. Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

. ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේ වා!

Aṅguttaranikāyo

අංගුත්තර නිකාය

Dasakanipātapāḷi

දසක නිපාත පාළි

1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ

1. ප්‍රථම පණ්ණාසකය

1. Ānisaṃsavaggo

1. ආනිසංස වර්ගය

1. Kimatthiyasuttaṃ

1. කිමත්ථිය සූත්‍රය

1. Evaṃ [Pg.257] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

1. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ආරාමය වූ ජේතවනයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියහ. එසේ එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

‘‘Kimatthiyāni, bhante, kusalāni sīlāni kimānisaṃsānī’’ti? ‘‘Avippaṭisāratthāni kho, ānanda, kusalāni sīlāni avippaṭisārānisaṃsānī’’ti.

“ස්වාමීනී, කුසල් සීලයන්ගේ ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? එහි ආනිසංස මොනවාද?” “ආනන්දය, කුසල් සීලයන්ගේ ප්‍රයෝජනය පසුතැවීමක් නොවීමයි (අවිප්පටිසාරයයි). එහි ආනිසංසය ද පසුතැවීමක් නොවීමයි.”

‘‘Avippaṭisāro pana, bhante, kimatthiyo kimānisaṃso’’ti? ‘‘Avippaṭisāro kho, ānanda, pāmojjattho pāmojjānisaṃso’’ti.

“ස්වාමීනී, පසුතැවීමක් නොවීමේ ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? එහි ආනිසංසය කුමක්ද?” “ආනන්දය, පසුතැවීමක් නොවීමේ ප්‍රයෝජනය ප්‍රමෝදයයි. එහි ආනිසංසය ද ප්‍රමෝදයයි.”

‘‘Pāmojjaṃ pana, bhante, kimatthiyaṃ kimānisaṃsa’’nti? ‘‘Pāmojjaṃ kho, ānanda, pītatthaṃ pītānisaṃsa’’nti.

“ස්වාමීනී, ප්‍රමෝදයේ ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? එහි ආනිසංසය කුමක්ද?” “ආනන්දය, ප්‍රමෝදයේ ප්‍රයෝජනය පීතියයි. එහි ආනිසංසය ද පීතියයි.”

‘‘Pīti pana, bhante, kimatthiyā kimānisaṃsā’’ti? ‘‘Pīti kho, ānanda, passaddhatthā passaddhānisaṃsā’’ti.

“ස්වාමීනී, පීතියේ ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? එහි ආනිසංසය කුමක්ද?” “ආනන්දය, පීතියේ ප්‍රයෝජනය පස්සද්ධියයි (කය හා සිතේ සන්සිඳීමයි). එහි ආනිසංසය ද පස්සද්ධියයි.”

‘‘Passaddhi [Pg.258] pana, bhante, kimatthiyā kimānisaṃsā’’ti? ‘‘Passaddhi kho, ānanda, sukhatthā sukhānisaṃsā’’ti.

“ස්වාමීනී, පස්සද්ධියේ ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? එහි ආනිසංසය කුමක්ද?” “ආනන්දය, පස්සද්ධියේ ප්‍රයෝජනය සැපයයි (සුඛයයි). එහි ආනිසංසය ද සැපයයි.”

‘‘Sukhaṃ pana, bhante, kimatthiyaṃ kimānisaṃsa’’nti? ‘‘Sukhaṃ kho, ānanda, samādhatthaṃ samādhānisaṃsa’’nti.

“ස්වාමීනී, සැපයේ ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? එහි ආනිසංසය කුමක්ද?” “ආනන්දය, සැපයේ ප්‍රයෝජනය සමාධියයි. එහි ආනිසංසය ද සමාධියයි.”

‘‘Samādhi pana, bhante, kimatthiyo kimānisaṃso’’ti? ‘‘Samādhi kho, ānanda, yathābhūtañāṇadassanattho yathābhūtañāṇadassanānisaṃso’’ti.

“ස්වාමීනී, සමාධියේ ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? එහි ආනිසංසය කුමක්ද?” “ආනන්දය, සමාධියේ ප්‍රයෝජනය ඇති තතු සේ දැකීමේ ඥානයයි (යථාභූත ඥාන දර්ශනයයි). එහි ආනිසංසය ද යථාභූත ඥාන දර්ශනයයි.”

‘‘Yathābhūtañāṇadassanaṃ pana, bhante, kimatthiyaṃ kimānisaṃsa’’nti? ‘‘Yathābhūtañāṇadassanaṃ kho, ānanda, nibbidāvirāgatthaṃ nibbidāvirāgānisaṃsa’’nti.

“ස්වාමීනී, යථාභූත ඥාන දර්ශනයේ ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? එහි ආනිසංසය කුමක්ද?” “ආනන්දය, යථාභූත ඥාන දර්ශනයේ ප්‍රයෝජනය කලකිරීම හා නොඇලීමයි (නිබ්බිදා විරාගයයි). එහි ආනිසංසය ද නිබ්බිදා විරාගයයි.”

‘‘Nibbidāvirāgo pana, bhante kimatthiyo kimānisaṃso’’ti? ‘‘Nibbidāvirāgo kho, ānanda, vimuttiñāṇadassanattho vimuttiñāṇadassanānisaṃso.

“ස්වාමීනී, නිබ්බිදා විරාගයේ ප්‍රයෝජනය කුමක්ද? එහි ආනිසංසය කුමක්ද?” “ආනන්දය, නිබ්බිදා විරාගයේ ප්‍රයෝජනය විමුක්ති ඥාන දර්ශනයයි. එහි ආනිසංසය ද විමුක්ති ඥාන දර්ශනයයි.”

‘‘Iti kho, ānanda, kusalāni sīlāni avippaṭisāratthāni avippaṭisārānisaṃsāni; avippaṭisāro pāmojjattho pāmojjānisaṃso; pāmojjaṃ pītatthaṃ pītānisaṃsaṃ; pīti passaddhatthā passaddhānisaṃsā; passaddhi sukhatthā sukhānisaṃsā; sukhaṃ samādhatthaṃ samādhānisaṃsaṃ; samādhi yathābhūtañāṇadassanattho yathābhūtañāṇadassanānisaṃso; yathābhūtañāṇadassanaṃ nibbidāvirāgatthaṃ nibbidāvirāgānisaṃsaṃ; nibbidāvirāgo vimuttiñāṇadassanattho vimuttiñāṇadassanānisaṃso. Iti kho, ānanda, kusalāni sīlāni anupubbena aggāya parentī’’ti. Paṭhamaṃ.

“ආනන්දය, මෙසේ කුසල් සීලයන්ගේ ප්‍රයෝජනය හා ආනිසංසය පසුතැවීමක් නොවීමයි. පසුතැවීමක් නොවීමේ ප්‍රයෝජනය හා ආනිසංසය ප්‍රමෝදයයි. ප්‍රමෝදයේ ප්‍රයෝජනය හා ආනිසංසය පීතියයි. පීතියේ ප්‍රයෝජනය හා ආනිසංසය පස්සද්ධියයි. පස්සද්ධියේ ප්‍රයෝජනය හා ආනිසංසය සැපයයි. සැපයේ ප්‍රයෝජනය හා ආනිසංසය සමාධියයි. සමාධියේ ප්‍රයෝජනය හා ආනිසංසය යථාභූත ඥාන දර්ශනයයි. යථාභූත ඥාන දර්ශනයේ ප්‍රයෝජනය හා ආනිසංසය නිබ්බිදා විරාගයයි. නිබ්බිදා විරාගයේ ප්‍රයෝජනය හා ආනිසංසය විමුක්ති ඥාන දර්ශනයයි. ආනන්දය, මෙලෙස කුසල් සීලයෝ අනුපිළිවෙලින් උතුම් වූ අරහත්වය කරා පමුණුවති.” පළමුවන සූත්‍රයයි.

2. Cetanākaraṇīyasuttaṃ

2. චේතනා කරණීය සූත්‍රය

2. ‘‘Sīlavato, bhikkhave, sīlasampannassa na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘avippaṭisāro me uppajjatū’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ sīlavato sīlasampannassa avippaṭisāro uppajjati. Avippaṭisārissa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘pāmojjaṃ me uppajjatū’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ avippaṭisārissa pāmojjaṃ jāyati. Pamuditassa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘pīti me uppajjatū’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ pamuditassa pīti uppajjati. Pītimanassa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘kāyo me passambhatū’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ pītimanassa [Pg.259] kāyo passambhati. Passaddhakāyassa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘sukhaṃ vediyāmī’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ passaddhakāyo sukhaṃ vediyati. Sukhino, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘cittaṃ me samādhiyatū’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhitassa, bhikkhave, na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘yathābhūtaṃ jānāmi passāmī’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ samāhito yathābhūtaṃ jānāti passati. Yathābhūtaṃ, bhikkhave, jānato passato na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘nibbindāmi virajjāmī’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ nibbindati virajjati. Nibbinnassa, bhikkhave, virattassa na cetanāya karaṇīyaṃ – ‘vimuttiñāṇadassanaṃ sacchikaromī’ti. Dhammatā esā, bhikkhave, yaṃ nibbinno viratto vimuttiñāṇadassanaṃ sacchikaroti.

2. “මහණෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා විසින් ‘මට පසුතැවීමක් ඇති නොවේවා’ යි චේතනාවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත. මහණෙනි, සිල්වත් වූ සීලයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට පසුතැවීමක් ඇති වීම ස්වභාවික ධර්මතාවයකි. මහණෙනි, පසුතැවීමක් නැති පුද්ගලයා විසින් ‘මට ප්‍රමෝදය ඇති වේවා’ යි චේතනාවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත. මහණෙනි, පසුතැවීමක් නැති තැනැත්තාට ප්‍රමෝදය ඇති වීම ධර්මතාවයකි. මහණෙනි, ප්‍රමෝදයට පත් වූ තැනැත්තා විසින් ‘මට පීතිය ඇති වේවා’ යි චේතනාවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත. මහණෙනි, ප්‍රමෝදයට පත් වූ තැනැත්තාට පීතිය ඇති වීම ධර්මතාවයකි. මහණෙනි, පීතිමත් සිතක් ඇති තැනැත්තා විසින් ‘මගේ කය සන්සිඳේවා’ යි චේතනාවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත. මහණෙනි, පීතිමත් සිතක් ඇති තැනැත්තාගේ කය සන්සිඳීම (පස්සද්ධිය) ධර්මතාවයකි. මහණෙනි, සන්සිඳුණු කයක් ඇති තැනැත්තා විසින් ‘මම සැපයක් විඳිමි’ යි චේතනාවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත. මහණෙනි, සන්සිඳුණු කයක් ඇති තැනැත්තා සැප විඳීම ධර්මතාවයකි. මහණෙනි, සැපයෙන් යුක්ත පුද්ගලයා විසින් ‘මගේ සිත සමාධිගත වේවා’ යි චේතනාවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත. මහණෙනි, සැපයෙන් යුක්ත පුද්ගලයාගේ සිත සමාධිගත වීම ධර්මතාවයකි. මහණෙනි, සමාධිගත සිතක් ඇති තැනැත්තා විසින් ‘මම ඇති තතු සේ දනිමි, දකිමි’ යි චේතනාවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත. මහණෙනි, සමාධිගත වූවෙකු විසින් ඇති තතු සේ දැනීම හා දැකීම ධර්මතාවයකි. මහණෙනි, ඇති තතු සේ දන්නා හා දක්නා පුද්ගලයා විසින් ‘මම කලකිරෙමි, නොඇලෙමි’ යි චේතනාවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත. මහණෙනි, ඇති තතු සේ දන්නා හා දක්නා තැනැත්තා කලකිරීම හා නොඇලීම ධර්මතාවයකි. මහණෙනි, කලකිරුණු හා නොඇලුණු තැනැත්තා විසින් ‘මම විමුක්ති ඥාන දර්ශනය සාක්ෂාත් කරමි’ යි චේතනාවෙන් කළ යුතු දෙයක් නැත. මහණෙනි, කලකිරුණු හා නොඇලුණු තැනැත්තා විමුක්ති ඥාන දර්ශනය සාක්ෂාත් කිරීම ධර්මතාවයකි.”

‘‘Iti kho, bhikkhave, nibbidāvirāgo vimuttiñāṇadassanattho vimuttiñāṇadassanānisaṃso; yathābhūtañāṇadassanaṃ nibbidāvirāgatthaṃ nibbidāvirāgānisaṃsaṃ; samādhi yathābhūtañāṇadassanattho yathābhūtañāṇadassanānisaṃso; sukhaṃ samādhatthaṃ samādhānisaṃsaṃ; passaddhi sukhatthā sukhānisaṃsā; pīti passaddhatthā passaddhānisaṃsā; pāmojjaṃ pītatthaṃ pītānisaṃsaṃ; avippaṭisāro pāmojjattho pāmojjānisaṃso; kusalāni sīlāni avippaṭisāratthāni avippaṭisārānisaṃsāni. Iti kho, bhikkhave, dhammā dhamme abhisandenti, dhammā dhamme paripūrenti apārā pāraṃ gamanāyā’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, මෙසේ නිබ්බිදාව (ලෝකය පිළිබඳ කළකිරීම) සහ විරාගය (නොඇලීම), විමුක්ති ඥාන දර්ශනය (නිවන පිළිබඳ අවබෝධය) අරමුණ කොට ඇත්තේය, විමුක්ති ඥාන දර්ශනය ප්‍රතිලාභ කොට ඇත්තේය. යථාභූත ඥාන දර්ශනය (ඇති තතු නිවැරදිව දැකීම), නිබ්බිදා-විරාගය අරමුණ කොට ඇත්තේය, නිබ්බිදා-විරාගය ප්‍රතිලාභ කොට ඇත්තේය. සමාධිය, යථාභූත ඥාන දර්ශනය අරමුණ කොට ඇත්තේය, යථාභූත ඥාන දර්ශනය ප්‍රතිලාභ කොට ඇත්තේය. සැපය, සමාධිය අරමුණ කොට ඇත්තේය, සමාධිය ප්‍රතිලාභ කොට ඇත්තේය. පස්සද්ධිය (සන්සුන් බව), සැපය අරමුණ කොට ඇත්තේය, සැපය ප්‍රතිලාභ කොට ඇත්තේය. ප්‍රීතිය, පස්සද්ධිය අරමුණ කොට ඇත්තේය, පස්සද්ධිය ප්‍රතිලාභ කොට ඇත්තේය. ප්‍රාමෝද්‍යය, ප්‍රීතිය අරමුණ කොට ඇත්තේය, ප්‍රීතිය ප්‍රතිලාභ කොට ඇත්තේය. අවිප්පටිසාරය (පසුතැවීමක් නොමැති බව), ප්‍රාමෝද්‍යය අරමුණ කොට ඇත්තේය, ප්‍රාමෝද්‍යය ප්‍රතිලාභ කොට ඇත්තේය. කුසල ශීලයෝ, අවිප්පටිසාරය අරමුණ කොට ඇත්තාහ, අවිප්පටිසාරය ප්‍රතිලාභ කොට ඇත්තාහ. මහණෙනි, මෙසේ ධර්මයෝ ධර්මයන් කරා ගලා යති; ධර්මයෝ ධර්මයන් පූර්ණය කරති; ඒ මෙතෙර සිට එතෙරට (නිවනට) ගමන් කිරීම සඳහා ය.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Paṭhamaupanisasuttaṃ

3. පළමු උපනිස සූත්‍රය

3. ‘‘Dussīlassa, bhikkhave, sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ; pāmojje asati pāmojjavipannassa hatūpanisā hoti pīti; pītiyā asati pītivipannassa hatūpanisā hoti passaddhi; passaddhiyā asati passaddhivipannassa hatūpanisaṃ hoti sukhaṃ; sukhe asati sukhavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo[Pg.260]; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti…pe… vimuttiñāṇadassanaṃ.

3. “මහණෙනි, දුස්සීල වූ, සිල් පිරිහුණු පුද්ගලයාට, අවිප්පටිසාරය (පසුතැවීමක් නොමැති බව) ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය (ප්‍රධාන හේතුව) නැති වෙයි. අවිප්පටිසාරය නැති කල්හි, අවිප්පටිසාරයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයාට ප්‍රාමෝද්‍යය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි. ප්‍රාමෝද්‍යය නැති කල්හි, ප්‍රාමෝද්‍යයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයාට ප්‍රීතිය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි. ප්‍රීතිය නැති කල්හි, ප්‍රීතියෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයාට පස්සද්ධිය (සන්සුන් බව) ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි. පස්සද්ධිය නැති කල්හි, පස්සද්ධියෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයාට සැපය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි. සැපය නැති කල්හි, සැපයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයාට සම්මා සමාධිය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි. සම්මා සමාධිය නැති කල්හි, සම්මා සමාධියෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයාට යථාභූත ඥාන දර්ශනය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි. යථාභූත ඥාන දර්ශනය නැති කල්හි, යථාභූත ඥාන දර්ශනයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයාට නිබ්බිදා-විරාගය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි. නිබ්බිදා-විරාගය නැති කල්හි, නිබ්බිදා-විරාගයෙන් පිරිහුණු පුද්ගලයාට විමුක්ති ඥාන දර්ශනය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි. මහණෙනි, එය යම් සේ අතුපතරින් පිරිහුණු ගසක සිවිය ද පූර්ණත්වයට පත් නොවේ ද, පොත්ත ද... එලය ද... අරටුව ද පූර්ණත්වයට පත් නොවේ ද, එලෙසම මහණෙනි, දුස්සීල වූ, සිල් පිරිහුණු පුද්ගලයාට අවිප්පටිසාරය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි... (පෙ...) විමුක්ති ඥාන දර්ශනය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි.”

‘‘Sīlavato, bhikkhave, sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ; pāmojje sati pāmojjasampannassa upanisasampannā hoti pīti; pītiyā sati pītisampannassa upanisasampannā hoti passaddhi; passaddhiyā sati passaddhisampannassa upanisasampannaṃ hoti sukhaṃ; sukhe sati sukhasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti…pe… vimuttiñāṇadassana’’nti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයාට, අවිප්පටිසාරය (පසුතැවීමක් නොමැති බව) ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. අවිප්පටිසාරය ඇති කල්හි, අවිප්පටිසාරයෙන් යුත් පුද්ගලයාට ප්‍රාමෝද්‍යය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. ප්‍රාමෝද්‍යය ඇති කල්හි... ප්‍රීතිය... පස්සද්ධිය... සැපය... සම්මා සමාධිය... යථාභූත ඥාන දර්ශනය... නිබ්බිදා-විරාගය ඇති කල්හි, නිබ්බිදා-විරාගයෙන් යුත් පුද්ගලයාට විමුක්ති ඥාන දර්ශනය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. මහණෙනි, එය යම් සේ අතුපතරින් යුත් ගසක සිවිය ද පූර්ණත්වයට පත් වේ ද, පොත්ත ද... එලය ද... අරටුව ද පූර්ණත්වයට පත් වේ ද, එලෙසම මහණෙනි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයාට අවිප්පටිසාරය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි... (පෙ...) විමුක්ති ඥාන දර්ශනය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි.” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Dutiyaupanisasuttaṃ

4. දෙවන උපනිස සූත්‍රය

4. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘dussīlassa, āvuso, sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti…pe… vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti…pe… vimuttiñāṇadassanaṃ.

4. එහිදී ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “ඇවැත්නි, දුස්සීල වූ, සිල් පිරිහුණු පුද්ගලයාට අවිප්පටිසාරය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි. අවිප්පටිසාරය නැති කල්හි... (පෙ...) විමුක්ති ඥාන දර්ශනය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි. ඇවැත්නි, එය යම් සේ අතුපතරින් පිරිහුණු ගසක සිවිය, පොත්ත, එලය හෝ අරටුව පූර්ණත්වයට පත් නොවේ ද, එලෙසම ඇවැත්නි, දුස්සීල වූ, සිල් පිරිහුණු පුද්ගලයාට අවිප්පටිසාරය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි... (පෙ...) විමුක්ති ඥාන දර්ශනය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය නැති වෙයි.”

‘‘Sīlavato[Pg.261], āvuso, sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti…pe. … vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti…pe… vimuttiñāṇadassana’’nti. Catutthaṃ.

“ඇවැත්නි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයාට අවිප්පටිසාරය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. අවිප්පටිසාරය ඇති කල්හි... (පෙ...) විමුක්ති ඥාන දර්ශනය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. ඇවැත්නි, එය යම් සේ අතුපතරින් යුත් ගසක සිවිය ද පොත්ත ද එලය ද අරටුව ද පූර්ණත්වයට පත් වේ ද, එලෙසම ඇවැත්නි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් සම්පූර්ණ වූ පුද්ගලයාට අවිප්පටිසාරය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි... (පෙ...) විමුක්ති ඥාන දර්ශනය ඇති වීමට අවශ්‍ය උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි.” සතරවන සූත්‍රයයි.

5. Tatiyaupanisasuttaṃ

5. තෙවන උපනිස සූත්‍රය

5. Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi – ‘‘dussīlassa, āvuso, sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ; pāmojje asati pāmojjavipannassa hatūpanisā hoti pīti; pītiyā asati pītivipannassa hatūpanisā hoti passaddhi; passaddhiyā asati passaddhivipannassa hatūpanisaṃ hoti sukhaṃ; sukhe asati sukhavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti…pe… vimuttiñāṇadassanaṃ.

5. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "ඇවැත්නි, දුස්සීල වූ, සීලය පිරිහුණු පුද්ගලයාට පසුතැවිලි නොවීම (අවිප්පටිසාරය) සඳහා වන උපනිශ්‍රය (පදනම) අහිමි වෙයි. පසුතැවිලි නොවීම නැති කල්හි, පසුතැවිලි නොවීම පිරිහුණු පුද්ගලයාට ප්‍රමෝදය සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි. ප්‍රමෝදය නැති කල්හි, ප්‍රමෝදය පිරිහුණු පුද්ගලයාට පීතිය සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි. පීතිය නැති කල්හි, පීතිය පිරිහුණු පුද්ගලයාට පස්සද්ධිය (සන්සුන් බව) සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි. පස්සද්ධිය නැති කල්හි, පස්සද්ධිය පිරිහුණු පුද්ගලයාට සැපය සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි. සැපය නැති කල්හි, සැපය පිරිහුණු පුද්ගලයාට සම්මා සමාධිය සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි. සම්මා සමාධිය නැති කල්හි, සම්මා සමාධිය පිරිහුණු පුද්ගලයාට යථාභූත ඥාන දර්ශනය (ඇති සැටියෙන් දැකීමේ ඥානය) සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි. යථාභූත ඥාන දර්ශනය නැති කල්හි, යථාභූත ඥාන දර්ශනය පිරිහුණු පුද්ගලයාට කළකිරීම හා නොඇලීම (නිබ්බිදා-විරාගය) සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි. කළකිරීම හා නොඇලීම නැති කල්හි, කළකිරීම හා නොඇලීම පිරිහුණු පුද්ගලයාට විමුක්ති ඥාන දර්ශනය සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි. ඇවැත්නි, යම් සේ අතුපතර හා පත්‍ර පිරිහුණු ගසක එහි සිවිය ද පූර්ණත්වයට පත් නොවේ ද, පොත්ත ද... එළය ද... හරය ද පූර්ණත්වයට පත් නොවේ ද, ඇවැත්නි, එලෙසම දුස්සීල වූ, සීලය පිරිහුණු පුද්ගලයාට පසුතැවිලි නොවීම සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි. පසුතැවිලි නොවීම නැති කල්හි, පසුතැවිලි නොවීම පිරිහුණු පුද්ගලයාට ප්‍රමෝදය සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි... (පෙ)... විමුක්ති ඥාන දර්ශනය සඳහා වන උපනිශ්‍රය අහිමි වෙයි."

‘‘Sīlavato, āvuso, sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ; pāmojje sati pāmojjasampannassa upanisasampannā hoti pīti; pītiyā sati pītisampannassa upanisasampannā hoti passaddhi; passaddhiyā sati passaddhisampannassa upanisasampannaṃ hoti sukhaṃ; sukhe sati sukhasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane [Pg.262] sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, āvuso, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, āvuso, sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro; avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti…pe… vimuttiñāṇadassana’’nti. Pañcamaṃ.

"ඇවැත්නි, සිල්වත් වූ, සීලයෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයාට පසුතැවිලි නොවීම (අවිප්පටිසාරය) සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. පසුතැවිලි නොවීම ඇති කල්හි, පසුතැවිලි නොවීමෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට ප්‍රමෝදය සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. ප්‍රමෝදය ඇති කල්හි, ප්‍රමෝදයෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට පීතිය සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. පීතිය ඇති කල්හි, පීතියෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට පස්සද්ධිය සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. පස්සද්ධිය ඇති කල්හි, පස්සද්ධියෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට සැපය සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. සැපය ඇති කල්හි, සැපයෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට සම්මා සමාධිය සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. සම්මා සමාධිය ඇති කල්හි, සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට යථාභූත ඥාන දර්ශනය සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. යථාභූත ඥාන දර්ශනය ඇති කල්හි, යථාභූත ඥාන දර්ශනයෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට කළකිරීම හා නොඇලීම (නිබ්බිදා-විරාගය) සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. කළකිරීම හා නොඇලීම ඇති කල්හි, කළකිරීම හා නොඇලීමෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට විමුක්ති ඥාන දර්ශනය සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. ඇවැත්නි, යම් සේ අතුපතර හා පත්‍රවලින් පිරිපුන් ගසක එහි සිවිය ද පූර්ණත්වයට පත් වේ ද, පොත්ත ද... එළය ද... හරය ද පූර්ණත්වයට පත් වේ ද, ඇවැත්නි, එලෙසම සිල්වත් වූ, සීලයෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයාට පසුතැවිලි නොවීම සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි. පසුතැවිලි නොවීම ඇති කල්හි, පසුතැවිලි නොවීමෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට ප්‍රමෝදය සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි... (පෙ)... විමුක්ති ඥාන දර්ශනය සඳහා වන උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වෙයි." පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Samādhisuttaṃ

6. සමාධි සූත්‍රය

6. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘siyā nu kho, bhante, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa; saññī ca pana assā’’ti? ‘‘Siyā, ānanda, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa; saññī ca pana assā’’ti.

6. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ... (පෙ)... එකත්පසක හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: "ස්වාමීනී, පෘථිවියෙහි පෘථිවි සංඥාව නැති, ආපෝ ධාතුවෙහි ආපෝ සංඥාව නැති, තේජෝ ධාතුවෙහි තේජෝ සංඥාව නැති, වායෝ ධාතුවෙහි වායෝ සංඥාව නැති, ආකාශානඤ්චායතනයෙහි ආකාශානඤ්චායතන සංඥාව නැති, විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙහි විඤ්ඤාණඤ්චායතන සංඥාව නැති, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයෙහි ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයෙහි නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, මෙලොවෙහි මෙලොව සංඥාව නැති, පරලොවෙහි පරලොව සංඥාව නැති, එහෙත් සංඥාව ඇත්තා වූ ද යම් සමාධි ලාභයක් භික්ෂුවකට ලැබිය හැකි ද?" "ආනන්දය, පෘථිවියෙහි පෘථිවි සංඥාව නැති, ආපෝ ධාතුවෙහි ආපෝ සංඥාව නැති, තේජෝ ධාතුවෙහි තේජෝ සංඥාව නැති, වායෝ ධාතුවෙහි වායෝ සංඥාව නැති, ආකාශානඤ්චායතනයෙහි ආකාශානඤ්චායතන සංඥාව නැති, විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙහි විඤ්ඤාණඤ්චායතන සංඥාව නැති, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයෙහි ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයෙහි නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, මෙලොවෙහි මෙලොව සංඥාව නැති, පරලොවෙහි පරලොව සංඥාව නැති, එහෙත් සංඥාව ඇත්තා වූ ද එවැනි සමාධි ලාභයක් භික්ෂුවකට ලැබිය හැකි ය."

‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na [Pg.263] viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyattane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa; saññī ca pana assā’’ti?

“ස්වාමීනී, භික්ෂුවකට පෘථිවියෙහි පෘථිවි සංඥාව නැති, ජලයෙහි ජල සංඥාව නැති, තේජසෙහි තේජෝ සංඥාව නැති, වායුවෙහි වායෝ සංඥාව නැති, ආකාශානඤ්චායතනයෙහි ආකාශානඤ්චායතන සංඥාව නැති, විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙහි විඤ්ඤාණඤ්චායතන සංඥාව නැති, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයෙහි ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයෙහි නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, මෙලොවෙහි මෙලොව සංඥාව නැති, පරලොවෙහි පරලොව සංඥාව නැති, එසේ වුවත් සංඥාව සහිත වූ එවැනි සමාධි ප්‍රතිලාභයක් කෙසේ නම් ලැබිය හැකිද?”

‘‘Idhānanda, bhikkhu evaṃsaññī hoti – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. Evaṃ kho, ānanda, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa; saññī ca pana assā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“ආනන්දය, මෙහි භික්ෂුව මෙබඳු සංඥාවකින් යුක්ත වෙයි – ‘සියලු සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම වූ, සියලු උපධීන් අත්හැරීම වූ, තණ්හාව ක්ෂය වීම වූ, විරාගය වූ, නිරෝධය වූ මේ නිවන ශාන්තය, මෙය ප්‍රණීතය’ කියායි. ආනන්දය, මෙසේ භික්ෂුවකට පෘථිවියෙහි පෘථිවි සංඥාව නැති, ජලයෙහි ජල සංඥාව නැති, තේජසෙහි තේජෝ සංඥාව නැති, වායුවෙහි වායෝ සංඥාව නැති, ආකාශානඤ්චායතනයෙහි ආකාශානඤ්චායතන සංඥාව නැති, විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙහි විඤ්ඤාණඤ්චායතන සංඥාව නැති, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයෙහි ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයෙහි නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, මෙලොවෙහි මෙලොව සංඥාව නැති, පරලොවෙහි පරලොව සංඥාව නැති, එසේ වුවත් සංඥාව සහිත වූ එවැනි සමාධි ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය හැක්කේය.” හයවෙනි සූත්‍රයයි.

7. Sāriputtasuttaṃ

7. සාරිපුත්ත සූත්‍රය

7. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –

7. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්ථවිරයන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට වැඩි සේක. වැඩම කොට ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්ථවිරයන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා පවත්වා එකත්පස්ව වැඩසිටියහ. එකත්පස්ව වැඩහුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ –

‘‘Siyā nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa, na āpasmiṃ āposaññī assa, na tejasmiṃ tejosaññī assa, na vāyasmiṃ vāyosaññī assa, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa, na idhaloke idhalokasaññī assa, na paraloke paralokasaññī assa; saññī ca pana assā’’ti?

“ඇවැත්නි සාරිපුත්තයෙනි, භික්ෂුවකට පෘථිවියෙහි පෘථිවි සංඥාව නැති, ජලයෙහි ජල සංඥාව නැති, තේජසෙහි තේජෝ සංඥාව නැති, වායුවෙහි වායෝ සංඥාව නැති, ආකාශානඤ්චායතනයෙහි ආකාශානඤ්චායතන සංඥාව නැති, විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙහි විඤ්ඤාණඤ්චායතන සංඥාව නැති, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයෙහි ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයෙහි නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, මෙලොවෙහි මෙලොව සංඥාව නැති, පරලොවෙහි පරලොව සංඥාව නැති, එසේ වුවත් සංඥාව සහිත වූ එවැනි සමාධි ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය හැකිද?”

‘‘Siyā[Pg.264], āvuso ānanda, bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… na paraloke paralokasaññī assa; saññī ca pana assā’’ti.

“ඇවැත්නි ආනන්දය, භික්ෂුවකට පෘථිවියෙහි පෘථිවි සංඥාව නැති... [පෙ] ... පරලොවෙහි පරලොව සංඥාව නැති, එසේ වුවත් සංඥාව සහිත වූ එවැනි සමාධි ප්‍රතිලාභයක් ලැබිය හැක්කේය.”

‘‘Yathā kathaṃ pana, āvuso sāriputta, siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa…pe… saññī ca pana assā’’ti? ‘‘Ekamidāhaṃ, āvuso ānanda, samayaṃ idheva sāvatthiyaṃ viharāmi andhavanasmiṃ. Tatthāhaṃ tathārūpaṃ samādhiṃ samāpajjiṃ yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī ahosiṃ, na āpasmiṃ āposaññī ahosiṃ, na tejasmiṃ tejosaññī ahosiṃ, na vāyasmiṃ vāyosaññī ahosiṃ, na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī ahosiṃ, na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī ahosiṃ, na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī ahosiṃ, na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī ahosiṃ, na idhaloke idhalokasaññī ahosiṃ, na paraloke paralokasaññī ahosiṃ; saññī ca pana ahosi’’nti.

“ඇවැත්නි සාරිපුත්තයෙනි, භික්ෂුවකට පෘථිවියෙහි පෘථිවි සංඥාව නැති... [පෙ] ... සංඥාව සහිත වූ එවැනි සමාධි ප්‍රතිලාභයක් කෙසේ නම් ලැබිය හැකිද?” “ඇවැත්නි ආනන්දය, මම එක් කලෙක මෙහිම සැවැත් නුවර අන්ධවනයෙහි වසමි. එහිදී මම පෘථිවියෙහි පෘථිවි සංඥාව නැති, ජලයෙහි ජල සංඥාව නැති, තේජසෙහි තේජෝ සංඥාව නැති, වායුවෙහි වායෝ සංඥාව නැති, ආකාශානඤ්චායතනයෙහි ආකාශානඤ්චායතන සංඥාව නැති, විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙහි විඤ්ඤාණඤ්චායතන සංඥාව නැති, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයෙහි ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයෙහි නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සංඥාව නැති, මෙලොවෙහි මෙලොව සංඥාව නැති, පරලොවෙහි පරලොව සංඥාව නැති, එසේ වුවත් සංඥාව සහිත වූ එවැනි සමාධියකට සමවැදුණෙමි.”

‘‘Kiṃsaññī panāyasmā sāriputto tasmiṃ samaye ahosī’’ti? ‘‘Bhavanirodho nibbānaṃ bhavanirodho nibbāna’’nti kho me, āvuso, aññāva saññā uppajjati aññāva saññā nirujjhati. Seyyathāpi, āvuso, sakalikaggissa jhāyamānassa aññāva acci uppajjati aññāva acci nirujjhati; evamevaṃ kho, āvuso, ‘bhavanirodho nibbānaṃ bhavanirodho nibbāna’nti aññāva saññā uppajjati aññāva saññā nirujjhati. ‘Bhavanirodho nibbāna’nti saññī ca panāhaṃ, āvuso, tasmiṃ samaye ahosi’’nti. Sattamaṃ.

“ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේට ඒ අවස්ථාවෙහි කෙබඳු සංඥාවක් තිබුණේද?” “ඇවැත්නි, ‘භව නිරෝධය නිවනයි, භව නිරෝධය නිවනයි’ කියා මට එක් සංඥාවක් උපදී, තවත් සංඥාවක් නිරුද්ධ වෙයි. ඇවැත්නි, ඇවිළෙන දර කැබලි ගින්නක එක් ගිනි දැල්ලක් උපදින්නාක් මෙන් තවත් ගිනි දැල්ලක් නිරුද්ධ වන්නාක් මෙන්, ඇවැත්නි, එලෙසම ‘භව නිරෝධය නිවනයි, භව නිරෝධය නිවනයි’ කියා මට එක් සංඥාවක් උපදියි, තවත් සංඥාවක් නිරුද්ධ වෙයි. ඇවැත්නි, මම ඒ අවස්ථාවෙහි ‘භව නිරෝධය නිවනයි’ යන සංඥාවෙන් යුක්ත වීමි.” හත්වෙනි සූත්‍රයයි.

8. Jhānasuttaṃ

8. ධ්‍යාන සූත්‍රය

8. ‘‘Saddho ca, bhikkhave, bhikkhu hoti, no ca sīlavā; evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ, sīlavā cā’ti! Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti.

8. “මහණෙනි, භික්ෂුවක් ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි, නමුත් සිල්වත් නොවේ. එසේ ඔහු ඒ අංගයෙන් අසම්පූර්ණ වෙයි. එහෙයින් ‘මම කෙසේ ශ්‍රද්ධාවන්තයෙකු මෙන්ම සිල්වතෙකු වන්නෙම්ද’යි සිතා ඒ අංගය සම්පූර්ණ කරගත යුතුය. මහණෙනි, යම් කලෙක භික්ෂුව ශ්‍රද්ධාවන්තද වෙයි, සිල්වත්ද වෙයිද, එකල්හි ඔහු ඒ අංගයෙන් සම්පූර්ණ වූවෙක් වෙයි.”

‘‘Saddho [Pg.265] ca, bhikkhave, bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca bahussuto…pe… bahussuto ca, no ca dhammakathiko… dhammakathiko ca, no ca parisāvacaro… parisāvacaro ca, no ca visārado parisāya dhammaṃ deseti… visārado ca parisāya dhammaṃ deseti, no ca vinayadharo… vinayadharo ca, no ca āraññiko pantasenāsano… āraññiko ca pantasenāsano, no ca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī… catunnañca jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, no ca āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṃ deseyyaṃ, vinayadharo ca, āraññiko ca pantasenāsano, catunnañca jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī assaṃ akicchalābhī akasiralābhī, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti.

“මහණෙනි, යම් මහණෙක් ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි, සීලවන්ත වෙයි, එහෙත් බහුශ්‍රුත නොවෙයි... [පෙ]... බහුශ්‍රුත වෙයි, එහෙත් ධර්ම කථිකයෙක් නොවෙයි... ධර්ම කථිකයෙක් වෙයි, එහෙත් පිරිස ඇසුරු කරන්නෙක් නොවෙයි... පිරිස ඇසුරු කරන්නෙක් වෙයි, එහෙත් පිරිස මැද විශාරදව ධර්මය දේශනා නොකරයි... පිරිස මැද විශාරදව ධර්මය දේශනා කරයි, එහෙත් විනයධරයෙක් නොවෙයි... විනයධරයෙක් වෙයි, එහෙත් ආරණ්‍යවාසී හුදෙකලා සේනාසන ඇත්තෙක් නොවෙයි... ආරණ්‍යවාසී හුදෙකලා සේනාසන ඇත්තෙක් වෙයි, එහෙත් අධිචිත්තයට අයත් මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවතින සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි, දුෂ්කරතාවයකින් තොරව, පහසුවෙන් ලබන්නෙකු නොවෙයි... සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි, දුෂ්කරතාවයකින් තොරව, පහසුවෙන් ලබන්නෙකු වෙයි, එහෙත් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට ඊට පැමිණ වාසය නොකරයි. මෙසේ ඔහු ඒ අංගයෙන් අසම්පූර්ණ වෙයි. ඔහු විසින් ඒ අංගය මෙසේ සම්පූර්ණ කරගත යුතුය: ‘මම කෙසේ නම් ශ්‍රද්ධාවන්තයෙක්, සීලවන්තයෙක්, බහුශ්‍රුතයෙක්, ධර්ම කථිකයෙක්, පිරිස ඇසුරු කරන්නෙක්, පිරිස මැද විශාරදව ධර්මය දේශනා කරන්නෙක්, විනයධරයෙක්, ආරණ්‍යවාසී හුදෙකලා සේනාසන ඇත්තෙක්, සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි පහසුවෙන් ලබන්නෙක් මෙන්ම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නෙක් වන්නෙම්ද?’ යනුවෙනි.”

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṃ deseti, vinayadharo ca, āraññiko ca pantasenāsano, catunnañca jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati; evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato bhikkhu samantapāsādiko ca hoti sabbākāraparipūro cā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, යම් කලෙක මහණෙක් ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයිද, සීලවන්ත වෙයිද, බහුශ්‍රුත වෙයිද, ධර්ම කථිකයෙක් වෙයිද, පිරිස ඇසුරු කරන්නෙක් වෙයිද, පිරිස මැද විශාරදව ධර්මය දේශනා කරයිද, විනයධරයෙක් වෙයිද, ආරණ්‍යවාසී හුදෙකලා සේනාසන ඇත්තෙක් වෙයිද, සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි පහසුවෙන් ලබන්නෙක් වෙයිද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට ඊට පැමිණ වාසය කරයිද, එවිට ඔහු ඒ අංගයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූවෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම දසයෙන් සමන්විත වූ මහණ තෙමේ හැම අතින්ම ප්‍රසාදජනක වූ, සියලු අයුරින්ම සම්පූර්ණ වූවෙක් වෙයි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Santavimokkhasuttaṃ

9. ශාන්ත විමොක්ෂ සූත්‍රය

9. ‘‘Saddho ca, bhikkhave, bhikkhu hoti, no ca sīlavā…pe… sīlavā ca, no ca bahussuto… bahussuto ca, no ca dhammakathiko… dhammakathiko ca, no [Pg.266] ca parisāvacaro… parisāvacaro ca, no ca visārado parisāya dhammaṃ deseti… visārado ca parisāya dhammaṃ deseti, no ca vinayadharo… vinayadharo ca, no ca āraññiko pantasenāsano… āraññiko ca pantasenāsano, no ca ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te kāyena phusitvā viharati… ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te ca kāyena phusitvā viharati, no ca āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṃ deseyyaṃ, vinayadharo ca, āraññiko ca pantasenāsano, ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te ca kāyena phusitvā vihareyyaṃ, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti.

9. “මහණෙනි, යම් මහණෙක් ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි, එහෙත් සීලවන්ත නොවෙයි... [පෙ]... සීලවන්ත වෙයි, එහෙත් බහුශ්‍රුත නොවෙයි... බහුශ්‍රුත වෙයි, එහෙත් ධර්ම කථිකයෙක් නොවෙයි... ධර්ම කථිකයෙක් වෙයි, එහෙත් පිරිස ඇසුරු කරන්නෙක් නොවෙයි... පිරිස ඇසුරු කරන්නෙක් වෙයි, එහෙත් පිරිස මැද විශාරදව ධර්මය දේශනා නොකරයි... පිරිස මැද විශාරදව ධර්මය දේශනා කරයි, එහෙත් විනයධරයෙක් නොවෙයි... විනයධරයෙක් වෙයි, එහෙත් ආරණ්‍යවාසී හුදෙකලා සේනාසන ඇත්තෙක් නොවෙයි... ආරණ්‍යවාසී හුදෙකලා සේනාසන ඇත්තෙක් වෙයි, එහෙත් රූපයන් ඉක්මවා පවත්නා වූ, ශාන්ත වූ ඒ අරූප විමොක්ෂයන් කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය නොකරයි... රූපයන් ඉක්මවා පවත්නා වූ, ශාන්ත වූ ඒ අරූප විමොක්ෂයන් කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය කරයි, එහෙත් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට ඊට පැමිණ වාසය නොකරයි. මෙසේ ඔහු ඒ අංගයෙන් අසම්පූර්ණ වෙයි. ඔහු විසින් ඒ අංගය මෙසේ සම්පූර්ණ කරගත යුතුය: ‘මම කෙසේ නම් ශ්‍රද්ධාවන්තයෙක්, සීලවන්තයෙක්, බහුශ්‍රුතයෙක්, ධර්ම කථිකයෙක්, පිරිස ඇසුරු කරන්නෙක්, පිරිස මැද විශාරදව ධර්මය දේශනා කරන්නෙක්, විනයධරයෙක්, ආරණ්‍යවාසී හුදෙකලා සේනාසන ඇත්තෙක්, අරූප විමොක්ෂයන් කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය කරන්නෙක් මෙන්ම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නෙක් වන්නෙම්ද?’ යනුවෙනි.”

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṃ deseti, vinayadharo ca, āraññiko ca pantasenāsano, ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te ca kāyena phusitvā viharati, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati; evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato bhikkhu samantapāsādiko ca hoti sabbākāraparipūro cā’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, යම් කලෙක මහණෙක් ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයිද, සීලවන්ත වෙයිද, බහුශ්‍රුත වෙයිද, ධර්ම කථිකයෙක් වෙයිද, පිරිස ඇසුරු කරන්නෙක් වෙයිද, පිරිස මැද විශාරදව ධර්මය දේශනා කරයිද, විනයධරයෙක් වෙයිද, ආරණ්‍යවාසී හුදෙකලා සේනාසන ඇත්තෙක් වෙයිද, රූපයන් ඉක්මවා පවත්නා වූ ඒ ශාන්ත වූ අරූප විමොක්ෂයන් කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය කරයිද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට ඊට පැමිණ වාසය කරයිද, එවිට ඔහු ඒ අංගයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූවෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම දසයෙන් සමන්විත වූ මහණ තෙමේ හැම අතින්ම ප්‍රසාදජනක වූ, සියලු අයුරින්ම සම්පූර්ණ වූවෙක් වෙයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Vijjāsuttaṃ

10. විජ්ජා සූත්‍රය

10. ‘‘Saddho ca, bhikkhave, bhikkhu hoti, no ca sīlavā. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ sīlavā cā’ti. Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti, sīlavā ca, evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti.

10. “මහණෙනි, භික්ෂුව ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි, නමුත් සිල්වත් නොවේ. එවිට ඔහු එම අංගයෙන් අසම්පූර්ණ වෙයි. ඔහු විසින් එම අංගය සම්පූර්ණ කරගත යුතුය — ‘කෙසේ නම් මම ශ්‍රද්ධාවන්ත මෙන්ම සිල්වත් වන්නෙම්ද?’ යනුවෙනි. මහණෙනි, යම් කලෙක භික්ෂුව ශ්‍රද්ධාවන්ත මෙන්ම සිල්වත් වෙයිද, එවිට ඔහු එම අංගයෙන් සම්පූර්ණ වෙයි.”

