාරික ශික්ෂාව ඒ ඒ තැන්හි ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි (දියුණු කරන්නෙමි)’ යි තමා තුළම සතිය මැනවින් පිහිටා තිබෙයි. ‘මෙසේ මම තවමත් සම්පූර්ණ නොකළ ආදිබ්‍රහ්මචරියක ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නෙමි, නැතහොත් සම්පූර්ණ වූ ආදිබ්‍රහ්මචරියක ශික්ෂාව ඒ ඒ තැන්හි ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි’ යි තමා තුළම සතිය මැනවින් පිහිටා තිබෙයි. ‘මෙසේ මම මෙතෙක් නුවණින් නොවිමසූ ධර්මය නුවණින් විමසන්නෙමි, නැතහොත් නුවණින් විමසූ ධර්මය ඒ ඒ තැන්හි ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි’ යි තමා තුළම සතිය මැනවින් පිහිටා තිබෙයි. ‘මෙසේ මම මෙතෙක් (විමුක්තියෙන්) ස්පර්ශ නොකළ ධර්මය ස්පර්ශ කරන්නෙමි, නැතහොත් ස්පර්ශ කළ ධර්මය ඒ ඒ තැන්හි ප්‍රඥාවෙන් අනුග්‍රහ කරන්නෙමි’ යි තමා තුළම සතිය මැනවින් පිහිටා තිබෙයි. මහණෙනි, මෙසේ සතිය අධිපති වීම සිදුවෙයි. මහණෙනි, ‘මේ බ්‍රහ්මචර්යාව ශික්ෂාව ආනිශංස කොට ඇත්තේය, ප්‍රඥාව උත්තරීතර කොට ඇත්තේය, විමුක්තිය සාරය කොට ඇත්තේය, සතිය අධිපති කොට ඇත්තේය’ යි යමක් පවසන ලද්දේ නම්, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ නිමිති කරගෙනය.”


4. Seyyāsuttaṃ

4. සෙය්‍යා සූත්‍රය


246. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, seyyā. Katamā catasso? Petaseyyā, kāmabhogiseyyā, sīhaseyyā, tathāgataseyyā. Katamā [Pg.567] ca, bhikkhave, petaseyyā? Yebhuyyena, bhikkhave, petā uttānā senti; ayaṃ vuccati, bhikkhave, petaseyyā.

246. “මහණෙනි, මේ සෙය්‍යාවෝ (නිදන ඉරියව්) සතරකි. ඒ සතර කවරේද? ප්‍රේත සෙය්‍යාව, කාමභෝගී සෙය්‍යාව, සීහ (සිංහ) සෙය්‍යාව සහ තථාගත සෙය්‍යාවයි. මහණෙනි, ප්‍රේත සෙය්‍යාව යනු කවරේද? මහණෙනි, බොහෝ විට ප්‍රේතයෝ උඩුකුරුව නිදති. මහණෙනි, මෙය ප්‍රේත සෙය්‍යාව යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, kāmabhogiseyyā? Yebhuyyena, bhikkhave, kāmabhogī vāmena passena senti; ayaṃ vuccati, bhikkhave, kāmabhogiseyyā.

“මහණෙනි, කාමභෝගී සෙය්‍යාව යනු කවරේද? මහණෙනි, බොහෝ විට කාමභෝගීහු වම් ඇලයෙන් නිදති. මහණෙනි, මෙය කාමභෝගී සෙය්‍යාව යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, sīhaseyyā? Sīho, bhikkhave, migarājā dakkhiṇena passena seyyaṃ kappeti, pāde pādaṃ accādhāya, antarasatthimhi naṅguṭṭhaṃ anupakkhipitvā. So paṭibujjhitvā purimaṃ kāyaṃ abbhunnāmetvā pacchimaṃ kāyaṃ anuviloketi. Sace, bhikkhave, sīho migarājā kiñci passati kāyassa vikkhittaṃ vā visaṭaṃ vā, tena, bhikkhave, sīho migarājā anattamano hoti. Sace pana, bhikkhave, sīho migarājā na kiñci passati kāyassa vikkhittaṃ vā visaṭaṃ vā, tena, bhikkhave, sīho migarājā attamano hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīhaseyyā.

“මහණෙනි, සීහ සෙය්‍යාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෘගරාජ වූ සිංහයා දකුණු ඇලයෙන් සෙය්‍යාව කරයි. එක පයක් මත අනෙක් පය මඳක් ඉක්මවා තබා, කලවා අතරට වලිගය ඇතුළු කර ගනියි. ඔහු අවදි වී කයේ පෙර කොටස ඔසවා පසුපස කොටස දෙස බලයි. මහණෙනි, ඉදින් මෘගරාජ වූ සිංහයා තමාගේ ශරීරයේ යම් ඇද වීමක් හෝ වෙනස් වීමක් දකී නම්, මහණෙනි, ඒ හේතුවෙන් මෘගරාජ වූ සිංහයා නොසතුටු වෙයි. මහණෙනි, ඉදින් මෘගරාජ වූ සිංහයා තමාගේ ශරීරයේ කිසිදු ඇද වීමක් හෝ වෙනස් වීමක් නොදකී නම්, එවිට මෘගරාජ වූ සිංහයා සතුටු වෙයි. මහණෙනි, මෙය සීහ සෙය්‍යාව යැයි කියනු ලැබේ.”


‘‘Katamā ca, bhikkhave, tathāgataseyyā? Idha, bhikkhave, tathāgato vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, tathāgataseyyā. Imā kho, bhikkhave, catasso seyyā’’ti. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, තථාගත සෙය්‍යාව යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව... (පෙ)... සතරවන ධ්‍යානයට එළඹ වාසය කරති. මහණෙනි, මෙය තථාගත සෙය්‍යාව යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි සෙය්‍යාවෝ සතරයි.”


5. Thūpārahasuttaṃ

5. ථූපාරහ සූත්‍රය


247. ‘‘Cattārome, bhikkhave, thūpārahā. Katame cattāro? Tathāgato arahaṃ sammāsambuddho thūpāraho, paccekabuddho thūpāraho, tathāgatasāvako thūpāraho, rājā cakkavattī thūpāraho – ime kho, bhikkhave, cattāro thūpārahā’’ti. Pañcamaṃ.

247. “මහණෙනි, සෑයක් තැනීමට (වන්දනාමාන කිරීමට) සුදුසු පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙකි. ඒ සතර දෙනා කවරේද? අරහත් සම්මා සම්බුදු තථාගතයන් වහන්සේ සෑයක් තැනීමට සුදුසුය, පසේබුදු රජාණන් වහන්සේ සෑයක් තැනීමට සුදුසුය, තථාගත ශ්‍රාවක වූ (රහතන් වහන්සේ) සෑයක් තැනීමට සුදුසුය, සක්විති රජු සෑයක් තැනීමට සුදුසුය. මහණෙනි, මේ වනාහි සෑයක් තැනීමට සුදුසු පුද්ගලයෝ සතර දෙනාය.”


6. Paññāvuddhisuttaṃ

6. ප්‍රඥාවුද්ධි සූත්‍රය


248. ‘‘Cattārome, bhikkhave, dhammā paññāvuddhiyā saṃvattanti. Katame cattāro? Sappurisasaṃsevo, saddhammasavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti – ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā paññāvuddhiyā saṃvattantī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

248. “මහණෙනි, මේ ධර්ම සතර ප්‍රඥාවේ වැඩීමට හේතු වෙයි. ඒ සතර කවරේද? සත්පුරුෂ සේවනය, සද්ධර්ම ශ්‍රවණය, යෝනිසෝ මනසිකාරය සහ ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම සතර ප්‍රඥාවේ වැඩීම පිණිස පවතියි.”


7. Bahukārasuttaṃ

7. බහුකාර සූත්‍රය


249. ‘‘Cattārome[Pg.568], bhikkhave, dhammā manussabhūtassa bahukārā honti. Katame cattāro? Sappurisasaṃsevo, saddhammasavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti – ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā manussabhūtassa bahukārā hontī’’ti. Sattamaṃ.

249. “මහණෙනි, මනුෂ්‍යයෙකු වූ තැනැත්තාට මේ ධර්ම සතර බොහෝ උපකාරවත් වෙයි. ඒ සතර කවරේද? සත්පුරුෂ සේවනය, සද්ධර්ම ශ්‍රවණය, යෝනිසෝ මනසිකාරය සහ ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියයි. මහණෙනි, මනුෂ්‍යයෙකු වූ තැනැත්තාට මේ ධර්ම සතර බොහෝ උපකාරවත් වෙයි.”


8. Paṭhamavohārasuttaṃ

8. ප්‍රථම වෝහාර සූත්‍රය


250. ‘‘Cattārome, bhikkhave, anariyavohārā. Katame cattāro? Adiṭṭhe diṭṭhavāditā, asute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā – ime kho, bhikkhave, cattāro anariyavohārā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

250. “මහණෙනි, මේ අනාර්ය ව්‍යවහාර සතරකි. ඒ සතර කවරේද? නොදුටු දෙය දුටුවෙමි කීම, නෑසූ දෙය ඇසුවෙමි කීම, (ඝ්‍රාණ, රස, ස්පර්ශ වශයෙන්) අත්නොවිඳි දෙය අත්විඳිමි කීම, (මනසින්) අවබෝධ නොකළ දෙය අවබෝධ කළෙමි කීමයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අනාර්ය ව්‍යවහාර සතරයි.”


9. Dutiyavohārasuttaṃ

9. ද්විතීය වෝහාර සූත්‍රය


251. ‘‘Cattārome, bhikkhave, ariyavohārā. Katame cattāro? Adiṭṭhe adiṭṭhavāditā, asute asutavāditā, amute amutavāditā, aviññāte aviññātavāditā – ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavohārā’’ti. Navamaṃ.

251. “මහණෙනි, මේ ආර්ය ව්‍යවහාර සතරකි. ඒ සතර කවරේද? නොදුටු දෙය නොදුටුවෙමි කීම, නෑසූ දෙය නෑසුවෙමි කීම, අත්නොවිඳි දෙය අත්නොවින්දෙමි කීම, අවබෝධ නොකළ දෙය අවබෝධ නොකළෙමි කීමයි. මහණෙනි, මේ වනාහි ආර්ය ව්‍යවහාර සතරයි.”


10. Tatiyavohārasuttaṃ

10. තෘතීය වෝහාර සූත්‍රය


252. ‘‘Cattārome, bhikkhave, anariyavohārā. Katame cattāro? Diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute asutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā – ime kho, bhikkhave, cattāro anariyavohārā’’ti. Dasamaṃ.

252. “මහණෙනි, මේ අනාර්ය ව්‍යවහාර සතරකි. ඒ සතර කවරේද? දුටු දෙය නොදුටුවෙමි කීම, ඇසූ දෙය නෑසුවෙමි කීම, අත්විඳි දෙය අත්නොවින්දෙමි කීම, අවබෝධ කළ දෙය අවබෝධ නොකළෙමි කීමයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අනාර්ය ව්‍යවහාර සතරයි.”


11. Catutthavohārasuttaṃ

11. චතුත්ථ වෝහාර සූත්‍රය


253. ‘‘Cattārome, bhikkhave, ariyavohārā. Katame cattāro? Diṭṭhe diṭṭhavāditā, sute sutavāditā, mute mutavāditā, viññāte viññātavāditā – ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavohārā’’ti. Ekādasamaṃ.

253. “මහණෙනි, මේ ආර්ය ව්‍යවහාරයෝ සතරකි. ඒ සතර කවරේද? දුටු දෙයෙහි දුටු බව පැවසීම, ඇසූ දෙයෙහි ඇසූ බව පැවසීම, (පංච ඉන්ද්‍රියයන්ට) විඳුණු දෙයෙහි විඳුණු බව පැවසීම සහ දැනගත් දෙයෙහි දැනගත් බව පැවසීමයි. මහණෙනි, මේ වනාහි ආර්ය ව්‍යවහාර සතරයි.” එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.


Āpattibhayavaggo pañcamo.

පස්වන ආපත්තිභය වර්ගය නිමාවිය.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -


Bhedaāpatti [Pg.569] sikkhā ca, seyyā thūpārahena ca;

Paññāvuddhi bahukārā, vohārā caturo ṭhitāti.

සංඝ භේදය, ආපත්තිය, ශික්ෂාව සහ සෙය්‍යාව ද, ථූපයට සුදුසු තැනැත්තා, ප්‍රඥා වෘද්ධිය සහ බහුපකාර දහම් ද, ව්‍යවහාර සතර ද යන සූත්‍ර මෙහි ඇතුළත් වේ.


Pañcamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

පස්වන පණ්ණාසකය අවසන් විය.


(26) 6. Abhiññāvaggo

(26) 6. අභිඤ්ඤා වර්ගය


1. Abhiññāsuttaṃ

1. අභිඤ්ඤා සූත්‍රය


254. ‘‘Cattārome[Pg.570], bhikkhave, dhammā. Katame cattāro? Atthi, bhikkhave, dhammā abhiññā pariññeyyā; atthi, bhikkhave, dhammā abhiññā pahātabbā; atthi, bhikkhave, dhammā abhiññā bhāvetabbā; atthi, bhikkhave, dhammā abhiññā sacchikātabbā.

254. “මහණෙනි, මේ ධර්මයෝ සතරකි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන පිරිසිඳ දැක්ක යුතු (අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍ය) ධර්මයෝ ඇත්තාහ; මහණෙනි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ප්‍රහාණය කළ යුතු (අභිඤ්ඤා පහාතබ්බ) ධර්මයෝ ඇත්තාහ; මහණෙනි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන වැඩිය යුතු (අභිඤ්ඤා භාවේතබ්බ) ධර්මයෝ ඇත්තාහ; මහණෙනි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන සාක්ෂාත් කළ යුතු (අභිඤ්ඤා සච්ඡිකාතබ්බ) ධර්මයෝ ඇත්තාහ.”


‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā pariññeyyā? Pañcupādānakkhandhā – ime vuccanti, bhikkhave, dhammā abhiññā pariññeyyā.

“මහණෙනි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන පිරිසිඳ දැක්ක යුතු ධර්මයෝ කවරහුද? පංච උපාදානස්කන්ධයෝයි. මහණෙනි, මේ ධර්මයෝ විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන පිරිසිඳ දැක්ක යුතු ධර්මයෝ යයි කියනු ලබති.”


‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā pahātabbā? Avijjā ca bhavataṇhā ca – ime vuccanti, bhikkhave, dhammā abhiññā pahātabbā.

“මහණෙනි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයෝ කවරහුද? අවිද්‍යාව සහ භව තණ්හාවයි. මහණෙනි, මේ ධර්මයෝ විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයෝ යයි කියනු ලබති.”


‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā bhāvetabbā? Samatho ca vipassanā ca – ime vuccanti, bhikkhave, dhammā abhiññā bhāvetabbā.

“මහණෙනි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන වැඩිය යුතු ධර්මයෝ කවරහුද? සමථය සහ විපස්සනාවයි. මහණෙනි, මේ ධර්මයෝ විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන වැඩිය යුතු ධර්මයෝ යයි කියනු ලබති.”


‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā abhiññā sacchikātabbā? Vijjā ca vimutti ca – ime vuccanti, bhikkhave, dhammā abhiññā sacchikātabbā. Ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්මයෝ කවරහුද? විද්‍යාව (මග ඥානය) සහ විමුක්තියයි. මහණෙනි, මේ ධර්මයෝ විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්මයෝ යයි කියනු ලබති. මහණෙනි, මේ වනාහි ධර්ම සතරයි.” පළමුවන සූත්‍රයයි.