‘‘Saddho ca, bhikkhave, bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca bahussuto bahussuto ca, no ca dhammakathiko dhammakathiko ca, no ca parisāvacaro parisāvacaro ca, no ca visārado parisāya dhammaṃ deseti visārado [Pg.267] ca parisāya dhammaṃ deseti, no ca vinayadharo vinayadharo ca, no ca anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Anekavihitañca…pe… pubbenivāsaṃ anussarati, no ca dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti dibbena ca cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti, no ca āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṃ deseyyaṃ, vinayadharo ca, anekavihitañca pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ, seyyathidaṃ, ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ, dibbena ca cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajāneyyaṃ, āsavānañca khayā…pe… sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti.

“මහණෙනි, භික්ෂුව ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි, සිල්වත් වෙයි, නමුත් බහුශ්‍රැත නොවේ... බහුශ්‍රැත වෙයි, නමුත් ධර්ම කථිකයෙකු නොවේ... ධර්ම කථිකයෙකු වෙයි, නමුත් පිරිස් කරා යන්නෙකු නොවේ... පිරිස් කරා යන්නෙකු වෙයි, නමුත් විශාරදව පිරිස මැද දහම් නොදෙසයි... විශාරදව පිරිස මැද දහම් දෙසයි, නමුත් විනයධරයෙකු නොවේ... විනයධරයෙකු වෙයි, නමුත් නන් වැදෑරුම් වූ පෙර විසූ ජාති සිහි නොකරයි, එනම්: එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්... මේ අයුරින් ආකාර සහිතව, උද්දේශ සහිතව නන් වැදෑරුම් පෙර විසූ ජාති සිහි නොකරයි... පෙර විසූ ජාති සිහි කරයි, නමුත් මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිව්‍යමය ඇසින්... කම් වූ පරිදි මිය ගොස් උපදින සත්වයන් නොදකියි... දිව්‍යමය ඇසින් සත්වයන්ගේ චුත වීම හා උප්පත්තිය දකියි, නමුත් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්... මෙලොවදීම තෙමේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට එයට පැමිණ වාසය නොකරයි. එවිට ඔහු එම අංගයෙන් අසම්පූර්ණ වෙයි. ඔහු විසින් එම අංගය මෙසේ සම්පූර්ණ කරගත යුතුය — ‘කෙසේ නම් මම ශ්‍රද්ධාවන්තයෙකු, සිල්වතෙකු, බහුශ්‍රැතයෙකු, ධර්ම කථිකයෙකු, පිරිස් කරා යන්නෙකු, පිරිස මැද විශාරදව දහම් දෙසන්නෙකු, විනයධරයෙකු, පෙර විසූ ජාති සිහි කරන්නෙකු... දිව්‍යමය ඇසින් සත්වයන් දකින්නෙකු සහ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කොට විමුක්තිය ලැබූවෙකු වන්නෙම්ද?’ යනුවෙනි.”

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṃ deseti, vinayadharo ca, anekavihitañca pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, dibbena ca cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti. Imehi, kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato bhikkhu samantapāsādiko ca hoti sabbākāraparipūro cā’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, යම් කලෙක භික්ෂුව ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයිද, සිල්වත් වෙයිද, බහුශ්‍රැත වෙයිද, ධර්ම කථිකයෙකු වෙයිද, පිරිස් කරා යන්නෙකු වෙයිද, විශාරදව පිරිස මැද දහම් දෙසයිද, විනයධරයෙකු වෙයිද, ආකාර සහිතව සහ උද්දේශ සහිතව නන් වැදෑරුම් වූ පෙර විසූ ජාති සිහි කරයිද, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිව්‍යමය ඇසින් කම් වූ පරිදි සත්වයන්ගේ චුත වීම හා උප්පත්තිය දකියිද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තෙමේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට එයට පැමිණ වාසය කරයිද, එවිට ඔහු එම අංගයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වෙයි. මහණෙනි, මේ දස ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව හාත්පසින්ම ප්‍රසාදජනක වූවෙක් මෙන්ම සෑම අයුරින්ම සම්පූර්ණ වූවෙක් ද වෙයි.” දසවන සූත්‍රය නිමයි.

Ānisaṃsavaggo paṭhamo.

පළමු ආනිසංස වර්ගය නිමවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Kimatthiyaṃ cetanā ca, tayo upanisāpi ca;

Samādhi sāriputto ca, jhānaṃ santena vijjayāti.

කිමත්ථිය සූත්‍රය, චේතනා සූත්‍රය, උපනිසා සූත්‍ර තුනක්ද, සමාධි සූත්‍රය, සාරිපුත්ත සූත්‍රය, ධ්‍යාන සූත්‍රය, සන්තේන සූත්‍රය සහ විජ්ජා සූත්‍රය යන මේවා දස සූත්‍රයෝ වෙති.

2. Nāthavaggo

2. නාථ වර්ගය

1. Senāsanasuttaṃ

1. සේනාසන සූත්‍රය

11. ‘‘Pañcaṅgasamannāgato[Pg.268], bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgasamannāgataṃ senāsanaṃ sevamāno bhajamāno nacirasseva āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya.

11. “මහණෙනි, පංච අංගයකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව, පංච අංගයකින් යුක්ත වූ සේනාසනයක් පරිහරණය කරන්නේ නම්, ඇසුරු කරන්නේ නම්, නොබෝ කලකින්ම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් අනාශ්‍රව වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තෙමේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට එයට පැමිණ වාසය කරන්නේය.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgasamannāgato hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti; saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā…pe… bhagavā’ti; appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya; asaṭho hoti amāyāvī, yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu; āraddhavīriyo viharati, akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya; thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu; paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgasamannāgato hoti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් පංච අංගයකින් යුක්ත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව ශ්‍රද්ධාවන්ත වෙයි; තථාගතයන් වහන්සේගේ බෝධිය අදහයි: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද අරහං වන සේක... භගවා වන සේක’ යනුවෙනි. අල්ප වූ ආබාධ ඇත්තෙක් වෙයි, අල්ප වූ රෝග පීඩා ඇත්තෙක් වෙයි; අධික ශීත නොවූ, අධික උෂ්ණ නොවූ, මධ්‍යස්ථ වූ, වීර්යය වැඩීමට සුදුසු වූ, මනා කොට ආහාර පැසවන ශක්තියෙන් යුක්ත වෙයි. කෛරාටික නොවූ, මායාවී නොවූ, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි හෝ වියත් සබ්‍රහ්මචාරීන් ඉදිරියෙහි තමා පිළිබඳ ඇති සැටියෙන් හෙළි කරන්නෙක් වෙයි. අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීමටත්, කුසල ධර්මයන් සම්පාදනය කිරීමටත් දැඩි වීර්යයෙන් යුක්තව වාසය කරයි; ස්ථිර වූ, දැඩි පරාක්‍රමයක් ඇති, කුසල් දහම්හි අත්නොහළ වගකීමක් ඇතිව වාසය කරයි. ප්‍රඥාවන්ත වෙයි; උදයව්‍යය ඥානයෙන් යුක්ත වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන, මැනවින් දුක් කෙළවර කිරීමට පමුණුවන ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව පංච අංගයකින් යුක්ත වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, senāsanaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ hoti? Idha, bhikkhave, senāsanaṃ nātidūraṃ hoti nāccāsannaṃ gamanāgamanasampannaṃ divā appākiṇṇaṃ rattiṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ appaḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassaṃ ; tasmiṃ kho pana senāsane viharantassa appakasirena uppajjanti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā; tasmiṃ kho pana senāsane therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā; te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti; tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti anuttānīkatañca uttāniṃ karonti anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Evaṃ kho, bhikkhave, senāsanaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ hoti. Pañcaṅgasamannāgato kho, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgasamannāgataṃ senāsanaṃ sevamāno bhajamāno nacirasseva [Pg.269] āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja vihareyyā’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, පස්වැදෑරුම් අංගයන්ගෙන් සමන්විත වූ සේනාසනය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි සේනාසනය (1) ගමට ඉතා දුර නොවන, ඉතා ආසන්න නොවන, යෑම ඊම සඳහා පහසු මාර්ග ඇති එකක් වෙයි. (2) දහවල් කාලයෙහි ජනයාගෙන් ගැවසී නොගත්, රාත්‍රියෙහි ශබ්ද අඩු වූ, ඝෝෂා රහිත වූ එකක් වෙයි. (3) මැසි, මදුරු, සුළං, අව්ව හා සර්ප ආදීන්ගේ ස්පර්ශය (පීඩාව) අඩු වූ එකක් වෙයි. (4) ඒ සේනාසනයෙහි වසන මහණකුට සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලන්පස යන ඖෂධ පරිෂ්කාරයන් පහසුවෙන් උපදියි. (5) ඒ සේනාසනයෙහි බහුශ්‍රුත වූ, ආගම ධර්මය දන්නා වූ, ධර්මධර වූ, විනයධර වූ, මාතිකාධර වූ ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩවසති. ඔහු කලින් කලට ඔවුන් වෙත එළඹ ‘ස්වාමීනි, මෙය කෙසේ ද? මෙහි අර්ථය කුමක්ද?’ කියා විමසයි, ප්‍රශ්න කරයි. ඒ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා ඔහුට විවෘත නොවූ කරුණු විවෘත කර දෙති, පැහැදිලි නොවූ කරුණු පැහැදිලි කර දෙති, නන්වැදෑරුම් සැක සහිත ධර්මයන්හි සැක දුරු කරති. මහණෙනි, මෙසේ සේනාසනය අංග පහකින් සමන්විත වෙයි. මහණෙනි, පංච අංගයන්ගෙන් සමන්විත වූ භික්ෂුවක් මෙලෙස පංච අංගයන්ගෙන් සමන්විත වූ සේනාසනයක් ඇසුරු කරන්නේ නම්, සේවනය කරන්නේ නම්, නොබෝ කලකින්ම ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්... ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට වාසය කරන්නේය.” ප්‍රථම සූත්‍රයයි.

2. Pañcaṅgasuttaṃ

2. පඤ්චංග සූත්‍රය

12. ‘‘Pañcaṅgavippahīno, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgasamannāgato imasmiṃ dhammavinaye ‘kevalī vusitavā uttamapuriso’ti vuccati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti.

12. “මහණෙනි, අංග පහක් ප්‍රහීණ කළ, අංග පහකින් සමන්විත වූ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි ‘සර්ව සම්පූර්ණ වූ, වැස නිම කළ බඹසර ඇති, උත්තම පුරුෂයා’ යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, භික්ෂුවක් අංග පහක් ප්‍රහීණ කළ අයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව විසින් කාමච්ඡන්දය ප්‍රහීණ කරන ලද්දේ වෙයි, ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ කරන ලද්දේ වෙයි, ථීනමිද්ධය ප්‍රහීණ කරන ලද්දේ වෙයි, උද්ධච්චකුක්කුච්චය ප්‍රහීණ කරන ලද්දේ වෙයි, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කරන ලද්දේ වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව අංග පහක් ප්‍රහීණ කළ අයෙකු වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgasamannāgato hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu asekhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgasamannāgato hoti.

මහණෙනි, භික්ෂුවක් අංග පහකින් සමන්විත වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව අසේඛ (රහත්) වූ සීල ස්කන්ධයෙන් සමන්විත වෙයි, අසේඛ වූ සමාධි ස්කන්ධයෙන් සමන්විත වෙයි, අසේඛ වූ ප්‍රඥා ස්කන්ධයෙන් සමන්විත වෙයි, අසේඛ වූ විමුක්ති ස්කන්ධයෙන් සමන්විත වෙයි, අසේඛ වූ විමුක්ති ඥානදර්ශන ස්කන්ධයෙන් සමන්විත වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ භික්ෂුව අංග පහකින් සමන්විත වෙයි.

‘‘Pañcaṅgavippahīno kho, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgasamannāgato imasmiṃ dhammavinaye ‘kevalī vusitavā uttamapuriso’ti vuccati.

මහණෙනි, අංග පහක් ප්‍රහීණ කළ, අංග පහකින් සමන්විත වූ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි ‘සර්ව සම්පූර්ණ වූ, වැස නිම කළ බඹසර ඇති, උත්තම පුරුෂයා’ යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhañca bhikkhuno;

Uddhaccaṃ vicikicchā ca, sabbasova na vijjati.

භික්ෂුවකගේ කාමච්ඡන්දය ද, ව්‍යාපාදය ද, ථීනමිද්ධය ද, උද්ධච්චය ද, විචිකිච්ඡාව ද යන මේවා සර්වප්‍රකාරයෙන්ම විද්‍යාමාන නොවේ.

‘‘Asekhena ca sīlena, asekhena samādhinā;

Vimuttiyā ca sampanno, ñāṇena ca tathāvidho.

ඔහු අසේඛ වූ සීලයෙන් ද, අසේඛ වූ සමාධියෙන් ද, විමුක්තියෙන් ද සමන්විත වූයේ, ඒ හා සමාන වූ (අසේඛ) ඥානයෙන් ද යුක්ත වූවෙක් වෙයි.

‘‘Sa ve pañcaṅgasampanno, pañca aṅge vivajjayaṃ ;

Imasmiṃ dhammavinaye, kevalī iti vuccatī’’ti. dutiyaṃ;

යම් භික්ෂුවක් අංග පහක් වර්ජනය කොට, අංග පහකින් යුක්ත වූයේ වේ ද, ඔහු සැබවින්ම මේ ධර්ම විනයෙහි ‘සර්ව සම්පූර්ණ වූ තැනැත්තා’ යැයි කියනු ලැබේ.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Saṃyojanasuttaṃ

3. සංයෝජන සූත්‍රය

13. ‘‘Dasayimāni, bhikkhave, saṃyojanāni. Katamāni dasa? Pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Katamāni pañcorambhāgiyāni [Pg.270] saṃyojanāni? Sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo – imāni pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni.

13. “මහණෙනි, මේ සංයෝජන දසයකි. ඒ දසය කවරේද? ඕරම්භාගීය සංයෝජන පහ සහ උද්ධම්භාගීය සංයෝජන පහයි. ඕරම්භාගීය සංයෝජන පහ කවරේද? සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාස, කාමච්ඡන්ද සහ ව්‍යාපාද යන මේවා ඕරම්භාගීය සංයෝජන පහයි.

‘‘Katamāni pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni? Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Imāni kho, bhikkhave, dasa saṃyojanānī’’ti. Tatiyaṃ.

උද්ධම්භාගීය සංයෝජන පහ කවරේද? රූපරාග, අරූපරාග, මාන, උද්ධච්ච සහ අවිජ්ජා යන මේවා උද්ධම්භාගීය සංයෝජන පහයි. මහණෙනි, මේ වනාහි සංයෝජන දසයයි.” තුන්වන සූත්‍රයයි.

4. Cetokhilasuttaṃ

4. චේතෝඛිල සූත්‍රය

14. ‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā pañca cetokhilā appahīnā pañca cetasovinibandhā asamucchinnā, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.

14. “මහණෙනි, යම් භික්ෂුවකගේ හෝ භික්ෂුණියකගේ චේතෝඛිල (සිතේ කීලයන්) පහක් ප්‍රහීණ නොවී ඇද්ද, සිතේ බැඳීම් පහක් සහමුලින් සිඳී නැද්ද, ඔහුට හෝ ඇයට ගෙවී යන රෑ දහවල් කාලය තුළ කුසල් දහම්හි පිරිහීමක්ම මිස අභිවෘද්ධියක් බලාපොරොත්තු විය නොහැකිය.

‘‘Katamassa pañca cetokhilā appahīnā honti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṃ paṭhamo cetokhilo appahīno hoti.

කවරෙකුගේ සිතේ කීලයන් පහක් ප්‍රහීණ නොවී පවතීද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි සැක කරයි, විමතියට පත් වෙයි, (ධර්මය) නොපිළිගනියි, නොපැහැදෙයි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි සැක කරයි නම්, විමතියට පත් වෙයි නම්, නොපිළිගනියි නම්, නොපැහැදෙයි නම්, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමට, අභ්‍යාසයට, නිරන්තර යෙදීමට හා වීර්යය වැඩීමට නොනැමෙයි. යමෙකුගේ සිත මෙලෙස වීර්යය වැඩීමට නොනැමෙයි ද, ඔහුගේ ප්‍රථම චේතෝඛිලය (සිතේ පළමු කීලය) ප්‍රහීණ නොවූවක් වෙයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhamme kaṅkhati…pe… saṅghe kaṅkhati… sikkhāya kaṅkhati… sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto. Yo so, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṃ pañcamo cetokhilo appahīno hoti. Imassa pañca cetokhilā appahīnā honti.

‘‘මහණෙනි, නැවත ද භික්ෂුව ධර්මය කෙරෙහි සැක කරයි... සංඝයා කෙරෙහි සැක කරයි... ශික්ෂාව කෙරෙහි සැක කරයි... සබ්‍රහ්මචාරීන් (එක්ව මහණදම් පුරන්නන්) කෙරෙහි කෝපයෙන් යුක්ත වෙයි, නොසතුටු සිත් ඇත්තේ වෙයි, ගැටුණු සිත් ඇත්තේ වෙයි, හිතේ දැඩි බවක් (චේතෝඛිලයක්) ඇති කරගත්තේ වෙයි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි කෝපයෙන් යුක්ත වේ ද, නොසතුටු සිත් ඇත්තේ වේ ද, ගැටුණු සිත් ඇත්තේ වේ ද, හිතේ දැඩි බවක් ඇති කරගත්තේ වේ ද, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමටත් (ආතාපය), යළි යළිත් වීර්යය කිරීමටත් (අනුයෝගය), නොකඩවා වීර්යය කිරීමටත් (සාතච්චය), සම්‍යක් ප්‍රධානයෙහි (ප්‍රධාන) යෙදීමටත් නැඹුරු නොවේ. යමෙකුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමට... යෙදීමට නැඹුරු නොවේ ද, ඔහුගේ මේ පස්වන චේතෝඛිලය ප්‍රහීණ නොවූවක් වෙයි. මොහුගේ මේ චේතෝඛිල පහම ප්‍රහීණ නොවූ ඒවා වෙයි.’’

‘‘Katamassa pañca cetasovinibandhā asamucchinnā honti? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho. Yo so, bhikkhave, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho[Pg.271], tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṃ paṭhamo cetasovinibandho asamucchinno hoti.

‘‘ඔහුගේ කිනම් සිතේ බැඳීම් (චේතසෝ විනිබද්ධ) පසක් නොසිඳී පවතී ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව කාමයන් කෙරෙහි පහ නොවූ රාගය ඇත්තේ වෙයි, පහ නොවූ ඡන්දය (කැමැත්ත) ඇත්තේ වෙයි, පහ නොවූ සෙනෙහස ඇත්තේ වෙයි, පහ නොවූ පිපාසය ඇත්තේ වෙයි, පහ නොවූ දැවිල්ල ඇත්තේ වෙයි, පහ නොවූ තණ්හාව ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් කාමයන් කෙරෙහි පහ නොවූ රාගය ඇත්තේ... තණ්හාව ඇත්තේ වේ ද, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමටත්, යළි යළිත් වීර්යය කිරීමටත්, නොකඩවා වීර්යය කිරීමටත්, සම්‍යක් ප්‍රධානයෙහි යෙදීමටත් නැඹුරු නොවේ. යමෙකුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමට... යෙදීමට නැඹුරු නොවේ ද, ඔහුගේ මේ පළමුවන සිතේ බැඳීම (චේතසෝ විනිබද්ධ) නොසිඳුණක් වෙයි.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu kāye avītarāgo hoti…pe… rūpe avītarāgo hoti…pe… yāvadatthaṃ udarāvadehakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharati… aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṃ pañcamo cetasovinibandho asamucchinno hoti. Imassa pañca cetasovinibandhā asamucchinnā honti.

‘‘මහණෙනි, නැවත ද භික්ෂුව ශරීරය කෙරෙහි පහ නොවූ රාගය ඇත්තේ වෙයි... රූපය කෙරෙහි පහ නොවූ රාගය ඇත්තේ වෙයි... රිසි තාක් කුස පිරෙන තෙක් අනුභව කොට සැතපීමේ සැපය, ඇලවී සිටීමේ සැපය, නිදි කිරා වැටීමේ සැපය කෙරෙහි යෙදී වාසය කරයි... ‘මම මේ සීලයෙන් හෝ ව්‍රතයෙන් හෝ තපසින් හෝ බ්‍රහ්මචර්යාවෙන් දෙවියෙක් හෝ කිසියම් දිව්‍ය සමූහයකට අයත් කෙනෙක් වන්නෙමි’ යි එක්තරා දිව්‍ය ලෝකයක් ප්‍රාර්ථනා කරමින් බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරෙයි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් ‘මම මේ සීලයෙන්... දෙවියෙක් වන්නෙමි’ යි කිසියම් දිව්‍ය ලෝකයක් ප්‍රාර්ථනා කරමින් බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරේ ද, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමටත්, යළි යළිත් වීර්යය කිරීමටත්, නොකඩවා වීර්යය කිරීමටත්, සම්‍යක් ප්‍රධානයෙහි යෙදීමටත් නැඹුරු නොවේ. යමෙකුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමට... යෙදීමට නැඹුරු නොවේ ද, ඔහුගේ මේ පස්වන සිතේ බැඳීම නොසිඳුණක් වෙයි. මොහුගේ මේ සිතේ බැඳීම් පසම නොසිඳුණු ඒවා වෙයි.’’

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā ime pañca cetokhilā appahīnā ime pañca cetasovinibandhā asamucchinnā, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.

‘‘මහණෙනි, යම්කිසි භික්ෂුවකගේ හෝ භික්ෂුණියකගේ මේ චේතෝඛිල පස ප්‍රහීණ නොවූයේ ද, මේ සිතේ බැඳීම් පස නොසිඳුණේ ද, ඔහුට හෝ ඇයට එළඹෙන යම් රාත්‍රියක් හෝ දිනයක් වේ ද, කුසල ධර්මයන්හි පිරිහීමක් ම බලාපොරොත්තු විය යුතුය, වර්ධනයක් නොවේ.’’

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā ime pañca cetokhilā appahīnā ime pañca cetasovinibandhā asamucchinnā, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.

‘‘මහණෙනි, එය හරියට අව පක්ෂයෙහි (කළුවර පක්ෂයෙහි) චන්ද්‍රයාට එළඹෙන යම් රාත්‍රියක් හෝ දිනයක් වේ ද, එයින් චන්ද්‍රයා වර්ණයෙන් පිරිහෙයි, මණ්ඩලයෙන් පිරිහෙයි, දීප්තියෙන් පිරිහෙයි, ප්‍රමාණයෙන් පිරිහෙයි; මහණෙනි, එමෙන්ම යම්කිසි භික්ෂුවකගේ හෝ භික්ෂුණියකගේ මේ චේතෝඛිල පස ප්‍රහීණ නොවූයේ ද, මේ සිතේ බැඳීම් පස නොසිඳුණේ ද, ඔහුට හෝ ඇයට එළඹෙන යම් රාත්‍රියක් හෝ දිනයක් වේ ද, කුසල ධර්මයන්හි පිරිහීමක් ම බලාපොරොත්තු විය යුතුය, වර්ධනයක් නොවේ.’’

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā pañca cetokhilā pahīnā pañca cetasovinibandhā susamucchinnā, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.

‘‘මහණෙනි, යම්කිසි භික්ෂුවකගේ හෝ භික්ෂුණියකගේ චේතෝඛිල පස ප්‍රහීණ වූයේ ද, සිතේ බැඳීම් පස මැනවින් සිඳී ගියේ ද, ඔහුට හෝ ඇයට එළඹෙන යම් රාත්‍රියක් හෝ දිනයක් වේ ද, කුසල ධර්මයන්හි වර්ධනයක් ම බලාපොරොත්තු විය යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.’’

‘‘Katamassa [Pg.272] pañca cetokhilā pahīnā honti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satthari na kaṅkhati na vicikicchati, adhimuccati sampasīdati. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari na kaṅkhati na vicikicchati adhimuccati sampasīdati, tassa cittaṃ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṃ paṭhamo cetokhilo pahīno hoti.

‘‘ඔහුගේ කිනම් චේතෝඛිල පසක් පහ වී තිබේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි සැක නොකරයි, විචිකිච්ඡා නොකරයි, (ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි) විශ්වාසය තබයි, අතිශයින් පැහැදෙයි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි සැක නොකරයි ද, විචිකිච්ඡා නොකරයි ද, විශ්වාසය තබා අතිශයින් පැහැදේ ද, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමටත්, යළි යළිත් වීර්යය කිරීමටත්, නොකඩවා වීර්යය කිරීමටත්, සම්‍යක් ප්‍රධානයෙහි යෙදීමටත් නැඹුරු වෙයි. යමෙකුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමට... යෙදීමට නැඹුරු වේ ද, ඔහුගේ මේ පළමුවන චේතෝඛිලය ප්‍රහීණ වූවක් වෙයි.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhamme na kaṅkhati…pe… saṅghe na kaṅkhati… sikkhāya na kaṅkhati … sabrahmacārīsu na kupito hoti attamano na āhatacitto na khilajāto. Yo so, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīsu na kupito hoti attamano na āhatacitto na khilajāto, tassa cittaṃ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṃ pañcamo cetokhilo pahīno hoti. Imassa pañca cetokhilā pahīnā honti.

‘‘මහණෙනි, නැවත ද භික්ෂුව ධර්මය කෙරෙහි සැක නොකරයි... සංඝයා කෙරෙහි සැක නොකරයි... ශික්ෂාව කෙරෙහි සැක නොකරයි... සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි කෝප නොගනියි, සතුටු සිත් ඇත්තේ වෙයි, නොගැටුණු සිත් ඇත්තේ වෙයි, හිතේ දැඩි බවක් ඇති කර නොගනියි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි කෝප නොගනියි ද, සතුටු සිත් ඇත්තේ වේ ද, නොගැටුණු සිත් ඇත්තේ වේ ද, හිතේ දැඩි බවක් ඇති කර නොගනියි ද, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමටත්, යළි යළිත් වීර්යය කිරීමටත්, නොකඩවා වීර්යය කිරීමටත්, සම්‍යක් ප්‍රධානයෙහි යෙදීමටත් නැඹුරු වෙයි. යමෙකුගේ සිත කෙලෙස් තැවීමට... යෙදීමට නැඹුරු වේ ද, ඔහුගේ මේ පස්වන චේතෝඛිලය ප්‍රහීණ වූවක් වෙයි. මොහුගේ මේ චේතෝඛිල පහම ප්‍රහීණ වූ ඒවා වෙයි.’’

‘‘Katamassa pañca cetasovinibandhā susamucchinnā honti? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāmesu vītarāgo hoti vigatacchando vigatapemo vigatapipāso vigatapariḷāho vigatataṇho. Yo so, bhikkhave, bhikkhu kāmesu vītarāgo hoti vigatacchando vigatapemo vigatapipāso vigatapariḷāho vigatataṇho, tassa cittaṃ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṃ paṭhamo cetasovinibandho susamucchinno hoti.

“ඔහු විසින් මනා කොට සිඳලන ලද සිතේ බැඳීම් (චේතෝවිනිබන්ධන) පහ මොනවාද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් කාමයන් කෙරෙහි පහ වූ රාග ඇත්තේ වෙයි, පහ වූ කැමැත්ත ඇත්තේ වෙයි, පහ වූ ප්‍රේමය ඇත්තේ වෙයි, පහ වූ පිපාසය ඇත්තේ වෙයි, පහ වූ දැවිල්ල ඇත්තේ වෙයි, පහ වූ තණ්හාව ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, යම් මහණෙක් කාමයන් කෙරෙහි පහ වූ රාග ඇත්තේ, පහ වූ කැමැත්ත ඇත්තේ, පහ වූ ප්‍රේමය ඇත්තේ, පහ වූ පිපාසය ඇත්තේ, පහ වූ දැවිල්ල ඇත්තේ, පහ වූ තණ්හාව ඇත්තේ වෙයි ද, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තවන වීර්යය පිණිස ද, අනුයෝගය (නිතර යෙදීම) පිණිස ද, සාතච්චය (නොකඩවා යෙදීම) පිණිස ද, සම්‍යක් ප්‍රධාන වීර්යය පිණිස ද නැමෙයි. යමෙකුගේ සිත කෙලෙස් තවන වීර්යය පිණිස, අනුයෝගය පිණිස, සාතච්චය පිණිස, සම්‍යක් ප්‍රධාන වීර්යය පිණිස නැමෙයි ද, ඔහුගේ පළමු වන සිතේ බැඳීම (චේතෝවිනිබන්ධනය) මනා කොට සිඳලන ලද්දේ වෙයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu kāye vītarāgo hoti…pe… rūpe vītarāgo hoti …pe… na yāvadatthaṃ udarāvadehakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharati, na aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu na aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya…pe… devaññataro vāti, tassa cittaṃ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṃ pañcamo cetasovinibandho [Pg.273] susamucchinno hoti. Imassa pañca cetasovinibandhā susamucchinnā honti.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණෙක් කය කෙරෙහි පහ වූ රාග ඇත්තේ වෙයි... රූපය කෙරෙහි පහ වූ රාග ඇත්තේ වෙයි... රුචි තාක් පමණට කුස පුරා අනුභව කොට සැතපීමේ සැපයෙහි ද, ඇලවී සිටීමේ සැපයෙහි ද, නිදිබර ගතියේ සැපයෙහි ද නොයෙදෙයි. ‘මම මේ සීලයෙන් හෝ ව්‍රතයෙන් හෝ තපසින් හෝ බඹසරින් හෝ දෙවියෙක් වන්නෙමි, නැතහොත් දිව්‍ය සමූහයා අතර එක්තරා දෙවියෙක් වන්නෙමි’ යි කිසියම් දිව්‍ය ලෝකයක් පතා බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි නොයෙදෙයි. මහණෙනි, යම් මහණෙක් කිසියම් දිව්‍ය ලෝකයක් පතා බඹසර නොහරියි ද, ඔහුගේ සිත කෙලෙස් තවන වීර්යය පිණිස, අනුයෝගය පිණිස, සාතච්චය පිණිස, සම්‍යක් ප්‍රධාන වීර්යය පිණිස නැමෙයි. යමෙකුගේ සිත කෙලෙස් තවන වීර්යය පිණිස... නැමෙයි ද, ඔහුගේ පස්වන සිතේ බැඳීම මනා කොට සිඳලන ලද්දේ වෙයි. මොහුගේ සිතේ බැඳීම් පහ මනා කොට සිඳලන ලද්දේ වෙයි.”

‘‘Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā ime pañca cetokhilā pahīnā ime pañca cetasovinibandhā susamucchinnā, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.

“මහණෙනි, යම් මහණෙකුගේ හෝ මෙහෙණියකගේ හෝ මේ සිතේ කිල (චේතෝඛිල) පහ ප්‍රහීණ වී ඇත්නම්, මේ සිතේ බැඳීම් (චේතෝවිනිබන්ධන) පහ මනා කොට සිඳී ඇත්නම්, ඔහුට ගෙවෙන රාත්‍රියක් වේවා, දහවලක් වේවා, කුසල ධර්මයන්හි දියුණුවක්ම මිස පිරිහීමක් අපේක්ෂා නොකළ යුතුය.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā ime pañca cetokhilā pahīnā ime pañca cetasovinibandhā susamucchinnā, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihānī’’ti. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, එය හරියට පුර පක්ෂයෙහි සඳුට එළඹෙන රාත්‍රියක් හෝ දහවලක් පාසා, ඇය වර්ණයෙන් වැඩෙන්නාක් මෙන් ද, මණ්ඩලයෙන් වැඩෙන්නාක් මෙන් ද, ආලෝකයෙන් වැඩෙන්නාක් මෙන් ද, උසින් හා පළලින් වැඩෙන්නාක් මෙන් ද එලෙසමය. මහණෙනි, එමෙන්ම යම් මහණෙකුගේ හෝ මෙහෙණියකගේ හෝ මේ සිතේ කිල පහ ප්‍රහීණ වී ඇත්නම්, සිතේ බැඳීම් පහ මනා කොට සිඳී ඇත්නම්, ඔහුට එළඹෙන රාත්‍රියක් හෝ දහවලක් පාසා කුසල ධර්මයන්ගේ වෘද්ධියම (දියුණුවම) අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.” හතරවන සූත්‍රයයි.

5. Appamādasuttaṃ

5. අප්පමාද සූත්‍රය

15. ‘‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā, tathāgato tesaṃ aggamakkhāyati arahaṃ sammāsambuddho; evamevaṃ kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā. Appamādo tesaṃ aggamakkhāyati.

15. “මහණෙනි, පාදයන් නැති හෝ දෙපා ඇති හෝ සිව්පා ඇති හෝ බොහෝ පා ඇති හෝ රූපී වූ හෝ අරූපී වූ හෝ සංඥාව ඇති හෝ සංඥාව නැති හෝ සංඥාව ඇත්තේත් නැත්තේත් නොවන (නේවසංඥානාසංඥා) යම් පමණ සත්වයෝ වෙත් ද, ඒ සියල්ලන් අතර අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ තථාගතයන් වහන්සේ අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එමෙන්ම යම්කිසි කුසල් දහම් ඇද්ද, ඒ සියල්ල අප්‍රමාදය මූලික කොට ඇත්තේය, අප්‍රමාදය කරාම රැස් වන්නේය. ඒ සියලු ධර්මයන් අතර අප්‍රමාදය අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti, hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ mahantattena; evamevaṃ kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā. Appamādo tesaṃ aggamakkhāyati.

“මහණෙනි, ගොඩබිම සැරිසරන යම් සත්වයින්ගේ පා සටහන් ඇද්ද, ඒ සියල්ල අලි පියවරෙහි ඇතුළත් වෙයි. ඒ සියලු පා සටහන් අතර විශාලත්වය අතින් අලි පියවර අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එමෙන්ම යම්කිසි කුසල් දහම් ඇද්ද, ඒ සියල්ල අප්‍රමාදය මූලික කොට ඇත්තේය, අප්‍රමාදය කරා රැස් වන්නේය. ඒ ධර්මයන් අතර අප්‍රමාදය අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭo tāsaṃ aggamakkhāyati; evamevaṃ kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā. Appamādo tesaṃ aggamakkhāyati.

“මහණෙනි, කූටාගාරයක යම් පරාල (ගෝපානසී) ඇද්ද, ඒ සියල්ල මුදුන (කූටය) කරා යොමු වූයේය, මුදුනට නැමුණේය, මුදුනෙහිම රැස් වූයේය. ඒ පරාල අතර මුදුන අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එමෙන්ම යම්කිසි කුසල් දහම් ඇද්ද, ඒ සියල්ල අප්‍රමාදය මූලික කොට ඇත්තේය, අප්‍රමාදය කරාම රැස් වන්නේය. ඒ ධර්මයන් අතර අප්‍රමාදය අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Seyyathāpi[Pg.274], bhikkhave, ye keci mūlagandhā, kāḷānusāriyaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evamevaṃ kho bhikkhave…pe….

“මහණෙනි, මුල්වලින් ගන්නා යම් සුවඳ වර්ග ඇද්ද, ඒ අතර කළු අගිල් (කාළානුසාරිය) අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එමෙන්ම...පෙ...”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evamevaṃ kho bhikkhave…pe….

“මහණෙනි, හරයෙන් ගන්නා යම් සුවඳ වර්ග ඇද්ද, ඒ අතර රත් සඳුන් අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එමෙන්ම...පෙ...”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pupphagandhā, vassikaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evamevaṃ kho bhikkhave…pe….

“මහණෙනි, මල්වලින් ගන්නා යම් සුවඳ වර්ග ඇද්ද, ඒ අතර සමන් පිච්ච මල් (වස්සික) අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එමෙන්ම...පෙ...”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci khuddarājāno, sabbe te rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṃ cakkavattī aggamakkhāyati; evamevaṃ kho, bhikkhave…pe….

“මහණෙනි, යම් පමණ කුඩා රජවරු වෙත් ද, ඒ සියල්ලෝ සක්විති රජුට අනුගත වන්නාහු වෙති. ඒ රජවරුන් අතර සක්විති රජු අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එමෙන්ම...පෙ...”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci tārakarūpānaṃ pabhā, sabbā tā candappabhāya kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ, candappabhā tāsaṃ aggamakkhāyati; evamevaṃ kho, bhikkhave…pe….

“මහණෙනි, තාරකාවන්ගේ යම් ආලෝකයක් ඇද්ද, ඒ සියල්ල චන්ද්‍රාලෝකයෙන් දහසයෙන් පංගුවක් තරම් වත් වටින්නේ නැත. ඒ සියලු ආලෝකයන් අතර චන්ද්‍රාලෝකය අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එමෙන්ම...පෙ...”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ kho, bhikkhave…pe….

“මහණෙනි, සරත් කාලයෙහි අහස නිර්මල වූ විට, වලාකුළු පහව ගිය කල්හි, අහසට උදා වන සූර්යයා සියලු අහස් තලයේ අඳුර දුරු කොට බබළන්නාක් මෙන්, තපින්නාක් මෙන්, විරෝචනය වන්නාක් මෙන්, මහණෙනි, එමෙන්ම යම් කුසල් දහම් ඇද්ද ඒ සියල්ල අප්‍රමාදය මූලික කොට ඇත්තේය, අප්‍රමාදය කරාම රැස් වන්නේය. ඒ ධර්මයන් අතර අප්‍රමාදය අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, sabbā tā samuddaṅgamā samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā, mahāsamuddo tāsaṃ aggamakkhāyati; evamevaṃ kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā. Appamādo tesaṃ aggamakkhāyatī’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, යම් ඒ මහා ගංගාවෝ ඇද්ද, එනම්: ගංගා, යමුනා, අචිරවතී, සරභූ, මහී යන මොහුයි. ඒ සියලු ගංගාවෝ මහා සමුද්‍රය කරාම ගලා යන්නාහුද, මහා සමුද්‍රයටම නැඹුරු වූවාහුද, මහා සමුද්‍රයටම බෑවුම් වූවාහුද, මහා සමුද්‍රයම නිම්නය කොට ඇත්තාහුද, ඒ ගංගාවන් අතුරින් මහා සමුද්‍රය අග්‍ර යයි කියනු ලබයි. මහණෙනි, එමෙන්ම යම්කිසි කුසල ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, ඒ සියලු ධර්මයෝ අප්‍රමාදය මූලික කොට ඇත්තාහ, අප්‍රමාදයෙහිම මුණගැසෙන්නාහ. ඒ කුසල ධර්මයන් අතුරින් අප්‍රමාදය අග්‍ර යයි කියනු ලැබේ.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Āhuneyyasuttaṃ

6. ආහුනෙය්‍ය සූත්‍රය

16. ‘‘Dasayime, bhikkhave, puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame dasa? Tathāgato arahaṃ sammāsambuddho, paccekabuddho, ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, saddhānusārī, dhammānusārī, gotrabhū – ime kho, bhikkhave, dasa puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

16. “මහණෙනි, ආහුනෙය්‍ය වූ, පාහුනෙය්‍ය වූ, දක්ඛිණෙය්‍ය වූ, අඤ්ජලිකරණීය වූ, ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වූ මේ පුද්ගලයෝ දස දෙනෙක් වෙති. ඒ දස දෙනා කවරේද යත්? අර්හත් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ද, පසේබුදුරජාණන් වහන්සේ ද, උභතෝභාගවිමුත්ත පුද්ගලයා ද, ප්‍රඥාවිමුත්ත පුද්ගලයා ද, කායසක්ඛී පුද්ගලයා ද, දිට්ඨිප්පත්ත පුද්ගලයා ද, ශ්‍රද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයා ද, ශ්‍රද්ධානුසාරී පුද්ගලයා ද, ධම්මානුසාරී පුද්ගලයා ද, ගෝත්‍රභූ පුද්ගලයා ද යන මොහුයි. මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ දස දෙනා ආහුනෙය්‍ය වෙති... (පෙ)... ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වෙති.” හයවන සූත්‍රයයි.

7. Paṭhamanāthasuttaṃ

7. පඨම නාථ සූත්‍රය

17. ‘‘Sanāthā[Pg.275], bhikkhave, viharatha, mā anāthā. Dukkhaṃ, bhikkhave, anātho viharati. Dasayime, bhikkhave, nāthakaraṇā dhammā. Katame dasa? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Yampi, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

17. “මහණෙනි, පිහිටක් (නාථයෙක්) සහිතව වාසය කරන්න, පිහිටක් රහිතව වාසය නොකරන්න. මහණෙනි, පිහිටක් නැති තැනැත්තා දුකසේ වාසය කරයි. මහණෙනි, පිහිටක් සලසා දෙන (නාථකරණ) ධර්ම දහයක් වෙති. ඒ දසය කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් සංවර වූයේ, ආචාර හා ගෝචර සම්පන්නව, අල්ප වූ වරදෙහි පවා බිය දකිමින්, ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ සිල්වත් වේද... (පෙ)... ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මේද, මේ ධර්මය ද පිහිටක් සලසා දෙන (නාථකරණ) ධර්මයකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Yampi, bhikkhave, bhikkhu bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

නැවත ද මහණෙනි, මහණ තෙමේ බහුශ්‍රුත වෙයි, අසන ලද දෑ දරන්නේ වෙයි, අසන ලද දෑ රැස් කළේ වෙයි. යම් ඒ ධර්ම කෙනෙක් මුල, මැද, අග යන තුන් තැන්හිම යහපත් වූවාහුද, අර්ථ සහිත වූවාහුද, බ්‍යඤ්ජන සහිත වූවාහුද, මුළුමනින්ම පරිපූර්ණ වූ, පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන්නාහුද, එවැනි ධර්මයන් ඔහු විසින් බොහෝ සෙයින් අසන ලදහ, දරන ලදහ, වචනයෙන් පුරුදු කරන ලදහ, මනසින් විමසන ලදහ, දෘෂ්ටියෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලදහ. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ බහුශ්‍රුත වේද... (පෙ)... දෘෂ්ටියෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේ වේද, මේ ධර්මය ද පිහිටක් සලසා දෙන (නාථකරණ) ධර්මයකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Yampi, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

නැවත ද මහණෙනි, මහණ තෙමේ කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙක්, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇත්තෙක්, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූවෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙක්, කල්‍යාණ සහායකයන් ඇත්තෙක්, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූවෙක් වේද, මේ ධර්මය ද පිහිටක් සලසා දෙන (නාථකරණ) ධර්මයකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato, khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Yampi, bhikkhave, bhikkhu suvaco hoti…pe… anusāsaniṃ, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

නැවත ද මහණෙනි, මහණ තෙමේ කීකරු (සුවච) වෙයි, කීකරු බව ඇති කරන ගුණයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි, ඉවසන සුලු වෙයි, අනුශාසනාව ගෞරවයෙන් පිළිගන්නේ වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ කීකරු වේද... (පෙ)... අනුශාසනාව ගෞරවයෙන් පිළිගන්නේ වේද, මේ ධර්මය ද පිහිටක් සලසා දෙන (නාථකරණ) ධර්මයකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tattha dakkho hoti analaso tatrūpāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Yampi, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ…pe… alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

නැවත ද මහණෙනි, මහණ තෙමේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාගේ කුඩා මහා කටයුතු යම් පමණ ඇද්ද, එහි දක්ෂ වෙයි, අලස නොවෙයි, එය කළ යුතු උපාය පිළිබඳ විමසීමේ ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි, එය තමා විසින් කිරීමට මෙන්ම අන් ලවා කරවීමට ද සමර්ථ වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාගේ... (පෙ)... තමා විසින් කිරීමට මෙන්ම අන් ලවා කරවීමට ද සමර්ථ වේද, මේ ධර්මය ද පිහිටක් සලසා දෙන (නාථකරණ) ධර්මයකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo. Yampi, bhikkhave, bhikkhu dhammakāmo hoti [Pg.276] piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

නැවත ද මහණෙනි, මහණ තෙමේ ධර්මයට කැමති වෙයි, ප්‍රියමනාප වචන ඇත්තෙක් වෙයි, අභිධර්මයෙහි හා අභිවිනයෙහි (විනයෙහි උසස් ඉගැන්වීම්හි) මහත් ප්‍රමෝදයක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ ධර්මයට කැමති වේද, ප්‍රියමනාප වචන ඇත්තෙක් වේද, අභිධර්මයෙහි හා අභිවිනයෙහි මහත් ප්‍රමෝදයක් ඇත්තෙක් වේද, මේ ධර්මය ද පිහිටක් සලසා දෙන (නාථකරණ) ධර්මයකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Yampi, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

නැවත ද මහණෙනි, මහණ තෙමේ අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසත්, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිසත් ආරම්භ කළ වීර්යය ඇත්තෙක්ව වෙසෙයි, කාය බලයෙන් හා චිත්ත බලයෙන් යුක්ත වෙයි, දැඩි උත්සාහවන්තයෙක් වෙයි, කුසල ධර්මයන් කෙරෙහි පසෙක නොතැබූ වගකීම් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසත්, කුසල ධර්මයන් උපදවා ගැනීම පිණිසත් ආරම්භ කළ වීර්යය ඇත්තෙක්ව වෙසේද... (පෙ)... කුසල ධර්මයන් කෙරෙහි පසෙක නොතැබූ වගකීම් ඇත්තෙක් වේද, මේ ධර්මය ද පිහිටක් සලසා දෙන (නාථකරණ) ධර්මයකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena. Yampi, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

නැවත ද මහණෙනි, මහණ තෙමේ ලද පමණින් වූ සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකරින් සතුටු වන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ ලද පමණින් වූ සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකරින් සතුටු වේද, මේ ධර්මය ද පිහිටක් සලසා දෙන (නාථකරණ) ධර්මයකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Yampi, bhikkhave, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

නැවත ද මහණෙනි, මහණ තෙමේ සිහිය ඇත්තෙක් (සතිමත්) වෙයි, උසස් වූ සිහියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි, බොහෝ කලකට පෙර කරන ලද දෙය ද, බොහෝ කලකට පෙර කියන ලද දෙය ද සිහි කරන සුලු, නැවත නැවත සිහි කරන සුලු වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ සිහිය ඇත්තෙක් වේද, උසස් වූ සිහියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වේද, බොහෝ කලකට පෙර කරන ලද දෙය ද කියන ලද දෙය ද සිහි කරන සුලු, නැවත නැවත සිහි කරන සුලු වේද, මේ ධර්මය ද පිහිටක් සලසා දෙන (නාථකරණ) ධර්මයකි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Yampi, bhikkhave, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

“මහණෙනි, නැවත ද කරුණක් කියමි. මහණ තෙමේ ප්‍රඥාවන්ත වෙයි. හටගැනීම හා විනාශය දැකීම පිණිස පවත්නා වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන්නා වූ, මනා කොට දුක් ක්ෂය කිරීමට පමුණුවන්නා වූ ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මහණ තෙමේ යම් හෙයකින් හටගැනීම හා විනාශය දැකීම පිණිස පවත්නා වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන්නා වූ, මනා කොට දුක් ක්ෂය කිරීමට පමුණුවන්නා වූ ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වේ ද, මේ ධර්මය ද පිළිසරණක් ඇති කරන්නා වූ (නාථකරණ) ධර්මයකි.”