2. Pariyesanāsuttaṃ

2. පරියෙසනා සූත්‍රය


255. ‘‘Catasso imā, bhikkhave, anariyapariyesanā. Katamā catasso? Idha, bhikkhave, ekacco attanā jarādhammo samāno jarādhammaṃyeva pariyesati; attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṃyeva pariyesati; attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṃyeva pariyesati; attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhammaṃyeva pariyesati. Imā kho, bhikkhave, catasso anariyapariyesanā.

255. “මහණෙනි, මේ අනාර්ය පර්යේෂණයෝ (පිරිහීමට මඟ පාදන සෙවීම්) සතරකි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා ම ජරාවට (මහලු වීමට) උරුමකම් ඇත්තෙක්ව සිටියදී, ජරාවට උරුමකම් කියන දෙයක්ම සොයයි; තමා ම ව්‍යාධියට (රෝගී වීමට) උරුමකම් ඇත්තෙක්ව සිටියදී, ව්‍යාධියට උරුමකම් කියන දෙයක්ම සොයයි; තමා ම මරණයට උරුමකම් ඇත්තෙක්ව සිටියදී, මරණයට උරුමකම් කියන දෙයක්ම සොයයි; තමා ම කෙලෙස්වලින් කිලිටි වීමට උරුමකම් ඇත්තෙක්ව සිටියදී, කෙලෙස්වලින් කිලිටි වීමට උරුමකම් කියන දෙයක්ම සොයයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අනාර්ය පර්යේෂණ සතරයි.”


‘‘Catasso imā, bhikkhave, ariyapariyesanā. Katamā catasso? Idha, bhikkhave, ekacco attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṃ viditvā ajaraṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati; attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṃ viditvā abyādhiṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ [Pg.571] nibbānaṃ pariyesati; attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṃ viditvā amataṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati; attanā saṃkilesadhammo samāno saṃkilesadhamme ādīnavaṃ viditvā asaṃkiliṭṭhaṃ anuttaraṃ yogakkhemaṃ nibbānaṃ pariyesati. Imā kho, bhikkhave, catasso ariyapariyesanā’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, මේ ආර්ය පර්යේෂණයෝ සතරකි. ඒ සතර කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් තමා ම ජරාවට උරුමකම් ඇත්තෙක්ව සිටියදී, ජරාවෙහි ඇති දෝෂය අවබෝධ කරගෙන, ජරාවෙන් තොර වූ, අනුත්තර වූ, යෝගක්ඛේම වූ (සතර යෝගයන්ගෙන් මිදුණු) නිවන සොයයි; තමා ම ව්‍යාධියට උරුමකම් ඇත්තෙක්ව සිටියදී, ව්‍යාධියෙහි ඇති දෝෂය අවබෝධ කරගෙන, ව්‍යාධියෙන් තොර වූ, අනුත්තර වූ, යෝගක්ඛේම වූ නිවන සොයයි; තමා ම මරණයට උරුමකම් ඇත්තෙක්ව සිටියදී, මරණයෙහි ඇති දෝෂය අවබෝධ කරගෙන, අමෘත වූ (නොමැරෙන), අනුත්තර වූ, යෝගක්ඛේම වූ නිවන සොයයි; තමා ම කෙලෙස්වලින් කිලිටි වීමට උරුමකම් ඇත්තෙක්ව සිටියදී, එහි ඇති දෝෂය අවබෝධ කරගෙන, කෙලෙස්වලින් කිලිටි නොවන, අනුත්තර වූ, යෝගක්ඛේම වූ නිවන සොයයි. මහණෙනි, මේ වනාහි ආර්ය පර්යේෂණ සතරයි.” දෙවන සූත්‍රයයි.


3. Saṅgahavatthusuttaṃ

3. සංගහවත්ථු සූත්‍රය


256. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, saṅgahavatthūni. Katamāni cattāri? Dānaṃ, peyyavajjaṃ, atthacariyā, samānattatā – imāni kho, bhikkhave, cattāri saṅgahavatthūnī’’ti.

256. “මහණෙනි, මේ සංග්‍රහ වස්තූහු සතරකි. ඒ සතර කවරේද? දානය, ප්‍රිය වචනය, අර්ථචර්යාව (අනුන්ට යහපතක් වන සේ හැසිරීම) සහ සමානාත්මතාවයයි. මහණෙනි, මේ වනාහි සංග්‍රහ වස්තු සතරයි.” තෙවන සූත්‍රයයි.


4. Mālukyaputtasuttaṃ

4. මාලුක්‍යපුත්ත සූත්‍රය


257. Atha kho āyasmā mālukyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mālukyaputto bhagavantaṃ etadavoca –

257. එකල්හි ආයුෂ්මත් මාලුක්‍යපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් මාලුක්‍යපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:


‘‘Sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Ettha idāni, mālukyaputta, kiṃ dahare bhikkhū vakkhāma; yatra hi nāma tvaṃ jiṇṇo vuddho mahallako tathāgatassa saṃkhittena ovādaṃ yācasī’’ti! ‘‘Desetu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ; desetu sugato saṃkhittena dhammaṃ. Appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa atthaṃ ājāneyyaṃ; appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa dāyādo assa’’nti.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට කෙටියෙන් ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා. මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ධර්මය අසා, හුදෙකලාව, අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිත් ඇතිව වාසය කරන්නෙමි.” “මාලුක්‍යපුත්තය, දැන් මේ තරුණ භික්ෂූන්ට කුමක් කියමුද? ඔබ වැනි ජරාවට පත් වූ, වෘද්ධ වූ, මහලු වූ අයෙක් තථාගතයන් වහන්සේගෙන් කෙටියෙන් අවවාද ඉල්ලන කල්හී (තරුණ අයට කුමක් කියමුද?)” “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට කෙටියෙන් ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! සුගතයන් වහන්සේ මට කෙටියෙන් ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කරන දෙයෙහි අර්ථය මට අවබෝධ කරගත හැකි වනු ඇත. මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවෙහි දායාදකරුවෙක් වන්නෙමි.”


‘‘Cattārome, mālukyaputta, taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. Katame cattāro? Cīvarahetu vā, mālukyaputta, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. Piṇḍapātahetu vā, mālukyaputta, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. Senāsanahetu vā, mālukyaputta, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. Itibhavābhavahetu vā, mālukyaputta, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. Ime kho, mālukyaputta, cattāro taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati. Yato kho, mālukyaputta[Pg.572], bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā, ayaṃ vuccati, mālukyaputta, ‘bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’’ti.

“මාලුක්‍යපුත්‍රය, භික්ෂුවක තුළ තණ්හාව උපදින්නා වූ මේ තණ්හා උත්පත්ති කරුණු සතරක් වෙති. ඒ සතර කවරේ ද? මාලුක්‍යපුත්‍රය, භික්ෂුවකට චීවර හේතුවෙන් තණ්හාව උපදියි. මාලුක්‍යපුත්‍රය, භික්ෂුවකට පිණ්ඩපාත හේතුවෙන් තණ්හාව උපදියි. මාලුක්‍යපුත්‍රය, භික්ෂුවකට සේනාසන හේතුවෙන් තණ්හාව උපදියි. මාලුක්‍යපුත්‍රය, භික්ෂුවකට භවාභව (හෙවත් බෙහෙත් පිරිකර) හේතුවෙන් තණ්හාව උපදියි. මාලුක්‍යපුත්‍රය, භික්ෂුවක තුළ තණ්හාව උපදින්නා වූ තණ්හා උත්පත්ති කරුණු සතර මේවාය. මාලුක්‍යපුත්‍රය, යම් කලෙක භික්ෂුව විසින් තණ්හාව ප්‍රහීණ කරන ලද්දේ ද, මුල් සිඳ දමන ලද්දේ ද, කරටි කපන ලද තල් ගසක් මෙන් නැවත නොවැඩෙන සේ කරන ලද්දේ ද, නැවත නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලද්දේ ද, එවිට මාලුක්‍යපුත්‍රය, ඒ භික්ෂුව ‘තණ්හාව සිඳ දැමූ, සංයෝජන දුරු කළ, මනා ලෙස මානය අවබෝධ කරගෙන අවසන් කළ, දුක කෙළවර කළ අයෙකැ’යි කියනු ලැබේ.”