‘‘Sanāthā, bhikkhave, viharatha, mā anāthā. Dukkhaṃ, bhikkhave, anātho viharati. Ime kho, bhikkhave, dasa nāthakaraṇā dhammā’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, පිළිසරණක් ඇති ව වාසය කරන්න, පිළිසරණක් නැති ව වාසය නොකරන්න. මහණෙනි, පිළිසරණක් නැති තැනැත්තා දුක්ඛිතව වාසය කරයි. මහණෙනි, පිළිසරණක් ඇති කරන්නා වූ ධර්මයෝ මේ දස දෙනා වෙති.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.

8. Dutiyanāthasuttaṃ

8. 8. දෙවැනි නාථ සූත්‍රය

18. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

18. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘Sanāthā[Pg.277], bhikkhave, viharatha, mā anāthā. Dukkhaṃ, bhikkhave, anātho viharati. Dasayime, bhikkhave, nāthakaraṇā dhammā. Katame dasa? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu. ‘Sīlavā vatāyaṃ bhikkhu pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesū’ti therāpi naṃ bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti, majjhimāpi bhikkhū… navāpi bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Tassa therānukampitassa majjhimānukampitassa navānukampitassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

“මහණෙනි, පිළිසරණක් ඇති ව වාසය කරන්න, පිළිසරණක් නැති ව වාසය නොකරන්න. මහණෙනි, පිළිසරණක් නැති තැනැත්තා දුක්ඛිතව වාසය කරයි. මහණෙනි, පිළිසරණක් ඇති කරන්නා වූ ධර්මයෝ දස දෙනෙකි. ඒ දස දෙනා කවරහුද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි...පෙ... ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි. ‘මේ මහණ තෙමේ සැබවින්ම සිල්වත්ය, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් සංවරව වාසය කරයි, ආචාර ගෝචර සම්පන්නය, අණු මාත්‍ර වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලුය, ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි’ කියා තෙර භික්ෂූන් වහන්සේලා ද ඔහුට අවවාද දිය යුතු යැයි, අනුශාසනා කළ යුතු යැයි සලකති; මධ්‍යම භික්ෂූන් ද... නවක භික්ෂූන් ද ඔහුට අවවාද අනුශාසනා කළ යුතු යැයි සලකති. තෙර භික්ෂූන්ගේ ද, මධ්‍යම භික්ෂූන්ගේ ද, නවක භික්ෂූන්ගේ ද අනුකම්පාව ලබන ඒ භික්ෂුවට කුසල ධර්මයන්හි දියුණුවක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ. මෙය ද පිළිසරණක් ඇති කරන ධර්මයකි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā. ‘Bahussuto vatāyaṃ bhikkhu sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā’ti therāpi naṃ bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti, majjhimāpi bhikkhū… navāpi bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Tassa therānukampitassa majjhimānukampitassa navānukampitassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

“මහණෙනි, නැවත ද කරුණක් කියමි. මහණ තෙමේ බහුශ්‍රුත වෙයි...පෙ... ප්‍රඥාවෙන් මනාව විනිවිද දක්නා ලද්දේ වෙයි. ‘මේ මහණ තෙමේ සැබවින්ම බහුශ්‍රුතය, ඇසූ දේ දරන්නේය, ඇසූ දේ රැස් කළේය. ආරම්භය කල්‍යාණ වූ, මධ්‍යය කල්‍යාණ වූ, අවසානය කල්‍යාණ වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, සම්පූර්ණයෙන්ම පරිපූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන්නා වූ යම් ඒ ධර්මයෝ වෙත් ද, එවැනි ධර්මයන් ඔහු විසින් බොහෝ කොට අසන ලදහ, දරන ලදහ, වචනයෙන් පුරුදු කරන ලදහ, මනසින් විමසන ලදහ, ප්‍රඥාවෙන් මනාව විනිවිද දක්නා ලදහ’ කියා තෙර භික්ෂූන් වහන්සේලා ද ඔහුට අවවාද අනුශාසනා කළ යුතු යැයි සලකති...පෙ... මෙය ද පිළිසරණක් ඇති කරන ධර්මයකි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. ‘Kalyāṇamitto vatāyaṃ bhikkhu kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko’ti therāpi naṃ bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti, majjhimāpi bhikkhū… navāpi bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Tassa therānukampitassa majjhimānukampitassa navānukampitassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

“මහණෙනි, නැවත ද කරුණක් කියමි. මහණ තෙමේ කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙක් වෙයි, කල්‍යාණ යහළුවන් ඇත්තෙක් වෙයි, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූවෙක් වෙයි. ‘මේ මහණ තෙමේ සැබවින්ම කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙකි, කල්‍යාණ යහළුවන් ඇත්තෙකි, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් වෙත නැඹුරු වූවෙකි’ කියා තෙර භික්ෂූන් වහන්සේලා ද ඔහුට අවවාද අනුශාසනා කළ යුතු යැයි සලකති...පෙ... මෙය ද පිළිසරණක් ඇති කරන ධර්මයකි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato, khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. ‘Suvaco vatāyaṃ bhikkhu sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato, khamo padakkhiṇaggāhī anusāsani’nti therāpi naṃ bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti, majjhimāpi bhikkhū… navāpi bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Tassa therānukampitassa majjhimānukampitassa [Pg.278] navānukampitassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

“මහණෙනි, නැවත ද කරුණක් කියමි. මහණ තෙමේ කීකරු වෙයි, කීකරු බව ඇති කරන ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි, අවවාද ඉවසන සුලුය, අනුශාසනාව ගෞරවයෙන් පිළිගන්නේ වෙයි. ‘මේ මහණ තෙමේ සැබවින්ම කීකරුය, කීකරු බව ඇති කරන ධර්මයන්ගෙන් යුක්තය, ඉවසන සුලුය, අනුශාසනාව ගෞරවයෙන් පිළිගනියි’ කියා තෙර භික්ෂූන් වහන්සේලා ද ඔහුට අවවාද අනුශාසනා කළ යුතු යැයි සලකති...පෙ... මෙය ද පිළිසරණක් ඇති කරන ධර්මයකි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tattha dakkho hoti analaso, tatrūpāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. ‘Yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tattha dakkho vatāyaṃ bhikkhu analaso, tatrūpāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātu’nti therāpi naṃ bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti, majjhimāpi bhikkhū… navāpi bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Tassa therānukampitassa majjhimānukampitassa navānukampitassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

“මහණෙනි, නැවත ද කරුණක් කියමි. මහණ තෙමේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාගේ කුඩා මහා යම් කටයුතු ඇත්ද, එහි දක්ෂ වෙයි, අලස නොවෙයි, ඒ සඳහා වූ උපාය මාර්ගයන් විමසන ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි, එය තමා විසින් කිරීමට හෝ අන් ලවා කරවීමට හෝ සමත් වෙයි. ‘සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාගේ කුඩා මහා කටයුතුවලදී මේ මහණ තෙමේ සැබවින්ම දක්ෂය, අලස නොවෙයි, උපායශීලීව විමසන ප්‍රඥාවෙන් යුක්තය, එය කිරීමට හා කරවීමට සමත්ය’ කියා තෙර භික්ෂූන් වහන්සේලා ද ඔහුට අවවාද අනුශාසනා කළ යුතු යැයි සලකති...පෙ... මෙය ද පිළිසරණක් ඇති කරන ධර්මයකි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo. ‘Dhammakāmo vatāyaṃ bhikkhu piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo’ti therāpi naṃ bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti, majjhimāpi bhikkhū… navāpi bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Tassa therānukampitassa majjhimānukampitassa navānukampitassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

‘‘මහණෙනි, නැවතද, මහණෙක් ධර්මයට ලැදි වන්නේය, ප්‍රියශීලී කථාවෙන් යුක්ත වන්නේය, අභිධර්මයෙහි හා අභිවිනයෙහි මහත් සොම්නසින් යුක්ත වන්නේය. ‘මේ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම ධර්මයට ලැදිය, ප්‍රියශීලී කථාවෙන් යුක්තය, අභිධර්මයෙහි හා අභිවිනයෙහි මහත් සොම්නසින් යුක්තය’ කියා තෙර මහණවරු පවා ඔහුට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුයයි සිතති; මධ්‍යම මහණවරුද... නවක මහණවරුද ඔහුට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුයයි සිතති. තෙරවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන, මධ්‍යම මහණවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන, නවක මහණවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන ඒ මහණාට කුසල් දහම්හි දියුණුවක්ම මිස පිරිහීමක් බලාපොරොත්තු නොවිය යුතුය. මෙයද පිහිටක් සලසන ධර්මයකි (6).

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu ‘āraddhavīriyo vatāyaṃ bhikkhu viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesū’ti therāpi naṃ bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti, majjhimāpi bhikkhū… navāpi bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Tassa therānukampitassa majjhimānukampitassa navānukampitassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

‘‘මහණෙනි, නැවතද, මහණෙක් අකුසල් දහම් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසත්, කුසල් දහම් උපදවා ගැනීම පිණිසත් පටන් ගත් වීර්යයෙන් යුක්තව වෙසෙයි; කුසල් දහම්හි ස්ථිර පරාක්‍රමයෙන් හා නොපසුබට උත්සාහයෙන් යුක්ත වෙයි. ‘මේ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම අකුසල් දහම් ප්‍රහීණ කිරීමට හා කුසල් දහම් උපදවා ගැනීමට පටන් ගත් වීර්යයෙන් යුක්තය, ස්ථිර පරාක්‍රමයෙන් හා කුසල් දහම්හි නොපසුබට වීර්යයෙන් යුක්තය’ කියා තෙර මහණවරු පවා ඔහුට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුයයි සිතති; මධ්‍යම මහණවරුද... නවක මහණවරුද ඔහුට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුයයි සිතති. තෙරවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන, මධ්‍යම මහණවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන, නවක මහණවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන ඒ මහණාට කුසල් දහම්හි දියුණුවක්ම මිස පිරිහීමක් බලාපොරොත්තු නොවිය යුතුය. මෙයද පිහිටක් සලසන ධර්මයකි (7).

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena. ‘Santuṭṭho vatāyaṃ bhikkhu itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārenā’ti therāpi [Pg.279] naṃ bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti, majjhimāpi bhikkhū… navāpi bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Tassa therānukampitassa majjhimānukampitassa navānukampitassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

‘‘මහණෙනි, නැවතද, මහණෙක් තමන්ට ලැබෙන ඕනෑම සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලන්පස යන සිව්පසයෙන් සතුටු වන්නෙක් වෙයි. ‘මේ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම ලැබෙන ඕනෑම සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලන්පසින් සතුටු වන්නෙකි’ කියා තෙර මහණවරු පවා ඔහුට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුයයි සිතති; මධ්‍යම මහණවරුද... නවක මහණවරුද ඔහුට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුයයි සිතති. තෙරවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන, මධ්‍යම මහණවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන, නවක මහණවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන ඒ මහණාට කුසල් දහම්හි දියුණුවක්ම මිස පිරිහීමක් බලාපොරොත්තු නොවිය යුතුය. මෙයද පිහිටක් සලසන ධර්මයකි (8).

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. ‘Satimā vatāyaṃ bhikkhu paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā’ti therāpi naṃ bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti, majjhimāpi bhikkhū… navāpi bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Tassa therānukampitassa majjhimānukampitassa navānukampitassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

‘‘මහණෙනි, නැවතද, මහණෙක් සිහියෙන් යුක්ත වන්නේය; උසස් වූ සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව, බොහෝ කලකට පෙර කරන ලද දෑ සහ කියන ලද දෑ නැවත නැවත සිහිපත් කරන්නෙක් වෙයි. ‘මේ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම සිහියෙන් යුක්තය, උසස් වූ සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තය, බොහෝ කලකට පෙර කළ දෑ සහ කී දෑ නැවත නැවත සිහි කරන්නෙකි’ කියා තෙර මහණවරු පවා ඔහුට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුයයි සිතති; මධ්‍යම මහණවරුද... නවක මහණවරුද ඔහුට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුයයි සිතති. තෙරවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන, මධ්‍යම මහණවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන, නවක මහණවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන ඒ මහණාට කුසල් දහම්හි දියුණුවක්ම මිස පිරිහීමක් බලාපොරොත්තු නොවිය යුතුය. මෙයද පිහිටක් සලසන ධර්මයකි (9).

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. ‘Paññavā vatāyaṃ bhikkhu udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā’ti therāpi naṃ bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti, majjhimāpi bhikkhū… navāpi bhikkhū vattabbaṃ anusāsitabbaṃ maññanti. Tassa therānukampitassa…pe… no parihāni. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

‘‘මහණෙනි, නැවතද, මහණෙක් ප්‍රඥාවන්ත වන්නේය; ඇතිවීම හා නැතිවීම දක්නා වූ, උතුම් වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන්නා වූ, මනාකොට දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවත්නා වූ ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වන්නේය. ‘මේ මහණ තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම ප්‍රඥාවන්තය, ඇතිවීම හා නැතිවීම දක්නා වූ, උතුම් වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන්නා වූ, මනාකොට දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස පවත්නා වූ ප්‍රඥාවෙන් යුක්තය’ කියා තෙර මහණවරු පවා ඔහුට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුයයි සිතති; මධ්‍යම මහණවරුද... නවක මහණවරුද ඔහුට අවවාද කළ යුතුය, අනුශාසනා කළ යුතුයයි සිතති. තෙරවරුන්ගේ අනුකම්පාව ලබන ඒ මහණාට... පිරිහීමක් බලාපොරොත්තු නොවිය යුතුය. මෙයද පිහිටක් සලසන ධර්මයකි (10).

‘‘Sanāthā, bhikkhave, viharatha, mā anāthā. Dukkhaṃ, bhikkhave, anātho viharati. Ime kho, bhikkhave, dasa nāthakaraṇā dhammā’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Aṭṭhamaṃ.

‘‘මහණෙනි, පිහිටක් ඇතිව වාසය කරව්, පිහිටක් නැතිව වාසය නොකරව්. මහණෙනි, පිහිටක් නැති තැනැත්තා දුකසේ වාසය කරයි. මහණෙනි, පිහිට සලසන ධර්මයන් මේ දසයයි.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව සාදුකාර දී පිළිගත්හ. අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Paṭhamaariyāvāsasuttaṃ

9. ප්‍රථම අරියවාස සූත්‍රය

19. ‘‘Dasayime, bhikkhave, ariyāvāsā, ye ariyā āvasiṃsu vā āvasanti vā āvasissanti vā. Katame dasa? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti, chaḷaṅgasamannāgato, ekārakkho, caturāpasseno, paṇunnapaccekasacco, samavayasaṭṭhesano, anāvilasaṅkappo, passaddhakāyasaṅkhāro, suvimuttacitto, suvimuttapañño. Ime kho, bhikkhave, dasa ariyāvāsā[Pg.280], ye ariyā āvasiṃsu vā āvasanti vā āvasissanti vā’’ti. Navamaṃ.

19. ‘‘මහණෙනි, අතීතයෙහි විසූවා වූ හෝ, වර්තමානයෙහි වසන්නා වූ හෝ, අනාගතයෙහි වසන්නා වූ හෝ ආර්යයන් වහන්සේලාගේ ආර්ය වාසස්ථාන දසයකි. ඒ දසය කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් (1) අංග පසක් ප්‍රහීණ කළේ වෙයි, (2) අංග හයකින් යුක්ත වෙයි, (3) එක් රැකවරණයක් (සිහිය) ඇත්තේ වෙයි, (4) සතර ආකාර වූ ඇසුරු කිරීම් ඇත්තේ වෙයි, (5) ඉවත් කරන ලද පෞද්ගලික සත්‍යයන් ඇත්තේ වෙයි, (6) මැනවින් අත්හරින ලද සෙවීම් ඇත්තේ වෙයි, (7) පිරිසිදු වූ සංකල්ප ඇත්තේ වෙයි, (8) සන්සුන් වූ කාය සංස්කාර ඇත්තේ වෙයි, (9) මැනවින් මිදුණු සිත් ඇත්තේ වෙයි, (10) මැනවින් මිදුණු ප්‍රඥා ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, ආර්යයන් වහන්සේලා විසූවා වූ, වසන්නා වූ, වසන ආර්ය වාස දසය මේවාය.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Dutiyaariyāvāsasuttaṃ

10. ද්විතීය අරියවාස සූත්‍රය

20. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi…pe….

20. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුරු රට කම්මාසධම්ම නම් වූ කුරු ජනපදවාසීන්ගේ නියම් ගමෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ කියා භික්ෂූන් ඇමතූ සේක... පෙ...

‘‘Dasayime, bhikkhave, ariyāvāsā, ye ariyā āvasiṃsu vā āvasanti vā āvasissanti vā. Katame dasa? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti, chaḷaṅgasamannāgato, ekārakkho, caturāpasseno, paṇunnapaccekasacco, samavayasaṭṭhesano, anāvilasaṅkappo, passaddhakāyasaṅkhāro, suvimuttacitto, suvimuttapañño.

මහණෙනි, මේ ආර්ය වාසස්ථාන දසයකි. අතීතයෙහි ආර්යයන් වහන්සේලා මේ ආර්ය වාසස්ථානයන් ඇසුරු කොට වැඩසිටියහ, වර්තමානයෙහි ඇසුරු කොට වැඩවසති, අනාගතයෙහි ද ඇසුරු කොට වැඩවසන්නාහ. ඒ දසය කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ අංග පහක් ප්‍රහීණ කළේ වෙයි, අංග හයකින් යුක්ත වූයේ වෙයි, එක් ආරක්ෂකයෙකු සහිත වූයේ වෙයි, සතර වැදෑරුම් ඇසුරු කිරීම් ඇත්තේ වෙයි, බැහැර කරන ලද පෞද්ගලික මතවාදී සත්‍යයන් ඇත්තේ වෙයි, මැනවින් අත්හරින ලද සෙවීම් ඇත්තේ වෙයි, නොකලඹන ලද සංකල්ප ඇත්තේ වෙයි, සන්සුන් වූ කාය සංස්කාර ඇත්තේ වෙයි, මැනවින් මිදුණු සිත් ඇත්තේ වෙයි, මැනවින් මිදුණු ප්‍රඥා ඇත්තේ වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti.

මහණෙනි, මහණ තෙමේ අංග පහක් ප්‍රහීණ කළේ කෙසේ වෙයිද? මහණෙනි, මෙහි මහණහුගේ කාමච්ඡන්දය ප්‍රහීණ වී වෙයි, ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ වී වෙයි, ථීනමිද්ධය ප්‍රහීණ වී වෙයි, උද්ධච්චකුක්කුච්චය ප්‍රහීණ වී වෙයි, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ වී වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ අංග පහක් ප්‍රහීණ කළේ වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti.

මහණෙනි, මහණ තෙමේ අංග හයකින් යුක්ත වූයේ කෙසේ වෙයිද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ ඇසින් රූපයක් දැක සතුටු වන්නේත් නොවෙයි, මැලවෙන්නේත් නොවෙයි, සිහි නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් යුතුව වාසය කරයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගඳක් ආඝ්‍රාණය කොට... දිවෙන් රසයක් විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලැබ... සිතින් අරමුණක් දැන සතුටු වන්නේත් නොවෙයි, මැලවෙන්නේත් නොවෙයි, සිහි නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් යුතුව වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ අංග හයකින් යුක්ත වූයේ වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ekārakkho hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satārakkhena cetasā samannāgato hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu ekārakkho hoti.

මහණෙනි, මහණ තෙමේ එක් ආරක්ෂකයෙකු සහිත වූයේ කෙසේ වෙයිද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ සිහිය නමැති ආරක්ෂාවෙන් යුක්ත වූ සිතින් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ එක් ආරක්ෂකයෙකු සහිත වූයේ වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu caturāpasseno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu caturāpasseno hoti.

මහණෙනි, මහණ තෙමේ සතර වැදෑරුම් ඇසුරු කිරීම් ඇත්තේ කෙසේ වෙයිද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ නුවණින් සලකා (යම් ප්‍රත්‍යයක්) ඇසුරු කරයි, නුවණින් සලකා (යම් වේදනාවක්) ඉවසයි, නුවණින් සලකා (යම් බියක්) දුරු කරයි, නුවණින් සලකා (යම් අකුසල විතර්කයක්) බැහැර කරයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ සතර වැදෑරුම් ඇසුරු කිරීම් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘Kathañca[Pg.281], bhikkhave, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ puthupaccekasaccāni, seyyathidaṃ – ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā, ‘antavā loko’ti vā, ‘anantavā loko’ti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, sabbāni tāni nunnāni honti paṇunnāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti.

මහණෙනි, මහණ තෙමේ බැහැර කරන ලද පෞද්ගලික මතවාදී සත්‍යයන් ඇත්තේ කෙසේ වෙයිද? මහණෙනි, මෙහි මහණහු විසින් විවිධ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ යම් ඒ බොහෝ වූ පෞද්ගලික සත්‍යවාදයන් ඇද්ද, එනම්: ‘ලෝකය ශාස්වතය’ කියා හෝ, ‘ලෝකය අශාස්වතය’ කියා හෝ, ‘ලෝකය අන්තයක් සහිතය’ කියා හෝ, ‘ලෝකය අනන්තය’ කියා හෝ, ‘ජීවය ද එයමය ශරීරය ද එයමය’ කියා හෝ, ‘ජීවය වෙනමය ශරීරය වෙනමය’ කියා හෝ, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු පහළ වෙති’ කියා හෝ, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු පහළ නොවෙති’ කියා හෝ, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු පහළ වෙති, පහළ නොවෙති’ කියා හෝ, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු පහළ වන්නේත් නැත, පහළ නොවන්නේත් නැත’ කියා හෝ පවත්නා ඒ සියලු දෘෂ්ටීන් බැහැර කරන ලද්දේ, මැනවින් දුරු කරන ලද්දේ, අත්හරින ලද්දේ, වමාරා දමන ලද්දේ, මිදුණා වූ, ප්‍රහීණ කළා වූ, නැවත නොගන්නා ලෙස බැහැර කළා වූ ද වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ බැහැර කරන ලද පෞද්ගලික මතවාදී සත්‍යයන් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti.

මහණෙනි, මහණ තෙමේ මැනවින් අත්හරින ලද සෙවීම් ඇත්තේ කෙසේ වෙයිද? මහණෙනි, මෙහි මහණහුගේ කාම සෙවීම ප්‍රහීණ වී වෙයි, භව සෙවීම ප්‍රහීණ වී වෙයි, බ්‍රහ්මචර්ය සෙවීම සන්සිඳී ගොස් වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ මැනවින් අත්හරින ලද සෙවීම් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṃsāsaṅkappo pahīno hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti.

මහණෙනි, මහණ තෙමේ නොකලඹන ලද සංකල්ප ඇත්තේ කෙසේ වෙයිද? මහණෙනි, මෙහි මහණහුගේ කාම සංකල්පය ප්‍රහීණ වී වෙයි, ව්‍යාපාද සංකල්පය ප්‍රහීණ වී වෙයි, විහිංසා සංකල්පය ප්‍රහීණ වී වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ නොකලඹන ලද සංකල්ප ඇත්තේ වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti.

මහණෙනි, මහණ තෙමේ සන්සුන් වූ කාය සංස්කාර ඇත්තේ කෙසේ වෙයිද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ සැපය ද ප්‍රහීණ කිරීමෙන්, දුක ද ප්‍රහීණ කිරීමෙන්, මීට පෙරම සෝමනස්ස දෝමනස්සයන්ගේ අස්තයට යාමෙන්, දුක් රහිත වූ සැප රහිත වූ, උපේක්ෂාවෙන් හා සිහියෙන් පිරිසිදු වූ සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ සන්සුන් වූ කාය සංස්කාර ඇත්තේ වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu suvimuttacitto hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ hoti, dosā cittaṃ vimuttaṃ hoti, mohā cittaṃ vimuttaṃ hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu suvimuttacitto hoti.

මහණෙනි, මහණ තෙමේ මැනවින් මිදුණු සිත් ඇත්තේ කෙසේ වෙයිද? මහණෙනි, මෙහි මහණහුගේ සිත රාගයෙන් මිදුණේ වෙයි, සිත ද්වේෂයෙන් මිදුණේ වෙයි, සිත මෝහයෙන් මිදුණේ වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ මැනවින් මිදුණු සිත් ඇත්තේ වෙයි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu suvimuttapañño hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti, doso me pahīno…pe… ‘moho [Pg.282] me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo’ti pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu suvimuttapañño hoti.

මහණෙනි, මහණ තෙමේ මැනවින් මිදුණු ප්‍රඥා ඇත්තේ කෙසේ වෙයිද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ ‘මාගේ රාගය ප්‍රහීණ කරන ලදි, මුල් ඉදිරිළන ලදි, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලදි, අභාවයට පත් කරන ලදි, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලදි’ යි මැනවින් දැනගනියි. මාගේ ද්වේෂය ප්‍රහීණ කරන ලදි... පේ... ‘මාගේ මෝහය ප්‍රහීණ කරන ලදි, මුල් ඉදිරිළන ලදි, කරටිය කැපූ තල් ගසක් මෙන් කරන ලදි, අභාවයට පත් කරන ලදි, මතු නූපදින ස්වභාවයට පත් කරන ලදි’ යි මැනවින් දැනගනියි. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙමේ මැනවින් මිදුණු ප්‍රඥා ඇත්තේ වෙයි.

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ ariyā ariyāvāse āvasiṃsu, sabbe te imeva dasa ariyāvāse āvasiṃsu; ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ ariyā ariyāvāse āvasissanti, sabbe te imeva dasa ariyāvāse āvasissanti; ye hi keci, bhikkhave, etarahi ariyā ariyāvāse āvasanti, sabbe te imeva dasa ariyāvāse āvasanti. Ime kho, bhikkhave, dasa ariyāvāsā, ye ariyā āvasiṃsu vā āvasanti vā āvasissanti vā’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, අතීත කාලයෙහි යම්කිසි ආර්යයන් වහන්සේ කෙනෙක් ආර්ය වාසයන්හි වාසය කළාහු නම්, ඒ සියලු දෙනාම මේ ආර්ය වාස දසයෙහි ම වාසය කළාහු ය. මහණෙනි, අනාගත කාලයෙහි යම්කිසි ආර්යයන් වහන්සේ කෙනෙක් ආර්ය වාසයන්හි වාසය කරන්නාහු නම්, ඒ සියලු දෙනාම මේ ආර්ය වාස දසයෙහි ම වාසය කරන්නාහු ය. මහණෙනි, වර්තමානයෙහි යම්කිසි ආර්යයන් වහන්සේ කෙනෙක් ආර්ය වාසයන්හි වාසය කරත් නම්, ඒ සියලු දෙනාම මේ ආර්ය වාස දසයෙහි ම වාසය කරත්. මහණෙනි, ආර්යයන් වහන්සේලා අතීතයේ වාසය කළා වූ ද, වර්තමානයේ වාසය කරන්නා වූ ද, අනාගතයේ වාසය කරන්නා වූ ද ආර්ය වාස දසයෝ මොහු ම ය.” දසවන සූත්‍රයයි.

Nāthavaggo dutiyo.

දෙවන නාථ වර්ගය නිම විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) -

Senāsanañca pañcaṅgaṃ, saṃyojanākhilena ca;

Appamādo āhuneyyo, dve nāthā dve ariyāvāsāti.

සේනාසන සූත්‍රය ද, පඤ්චංග සූත්‍රය ද, සංයෝජන හා ඛිල සූත්‍ර ද, අප්පමාද හා ආහුනෙය්‍ය සූත්‍ර ද, නාථ සූත්‍ර දෙකක් හා අරියවාස සූත්‍ර දෙකක් ද (යන මේවා මෙහි ඇතුළත් වේ).

3. Mahāvaggo

3. 3. මහා වග්ගය

1. Sīhanādasuttaṃ

1. 1. සීහනාද සූත්‍රය

21. ‘‘Sīho, bhikkhave, migarājā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhamati. Āsayā nikkhamitvā vijambhati. Vijambhitvā samantā catuddisaṃ anuviloketi. Samantā catuddisaṃ anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadati. Tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkamati. Taṃ kissa hetu? ‘Māhaṃ khuddake pāṇe visamagate saṅghātaṃ āpādesi’nti!

21. “මහණෙනි, මෘගරාජ වූ සිංහයා සවස් කාලයෙහි සිය ලැගුම් ගුහාවෙන් නික්මෙයි. ලැගුම් ගුහාවෙන් නික්ම කය සොලවයි (ඇඟ පත මිරිකයි). කය සොලවා හාත්පස සතර දිග බලයි. හාත්පස සතර දිග බලා තෙවරක් සිංහ නාද පවත්වයි. තෙවරක් සිංහ නාද පවත්වා ගොදුරු සොයා නික්මෙයි. එයට හේතුව කිමද? ‘විෂම ස්ථානවල සිටින කුඩා සතුන් මා නිසා විනාශයට පත් නොවේවා’ යන කරුණ සිතට ගනිමිනි.”

‘‘‘Sīho’ti, kho bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. Yaṃ kho, bhikkhave, tathāgato parisāya dhammaṃ deseti, idamassa hoti sīhanādasmiṃ.

“මහණෙනි, ‘සිංහයා’ යන මේ නම අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේට කරන ලද නමකි. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිස මැද යම් ධර්මයක් දේශනා කරත් ද, මෙය උන්වහන්සේගේ සිංහ නාදයයි.”

‘‘Dasayimāni[Pg.283], bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalāni, yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni dasa? Idha, bhikkhave, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

“මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සතු මෙම තථාගත බල දසයකි. යම් බලයකින් යුක්ත වූ තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ස්ථානය (බුද්ධත්වය) පිළිගනිත් ද, පිරිස් මැද සිංහ නාද පවත්වත් ද, උත්තම ධර්ම චක්‍රය පවත්වත් ද, ඒ බල දසය කවරේද? මහණෙනි, මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ හේතුව හේතුවක් ලෙස ද, අහේතුව අහේතුවක් ලෙස ද තත්ත්වාකාරයෙන් දනිති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ යම් කරුණක් හේතුව ලෙස හා අහේතුව අහේතුව ලෙස තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනිත් ද, මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි. යම් බලයක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය පිළිගනිත් ද, පිරිස් මැද සිංහ නාද පවත්වත් ද, උත්තම ධර්ම චක්‍රය පවත්වත් ද.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

“නැවත ද මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අතීත, අනාගත, වර්තමාන වූ කර්ම සමාදානයන්ගේ විපාකය, ස්ථාන වශයෙන් හා හේතු වශයෙන් තත්ත්වාකාරයෙන් දනිති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අතීත, අනාගත, වර්තමාන වූ කර්ම සමාදානයන්ගේ විපාකය තත්ත්වාකාරයෙන් දනිත් ද, මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි. යම් බලයක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය පිළිගනිත් ද, පිරිස් මැද සිංහ නාද පවත්වත් ද, උත්තම ධර්ම චක්‍රය පවත්වත් ද.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

“නැවත ද මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සියලු ගති කරා පමුණුවන ප්‍රතිපදාව තත්ත්වාකාරයෙන් දනිති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සියලු ගති කරා පමුණුවන ප්‍රතිපදාව තත්ත්වාකාරයෙන් දනිත් ද, මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි. යම් බලයක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය පිළිගනිත් ද, පිරිස් මැද සිංහ නාද පවත්වත් ද, උත්තම ධර්ම චක්‍රය පවත්වත් ද.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato anekadhātuṃ nānādhātuṃ lokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato anekadhātuṃ nānādhātuṃ lokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti…pe… brahmacakkaṃ pavatteti.

“නැවත ද මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අනේක ධාතු ඇති නානා ධාතු ඇති ලෝකය තත්ත්වාකාරයෙන් දනිති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අනේක ධාතු හා නානා ධාතු ඇති ලෝකය තත්ත්වාකාරයෙන් දනිත් ද, මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි ...පෙ... ධර්ම චක්‍රය පවත්වති.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti…pe… brahmacakkaṃ pavatteti.

“නැවත ද මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සත්ත්වයන්ගේ විවිධ වූ අදහස් (අධිමුක්තිය) තත්ත්වාකාරයෙන් දනිති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සත්ත්වයන්ගේ විවිධ වූ අදහස් තත්ත්වාකාරයෙන් දනිත් ද, මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි ...පෙ... ධර්ම චක්‍රය පවත්වති.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ [Pg.284] indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti…pe… brahmacakkaṃ pavatteti.

“නැවත ද මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අන් සත්ත්වයන්ගේ හා අන් පුද්ගලයන්ගේ ඉන්ද්‍රියයන්ගේ මෝරා ඇති බව හා නොමෝරා ඇති බව (පරාවර බව) තත්ත්වාකාරයෙන් දනිති. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අන් සත්ත්වයන්ගේ හා පුද්ගලයන්ගේ ඉන්ද්‍රියයන්ගේ මෝරා ඇති බව හා නොමෝරා ඇති බව තත්ත්වාකාරයෙන් දනිත් ද, මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි ...පෙ... ධර්ම චක්‍රය පවත්වති.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi…pe… pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti…pe… brahmacakkaṃ pavatteti.

“නැවත ද මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ ධ්‍යාන, විමෝක්ෂ, සමාධි, සමාපත්තිවල කෙලෙසීම, පිරිසිදු වීම සහ ඒවායින් නැගී සිටීම තත්ත්වාකාරයෙන් දනිති. යම් බලයකින් ...පෙ... දනිත් ද, මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි ...පෙ... ධර්ම චක්‍රය පවත්වති.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti, iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi bhikkhave, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

“මහණෙනි, නැවතද තථාගතයන් වහන්සේ නේකවිධ වූ පූර්වේනිවාසය (පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ) සිහි කරන සේක. එනම්: එක් ජාතියක් ද, ජාති දෙකක් ද, තුනක් ද, හතරක් ද, පහක් ද, දහයක් ද, විස්සක් ද, තිහක් ද, හතළිහක් ද, පනහක් ද, ජාති සියයක් ද, ජාති දහසක් ද, ජාති ලක්ෂයක් ද, නොයෙක් සංවර්ත කල්පයන් ද (ලෝකය විනාශ වන කල්ප), නොයෙක් විවර්ත කල්පයන් ද (ලෝකය හටගන්නා කල්ප), නොයෙක් සංවර්ත විවර්ත කල්පයන් ද, 'අසවල් තැන මම මෙබඳු නමක් ඇතිව, මෙබඳු ගෝත්‍රයක් ඇතිව, මෙබඳු වර්ණයක් ඇතිව, මෙබඳු ආහාර ඇතිව, මෙබඳු සැප දුක් විඳිමින්, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවර කොට සිටියෙමි. මම එතැනින් චුත වී අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහිද මෙබඳු නමක් ඇතිව, මෙබඳු ගෝත්‍රයක් ඇතිව, මෙබඳු වර්ණයක් ඇතිව, මෙබඳු ආහාර ඇතිව, මෙබඳු සැප දුක් විඳිමින්, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවර කොට සිටියෙමි. මම එතැනින් චුත වී මෙහි උපන්නෙමි' යි මෙලෙස ආකාර සහිතව, උද්දේශ (විස්තර) සහිතව නේකවිධ වූ පූර්වේනිවාසය සිහි කරන සේක. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ යම් හෙයකින් නේකවිධ වූ පූර්වේනිවාසය සිහි කරන සේක් ද... මෙලෙස ආකාර සහිතව, උද්දේශ සහිතව නේකවිධ වූ පූර්වේනිවාසය සිහි කිරීම තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි. යම් බලයක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය පිළිබඳව ප්‍රතිඥා දෙන සේක් ද, පිරිස් මැද සීහනාද කරන සේක් ද, උතුම් ධර්ම චක්‍රය පවත්වන සේක් ද, මෙය උන්වහන්සේගේ එක් බලයකි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena [Pg.285] samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

“මහණෙනි, නැවතද තථාගතයන් වහන්සේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද සත්ත්වයන් දකින සේක. හීන වූ ද ප්‍රණීත වූ ද, මනා වර්ණ ඇති හා මනා වර්ණ නැති, සුගතිගාමී වූ හා දුග්ගතිගාමී වූ සත්ත්වයන් කර්මානුරූපව මිය ගොස් උපදින ආකාරය දන්නා සේක. 'පින්වත්නි, මේ සත්ත්වයෝ වනාහි කාය දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ, වාග් දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ, මනෝ දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන් වහන්සේලාට උපවාද කළහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන් වූහ. ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත, නිරයෙහි උපන්නාහුය. පින්වත්නි, මේ සත්ත්වයෝ වනාහි කාය සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, වාග් සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, මනෝ සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන් වහන්සේලාට උපවාද නොකළහ, සම්‍යග් දෘෂ්ටික වූහ, සම්‍යග් දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන් වූහ. ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නාහුය' යි මෙසේ දිව්‍ය චක්ෂුසින්... කර්මානුරූපව මිය ගොස් උපදින සත්ත්වයන් දන්නා සේක. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ යම් හෙයකින් මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිව්‍ය චක්ෂුසින්... කර්මානුරූපව මිය ගොස් උපදින සත්ත්වයන් දන්නා සේක් ද, මෙයද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි. යම් බලයක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය පිළිබඳව ප්‍රතිඥා දෙන සේක් ද, පිරිස් මැද සීහනාද කරන සේක් ද, උතුම් ධර්ම චක්‍රය පවත්වන සේක් ද, මෙය උන්වහන්සේගේ තවත් බලයකි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi, bhikkhave, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

“මහණෙනි, නැවතද තථාගතයන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝ විමුක්තිය හා ප්‍රඥා විමුක්තිය මෙලොවදීම තමන් වහන්සේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන සේක. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ යම් හෙයකින් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්... මෙලොවදීම තමන් වහන්සේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන සේක් ද, මෙයද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි. යම් බලයක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය පිළිබඳව ප්‍රතිඥා දෙන සේක් ද, පිරිස් මැද සීහනාද කරන සේක් ද, උතුම් ධර්ම චක්‍රය පවත්වන සේක් ද, මෙය උන්වහන්සේගේ දසවන බලයයි.”

‘‘Imāni kho, bhikkhave, dasa tathāgatassa tathāgatabalāni, yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavattetī’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, මේ වනාහි තථාගතයන් වහන්සේ සතු දස තථාගත බලයෝය. යම් බලයකින් යුක්ත වූ තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය පිළිබඳව ප්‍රතිඥා දෙන සේක් ද, පිරිස් මැද සීහනාද කරන සේක් ද, උතුම් ධර්ම චක්‍රය පවත්වන සේක් ද (ඒ මේ දස බලයෝයි).” (පළමු සූත්‍රය අවසන්ය.)

2. Adhivuttipadasuttaṃ

2. 2. අධිවුත්තිපද සූත්‍රය

22. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca –

22. 22. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එක් පසෙක වාඩි වූහ. එක් පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Ye te, ānanda, dhammā tesaṃ tesaṃ adhivuttipadānaṃ abhiññā sacchikiriyāya saṃvattanti, visārado ahaṃ, ānanda, tattha paṭijānāmi. ‘Tesaṃ tesaṃ tathā tathā dhammaṃ desetuṃ yathā yathā paṭipanno santaṃ vā atthīti ñassati, asantaṃ vā natthīti ñassati, hīnaṃ vā hīnanti ñassati[Pg.286], paṇītaṃ vā paṇītanti ñassati, sauttaraṃ vā sauttaranti ñassati, anuttaraṃ vā anuttaranti ñassati; yathā yathā vā pana taṃ ñāteyyaṃ vā daṭṭheyyaṃ vā sacchikareyyaṃ vā, tathā tathā ñassati vā dakkhati vā sacchikarissati vā’ti ṭhānametaṃ vijjati. Etadānuttariyaṃ, ānanda, ñāṇānaṃ yadidaṃ tattha tattha yathābhūtañāṇaṃ. Etasmā cāhaṃ, ānanda, ñāṇā aññaṃ ñāṇaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā natthīti vadāmi.

“ආනන්දයෙනි, යම් ඒ ධර්ම කෙනෙක් (ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතු ආදී) ඒ ඒ පදයන්ගේ විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිසත්, සාක්ෂාත් කිරීම පිණිසත් පවතිත් ද, ඒ ධර්මයන් පිළිබඳව මම විශාරද වූවෙක් බව ප්‍රකාශ කරමි. ඒ ඒ පුද්ගලයන්ට ඒ ඒ ආකාරයෙන් ධර්මය දේශනා කිරීමට මම සමර්ථ වෙමි. යම් පුද්ගලයෙක් ඒ අනුව පිළිපදින්නේ ද, හෙතෙමේ ඇති දෙය ඇති සැටියටත්, නැති දෙය නැති සැටියටත් දැනගන්නේය; හීන වූ ධර්මය හීන ලෙසත්, ප්‍රණීත වූ ධර්මය ප්‍රණීත ලෙසත් දැනගන්නේය; සෝත්තර (සමතික්‍රමණය කළ හැකි) ධර්මය සෝත්තර ලෙසත්, අනුත්තර (සමතික්‍රමණය කළ නොහැකි) ධර්මය අනුත්තර ලෙසත් දැනගන්නේය. යම් සේ ඒ ධර්මය දැනගත යුතු ද, දැකිය යුතු ද, සාක්ෂාත් කළ යුතු ද, එසේම ඔහු එය දැනගන්නේය, දකින්නේය, සාක්ෂාත් කරන්නේය යන මේ කරුණ විද්‍යාමාන වේ. ආනන්දයෙනි, ඥානයන් අතරින් ඒ ඒ ධර්මයන් පිළිබඳ වූ මේ තථාභූත ඥානය (ඇති සැටියට දැනගන්නා ඥානය) අනුත්තර වේ. ආනන්දයෙනි, මෙම ඥානයට වඩා උසස් වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ වෙනත් ඥානයක් නැතැයි මම පවසමි.”

‘‘Dasayimāni, ānanda, tathāgatassa tathāgatabalāni, yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni dasa? Idhānanda, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti. Yampānanda, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, idampānanda, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

“ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සතු මෙම තථාගත බල දසයකි. යම් බලයන්ගෙන් යුක්ත වූ තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ස්ථානය පිළින කරති, පිරිස් මැද සිංහනාද කරති, බ්‍රහ්මචක්‍රය (උතුම් දම්සක) පවත්වති. ඒ දසය කවරේ ද? ආනන්දයෙනි, මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ හේතුව හේතුව වශයෙන් ද, අහේතුව අහේතුව වශයෙන් ද තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනිති. ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ හේතුව හේතුව ලෙසත්, අහේතුව අහේතුව ලෙසත් තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගන්නා යම් ඥානයක් වේ ද, මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි. යම් බලයක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ස්ථානය පිළින කරති, පිරිස් මැද සිංහනාද කරති, බ්‍රහ්මචක්‍රය පවත්වති.”

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampānanda…pe… idampānanda…pe….

“නැවත ද ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අතීත, අනාගත, වර්තමාන වූ කර්ම සමාදානයන්ගේ විපාකය, ස්ථාන වශයෙන් හා හේතු වශයෙන් තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනිති. ආනන්දයෙනි... (පෙ)... මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි... (පෙ)...”

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampānanda…pe… idampānanda…pe….

“නැවත ද ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සියලු තැන් කරා (සීගති හා නිවන කරා) යන ප්‍රතිපදාව තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනිති. ආනන්දයෙනි... (පෙ)... මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි... (පෙ)...”

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, tathāgato anekadhātuṃ nānādhātuṃ lokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampānanda …pe… idampānanda…pe….

“නැවත ද ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අනේක ධාතු ඇත්තා වූ, නානා ධාතු ඇත්තා වූ ලෝකය තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනිති. ආනන්දයෙනි... (පෙ)... මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි... (පෙ)...”

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampānanda…pe… idampānanda…pe….

“නැවත ද ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයන්ගේ නානාප්‍රකාර වූ අදහස් තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනිති. ආනන්දයෙනි... (පෙ)... මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි... (පෙ)...”