Atha kho āyasmā mālukyaputto bhagavatā iminā ovādena ovadito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho āyasmā mālukyaputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā mālukyaputto arahataṃ ahosīti. Catutthaṃ.

එවිට ආයුෂ්මත් මාලුක්‍යපුත්‍රයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙම අවවාදයෙන් අනුශාසනා ලබන ලදුව, අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කොට නික්ම ගියහ. ඉන්පසු ආයුෂ්මත් මාලුක්‍යපුත්‍රයන් වහන්සේ හුදෙකලාව, වෙන්ව, අප්‍රමාදව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින්, වැඩි කලක් නොගොස් - යම් උතුම් අරමුණක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ මනා ලෙස ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙත් ද - ඒ අනුත්තර වූ බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර වූ අර්හත් ඵලය මෙලොවදීම තමන් විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගෙන ඊට පැමිණ වාසය කළහ. ‘ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි වැස නිම කරන ලදි, කළ යුතු දේ කරන ලදි, මෙයින් පසු තවත් කළ යුතු දෙයක් නැතැ’යි උන්වහන්සේ දැනගත්හ. ආයුෂ්මත් මාලුක්‍යපුත්‍රයන් වහන්සේ ද රහතන් වහන්සේලා අතර එක් නමක් වූහ.


5. Kulasuttaṃ

5. කුල සූත්‍රය


258. ‘‘Yāni kānici, bhikkhave, kulāni bhogesu mahattaṃ pattāni na ciraṭṭhitikāni bhavanti, sabbāni tāni catūhi ṭhānehi, etesaṃ vā aññatarena. Katamehi catūhi? Naṭṭhaṃ na gavesanti, jiṇṇaṃ na paṭisaṅkharonti, aparimitapānabhojanā honti, dussīlaṃ itthiṃ vā purisaṃ vā ādhipacce ṭhapenti. Yāni kānici, bhikkhave, kulāni bhogesu mahattaṃ pattāni na ciraṭṭhitikāni bhavanti, sabbāni tāni imehi catūhi ṭhānehi, etesaṃ vā aññatarena.

258. “මහණෙනි, යම්කිසි කුලයක් සම්පත්වලින් මහත් බවට පැමිණ වැඩි කලක් නොපවතී ද, ඒ සියල්ල කරුණු සතරක් නිසා හෝ එයින් එක්තරා කරුණක් නිසා හෝ එසේ වෙයි. ඒ කරුණු සතර කවරේ ද? නැති වූ දේ නොසොයති, දිරා ගිය දේ පිළිසකර නොකරති, අපරිමිත ලෙස කෑම බීම ගනිති, දුශ්ශීල ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු පාලනයෙහි (භාණ්ඩාගාරික තනතුරෙහි) තබති. මහණෙනි, යම්කිසි කුලයක් සම්පත්වලින් මහත් බවට පැමිණ වැඩි කලක් නොපවතී ද, ඒ සියල්ල මේ කරුණු සතර නිසා හෝ එයින් එක්තරා කරුණක් නිසා හෝ එසේ වෙයි.”


‘‘Yāni kānici, bhikkhave, kulāni bhogesu mahattaṃ pattāni ciraṭṭhitikāni bhavanti, sabbāni tāni catūhi ṭhānehi, etesaṃ vā aññatarena. Katamehi catūhi? Naṭṭhaṃ gavesanti, jiṇṇaṃ paṭisaṅkharonti, parimitapānabhojanā honti, sīlavantaṃ itthiṃ vā purisaṃ vā ādhipacce ṭhapenti. Yāni kānici, bhikkhave, kulāni bhogesu mahattaṃ pattāni ciraṭṭhitikāni bhavanti, sabbāni tāni imehi catūhi ṭhānehi, etesaṃ vā aññatarenā’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, යම්කිසි කුලයක් සම්පත්වලින් මහත් බවට පැමිණ වැඩි කලක් පවතී ද, ඒ සියල්ල කරුණු සතරක් නිසා හෝ එයින් එක්තරා කරුණක් නිසා හෝ එසේ වෙයි. ඒ කරුණු සතර කවරේ ද? නැති වූ දේ සොයති, දිරා ගිය දේ පිළිසකර කරති, පමණ දැන කෑම බීම ගනිති, සිල්වත් ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු පාලනයෙහි තබති. මහණෙනි, යම්කිසි කුලයක් සම්පත්වලින් මහත් බවට පැමිණ වැඩි කලක් පවතී ද, ඒ සියල්ල මේ කරුණු සතර නිසා හෝ එයින් එක්තරා කරුණක් නිසා හෝ එසේ වෙයි.”


6. Paṭhamaājānīyasuttaṃ

6. ප්‍රථම ආජානීය සූත්‍රය


259. ‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ [Pg.573] gacchati. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati.

259. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් සමන්නාගත වූ රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙස ගණන් ගනු ලැබෙයි. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, ජව සම්පන්න වෙයි, උස මහතින් (ආරෝහ පරිණාහයෙන්) යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් සමන්නාගත වූ රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙස ගණන් ගනු ලැබෙයි.”


‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.

“එසේම මහණෙනි, කරුණු සතරකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින් කෙතක් වෙයි. ඒ සතර කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, ජව සම්පන්න වෙයි, ආරෝහ පරිණාහ සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක වර්ණ සම්පන්න වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි... (පෙ)... ශික්ෂා පදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක බල සම්පන්න වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසත්, කුසල ධර්මයන් සම්පූර්ණ කිරීම පිණිසත් වීරිය වඩමින් වාසය කරයි, දෘඪ පරාක්‍රමයෙන් යුක්ත වෙයි, කුසල ධර්මයන් කෙරෙහි උත්සාහය අත් නොහරින්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව බල සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක ජව සම්පන්න වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ‘මෙය දුකයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි... (පෙ)... ‘මෙය දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාවයි’ කියා ඇති සැටියෙන් දැනගනියි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ජව සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව ආරෝහපරිණාහ සම්පන්න (සතර පසයෙන් සපිරි) වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ආරෝහපරිණාහ සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම සතරින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලොවට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි.” සයවන සූත්‍රයයි.


7. Dutiyaājānīyasuttaṃ

7. දෙවන ආජානීය සූත්‍රය


260. ‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ [Pg.574] gacchati. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo vaṇṇasampanno ca hoti, balasampanno ca, javasampanno ca, ārohapariṇāhasampanno ca. Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati.

260. “මහණෙනි, අංග සතරකින් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේ අංගයක් ලෙසම ගණන් ගනු ලබයි. ඒ අංග සතර කවරේද? මහණෙනි, මෙහි රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, ජව සම්පන්න වෙයි, ආරෝහපරිණාහ සම්පන්න වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග සතරින් යුක්ත වූ රජුගේ යහපත් ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේ අංගයක් ලෙසම ගණන් ගනු ලබයි.”


‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti, balasampanno ca, javasampanno ca, ārohapariṇāhasampanno ca.