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampānanda…pe… idampānanda…pe….

“නැවත ද ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ පරසත්වයන්ගේ හා පරපුද්ගලයන්ගේ ඉන්ද්‍රියයන්ගේ මෝරා ඇති බව හා නොමේරූ බව තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනිති. ආනන්දයෙනි... (පෙ)... මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි... (පෙ)...”

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampānanda…pe… idampānanda…pe….

“නැවත ද ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ ධ්‍යාන, විමොක්ෂ, සමාධි හා සමාපත්තිවල කෙලෙසීම, පිරිසිදු වීම හා නැගී සිටීම තත්ත්වාකාරයෙන් දැනගනිති. ආනන්දයෙනි... (පෙ)... මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි... (පෙ)...”

‘‘Puna [Pg.287] caparaṃ, ānanda, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampānanda…pe… idampānanda…pe….

“නැවත ද ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ අනේකවිධ වූ පූර්වේනිවාසයන් සිහි කරති. එනම්: එක් ජාතියක් ද, ජාති දෙකක් ද... (පෙ)... මෙසේ ආකාර සහිත වූ, විස්තර සහිත වූ අනේකවිධ පූර්වේනිවාසයන් සිහි කරති. ආනන්දයෙනි... (පෙ)... මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි... (පෙ)...”

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti. Yampānanda…pe… idampānanda…pe….

“නැවත ද ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු වූ දිව්‍ය චක්ෂුසින්... (පෙ)... කර්මානුරූපව ලුහුබඳින සත්වයන් දැනගනිති. ආනන්දයෙනි... (පෙ)... මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි... (පෙ)...”

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampānanda, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Idampānanda, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

“නැවත ද ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන් වහන්සේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කර ඊට පැමිණ වාසය කරති. ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය... (පෙ)... සාක්ෂාත් කර ඊට පැමිණ වාසය කරති යන යමක් වේ ද, මෙය ද තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයකි. යම් බලයක් නිසා තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ස්ථානය පිළින කරති, පිරිස් මැද සිංහනාද කරති, බ්‍රහ්මචක්‍රය පවත්වති.”

‘‘Imāni kho, ānanda, dasa tathāgatassa tathāgatabalāni, yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavattetī’’ti. Dutiyaṃ.

“ආනන්දයෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ සතු මේ තථාගත බල දසයයි. යම් බලයන්ගෙන් යුක්ත වූ තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ස්ථානය පිළින කරති, පිරිස් මැද සිංහනාද කරති, බ්‍රහ්මචක්‍රය පවත්වති.” (දෙවන සූත්‍රයයි.)

3. Kāyasuttaṃ

3. කාය සූත්‍රය

23. ‘‘Atthi, bhikkhave, dhammā kāyena pahātabbā, no vācāya. Atthi, bhikkhave, dhammā vācāya pahātabbā, no kāyena. Atthi, bhikkhave, dhammā neva kāyena pahātabbā no vācāya, paññāya disvā pahātabbā.

23. “මහණෙනි, කයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු, වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ නොහැකි ධර්මයන් ඇත. මහණෙනි, වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු, කයෙන් ප්‍රහීණ කළ නොහැකි ධර්මයන් ඇත. මහණෙනි, කයෙන් ද ප්‍රහීණ කළ නොහැකි වූ, වචනයෙන් ද ප්‍රහීණ කළ නොහැකි වූ, ප්‍රඥාවෙන් දැක ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන් ඇත.”

‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā kāyena pahātabbā, no vācāya? Idha, bhikkhave, bhikkhu akusalaṃ āpanno hoti kiñci desaṃ kāyena. Tamenaṃ anuvicca viññū sabrahmacārī evamāhaṃsu – ‘āyasmā kho akusalaṃ āpanno kiñci desaṃ kāyena. Sādhu vatāyasmā kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāvetū’ti. So anuvicca viññūhi sabrahmacārīhi vuccamāno kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāveti. Ime vuccanti, bhikkhave, dhammā kāyena pahātabbā, no vācāya.

“මහණෙනි, කයින් ප්‍රහීණ කළ යුතු වූ ද, වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ නොයුතු වූ ද ධර්මයෝ කවරහු ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් කයින් යම් කිසි අකුසල කොටසකට (අවතැන් වීමකට) පැමිණෙයි. නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීහු ඔහු පිළිබඳව කරුණු විමසා මෙසේ පවසති: ‘ආයුෂ්මතුන් වහන්ස, ඔබ කයින් යම් කිසි අකුසලයකට පැමිණ ඇත. ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ කාය දුශ්චරිතය අත්හැර කාය සුචරිතය වඩන්නේ නම් ඉතා යහපත්ය’ කියායි. ඒ මහණ තෙමේ නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් විසින් කරුණු විමසා පෙන්වා දෙනු ලබන කල, කාය දුශ්චරිතය අත්හැර කාය සුචරිතය වඩයි. මහණෙනි, මේවා කයින් ප්‍රහීණ කළ යුතු, වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ නොයුතු ධර්මයෝ යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katame [Pg.288] ca, bhikkhave, dhammā vācāya pahātabbā, no kāyena? Idha, bhikkhave, bhikkhu akusalaṃ āpanno hoti kiñci desaṃ vācāya. Tamenaṃ anuvicca viññū sabrahmacārī evamāhaṃsu – ‘āyasmā kho akusalaṃ āpanno kiñci desaṃ vācāya. Sādhu vatāyasmā vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāvetū’ti. So anuvicca viññūhi sabrahmacārīhi vuccamāno vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti. Ime vuccanti, bhikkhave, dhammā vācāya pahātabbā, no kāyena.

“මහණෙනි, වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු වූ ද, කයින් ප්‍රහීණ කළ නොයුතු වූ ද ධර්මයෝ කවරහු ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් වචනයෙන් යම් කිසි අකුසල කොටසකට පැමිණෙයි. නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීහු ඔහු පිළිබඳව කරුණු විමසා මෙසේ පවසති: ‘ආයුෂ්මතුන් වහන්ස, ඔබ වචනයෙන් යම් කිසි අකුසලයකට පැමිණ ඇත. ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ වචී දුශ්චරිතය අත්හැර වචී සුචරිතය වඩන්නේ නම් ඉතා යහපත්ය’ කියායි. ඒ මහණ තෙමේ නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් විසින් කරුණු විමසා පෙන්වා දෙනු ලබන කල, වචී දුශ්චරිතය අත්හැර වචී සුචරිතය වඩයි. මහණෙනි, මේවා වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු, කයින් ප්‍රහීණ කළ නොයුතු ධර්මයෝ යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katame ca, bhikkhave, dhammā neva kāyena pahātabbā no vācāya, paññāya disvā pahātabbā? Lobho, bhikkhave, neva kāyena pahātabbo no vācāya, paññāya disvā pahātabbo. Doso, bhikkhave…pe… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso … macchariyaṃ, bhikkhave, neva kāyena pahātabbaṃ no vācāya, paññāya disvā pahātabbaṃ.

“මහණෙනි, කයින් හෝ වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ නොයුතු, ප්‍රඥාවෙන් දැක ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයෝ කවරහු ද? මහණෙනි, ලෝභය කයින් හෝ වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ නොයුතුය, ප්‍රඥාවෙන් දැක ප්‍රහීණ කළ යුතුය. මහණෙනි, ද්වේෂය... පෙ... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය (වෛර බැඳීම)... මක්ඛය (ගුණ මැකීම)... පලාසය (ගුණ සැසඳීම)... මහණෙනි, මසුරුකම කයින් හෝ වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ නොයුතුය, ප්‍රඥාවෙන් දැක ප්‍රහීණ කළ යුතුය.”

‘‘Pāpikā, bhikkhave, issā neva kāyena pahātabbā no vācāya, paññāya disvā pahātabbā. Katamā ca, bhikkhave, pāpikā issā? Idha, bhikkhave, ijjhati gahapatissa vā gahapatiputtassa vā dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā. Tatrāññatarassa dāsassa vā upavāsassa vā evaṃ hoti – ‘aho vatimassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā na ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā’ti. Samaṇo vā pana brāhmaṇo vā lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Tatrāññatarassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā evaṃ hoti – ‘aho vata ayamāyasmā na lābhī assa cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāna’nti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāpikā issā.

“මහණෙනි, ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව කයින් හෝ වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ නොයුතුය, ප්‍රඥාවෙන් දැක ප්‍රහීණ කළ යුතුය. මහණෙනි, ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව යනු කවරී ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ගෘහපතියෙකු හෝ ගෘහපති පුත්‍රයකු ධනයෙන්, ධාන්‍යයෙන්, රිදී හෝ රන්වලින් සමෘද්ධිමත් වෙයි. එහිදී කිසියම් දාසයෙකුට හෝ සේවකයෙකුට මෙවැනි සිතක් ඇති වෙයි: ‘අනේ මේ ගෘහපතියාට හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාට මේ ධනයෙන්, ධාන්‍යයෙන්, රිදී හෝ රන්වලින් සමෘද්ධියක් සිදු නොවේවා!’ කියායි. එසේත් නැතිනම්, ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙක් වෙයි. එවිට වෙනත් ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට මෙවැනි සිතක් ඇති වෙයි: ‘අනේ මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේට මේ සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර නොලැබේවා!’ කියායි. මහණෙනි, මෙය ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Pāpikā, bhikkhave, icchā neva kāyena pahātabbā no vācāya, paññāya disvā pahātabbā. Katamā ca, bhikkhave, pāpikā icchā? Idha, bhikkhave, ekacco assaddho samāno ‘saddhoti maṃ jāneyyu’nti icchati; dussīlo samāno ‘sīlavāti maṃ jāneyyu’nti icchati; appassuto samāno ‘bahussutoti maṃ jāneyyu’nti icchati; saṅgaṇikārāmo samāno ‘pavivittoti maṃ jāneyyu’nti icchati; kusīto samāno ‘āraddhavīriyoti maṃ jāneyyu’nti icchati; muṭṭhassati samāno ‘upaṭṭhitassatīti maṃ jāneyyu’nti icchati; asamāhito samāno ‘samāhitoti maṃ [Pg.289] jāneyyu’nti icchati; duppañño samāno ‘paññavāti maṃ jāneyyu’nti icchati; akhīṇāsavo samāno ‘khīṇāsavoti maṃ jāneyyu’nti icchati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pāpikā icchā. Ime vuccanti, bhikkhave, dhammā neva kāyena pahātabbā no vācāya, paññāya disvā pahātabbā.

“මහණෙනි, ලාමක ආශාව කයින් හෝ වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ නොයුතුය, ප්‍රඥාවෙන් දැක ප්‍රහීණ කළ යුතුය. මහණෙනි, ලාමක ආශාව යනු කවරී ද? මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශ්‍රද්ධාව නැතිව සිටියදීම ‘අන් අය මා ශ්‍රද්ධාවන්තයෙකැයි දැනගනිත්වා’ යි පතයි; දුශ්ශීලව සිටියදීම ‘අන් අය මා සිල්වතෙකැයි දැනගනිත්වා’ යි පතයි; අල්පශ්‍රැතව සිටියදීම ‘අන් අය මා බහුශ්‍රැතයෙකැයි දැනගනිත්වා’ යි පතයි; සමූහයා අතර ඇලී වසන්නෙක්ව සිටියදීම ‘අන් අය මා හුදකලාව වසන්නෙකැයි දැනගනිත්වා’ යි පතයි; කුසීතව සිටියදීම ‘අන් අය මා වීරියවන්තයෙකැයි දැනගනිත්වා’ යි පතයි; මුළා වූ සිහි ඇතිව සිටියදීම ‘අන් අය මා එළඹ සිටි සිහි ඇත්තෙකැයි දැනගනිත්වා’ යි පතයි; සමාධියක් නැතිව සිටියදීම ‘අන් අය මා සමාහිත සිත් ඇත්තෙකැයි දැනගනිත්වා’ යි පතයි; ප්‍රඥාව නැතිව සිටියදීම ‘අන් අය මා ප්‍රඥාවන්තයෙකැයි දැනගනිත්වා’ යි පතයි; කෙලෙස් ක්ෂය නොකළ තැනැත්තෙක්ව සිටියදීම ‘අන් අය මා ක්ෂීණාශ්‍රවයෙකැයි දැනගනිත්වා’ යි පතයි. මහණෙනි, මෙය ලාමක ආශාව යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ ධර්මයෝ කයින් හෝ වචනයෙන් ප්‍රහීණ කළ නොයුතු, ප්‍රඥාවෙන් දැක ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයෝ යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Tañce, bhikkhave, bhikkhuṃ lobho abhibhuyya iriyati, doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā abhibhuyya iriyati. So evamassa veditabbo – ‘nāyamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato lobho na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ lobho abhibhuyya iriyati; nāyamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato doso na hoti… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ pāpikā icchā abhibhuyya iriyatī’ti.

“මහණෙනි, ඉදින් ඒ මහණා ලෝභය විසින් මඩනා ලැබ ලෝභය සමඟ හැසිරේ ද, ද්වේෂය... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය... මක්ඛය... පලාසය... මත්සරිය... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව විසින් මඩනා ලැබ ඒ අනුව හැසිරේ ද, එවිට ඔහු ගැන මෙසේ දත යුතුය: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ, යම් සේ දන්නා තැනැත්තාට ලෝභය ඇති නොවේ ද, එලෙස අවබෝධයෙන් නොදන්නා සේක. එබැවින් ම මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ලෝභය විසින් මඩනා ලැබ හැසිරෙති. මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ, යම් සේ දන්නා තැනැත්තාට ද්වේෂය... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය... මක්ඛය... පලාසය... මත්සරිය... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව ඇති නොවේ ද, එලෙස අවබෝධයෙන් නොදන්නා සේක. එබැවින් ම මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ලාමක ආශාව විසින් මඩනා ලැබ හැසිරෙති’ කියායි.”

‘‘Tañce, bhikkhave, bhikkhuṃ lobho nābhibhuyya iriyati, doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā nābhibhuyya iriyati, so evamassa veditabbo – ‘tathā ayamāyasmā pajānāti yathā pajānato lobho na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ lobho nābhibhuyya iriyati; tathā ayamāyasmā pajānāti yathā pajānato doso na hoti… moho… kodho … upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ pāpikā icchā nābhibhuyya iriyatī’’’ti. Tatiyaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් ඒ භික්ෂුව ලෝභය විසින් මැඩගෙන නොපවතී නම්, දෝසය... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය (බද්ධ වෛරය)... මක්ඛය (ගුණමකු බව)... පලාසය (ගුණ මැකීම)... මසුරුකම... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව විසින් මැඩගෙන නොපවතී නම්, ඒ මහණා මෙසේ දත යුතුය: ‘මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් කරුණක් දන්නා තැනැත්තාට ලෝභය ඇති නොවේ ද, එබඳු ආකාරයකින් අවබෝධ කරති. එබැවින්ම මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ලෝභය විසින් මැඩගෙන නොපවතී. මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් කරුණක් දන්නා තැනැත්තාට දෝසය... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය... මක්ඛය... පලාසය... මසුරුකම... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව ඇති නොවේ ද, එබඳු ආකාරයකින් අවබෝධ කරති. එබැවින්ම මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ලාමක ආශාව විසින් මැඩගෙන නොපවතී’ යනුවෙනි.’’ තෙවැනි සූත්‍රයයි.

4. Mahācundasuttaṃ

4. 4. මහා චුන්ද සූත්‍රය

24. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahācundo cetīsu viharati sahajātiyaṃ. Tatra kho āyasmā mahācundo bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahācundassa paccassosuṃ. Āyasmā mahācundo etadavoca –

24. එක් සමයක ආයුෂ්මත් මහා චුන්දයන් වහන්සේ චේතී රට සහජාති නම් නුවර වැඩවසන සේක. එහිදී ආයුෂ්මත් මහා චුන්දයන් වහන්සේ ‘‘ඇවැත්නි, මහණෙනි’’ යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූහ. ‘‘ඇවැත්නි’’ යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් මහා චුන්දයන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ආයුෂ්මත් මහා චුන්දයන් වහන්සේ මෙය වදාළහ:

‘‘Ñāṇavādaṃ, āvuso, bhikkhu vadamāno – ‘jānāmimaṃ dhammaṃ, passāmimaṃ dhamma’nti. Tañce, āvuso, bhikkhuṃ lobho abhibhuyya tiṭṭhati, doso… moho [Pg.290] … kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā abhibhuyya tiṭṭhati, so evamassa veditabbo – ‘nāyamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato lobho na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ lobho abhibhuyya tiṭṭhati; nāyamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato doso na hoti… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ pāpikā icchā abhibhuyya tiṭṭhatī’ti.

‘‘ඇවැත්නි, ‘මම මේ ධර්මය දනිමි, මම මේ ධර්මය දකිමි’ යි පවසමින් ඥානවාදය (දැනුම පිළිබඳ ප්‍රකාශය) ඉදිරිපත් කරන මහණෙකු වේ ද, ඇවැත්නි, ඉදින් ලෝභය ඒ මහණා මැඩගෙන පවතී නම්, දෝසය... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය... මක්ඛය... පලාසය... මසුරුකම... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව ඒ මහණා මැඩගෙන පවතී නම්, ඔහු මෙසේ දත යුතුය: ‘මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් කරුණක් දන්නා තැනැත්තාට ලෝභය ඇති නොවේ ද, එබඳු ආකාරයකින් අවබෝධ නොකරති. එබැවින්ම ලෝභය මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මැඩගෙන පවතී. මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් කරුණක් දන්නා තැනැත්තාට දෝසය... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය... මක්ඛය... පලාසය... මසුරුකම... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව ඇති නොවේ ද, එබඳු ආකාරයකින් අවබෝධ නොකරති. එබැවින්ම ලාමක ආශාව මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මැඩගෙන පවතී’ යනුවෙනි.

‘‘Bhāvanāvādaṃ, āvuso, bhikkhu vadamāno – ‘bhāvitakāyomhi bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño’ti. Tañce, āvuso, bhikkhuṃ lobho abhibhuyya tiṭṭhati, doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā abhibhuyya tiṭṭhati, so evamassa veditabbo – ‘nāyamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato lobho na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ lobho abhibhuyya tiṭṭhati; nāyamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato doso na hoti… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso … macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ pāpikā icchā abhibhuyya tiṭṭhatī’ti.

‘‘ඇවැත්නි, ‘මම වැඩූ කය ඇත්තෙමි, වැඩූ සීලය ඇත්තෙමි, වැඩූ සිත ඇත්තෙමි, වැඩූ ප්‍රඥාව ඇත්තෙමි’ යි පවසමින් භාවනා වාදය (වැඩීම පිළිබඳ ප්‍රකාශය) ඉදිරිපත් කරන මහණෙකු වේ ද, ඇවැත්නි, ඉදින් ලෝභය ඒ මහණා මැඩගෙන පවතී නම්, දෝසය... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය... මක්ඛය... පලාසය... මසුරුකම... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව ඒ මහණා මැඩගෙන පවතී නම්, ඔහු මෙසේ දත යුතුය: ‘මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් කරුණක් දන්නා තැනැත්තාට ලෝභය ඇති නොවේ ද, එබඳු ආකාරයකින් අවබෝධ නොකරති. එබැවින්ම ලෝභය මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මැඩගෙන පවතී. මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් කරුණක් දන්නා තැනැත්තාට දෝසය... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය... මක්ඛය... පලාසය... මසුරුකම... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව ඇති නොවේ ද, එබඳු ආකාරයකින් අවබෝධ නොකරති. එබැවින්ම ලාමක ආශාව මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මැඩගෙන පවතී’ යනුවෙනි.

‘‘Ñāṇavādañca, āvuso, bhikkhu vadamāno bhāvanāvādañca – ‘jānāmimaṃ dhammaṃ, passāmimaṃ dhammaṃ, bhāvitakāyomhi bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño’ti. Tañce, āvuso, bhikkhuṃ lobho abhibhuyya tiṭṭhati, doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā abhibhuyya tiṭṭhati, so evamassa veditabbo – ‘nāyamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato lobho na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ lobho abhibhuyya tiṭṭhati; nāyamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato doso na hoti… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ pāpikā icchā abhibhuyya tiṭṭhatī’ti.

‘‘ඇවැත්නි, ‘මම මේ ධර්මය දනිමි, මම මේ ධර්මය දකිමි, මම වැඩූ කය ඇත්තෙමි, වැඩූ සීලය ඇත්තෙමි, වැඩූ සිත ඇත්තෙමි, වැඩූ ප්‍රඥාව ඇත්තෙමි’ යි පවසමින් ඥානවාදය හා භාවනා වාදය යන දෙකම ඉදිරිපත් කරන මහණෙකු වේ ද, ඇවැත්නි, ඉදින් ලෝභය ඒ මහණා මැඩගෙන පවතී නම්, දෝසය... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය... මක්ඛය... පලාසය... මසුරුකම... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව ඒ මහණා මැඩගෙන පවතී නම්, ඔහු මෙසේ දත යුතුය: ‘මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් කරුණක් දන්නා තැනැත්තාට ලෝභය ඇති නොවේ ද, එබඳු ආකාරයකින් අවබෝධ නොකරති. එබැවින්ම ලෝභය මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මැඩගෙන පවතී. මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් කරුණක් දන්නා තැනැත්තාට දෝසය... මෝහය... ක්‍රෝධය... උපනාහය... මක්ඛය... පලාසය... මසුරුකම... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව ඇති නොවේ ද, එබඳු ආකාරයකින් අවබෝධ නොකරති. එබැවින්ම ලාමක ආශාව මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මැඩගෙන පවතී’ යනුවෙනි.

‘‘Seyyathāpi[Pg.291], āvuso, puriso daliddova samāno aḍḍhavādaṃ vadeyya, adhanova samāno dhanavāvādaṃ vadeyya, abhogova samāno bhogavāvādaṃ vadeyya. So kismiñcideva dhanakaraṇīye samuppanne na sakkuṇeyya upanīhātuṃ dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā. Tamenaṃ evaṃ jāneyyuṃ – ‘daliddova ayamāyasmā samāno aḍḍhavādaṃ vadeti, adhanova ayamāyasmā samāno dhanavāvādaṃ vadeti, abhogavāva ayamāyasmā samāno bhogavāvādaṃ vadeti. Taṃ kissa hetu? Tathā hi ayamāyasmā kismiñcideva dhanakaraṇīye samuppanne na sakkoti upanīhātuṃ dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā’ti.

‘‘ඇවැත්නි, එය මෙබඳු උදාහරණයක් බඳුය; යම් පුරුෂයෙක් දිළින්දෙක්වම සිට ‘මම ධනවතෙක්මි’ යි පවසන්නේ නම්, ධනයක් නැත්තෙක්වම සිට ‘මම ධනය ඇත්තෙක්මි’ යි පවසන්නේ නම්, සම්පත් නැත්තෙක්වම සිට ‘මම සම්පත් ඇත්තෙක්මි’ යි පවසන්නේ නම්, යම්කිසි ධනයෙන් කළ යුතු කටයුත්තක් පැමිණි කල්හි ධනය හෝ ධාන්‍ය හෝ රිදී හෝ රන් හෝ ඉදිරිපත් කිරීමට ඔහු අපොහොසත් වන්නේ නම්, ඔහු ගැන මෙසේ දැනගනිති: ‘මෙම ආයුෂ්මතා දිළින්දෙක්වම සිට ධනවත් බව පවසයි, ධනය නැත්තෙක්වම සිට ධනය ඇති බව පවසයි, සම්පත් නැත්තෙක්වම සිට සම්පත් ඇති බව පවසයි. එයට හේතුව කුමක්ද? මෙම ආයුෂ්මතා යම්කිසි ධනයෙන් කළ යුතු කටයුත්තක් පැමිණි කල්හි ධනය හෝ ධාන්‍ය හෝ රිදී හෝ රන් හෝ ඉදිරිපත් කිරීමට අපොහොසත් වන බැවිනි’ යනුවෙනි. එලෙසම ඒ මහණා ද මෙසේම දත යුතුය.’’

‘‘Evamevaṃ kho, āvuso, ñāṇavādañca bhikkhu vadamāno bhāvanāvādañca – ‘jānāmimaṃ dhammaṃ, passāmimaṃ dhammaṃ, bhāvitakāyomhi bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño’ti. Taṃ ce, āvuso, bhikkhuṃ lobho abhibhuyya tiṭṭhati, doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā abhibhuyya tiṭṭhati, so evamassa veditabbo – ‘nāyamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato lobho na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ lobho abhibhuyya tiṭṭhati; nāyamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato doso na hoti… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā … pāpikā icchā na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ pāpikā icchā abhibhuyya tiṭṭhatī’ti.

ඇවැත්නි, එමෙන්ම යම් මහණෙක් ‘මම මේ ධර්මය දනිමි, මම මේ ධර්මය දකිමි, මම වඩන ලද ශරීරය ඇත්තෙක්මි, වඩන ලද සීලය ඇත්තෙක්මි, වඩන ලද සිත ඇත්තෙක්මි, වඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක්මි’ යි ඥානවාදය හා භාවනාවාදය පවසන්නේ නම්; ඇවැත්නි, ඉදින් ඒ මහණාව ලෝභය විසින් මැඩපවත්වා ගෙන පවතී නම්, ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, බද්ධ වෛරය, ගුණ මකු බව, පලාසය, මසුරුකම, ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව, ලාමක ඉච්ඡාව විසින් මැඩපවත්වා ගෙන පවතී නම්, ඔහු මෙසේ දත යුතුය: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් අයුරකින් අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තාට ලෝභය ඇති නොවේ ද, ඒ අයුරින් අවබෝධ කරගෙන නැත; එහෙයින්ම මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේව ලෝභය විසින් මැඩපවත්වා ගෙන පවතී. මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් අයුරකින් අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තාට ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, බද්ධ වෛරය, ගුණ මකු බව, පලාසය, මසුරුකම, ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව, ලාමක ඉච්ඡාව ඇති නොවේ ද, ඒ අයුරින් අවබෝධ කරගෙන නැත; එහෙයින්ම මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේව ලාමක ඉච්ඡාව විසින් මැඩපවත්වා ගෙන පවතී’ යනුවෙනි.

‘‘Ñāṇavādaṃ, āvuso, bhikkhu vadamāno – ‘jānāmimaṃ dhammaṃ, passāmimaṃ dhamma’nti. Tañce, āvuso, bhikkhuṃ lobho nābhibhuyya tiṭṭhati, doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā nābhibhuyya tiṭṭhati, so evamassa veditabbo – ‘ayamāyasmā tathā pajānāti yathā pajānato lobho na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ lobho nābhibhuyya tiṭṭhati; tathā ayamāyasmā pajānāti yathā pajānato doso na hoti… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ pāpikā icchā nābhibhuyya tiṭṭhatī’ti.

ඇවැත්නි, යම් මහණෙක් ‘මම මේ ධර්මය දනිමි, මම මේ ධර්මය දකිමි’ යි ඥානවාදය පවසන්නේ නම්; ඇවැත්නි, ඉදින් ඒ මහණාව ලෝභය විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී නම්, ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, බද්ධ වෛරය, ගුණ මකු බව, පලාසය, මසුරුකම, ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව, ලාමක ඉච්ඡාව විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී නම්, ඔහු මෙසේ දත යුතුය: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් අයුරකින් අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තාට ලෝභය ඇති නොවේ ද, ඒ අයුරින් අවබෝධ කරගෙන ඇත; එහෙයින්ම මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේව ලෝභය විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී. මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් අයුරකින් අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තාට ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, බද්ධ වෛරය, ගුණ මකු බව, පලාසය, මසුරුකම, ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව, ලාමක ඉච්ඡාව ඇති නොවේ ද, ඒ අයුරින් අවබෝධ කරගෙන ඇත; එහෙයින්ම මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේව ලාමක ඉච්ඡාව විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී’ යනුවෙනි.

‘‘Bhāvanāvādaṃ[Pg.292], āvuso, bhikkhu vadamāno – ‘bhāvitakāyomhi bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño’ti. Tañce, āvuso, bhikkhuṃ lobho nābhibhuyya tiṭṭhati, doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā nābhibhuyya tiṭṭhati, so evamassa veditabbo – ‘tathā ayamāyasmā pajānāti yathā pajānato lobho na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ lobho nābhibhuyya tiṭṭhati; tathā ayamāyasmā pajānāti yathā pajānato doso na hoti… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ pāpikā icchā nābhibhuyya tiṭṭhatī’ti.

ඇවැත්නි, යම් මහණෙක් ‘මම වඩන ලද ශරීරය ඇත්තෙක්මි, වඩන ලද සීලය ඇත්තෙක්මි, වඩන ලද සිත ඇත්තෙක්මි, වඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක්මි’ යි භාවනාවාදය පවසන්නේ නම්; ඇවැත්නි, ඉදින් ඒ මහණාව ලෝභය විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී නම්, ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, බද්ධ වෛරය, ගුණ මකු බව, පලාසය, මසුරුකම, ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව, ලාමක ඉච්ඡාව විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී නම්, ඔහු මෙසේ දත යුතුය: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් අයුරකින් අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තාට ලෝභය ඇති නොවේ ද, ඒ අයුරින් අවබෝධ කරගෙන ඇත; එහෙයින්ම මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේව ලෝභය විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී. මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් අයුරකින් අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තාට ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, බද්ධ වෛරය, ගුණ මකු බව, පලාසය, මසුරුකම, ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව, ලාමක ඉච්ඡාව ඇති නොවේ ද, ඒ අයුරින් අවබෝධ කරගෙන ඇත; එහෙයින්ම මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේව ලාමක ඉච්ඡාව විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී’ යනුවෙනි.

‘‘Ñāṇavādañca, āvuso, bhikkhu vadamāno bhāvanāvādañca – ‘jānāmimaṃ dhammaṃ, passāmimaṃ dhammaṃ, bhāvitakāyomhi bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño’ti. Tañce, āvuso, bhikkhuṃ lobho nābhibhuyya tiṭṭhati, doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā nābhibhuyya tiṭṭhati, so evamassa veditabbo – ‘tathā ayamāyasmā pajānāti yathā pajānato lobho na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ lobho nābhibhuyya tiṭṭhati; tathā ayamāyasmā pajānāti yathā pajānato doso hoti… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ pāpikā icchā nābhibhuyya tiṭṭhatī’ti.

ඇවැත්නි, යම් මහණෙක් ‘මම මේ ධර්මය දනිමි, මම මේ ධර්මය දකිමි, මම වඩන ලද ශරීරය ඇත්තෙක්මි, වඩන ලද සීලය ඇත්තෙක්මි, වඩන ලද සිත ඇත්තෙක්මි, වඩන ලද ප්‍රඥාව ඇත්තෙක්මි’ යි ඥානවාදය හා භාවනාවාදය පවසන්නේ නම්; ඇවැත්නි, ඉදින් ඒ මහණාව ලෝභය විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී නම්, ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, බද්ධ වෛරය, ගුණ මකු බව, පලාසය, මසුරුකම, ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව, ලාමක ඉච්ඡාව විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී නම්, ඔහු මෙසේ දත යුතුය: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් අයුරකින් අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තාට ලෝභය ඇති නොවේ ද, ඒ අයුරින් අවබෝධ කරගෙන ඇත; එහෙයින්ම මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේව ලෝභය විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී. මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් අයුරකින් අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තාට ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, බද්ධ වෛරය, ගුණ මකු බව, පලාසය, මසුරුකම, ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව, ලාමක ඉච්ඡාව ඇති නොවේ ද, ඒ අයුරින් අවබෝධ කරගෙන ඇත; එහෙයින්ම මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේව ලාමක ඉච්ඡාව විසින් මැඩපවත්වා ගෙන නොපවතී’ යනුවෙනි.

‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso aḍḍhova samāno aḍḍhavādaṃ vadeyya, dhanavāva samāno dhanavāvādaṃ vadeyya, bhogavāva samāno bhogavāvādaṃ vadeyya. So kismiñcideva dhanakaraṇīye samuppanne sakkuṇeyya upanīhātuṃ dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā. Tamenaṃ evaṃ jāneyyuṃ – ‘aḍḍhova ayamāyasmā samāno aḍḍhavādaṃ vadeti, dhanavāva ayamāyasmā samāno dhanavāvādaṃ vadeti, bhogavāva ayamāyasmā samāno bhogavāvādaṃ vadeti. Taṃ kissa hetu? Tathā hi ayamāyasmā kismiñcideva dhanakaraṇīye samuppanne sakkoti upanīhātuṃ dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā’ti.

ඇවැත්නි, එය උපමාවකින් කියතොත්, යම් පුරුෂයෙක් සැබවින්ම පොහොසත් වූයේ ‘මම පොහොසත් ය’ කියා පවසන්නේ නම්, ධනවත් වූයේ ‘මම ධනවත් ය’ කියා පවසන්නේ නම්, සම්පත් ඇත්තේ ‘මම සම්පත් ඇත්තෙක්මි’ යි පවසන්නේ නම්, ධනයෙන් කළ යුතු යම් කටයුත්තක් පැමිණි කල්හි ඔහුට ධනය හෝ ධාන්‍ය හෝ රිදී හෝ රන් හෝ ඉදිරිපත් කිරීමට හැකි වන්නේ නම්, එවිට ඔහු ගැන මෙසේ දත යුතුය: ‘මේ ආයුෂ්මතා සැබවින්ම පොහොසත් වූයේ පොහොසත් යැයි පවසයි, ධනවත් වූයේ ධනවත් යැයි පවසයි, සම්පත් ඇත්තේ සම්පත් ඇතැයි පවසයි. ඒ කවර හෙයින් ද? යම් හෙයකින් මේ ආයුෂ්මතා ධනයෙන් කළ යුතු යම් කටයුත්තක් පැමිණි කල්හි ධනය හෝ ධාන්‍ය හෝ රිදී හෝ රන් හෝ ඉදිරිපත් කිරීමට සමත් වන බැවිනි’ යනුවෙනි.

Evamevaṃ [Pg.293] kho, āvuso, ñāṇavādañca bhikkhu vadamāno bhāvanāvādañca – ‘jānāmimaṃ dhammaṃ, passāmimaṃ dhammaṃ, bhāvitakāyomhi bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño’ti. Tañce, āvuso, bhikkhuṃ lobho nābhibhuyya tiṭṭhati, doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā nābhibhuyya tiṭṭhati, so evamassa veditabbo – ‘tathā ayamāyasmā pajānāti yathā pajānato lobho na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ lobho nābhibhuyya tiṭṭhati; tathā ayamāyasmā pajānāti yathā pajānato doso na hoti… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… macchariyaṃ… pāpikā issā… pāpikā icchā na hoti, tathāhimaṃ āyasmantaṃ pāpikā icchā nābhibhuyya tiṭṭhatī’’’ti. Catutthaṃ.

“ඇවැත්නි, එලෙසම යම් මහණෙක් ඥානවාදයක් හා භාවනාවාදයක් ප්‍රකාශ කරමින් මෙසේ පවසයි: ‘මම මේ ධර්මය දනිමි, මම මේ ධර්මය දකිමි, මම වැඩූ කය ඇත්තෙක්මි, වැඩූ සීලය ඇත්තෙක්මි, වැඩූ සිත ඇත්තෙක්මි, වැඩූ ප්‍රඥාව ඇත්තෙක්මි’ කියායි. ඇවැත්නි, ඉදින් ඒ මහණා ලෝභය විසින් මඩනා ලැබ නොසිටින්නේ නම්, ද්වේෂය... මෝහය... ක්‍රෝධය... බද්ධ වෛරය... ගුණ මකු බව... පලාසය... මසුරුකම... ලාමක ඊර්ෂ්‍යාව... ලාමක ආශාව විසින් මඩනා ලැබ නොසිටින්නේ නම්, ඔහු මෙසේ දත යුතුය: ‘මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් ආකාරයකින් ලෝභය ඇති නොවන සේ අවබෝධ කරගෙන තිබේද, ඒ නිසාම ලෝභය විසින් මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේව මඩනා ලැබ නොසිටියි. මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ යම් ආකාරයකින් ද්වේෂය... ලාමක ආශාව ඇති නොවන සේ අවබෝධ කරගෙන තිබේද, ඒ නිසාම ලාමක ආශාව විසින් මෙම ආයුෂ්මතුන් වහන්සේව මඩනා ලැබ නොසිටියි’ කියායි.” සතරවැන්නයි.

5. Kasiṇasuttaṃ

5. කසිණ සූත්‍රය

25. ‘‘Dasayimāni, bhikkhave, kasiṇāyatanāni. Katamāni dasa? Pathavīkasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ; āpokasiṇameko sañjānāti…pe… tejokasiṇameko sañjānāti… vāyokasiṇameko sañjānāti… nīlakasiṇameko sañjānāti… pītakasiṇameko sañjānāti… lohitakasiṇameko sañjānāti… odātakasiṇameko sañjānāti… ākāsakasiṇameko sañjānāti… viññāṇakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Imāni kho, bhikkhave, dasa kasiṇāyatanānī’’ti. Pañcamaṃ.

25. “මහණෙනි, මේ කසිණායතන දසයකි. ඒ දසය කවරේද? ඇතැමෙක් උඩ, යට, සිරස, අද්වය වූ, අප්‍රමාණ වූ පඨවි කසිණය සංජානනය කරයි. ඇතැමෙක් ආපෝ කසිණය සංජානනය කරයි...පෙ... තේජෝ කසිණය... වායෝ කසිණය... නීල කසිණය... පීත කසිණය... ලෝහිත කසිණය... ඕදාත කසිණය... ආකාශ කසිණය... ඇතැමෙක් උඩ, යට, සිරස, අද්වය වූ, අප්‍රමාණ වූ විඤ්ඤාණ කසිණය සංජානනය කරයි. මහණෙනි, මේවා වනාහි දස කසිණායතන වෙයි.” පස්වැන්නයි.

6. Kāḷīsuttaṃ

6. කාලී සූත්‍රය

26. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare pavatte pabbate. Atha kho kāḷī upāsikā kuraragharikā yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnā kho kāḷī upāsikā [Pg.294] kuraragharikā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca – ‘‘vuttamidaṃ, bhante, bhagavatā kumāripañhesu –

26. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන ස්වාමීන් වහන්සේ අවන්ති ජනපදයෙහි කුරරඝර නුවර පවත්ත පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල කුරරඝර වැසි කාලී උපාසිකාව ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත එළඹියාය. එළඹ, ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන ස්වාමීන් වහන්සේට අභිවාදන කොට එකත්පසක හිඳගත්තාය. එකත්පසක හුන් කාලී උපාසිකාව ආයුෂ්මත් මහාකාත්‍යායන ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවාය: “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කුමාරිපඤ්හ (දැරියන්ගේ ප්‍රශ්න) වලදී මෙසේ වදාරන ලදී:”

‘Atthassa pattiṃ hadayassa santiṃ,Jetvāna senaṃ piyasātarūpaṃ;

Ekohaṃ jhāyaṃ sukhamanubodhiṃ,Tasmā janena na karomi sakkhiṃ ;

Sakkhī na sampajjati kenaci me’ti.

“‘ප්‍රිය හා මනෝඥ ස්වභාවය ඇති (කෙලෙස්) සේනාව ජයගෙන, හුදෙකලාව දැහැනෙහි යෙදෙමින්, මම අර්ථයේ (රහත් ඵලයේ) පැමිණීම ද හදවතේ ශාන්තිය ද වන සුවය අවබෝධ කළෙමි. එබැවින් මම ජනයා සමග මිත්‍රත්වයක් නොකරමි. කිසිවෙකු සමග මගේ මිත්‍රත්වයක් ඇති නොවෙයි’ කියායි.

‘‘Imassa kho, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti?

ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තව වදාරන ලද මෙහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් කෙසේ දත යුතුද?”

‘‘Pathavīkasiṇasamāpattiparamā kho, bhagini, eke samaṇabrāhmaṇā ‘attho’ti abhinibbattesuṃ. Yāvatā kho, bhagini, pathavīkasiṇasamāpattiparamatā, tadabhiññāsi bhagavā. Tadabhiññāya bhagavā assādamaddasa ādīnavamaddasa nissaraṇamaddasa maggāmaggañāṇadassanamaddasa. Tassa assādadassanahetu ādīnavadassanahetu nissaraṇadassanahetu maggāmaggañāṇadassanahetu atthassa patti hadayassa santi viditā hoti.

“නැගණියනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ පඨවි කසිණ සමාපත්තිය පරම කොට ගෙන එය ‘පරම අර්ථය’ යැයි උපදවා ගත්හ. නැගණියනි, පඨවි කසිණ සමාපත්තියෙහි යම් පරම බවක් ඇද්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය මැනවින් අභිඥා කළ සේක. එය මැනවින් අභිඥා කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි ආස්වාදය ද දුටු සේක, ආදීනවය ද දුටු සේක, නිස්සරණය ද දුටු සේක, මග හා නොමග පිළිබඳ ඥානදර්ශනය ද දුටු සේක. උන්වහන්සේගේ ඒ ආස්වාද දැකීම හේතුවෙන්, ආදීනව දැකීම හේතුවෙන්, නිස්සරණ දැකීම හේතුවෙන්, මග හා නොමග පිළිබඳ ඥානදර්ශනය හේතුවෙන්, අර්ථයේ පැමිණීම හා හදවතේ ශාන්තිය අවබෝධ විය.

‘‘Āpokasiṇasamāpattiparamā kho, bhagini…pe… tejokasiṇasamāpattiparamā kho, bhagini… vāyokasiṇasamāpattiparamā kho, bhagini… nīlakasiṇasamāpattiparamā kho, bhagini… pītakasiṇasamāpattiparamā kho, bhagini… lohitakasiṇasamāpattiparamā kho, bhagini… odātakasiṇasamāpattiparamā kho, bhagini… ākāsakasiṇasamāpattiparamā kho, bhagini… viññāṇakasiṇasamāpattiparamā kho, bhagini, eke samaṇabrāhmaṇā ‘attho’ti abhinibbattesuṃ. Yāvatā kho, bhagini, viññāṇakasiṇasamāpattiparamatā, tadabhiññāsi bhagavā. Tadabhiññāya bhagavā assādamaddasa ādīnavamaddasa nissaraṇamaddasa maggāmaggañāṇadassanamaddasa. Tassa assādadassanahetu ādīnavadassanahetu nissaraṇadassanahetu maggāmaggañāṇadassanahetu atthassa patti hadayassa santi viditā hoti. Iti kho, bhagini, yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā kumāripañhesu –

නැගණියනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ආපෝ කසිණ සමාපත්තිය පරම කොට...පෙ... තේජෝ කසිණ... වායෝ කසිණ... නීල කසිණ... පීත කසිණ... ලෝහිත කසිණ... ඕදාත කසිණ... ආකාශ කසිණ... විඤ්ඤාණ කසිණ සමාපත්තිය පරම කොට ගෙන එය ‘පරම අර්ථය’ යැයි උපදවා ගත්හ. නැගණියනි, විඤ්ඤාණ කසිණ සමාපත්තියෙහි යම් පරම බවක් ඇද්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය මැනවින් අභිඥා කළ සේක. එය මැනවින් අභිඥා කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි ආස්වාදය ද දුටු සේක, ආදීනවය ද දුටු සේක, නිස්සරණය ද දුටු සේක, මග හා නොමග පිළිබඳ ඥානදර්ශනය ද දුටු සේක. උන්වහන්සේගේ ඒ ආස්වාද දැකීම හේතුවෙන්, ආදීනව දැකීම හේතුවෙන්, නිස්සරණ දැකීම හේතුවෙන්, මග හා නොමග පිළිබඳ ඥානදර්ශනය හේතුවෙන්, අර්ථයේ පැමිණීම හා හදවතේ ශාන්තිය අවබෝධ විය. නැගණියනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කුමාරිපඤ්හවලදී යම් ඒ වචනයක් වදාරන ලද්දේ නම්:”

‘Atthassa [Pg.295] pattiṃ hadayassa santiṃ,Jetvāna senaṃ piyasātarūpaṃ;

Ekohaṃ jhāyaṃ sukhamanubodhiṃ,Tasmā janena na karomi sakkhiṃ;

Sakkhī na sampajjati kenaci me’ti.

“‘ප්‍රිය හා මනෝඥ ස්වභාවය ඇති සේනාව ජයගෙන, හුදෙකලාව දැහැනෙහි යෙදෙමින්, මම අර්ථයේ පැමිණීම ද හදවතේ ශාන්තිය ද වන සුවය අවබෝධ කළෙමි. එබැවින් මම ජනයා සමග මිත්‍රත්වයක් නොකරමි. කිසිවෙකු සමග මගේ මිත්‍රත්වයක් ඇති නොවෙයි’ කියායි.

‘‘Imassa kho, bhagini, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti. Chaṭṭhaṃ.

නැගණියනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තව වදාරන ලද මෙහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් මෙසේ දත යුතුය.” සයවැන්නයි.

7. Paṭhamamahāpañhāsuttaṃ

7. පඨම මහාපඤ්හ සූත්‍රය

27. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ; yaṃnūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’’ti.

27. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරව, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩියහ. එවිට එම භික්ෂූන් වහන්සේලාට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිරීමට තවම ඉතා වේලාසන වැඩිය. එබැවින් අප අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ආරාමය වෙත යන්නේ නම් මැනවි” කියායි.

Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ –

ඉක්බිති එම භික්ෂූන් වහන්සේලා අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ආරාමය වෙත වැඩම කළහ. එහි ගොස් එම අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කථාව නිමවා එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ එම භික්ෂූන් වහන්සේලාට අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මෙසේ කීහ:

‘‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘etha tumhe, bhikkhave, sabbaṃ dhammaṃ abhijānātha, sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya viharathā’ti; mayampi kho, āvuso, sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desema – ‘etha tumhe, āvuso, sabbaṃ dhammaṃ abhijānātha, sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya viharathā’ti. Idha no, āvuso, ko viseso ko adhippayāso kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ anusāsaniyā vā anusāsani’’nti?

“ඇවැත්නි, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ශ්‍රාවකයන්ට මෙසේ ධර්මය දේශනා කරති: ‘මහණෙනි, එන්න, සියලු ධර්මයන් විශේෂ ඥානයෙන් දැනගන්න, සියලු ධර්මයන් විශේෂ ඥානයෙන් දැන වාසය කරන්න’ යනුවෙනි. ඇවැත්නි, අපි ද ශ්‍රාවකයන්ට මෙසේ ධර්මය දේශනා කරමු: ‘ඇවැත්නි, එන්න, සියලු ධර්මයන් විශේෂ ඥානයෙන් දැනගන්න, සියලු ධර්මයන් විශේෂ ඥානයෙන් දැන වාසය කරන්න’ යනුවෙනි. ඇවැත්නි, මෙහිදී ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව හා අපගේ ධර්ම දේශනාව අතර හෝ, උන්වහන්සේගේ අනුශාසනාව හා අපගේ අනුශාසනාව අතර හෝ ඇති විශේෂය කුමක්ද? අධිප්‍රාය (වෙනස) කුමක්ද? නානාකරණය (වෙනස) කුමක්ද?”

Atha kho te bhikkhū tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandiṃsu nappaṭikkosiṃsu. Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā [Pg.296] pakkamiṃsu – ‘‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’ti.

එවිට එම භික්ෂූන් වහන්සේලා එම අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ප්‍රකාශයට සතුටු වූයේ ද නැත, එයට විරුද්ධ වූයේ ද නැත. සතුටු නොවී, විරුද්ධ නොවී, අසුන්වලින් නැගිට, “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මෙහි අර්ථය දැනගන්නෙමු” යි සිතා නික්ම වැඩියහ.

Atha kho te bhikkhū sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

ඉක්බිති එම භික්ෂූන් වහන්සේලා සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර, දානය වැළඳීමෙන් පසු, පිණ්ඩපාතයෙන් ආපසු වැඩම කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ එම භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළහ:

‘‘Idha mayaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisimhā. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ; yaṃnūna mayaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’ti. Atha kho mayaṃ, bhante, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamimhā; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodimhā. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdimhā. Ekamantaṃ nisinne kho, bhante, aññatitthiyā paribbājakā amhe etadavocuṃ –

“ස්වාමීනි, අද පෙරවරු කාලයෙහි අපි හැඳ පෙරව, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස ඇතුළු වීමු. ස්වාමීනි, එවිට අපට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: ‘සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිරීමට තවම ඉතා වේලාසන වැඩිය. අප අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ආරාමය වෙත යන්නේ නම් මැනවි’ කියායි. ඉක්බිති ස්වාමීනි, අපි අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ආරාමය වෙත ගියෙමු. එහි ගොස් එම අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් සමඟ සතුටු වූහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කථාව නිමවා එකත්පසෙක වාඩි වීමු. ස්වාමීනි, එකත්පසෙක වාඩි වූ අපට එම අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මෙසේ කීහ:

‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – etha tumhe, bhikkhave, sabbaṃ dhammaṃ abhijānātha, sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya viharathāti; mayampi kho, āvuso, sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desema – etha tumhe, āvuso, sabbaṃ dhammaṃ abhijānātha, sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya viharathāti. Idha no, āvuso, ko viseso ko adhippayāso kiṃ nānākaraṇaṃ samaṇassa vā gotamassa amhākaṃ vā, yadidaṃ dhammadesanāya vā dhammadesanaṃ anusāsaniyā vā anusāsani’nti?

‘ඇවැත්නි, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ශ්‍රාවකයන්ට මෙසේ ධර්මය දේශනා කරති: මහණෙනි, එන්න, සියලු ධර්මයන් විශේෂ ඥානයෙන් දැනගන්න, සියලු ධර්මයන් විශේෂ ඥානයෙන් දැන වාසය කරන්න යනුවෙනි. ඇවැත්නි, අපි ද ශ්‍රාවකයන්ට මෙසේ ධර්මය දේශනා කරමු: ඇවැත්නි, එන්න, සියලු ධර්මයන් විශේෂ ඥානයෙන් දැනගන්න, සියලු ධර්මයන් විශේෂ ඥානයෙන් දැන වාසය කරන්න යනුවෙනි. ඇවැත්නි, මෙහිදී ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව හා අපගේ ධර්ම දේශනාව අතර හෝ, උන්වහන්සේගේ අනුශාසනාව හා අපගේ අනුශාසනාව අතර හෝ ඇති විශේෂය කුමක්ද? අධිප්‍රාය කුමක්ද? නානාකරණය කුමක්ද?’ කියායි.

‘‘Atha kho mayaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandimhā nappaṭikkosimhā. Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimhā – ‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmā’’’ti.

ස්වාමීනි, එවිට අපි එම අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ඒ කථාවට සතුටු වූයේ ද නැත, එයට විරුද්ධ වූයේ ද නැත. සතුටු නොවී, විරුද්ධ නොවී, අසුන්වලින් නැගිට, ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මෙහි අර්ථය දැනගන්නෙමු’ යි සිතා එතැනින් නික්ම ආවෙමු.”

‘‘Evaṃvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā – ‘eko, āvuso, pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇaṃ, dve pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇāni, tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇāni, cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇāni, pañca pañhā pañcuddesā pañca veyyākaraṇāni, cha [Pg.297] pañhā cha uddesā cha veyyākaraṇāni, satta pañhā sattuddesā satta veyyākaraṇāni, aṭṭha pañhā aṭṭhuddesā aṭṭha veyyākaraṇāni, nava pañhā navuddesā nava veyyākaraṇāni, dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī’ti. Evaṃ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttari ca vighātaṃ āpajjissanti. Taṃ kissa hetu? Yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmiṃ. Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo imesaṃ pañhānaṃ veyyākaraṇena cittaṃ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā.

“මහණෙනි, මෙවැනි වාද ඇති අන්‍ය ලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයන් හට මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, එක් ප්‍රශ්නයකි, එක් උද්දේශයකි (කෙටි විවරණයකි), එක් ව්‍යාකරණයකි (විස්තරාත්මක විවරණයකි). ප්‍රශ්න දෙකකි, උද්දේශ දෙකකි, ව්‍යාකරණ දෙකකි. ප්‍රශ්න තුනකි, උද්දේශ තුනකි, ව්‍යාකරණ තුනකි. ප්‍රශ්න හතරකි, උද්දේශ හතරකි, ව්‍යාකරණ හතරකි. ප්‍රශ්න පහකි, උද්දේශ පහකි, ව්‍යාකරණ පහකි. ප්‍රශ්න හයකි, උද්දේශ හයකි, ව්‍යාකරණ හයකි. ප්‍රශ්න හතකි, උද්දේශ හතකි, ව්‍යාකරණ හතකි. ප්‍රශ්න අටකි, උද්දේශ අටකි, ව්‍යාකරණ අටකි. ප්‍රශ්න නවයකි, උද්දේශ නවයකි, ව්‍යාකරණ නවයකි. ප්‍රශ්න දහයකි, උද්දේශ දහයකි, ව්‍යාකරණ දහයකි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, මෙසේ විමසනු ලැබූ කල්හි ඒ අන්‍ය ලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයෝ පිළිතුරු දීමට අපොහොසත් වන්නාහුය, එපමණක් නොව ඔවුහු දැඩි වෙහෙසට (කනස්සල්ලට) ද පත්වන්නාහුය. ඊට හේතුව කිමද? මහණෙනි, එය ඔවුන්ගේ විෂය පථයට (පරිශ්‍රයට) අයත් නොවන බැවිනි. මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකු හෝ ඔවුන්ගෙන් අසා දැනගත් අයෙකු හැර, දෙවියන් සහිත, මරුන් සහිත, බඹුන් සහිත ලෝකයෙහි, මහණ බමුණන් සහ දෙවි මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව අතර, මේ ප්‍රශ්නවලට දෙන පිළිතුරු මගින් සිත සතුටු කළ හැකි වෙනත් කිසිවෙකු මම නොදකිමි.”

‘‘‘Eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇa’nti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Ekadhamme, bhikkhave, bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamasmiṃ ekadhamme? ‘Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā’ – imasmiṃ kho, bhikkhave, ekadhamme bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇa’nti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘එක් ප්‍රශ්නයකි, එක් උද්දේශයකි, එක් ව්‍යාකරණයකි’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ කුමක් උදෙසාද? මහණෙනි, එක් ධර්මයක් කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කළකිරෙමින්, මැනවින් විරාගයට පත්වෙමින්, මැනවින් මිදෙමින්, මැනවින් එහි කෙළවර දකිමින්, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගනිමින් මෙලොවදීම දුකේ කෙළවර කරයි. ඒ එක් ධර්මය කුමක්ද? ‘සියලු සත්ත්වයෝ ආහාරයෙන් යැපෙන්නාහුය’ (සබ්බේ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා) යන්නයි. මහණෙනි, භික්ෂුව මේ එක් ධර්මය කෙරෙහි මැනවින් කළකිරෙමින්, මැනවින් විරාගයට පත්වෙමින්, මැනවින් මිදෙමින්, මැනවින් එහි කෙළවර දකිමින්, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගනිමින් මෙලොවදීම දුකේ කෙළවර කරයි. ‘එක් ප්‍රශ්නයකි, එක් උද්දේශයකි, එක් ව්‍යාකරණයකි’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ නම්, එය පවසන ලද්දේ මේ සඳහාය.”

‘‘‘Dve pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Dvīsu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu dvīsu? Nāme ca rūpe ca – imesu kho, bhikkhave, dvīsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Dve pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘ප්‍රශ්න දෙකකි, උද්දේශ දෙකකි, ව්‍යාකරණ දෙකකි’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ කුමක් උදෙසාද? මහණෙනි, ධර්මයන් දෙකක් කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කළකිරෙමින්, මැනවින් විරාගයට පත්වෙමින්, මැනවින් මිදෙමින්, මැනවින් එහි කෙළවර දකිමින්, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගනිමින් මෙලොවදීම දුකේ කෙළවර කරයි. ඒ ධර්මයන් දෙක කුමක්ද? නාමය සහ රූපයයි. මහණෙනි, භික්ෂුව මේ ධර්මයන් දෙක කෙරෙහි මැනවින් කළකිරෙමින්, මැනවින් විරාගයට පත්වෙමින්, මැනවින් මිදෙමින්, මැනවින් එහි කෙළවර දකිමින්, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගනිමින් මෙලොවදීම දුකේ කෙළවර කරයි. ‘ප්‍රශ්න දෙකකි, උද්දේශ දෙකකි, ව්‍යාකරණ දෙකකි’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ නම්, එය පවසන ලද්දේ මේ සඳහාය.”

‘‘‘Tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tīsu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti[Pg.298]. Katamesu tīsu? Tīsu vedanāsu – imesu kho, bhikkhave, tīsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘ප්‍රශ්න තුනකි, උද්දේශ තුනකි, ව්‍යාකරණ තුනකි’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ කුමක් උදෙසාද? මහණෙනි, ධර්මයන් තුනක් කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කළකිරෙමින්, මැනවින් විරාගයට පත්වෙමින්, මැනවින් මිදෙමින්, මැනවින් එහි කෙළවර දකිමින්, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගනිමින් මෙලොවදීම දුකේ කෙළවර කරයි. ඒ ධර්මයන් තුන කුමක්ද? වේදනා තුනයි. මහණෙනි, භික්ෂුව මේ ධර්මයන් තුන කෙරෙහි මැනවින් කළකිරෙමින්, මැනවින් විරාගයට පත්වෙමින්, මැනවින් මිදෙමින්, මැනවින් එහි කෙළවර දකිමින්, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගනිමින් මෙලොවදීම දුකේ කෙළවර කරයි. ‘ප්‍රශ්න තුනකි, උද්දේශ තුනකි, ව්‍යාකරණ තුනකි’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ නම්, එය පවසන ලද්දේ මේ සඳහාය.”

‘‘‘Cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Catūsu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu catūsu? Catūsu āhāresu – imesu kho, bhikkhave, catūsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘ප්‍රශ්න හතරකි, උද්දේශ හතරකි, ව්‍යාකරණ හතරකි’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ කුමක් උදෙසාද? මහණෙනි, ධර්මයන් හතරක් කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කළකිරෙමින්, මැනවින් විරාගයට පත්වෙමින්, මැනවින් මිදෙමින්, මැනවින් එහි කෙළවර දකිමින්, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගනිමින් මෙලොවදීම දුකේ කෙළවර කරයි. ඒ ධර්මයන් හතර කුමක්ද? සතර ආහාරයන්ය. මහණෙනි, භික්ෂුව මේ ධර්මයන් හතර කෙරෙහි මැනවින් කළකිරෙමින්, මැනවින් විරාගයට පත්වෙමින්, මැනවින් මිදෙමින්, මැනවින් එහි කෙළවර දකිමින්, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගනිමින් මෙලොවදීම දුකේ කෙළවර කරයි. ‘ප්‍රශ්න හතරකි, උද්දේශ හතරකි, ව්‍යාකරණ හතරකි’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ නම්, එය පවසන ලද්දේ මේ සඳහාය.”

‘‘‘Pañca pañhā pañcuddesā pañca veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Pañcasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu pañcasu? Pañcasu upādānakkhandhesu – imesu kho, bhikkhave, pañcasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Pañca pañhā pañcuddesā pañca veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘ප්‍රශ්න පහකි, උද්දේශ පහකි, ව්‍යාකරණ පහකි’ යනුවෙන් යමක් ප්‍රකාශ කරන ලද ද, එය කුමක් අරභයා ප්‍රකාශ කරන ලද්දක්ද? මහණෙනි, කරුණු පහක් කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කලකිරෙන්නේ, මැනවින් විරාගී වන්නේ, මැනවින් මිදෙන්නේ, මැනවින් (සංසාරයේ) සීමාවන් දකින්නේ සහ මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේ නම්, හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම දුක කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ඒ කරුණු පහ මොනවාද? එනම් පංච උපාදානස්කන්ධයන්ය. මහණෙනි, මේ කරුණු පහ කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කලකිරෙන්නේ, මැනවින් විරාගී වන්නේ, මැනවින් මිදෙන්නේ, මැනවින් සීමාවන් දකින්නේ සහ මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේ නම්, හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම දුක කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ‘ප්‍රශ්න පහකි, උද්දේශ පහකි, ව්‍යාකරණ පහකි’ යනුවෙන් යමක් පවසන ලද ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ අරභයා ය.

‘‘‘Cha pañhā cha uddesā cha veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Chasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu chasu? Chasu ajjhattikesu āyatanesu – imesu kho, bhikkhave, chasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Cha pañhā cha uddesā cha veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘ප්‍රශ්න හයකි, උද්දේශ හයකි, ව්‍යාකරණ හයකි’ යනුවෙන් යමක් ප්‍රකාශ කරන ලද ද, එය කුමක් අරභයා ප්‍රකාශ කරන ලද්දක්ද? මහණෙනි, කරුණු හයක් කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කලකිරෙන්නේ, මැනවින් විරාගී වන්නේ, මැනවින් මිදෙන්නේ, මැනවින් සීමාවන් දකින්නේ සහ මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේ නම්, හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම දුක කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ඒ කරුණු හය මොනවාද? එනම් ආධ්‍යාත්මික ආයතන හයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු හය කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කලකිරෙන්නේ, මැනවින් විරාගී වන්නේ, මැනවින් මිදෙන්නේ, මැනවින් සීමාවන් දකින්නේ සහ මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේ නම්, හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම දුක කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ‘ප්‍රශ්න හයකි, උද්දේශ හයකි, ව්‍යාකරණ හයකි’ යනුවෙන් යමක් පවසන ලද ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ අරභයා ය.

‘‘‘Satta [Pg.299] pañhā sattuddesā satta veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Sattasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu sattasu? Sattasu viññāṇaṭṭhitīsu – imesu kho, bhikkhave, sattasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Satta pañhā sattuddesā satta veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘ප්‍රශ්න හතකි, උද්දේශ හතකි, ව්‍යාකරණ හතකි’ යනුවෙන් යමක් ප්‍රකාශ කරන ලද ද, එය කුමක් අරභයා ප්‍රකාශ කරන ලද්දක්ද? මහණෙනි, කරුණු හතක් කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කලකිරෙන්නේ, මැනවින් විරාගී වන්නේ, මැනවින් මිදෙන්නේ, මැනවින් සීමාවන් දකින්නේ සහ මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේ නම්, හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම දුක කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ඒ කරුණු හත මොනවාද? එනම් විඤ්ඤාණට්ඨිති (විඤ්ඤාණය පිහිටන තැන්) හතයි. මහණෙනි, මේ කරුණු හත කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කලකිරෙන්නේ, මැනවින් විරාගී වන්නේ, මැනවින් මිදෙන්නේ, මැනවින් සීමාවන් දකින්නේ සහ මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේ නම්, හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම දුක කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ‘ප්‍රශ්න හතකි, උද්දේශ හතකි, ව්‍යාකරණ හතකි’ යනුවෙන් යමක් පවසන ලද ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ අරභයා ය.

‘‘‘Aṭṭha pañhā aṭṭhuddesā aṭṭha veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Aṭṭhasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu aṭṭhasu? Aṭṭhasu lokadhammesu – imesu kho, bhikkhave, aṭṭhasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno…pe… dukkhassantakaro hoti. ‘Aṭṭha pañhā aṭṭhuddesā aṭṭha veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘ප්‍රශ්න අටකි, උද්දේශ අටකි, ව්‍යාකරණ අටකි’ යනුවෙන් යමක් ප්‍රකාශ කරන ලද ද, එය කුමක් අරභයා ප්‍රකාශ කරන ලද්දක්ද? මහණෙනි, කරුණු අටක් කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කලකිරෙන්නේ, මැනවින් විරාගී වන්නේ, මැනවින් මිදෙන්නේ, මැනවින් සීමාවන් දකින්නේ සහ මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේ නම්, හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම දුක කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ඒ කරුණු අට මොනවාද? එනම් අටලෝ දහමයි. මහණෙනි, මේ කරුණු අට කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කලකිරෙන්නේ... පෙ... දුක කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ‘ප්‍රශ්න අටකි, උද්දේශ අටකි, ව්‍යාකරණ අටකි’ යනුවෙන් යමක් පවසන ලද ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ අරභයා ය.

‘‘‘Nava pañhā navuddesā nava veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Navasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu navasu? Navasu sattāvāsesu – imesu kho, bhikkhave, navasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Nava pañhā navuddesā nava veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘ප්‍රශ්න නවයකි, උද්දේශ නවයකි, ව්‍යාකරණ නවයකි’ යනුවෙන් යමක් ප්‍රකාශ කරන ලද ද, එය කුමක් අරභයා ප්‍රකාශ කරන ලද්දක්ද? මහණෙනි, කරුණු නවයක් කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කලකිරෙන්නේ, මැනවින් විරාගී වන්නේ, මැනවින් මිදෙන්නේ, මැනවින් සීමාවන් දකින්නේ සහ මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේ නම්, හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම දුක කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ඒ කරුණු නවය මොනවාද? එනම් සත්වාවාස නවයයි. මහණෙනි, මේ කරුණු නවය කෙරෙහි භික්ෂුව මැනවින් කලකිරෙන්නේ, මැනවින් විරාගී වන්නේ, මැනවින් මිදෙන්නේ, මැනවින් සීමාවන් දකින්නේ සහ මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේ නම්, හෙතෙම මේ ජීවිතයේදීම දුක කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ‘ප්‍රශ්න නවයකි, උද්දේශ නවයකි, ව්‍යාකරණ නවයකි’ යනුවෙන් යමක් පවසන ලද ද, එය පවසන ලද්දේ මේ කරුණ අරභයා ය.

‘‘‘Dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Dasasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu dasasu? Dasasu akusalesu kammapathesu – imesu kho, bhikkhave, dasasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti[Pg.300]. ‘Dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Sattamaṃ.

“‘ප්‍රශ්න දහයකි, උද්දේශ දහයකි, ව්‍යාකරණ දහයකි’ යනුවෙන් යමක් වදාරන ලද්දේ නම්, එය වදාරන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙනද? මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් ධර්ම දහයක් කෙරෙහි මැනවින් කලකිරෙන්නේද, මැනවින් නොඇලෙන්නේද (විරාගී වන්නේද), මැනවින් මිදෙන්නේද, මැනවින් එහි කෙළවර දකින්නේද, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේද, ඔහු මේ ආත්මයේදීම දුක කෙළවර කරයි. ඒ ධර්ම දහය කුමක්ද? දස අකුසල කර්මපථයන්ය. මහණෙනි, මේ ධර්ම දහය කෙරෙහි යම් භික්ෂුවක් මැනවින් කලකිරෙන්නේද, මැනවින් නොඇලෙන්නේද, මැනවින් මිදෙන්නේද, මැනවින් එහි කෙළවර දකින්නේද, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේද, ඔහු මේ ආත්මයේදීම දුක කෙළවර කරයි. ‘ප්‍රශ්න දහයකි, උද්දේශ දහයකි, ව්‍යාකරණ දහයකි’ යනුවෙන් යමක් වදාරන ලද්දේද, එය වදාරන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනය.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.

8. Dutiyamahāpañhāsuttaṃ

8. දෙවන මහාපඤ්හ සූත්‍රය

28. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kajaṅgalāyaṃ viharati veḷuvane. Atha kho sambahulā kajaṅgalakā upāsakā yena kajaṅgalikā bhikkhunī tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā kajaṅgalikaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho kajaṅgalakā upāsakā kajaṅgalikaṃ bhikkhuniṃ etadavocuṃ –

28. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කජංගලා නුවර වේළුවනයෙහි වැඩවසන සේක. එකල කජංගලා වැසි බොහෝ උපාසකවරු කජංගලිකා භික්ෂුණිය වැඩසිටි තැනට එළඹියහ; එළඹ කජංගලිකා භික්ෂුණියට වැඳ එකත්පසක හිඳගත්හ. එකත්පසක හුන් කජංගලා වැසි උපාසකවරු කජංගලිකා භික්ෂුණියට මෙසේ පැවසූහ –

‘‘Vuttamidaṃ, ayye, bhagavatā mahāpañhesu – ‘eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇaṃ, dve pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇāni, tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇāni, cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇāni, pañca pañhā pañcuddesā pañca veyyākaraṇāni, cha pañhā cha uddesā cha veyyākaraṇāni, satta pañhā sattuddesā satta veyyākaraṇāni, aṭṭha pañhā aṭṭhuddesā aṭṭha veyyākaraṇāni, nava pañhā navuddesā nava veyyākaraṇāni, dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī’ti. Imassa nu kho, ayye, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti?

“ආර්යාවෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහාපඤ්හයන්හි මෙසේ වදාරන ලදී – ‘එක් ප්‍රශ්නයකි, එක් උද්දේශයකි, එක් ව්‍යාකරණයකි; ප්‍රශ්න දෙකකි, උද්දේශ දෙකකි, ව්‍යාකරණ දෙකකි; ප්‍රශ්න තුනකි, උද්දේශ තුනකි, ව්‍යාකරණ තුනකි; ප්‍රශ්න හතරකි, උද්දේශ හතරකි, ව්‍යාකරණ හතරකි; ප්‍රශ්න පහකි, උද්දේශ පහකි, ව්‍යාකරණ පහකි; ප්‍රශ්න හයකී, උද්දේශ හයකී, ව්‍යාකරණ හයකී; ප්‍රශ්න හතකි, උද්දේශ හතකි, ව්‍යාකරණ හතකි; ප්‍රශ්න අටකි, උද්දේශ අටකි, ව්‍යාකරණ අටකි; ප්‍රශ්න නවයකි, උද්දේශ නවයකි, ව්‍යාකරණ නවයකි; ප්‍රශ්න දහයකි, උද්දේශ දහයකි, ව්‍යාකරණ දහයකි’ යනුවෙනි. ආර්යාවෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තව වදාරන ලද මෙහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් කෙසේ දත යුතුද?”

‘‘Na kho panetaṃ, āvuso, bhagavato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ, napi manobhāvanīyānaṃ bhikkhūnaṃ sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ; api ca, yathā mettha khāyati taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, ayye’’ti, kho kajaṅgalakā upāsakā kajaṅgalikāya bhikkhuniyā paccassosuṃ. Kajaṅgalikā bhikkhunī etadavoca –

“පින්වත්නි, මෙය මා විසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවෙන් ඇසූවක් හෝ උගත් එකක් නොවේ. එසේම ගරුකටයුතු භික්ෂූන් වහන්සේලා හමුවෙන් ඇසූවක් හෝ උගත් එකක්ද නොවේ. එසේ වුවද, මට මෙහි අර්ථය වැටහෙන ආකාරය පවසන්නෙමි. එය හොඳින් අසන්න, මැනවින් මනසෙහි තබාගන්න, මම පවසන්නෙමි.” “එසේය ආර්යාවෙනි”යි කජංගලා වැසි උපාසකවරු කජංගලිකා භික්ෂුණියට පිළිතුරු දුන්හ. කජංගලිකා භික්ෂුණිය මෙසේ වදාළාය –

‘‘‘Eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇa’nti, iti kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Ekadhamme, āvuso, bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamasmiṃ ekadhamme? Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā – imasmiṃ kho, āvuso, ekadhamme bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme [Pg.301] dukkhassantakaro hoti. ‘Eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇanti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘එක් ප්‍රශ්නයකි, එක් උද්දේශයකි, එක් ව්‍යාකරණයකි’ යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් යමක් වදාරන ලද්දේද, එය වදාරන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙනද? පින්වත්නි, භික්ෂුවක් එක් ධර්මයක් කෙරෙහි මැනවින් කලකිරෙන්නේද, මැනවින් විරාගී වන්නේද, මැනවින් මිදෙන්නේද, මැනවින් එහි කෙළවර දකින්නේද, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේද, ඔහු මේ ආත්මයේදීම දුක කෙළවර කරයි. ඒ එක් ධර්මය කුමක්ද? ‘සියලු සත්වයෝ ආහාරය මත යැපෙන්නාහුය’ යන්නයි. පින්වත්නි, මේ එක් ධර්මය කෙරෙහි භික්ෂුවක් මැනවින් කලකිරෙන්නේද, මැනවින් නොඇලෙන්නේද, මැනවින් මිදෙන්නේද, මැනවින් එහි කෙළවර දකින්නේද, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේද, ඔහු මේ ආත්මයේදීම දුක කෙළවර කරයි. ‘එක් ප්‍රශ්නයකි, එක් උද්දේශයකි, එක් ව්‍යාකරණයකි’ යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් යමක් වදාරන ලද්දේද, එය වදාරන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනය.”

‘‘‘Dve pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇānī’ti iti, kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Dvīsu, āvuso, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu dvīsu? Nāme ca rūpe ca…pe… katamesu tīsu? Tīsu vedanāsu – imesu kho, āvuso, tīsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘ප්‍රශ්න දෙකකි, උද්දේශ දෙකකි, ව්‍යාකරණ දෙකකි’ යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් යමක් වදාරන ලද්දේද, එය වදාරන ලද්දේ කුමක් පදනම් කරගෙනද? පින්වත්නි, භික්ෂුවක් ධර්ම දෙකක් කෙරෙහි මැනවින් කලකිරෙන්නේද... (පෙ)... ඒ ධර්ම දෙක කුමක්ද? නාමය හා රූපයයි... (පෙ)... ධර්ම තුනක් පිළිබඳව කුමක්ද? වේදනා තුනයි. පින්වත්නි, මේ ධර්ම තුන කෙරෙහි භික්ෂුවක් මැනවින් කලකිරෙන්නේද, මැනවින් විරාගී වන්නේද, මැනවින් මිදෙන්නේද, මැනවින් එහි කෙළවර දකින්නේද, මැනවින් අර්ථය අවබෝධ කරගන්නේද, ඔහු මේ ආත්මයේදීම දුක කෙළවර කරයි. ‘ප්‍රශ්න තුනකි, උද්දේශ තුනකි, ව්‍යාකරණ තුනකි’ යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් යමක් වදාරන ලද්දේද, එය වදාරන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනය.”

‘‘‘Cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Catūsu, āvuso, dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu catūsu? Catūsu satipaṭṭhānesu – imesu kho, āvuso, catūsu dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘ප්‍රශ්න සතරකි, සංක්‍ෂිප්ත නිදේශ සතරකි, විවරණ සතරකි’ යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය වදාරන ලදී. මෙය කුමක් පදනම් කරගෙන වදාරන ලද්දක් ද? ඇවැත්නි, කරුණු සතරක් කෙරෙහි මනා කොට වඩන ලද සිත් ඇති, (සංසාරයේ) කෙළවර මනා කොට දකින, අර්ථය මනා කොට අවබෝධ කරගත් මහණ තෙමේ, මේ ජීවිතයේදීම දුක් කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ඒ කරුණු සතර මොනවාද? සතර සතිපට්ඨානයන්ය. ඇවැත්නි, මේ කරුණු සතරෙහි මනා කොට වඩන ලද සිත් ඇති, කෙළවර මනා කොට දකින, අර්ථය මනා කොට අවබෝධ කරගත් මහණ තෙමේ, මේ ජීවිතයේදීම දුක් කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ ‘ප්‍රශ්න සතරකි... විවරණ සතරකි’ යන යමක් වේ ද, එය වදාරන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනය.”

‘‘‘Pañca pañhā pañcuddesā pañca veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Pañcasu, āvuso, dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu pañcasu? Pañcasu indriyesu…pe… katamesu chasu? Chasu nissaraṇīyāsu dhātūsu…pe… katamesu sattasu? Sattasu bojjhaṅgesu…pe… katamesu aṭṭhasu? Aṭṭhasu ariyaaṭṭhaṅgikamaggesu – imesu kho, āvuso, aṭṭhasu dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Aṭṭha pañhā aṭṭhuddesā aṭṭha veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘ප්‍රශ්න පහකි, සංක්‍ෂිප්ත නිදේශ පහකි, විවරණ පහකි’ යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය වදාරන ලදී. මෙය කුමක් පදනම් කරගෙන වදාරන ලද්දක් ද? ඇවැත්නි, කරුණු පහක් කෙරෙහි මනා කොට වඩන ලද සිත් ඇති, කෙළවර මනා කොට දකින, අර්ථය මනා කොට අවබෝධ කරගත් මහණ තෙමේ, මේ ජීවිතයේදීම දුක් කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ඒ කරුණු පහ මොනවාද? පංච ඉන්ද්‍රියයන්ය... පෑ... කරුණු හය මොනවාද? නිස්සරණීය ධාතු හයයි... පෑ... කරුණු හත මොනවාද? සප්ත බොජ්ඣංගයන්ය... පෑ... කරුණු අට මොනවාද? ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. ඇවැත්නි, මේ කරුණු අටෙහි මනා කොට වඩන ලද සිත් ඇති, කෙළවර මනා කොට දකින, අර්ථය මනා කොට අවබෝධ කරගත් මහණ තෙමේ, මේ ජීවිතයේදීම දුක් කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ ‘ප්‍රශ්න අටකි, නිදේශ අටකි, විවරණ අටකි’ යන යමක් වේ ද, එය වදාරන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනය.”

‘‘‘Nava [Pg.302] pañhā navuddesā nava veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Navasu, āvuso, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu navasu? Navasu sattāvāsesu – imesu kho, āvuso, navasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Nava pañhā navuddesā nava veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘ප්‍රශ්න නවයකි, සංක්‍ෂිප්ත නිදේශ නවයකි, විවරණ නවයකි’ යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය වදාරන ලදී. මෙය කුමක් පදනම් කරගෙන වදාරන ලද්දක් ද? ඇවැත්නි, කරුණු නවයක් කෙරෙහි මනා කොට කළකිරෙමින්, මනා කොට නොඇලෙමින්, මනා කොට මිදෙමින්, කෙළවර මනා කොට දකිමින්, අර්ථය මනා කොට අවබෝධ කරගනිමින් මහණ තෙමේ, මේ ජීවිතයේදීම දුක් කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ඒ කරුණු නවය මොනවාද? සත්ත්වාවාස නවයයි. ඇවැත්නි, මේ කරුණු නවයෙහි මනා කොට කළකිරෙමින්, මනා කොට නොඇලෙමින්, මනා කොට මිදුණා වූ, කෙළවර මනා කොට දකින, අර්ථය මනා කොට අවබෝධ කරගත් මහණ තෙමේ, මේ ජීවිතයේදීම දුක් කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ ‘ප්‍රශ්න නවයකි... විවරණ නවයකි’ යන යමක් වේ ද, එය වදාරන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනය.”

‘‘‘Dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Dasasu, āvuso, dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. Katamesu dasasu? Dasasu kusalesu kammapathesu – imesu kho, āvuso, dasasu dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. ‘Dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘ප්‍රශ්න දහයකි, සංක්‍ෂිප්ත නිදේශ දහයකි, විවරණ දහයකි’ යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය වදාරන ලදී. මෙය කුමක් පදනම් කරගෙන වදාරන ලද්දක් ද? ඇවැත්නි, කරුණු දහයක් කෙරෙහි මනා කොට වඩන ලද සිත් ඇති, කෙළවර මනා කොට දකින, අර්ථය මනා කොට අවබෝධ කරගත් මහණ තෙමේ, මේ ජීවිතයේදීම දුක් කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. ඒ කරුණු දහය මොනවාද? දස කුසල කර්මපථයන්ය. ඇවැත්නි, මේ කරුණු දහයෙහි මනා කොට වඩන ලද සිත් ඇති, කෙළවර මනා කොට දකින, අර්ථය මනා කොට අවබෝධ කරගත් මහණ තෙමේ, මේ ජීවිතයේදීම දුක් කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ ‘ප්‍රශ්න දහයකි... විවරණ දහයකි’ යන යමක් වේ ද, එය වදාරන ලද්දේ මෙය පදනම් කරගෙනය.”

‘‘Iti kho, āvuso, yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā saṃkhittena bhāsitāsu mahāpañhāsu – ‘eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇaṃ…pe… dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī’ti, imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Ākaṅkhamānā ca pana tumhe, āvuso, bhagavantaññeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti. ‘‘Evaṃ, ayye’’ti kho kajaṅgalakā upāsakā kajaṅgalikāya kho bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā kajaṅgalikaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho kajaṅgalakā upāsakā yāvatako ahosi kajaṅgalikāya bhikkhuniyā saddhiṃ kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesuṃ.

“ඇවැත්නි, ‘එක් ප්‍රශ්නයකි, එක් නිදේශයකි, එක් විවරණයකි... පෑ... ප්‍රශ්න දහයකි, නිදේශ දහයකි, විවරණ දහයකි’ යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහා ප්‍රශ්න (මහා පඤ්හ) දේශනාවෙහි සංක්‍ෂිප්තව වදාරන ලද යමක් වේ ද, ඇවැත්නි, මම එහි අර්ථය මෙසේ විස්තර වශයෙන් දනිමි. ඇවැත්නි, ඉදින් ඔබ කැමති නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මේ අර්ථය විමසන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබට යම් ලෙසකින් විස්තර කරන සේක් ද, එය එලෙසම දරා ගන්න.” “එසේය ආර්යාවනි”යි කජංගලා වැසි උපාසකයෝ කජංගලිකා මෙහෙණින් වහන්සේගේ වචනය අසා සතුටු වී, අනුමෝදන් වී, අසුනෙන් නැගිට, ඇයට ආචාර කොට, පැදකුණු කර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනා කොට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ කජංගලා වැසි උපාසකයෝ, කජංගලිකා මෙහෙණින් වහන්සේ සමඟ ඇති වූ ඒ සියලු කථාබහ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැළ කළහ.

‘‘Sādhu [Pg.303] sādhu, gahapatayo! Paṇḍitā, gahapatayo, kajaṅgalikā bhikkhunī. Mahāpaññā, gahapatayo, kajaṅgalikā bhikkhunī. Mañcepi tumhe, gahapatayo, upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi cetaṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ kajaṅgalikāya bhikkhuniyā byākataṃ. Eso ceva tassa attho. Evañca naṃ dhāreyyāthā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“සාධු සාධු, ගෘහපතියෙනි! ගෘහපතියෙනි, කජංගලිකා භික්ෂුණිය පණ්ඩිතය. ගෘහපතියෙනි, කජංගලිකා භික්ෂුණිය මහා ප්‍රඥාවන්තය. ගෘහපතියෙනි, ඉදින් ඔබ මා වෙත පැමිණ මේ කරුණ විමසුවේ නම්, මම ද එය කජංගලිකා භික්ෂුණිය ප්‍රකාශ කළ අයුරින්ම ප්‍රකාශ කරන්නෙමි. එහි අර්ථය මෙයම වේ. මෙය මෙසේම දරා ගන්න.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Paṭhamakosalasuttaṃ

9. ප්‍රථම කෝසල සූත්‍රය

29. ‘‘Yāvatā, bhikkhave, kāsikosalā, yāvatā rañño pasenadissa kosalassa vijitaṃ, rājā tattha pasenadi kosalo aggamakkhāyati. Raññopi kho, bhikkhave, pasenadissa kosalassa attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati. Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati, pageva hīnasmiṃ.

29. “මහණෙනි, යම් තාක් කාසි හා කෝසල ජනපද ඇද්ද, යම් තාක් පසේනදී කොසොල් රජුගේ අණසක පවතීද, එහි පසේනදී කොසොල් රජු අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, පසේනදී කොසොල් රජුට පවා වෙනස් වීම හා පෙරළීම ඇත. මහණෙනි, මෙය මෙසේ දකින ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා ඒ අග්‍ර වූ සම්පත්තිය කෙරෙහි පවා කලකිරෙයි. එහි කලකිරෙන්නේ අග්‍ර වූ දේ කෙරෙහි පවා නොඇලෙයි, හීන වූ දේ ගැන කවර කතාද?”

‘‘Yāvatā, bhikkhave, candimasūriyā pariharanti disā bhanti virocamānā, tāva sahassadhā loko. Tasmiṃ sahassadhā loke sahassaṃ candānaṃ sahassaṃ sūriyānaṃ sahassaṃ sinerupabbatarājānaṃ sahassaṃ jambudīpānaṃ sahassaṃ aparagoyānānaṃ sahassaṃ uttarakurūnaṃ sahassaṃ pubbavidehānaṃ cattāri mahāsamuddasahassāni cattāri mahārājasahassāni sahassaṃ cātumahārājikānaṃ sahassaṃ tāvatiṃsānaṃ sahassaṃ yāmānaṃ sahassaṃ tusitānaṃ sahassaṃ nimmānaratīnaṃ sahassaṃ paranimmitavasavattīnaṃ sahassaṃ brahmalokānaṃ. Yāvatā, bhikkhave, sahassī lokadhātu, mahābrahmā tattha aggamakkhāyati. Mahābrahmunopi kho, bhikkhave, attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati. Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati, pageva hīnasmiṃ.

“මහණෙනි, යම් තාක් චන්ද්‍රසූර්යයෝ හැසිරෙමින් දිශාවන් ආලෝකවත් කරමින් බබළත්ද, එපමණ දහසක් වූ ලෝක ධාතුව පවතියි. ඒ දහසක් වූ ලෝක ධාතුවෙහි සඳවල් දහසක් ද, හිරු දහසක් ද, මහාමේරු පර්වත රාජයන් දහසක් ද, ජම්බුදීප දහසක් ද, අපරගෝයාන දහසක් ද, උතුරුකුරු දහසක් ද, පූර්වවිදේහ දහසක් ද, මහා සාගර හාරදහසක් ද, සතරවරම් රජවරු හාරදහසක් ද, චාතුම්මහාරාජික ලෝක දහසක් ද, තව්තිසා ලෝක දහසක් ද, යාම ලෝක දහසක් ද, තුසිත ලෝක දහසක් ද, නිම්මාණරති ලෝක දහසක් ද, පරනිම්මිත වසවත්ති ලෝක දහසක් ද, බඹලොවවල් දහසක් ද පවතියි. මහණෙනි, යම් තාක් මේ සහස්සී ලෝක ධාතුව පවතීද, එහි මහා බ්‍රහ්මයා අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ඒ මහා බ්‍රහ්මයාට පවා වෙනස් වීම හා පෙරළීම ඇත. මහණෙනි, මෙය මෙසේ දකින ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා ඒ මහා බ්‍රහ්ම සම්පත්තිය කෙරෙහි පවා කලකිරෙයි. එහි කලකිරෙන්නේ අග්‍ර වූ දේ කෙරෙහි පවා නොඇලෙයි, හීන වූ දේ ගැන කවර කතාද?”

‘‘Hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne, bhikkhave, loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā bhavanti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhecarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti. Saṃvaṭṭamāne, bhikkhave, loke ābhassarā [Pg.304] devā aggamakkhāyanti. Ābhassarānampi kho, bhikkhave, devānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati. Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati, pageva hīnasmiṃ.

“මහණෙනි, මේ ලෝකය විනාශ වන කාලයක් පැමිණෙයි. මහණෙනි, ලෝකය විනාශ වන කල්හි බොහෝ සෙයින් සත්වයෝ ආභස්සර බඹලොවෙහි උපදිති. ඔවුහු එහි මනෝමයව, ප්‍රීතිය ආහාර කොට ගනිමින්, ස්වයංප්‍රභව, අහසෙහි හැසිරෙමින්, යහපත් තන්හි පිහිටා බොහෝ දීර්ඝ කාලයක් වෙසෙති. මහණෙනි, ලෝකය විනාශ වන කල්හි ආභස්සර දෙවියෝ අග්‍ර යැයි කියනු ලබති. මහණෙනි, ඒ ආභස්සර දෙවියන්ට පවා වෙනස් වීම හා පෙරළීම ඇත. මහණෙනි, මෙය මෙසේ දකින ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා ඒ ආභස්සර සම්පත්තිය කෙරෙහි පවා කලකිරෙයි. එහි කලකිරෙන්නේ අග්‍ර වූ දේ කෙරෙහි පවා නොඇලෙයි, හීන වූ දේ ගැන කවර කතාද?”

‘‘Dasayimāni, bhikkhave, kasiṇāyatanāni. Katamāni dasa? Pathavīkasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ; āpokasiṇameko sañjānāti…pe… tejokasiṇameko sañjānāti… vāyokasiṇameko sañjānāti… nīlakasiṇameko sañjānāti… pītakasiṇameko sañjānāti… lohitakasiṇameko sañjānāti… odātakasiṇameko sañjānāti… ākāsakasiṇameko sañjānāti… viññāṇakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Imāni kho, bhikkhave, dasa kasiṇāyatanāni.

“මහණෙනි, මේ කසිණායතන දසයකි. ඒ දසය කවරේද? යම් පුද්ගලයෙක් උඩ, යට, හරහට, අද්වය වූ, අප්‍රමාණ වූ පඨවි කසිණය සංජානනය කරයි. ආපෝ කසිණය සංජානනය කරයි... තේජෝ කසිණය සංජානනය කරයි... වායෝ කසිණය සංජානනය කරයි... නීල කසිණය සංජානනය කරයි... පීත කසිණය සංජානනය කරයි... ලෝහිත කසිණය සංජානනය කරයි... ඕදාත කසිණය සංජානනය කරයි... ආකාශ කසිණය සංජානනය කරයි... උඩ, යට, හරහට, අද්වය වූ, අප්‍රමාණ වූ විඤ්ඤාණ කසිණය සංජානනය කරයි. මහණෙනි, මේ වනාහි දස කසිණායතනයි.”

‘‘Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ dasannaṃ kasiṇāyatanānaṃ yadidaṃ viññāṇakasiṇaṃ eko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Evaṃsaññinopi kho, bhikkhave, santi sattā. Evaṃsaññīnampi kho, bhikkhave, sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati. Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati, pageva hīnasmiṃ.

“මහණෙනි, මේ දස කසිණායතනයන් අතුරින් යම් මේ උඩ, යට, හරහට, අද්වය වූ, අප්‍රමාණ වූ විඤ්ඤාණ කසිණයක් සංජානනය කෙරේද, එය අග්‍ර වේ. මහණෙනි, මෙසේ සංජානනය කරන සත්වයෝ ද සිටිති. මහණෙනි, මෙවැනි සංඥා ඇති සත්වයන්ට පවා වෙනස් වීම හා පෙරළීම ඇත. මහණෙනි, මෙය මෙසේ දකින ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා ඒ පිළිබඳවද කලකිරෙයි. එහි කලකිරෙන්නේ අග්‍ර වූ දේ කෙරෙහි පවා නොඇලෙයි, හීන වූ දේ ගැන කවර කතාද?”

‘‘Aṭṭhimāni, bhikkhave, abhibhāyatanāni. Katamāni aṭṭha? Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni; ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.

“මහණෙනි, මේ අභිභායතන අටකි. ඒ අට කවරේද? ඇතැමෙක් අධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥා ඇතිව, බාහිරව පරිත්ත වූ (ස්වල්ප වූ), මනා පැහැ ඇති හෝ නොමනා පැහැ ඇති රූපයන් දකියි. ‘ඒවා මැඩපවත්වා මම දනිමි, මම දකිමි’යි මෙසේ සංඥා ඇතිව වෙසෙයි. මෙය ප්‍රථම අභිභායතනයයි.”