“මහණෙනි, එමෙන්ම ධර්ම සතරකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලොවට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි. ඒ ධර්ම සතර කවරේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි, බල සම්පන්න වෙයි, ජව සම්පන්න වෙයි, ආරෝහපරිණාහ සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vaṇṇasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න (ගුණ රූපයෙන් ශෝභමාන) වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි... (පෙ)... ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව වර්ණ සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu balasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව බල සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීමටත්, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීමටත් පටන් ගත් වීර්යය ඇතිව, ශක්ති සම්පන්නව, ස්ථිර පරාක්‍රමයෙන් යුක්තව, කුසල ධර්මයන්හි අත්නොහළ ධූර (වගකීම්) ඇතිව වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව බල සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu javasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව ජව සම්පන්න (ප්‍රඥා ජවයෙන් යුක්ත) වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්... (පෙ)... සාක්ෂාත් කොට එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ජව සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ārohapariṇāhasampanno hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව ආරෝහපරිණාහ සම්පන්න වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව ආරෝහපරිණාහ සම්පන්න වෙයි.”


‘‘Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම සතරින් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය වෙයි... (පෙ)... ලොවට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි.” සත්වන සූත්‍රයයි.


8. Balasuttaṃ

8. බල සූත්‍රය


261. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni cattāri? Vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri balānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

261. “මහණෙනි, මේ බල සතරකි. ඒ සතර කවරේද? වීර්ය බලය, සති බලය, සමාධි බලය සහ ප්‍රඥා බලයයි. මහණෙනි, මේ බල සතරයි.” අටවන සූත්‍රයයි.


9. Araññasuttaṃ

9. අරඤ්ඤ සූත්‍රය


262. ‘‘Catūhi[Pg.575], bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṃ araññavanappatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṃ. Katamehi catūhi? Kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṃsāvitakkena, duppañño hoti jaḷo elamūgo – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṃ araññavanappatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṃ.

262. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව වනයෙහි පිහිටි දුරස්ථ සේනාසනයන් ඇසුරු කිරීමට සුදුසු නොවේ. ඒ සතර කවරේද? කාම විතර්කයෙන් යුක්ත වීම, ව්‍යාපාද විතර්කයෙන් යුක්ත වීම, විහිංසා විතර්කයෙන් යුක්ත වීම සහ ප්‍රඥාව නැති, මෝඩ, නුවණ නැති (ගොළු බඳු) අයෙකු වීම යන කරුණුයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ භික්ෂුව වනයෙහි පිහිටි දුරස්ථ සේනාසනයන් ඇසුරු කිරීමට සුදුසු නොවේ.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ araññavanappatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṃ. Katamehi catūhi? Nekkhammavitakkena, abyāpādavitakkena, avihiṃsāvitakkena, paññavā hoti ajaḷo anelamūgo – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ araññavanappatthāni pantāni senāsanāni paṭisevitu’’nti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව වනයෙහි පිහිටි දුරස්ථ සේනාසනයන් ඇසුරු කිරීමට සුදුසු වෙයි. ඒ සතර කවරේද? නෙක්ඛම්ම විතර්කයෙන් යුක්ත වීම, අව්‍යාපාද විතර්කයෙන් යුක්ත වීම, අවිහිංසා විතර්කයෙන් යුක්ත වීම සහ ප්‍රඥාවන්ත, මෝඩ නොවන, නුවණැති අයෙකු වීම යන කරුණුයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ භික්ෂුව වනයෙහි පිහිටි දුරස්ථ සේනාසනයන් ඇසුරු කිරීමට සුදුසු වෙයි.” නවවන සූත්‍රයයි.


10. Kammasuttaṃ

10. කම්ම සූත්‍රය


263. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi catūhi? Sāvajjena kāyakammena, sāvajjena vacīkammena, sāvajjena manokammena, sāvajjāya diṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati.

263. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ අඥාන, අවිචක්ෂණ, අසත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපා දමන ලද, විනාශ කරන ලද අයෙකු ලෙස ජීවත් වෙයි, ඔහු වරද සහිත වෙයි, නුවණැත්තන්ගේ ගැරහුමට ලක්වෙයි, බොහෝ අකුසල් රැස් කරගනියි. ඒ සතර කවරේද? වරද සහිත වූ කාය කර්මය, වරද සහිත වූ වාග් කර්මය, වරද සහිත වූ මනෝ කර්මය සහ වරද සහිත වූ මිථ්‍යා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්ත වූ අඥාන, අවිචක්ෂණ, අසත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණ කපා දමන ලද, විනාශ කරන ලද අයෙකු ලෙස ජීවත් වෙයි, ඔහු වරද සහිත වෙයි, නුවණැත්තන්ගේ ගැරහුමට ලක්වෙයි, බොහෝ අකුසල් රැස් කරගනියි.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavati. Katamehi catūhi? Anavajjena kāyakammena, anavajjena vacīkammena, anavajjena manokammena, anavajjāya diṭṭhiyā – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito viyatto sappuriso akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati, anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṃ, bahuñca puññaṃ pasavatī’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත වූ, ව්‍යක්ත වූ, සත්පුරුෂ තැනැත්තා (තමාගේ ගුණයන්ට) හානියක් නොවන සේත්, විනාශයක් නොවන සේත් තමා ආරක්ෂා කර ගනී; ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයෙකු වන අතර පණ්ඩිතයන්ගේ ගැරහීමට ද ලක් නොවේ; තවද බොහෝ පින් උපදවා ගනී. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? නිවැරදි කායකර්මය, නිවැරදි වාක්කර්මය, නිවැරදි මනෝකර්මය සහ නිවැරදි දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු සතරින් යුක්ත වූ පණ්ඩිත වූ, ව්‍යක්ත වූ, සත්පුරුෂ තැනැත්තා තමාගේ ගුණයන්ට හානියක් හෝ විනාශයක් නොවන සේ තමා ආරක්ෂා කර ගනී; ඔහු නිවැරදි පුද්ගලයෙකු වන අතර පණ්ඩිතයන්ගේ ගැරහීමට ලක් නොවේ; තවද බොහෝ පින් උපදවා ගනී.” දසවැනි සූත්‍රයයි.


Abhiññāvaggo chaṭṭho.

හයවැනි අභිඥා වර්ගයයි.


Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය –


Abhiññā [Pg.576] pariyesanā, saṅgahaṃ mālukyaputto;

Kulaṃ dve ca ājānīyā, balaṃ araññakammunāti.

අභිඥා, පර්යේෂණා, සංග්‍රහ, මාලුක්‍යපුත්ත, කුල, ආජානීය සූත්‍ර දෙක, බල, අරණ්‍ය සහ කර්ම යන දස සූත්‍රයෝ මෙහි වෙති.


(27) 7. Kammapathavaggo

(27) 7. කර්මපථ වර්ගය


1. Pāṇātipātīsuttaṃ

1. පාණාතිපාතී සූත්‍රය


264. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti, pāṇātipāte ca samanuñño hoti, pāṇātipātassa ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

264. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා (එක්තැනක තිබූ බරක්) ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් නිරයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? තමා ද සතුන් මරන්නෙකු වෙයි, අන්‍යයන් ද සතුන් මැරීමෙහි සමාදන් කරවයි, සතුන් මැරීම අනුමත කරයි, සතුන් මැරීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් නිරයෙහි උපදියි.”


‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi catūhi? Attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti, pāṇātipātā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, pāṇātipātā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? තමා ද සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන් ද සතුන් මැරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම අනුමත කරයි, සතුන් මැරීමෙන් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් ස්වර්ගයෙහි උපදියි.” පළමුවැනි සූත්‍රයයි.


2. Adinnādāyīsuttaṃ

2. අදින්නාදායී සූත්‍රය


265. ‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi catūhi? Attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti, adinnādāne ca samanuñño hoti, adinnādānassa ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho…pe….

265. “මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් නිරයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? තමා ද සොරකම් කරන්නෙකු වෙයි, අන්‍යයන් ද සොරකම් කිරීමෙහි සමාදන් කරවයි, සොරකම් කිරීම අනුමත කරයි, සොරකම් කිරීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා... (පෙ)...