‘‘Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni; ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

“ඇතැමෙක් අධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥා ඇතිව, බාහිරව අප්‍රමාණ වූ, මනා පැහැ ඇති හෝ නොමනා පැහැ ඇති රූපයන් දකියි. ‘ඒවා මැඩපවත්වා මම දනිමි, මම දකිමි’යි මෙසේ සංඥා ඇතිව වෙසෙයි. මෙය දෙවන අභිභායතනයයි.”

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni; ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

“ඇතැමෙක් අධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥා රහිතව, බාහිරව පරිත්ත වූ, මනා පැහැ ඇති හෝ නොමනා පැහැ ඇති රූපයන් දකියි. ‘ඒවා මැඩපවත්වා මම දනිමි, මම දකිමි’යි මෙසේ සංඥා ඇතිව වෙසෙයි. මෙය තෙවන අභිභායතනයයි.”

‘‘Ajjhattaṃ [Pg.305] arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni; ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ.

“ඇතැමෙක් අධ්‍යාත්මයෙහි රූප සංඥා රහිතව, බාහිරව අප්‍රමාණ වූ, මනා පැහැ ඇති හෝ නොමනා පැහැ ඇති රූපයන් දකියි. ‘ඒවා මැඩපවත්වා මම දනිමි, මම දකිමි’යි මෙසේ සංඥා ඇතිව වෙසෙයි. මෙය සතරවන අභිභායතනයයි.”

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni. Seyyathāpi nāma umāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ; evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni; ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ.

“ආනන්දය, ආධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා රහිත වූ එක්තරා පුද්ගලයෙක් පිටත නිල් වූ, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පැහැයෙන් යුක්ත වූ, නිල් පැහැය විහිදෙන රූපයන් දකියි. නිල් වූ, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පැහැයෙන් යුක්ත වූ, නිල් පැහැය විහිදෙන නිල් මහනෙල් මලක් (හෝ බෙලි මලක්) යම් සේ ද, එසේත් නැතිනම් දෙපසම මනාව පිරිසිදු කරන ලද, නිල් වූ, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පැහැයෙන් යුක්ත වූ, නිල් පැහැය විහිදෙන බරණැස වස්ත්‍රයක් යම් සේ ද, එලෙසින්ම ආධ්‍යාත්මිකව රූප සංඥා රහිත වූ එක්තරා පුද්ගලයෙක් පිටත නිල් වූ, නිල් වර්ණ ඇති, නිල් පැහැයෙන් යුක්ත වූ, නිල් පැහැය විහිදෙන රූපයන් දකියි. 'ඒ රූපයන් මැඩ පවත්වා මම දනිමි, දකිමි' යි මෙබඳු සංඥා ඇතිව සිටියි. මෙය පස්වන අභිභායතනයයි.”

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ; evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni; ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ.

“මහණෙනි, එක්තරා පුද්ගලයෙක් තමා තුළ රූප පිළිබඳ හැඟීමක් නැතිව (අධ්‍යාත්මිකව අරූපසංඥීව), බාහිරව කහ පැහැති, කහ පැහැයෙන් යුත්, කහ පැහැය විදහා දක්වන, කහ පැහැති දීප්තියක් ඇති රූප දකියි. එය කිනම් උදාහරණයක් ද යත්? කහ පැහැති, කහ වර්ණ වූ, කහ පැහැය විදහා දක්වන, කහ පැහැති දීප්තියක් ඇති කිණිහිරිය පුෂ්පයක් (කණිකාර පුෂ්පය) යම් සේ ද, එසේත් නැතහොත් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ, කහ පැහැති, කහ වර්ණ වූ, කහ පැහැය විදහා දක්වන, කහ පැහැති දීප්තියක් ඇති බරණැස් සළුවක් යම් සේ ද; එපරිද්දෙන්ම තමා තුළ රූප පිළිබඳ හැඟීමක් නැති එක්තරා පුද්ගලයෙක් පිටත කහ පැහැති, කහ වර්ණ වූ, කහ පැහැය විදහා දක්වන, කහ පැහැති දීප්තියක් ඇති රූප දකියි. ‘මම ඒ රූප මැඩ පවත්වා (අභිබවා) දනිමි, දකිමි’ යන හැඟීමෙන් ඔහු යුක්ත වෙයි. මෙය හයවන අභිභායතනයයි.”

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ; evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni; ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ.

“මහණෙනි, එක්තරා පුද්ගලයෙක් තමා තුළ රූප පිළිබඳ හැඟීමක් නැතිව, බාහිරව රතු පැහැති, රතු පැහැයෙන් යුත්, රතු පැහැය විදහා දක්වන, රතු පැහැති දීප්තියක් ඇති රූප දකියි. එය කිනම් උදාහරණයක් ද යත්? රතු පැහැති, රතු වර්ණ වූ, රතු පැහැය විදහා දක්වන, රතු පැහැති දීප්තියක් ඇති වද මල් (බන්ධුජීවක) පුෂ්පයක් යම් සේ ද, එසේත් නැතහොත් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ, රතු පැහැති, රතු වර්ණ වූ, රතු පැහැය විදහා දක්වන, රතු පැහැති දීප්තියක් ඇති බරණැස් සළුවක් යම් සේ ද; එපරිද්දෙන්ම තමා තුළ රූප පිළිබඳ හැඟීමක් නැති එක්තරා පුද්ගලයෙක් පිටත රතු පැහැති, රතු වර්ණ වූ, රතු පැහැය විදහා දක්වන, රතු පැහැති දීප්තියක් ඇති රූප දකියි. ‘මම ඒ රූප මැඩ පවත්වා දනිමි, දකිමි’ යන හැඟීමෙන් ඔහු යුක්ත වෙයි. මෙය සත්වන අභිභායතනයයි.”

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā, seyyathā [Pg.306] vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ; evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni; ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ. Imāni kho, bhikkhave, aṭṭha abhibhāyatanāni.

“මහණෙනි, එක්තරා පුද්ගලයෙක් තමා තුළ රූප පිළිබඳ හැඟීමක් නැතිව, බාහිරව සුදු පැහැති, සුදු පැහැයෙන් යුත්, සුදු පැහැය විදහා දක්වන, සුදු පැහැති දීප්තියක් ඇති රූප දකියි. එය කිනම් උදාහරණයක් ද යත්? සුදු පැහැති, සුදු වර්ණ වූ, සුදු පැහැය විදහා දක්වන, සුදු පැහැති දීප්තියක් ඇති ඕසධී තාරකාව යම් සේ ද, එසේත් නැතහොත් දෙපසම මැනවින් ඔප දැමූ, සුදු පැහැති, සුදු වර්ණ වූ, සුදු පැහැය විදහා දක්වන, සුදු පැහැති දීප්තියක් ඇති බරණැස් සළුවක් යම් සේ ද; එපරිද්දෙන්ම තමා තුළ රූප පිළිබඳ හැඟීමක් නැති එක්තරා පුද්ගලයෙක් පිටත සුදු පැහැති, සුදු වර්ණ වූ, සුදු පැහැය විදහා දක්වන, සුදු පැහැති දීප්තියක් ඇති රූප දකියි. ‘මම ඒ රූප මැඩ පවත්වා දනිමි, දකිමි’ යන හැඟීමෙන් ඔහු යුක්ත වෙයි. මෙය අටවන අභිභායතනයයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අභිභායතන අටයි.”

‘‘Etadaggaṃ, bhikkhave, imesaṃ aṭṭhannaṃ abhibhāyatanānaṃ yadidaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni; ‘tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Evaṃsaññinopi kho, bhikkhave, santi sattā. Evaṃsaññīnampi kho, bhikkhave, sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati. Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati, pageva hīnasmiṃ.

“මහණෙනි, මේ අභිභායතන අට අතුරෙන් යම් මේ තමා තුළ රූප පිළිබඳ හැඟීමක් නැති එක්තරා පුද්ගලයෙක් පිටත සුදු පැහැති, සුදු වර්ණ වූ, සුදු පැහැය විදහා දක්වන, සුදු පැහැති දීප්තියක් ඇති රූප දකියිද, ‘මම ඒ රූප මැඩ පවත්වා දනිමි, දකිමි’ යන හැඟීමෙන් යුක්ත වෙයිද, මෙය අග්‍ර වේ. මහණෙනි, මෙවැනි හැඟීම් (සංඥා) ඇති සත්වයෝද සිටිති. එහෙත් මහණෙනි, මෙවැනි හැඟීම් ඇති සත්වයන්ට වුවද වෙනස් වීම (අන්‍යථාභාවය) හා පෙරළීම (විපරිණාමය) ඇත්තේමය. මහණෙනි, මෙය මෙසේ දකින ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා එම අභිභායතනය කෙරෙහිද කලකිරෙයි. එහි කලකිරෙන්නේ ඒ අග්‍ර වූ දෙයෙහි පවා නොඇලෙයි (විරාගයට පත්වෙයි). එසේ කල අග්‍ර නොවන හීන වූ දේවල් ගැන කියනුම කවරේද!”

‘‘Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā – imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā.

“මහණෙනි, මේ පිළිවෙත් (පටිපදා) සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? දුක් සහිත වූ ද, අවබෝධය පමා වන්නා වූ ද පිළිවෙත (දුක්ඛා පටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා); දුක් සහිත වූ ද, අවබෝධය වහා වන්නා වූ ද පිළිවෙත (දුක්ඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා); සැප සහිත වූ ද, අවබෝධය පමා වන්නා වූ ද පිළිවෙත (සුඛා පටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා); සැප සහිත වූ ද, අවබෝධය වහා වන්නා වූ ද පිළිවෙත (සුඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා) යනුයි. මහණෙනි, මේ පිළිවෙත් සතරයි.”

‘‘Etadaggaṃ, bhikkhave, imāsaṃ catunnaṃ paṭipadānaṃ yadidaṃ sukhā paṭipadā khippābhiññā. Evaṃpaṭipannāpi kho, bhikkhave, santi sattā. Evaṃpaṭipannānampi kho, bhikkhave, sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati. Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati, pageva hīnasmiṃ.

“මහණෙනි, මේ පිළිවෙත් සතර අතුරෙන් යම් මේ සැප සහිත වූ ද, අවබෝධය වහා වන්නා වූ ද පිළිවෙත වේ ද, මෙය අග්‍ර වේ. මහණෙනි, මෙසේ පිළිපදින සත්වයෝද සිටිති. එහෙත් මහණෙනි, මෙසේ පිළිපදින සත්වයන්ට වුවද වෙනස් වීම හා පෙරළීම ඇත්තේමය. මහණෙනි, මෙය මෙසේ දකින ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා එම සැප සහිත වූ වහා අවබෝධය ලබන පිළිවෙත කෙරෙහි ද කලකිරෙයි. එහි කලකිරෙන්නේ ඒ අග්‍ර වූ පිළිවෙතෙහි පවා නොඇලෙයි. එසේ කල හීන වූ පිළිවෙත් ගැන කියනුම කවරේද!”

‘‘Catasso imā, bhikkhave, saññā. Katamā catasso? Parittameko sañjānāti, mahaggatameko sañjānāti, appamāṇameko sañjānāti, ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanameko sañjānāti – imā kho, bhikkhave, catasso saññā.

“මහණෙනි, මේ සංඥා (හැඟීම්/අවබෝධයන්) සතරකි. ඒ සතර කවරේ ද? එක් අයෙක් කුඩා (පරිත්ත) වූ සංඥාවක් ඇතිව වෙසෙයි; තවකෙක් මහග්ගත (උසස්) වූ සංඥාවක් ඇතිව වෙසෙයි; තවකෙක් අප්‍රමාණ වූ සංඥාවක් ඇතිව වෙසෙයි; තවත් අයෙක් ‘කිසිවක් නැත’ යන ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාව ඇතිව වෙසෙයි. මහණෙනි, මේ සංඥා සතරයි.”

‘‘Etadaggaṃ, bhikkhave, imāsaṃ catunnaṃ saññānaṃ yadidaṃ ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanameko sañjānāti. Evaṃsaññinopi kho, bhikkhave, santi sattā. Evaṃsaññīnampi kho, bhikkhave, sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati. Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati, pageva hīnasmiṃ.

“මහණෙනි, මේ සංඥා සතර අතුරින් යමෙක් ‘කිසිවක් නැත’ යනුවෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය සංජානනය කෙරෙයි නම්, මෙය අග්‍ර වේ. මහණෙනි, මෙබඳු සංඥා ඇති සත්ත්වයෝ ද සිටිති. මහණෙනි, මෙබඳු සංඥා ඇති සත්ත්වයන්ට ද අන්‍යථාභාවය සහ විපරිණාමය (වෙනස් වීම) පවතී. මහණෙනි, මෙසේ දක්නා වූ ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා එහි ද කලකිරෙයි. එහි කලකිරෙන්නා වූ ඔහු ඒ අග්‍ර වූ සංඥාවෙහි ද නොඇලෙයි (විරාගයට පත් වෙයි), හීන වූ (පහත් වූ) සංඥාවන් ගැන කුමන කතා ද?”

‘‘Etadaggaṃ[Pg.307], bhikkhave, bāhirakānaṃ diṭṭhigatānaṃ yadidaṃ ‘no cassaṃ, no ca me siyā, na bhavissāmi, na me bhavissatī’ti. Evaṃdiṭṭhino, bhikkhave, etaṃ pāṭikaṅkhaṃ – ‘yā cāyaṃ bhave appaṭikulyatā, sā cassa na bhavissati; yā cāyaṃ bhavanirodhe pāṭikulyatā, sā cassa na bhavissatī’ti. Evaṃdiṭṭhinopi kho, bhikkhave, santi sattā. Evaṃdiṭṭhīnampi kho, bhikkhave, sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati. Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati, pageva hīnasmiṃ.

“මහණෙනි, ශාසනයෙන් බැහැර වූවන්ගේ දෘෂ්ටිගතයන් අතුරින්, ‘මම (අතීතයේ) නොවූයෙම් නම්, මට (දැන්) නොවන්නේය. මම (අනාගතයේ) නොවන්නෙම් නම්, මට (කිසිදු පලිබෝධයක්) නොවන්නේය’ යන මේ දෘෂ්ටිය අග්‍ර වේ. මහණෙනි, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහට භවයෙහි යම් අප්‍රතිකුල බවක් ඇත් ද එය ඔහුට නොවන්නේය කියා ද, භව නිරෝධයෙහි යම් ප්‍රතිකුල බවක් ඇත් ද එය ද ඔහුට නොවන්නේය කියා ද මෙබඳු අපේක්ෂාවක් පවතී. මහණෙනි, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇති සත්ත්වයෝ ද සිටිති. මහණෙනි, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇති සත්ත්වයන්ට ද අන්‍යථාභාවය සහ විපරිණාමය පවතී. මහණෙනි, මෙසේ දක්නා වූ ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා එහි ද කලකිරෙයි. එහි කලකිරෙන්නා වූ ඔහු ඒ අග්‍ර වූ දෘෂ්ටියෙහි ද නොඇලෙයි, හීන වූ දෘෂ්ටීන් ගැන කුමන කතා ද?”

‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā paramatthavisuddhiṃ paññāpenti. Etadaggaṃ, bhikkhave, paramatthavisuddhiṃ paññāpentānaṃ yadidaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Te tadabhiññāya tassa sacchikiriyāya dhammaṃ desenti. Evaṃvādinopi kho, bhikkhave, santi sattā. Evaṃvādīnampi kho, bhikkhave, sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati. Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati, pageva hīnasmiṃ.

“මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ පරමාර්ථ පාරිශුද්ධිය පනවති. මහණෙනි, පරමාර්ථ පාරිශුද්ධිය පනවන්නන් අතුරින් යමෙක් සර්වප්‍රකාරයෙන්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි නම්, මෙය අග්‍ර වේ. ඔවුහු එය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන එහි සාක්ෂාත් කරණය පිණිස ධර්මය දේශනා කරති. මහණෙනි, මෙබඳු වාද ඇත්තා වූ සත්ත්වයෝ ද සිටිති. මහණෙනි, මෙබඳු වාද ඇති සත්ත්වයන්ට ද අන්‍යථාභාවය සහ විපරිණාමය පවතී. මහණෙනි, මෙසේ දක්නා වූ ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා එහි ද කලකිරෙයි. එහි කලකිරෙන්නා වූ ඔහු ඒ අග්‍ර වූ සමාපත්තියෙහි ද නොඇලෙයි, හීන වූ සමාපත්තීන් ගැන කුමන කතා ද?”

‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññāpenti. Etadaggaṃ, bhikkhave, paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññāpentānaṃ yadidaṃ channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādā vimokkho. Evaṃvādiṃ kho maṃ, bhikkhave, evamakkhāyiṃ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti – ‘samaṇo gotamo na kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti, na rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti, na vedanānaṃ pariññaṃ paññāpetī’ti. Kāmānañcāhaṃ, bhikkhave, pariññaṃ paññāpemi, rūpānañca pariññaṃ paññāpemi, vedanānañca pariññaṃ paññāpemi, diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītibhūto anupādā parinibbānaṃ paññāpemī’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ පරම දෘෂ්ටධර්ම නිර්වාණය (මෙම ජීවිතයේදීම අත්දකින නිර්වාණය) පනවති. මහණෙනි, පරම දෘෂ්ටධර්ම නිර්වාණය පනවන්නන් අතුරින්, ස්පර්ශ ආයතන සයේ හටගැනීම ද, විනාශ වීම ද, ආශ්වාදය ද, ආදීනවය ද, නිස්සරණය ද (එයින් මිදීම ද) තත්ත්වාකාරයෙන් දැන උපාදාන රහිතව මිදීම යමක් වේ ද, මෙය අග්‍ර වේ. මහණෙනි, මෙසේ වදාරන්නා වූ, මෙසේ පවසන්නා වූ මට ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ කාමයන්ගේ පිරිසිඳ දැකීම (පරිඤ්ඤාව) පනවන්නේ නැත, රූපයන්ගේ පිරිසිඳ දැකීම පනවන්නේ නැත, වේදනාවන්ගේ පිරිසිඳ දැකීම පනවන්නේ නැතැ’යි අසත්‍ය වූ, හිස් වූ, මුසාවූ, නොවූ විරූ දෝෂාරෝපණයක් කරති. මහණෙනි, මම කාමයන්ගේ ද පිරිසිඳ දැකීම පනවමි, රූපයන්ගේ ද පිරිසිඳ දැකීම පනවමි, වේදනාවන්ගේ ද පිරිසිඳ දැකීම පනවමි. මේ ජීවිතයේදීම කෙලෙස් ගිනි නිවුණු, තෘෂ්ණාව දුරු වූ, සිහිල් බවට පත් වූ, උපාදාන රහිත පරිනිර්වාණය මම පනවමි.” (නවම සූත්‍රයයි.)

10. Dutiyakosalasuttaṃ

10. දෙවන කෝසල සූත්‍රය

30. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo uyyodhikā nivatto hoti vijitasaṅgāmo laddhādhippāyo. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena ārāmo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṃ pāvisi. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū [Pg.308] abbhokāse caṅkamanti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante, bhagavā etarahi viharati arahaṃ sammāsambuddho. Dassanakāmā hi mayaṃ, bhante, taṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Eso, mahārāja, vihāro saṃvutadvāro. Tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno ālindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭehi; vivarissati te bhagavā dvāra’’nti.

30. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල පසේනදී කොසොල් රජු යුද්ධයෙන් ජය ලබා තම අරමුණ ඉටු කරගෙන යුධ පිටියෙන් පෙරළා පැමිණියේ වෙයි. ඉක්බිති පසේනදී කොසොල් රජු ආරාමය දෙසට පිටත් විය. යානයකින් යා හැකි බිම් පෙදෙස දක්වා යානයෙන් ගොස්, ඉන් බැස පයින්ම ආරාමයට ඇතුළු විය. එකල බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා එළිමහනෙහි සක්මන් කරමින් සිටියහ. ඉක්බිති පසේනදී කොසොල් රජු ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙත එළඹ මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් කොහි වැඩවසන සේක් ද? ස්වාමීනී, අපි ඒ අරහත් සම්මා සම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැක වැඳපුදා ගැනීමට කැමැත්තෙමු.” “මහාරාජය, වසා ඇති දොරක් සහිත මේ කුටිය උන්වහන්සේගේ වාසස්ථානයයි. එතැනට නිහඬව ගොස්, කලබලයකින් තොරව ආලින්දයට ඇතුළු වී, උගුර පාදා (කැස්සක් ඇති කර) දොර අගුලට තට්ටු කරන්න; එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබට දොර විවෘත කරනු ඇත.”

Atha kho rājā pasenadi kosalo yena so vihāro saṃvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno ālindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo vihāraṃ pavisitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati pāṇīhi ca parisambāhati nāmañca sāveti – ‘‘rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo; rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo’’ti.

ඉක්බිති පසේනදී කොසොල් රජු වසා ඇති දොරක් සහිත ඒ කුටිය වෙත නිහඬව එළඹ, කලබලයකින් තොරව ආලින්දයට ඇතුළු වී, උගුර පාදා අගුලට තට්ටු කළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දොර විවෘත කළ සේක. එවිට පසේනදී කොසොල් රජු කුටිය තුළට ඇතුළු වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද මත හිස තබා වැඳ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් මුවින් සිප ගත්තේය; දෑතින් පිරිමැද්දේය. “ස්වාමීනී, මම පසේනදී කොසොල් රජු වෙමි, ස්වාමීනී, මම පසේනදී කොසොල් රජු වෙමි”යි තමාගේ නාමය ද සැල කළේය.

‘‘Kaṃ pana tvaṃ, mahārāja, atthavasaṃ sampassamāno imasmiṃ sarīre evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karosi, mettūpahāraṃ upadaṃsesī’’ti? ‘‘Kataññutaṃ kho ahaṃ, bhante, kataveditaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi.

“මහරජ, ඔබ කුමන කරුණක් දකිමින් මේ ශරීරය කෙරෙහි මෙබඳු වූ අතිශය නමස්කාරයක් කරන්නෙහිද, මෛත්‍රී සහගත පූජාවක් දක්වන්නෙහිද?” “ස්වාමීනී, මම කෘතඥතාව (කළ උපකාරය දැනීම) හා කෘතවේදීත්වය (කළ උපකාරය පසුව සිහිපත් කර ගරු කිරීම) දකිමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ අතිශය නමස්කාරයක් කරමි, මෛත්‍රී සහගත පූජාවක් දක්වමි.”

‘‘Bhagavā hi, bhante, bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya bahuno janassa ariye ñāye patiṭṭhāpitā yadidaṃ kalyāṇadhammatāya kusaladhammatāya. Yampi, bhante, bhagavā bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya bahuno janassa ariye ñāye patiṭṭhāpitā yadidaṃ kalyāṇadhammatāya kusaladhammatāya, idampi kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi.

“ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ ජනයාගේ හිත පිණිස, බොහෝ ජනයාගේ සැප පිණිස පිළිපන් සේක. උන්වහන්සේ බොහෝ ජනයා උතුම් වූ ආර්ය න්‍යායයෙහි, එනම් යහපත් ධර්මස්වභාවයෙහි හා කුසල ධර්මස්වභාවයෙහි පිහිටුවන සේක. ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ ජනයාගේ හිත පිණිස, සැප පිණිස පිළිපන් බැවින්ද, බොහෝ ජනයා යහපත් වූ කුසල ධර්මයන්ගෙන් යුත් ආර්ය න්‍යායයෙහි පිහිටුවන බැවින්ද, ස්වාමීනී, මම මේ කරුණ දකිමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ අතිශය නමස්කාරයක් කරමි, මෛත්‍රී සහගත පූජාවක් දක්වමි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavā sīlavā vuddhasīlo ariyasīlo kusalasīlo kusalasīlena samannāgato. Yampi, bhante, bhagavā sīlavā vuddhasīlo ariyasīlo kusalasīlo kusalasīlena samannāgato, idampi kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi.

“නැවතත් ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිල්වත් වන සේක, පරිපූර්ණ වූ සීලයක් ඇත්තා වූ, ආර්ය වූ සීලයක් ඇත්තා වූ, කුසල සීලයක් ඇත්තා වූ, ඒ උතුම් කුසල සීලයෙන් සමන්විත වන සේක. ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිල්වත් වන බැවින්ද, වැඩුණු ආර්ය වූ කුසල සීලයෙන් සමන්විත වන බැවින්ද, ස්වාමීනී, මම මේ කරුණ දකිමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ අතිශය නමස්කාරයක් කරමි, මෛත්‍රී සහගත පූජාවක් දක්වමි.”

‘‘Puna [Pg.309] caparaṃ, bhante, bhagavā dīgharattaṃ āraññiko, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati. Yampi, bhante, bhagavā dīgharattaṃ āraññiko, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati, idampi kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi.

“නැවතත් ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලෙහි ආරණ්‍යවාසී වන සේක, වනාන්තරයෙහි වූ හුදෙකලා සේනාසන පරිභෝජනය කරන සේක. ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ කලක් ආරණ්‍යවාසීව හුදෙකලා සේනාසන පරිභෝජනය කරන බැවින්ද, ස්වාමීනී, මම මේ කරුණ දකිමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ අතිශය නමස්කාරයක් කරමි, මෛත්‍රී සහගත පූජාවක් දක්වමි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena. Yampi, bhante, bhagavā santuṭṭho itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena, idampi kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi. ‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavā āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Yampi, bhante, bhagavā āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa, idampi kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi.

“නැවතත් ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන්ට ලැබෙන ඕනෑම චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන හා ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකරවලින් සතුටු වන සේක. ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එසේ ලද පිරිකරින් සතුටු වන බැවින්ද, ස්වාමීනී, මම මේ කරුණ දකිමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ අතිශය නමස්කාරයක් කරමි, මෛත්‍රී සහගත පූජාවක් දක්වමි. නැවතත් ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුර සිට ගෙන එන පූජාවන් පිළිගැනීමට සුදුසු වන (ආහුනෙය්‍ය) සේක, ආගන්තුකයින් සඳහා පිළියෙළ කළ පූජාවන් පිළිගැනීමට සුදුසු වන (පාහුනෙය්‍ය) සේක, පරලොව අදහා දෙන දානයන් පිළිගැනීමට සුදුසු වන (දක්ඛිණෙය්‍ය) සේක, දොහොත් මුදුන් දී වැඳීමට සුදුසු වන (අඤ්ජලිකරණීය) සේක, ලෝකයාගේ අනුත්තර වූ පින්කෙත වන සේක. ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආහුනෙය්‍ය ආදී ගුණයන්ගෙන් යුක්ත වන බැවින්ද, ලොවට අනුත්තර පින්කෙත වන බැවින්ද, ස්වාමීනී, මම මේ කරුණ දකිමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ අතිශය නමස්කාරයක් කරමි, මෛත්‍රී සහගත පූජාවක් දක්වමි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavā yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṃ – appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṃsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpāya kathāya nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Yampi, bhante, bhagavā yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṃ – appicchakathā…pe… vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpāya kathāya nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, idampi kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi.

“නැවතත් ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙලෙස් මල දුරු කරන්නා වූ, සිත විවෘත කිරීමට හිතකර වූ යම් කථාවක් වේද, එනම් - අල්පේච්ඡතා කථා, සන්තෝෂ කථා, විවේක කථා, අසංසග්ග කථා, වීර්යාරම්භ කථා, සීල කථා, සමාධි කථා, ප්‍රඥා කථා, විමුක්ති කථා, විමුක්ති ඥාන දර්ශන කථා යන මෙබඳු කථා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, අපහසුවක් නැතිව ලබන සේක (අසන්නට හා දේශනා කිරීමට ලැබෙන සේක). ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙලෙස් දුරු කරන සිත ප්‍රසන්න කරන මෙබඳු කථාවන් කැමති පරිදි වෙහෙසක් නැතිව ලබන බැවින්ද, ස්වාමීනී, මම මේ කරුණ දකිමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ අතිශය නමස්කාරයක් කරමි, මෛත්‍රී සහගත පූජාවක් දක්වමි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavā catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Yampi, bhante, bhagavā catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, idampi kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi.

“නැවතත් ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අධිචිත්තයට (උසස් සිතට) අයත් වූ, මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවතින්නා වූ සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි, වෙහෙසක් නැතිව, අපහසුවක් නැතිව ලබන සේක. ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙලොව සැප පිණිස පවතින සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි අපහසුවකින් තොරව ලබන බැවින්ද, ස්වාමීනී, මම මේ කරුණ දකිමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ අතිශය නමස්කාරයක් කරමි, මෛත්‍රී සහගත පූජාවක් දක්වමි.”

‘‘Puna [Pg.310] caparaṃ, bhante, bhagavā anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi, bhante, bhagavā anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, idampi kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi.

“ස්වාමීනි, තවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ ප්‍රකාර වූ පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ (පුබ්බේනිවාසානුස්සති ඥානයෙන්) සිහි කරන සේක. එනම්: එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, තුනක්, හතරක්, පහක්, දහයක්, විස්සක්, තිසක්, හතළිහක්, පනහක්, ජාති සියයක්, දහසක්, ලක්ෂයක් ද, නොයෙක් විනාශ වන කල්පයන් ද, නොයෙක් හටගන්නා කල්පයන් ද, නොයෙක් විනාශ වන හා හටගන්නා කල්පයන් ද: ‘අසවල් තැන මම මෙබඳු නම් ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු ගෝත්‍ර ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු වර්ණ ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු ආහාර ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු සැප දුක් අනුභව කළෙක් වීමි, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇත්තෙක් වීමි. ඒ මම එතැනින් චුතව අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහි ද මෙබඳු නම් ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු ගෝත්‍ර ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු වර්ණ ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු ආහාර ඇත්තෙක් වීමි, මෙබඳු සැප දුක් අනුභව කළෙක් වීමි, මෙබඳු ආයුෂ කෙළවරක් ඇත්තෙක් වීමි. ඒ මම එතැනින් චුතව මෙහි උපන්නෙමි’ යි මෙසේ ආකාර සහිත වූ, කරුණු සහිත වූ, නොයෙක් ප්‍රකාර වූ පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කරන සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් හෙයකින් එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්... වශයෙන් ආකාර සහිත වූ, කරුණු සහිත වූ පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කරන සේක ද, ස්වාමීනි, මම මේ අර්ථ විශේෂය ද දක්නා බැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ පරම නිහතමානී බවක් කරමි, මෙත් සිතින් පූජාවන් පවත්වමි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti, iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati…pe… yathākammūpage satte pajānāti. Yampi, bhante, bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti, idampi kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi.

“ස්වාමීනි, තවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිවැසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, මනා වර්ණ ඇත්තා වූ ද, දුර්වර්ණ වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්ත්වයන් දකින සේක. කර්මය පරිදි මිය ගිය සත්ත්වයන් පිළිබඳව මෙසේ දැනගන්නා සේක: ‘භවත්නි, මේ සත්ත්වයන් වනාහි කයින් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරුණෝය, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරුණෝය, මනසින් දුශ්චරිතයෙහි හැසිරුණෝය, ආර්යයන් වහන්සේලාට උපවාද කළෝය, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූවෝය, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදානයෙන් යුක්ත වූවෝය. ඔවුහු කය බිඳීමෙන් මරණින් මතු අපාය, දුගතිය, විනිපාතය වූ නිරයෙහි උපන්නෝය. භවත්නි, මේ සත්ත්වයන් වනාහි කයින් සුචරිතයෙහි හැසිරුණෝය, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිරුණෝය, මනසින් සුචරිතයෙහි හැසිරුණෝය, ආර්යයන් වහන්සේලාට උපවාද නොකළෝය, සම්මා දෘෂ්ටික වූවෝය, සම්මා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදානයෙන් යුක්ත වූවෝය. ඔවුහු කය බිඳීමෙන් මරණින් මතු සුගතිය වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නෝය’ යි මෙසේ පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිවැසින් චුත වන උපදින සත්ත්වයන් දකින සේක... කර්මය පරිදි මිය ගිය සත්ත්වයන් දැනගන්නා සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් හෙයකින් දිවැසින් සත්ත්වයන් දකින සේක ද... කර්මය පරිදි මිය ගිය සත්ත්වයන් දැනගන්නා සේක ද, ස්වාමීනි, මම මේ අර්ථ විශේෂය ද දක්නා බැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ පරම නිහතමානී බවක් කරමි, මෙත් සිතින් පූජාවන් පවත්වමි.”

‘‘Puna [Pg.311] caparaṃ, bhante, bhagavā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi, bhante, bhagavā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ…pe… sacchikatvā upasampajja viharati, idampi kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno bhagavati evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karomi, mettūpahāraṃ upadaṃsemi.

“ස්වාමීනි, තවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන් වහන්සේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරන සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් හෙයකින් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්... එයට පැමිණ වාසය කරන සේක ද, ස්වාමීනි, මම මේ අර්ථ විශේෂය ද දක්නා බැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මෙබඳු වූ පරම නිහතමානී බවක් කරමි, මෙත් සිතින් පූජාවන් පවත්වමි.”

‘‘Handa ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma. Bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassa dāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmīti. Dasamaṃ.

“ස්වාමීනි, දැන් අපි යන්නෙමු. අපට බොහෝ වැඩ කටයුතු ඇත්තේය, බොහෝ කළමනා ඇත්තේය.” “මහාරාජය, දැන් ඔබ එයට සුදුසු කාලය දන්නෙහිය (දැන් යාමට සුදුසු කාලයයි).” එකල්හි කොසොල් ජනපදයෙහි පසේනදී රජතුමා අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට, පැදකුණු කොට නික්ම ගියේය. දසවැනි සූත්‍රයයි.

Mahāvaggo tatiyo.

තෙවැනි මහා වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය:

Sīhādhivutti kāyena, cundena kasiṇena ca;

Kāḷī ca dve mahāpañhā, kosalehi pare duveti.

සීහ (සීහනාද), අධිමුත්ති, කායේන (කායසක්ඛි), චුන්ද, කසිණ, කාලී, මහා ප්‍රශ්න දෙකක් සහ කොසොල් රජු සම්බන්ධ සූත්‍ර දෙකක් ද වශයෙන් සූත්‍ර දහයකි.

4. Upālivaggo

4. 4. උපාලි වර්ගය

1. Upālisuttaṃ

1. 1. උපාලි සූත්‍රය

31. Atha kho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante, atthavase paṭicca tathāgatena sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, pātimokkhaṃ uddiṭṭha’’nti?

31. එකල්හි ආයුෂ්මත් උපාලි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පස්ව වාඩි වූහ. එකත්පස්ව වාඩි වූ ආයුෂ්මත් උපාලි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනි, තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රාවකයන්ට ශික්ෂා පද පනවන ලද්දේත්, පාතිමෝක්ඛය උදෙසන ලද්දේත් කිනම් අර්ථ වසයන් දහයක් නිසා ද?”

‘‘Dasa kho, upāli, atthavase paṭicca tathāgatena sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, pātimokkhaṃ uddiṭṭhaṃ. Katame dasa? Saṅghasuṭṭhutāya, saṅghaphāsutāya, dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya, pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya, diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāya, samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya, appasannānaṃ pasādāya, pasannānaṃ bhiyyobhāvāya, saddhammaṭṭhitiyā, vinayānuggahāya – ime kho, upāli, dasa atthavase paṭicca tathāgatena sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, pātimokkhaṃ uddiṭṭha’’nti. Paṭhamaṃ.

“උපාලි, තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රාවකයන්ට ශික්ෂා පද පනවන ලද්දේත්, පාතිමෝක්ඛය උදෙසන ලද්දේත් අර්ථ වසයන් දහයක් නිසාය. ඒ දහය කවරේ ද? සංඝයාගේ යහපත පිණිස ද, සංඝයාගේ පහසුව පිණිස ද, දුශ්ශීල පුද්ගලයන් මර්දනය කරනු පිණිස ද, සිල්වත් භික්ෂූන්ගේ පහසු විහරණය පිණිස ද, මෙලොව ඇති වන්නා වූ ආශ්‍රවයන් (ක්ලේශයන්) වළක්වා ගැනීම පිණිස ද, පරලොව ඇති වන්නා වූ ආශ්‍රවයන් දුරු කිරීම පිණිස ද, අප්‍රසන්න වූවන්ගේ ප්‍රසාදය පිණිස ද, ප්‍රසන්න වූවන්ගේ ප්‍රසාදය වැඩි දියුණු වීම පිණිස ද, සද්ධර්මයේ පැවැත්ම පිණිස ද, විනයට අනුග්‍රහ පිණිස ද වේ. උපාලි, තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රාවකයන්ට ශික්ෂා පද පනවන ලද්දේත්, පාතිමෝක්ඛය උදෙසන ලද්දේත් මේ අර්ථ වසයන් දහය නිසාය.” පළමුවැනි සූත්‍රයයි.

2. Pātimokkhaṭṭhapanāsuttaṃ

2. 2. පාතිමොක්ඛට්ඨපනා සූත්‍රය

32. ‘‘Kati [Pg.312] nu kho, bhante, pātimokkhaṭṭhapanā’’ti? ‘‘Dasa kho, upāli, pātimokkhaṭṭhapanā. Katame dasa? Pārājiko tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti, pārājikakathā vippakatā hoti, anupasampanno tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti, anupasampannakathā vippakatā hoti, sikkhaṃ paccakkhātako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti, sikkhaṃ paccakkhātakakathā vippakatā hoti, paṇḍako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti, paṇḍakakathā vippakatā hoti, bhikkhunidūsako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti, bhikkhunidūsakakathā vippakatā hoti – ime kho, upāli, dasa pātimokkhaṭṭhapanā’’ti. Dutiyaṃ.

32. “ස්වාමීනී, පාතිමොක්ඛ තැබීම් (පාතිමොක්ඛය නතර කිරීමට හේතු) කීයක් තිබේද?” “උපාලි, පාතිමොක්ඛ තැබීම් දසයකි. ඒ දසය කවරේ ද? (1) පාරාජිකා වූ භික්ෂුවක් එම පිරිස මැද අසුන්ගෙන සිටීම, (2) පාරාජිකාව පිළිබඳ කථාව අවසන් නොවී තිබීම, (3) උපසම්පදා නොවූවෙකු (සාමණේර හෝ ගිහියෙකු) එම පිරිස මැද සිටීම, (4) උපසම්පදා නොවූවන් පිළිබඳ කථාව අවසන් නොවී තිබීම, (5) ශික්ෂාව අත්හළ අයෙකු පිරිස මැද සිටීම, (6) ශික්ෂාව අත්හළ අය පිළිබඳ කථාව අවසන් නොවී තිබීම, (7) පණ්ඩකයෙකු (නපුංසකයෙකු) පිරිස මැද සිටීම, (8) පණ්ඩකයන් පිළිබඳ කථාව අවසන් නොවී තිබීම, (9) භික්ෂුණියක දූෂණය කළ අයෙකු පිරිස මැද සිටීම, (10) භික්ෂුණී දූෂකයන් පිළිබඳ කථාව අවසන් නොවී තිබීම යන මේවායි. උපාලි, මේ දසය පාතිමොක්ඛ තැබීම් වේ.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Ubbāhikāsuttaṃ

3. උබ්බාහිකා සූත්‍රය

33. ‘‘Katihi nu kho, bhante, dhammehi samannāgato bhikkhu ubbāhikāya sammannitabbo’’ti? ‘‘Dasahi kho, upāli, dhammehi samannāgato bhikkhu ubbāhikāya sammannitabbo. Katamehi dasahi? Idhupāli, bhikkhu sīlavā hoti; pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā; ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso; vinaye kho pana ṭhito hoti asaṃhīro; paṭibalo hoti ubho atthapaccatthike saññāpetuṃ paññāpetuṃ nijjhāpetuṃ pekkhetuṃ pasādetuṃ; adhikaraṇasamuppādavūpasamakusalo hoti – adhikaraṇaṃ jānāti; adhikaraṇasamudayaṃ jānāti; adhikaraṇanirodhaṃ jānāti; adhikaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ jānāti. Imehi kho, upāli, dasahi dhammehi samannāgato bhikkhu ubbāhikāya sammannitabbo’’ti. Tatiyaṃ.

33. ‘‘ස්වාමීනි, කවර ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුවක් උබ්බාහිකාව (විනය ගැටලු විසඳීම සඳහා තෝරාගන්නා කමිටුව) සඳහා සම්මත කළ යුතුද?’’ ‘‘උපාලි, කරුණු දසයකින් යුක්ත වූ භික්ෂුව උබ්බාහිකාව සඳහා සම්මත කළ යුතුය. ඒ දසය කුමක්ද? උපාලි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි; ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් යුක්තව වාසය කරයි; ආචාර ගෝචර සම්පන්න වෙයි; ස්වල්ප වූ වරදෙහි පවා බිය දකින සුලු වෙයි; ශික්ෂා පදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. බහුශ්‍රුත වෙයි; ඇසූ දේ දරාගන්නා සුලු වෙයි; අසා දැනගත් දෑ රැස් කළ තැනැත්තෙකු වෙයි. ආදියෙහි කල්‍යාණ වූ, මධ්‍යයෙහි කල්‍යාණ වූ, අවසානයෙහි කල්‍යාණ වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, කේවල පරිපූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ යම් බ්‍රහ්මචරියාවක් ඇද්ද, එවැනි ධර්මයන් ඔහු විසින් බොහෝ සේ අසන ලද්දේ වෙයි, දරාගන්නා ලද්දේ වෙයි, වචනයෙන් පුරුදු කරන ලද්දේ වෙයි, මනසින් විමසන ලද්දේ වෙයි, දෘෂ්ටියෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි. ඔහුට උභය ප්‍රාතිමෝක්ෂයෝ (භික්ෂු-භික්ෂුණී) විස්තර වශයෙන් මැනවින් හදාරා ඇත, මැනවින් බෙදා දක්වා ඇත, මැනවින් ප්‍රගුණ කර ඇත, සූත්‍රය අනුව හා අනු-ව්‍යඤ්ජනය අනුව මැනවින් විනිශ්චය කර ඇත. විනයෙහි පිහිටියේ වෙයි, ඉන් බැහැර කළ නොහැකි (අකම්පිත) වෙයි. වාදී වූත් ප්‍රතිවාදී වූත් දෙපාර්ශවයටම කරුණු වටහා දීමට, අවබෝධ කරවීමට, ඒත්තු ගැන්වීමට, විමසා බැලීමට හා පැහැදවීමට සමත් වෙයි. අධිකරණ හටගැනීම හා ඒවා සන්සිඳවීමෙහි දක්ෂ වෙයි; අධිකරණය හඳුනයි; අධිකරණයේ හටගැනීම හඳුනයි; අධිකරණය නිරුද්ධ වීම හඳුනයි; අධිකරණ නිරෝධයට පමුණුවන මග හඳුනයි. උපාලි, මෙන්න මේ කරුණු දසයෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව උබ්බාහිකාව සඳහා සම්මත කළ යුතුය.’’ තෙවැන්නයි.

4. Upasampadāsuttaṃ

4. උපසම්පදා සූත්‍රය

34. ‘‘Katihi [Pg.313] nu kho, bhante, dhammehi samannāgatena bhikkhunā upasampādetabba’’nti? ‘‘Dasahi kho, upāli, dhammehi samannāgatena bhikkhunā upasampādetabbaṃ. Katamehi dasahi? Idhupāli, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā; pātimokkhaṃ kho panassa vitthārena svāgataṃ hoti suvibhattaṃ suppavattaṃ suvinicchitaṃ suttaso anubyañjanaso; paṭibalo hoti gilānaṃ upaṭṭhātuṃ vā upaṭṭhāpetuṃ vā; paṭibalo hoti anabhiratiṃ vūpakāsetuṃ vā vūpakāsāpetuṃ vā; paṭibalo hoti uppannaṃ kukkuccaṃ dhammato vinodetuṃ; paṭibalo hoti uppannaṃ diṭṭhigataṃ dhammato vivecetuṃ; paṭibalo hoti adhisīle samādapetuṃ; paṭibalo hoti adhicitte samādapetuṃ; paṭibalo hoti adhipaññāya samādapetuṃ. Imehi kho, upāli, dasahi dhammehi samannāgatena bhikkhunā upasampādetabba’’nti. Catutthaṃ.

34. ‘‘ස්වාමීනි, කවර ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුවක් විසින් උපසම්පදාව ලබා දිය යුතුද?’’ ‘‘උපාලි, කරුණු දසයකින් යුක්ත වූ භික්ෂුවක් විසින් උපසම්පදාව ලබා දිය යුතුය. ඒ දසය කුමක්ද? උපාලි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි... ශික්ෂා පදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයි. බහුශ්‍රුත වෙයි... දෘෂ්ටියෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි. ඔහුට ප්‍රාතිමෝක්ෂය විස්තර වශයෙන් මැනවින් හදාරා ඇත, මැනවින් බෙදා දක්වා ඇත, මැනවින් ප්‍රගුණ කර ඇත, සූත්‍රය අනුව හා අනු-ව්‍යඤ්ජනය අනුව මැනවින් විනිශ්චය කර ඇත. ගිලනුන්ට උපස්ථාන කිරීමට හෝ උපස්ථාන කරවීමට සමත් වෙයි. නොඇලීම (උකටලී බව) සන්සිඳවීමට හෝ සන්සිඳවීමට සැලැස්වීමට සමත් වෙයි. හටගත් කුකුස (විනය සැකය) ධර්මානුකූලව දුරු කිරීමට සමත් වෙයි. හටගත් වැරදි දෘෂ්ටිය ධර්මානුකූලව බැහැර කිරීමට සමත් වෙයි. අධිශීලයෙහි සමාදන් කරවීමට සමත් වෙයි; අධිචිත්තයෙහි සමාදන් කරවීමට සමත් වෙයි; අධිප්‍රඥාවෙහි සමාදන් කරවීමට සමත් වෙයි. උපාලි, මෙන්න මේ කරුණු දසයෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුවක් විසින් උපසම්පදාව ලබා දිය යුතුය.’’ සිවුවැන්නයි.

5. Nissayasuttaṃ

5. නිස්සය සූත්‍රය

35. ‘‘Katihi nu kho, bhante, dhammehi samannāgatena bhikkhunā nissayo dātabbo’’ti? ‘‘Dasahi kho, upāli, dhammehi samannāgatena bhikkhunā nissayo dātabbo. Katamehi dasahi? Idhupāli, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā; pātimokkhaṃ kho panassa vitthārena svāgataṃ hoti suvibhattaṃ suppavattaṃ suvinicchitaṃ suttaso anubyañjanaso; paṭibalo hoti gilānaṃ upaṭṭhātuṃ vā upaṭṭhāpetuṃ vā; paṭibalo hoti anabhiratiṃ vūpakāsetuṃ vā vūpakāsāpetuṃ vā; paṭibalo hoti uppannaṃ kukkuccaṃ dhammato vinodetuṃ; paṭibalo hoti uppannaṃ diṭṭhigataṃ dhammato vivecetuṃ; paṭibalo hoti adhisīle…pe… adhicitte… adhipaññāya samādapetuṃ. Imehi kho, upāli, dasahi dhammehi samannāgatena bhikkhunā nissayo dātabbo’’ti. Pañcamaṃ.

35. ‘‘ස්වාමීනී, කොපමණ කරුණු ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වූ භික්ෂුවක් විසින් නිශ්‍රය (ඇසුර) දිය යුතු ද?’’ ‘‘උපාලිය, කරුණු දහයකින් සමන්විත වූ භික්ෂුවක් විසින් නිශ්‍රය දිය යුතුය. ඒ දස කරුණු මොනවාද? උපාලිය, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි...පෙ... ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි; බහුශ්‍රැත වෙයි...පෙ... ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කරගත්තෙක් වෙයි; ඔහුට පාතිමොක්ඛය විස්තර වශයෙන් මැනවින් හුරුය (මතකයේ ඇත), සූත්‍ර වශයෙන් හා අනුබ්‍යඤ්ජන වශයෙන් මැනවින් බෙදා දක්වන ලද්දේය, මැනවින් ප්‍රවර්තනය කරන ලද්දේය, මැනවින් විනිශ්චය කරන ලද්දේය; ගිලනෙකුට උපස්ථාන කිරීමට හෝ උපස්ථාන කරවීමට සමර්ථ වෙයි; (ශාසනයෙහි) නොඇල්ම (අසන්තෝෂය) සංසිඳුවීමට හෝ සංසිඳුවීමට සැලැස්වීමට සමර්ථ වෙයි; උපන් කුකුස (සැකය) ධර්මානුකූලව දුරු කිරීමට සමර්ථ වෙයි; උපන් මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ධර්මානුකූලව බැහැර කිරීමට සමර්ථ වෙයි; අධිශීලයෙහි... අධිචිත්තයෙහි... අධිප්‍රඥාවෙහි සමාදන් කරවීමට සමර්ථ වෙයි. උපාලිය, මෙම කරුණු දහයෙන් සමන්විත වූ භික්ෂුව විසින් නිශ්‍රය දිය යුතුය.’’ පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Sāmaṇerasuttaṃ

6. සාමණේර සූත්‍රය

36. ‘‘Katihi [Pg.314] nu kho, bhante, dhammehi samannāgatena bhikkhunā sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo’’ti? ‘‘Dasahi kho, upāli, dhammehi samannāgatena bhikkhunā sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo. Katamehi dasahi? Idhupāli, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā; pātimokkhaṃ kho panassa vitthārena svāgataṃ hoti suvibhattaṃ suppavattaṃ suvinicchitaṃ suttaso anubyañjanaso; paṭibalo hoti gilānaṃ upaṭṭhātuṃ vā upaṭṭhāpetuṃ vā; paṭibalo hoti anabhiratiṃ vūpakāsetuṃ vā vūpakāsāpetuṃ vā; paṭibalo hoti uppannaṃ kukkuccaṃ dhammato vinodetuṃ; paṭibalo hoti uppannaṃ diṭṭhigataṃ dhammato vivecetuṃ; paṭibalo hoti adhisīle samādapetuṃ; paṭibalo hoti adhicitte samādapetuṃ; paṭibalo hoti adhipaññāya samādapetuṃ. Imehi kho, upāli, dasahi dhammehi samannāgatena bhikkhunā sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo’’ti. Chaṭṭhaṃ.

36. ‘‘ස්වාමීනී, කොපමණ කරුණු ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වූ භික්ෂුවක් විසින් සාමණේර නමකගෙන් උපස්ථාන කරවාගත යුතු ද?’’ ‘‘උපාලිය, කරුණු දහයකින් සමන්විත වූ භික්ෂුවක් විසින් සාමණේර නමකගෙන් උපස්ථාන කරවාගත යුතුය. ඒ දස කරුණු මොනවාද? උපාලිය, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි...පෙ... ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි; බහුශ්‍රැත වෙයි...පෙ... ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කරගත්තෙක් වෙයි; ඔහුට පාතිමොක්ඛය විස්තර වශයෙන් මැනවින් හුරුය, සූත්‍ර වශයෙන් හා අනුබ්‍යඤ්ජන වශයෙන් මැනවින් බෙදා දක්වන ලද්දේය, මැනවින් ප්‍රවර්තනය කරන ලද්දේය, මැනවින් විනිශ්චය කරන ලද්දේය; ගිලනෙකුට උපස්ථාන කිරීමට හෝ උපස්ථාන කරවීමට සමර්ථ වෙයි; නොඇල්ම සංසිඳුවීමට හෝ සංසිඳුවීමට සැලැස්වීමට සමර්ථ වෙයි; උපන් කුකුස ධර්මානුකූලව දුරු කිරීමට සමර්ථ වෙයි; උපන් මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ධර්මානුකූලව බැහැර කිරීමට සමර්ථ වෙයි; අධිශීලයෙහි සමාදන් කරවීමට සමර්ථ වෙයි; අධිචිත්තයෙහි සමාදන් කරවීමට සමර්ථ වෙයි; අධිප්‍රඥාවෙහි සමාදන් කරවීමට සමර්ථ වෙයි. උපාලිය, මෙම කරුණු දහයෙන් සමන්විත වූ භික්ෂුව විසින් සාමණේර නමකගෙන් උපස්ථාන කරවාගත යුතුය.’’ හයවන සූත්‍රයයි.

7. Saṅghabhedasuttaṃ

7. සංඝභේද සූත්‍රය

37. ‘‘‘Saṅghabhedo saṅghabhedo’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, saṅgho bhinno hotī’’ti? ‘‘Idhupāli, bhikkhū adhammaṃ dhammoti dīpenti, dhammaṃ adhammoti dīpenti, avinayaṃ vinayoti dīpenti, vinayaṃ avinayoti dīpenti, abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenāti dīpenti, bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti dīpenti, anāciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti, āciṇṇaṃ tathāgatena anāciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti, apaññattaṃ tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpenti, paññattaṃ tathāgatena apaññattaṃ tathāgatenāti dīpenti. Te imehi dasahi vatthūhi avakassanti apakassanti āveni kammāni karonti āveni pātimokkhaṃ uddisanti. Ettāvatā kho, upāli, saṅgho bhinno hotī’’ti. Sattamaṃ.

37. ‘‘ස්වාමීනී, ‘සංඝභේදය, සංඝභේදය’ යයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනී, කොපමණ කරුණකින් සංඝයා භේද වූයේ නම් වෙයිද?’’ ‘‘උපාලිය, මෙහි භික්ෂූහු අධර්මය ධර්මය යයි පවසති, ධර්මය අධර්මය යයි පවසති, අවිනය විනය යයි පවසති, විනය අවිනය යයි පවසති, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා නොකරන ලද, වදාරන නොලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදැයි, වදාරන ලදැයි පවසති; දේශනා කරන ලද, වදාරන ලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා නොකරන ලදැයි, වදාරන නොලදැයි පවසති; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුදු නොකරන ලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුදු කරන ලදැයි පවසති; පුරුදු කරන ලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුදු නොකරන ලදැයි පවසති; පනවන නොලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පනවන ලදැයි පවසති; පනවන ලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පනවන නොලදැයි පවසති. ඔවුහු මේ කරුණු දසයෙන් (පිරිස) වෙන් කර ගනිති, ඉවතට ඇද ගනිති, වෙන්ව විනය කර්ම කරති, වෙන්ව පාතිමොක්ඛය උදේසති. උපාලිය, මෙපමණකින් සංඝයා භේද වූයේ නම් වෙයි.’’ හත්වන සූත්‍රයයි.

8. Saṅghasāmaggīsuttaṃ

8. සංඝසාමග්ගී සූත්‍රය

38. ‘‘‘Saṅghasāmaggī [Pg.315] saṅghasāmaggī’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, saṅgho samaggo hotī’’ti? ‘‘Idhupāli, bhikkhū adhammaṃ adhammoti dīpenti, dhammaṃ dhammoti dīpenti, avinayaṃ avinayoti dīpenti, vinayaṃ vinayoti dīpenti, abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti dīpenti, bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenāti dīpenti, anāciṇṇaṃ tathāgatena anāciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti, āciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti, apaññattaṃ tathāgatena apaññattaṃ tathāgatenāti dīpenti, paññattaṃ tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpenti. Te imehi dasahi vatthūhi na avakassanti na apakassanti na āveni kammāni karonti na āveni pātimokkhaṃ uddisanti. Ettāvatā kho, upāli, saṅgho samaggo hotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

38. ‘‘ස්වාමීනී, ‘සංඝසාමග්ගිය, සංඝසාමග්ගිය’ යයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනී, කොපමණ කරුණකින් සංඝයා සමගි වූයේ නම් වෙයිද?’’ ‘‘උපාලිය, මෙහි භික්ෂූහු අධර්මය අධර්මය යයි පවසති, ධර්මය ධර්මය යයි පවසති, අවිනය අවිනය යයි පවසති, විනය විනය යයි පවසති, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා නොකරන ලද, වදාරන නොලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා නොකරන ලදැයි, වදාරන නොලදැයි පවසති; දේශනා කරන ලද, වදාරන ලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදැයි, වදාරන ලදැයි පවසති; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුදු නොකරන ලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුදු නොකරන ලදැයි පවසති; පුරුදු කරන ලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුදු කරන ලදැයි පවසති; පනවන නොලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පනවන නොලදැයි පවසති; පනවන ලද දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පනවන ලදැයි පවසති. ඔවුහු මේ කරුණු දසයෙන් (පිරිස) වෙන් කර නොගනිති, ඉවතට ඇද නොගනිති, වෙන්ව විනය කර්ම නොකරති, වෙන්ව පාතිමොක්ඛය උදේසනය නොකරති. උපාලිය, මෙපමණකින් සංඝයා සමගි වූයේ නම් වෙයි.’’ අටවන සූත්‍රයයි.

9. Paṭhamaānandasuttaṃ

9. ප්‍රථම ආනන්ද සූත්‍රය

39. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘saṅghabhedo saṅghabhedo’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, saṅgho bhinno hotī’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhū adhammaṃ dhammoti dīpenti, dhammaṃ adhammoti dīpenti, avinayaṃ vinayoti dīpenti…pe… paññattaṃ tathāgatena apaññattaṃ tathāgatenāti dīpenti. Te imehi dasahi vatthūhi avakassanti apakassanti āveni kammāni karonti āveni pātimokkhaṃ uddisanti. Ettāvatā kho, ānanda, saṅgho bhinno hotī’’ti.

39. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියහ. එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වැඩසිටියහ. එකත්පසක වැඩසිටි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළහ: “ස්වාමීනී, ‘සංඝ භේදය, සංඝ භේදය’ යයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනී, කොපමණකින් සංඝයා භේද වූවා වෙයිද?” “ආනන්ද, මෙහි භික්ෂූහු අධර්මය ‘ධර්මය’ ලෙස පෙන්වා දෙති, ධර්මය ‘අධර්මය’ ලෙස පෙන්වා දෙති, විනය නොවන දේ ‘විනය’ ලෙස පෙන්වා දෙති, විනය ‘විනය නොවන දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ දේ ‘නොවදාළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ නොවදාළ දේ ‘වදාළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ පුරුදු නොකළ දේ ‘පුරුදු කළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ පුරුදු කළ දේ ‘පුරුදු නොකළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ නොපැනවූ දේ ‘පැනවූ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ පැනවූ දේ ‘නොපැනවූ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති. ඔවුහු මේ කරුණු දසය මූලික කරගෙන පිරිස වෙන් කර ගනිති, ඉවතට ඇද ගනිති, වෙන් වෙන්ව විනය කර්ම කරති, වෙන් වෙන්ව පාතිමොක්ඛය උදෙසති. ආනන්ද, මෙපමණකින් සංඝයා භේද වූවා වෙයි.”

‘‘Samaggaṃ pana, bhante, saṅghaṃ bhinditvā kiṃ so pasavatī’’ti? ‘‘Kappaṭṭhikaṃ, ānanda, kibbisaṃ pasavatī’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bhante, kappaṭṭhikaṃ kibbisa’’nti? ‘‘Kappaṃ, ānanda, nirayamhi paccatīti –

“ස්වාමීනී, සමගි වූ සංඝයා භේද කොට ඔහු කිනම් අකුසලයක් රැස් කර ගන්නේද?” “ආනන්ද, ඔහු කල්පයක් පවතින දුෂ්ට අකුසලයක් රැස් කර ගනියි.” “ස්වාමීනී, කල්පයක් පවතින දුෂ්ට අකුසලය යනු කුමක්ද?” “ආනන්ද, ඔහු කල්පයක් පුරා නිරයෙහි පැසවයි.”

‘‘Āpāyiko nerayiko, kappaṭṭho saṅghabhedako;

Vaggarato adhammaṭṭho, yogakkhemā padhaṃsati;

Saṅghaṃ samaggaṃ bhinditvā kappaṃ nirayamhi paccatī’’ti. navamaṃ;

“සංඝයා භේද කරන්නා වූ, පක්ෂ භේදයන්හි ඇලුනා වූ, අධර්මයෙහි පිහිටි ඒ තැනැත්තා අපායගාමී වෙයි, නිරයගාමී වෙයි, කල්පයක් එහි වෙසෙයි. හෙතෙම සියලු කෙලෙස් බන්ධනයන්ගෙන් මිදීම වූ අරහත් ඵලයෙන් පිරිහෙයි. සමගි වූ සංඝයා භේද කොට කල්පයක් පුරා නිරයෙහි පැසවයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Dutiyaānandasuttaṃ

10. දෙවැනි ආනන්ද සූත්‍රය

40. ‘‘‘Saṅghasāmaggī [Pg.316] saṅghasāmaggī’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, saṅgho samaggo hotī’’ti? ‘‘Idhānanda, bhikkhū adhammaṃ adhammoti dīpenti, dhammaṃ dhammoti dīpenti, avinayaṃ avinayoti dīpenti, vinayaṃ vinayoti dīpenti, abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti dīpenti, bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenāti dīpenti, anāciṇṇaṃ tathāgatena anāciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti, āciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti, apaññattaṃ tathāgatena apaññattaṃ tathāgatenāti dīpenti, paññattaṃ tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpenti. Te imehi dasahi vatthūhi na avakassanti na apakassanti na āveni kammāni karonti na āveni pātimokkhaṃ uddisanti. Ettāvatā kho, ānanda, saṅgho samaggo hotī’’ti.

40. “ස්වාමීනී, ‘සංඝ සමගිය, සංඝ සමගිය’ යයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනී, කොපමණකින් සංඝයා සමගි වූවා වෙයිද?” “ආනන්ද, මෙහි භික්ෂූහු අධර්මය ‘අධර්මය’ ලෙස පෙන්වා දෙති, ධර්මය ‘ධර්මය’ ලෙස පෙන්වා දෙති, විනය නොවන දේ ‘විනය නොවන දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, විනය ‘විනය’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ නොවදාළ දේ ‘නොවදාළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ දේ ‘වදාළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ පුරුදු නොකළ දේ ‘පුරුදු නොකළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ පුරුදු කළ දේ ‘පුරුදු කළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ නොපැනවූ දේ ‘නොපැනවූ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ පැනවූ දේ ‘පැනවූ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති. ඔවුහු මේ කරුණු දසය මූලික කරගෙන පිරිස වෙන් නොකරති, ඉවතට ඇද නොගනිති, වෙන් වෙන්ව විනය කර්ම නොකරති, වෙන් වෙන්ව පාතිමොක්ඛය උදෙසීම නොකරති. ආනන්ද, මෙපමණකින් සංඝයා සමගි වූවා වෙයි.”

‘‘Bhinnaṃ pana, bhante, saṅghaṃ samaggaṃ katvā kiṃ so pasavatī’’ti? ‘‘Brahmaṃ, ānanda, puññaṃ pasavatī’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bhante, brahmaṃ puñña’’nti? ‘‘Kappaṃ, ānanda, saggamhi modatīti –

“ස්වාමීනී, භේද වූ සංඝයා සමගි කරවන්නා කිනම් පිනක් රැස් කරයිද?” “ආනන්ද, ඔහු උතුම් පින් රැස් කරයි.” “ස්වාමීනී, උතුම් පින් යනු කුමක්ද?” “ආනන්ද, ඔහු කල්පයක් පුරා ස්වර්ගයෙහි සතුටු වෙයි.”

‘‘Sukhā saṅghassa sāmaggī, samaggānañca anuggaho;

Samaggarato dhammaṭṭho, yogakkhemā na dhaṃsati;

Saṅghaṃ samaggaṃ katvāna, kappaṃ saggamhi modatī’’ti. dasamaṃ;

“සංඝයාගේ සමගිය සැපයකි, සමගි වූවන්ට අනුග්‍රහ කිරීමද සැපයකි. සමගියෙහි ඇලුනා වූ, ධර්මයෙහි පිහිටි තැනැත්තා සියලු කෙලෙස් බන්ධනයන්ගෙන් මිදීම වූ අරහත් ඵලයෙන් නොපිරිහෙයි. සංඝයා සමගි කරවා ඔහු කල්පයක් පුරා ස්වර්ගයෙහි සතුටු වෙයි.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

Upālivaggo catuttho.

සතරවැනි උපාලි වර්ගය නිමාවට පත් විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය -

Upāli ṭhapanā ubbāho, upasampadanissayā;

Sāmaṇero ca dve bhedā, ānandehi pare duveti.

උපාලි සූත්‍රය, ඨපනා සූත්‍රය, උබ්බාහ සූත්‍රය, උපසම්පදා සහ නිස්සය සූත්‍ර, සාමණේර සූත්‍රය, සංඝ භේදය හා සමගිය පිළිබඳ සූත්‍ර දෙක සහ ආනන්ද තෙරුන් විමසූ තවත් සූත්‍ර දෙකක් වශයෙන් (මෙහි සූත්‍ර දසයකි).

5. Akkosavaggo

5. අක්කෝස වර්ගය

1. Vivādasuttaṃ

1. විවාද සූත්‍රය

41. Atha kho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho [Pg.317] āyasmā upāli bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena saṅghe bhaṇḍanakalahaviggahavivādā uppajjanti, bhikkhū ca na phāsu viharantī’’ti? ‘‘Idhupāli, bhikkhū adhammaṃ dhammoti dīpenti, dhammaṃ adhammoti dīpenti, avinayaṃ vinayoti dīpenti, vinayaṃ avinayoti dīpenti, abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenāti dīpenti, bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti dīpenti, anāciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti, āciṇṇaṃ tathāgatena anāciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti, apaññattaṃ tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpenti, paññattaṃ tathāgatena apaññattaṃ tathāgatenāti dīpenti. Ayaṃ kho, upāli, hetu ayaṃ paccayo, yena saṅghe bhaṇḍanakalahaviggahavivādā uppajjanti, bhikkhū ca na phāsu viharantī’’ti. Paṭhamaṃ.

41. එකල්හි ආයුෂ්මත් උපාලි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියහ. එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වැඩසිටියහ. එකත්පසක වැඩසිටි ආයුෂ්මත් උපාලි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළහ: “ස්වාමීනී, සංඝයා අතර කලහ, කෝලාහල, වාද සහ විවාද ඇතිවීමටත්, භික්ෂූන් වහන්සේලා සුවසේ වාසය නොකිරීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?” “උපාලි, මෙහි භික්ෂූහු අධර්මය ‘ධර්මය’ ලෙස පෙන්වා දෙති, ධර්මය ‘අධර්මය’ ලෙස පෙන්වා දෙති, විනය නොවන දේ ‘විනය’ ලෙස පෙන්වා දෙති, විනය ‘විනය නොවන දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ නොවදාළ දේ ‘වදාළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ දේ ‘නොවදාළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ පුරුදු නොකළ දේ ‘පුරුදු කළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ පුරුදු කළ දේ ‘පුරුදු නොකළ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ නොපැනවූ දේ ‘පැනවූ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති, තථාගතයන් වහන්සේ පැනවූ දේ ‘නොපැනවූ දේ’ ලෙස පෙන්වා දෙති. උපාලි, සංඝයා අතර කලහ, කෝලාහල, වාද සහ විවාද ඇතිවීමටත්, භික්ෂූන් වහන්සේලා සුවසේ වාසය නොකිරීමටත් හේතුව සහ ප්‍රත්‍යය මෙයයි.” පළමුවැනි සූත්‍රයයි.

2. Paṭhamavivādamūlasuttaṃ

2. ප්‍රථම විවාදමූල සූත්‍රය

42. ‘‘Kati nu kho, bhante, vivādamūlānī’’ti? ‘‘Dasa kho, upāli, vivādamūlāni. Katamāni dasa? Idhupāli, bhikkhū adhammaṃ dhammoti dīpenti, dhammaṃ adhammoti dīpenti, avinayaṃ vinayoti dīpenti, vinayaṃ avinayoti dīpenti, abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenāti dīpenti, bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti dīpenti, anāciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti, āciṇṇaṃ tathāgatena anāciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpenti, apaññattaṃ tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpenti, paññattaṃ tathāgatena apaññattaṃ tathāgatenāti dīpenti. Imāni kho, upāli, dasa vivādamūlānī’’ti. Dutiyaṃ.

42. “ස්වාමීනි, විවාදයන්ගේ මූලයන් (හේතු) කොපමණක් තිබේද?” “උපාලි, විවාදයන්ගේ මූලයන් දහයකි. ඒ දහය කුමක්ද? උපාලි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා: (1) අධර්මය ධර්මය ලෙස දක්වති, (2) ධර්මය අධර්මය ලෙස දක්වති, (3) අවිනය විනය ලෙස දක්වති, (4) විනය අවිනය ලෙස දක්වති, (5) තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා නොකළ, ප්‍රකාශ නොකළ දෙය ‘තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද, ප්‍රකාශ කරන ලද දෙය’ ලෙස දක්වති, (6) තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද, ප්‍රකාශ කරන ලද දෙය ‘තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා නොකරන ලද, ප්‍රකාශ නොකරන ලද දෙය’ ලෙස දක්වති, (7) තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුදු නොකරන ලද දෙය ‘තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුදු කරන ලද දෙය’ ලෙස දක්වති, (8) තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුදු කරන ලද දෙය ‘තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පුරුදු නොකරන ලද දෙය’ ලෙස දක්වති, (9) තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පනවන නොලද දෙය ‘තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පනවන ලද දෙය’ ලෙස දක්වති, (10) තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පනවන ලද දෙය ‘තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පනවන නොලද දෙය’ ලෙස දක්වති. උපාලි, මේවා විවාදයන්ට මූලික වන කරුණු දහයයි.” ද්විතීය සූත්‍රයයි.

3. Dutiyavivādamūlasuttaṃ

3. දෙවන විවාදමූල සූත්‍රය

43. ‘‘Kati nu kho, bhante, vivādamūlānī’’ti? ‘‘Dasa kho, upāli, vivādamūlāni. Katamāni dasa? Idhupāli, bhikkhū anāpattiṃ āpattīti dīpenti, āpattiṃ anāpattīti dīpenti, lahukaṃ āpattiṃ garukāpattīti dīpenti[Pg.318], garukaṃ āpattiṃ lahukāpattīti dīpenti, duṭṭhullaṃ āpattiṃ aduṭṭhullāpattīti dīpenti, aduṭṭhullaṃ āpattiṃ duṭṭhullāpattīti dīpenti, sāvasesaṃ āpattiṃ anavasesāpattīti dīpenti, anavasesaṃ āpattiṃ sāvasesāpattīti dīpenti, sappaṭikammaṃ āpattiṃ appaṭikammāpattīti dīpenti, appaṭikammaṃ āpattiṃ sappaṭikammāpattīti dīpenti. Imāni kho, upāli, dasa vivādamūlānī’’ti. Tatiyaṃ.

43. “ස්වාමීනි, විවාදයන්ගේ මූලයන් කොපමණක් තිබේද?” “උපාලි, විවාදයන්ගේ මූලයන් දහයකි. ඒ දහය කුමක්ද? උපාලි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා: (1) ඇවැත් නොවන දෙය ‘ඇවැත්’ ලෙස දක්වති, (2) ඇවැත් වන දෙය ‘ඇවැත් නොවන දෙය’ ලෙස දක්වති, (3) සැහැල්ලු ඇවැත් ‘බරපතළ ඇවැත්’ ලෙස දක්වති, (4) බරපතළ ඇවැත් ‘සැහැල්ලු ඇවැත්’ ලෙස දක්වති, (5) අශික්ෂිත (රළු) ඇවැත් ‘අශික්ෂිත නොවන ඇවැත්’ ලෙස දක්වති, (6) අශික්ෂිත නොවන ඇවැත් ‘අශික්ෂිත ඇවැත්’ ලෙස දක්වති, (7) ඉතිරි සහිත ඇවැත් ‘ඉතිරි රහිත ඇවැත්’ ලෙස දක්වති, (8) ඉතිරි රහිත ඇවැත් ‘ඉතිරි සහිත ඇවැත්’ ලෙස දක්වති, (9) පිළියම් සහිත ඇවැත් ‘පිළියම් රහිත ඇවැත්’ ලෙස දක්වති, (10) පිළියම් රහිත ඇවැත් ‘පිළියම් සහිත ඇවැත්’ ලෙස දක්වති. උපාලි, මේවා විවාදයන්ට මූලික වන කරුණු දහයයි.” තෘතීය සූත්‍රයයි.

4. Kusinārasuttaṃ

4. කුසිනාර සූත්‍රය

44. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati baliharaṇe vanasaṇḍe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

44. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර බලිහරණ නම් වූ වනාන්තරයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” යි කියා භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක -

‘‘Codakena, bhikkhave, bhikkhunā paraṃ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṃ paccavekkhitvā pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo. Katame pañca dhammā ajjhattaṃ paccavekkhitabbā? Codakena, bhikkhave, bhikkhunā paraṃ codetukāmena evaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘parisuddhakāyasamācāro nu khomhi, parisuddhenamhi kāyasamācārena samannāgato acchiddena appaṭimaṃsena. Saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti? No ce, bhikkhave, bhikkhu parisuddhakāyasamācāro hoti parisuddhena kāyasamācārena samannāgato acchiddena appaṭimaṃsena, tassa bhavanti vattāro – ‘iṅgha tāva āyasmā kāyikaṃ sikkhassū’ti, itissa bhavanti vattāro.

“මහණෙනි, අන්‍යයෙකුට චෝදනා කිරීමට (වැරදි පෙන්වා දීමට) කැමති චෝදක භික්ෂුවක් විසින් කරුණු පහක් තමන් තුළ විමසා බලා, කරුණු පහක් තමන් තුළ පිහිටුවාගෙන අන්‍යයෙකුට චෝදනා කළ යුතුය. තමන් තුළ විමසා බැලිය යුතු කරුණු පහ මොනවාද? මහණෙනි, අන්‍යයෙකුට චෝදනා කිරීමට කැමති චෝදක භික්ෂුව විසින් මෙසේ විමසා බැලිය යුතුය - ‘මාගේ කායික පැවැත්ම පිරිසිදුද? දෝෂ රහිත වූ, කිලිටි නොවූ, පිරිසිදු වූ කායික පැවැත්මකින් මම යුක්ත වෙම්ද? මේ ගුණය මා තුළ පවතීද නැද්ද?’ කියායි. මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් පිරිසිදු කායික පැවැත්මකින් යුක්ත නොවේ නම්, දෝෂ රහිත වූ පිරිසිදු කායික පැවැත්මක් ඔහුට නැති නම්, ඔහුට මෙසේ පවසන්නෝ වන්නාහ - ‘පින්වත, පළමුව ඔබගේ කායික පැවැත්ම හික්මවා ගන්න’ කියායි. මෙසේ ඔහුට පවසන්නෝ වන්නාහ.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, codakena bhikkhunā paraṃ codetukāmena evaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘parisuddhavacīsamācāro nu khomhi, parisuddhenamhi vacīsamācārena samannāgato acchiddena appaṭimaṃsena. Saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti? No ce, bhikkhave, bhikkhu parisuddhavacīsamācāro hoti parisuddhena vacīsamācārena samannāgato acchiddena appaṭimaṃsena, tassa bhavanti vattāro – ‘iṅgha tāva āyasmā vācasikaṃ sikkhassū’ti, itissa bhavanti vattāro.

“නැවතත් මහණෙනි, අන්‍යයෙකුට චෝදනා කිරීමට කැමති චෝදක භික්ෂුව විසින් මෙසේ විමසා බැලිය යුතුය - ‘මාගේ වාචසික පැවැත්ම පිරිසිදුද? දෝෂ රහිත වූ, කිලිටි නොවූ, පිරිසිදු වූ වාචසික පැවැත්මකින් මම යුක්ත වෙම්ද? මේ ගුණය මා තුළ පවතීද නැද්ද?’ කියායි. මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් පිරිසිදු වාචසික පැවැත්මකින් යුක්ත නොවේ නම්, දෝෂ රහිත වූ පිරිසිදු වාචසික පැවැත්මක් ඔහුට නැති නම්, ඔහුට මෙසේ පවසන්නෝ වන්නාහ - ‘පින්වත, පළමුව ඔබගේ වාචසික පැවැත්ම හික්මවා ගන්න’ කියායි. මෙසේ ඔහුට පවසන්නෝ වන්නාහ.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, codakena bhikkhunā paraṃ codetukāmena evaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘mettaṃ nu kho me cittaṃ paccupaṭṭhitaṃ sabrahmacārīsu anāghātaṃ. Saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti? No ce, bhikkhave, bhikkhuno [Pg.319] mettaṃ cittaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu anāghātaṃ, tassa bhavanti vattāro – ‘iṅgha tāva āyasmā sabrahmacārīsu mettaṃ cittaṃ upaṭṭhāpehī’ti, itissa bhavanti vattāro.

“නැවතත් මහණෙනි, අන්‍යයෙකුට චෝදනා කිරීමට කැමති චෝදක භික්ෂුව විසින් මෙසේ විමසා බැලිය යුතුය - ‘සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා කෙරෙහි වෛරයෙන් තොර වූ මෛත්‍රී සිතක් මා තුළ පිහිටා තිබේද? මේ ගුණය මා තුළ පවතීද නැද්ද?’ කියායි. මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවකගේ සිත සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි වෛරයෙන් තොර වූ මෛත්‍රී සිතින් යුක්තව පිහිටා නැති නම්, ඔහුට මෙසේ පවසන්නෝ වන්නාහ - ‘පින්වත, පළමුව සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි මෛත්‍රී සිත පිහිටුවා ගන්න’ කියායි. මෙසේ ඔහුට පවසන්නෝ වන්නාහ.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, codakena bhikkhunā paraṃ codetukāmena evaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘bahussuto nu khomhi sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpā me dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti? No ce, bhikkhave, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā, tassa bhavanti vattāro – ‘iṅgha tāva āyasmā āgamaṃ pariyāpuṇassū’ti, itissa bhavanti vattāro.

“මහණෙනි, නැවතත්, අන් අයෙකුට චෝදනා කිරීමට කැමති චෝදක භික්ෂුව විසින් මෙසේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කළ යුතුය: ‘මම බහුශ්‍රැතයෙක් වෙම් ද? ඇසූ දේ දරාගත්තෙක් වෙම් ද? ඇසූ දේ රැස් කළෙක් වෙම් ද? ආරම්භය යහපත් වූ, මධ්‍යය යහපත් වූ, අවසානය යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යංජන සහිත වූ, සර්වප්‍රකාරයෙන්ම සම්පූර්ණ වූ, පිරිසිදු වූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන්නා වූ ඒ ධර්මයන් මා විසින් බොහෝ සෙයින් අසන ලද ද? වචනයෙන් පුරුදු කරන ලද ද? මනසින් විමසන ලද ද? ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද ද? මේ ගුණය මා තුළ පවතී ද නැද්ද?’ මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුව බහුශ්‍රැතයෙක් නොවන්නේ නම්, ඇසූ දේ දරාගත්තෙක්, රැස් කළෙක් නොවන්නේ නම්, ආරම්භය, මධ්‍යය හා අවසානය යහපත් වූ... ඒ ධර්මයන් ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේ නොවන්නේ නම්, ඔහුට මෙසේ කියන්නෝ වෙති: ‘පින්වත, පළමුව ඔබ පෙළ දහම (ආගමය) හදාරන්න’ කියායි. මෙසේ ඔහුට දොස් කියන්නෝ වෙති.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, codakena bhikkhunā paraṃ codetukāmena evaṃ paccavekkhitabbaṃ – ‘ubhayāni kho pana me pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso. Saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti? No ce, bhikkhave, bhikkhuno ubhayāni pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso, ‘idaṃ panāyasmā, kattha vuttaṃ bhagavatā’ti, iti puṭṭho na sampāyissati. Tassa bhavanti vattāro – ‘iṅgha tāva āyasmā vinayaṃ sikkhassū’ti, itissa bhavanti vattāro. Ime pañca dhammā ajjhattaṃ paccavekkhitabbā.

“මහණෙනි, නැවතත්, අන් අයෙකුට චෝදනා කිරීමට කැමති චෝදක භික්ෂුව විසින් මෙසේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කළ යුතුය: ‘මට උභය ප්‍රාතිමෝක්ෂයෝ විස්තර වශයෙන් මැනවින් හදාරන ලද ද? මැනවින් බෙදා දක්වන ලද ද? මැනවින් පවත්වන ලද ද? සූත්‍ර වශයෙන් හා අනුබ්‍යංජන වශයෙන් මැනවින් විනිශ්චය කරන ලද ද? මේ ගුණය මා තුළ පවතී ද නැද්ද?’ මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවකට උභය ප්‍රාතිමෝක්ෂයෝ විස්තර වශයෙන්... සූත්‍ර වශයෙන් හා අනුබ්‍යංජන වශයෙන් මැනවින් විනිශ්චය කරන ලද්දේ නොවන්නේ නම්, ‘ඇවැත්නි, මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී දේශනා කරන ලද්දක් ද?’ යි ඇසූ විට ඔහුට නිවැරදිව පිළිතුරු දිය නොහැකි වන්නේය. එවිට ඔහුට මෙසේ කියන්නෝ වෙති: ‘පින්වත, පළමුව ඔබ විනය හදාරන්න’ කියායි. මෙසේ ඔහුට දොස් කියන්නෝ වෙති. මේ ධර්ම පහ තමා තුළම ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කළ යුතුය.”

‘‘Katame pañca dhammā ajjhattaṃ upaṭṭhāpetabbā? ‘Kālena vakkhāmi, no akālena; bhūtena vakkhāmi, no abhūtena; saṇhena vakkhāmi, no pharusena; atthasaṃhitena vakkhāmi, no anatthasaṃhitena; mettacitto vakkhāmi, no dosantaro’ti – ime pañca dhammā ajjhattaṃ upaṭṭhāpetabbā. Codakena, bhikkhave, bhikkhunā paraṃ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṃ paccavekkhitvā ime pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo’’ti. Catutthaṃ.

“තමා තුළ පිහිටුවාගත යුතු ධර්ම පහ මොනවාද? ‘සුදුසු කාලයේදී කියන්නෙමි, අකාලයේදී නොකියන්නෙමි; සත්‍යයම කියන්නෙමි, අසත්‍යය නොකියන්නෙමි; මෘදු වචනයෙන් කියන්නෙමි, රළු වචනයෙන් නොකියන්නෙමි; අර්ථවත් දෙයම කියන්නෙමි, අනර්ථවත් දෙය නොකියන්නෙමි; මෙත් සිතින් කියන්නෙමි, ද්වේෂ සිතින් නොකියන්නෙමි’ යන මේ ධර්ම පහ තමා තුළ පිහිටුවාගත යුතුය. මහණෙනි, අන් අයෙකුට චෝදනා කිරීමට කැමති චෝදක භික්ෂුව විසින් මේ ධර්ම පහ තමා තුළ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කොට, මේ ධර්ම පහ තමා තුළ පිහිටුවාගෙන අන් අයට චෝදනා කළ යුතුය.” හතරවන සූත්‍රයයි.

5. Rājantepurappavesanasuttaṃ

5. රාජාන්තේපුරප්පවේසන සූත්‍රය

45. ‘‘Dasayime[Pg.320], bhikkhave, ādīnavā rājantepurappavesane. Katame dasa? Idha, bhikkhave, rājā mahesiyā saddhiṃ nisinno hoti. Tatra bhikkhu pavisati. Mahesī vā bhikkhuṃ disvā sitaṃ pātukaroti, bhikkhu vā mahesiṃ disvā sitaṃ pātukaroti. Tattha rañño evaṃ hoti – ‘addhā imesaṃ kataṃ vā karissanti vā’ti! Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo ādīnavo rājantepurappavesane.

45. “මහණෙනි, රජවාසල ඇතුළු ගැබට පිවිසීමෙහි මේ ආදීනව දසයකි. ඒ දසය මොනවාද? මහණෙනි, මෙහි රජතුමා අගබිසව සමඟ අසුන්ගෙන සිටියි. එහි භික්ෂුවක් ඇතුළු වෙයි. අගබිසව භික්ෂුව දැක සිනහවක් දක්වයි, නැතහොත් භික්ෂුව අගබිසව දැක සිනහවක් දක්වයි. එවිට රජතුමාට මෙසේ සිතෙයි: ‘නියත වශයෙන්ම මොවුන් අතර යම් වරදක් සිදුවී ඇත, නැතහොත් සිදුවනු ඇත’ කියායි. මහණෙනි, රජවාසල ඇතුළු ගැබට පිවිසීමෙහි මෙය පළමු වන ආදීනවයයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā bahukicco bahukaraṇīyo aññataraṃ itthiṃ gantvā na sarati – ‘sā tena gabbhaṃ gaṇhāti’. Tattha rañño evaṃ hoti – ‘na kho idha añño koci pavisati, aññatra pabbajitena. Siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo ādīnavo rājantepurappavesane.

“මහණෙනි, නැවතත් රජතුමා බොහෝ වැඩකටයුතු බහුල අයෙකි. යම් ස්ත්‍රියක් වෙත ගොස් පසුව එය මතක නැති වෙයි. ඇය රජු නිසා ගැබ් ගනියි. එවිට රජතුමාට මෙසේ සිතෙයි: ‘පැවිද්දා හැර වෙනත් කිසිවෙකු මෙහි ඇතුළු නොවේ. මෙය පැවිද්දාගේ වැඩක් විය හැකිය’ කියායි. මහණෙනි, රජවාසල ඇතුළු ගැබට පිවිසීමෙහි මෙය දෙවන ආදීනවයයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepure aññataraṃ ratanaṃ nassati. Tattha rañño evaṃ hoti – ‘na kho idha añño koci pavisati, aññatra pabbajitena. Siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo ādīnavo rājantepurappavesane.

“මහණෙනි, නැවතත් රජුගේ ඇතුළු ගැබෙහි යම් රත්නයක් නැති වෙයි. එවිට රජතුමාට මෙසේ සිතෙයි: ‘පැවිද්දා හැර වෙනත් කිසිවෙකු මෙහි ඇතුළු නොවේ. මෙය පැවිද්දාගේ වැඩක් විය හැකිය’ කියායි. මහණෙනි, රජවාසල ඇතුළු ගැබට පිවිසීමෙහි මෙය තෙවන ආදීනවයයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepure abbhantarā guyhamantā bahiddhā sambhedaṃ gacchanti. Tattha rañño evaṃ hoti – ‘na kho idha añño koci pavisati, aññatra pabbajitena. Siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho ādīnavo rājantepurappavesane.

“මහණෙනි, නැවතත් රජුගේ ඇතුළු ගැබෙහි පවතින රහස් සාකච්ඡා පිටතට පැතිර යයි. එවිට රජතුමාට මෙසේ සිතෙයි: ‘පැවිද්දා හැර වෙනත් කිසිවෙකු මෙහි ඇතුළු නොවේ. මෙය පැවිද්දාගේ වැඩක් විය හැකිය’ කියායි. මහණෙනි, රජවාසල ඇතුළු ගැබට පිවිසීමෙහි මෙය සිව්වන ආදීනවයයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepure pitā vā puttaṃ pattheti putto vā pitaraṃ pattheti. Tesaṃ evaṃ hoti – ‘na kho idha añño koci pavisati, aññatra pabbajitena. Siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, pañcamo ādīnavo rājantepurappavesane.

“මහණෙනි, නැවතත් රජුගේ ඇතුළු ගැබෙහි පියෙකු පුතෙකුට හානි කිරීමට කැමති වෙයි, නැතහොත් පුතෙකු පියෙකුට හානි කිරීමට කැමති වෙයි. ඔවුන්ට මෙසේ සිතෙයි: ‘පැවිද්දා හැර වෙනත් කිසිවෙකු මෙහි ඇතුළු නොවේ. මෙය පැවිද්දාගේ වැඩක් විය හැකිය’ කියායි. මහණෙනි, රජවාසල ඇතුළු ගැබට පිවිසීමෙහි මෙය පස්වන ආදීනවයයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā nīcaṭṭhāniyaṃ ucce ṭhāne ṭhapeti. Yesaṃ taṃ amanāpaṃ tesaṃ evaṃ hoti – ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho. Siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, chaṭṭho ādīnavo rājantepurappavesane.

“මහණෙනි, නැවතත් රජතුමා පහත් තනතුරක සිටින අයෙකු උසස් තනතුරක පිහිටුවයි. එයට අකමැති අයට මෙසේ සිතෙයි: ‘රජතුමා මේ පැවිද්දා සමඟ සමීප සබඳකම් පවත්වයි. මෙය පැවිද්දාගේ වැඩක් විය හැකිය’ කියායි. මහණෙනි, රජවාසල ඇතුළු ගැබට පිවිසීමෙහි මෙය හයවන ආදීනවයයි.”

‘‘Puna [Pg.321] caparaṃ, bhikkhave, rājā uccaṭṭhāniyaṃ nīce ṭhāne ṭhapeti. Yesaṃ taṃ amanāpaṃ tesaṃ evaṃ hoti – ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho. Siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo ādīnavo rājantepurappavesane.

“මහණෙනි, නැවත එකක් කියමි. රජතුමා උසස් තනතුරක සිටින අයෙකු පහත් තනතුරක තබයි. එයට අකමැති අයට මෙබඳු සිතක් ඇති වෙයි: ‘රජතුමා පැවිද්දා සමඟ සමීප සබඳතා පවත්වයි. සමහරවිට මෙය ඒ පැවිද්දාගේ පෙළඹවීමක් විය හැකිය’ කියායි. මහණෙනි, මෙය රජුගේ අන්තඃපුරයට ඇතුළු වීමේ හත්වැනි ආදීනවයයි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā akāle senaṃ uyyojeti. Yesaṃ taṃ amanāpaṃ tesaṃ evaṃ hoti – ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho. Siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, aṭṭhamo ādīnavo rājantepurappavesane.

මහණෙනි, නැවත එකක් කියමි. රජතුමා නුසුදුසු කාලයක සේනාව පිටත් කර යවයි. එයට අකමැති අයට මෙබඳු සිතක් ඇති වෙයි: ‘රජතුමා පැවිද්දා සමඟ සමීප සබඳතා පවත්වයි. සමහරවිට මෙය ඒ පැවිද්දාගේ පෙළඹවීමක් විය හැකිය’ කියායි. මහණෙනි, මෙය රජුගේ අන්තඃපුරයට ඇතුළු වීමේ අටවැනි ආදීනවයයි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rājā kāle senaṃ uyyojetvā antarāmaggato nivattāpeti. Yesaṃ taṃ amanāpaṃ tesaṃ evaṃ hoti – ‘rājā kho pabbajitena saṃsaṭṭho. Siyā nu kho pabbajitassa kamma’nti. Ayaṃ, bhikkhave, navamo ādīnavo rājantepurappavesane.

මහණෙනි, නැවත එකක් කියමි. රජතුමා සුදුසු කාලයක සේනාව පිටත් කර යවා, පසුව අතරමඟදී ඔවුන් නැවත හරවා එවයි. එයට අකමැති අයට මෙබඳු සිතක් ඇති වෙයි: ‘රජතුමා පැවිද්දා සමඟ සමීප සබඳතා පවත්වයි. සමහරවිට මෙය ඒ පැවිද්දාගේ පෙළඹවීමක් විය හැකිය’ කියායි. මහණෙනි, මෙය රජුගේ අන්තඃපුරයට ඇතුළු වීමේ නවවැනි ආදීනවයයි.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño antepuraṃ hatthisammaddaṃ assasammaddaṃ rathasammaddaṃ rajanīyāni rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbāni, yāni na pabbajitassa sāruppāni. Ayaṃ, bhikkhave, dasamo ādīnavo rājantepurappavesane. Ime kho, bhikkhave, dasa ādīnavā rājantepurappavesane’’ti. Pañcamaṃ.