‘‘Attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti, adinnādānā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, adinnādānā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho, bhikkhave…pe…. Dutiyaṃ.

“තමා ද සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන් ද සොරකම් කිරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකීම අනුමත කරයි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු සතරින් යුක්ත වූ... (පෙ)... දෙවැනි සූත්‍රයයි.”


3. Micchācārīsuttaṃ

3. මිච්ඡාචාරී සූත්‍රය


266. … Attanā [Pg.577] ca kāmesumicchācārī hoti, parañca kāmesumicchācāre samādapeti, kāmesumicchācāre ca samanuñño hoti, kāmesumicchācārassa ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho…pe….

266. “...තමා ද කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙකු වෙයි, අන්‍යයන් ද කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙහි සමාදන් කරවයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම අනුමත කරයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු... (පෙ)...


Attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho…pe…. Tatiyaṃ.

“තමා ද කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන් ද කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම අනුමත කරයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු... (පෙ)... තෙවැනි සූත්‍රයයි.”


4. Musāvādīsuttaṃ

4. මුසාවාදී සූත්‍රය


267. … Attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti, musāvāde ca samanuñño hoti, musāvādassa ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho…pe….

267. “...තමා ද බොරු කියන්නෙකු වෙයි, අන්‍යයන් ද බොරු කීමෙහි සමාදන් කරවයි, බොරු කීම අනුමත කරයි, බොරු කීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු... (පෙ)...


Attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti, musāvādā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, musāvādā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi…pe…. Catutthaṃ.

“තමා ද බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන් ද බොරු කීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, බොරු කීමෙන් වැළකීම අනුමත කරයි, බොරු කීමෙන් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු... (පෙ)... සිවුවැනි සූත්‍රයයි.”


5. Pisuṇavācāsuttaṃ

5. පිසුණාවාචා සූත්‍රය


268. … Attanā ca pisuṇavāco hoti, parañca pisuṇāya vācāya samādapeti, pisuṇāya vācāya ca samanuñño hoti, pisuṇāya vācāya ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi…pe….

268. “...තමා ද කේලාම් කියන්නෙකු වෙයි, අන්‍යයන් ද කේලාම් කීමෙහි සමාදන් කරවයි, කේලාම් කීම අනුමත කරයි, කේලාම් කීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු... (පෙ)...


Attanā ca pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, pisuṇāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti, pisuṇāya vācāya veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi…pe…. Pañcamaṃ.

“තමා ද කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන් ද කේලාම් කීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකීම අනුමත කරයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු... (පෙ)... පස්වැනි සූත්‍රයයි.”


6. Pharusavācāsuttaṃ

6. ඵරුසාවාචා සූත්‍රය


269. … Attanā ca pharusavāco hoti, parañca pharusāya vācāya samādapeti, pharusāya vācāya ca samanuñño hoti, pharusāya vācāya ca vaṇṇaṃ bhāsati…pe….

269. “...තමා ද රළු වචන පවසන්නෙකු වෙයි, අන්‍යයන් ද රළු වචන පැවසීමෙහි සමාදන් කරවයි, රළු වචන පැවසීම අනුමත කරයි, රළු වචන පැවසීමෙහි ගුණ පවසයි... (පෙ)...


Attanā [Pg.578] ca pharusāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, pharusāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti, pharusāya vācāya veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho…pe…. Chaṭṭhaṃ.

“තමා ද රළු වචන පැවසීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන් ද රළු වචන පැවසීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, රළු වචන පැවසීමෙන් වැළකීම අනුමත කරයි, රළු වචන පැවසීමෙන් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු... (පෙ)... හයවැනි සූත්‍රයයි.”


7. Samphappalāpasuttaṃ

7. සම්ඵප්පලාප සූත්‍රය


270. … Attanā ca samphappalāpī hoti, parañca samphappalāpe samādapeti, samphappalāpe ca samanuñño hoti, samphappalāpassa ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi…pe….

270. තමා ද හිස් ප්‍රලාප පවසන්නෙකු වෙයි, අන්‍යයන් ද හිස් ප්‍රලාප කීමෙහි සමාදන් කරවයි, හිස් ප්‍රලාප කීමෙහි මනාපය දක්වයි, හිස් ප්‍රලාප කීමේ ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මෙම (කරුණු සතරින් යුක්ත වූ... පෙ...)


Attanā [Pg.579] ca samphappalāpā paṭivirato hoti, parañca samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti, samphappalāpā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, samphappalāpā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho, bhikkhave…pe…. Sattamaṃ.

“තමාද හිස් වචනයෙන් (සම්ඵප්පලාපයෙන්) වැළකුණේ වෙයි, අන්‍යයන්ද හිස් වචනයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, හිස් වචනයෙන් වැළකීමෙහි කැමැත්ත ඇත්තේ (අනුමත කරන්නේ) වෙයි, හිස් වචනයෙන් වැළකීමේ ගුණද පවසයි - මහණෙනි, මේ (ධර්ම හතරෙන් යුක්ත තැනැත්තා)... සත්වන සූත්‍රයයි.”


8. Abhijjhālusuttaṃ

8. “අභිජ්ඣාලු සූත්‍රය”


271. … Attanā ca abhijjhālu hoti, parañca abhijjhāya samādapeti, abhijjhāya ca samanuñño hoti, abhijjhāya ca vaṇṇaṃ bhāsati…pe….

271. “...තමාම අභිජ්ඣාව (දැඩි ලෝභය) ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද අභිජ්ඣාවෙහි සමාදන් කරවයි, අභිජ්ඣාවෙහි කැමැත්ත ඇත්තේ වෙයි, අභිජ්ඣාවෙහි ගුණ පවසයි... පෙ...”


‘‘Attanā ca anabhijjhālu hoti, parañca anabhijjhāya samādapeti, anabhijjhāya ca samanuñño hoti, anabhijjhāya ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho…pe…. Aṭṭhamaṃ.

“තමාම අභිජ්ඣාවෙන් තොර වූවෙක් (අනභිජ්ඣාලු) වෙයි, අන්‍යයන්ද අභිජ්ඣාවෙන් වැළකීමෙහි (අනභිජ්ඣාවෙහි) සමාදන් කරවයි, අනභිජ්ඣාවෙහි කැමැත්ත ඇත්තේ වෙයි, අනභිජ්ඣාවෙහි ගුණ පවසයි - මහණෙනි, මේ (ධර්ම හතරෙන් යුක්ත තැනැත්තා)... අෂ්ටම සූත්‍රයයි.”


9. Byāpannacittasuttaṃ

9. “ව්‍යාපන්නචිත්ත සූත්‍රය”


272. … Attanā ca byāpannacitto hoti, parañca byāpāde samādapeti, byāpāde ca samanuñño hoti, byāpādassa ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi…pe….

272. “...තමාම ව්‍යාපාද සහිත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද ව්‍යාපාදයෙහි සමාදන් කරවයි, ව්‍යාපාදයෙහි කැමැත්ත ඇත්තේ වෙයි, ව්‍යාපාදයෙහි ගුණ පවසයි - මේ (ධර්ම හතරෙන් යුක්ත වූ)... පෙ...”


Attanā ca abyāpannacitto hoti, parañca abyāpāde samādapeti, abyāpāde ca samanuñño hoti, abyāpādassa ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho…pe…. Navamaṃ.

“තමාම ව්‍යාපාද රහිත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද ව්‍යාපාදයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, ව්‍යාපාදයෙන් වැළකීමෙහි කැමැත්ත ඇත්තේ වෙයි, ව්‍යාපාදයෙන් වැළකීමේ ගුණ පවසයි - මහණෙනි, මේ (ධර්ම හතරෙන් යුක්ත වූ)... නවම සූත්‍රයයි.”


10. Micchādiṭṭhisuttaṃ

10. “මිච්ඡාදිට්ඨි සූත්‍රය”


273. … Attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti, micchādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti, micchādiṭṭhiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi…pe….

273. “...තමාම මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි කැමැත්ත ඇත්තේ වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි ගුණ පවසයි - මේ (ධර්ම හතරෙන් යුක්ත වූ)... පෙ...”


Attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti, sammādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti, sammādiṭṭhiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ saggeti. Dasamaṃ.

“තමාම සම්මා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි, අන්‍යයන්ද සම්මා දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි, සම්මා දෘෂ්ටියෙහි කැමැත්ත ඇත්තේ වෙයි, සම්මා දෘෂ්ටියෙහි ගුණ පවසයි - මහණෙනි, මේ ධර්ම සතරින් යුක්ත වූ තැනැත්තා ගෙනැවිත් තැබුවාක් මෙන් එලෙසම ස්වර්ගයෙහි උපදී. දසම සූත්‍රයයි.”


Kammapathavaggo sattamo.

“සත්වන කම්මපථ වර්ගය නිමාවට පත් විය.”


(28) 8. Rāgapeyyālaṃ

(28) 8. “රාග පෙය්‍යාලය”


1. Satipaṭṭhānasuttaṃ

1. “සතිපට්ඨාන සූත්‍රය”


274. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cattāro dhammā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cattāro dhammā bhāvetabbā’’ti. Paṭhamaṃ.

274. “මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් (අභිඥාවෙන්) දැනගැනීම පිණිස ධර්ම සතරක් වැඩිය යුතුය. ඒ සතර කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව, මනා නුවණින් හා සිහියෙන් යුක්තව, ලෝකයෙහි අභිජ්ඣා හා දොමනස්ස දුරුකර කායෙහි කායානුපස්සීව වෙසෙයි; වේදනාවන්හි... පෙ... සිතෙහි... පෙ... ධර්මයන්හි ධර්මානුපස්සීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව, මනා නුවණින් හා සිහියෙන් යුක්තව, ලෝකයෙහි අභිජ්ඣා හා දොමනස්ස දුරුකර වෙසෙයි. මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස මේ ධර්ම සතර වැඩිය යුතුය. ප්‍රථම සූත්‍රයයි.”


2. Sammappadhānasuttaṃ

2. “සම්මප්පධාන සූත්‍රය”


275. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cattāro dhammā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya…pe… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cattāro dhammā bhāvetabbā’’ti. Dutiyaṃ.

275. “මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස ධර්ම සතරක් වැඩිය යුතුය. ඒ සතර කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව නූපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගේ නූපදීම පිණිස ඡන්දය (කැමැත්ත) උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වෙර වඩයි. උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස... පෙ... නූපන් කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිස... පෙ... උපන් කුසල ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිණිස, මුළා නොවී තව තවත් දියුණු වීම පිණිස, විපුල බව පිණිස, භාවනාව සම්පූර්ණ කිරීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි, වෑයම් කරයි, වීර්යය ආරම්භ කරයි, සිත දැඩිව අල්ලා ගනියි, වෙර වඩයි. මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස මේ ධර්ම සතර වැඩිය යුතුය. දෙවන සූත්‍රයයි.”


3. Iddhipādasuttaṃ

3. “ඉද්ධිපාද සූත්‍රය”


276. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cattāro dhammā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti; vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ [Pg.580] bhāveti. Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cattāro dhammā bhāvetabbā’’ti. Tatiyaṃ.

276. “මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස ධර්ම සතරක් වැඩිය යුතුය. ඒ සතර කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව කැමැත්ත (ඡන්දය) අධිපති කොට ඇති, සමාධිය හා වීර්ය සංස්කාරයන්ගෙන් යුත් ඉද්ධිපාදය වඩයි; වීර්ය සමාධිය... පෙ... චිත්ත සමාධිය... පෙ... විමංසා (ප්‍රඥාව) අධිපති කොට ඇති, සමාධිය හා වීර්ය සංස්කාරයන්ගෙන් යුත් ඉද්ධිපාදය වඩයි. මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස මේ ධර්ම සතර වැඩිය යුතුය. තෙවන සූත්‍රයයි.”


4-30. Pariññādisuttāni

4-30. “පරිඤ්ඤාදි සූත්‍ර”


277-303. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, pariññāya…pe… parikkhayāya… pahānāya… khayāya … vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya cattāro dhammā bhāvetabbā…pe…. Tiṃsatimaṃ.

277-303. “මහණෙනි, රාගය පිරිසිඳ දැනගැනීම පිණිස... පෙ... හාත්පසින්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස... ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස... ක්ෂය කිරීම පිණිස... නැති කිරීම පිණිස... නොඇලීම පිණිස... නිරෝධය පිණිස... අත්හැරීම පිණිස... මුළුමනින්ම දුරු කිරීම පිණිස ධර්ම සතරක් වැඩිය යුතුය... පෙ... තිස්වන සූත්‍රයයි.”


31-510. Dosaabhiññādisuttāni

31-510. “දෝස අභිඤ්ඤාදි සූත්‍ර”


304-783. ‘‘Dosassa…pe… mohassa… kodhassa… upanāhassa… makkhassa… paḷāsassa… issāya… macchariyassa… māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa abhiññāya… pariññāya… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya ime cattāro dhammā bhāvetabbā’’ti. Dasuttarapañcasatimaṃ.

304-783. “දෝෂය... පෙ... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය (වෛර බැඳීම)... මක්ඛය (ගුණ මකා දැමීම)... පලාසය (ගුණ අගුණ සම කිරීම)... ඉස්සාව (ඊර්ෂ්‍යාව)... මච්ඡරිය (මසුරුකම)... මායාව... සාඨෙය්‍යය (කපටිකම)... ථම්භය (දැඩි බව)... සාරම්භය (නපුරුකම)... මානය... අතිමානය... මදය (මත්වීම)... ප්‍රමාදය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස... පිරිසිඳ දැනගැනීම පිණිස... හාත්පසින්ම ක්ෂය කිරීම පිණිස... ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස... ක්ෂය කිරීම පිණිස... නැති කිරීම පිණිස... නොඇලීම පිණිස... නිරෝධය පිණිස... අත්හැරීම පිණිස... මුළුමනින්ම දුරු කිරීම පිණිස මේ ධර්ම සතර වැඩිය යුතුය. පන්සිය දසවන සූත්‍රයයි.”


Rāgapeyyālaṃ niṭṭhitaṃ.

“රාග පෙය්‍යාලය නිමාවට පත් විය.”


Catukkanipātapāḷi niṭṭhitā.

“චතුක්ක නිපාත පාළිය නිමාවට පත් විය.”


Español
El Canon PaliLos ComentariosLos SubcomentariosOtros
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคนข้อคิดเห็นคำอธิบายย่อยอื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ
1102 ปาจิตติยปาฬิ
1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย)
1104 จูฬวคฺคปาฬิ
1105 ปริวารปาฬิ
1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑
1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒
1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา
1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย)
1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา
1206 ปริวารอฏฺฐกถา
1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑
1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒
1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓
1401 ทเวมาติกาปาฬิ
1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา
1403 วชิรพุทฺธิฏีกา
1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑
1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒
1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑
1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒
1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา
1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย
1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑
1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒
1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ
1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา

8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑
8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒
8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑
8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒
8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา

8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ)
8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ)
8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ)
8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ)
8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ)
8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ)
8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ)
8413 นิรุตฺติทีปนี
8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ
8415 อนุทีปนีปาฐ
8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ
8417 นมกฺการฏีกา
8418 มหาปณามปาฐ
8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา
8420 สุตวทน
8421 กมลาญฺชลิ
8422 ชินาลงฺการ
8423 ปชฺชมธุ
8424 พุทฺธคุณคาถาวลี
8425 จูฬคนฺถวํส
8427 สาสนวํส
8426 มหาวํส
8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ
8428 กจฺจายนพฺยากรณํ
8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา)
8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา)
8432 ปทรูปสิทฺธิ
8433 โมคคฺลานปญฺจิกา
8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ
8435 วุตฺโตทยปาฐ
8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ
8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา
8438 สุโพธาลงฺการปาฐ
8439 สุโพธาลงฺการฏีกา
8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร
8446 กวิทปฺปณนีติ
8447 นีติมญฺชรี
8445 ธมฺมนีติ
8444 มหารหนีติ
8441 โลกนีติ
8442 สุตฺตนฺตนีติ
8443 สูรสฺสตินีติ
8450 จาณกฺยนีติ
8448 นรทกฺขทีปนี
8449 จตุราวรกฺขทีปนี
8451 รสวาหินี
8452 สีมวิโสธนีปาฐ
8453 เวสฺสนฺตรคีติ
8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา
8455 ถูปวํส
8456 ทาฐาวํส
8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา
8458 ธาตุวํส
8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส
8460 ชนจริตย
8461 ชนวํสทีปํ
8462 เตลกฏาหคาถา
8463 มิลิทฏีกา
8464 ปทมญฺชรี
8465 ปทสาธนํ
8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ
8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา
8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ
2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ)
2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ
2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา
2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ)
2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา
2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา
2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ)
2303 ปาถิกวคฺคฏีกา
2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑
2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ
3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ
3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ
3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑
3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒
3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา
3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา
3301 มูลปณฺณาสฏีกา
3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา
3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ
4102 นิทานวคฺคปาฬิ
4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ
4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ
4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)
4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา
4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา
4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา
4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา
4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)
4301 สคาถาวคฺคฏีกา
4302 นิทานวคฺคฏีกา
4303 ขนฺธวคฺคฏีกา
4304 สฬายตนวคฺคฏีกา
4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ
5102 ทุกนิปาตปาฬิ
5103 ติกนิปาตปาฬิ
5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ
5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ
5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ
5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ
5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ
5109 นวกนิปาตปาฬิ
5110 ทสกนิปาตปาฬิ
5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ
5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา
5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา
5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา
5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา
5301 เอกกนิปาตฏีกา
5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา
5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา
5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ
6102 ธมฺมปทปาฬิ
6103 อุทานปาฬิ
6104 อิติวุตฺตกปาฬิ
6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ
6106 วิมานวตฺถุปาฬิ
6107 เปตวตฺถุปาฬิ
6108 เถรคาถาปาฬิ
6109 เถรีคาถาปาฬิ
6110 อปทานปาฬิ-๑
6111 อปทานปาฬิ-๒
6112 พุทธวงฺสปาฬิ
6113 จริยาปิฏกปาฬิ
6114 ชาตกปาฬิ-๑
6115 ชาตกปาฬิ-๒
6116 มหานิทฺเทสปาฬิ
6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ
6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ
6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ
6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ
6121 เปฏโกปเทสปาฬิ
6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา
6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑
6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒
6204 อุทานอฏฺฐกถา
6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา
6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑
6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒
6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา
6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา
6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑
6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒
6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา
6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑
6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒
6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา
6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา
6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑
6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒
6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓
6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔
6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕
6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖
6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗
6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา
6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา
6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑
6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒
6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา
6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา
6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ
7102 วิภงฺคปาฬิ
7103 ธาตุกถาปาฬิ
7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ
7105 กถาวตฺถุปาฬิ
7106 ยมกปาฬิ-๑
7107 ยมกปาฬิ-๒
7108 ยมกปาฬิ-๓
7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑
7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒
7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓
7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔
7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕
7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา
7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา
7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา
7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา
7302 วิภงฺคมูลฏีกา
7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา
7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา
7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา
7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท
7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห
7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา
7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།འགྲེལ་བཤད།འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི།
1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི།
1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ)
1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།
1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ)
1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡
1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢
1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣
1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།
1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ།
1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡
1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢
1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡
1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢
1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ།
1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡
1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢
1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི།
1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ།

8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡
8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢
8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡
8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢
8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ།

8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི)
8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི)
8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི)
8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི།
8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ།
8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ།
8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ།
8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ།
8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ།
8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ།
8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ།
8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི།
8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར།
8423 པཛྫ་མ་དྷུ།
8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི།
8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས།
8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས།
8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས།
8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ།
8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ།
8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ)
8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ)
8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི།
8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ།
8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ།
8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ།
8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ།
8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ།
8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ།
8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ།
8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར།
8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི།
8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི།
8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི།
8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི།
8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི།
8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི།
8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི།
8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི།
8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི།
8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི།
8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི།
8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ།
8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི།
8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ།
8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས།
8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས།
8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ།
8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས།
8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས།
8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ།
8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ།
8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ།
8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ།
8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི།
8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ།
8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ།
8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ།
8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ)
2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ)
2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ)
2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡
2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)
4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི།
6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི།
6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི།
6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི།
6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི།
6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི།
6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡
6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢
6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི།
6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི།
6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡
6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢
6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི།
6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི།
6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི།
6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི།
6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི།
6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།
6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣
6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤
6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥
6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦
6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧
6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི།
7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི།
7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི།
7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི།
7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡
7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢
7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣
7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡
7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢
7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣
7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤
7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥
7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ།
7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ།
7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ།
7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ།
7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển PaliChú giảiPhụ chú giảiKhác
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1
1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2
1203 Chú Giải Pācittiya
1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật)
1205 Chú Giải Cūḷavagga
1206 Chú Giải Parivāra
1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1
1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2
1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha
1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi
1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1
1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2
1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1
1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2
1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1
1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Thanh Tịnh Đạo - 1
8402 Thanh Tịnh Đạo - 2
8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1
8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2
8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo

8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8410 Tạng Luật (Vấn Đáp)
8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp)
8412 Chú Giải (Vấn Đáp)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Phụ Chú Giải Namakkāra
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8444 Mahārahanīti
8445 Dhammanīti
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8450 Cāṇakyanīti
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Phụ Chú Giải Milinda
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2203 Chú Giải Pāthikavagga
2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga
2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1
2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1
3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2
3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa
3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa
3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)
4201 Chú Giải Sagāthāvagga
4202 Chú Giải Nidānavagga
4203 Chú Giải Khandhavagga
4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga
4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga
4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga
4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga
4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga
4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Chú Giải Ekakanipāta
5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta
5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi - 1
6111 Apadāna Pāḷi - 2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi - 1
6115 Jātaka Pāḷi - 2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Chú Giải Khuddakapāṭha
6202 Chú Giải Dhammapada - 1
6203 Chú Giải Dhammapada - 2
6204 Chú Giải Udāna
6205 Chú Giải Itivuttaka
6206 Chú Giải Suttanipāta - 1
6207 Chú Giải Suttanipāta - 2
6208 Chú Giải Vimānavatthu
6209 Chú Giải Petavatthu
6210 Chú Giải Theragāthā - 1
6211 Chú Giải Theragāthā - 2
6212 Chú Giải Therīgāthā
6213 Chú Giải Apadāna - 1
6214 Chú Giải Apadāna - 2
6215 Chú Giải Buddhavaṃsa
6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka
6217 Chú Giải Jātaka - 1
6218 Chú Giải Jātaka - 2
6219 Chú Giải Jātaka - 3
6220 Chú Giải Jātaka - 4
6221 Chú Giải Jātaka - 5
6222 Chú Giải Jātaka - 6
6223 Chú Giải Jātaka - 7
6224 Chú Giải Mahāniddesa
6225 Chú Giải Cūḷaniddesa
6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1
6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2
6228 Chú Giải Nettippakaraṇa
6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi - 1
7107 Yamaka Pāḷi - 2
7108 Yamaka Pāḷi - 3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5
7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi
7202 Chú Giải Sammohavinodanī
7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa
7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī
7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga
7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa
7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī
7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra
7309 Abhidhammamātikāpāḷi