මහණෙනි, නැවත එකක් කියමි. රජුගේ අන්තඃපුරය ඇතුන්ගේ ගැවසීමෙන්, අසුන්ගේ ගැවසීමෙන් හා රථවල ගැවසීමෙන් පිරී පවතී. එමෙන්ම ඇලීමට සුදුසු වූ යම් රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස හා ස්පර්ශ පවතිනවාද, ඒවා පැවිද්දෙකුට නුසුදුසුය. මහණෙනි, මෙය රජුගේ අන්තඃපුරයට ඇතුළු වීමේ දසවැනි ආදීනවයයි. මහණෙනි, මේ වනාහි රජුගේ අන්තඃපුරයට ඇතුළු වීමේ ආදීනව දසයයි.” (පස්වැනි සූත්‍රයයි).

6. Sakkasuttaṃ

6. ශාක්‍ය සූත්‍රය

46. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho sambahulā sakkā upāsakā tadahuposathe yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho sakke upāsake bhagavā etadavoca – ‘‘api nu tumhe, sakkā, aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasathā’’ti? ‘‘Appekadā mayaṃ, bhante, aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasāma, appekadā na upavasāmā’’ti. ‘‘Tesaṃ vo, sakkā, alābhā tesaṃ dulladdhaṃ, ye tumhe evaṃ sokasabhaye jīvite maraṇasabhaye jīvite appekadā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasatha, appekadā na upavasatha.

46. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි කපිලවස්තු පුර නිග්‍රෝධාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි බොහෝ ශාක්‍ය උපාසකවරු එක් උපෝසථ දිනයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ ශාක්‍ය උපාසකවරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: “ශාක්‍යයෙනි, ඔබ අංග අටකින් සමන්විත වූ උපෝසථය සමාදන්ව රකින්නහුද?” “ස්වාමීනි, අපි ඇතැම් විට අංග අටකින් යුත් උපෝසථය රකිමු, ඇතැම් විට නොරකිමු” යි ඔවුහු සැළ කළහ. “ශාක්‍යයෙනි, ශෝක බියෙන් හා මරණ බියෙන් යුත් ජීවිතයක් ගෙවද්දී, ඔබ ඇතැම් විට අංග අටකින් යුත් උපෝසථය රැකීමත්, ඇතැම් විට නොරැකීමත් ඔබට අලාභයකි, එය ඔබට අවාසියකි.”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sakkā, idha puriso yena kenaci kammaṭṭhānena anāpajja akusalaṃ divasaṃ aḍḍhakahāpaṇaṃ nibbiseyya. Dakkho puriso uṭṭhānasampannoti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

“ශාක්‍යයෙනි, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? යම් පුරුෂයෙක් මේ ලෝකයෙහි කිසිදු අකුසලයක නොයෙදී යම්කිසි කර්මාන්තයකින් දවසකට කහාපණ භාගයක් උපයන්නේ නම්, ඔහු ‘දක්ෂ පුරුෂයෙකි, උත්සාහවන්තයෙකි’ යි කීමට සුදුසුද?” “එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Taṃ [Pg.322] kiṃ maññatha, sakkā, idha puriso yena kenaci kammaṭṭhānena anāpajja akusalaṃ divasaṃ kahāpaṇaṃ nibbiseyya. Dakkho puriso uṭṭhānasampannoti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

“ශාක්‍යයෙනි, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? යම් පුරුෂයෙක් මෙලොව කිසිදු අකුසලයක නොයෙදී යම්කිසි කර්මාන්තයකින් දවසකට කහාපණයක් උපයන්නේ නම්, ඔහු ‘දක්ෂ පුරුෂයෙකි, උත්සාහවන්තයෙකි’ යි කීමට සුදුසුද?” “එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Taṃ kiṃ, maññatha, sakkā, idha puriso yena kenaci kammaṭṭhānena anāpajja akusalaṃ divasaṃ dve kahāpaṇe nibbiseyya … tayo kahāpaṇe nibbiseyya… cattāro kahāpaṇe nibbiseyya… pañca kahāpaṇe nibbiseyya… cha kahāpaṇe nibbiseyya… satta kahāpaṇe nibbiseyya… aṭṭha kahāpaṇe nibbiseyya… nava kahāpaṇe nibbiseyya… dasa kahāpaṇe nibbiseyya… vīsa kahāpaṇe nibbiseyya… tiṃsa kahāpaṇe nibbiseyya… cattārīsaṃ kahāpaṇe nibbiseyya… paññāsaṃ kahāpaṇe nibbiseyya… kahāpaṇasataṃ nibbiseyya. Dakkho puriso uṭṭhānasampannoti alaṃ vacanāyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

“ශාක්‍යයෙනි, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? යම් පුරුෂයෙක් කිසිදු අකුසලයක නොයෙදී යම්කිසි කර්මාන්තයකින් දවසකට කහාපණ දෙකක්... තුනක්... හතරක්... පහක්... හයක්... හතක්... අටක්... නවයක්... දහයක්... විස්සක්... තිහක්... හතළිහක්... පනහක්... කහාපණ සියයක් උපයන්නේ නම්, ඔහු ‘දක්ෂ පුරුෂයෙකි, උත්සාහවන්තයෙකි’ යි කීමට සුදුසුද?” “එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sakkā, api nu so puriso divase divase kahāpaṇasataṃ kahāpaṇasahassaṃ nibbisamāno laddhaṃ laddhaṃ nikkhipanto vassasatāyuko vassasatajīvī mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigaccheyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

“ශාක්‍යයෙනි, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? යම් පුරුෂයෙක් දිනපතා කහාපණ සියයක්, කහාපණ දහසක් බැගින් උපයමින්, ලැබෙන ලැබෙන දෙය රැස් කර තබමින්, අවුරුදු සියයක් ආයු වළඳමින් අවුරුදු සියයක් ජීවත් වන්නේ නම්, ඔහු මහත් වූ භෝගස්කන්ධයක් ලබන්නේ නේද?” “එසේය, ස්වාමීනි.”

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, sakkā, api nu so puriso bhogahetu bhoganidānaṃ bhogādhikaraṇaṃ ekaṃ vā rattiṃ ekaṃ vā divasaṃ upaḍḍhaṃ vā rattiṃ upaḍḍhaṃ vā divasaṃ ekantasukhappaṭisaṃvedī vihareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Kāmā hi, bhante, aniccā tucchā musā mosadhammā’’ti.

“ශාක්‍යයෙනි, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඒ පුරුෂයාට ඒ භෝගයන් හේතුවෙන්, ඒ භෝගයන් නිමිත්තෙන්, ඒ භෝගයන් කරණකොට ගෙන, එක රාත්‍රියක් හෝ එක දවාලක් හෝ රාත්‍රියෙන් අඩක් හෝ දවාලෙන් අඩක් හෝ ඒකාන්ත සුවයක් අත්විඳිමින් වාසය කළ හැකිද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ විය නොහැකිය.” “එයට හේතුව කුමක්ද?” “ස්වාමීනි, කාමයෝ වනාහි අනිත්‍යයහ, හිස්යහ, මුසාවහ, විනාශ වන ස්වභාවය ඇත්තාහ.”

‘‘Idha pana vo, sakkā, mama sāvako dasa vassāni appamatto ātāpī pahitatto viharanto yathā mayānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno satampi vassāni satampi vassasatāni satampi vassasahassāni ekantasukhappaṭisaṃvedī vihareyya. So ca khvassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā apaṇṇakaṃ vā sotāpanno. Tiṭṭhantu, sakkā, dasa vassāni.

“නමුත් ශාක්‍යයෙනි, මාගේ ශ්‍රාවකයෙක් අවුරුදු දහයක් නොපමාව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුක්තව, නිවනට යොමු කළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින්, මා අනුශාසනා කළ පරිදි පිළිපදින්නේ නම්, ඔහු අවුරුදු සියයක්, අවුරුදු දහසක්, අවුරුදු ලක්ෂයක් වුවද ඒකාන්ත සුවය අත්විඳිමින් වාසය කරන්නේය. ඔහු සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී හෝ ඒකාන්තයෙන්ම සෝතාපන්න හෝ වන්නේය. ශාක්‍යයෙනි, අවුරුදු දහයක් තිබේවා.”

Idha mama sāvako nava vassāni… aṭṭha vassāni… satta vassāni… cha vassāni… pañca vassāni cattāri vassāni… tīṇi vassāni… dve vassāni… ekaṃ vassaṃ appamatto ātāpī pahitatto viharanto yathā mayānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno satampi vassāni satampi vassasatāni satampi vassasahassāni ekantasukhappaṭisaṃvedī vihareyya, so ca khvassa sakadāgāmī [Pg.323] vā anāgāmī vā apaṇṇakaṃ vā sotāpanno. Tiṭṭhatu, sakkā, ekaṃ vassaṃ.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මාගේ ශ්‍රාවකයෙක් වසර නවයක්... අටක්... හතක්... හයක්... පහක්... හතරක්... තුනක්... දෙකක්... එක් වසරක් නොපමාව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමුකළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින්, මා විසින් අනුශාසනා කළ පරිදිම පිළිපදින්නේ නම්, ඔහු වසර සියයක් වුවද, වසර දස දහසක් වුවද, වසර ලක්ෂයක් වුවද ඒකාන්තයෙන්ම සැප විඳිමින් වාසය කරන්නේය. ඔහු සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී හෝ නිසැකවම සෝතාපන්න හෝ වන්නේය. ශාක්‍යයෙනි, එක් වසරක් පසෙක තබමු.”

Idha mama sāvako dasa māse appamatto ātāpī pahitatto viharanto yathā mayānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno satampi vassāni satampi vassasatāni satampi vassasahassāni ekantasukhappaṭisaṃvedī vihareyya, so ca khvassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā apaṇṇakaṃ vā sotāpanno. Tiṭṭhantu, sakkā, dasa māsā.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මාගේ ශ්‍රාවකයෙක් දස මාසයක් නොපමාව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමුකළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින්, මා විසින් අනුශාසනා කළ පරිදිම පිළිපදින්නේ නම්, ඔහු වසර සියයක් වුවද, වසර දස දහසක් වුවද, වසර ලක්ෂයක් වුවද ඒකාන්තයෙන්ම සැප විඳිමින් වාසය කරන්නේය. ඔහු සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී හෝ නිසැකවම සෝතාපන්න හෝ වන්නේය. ශාක්‍යයෙනි, දස මාසයක් පසෙක තබමු.”

Idha mama sāvako nava māse… aṭṭha māse… satta māse… cha māse… pañca māse… cattāro māse… tayo māse… dve māse… ekaṃ māsaṃ… aḍḍhamāsaṃ appamatto ātāpī pahitatto viharanto yathā mayānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno satampi vassāni satampi vassasatāni satampi vassasahassāni ekantasukhappaṭisaṃvedī vihareyya, so ca khvassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā apaṇṇakaṃ vā sotāpanno. Tiṭṭhatu, sakkā, aḍḍhamāso.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මාගේ ශ්‍රාවකයෙක් මාස නවයක්... අටක්... හතක්... හයක්... පහක්... හතරක්... තුනක්... දෙකක්... එක් මාසයක්... අඩ මසක් නොපමාව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමුකළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින්, මා විසින් අනුශාසනා කළ පරිදිම පිළිපදින්නේ නම්, ඔහු වසර සියයක් වුවද, වසර දස දහසක් වුවද, වසර ලක්ෂයක් වුවද ඒකාන්තයෙන්ම සැප විඳිමින් වාසය කරන්නේය. ඔහු සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී හෝ නිසැකවම සෝතාපන්න හෝ වන්නේය. ශාක්‍යයෙනි, අඩ මසක් පසෙක තබමු.”

Idha mama sāvako dasa rattindive appamatto ātāpī pahitatto viharanto yathā mayānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno satampi vassāni satampi vassasatāni satampi vassasahassāni ekantasukhappaṭisaṃvedī vihareyya, so ca khvassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā apaṇṇakaṃ vā sotāpanno. Tiṭṭhantu, sakkā, dasa rattindivā.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මාගේ ශ්‍රාවකයෙක් දස දහවලක් හා රැයක් නොපමාව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමුකළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින්, මා විසින් අනුශාසනා කළ පරිදිම පිළිපදින්නේ නම්, ඔහු වසර සියයක් වුවද, වසර දස දහසක් වුවද, වසර ලක්ෂයක් වුවද ඒකාන්තයෙන්ම සැප විඳිමින් වාසය කරන්නේය. ඔහු සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී හෝ නිසැකවම සෝතාපන්න හෝ වන්නේය. ශාක්‍යයෙනි, දස දහවලක් හා රැයක් පසෙක තබමු.”

Idha mama sāvako nava rattindive… aṭṭha rattindive… satta rattindive… cha rattindive… pañca rattindive… cattāro rattindive… tayo rattindive… dve rattindive… ekaṃ rattindivaṃ appamatto ātāpī pahitatto viharanto yathā mayānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno satampi vassāni satampi vassasatāni satampi vassasahassāni ekantasukhappaṭisaṃvedī vihareyya, so ca khvassa sakadāgāmī vā anāgāmī vā apaṇṇakaṃ vā sotāpanno. Tesaṃ vo, sakkā, alābhā tesaṃ dulladdhaṃ, ye tumhe evaṃ sokasabhaye jīvite maraṇasabhaye jīvite appekadā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasatha, appekadā na upavasathā’’ti. ‘‘Ete mayaṃ, bhante, ajjatagge aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasissāmā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මාගේ ශ්‍රාවකයෙක් දහවල් හා රැය නවයක්... අටක්... හතක්... හයක්... පහක්... හතරක්... තුනක්... දෙකක්... එක් දහවලක් හා එක් රැයක් නොපමාව, කෙලෙස් තවන වීරියෙන් යුතුව, නිවනට යොමුකළ සිතින් යුතුව වාසය කරමින්, මා විසින් අනුශාසනා කළ පරිදිම පිළිපදින්නේ නම්, ඔහු වසර සියයක් වුවද, වසර දස දහසක් වුවද, වසර ලක්ෂයක් වුවද ඒකාන්තයෙන්ම සැප විඳිමින් වාසය කරන්නේය. ඔහු සකෘදාගාමී හෝ අනාගාමී හෝ නිසැකවම සෝතාපන්න හෝ වන්නේය. ශාක්‍යයෙනි, ශෝකයට බිය සහිත වූ, මරණයට බිය සහිත වූ මේ ජීවිතය පවතින කල්හි, ඔබලා යම් කලෙක අංග අටකින් යුත් උපෝසථය රකින්නේද, යම් කලෙක නොරකින්නේද, එය ඔබලාට අලාභයකි, එය ඔබලාට අභාග්‍යයකි.” “ස්වාමීනී, අපි අද පටන් අංග අටකින් යුත් උපෝසථය රකින්නෙමු”යි ඔවුහු පැවසූහ. සවැනි සූත්‍රයයි.

7. Mahālisuttaṃ

7. මහාලි සූත්‍රය

47. Ekaṃ [Pg.324] samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho mahāli licchavi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahāli licchavi bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante hetu, ko paccayo pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā’’ti? ‘‘Lobho kho, mahāli, hetu, lobho paccayo pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā. Doso kho, mahāli, hetu, doso paccayo pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā. Moho kho, mahāli, hetu, moho paccayo pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā. Ayoniso manasikāro kho, mahāli, hetu, ayoniso manasikāro paccayo pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā. Micchāpaṇihitaṃ kho, mahāli, cittaṃ hetu, micchāpaṇihitaṃ cittaṃ paccayo pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyāti. Ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā’’ti.

47. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහාවනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි මහාලි ලිච්ඡවී රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ මහාලි ලිච්ඡවී රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “ස්වාමීනී, පාපී කර්මයන් කිරීමටත්, පාපී කර්මයන් පැවතීමටත් හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?” “මහාලි, ලෝභය යනු පාපී කර්මයන් කිරීමටත්, පාපී කර්මයන් පැවතීමටත් හේතුවයි, ප්‍රත්‍යයයි. මහාලි, ද්වේෂය යනු පාපී කර්මයන් කිරීමටත්, පාපී කර්මයන් පැවතීමටත් හේතුවයි, ප්‍රත්‍යයයි. මහාලි, මෝහය යනු පාපී කර්මයන් කිරීමටත්, පාපී කර්මයන් පැවතීමටත් හේතුවයි, ප්‍රත්‍යයයි. මහාලි, අයෝනිසෝ මනසිකාරය යනු පාපී කර්මයන් කිරීමටත්, පාපී කර්මයන් පැවතීමටත් හේතුවයි, ප්‍රත්‍යයයි. මහාලි, වැරදි ලෙස පිහිටුවා ගත් සිත යනු පාපී කර්මයන් කිරීමටත්, පාපී කර්මයන් පැවතීමටත් හේතුවයි, ප්‍රත්‍යයයි. මහාලි, පාපී කර්මයන් කිරීමටත්, පාපී කර්මයන් පැවතීමටත් හේතුව මෙයයි, ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”

‘‘Ko pana, bhante, hetu ko paccayo kalyāṇassa kammassa kiriyāya kalyāṇassa kammassa pavattiyā’’ti? ‘‘Alobho kho, mahāli, hetu, alobho paccayo kalyāṇassa kammassa kiriyāya kalyāṇassa kammassa pavattiyā. Adoso kho, mahāli, hetu, adoso paccayo kalyāṇassa kammassa kiriyāya kalyāṇassa kammassa pavattiyā. Amoho kho, mahāli, hetu, amoho paccayo kalyāṇassa kammassa kiriyāya kalyāṇassa kammassa pavattiyā. Yoniso manasikāro kho, mahāli, hetu, yoniso manasikāro paccayo kalyāṇassa kammassa kiriyāya kalyāṇassa kammassa pavattiyā. Sammāpaṇihitaṃ kho, mahāli, cittaṃ hetu, sammāpaṇihitaṃ cittaṃ paccayo kalyāṇassa kammassa kiriyāya kalyāṇassa kammassa pavattiyā. Ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo kalyāṇassa kammassa kiriyāya kalyāṇassa kammassa pavattiyā. Ime ca, mahāli, dasa dhammā loke na saṃvijjeyyuṃ, nayidha paññāyetha adhammacariyāvisamacariyāti vā dhammacariyāsamacariyāti vā. Yasmā ca kho, mahāli, ime dasa dhammā loke [Pg.325] saṃvijjanti, tasmā paññāyati adhammacariyāvisamacariyāti vā dhammacariyāsamacariyāti vā’’ti. Sattamaṃ.

‘‘ස්වාමීනී, යහපත් කර්මයක් කිරීමට, යහපත් කර්මයක් පැවැත්වීමට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’’ ‘‘මහාලිය, යහපත් කර්මයක් කිරීමට, යහපත් කර්මයක් පැවැත්වීමට අලෝභය හේතුවයි, අලෝභය ප්‍රත්‍යයයි. මහාලිය, යහපත් කර්මයක් කිරීමට, යහපත් කර්මයක් පැවැත්වීමට අදෝසය හේතුවයි, අදෝසය ප්‍රත්‍යයයි. මහාලිය, යහපත් කර්මයක් කිරීමට, යහපත් කර්මයක් පැවැත්වීමට අමෝහය හේතුවයි, අමෝහය ප්‍රත්‍යයයි. මහාලිය, යහපත් කර්මයක් කිරීමට, යහපත් කර්මයක් පැවැත්වීමට යෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවයි, යෝනිසෝ මනසිකාරය ප්‍රත්‍යයයි. මහාලිය, යහපත් කර්මයක් කිරීමට, යහපත් කර්මයක් පැවැත්වීමට මැනවින් පිහිටුවා ගත් සිත හේතුවයි, මැනවින් පිහිටුවා ගත් සිත ප්‍රත්‍යයයි. මහාලිය, යහපත් කර්මයක් කිරීමට, යහපත් කර්මයක් පැවැත්වීමට හේතුව මෙයයි, ප්‍රත්‍යය මෙයයි. මහාලිය, ලෝකයෙහි මේ ධර්ම දසය විද්‍යාමාන නොවන්නේ නම්, මෙහි ‘අධර්මචර්යාව හෝ විෂමචර්යාව’ කියා හෝ ‘ධර්මචර්යාව හෝ සමචර්යාව’ කියා හෝ පැනවීමක් නොවන්නේය. මහාලිය, ලෝකයෙහි මේ ධර්ම දසය විද්‍යාමාන වන බැවින්, ‘අධර්මචර්යාව හෝ විෂමචර්යාව’ කියා හෝ ‘ධර්මචර්යාව හෝ සමචර්යාව’ කියා හෝ පැනවීමක් ඇත්තේය.’’ සත්වැනි සූත්‍රයයි.

8. Pabbajitaabhiṇhasuttaṃ

8. පබ්බජිත අභිණ්හ සූත්‍රය

48. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbā. Katame dasa? ‘Vevaṇṇiyamhi ajjhupagato’ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ; ‘parapaṭibaddhā me jīvikā’ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ; ‘añño me ākappo karaṇīyo’ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ; ‘kacci nu kho me attā sīlato na upavadatī’ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ; ‘kacci nu kho maṃ anuvicca viññū sabrahmacārī sīlato na upavadantī’ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ; ‘sabbehi me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo’ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ; ‘kammassakomhi kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo, yaṃ kammaṃ karissāmi kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā tassa dāyādo bhavissāmī’ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ; ‘kathaṃbhūtassa me rattindivā vītivattantī’ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ; ‘kacci nu kho ahaṃ suññāgāre abhiramāmī’ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ; ‘atthi nu kho me uttari manussadhammo alamariyañāṇadassanaviseso adhigato, yenāhaṃ pacchime kāle sabrahmacārīhi puṭṭho na maṅku bhavissāmī’ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ. Ime kho, bhikkhave, dasa dhammā pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

48. ‘‘මහණෙනි, පැවිද්දෙකු විසින් නිතර නිතර මෙනෙහි කළ යුතු මේ ධර්ම දසයක් වෙති. ඒ දසය කවරේද? ‘මම (වර්ණයෙන් හා වස්ත්‍රයෙන් සාමාන්‍ය ජනයාගෙන්) වෙනස් වූ ස්වභාවයකට පැමිණියෙමි’යි පැවිද්දා විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතුය; ‘මාගේ ජීවිකාව අනුන් මත රඳා පවතින්නේය’යි පැවිද්දා විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතුය; ‘මා විසින් (ගිහියන්ට වඩා) වෙනස් වූ ඉරියව් පැවැත්මක් පවත්වා ගත යුතුය’යි පැවිද්දා විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතුය; ‘සීලය සම්බන්ධයෙන් මාගේ සිත මටම දොස් නොනගන්නේද?’යි පැවිද්දා විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතුය; ‘සීලය සම්බන්ධයෙන් නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා විමසා බලා මට දොස් නොනගන්නාහුද?’යි පැවිද්දා විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතුය; ‘මා ප්‍රිය කරන මනාප වූ සියලු දේවලින් වෙනස් වීම හා වෙන් වීම සිදුවන්නේය’යි පැවිද්දා විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතුය; ‘මම කර්මය ස්වකීය කරගත්තෙමි, කර්මය උරුම කරගත්තෙමි, කර්මය උත්පත්ති ස්ථානය කොට ඇත්තෙමි, කර්මය ඥාතියා කොට ඇත්තෙමි, කර්මය පිළිසරණ කොට ඇත්තෙමි. මම යහපත් හෝ අයහපත් වූ යම් කර්මයක් කරන්නෙම්ද, මම එහි උරුමකරු වන්නෙමි’යි පැවිද්දා විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතුය; ‘මාගේ රෑ දවල් කෙසේ ගෙවී යන්නේද?’යි පැවිද්දා විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතුය; ‘මම හිස් ආරණ්‍යයන්හි (හුදෙකලා වාසස්ථානවල) ඇලී වෙසෙන්නෙම්ද?’යි පැවිද්දා විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතුය; ‘සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා මාගේ අවසාන කාලයේදී විමසූ කල, මා ලැජ්ජාවට පත් නොවන ලෙස ප්‍රකාශ කළ හැකි, උසස් මිනිස් දහමට වඩා උතුම් වූ, ආර්යයන්ට උචිත වූ විශේෂ ඥාන දර්ශනයක් මා විසින් ලබා තිබේද?’යි පැවිද්දා විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතුය. මහණෙනි, පැවිද්දෙකු විසින් නිතර මෙනෙහි කළ යුතු ධර්ම දසය මේවාය.’’ අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Sarīraṭṭhadhammasuttaṃ

9. සරීරට්ඨධම්ම සූත්‍රය

49. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā sarīraṭṭhā. Katame dasa? Sītaṃ, uṇhaṃ, jighacchā, pipāsā, uccāro, passāvo, kāyasaṃvaro, vacīsaṃvaro, ājīvasaṃvaro, ponobhaviko bhavasaṅkhāro – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā sarīraṭṭhā’’ti. Navamaṃ.

49. ‘‘මහණෙනි, ශරීරය ඇසුරු කර පවත්නා මේ ධර්ම දසයක් වෙති. ඒ දසය කවරේද? ශීතල, උෂ්ණය, කුසගින්න, පිපාසය, මළපහ කිරීම, මුත්‍රා කිරීම, කාය සංවරය, වචී සංවරය, ආජීව සංවරය සහ නැවත භවයක් ඇති කිරීමට හේතු වන භව සංස්කාරයයි. මහණෙනි, ශරීරය ඇසුරු කළ මේ ධර්ම දසය වෙති.’’ නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Bhaṇḍanasuttaṃ

10. භණ්ඩන සූත්‍රය

50. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā [Pg.326] upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti.

50. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා දවල් ආහාරයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආපසු වැඩම කොට, උපස්ථාන ශාලාවෙහි රැස්ව හිඳ, කලහ කරමින්, විවාදයට පැමිණ, එකිනෙකාට මුඛ සංචලනය නමැති හීවලින් (වචනවලින්) ඇන ගනිමින් වාසය කරති.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිට නැගී සිට උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: ‘‘මහණෙනි, ඔබලා දැන් කිනම් කතාවකින් යුතුව රැස්ව සිටින්නේද? ඔබලා අතර අතරමග නතර වූ කතාව කුමක්ද?’’

‘‘Idha mayaṃ, bhante, pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharāmā’’ti. ‘‘Na kho panetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ, yaṃ tumhe bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā vihareyyātha.

‘‘ස්වාමීනී, මෙහි අපි දවල් ආහාරයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී උපස්ථාන ශාලාවෙහි රැස්ව හිඳ, කලහ කරමින්, විවාදයට පැමිණ, එකිනෙකාට වචන නමැති හීවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කරන්නෙමු’’යි (පැවසූහ). ‘‘මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූ කුලපුත්‍රයන් වන ඔබලා මෙසේ කලහ කරමින්, විවාදයට පැමිණ, එකිනෙකාට වචන නමැති හීවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කිරීම සුදුසු නොවේ.’’

‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattanti. Katame dasa? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Yampi, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

"මහණෙනි, සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන්නා වූ, ගෞරවය ඇති කරන්නා වූ, එකිනෙකාට සංග්‍රහ කිරීම පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමඟිය පිණිස සහ එක්සත් බව පිණිස පවත්නා වූ මේ ධර්ම දසයක් වෙති. ඒ දසය කවරේද? මහණෙනි, මෙසසුනෙහි මහණතෙම සිල්වත් වෙයි; ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර සීලයෙන් යුක්තව වාසය කරයි; ආචාර හා ගෝචර යන දෙකෙන් යුක්ත වූයේ, ඉතා ස්වල්ප වූ වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වෙයි; ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව එහි හික්මෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම සිල්වත් වේද...පෙ... ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මේද, සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව හා ගෞරවය ඇති කරන්නා වූ මෙම ධර්මය ද සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමඟිය පිණිස හා එක්සත් බව පිණිස පවතියි."

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Yampi, bhikkhave, bhikkhu bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

"නැවත ද මහණෙනි, මහණතෙම බහුශ්‍රුත වූයේ, ඇසූ දෑ දරන්නෙක් ද, ඇසූ දෑ රැස් කරන්නෙක් ද වෙයි. යම් ඒ ධර්ම කෙනෙක් මුල, මැද හා අග යන තුන් තන්හිම යහපත් වූවාහු, අර්ථ සහිත වූවාහු, ව්‍යංජන සහිත වූවාහු, සර්වසම්පූර්ණ වූ හා පිරිසිදු වූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරත් ද, එවැනි ධර්මයන් ඔහු විසින් බොහෝ කොට අසන ලද්දේ වෙයි, වචනයෙන් පුරුදු කරන ලද්දේ වෙයි, මනසින් විමසන ලද්දේ වෙයි, දෘෂ්ටියෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම බහුශ්‍රුත වේද...පෙ... දෘෂ්ටියෙන් මැනවින් අවබෝධ කරයි ද, සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව හා ගෞරවය ඇති කරන්නා වූ මෙම ධර්මය ද සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමඟිය පිණිස හා එක්සත් බව පිණිස පවතියි."

‘‘Puna [Pg.327] caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Yampi, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

"නැවත ද මහණෙනි, මහණතෙම කල්‍යාණ මිතුරන් ඇත්තෙක්, කල්‍යාණ සහායකයින් ඇත්තෙක්, කල්‍යාණ මිතුරන් වෙත නැඹුරු වූවෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම කල්‍යාණ මිතුරන් ඇත්තෙක්, කල්‍යාණ සහායකයින් ඇත්තෙක්, කල්‍යාණ මිතුරන් වෙත නැඹුරු වූවෙක් වේද, සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව හා ගෞරවය ඇති කරන්නා වූ මෙම ධර්මය ද සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමඟිය පිණිස හා එක්සත් බව පිණිස පවතියි."

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Yampi, bhikkhave, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

"නැවත ද මහණෙනි, මහණතෙම කීකරු (සුවච) වෙයි, කීකරු බව ඇති කරන ධර්මයන්ගෙන් සමන්විත වෙයි, ඉවසන සුලු වෙයි, අවවාදය ගෞරවයෙන් පිළිගන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම කීකරු වේද, කීකරු බව ඇති කරන ධර්මයන්ගෙන් සමන්විත වේද, ඉවසන සුලු වේද, අවවාදය ගෞරවයෙන් පිළිගන්නේ වේද, සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව හා ගෞරවය ඇති කරන්නා වූ මෙම ධර්මය ද සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමඟිය පිණිස හා එක්සත් බව පිණිස පවතියි."

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni – tattha dakkho hoti analaso, tatrūpāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Yampi, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni – tattha dakkho hoti analaso tatrūpāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ, ayampi dhammo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

"නැවත ද මහණෙනි, මහණතෙම සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාගේ කුඩා මහත් වූ යම් කටයුතු වෙත් ද, එහි දක්ෂ වෙයි, අලස නොවෙයි, ඒ සඳහා වූ උපාය මාර්ග විමසන ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි, තමා විසින් කිරීමට හෝ අන් ලවා කරවීමට හෝ සමර්ථ වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම සබ්‍රහ්මචාරීන්ගේ කුඩා මහත් කටයුතුවල දක්ෂ වේද, අලස නොවේද, උපාය විමසන ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වේද, කිරීමට හා කරවීමට සමර්ථ වේද, ප්‍රිය බව හා ගෞරවය ඇති කරන්නා වූ මෙම ධර්මය ද සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමඟිය පිණිස හා එක්සත් බව පිණිස පවතියි."

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo. Yampi, bhikkhave, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

"නැවත ද මහණෙනි, මහණතෙම ධර්මයට කැමති වෙයි, ප්‍රියමනාප වචන ඇත්තෙක් වෙයි, අභිධර්මයෙහි හා අභිවිනයෙහි මහත් වූ ප්‍රමෝදයක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම ධර්මයට කැමති වේද, ප්‍රියමනාප වචන ඇත්තෙක් වේද, අභිධර්මය හා අභිවිනයෙහි මහත් ප්‍රමෝදයක් ඇත්තෙක් වේද, සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව හා ගෞරවය ඇති කරන්නා වූ මෙම ධර්මය ද සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමඟිය පිණිස හා එක්සත් බව පිණිස පවතියි."

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Yampi, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

"නැවත ද මහණෙනි, මහණතෙම අකුසල් දහම් ප්‍රහාණය කිරීමටත්, කුසල් දහම් උපදවා ගැනීමටත් පටන් ගත් වීර්යය ඇතිව වාසය කරයි, ධෛර්යවන්ත වෙයි, ස්ථීර උත්සාහය ඇත්තෙක් වෙයි, කුසල් දහම්හි බර අත් නොහරින්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම පටන් ගත් වීර්යය ඇතිව වාසය කරයිද, ධෛර්යවන්ත වේද, ස්ථීර උත්සාහය ඇත්තෙක් වේද, කුසල් දහම්හි බර අත් නොහරින්නෙක් වේද, සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව හා ගෞරවය ඇති කරන්නා වූ මෙම ධර්මය ද සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමඟිය පිණිස හා එක්සත් බව පිණිස පවතියි."

‘‘Puna [Pg.328] caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena. Yampi, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena, ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… saṃvattati.

"නැවත ද මහණෙනි, මහණතෙම තමන්ට ලැබෙන ඕනෑම චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය භෙසජ්ජ පිරිකරකින් සතුටු වන සුලු වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම තමන්ට ලැබෙන ඕනෑම සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන හා බෙහෙත් පිරිකරින් සතුටු වේද, සිහි කටයුතු වූ මෙම ධර්මය ද...පෙ... පවතියි."

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu satimā hoti, paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Yampi, bhikkhave, bhikkhu satimā hoti, paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā, ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… saṃvattati.

"නැවත ද මහණෙනි, මහණතෙම සිහි ඇත්තෙක් වෙයි, උතුම් වූ සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්ත වෙයි, බොහෝ කලකට පෙර කරන ලද දෙයක් හෝ බොහෝ කලකට පෙර කියන ලද දෙයක් හෝ නැවත නැවත සිහිපත් කරන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම සිහි ඇත්තෙක් වේද, උතුම් සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්ත වේද, බොහෝ කලකට පෙර කරන ලද හෝ කියන ලද දෑ නැවත සිහිපත් කරයිද, සිහි කටයුතු වූ මෙම ධර්මය ද...පෙ... පවතියි."

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Yampi, bhikkhave, bhikkhu paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā, ayampi dhammo sāraṇīyo…pe… saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, dasa dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattantī’’ti. Dasamaṃ.

‘‘මහණෙනි, නැවත ද මහණෙක් ප්‍රඥාවන්ත වෙයි. හට ගැනීම හා විනාශ වීම (උදයව්‍යය) අවබෝධ කරගන්නා වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන, මැනවින් දුක් කෙළවර කිරීමට පමුණුවන ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, යම් කරුණක් නිසා මහණෙක් ප්‍රඥාවන්ත වේද, හට ගැනීම හා විනාශ වීම අවබෝධ කරගන්නා වූ, ආර්ය වූ, කෙලෙස් විනිවිද යන, මැනවින් දුක් කෙළවර කිරීමට පමුණුවන ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වේද, මෙය ද සිහි කටයුතු (සාරණීය) ධර්මයකි... (පෙ)... සංවත්තති. මහණෙනි, ප්‍රිය බව ඇති කරන, ගරු බව ඇති කරන, සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සත් බව පිණිස පවතින මේ ධර්ම දසයයි.’’ දසවන සූත්‍රයයි.

Akkosavaggo pañcamo.

පස්වන අක්කෝස වර්ගය නිමාවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය –

Vivādā dve ca mūlāni, kusinārapavesane;

Sakko mahāli abhiṇhaṃ, sarīraṭṭhā ca bhaṇḍanāti.

විවාද සූත්‍රය, විවාදමූල සූත්‍ර දෙක, කුසිනාරා සූත්‍රය, සක්ක සූත්‍රය, මහාලි සූත්‍රය, අභිණ්හ සූත්‍රය, ශරීරට්ඨ සූත්‍රය සහ භණ්ඩන සූත්‍රය යන මේවාය.

Paṭhamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

පළමු පණ්ණාසකය (පනහ) නිමාවිය.

2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ

2. දෙවන පණ්ණාසකය

(6) 1. Sacittavaggo

(6) 1. සචිත්ත වර්ගය

1. Sacittasuttaṃ

1. සචිත්ත සූත්‍රය

51. Ekaṃ [Pg.329] samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

51. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "මහණෙනි" කියා භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. "ස්වාමීනි" යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

‘‘No ce, bhikkhave, bhikkhu paracittapariyāyakusalo hoti, atha ‘sacittapariyāyakusalo bhavissāmī’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් අන්‍යන්ගේ සිත් පවතින ආකාරය දැනගැනීමෙහි (පරචිත්තපරියාය) දක්ෂ නොවන්නේ නම්, එවිට 'මම මගේම සිත පවතින ආකාරය දැනගැනීමෙහි (සචිත්තපරියාය) දක්ෂ වන්නෙමි' යි මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙලෙස හික්මිය යුතුය.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sacittapariyāyakusalo hoti? Seyyathāpi, bhikkhave, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udakapatte sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno sace tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā, tasseva rajassa vā aṅgaṇassa vā pahānāya vāyamati. No ce tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā, tenevattamano hoti paripuṇṇasaṅkappo – ‘lābhā vata me, parisuddhaṃ vata me’ti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno paccavekkhaṇā bahukārā hoti kusalesu dhammesu – ‘abhijjhālu nu kho bahulaṃ viharāmi, anabhijjhālu nu kho bahulaṃ viharāmi, byāpannacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, abyāpannacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, thinamiddhapariyuṭṭhito nu kho bahulaṃ viharāmi, vigatathinamiddho nu kho bahulaṃ viharāmi, uddhato nu kho bahulaṃ viharāmi, anuddhato nu kho bahulaṃ viharāmi, vicikiccho nu kho bahulaṃ viharāmi, tiṇṇavicikiccho nu kho bahulaṃ viharāmi, kodhano nu kho bahulaṃ viharāmi, akkodhano nu kho bahulaṃ viharāmi, saṃkiliṭṭhacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, asaṃkiliṭṭhacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, sāraddhakāyo nu kho bahulaṃ viharāmi, asāraddhakāyo nu kho bahulaṃ viharāmi, kusīto nu kho bahulaṃ viharāmi, āraddhavīriyo nu kho bahulaṃ viharāmi, asamāhito nu kho bahulaṃ viharāmi, samāhito nu kho bahulaṃ viharāmī’ti.

‘‘මහණෙනි, මහණෙක් තමාගේ සිත පවතින ආකාරය දැනගැනීමෙහි දක්ෂ වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, එය මෙබඳු වූ උදාහරණයකි. අලංකාර වීමට කැමති තරුණ ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් පිරිසිදු, දීප්තිමත් කැඩපතක හෝ පැහැදිලි දිය බඳුනක තමාගේ මුහුණේ ස්වරූපය බලන්නේ නම්, එහි යම් කිසි දූවිල්ලක් හෝ කැළලක් දකී ද, ඔවුන් ඒ දූවිල්ල හෝ කැළල ඉවත් කිරීමට වෙහෙසෙයි. ඉදින් එහි දූවිල්ලක් හෝ කැළලක් නොදකී නම්, ඉන් සතුටට පත්වෙයි, අදහස් සපුරා ගනියි – 'මට වාසනාවකි, මම පිරිසිදුය' කියායි. මහණෙනි, එලෙසම කුසල ධර්මයන් දියුණු කරගැනීමේදී භික්ෂුවකට තමා පිළිබඳවම විමසා බැලීම (පච්චවෙක්ඛණය) බෙහෙවින් උපකාරී වෙයි – 'මම බහුලව දැඩි ලෝභයෙන් යුතුව වාසය කරම් ද? ලෝභයෙන් තොරව වාසය කරම් ද? ව්‍යාපාද සහිත සිතින් වාසය කරම් ද? ව්‍යාපාදයෙන් තොර සිතින් වාසය කරම් ද? ථීනමිද්ධයෙන් මැඩී වාසය කරම් ද? ථීනමිද්ධයෙන් තොරව වාසය කරම් ද? නොසන්සුන්ව වාසය කරම් ද? නොසන්සුන් නොවී වාසය කරම් ද? විචිකිච්ඡාවෙන් යුතුව වාසය කරම් ද? විචිකිච්ඡාවෙන් එතෙරව වාසය කරම් ද? ක්‍රෝධයෙන් යුතුව වාසය කරම් ද? ක්‍රෝධයෙන් තොරව වාසය කරම් ද? කෙලෙස් සහිත සිතින් වාසය කරම් ද? කෙලෙස් රහිත පිරිසිදු සිතින් වාසය කරම් ද? පීඩිත කයකින් වාසය කරම් ද? පීඩිත නොවන කයකින් වාසය කරම් ද? අලසව වාසය කරම් ද? ආරම්භ කළ වීර්යයෙන් යුතුව වාසය කරම් ද? අසමාහිතව වාසය කරම් ද? සමාහිතව (එකඟ වූ සිතින්) වාසය කරම් ද?' යනුවෙනි.

‘‘Sace[Pg.330], bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘abhijjhālu bahulaṃ viharāmi, byāpannacitto bahulaṃ viharāmi, thinamiddhapariyuṭṭhito bahulaṃ viharāmi, uddhato bahulaṃ viharāmi, vicikiccho bahulaṃ viharāmi, kodhano bahulaṃ viharāmi, saṃkiliṭṭhacitto bahulaṃ viharāmi, sāraddhakāyo bahulaṃ viharāmi, kusīto bahulaṃ viharāmi, asamāhito bahulaṃ viharāmī’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā. Tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya. Evamevaṃ kho tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් විමසා බලන විට මෙසේ දැනගන්නේ නම් – 'මම බහුලව අභිජ්ඣාවෙන් (ලෝභයෙන්), ව්‍යාපාදයෙන්, ථීනමිද්ධයෙන්, නොසන්සුන්කමින්, විචිකිච්ඡාවෙන්, ක්‍රෝධයෙන්, කිලුටු සිතින්, පීඩිත කයකින්, අලසව සහ අසමාහිතව වාසය කරමි' කියායි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව විසින් ඒ පාපී අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස අධික වූ කැමැත්ත (ඡන්දය), වෑයම, උත්සාහය, වීර්යය, පසු නොබසින බව, සිහිය සහ සම්පජන්‍යය ඇති කරගත යුතුය. මහණෙනි, යමෙකුගේ ඇඳුමෙහි හෝ හිසෙහි ගින්නක් ඇවිළුණු කල, ඒ ඇඳුමේ හෝ හිසේ ඇති ගින්න නිවා දැමීමට ඔහු කෙතරම් අධික වූ කැමැත්තක්, වෑයමක්, උත්සාහයක්, වීර්යයක්, නොපසුබට බවක්, සිහියක් හා සම්පජන්‍යයක් දක්වන්නේ ද, මහණෙනි, එලෙසම ඒ භික්ෂුව විසින් ඒ පාපී අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස අධික වූ ඡන්දය, ව්‍යායාමය, උත්සාහය, වීර්යය, නොපසුබට බව, සිහිය සහ සම්පජන්‍යය ඇති කරගත යුතුය.’’

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘anabhijjhālu bahulaṃ viharāmi, abyāpannacitto bahulaṃ viharāmi, vigatathinamiddho bahulaṃ viharāmi, anuddhato bahulaṃ viharāmi, tiṇṇavicikiccho bahulaṃ viharāmi, akkodhano bahulaṃ viharāmi, asaṃkiliṭṭhacitto bahulaṃ viharāmi, asāraddhakāyo bahulaṃ viharāmi, āraddhavīriyo bahulaṃ viharāmi, samāhito bahulaṃ viharāmī’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesuyeva kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṃ khayāya yogo karaṇīyo’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරමින් මෙසේ දන්නේ නම් – ‘මම බොහෝ සෙයින් අභිධ්‍යාවෙන් තොරව වාසය කරමි, ව්‍යාපාද රහිත සිතින් වාසය කරමි, පහ වූ ථීනමිද්ධයෙන් යුතුව වාසය කරමි, නොසන්සුන් බවෙන් තොරව වාසය කරමි, සැකයෙන් එතෙරව වාසය කරමි, ක්‍රෝධ නොකරන්නෙක්ව වාසය කරමි, කෙලෙසුන්ගෙන් අපිරිසිදු නොවූ සිතින් වාසය කරමි, වෙහෙසට පත් නොවූ කයින් වාසය කරමි, ආරම්භ කළ වීර්යයෙන් යුතුව වාසය කරමි, සමාහිතව වාසය කරමි’ කියායි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව විසින් එම කුසල ධර්මයන්හිම පිහිටා, මතු මත්තෙහි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස වීර්යය කළ යුතුය.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Sāriputtasuttaṃ

2. 2. සාරිපුත්ත සූත්‍රය

52. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

52. එහිදී ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ “ඇවැත්නි, මහණෙනි” යි භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. “ඇවැත්නි” යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක –

‘‘No ce, āvuso, bhikkhu paracittapariyāyakusalo hoti, atha ‘sacittapariyāyakusalo bhavissāmī’ti – evañhi vo, āvuso, sikkhitabbaṃ.

“ඇවැත්නි, ඉදින් භික්ෂුවක් පරසිත් දැනගැනීමෙහි දක්ෂයෙක් නොවේ නම්, ‘මම ස්වකීය සිත දැනගැනීමෙහි දක්ෂයෙක් වන්නෙමි’ යි – ඇවැත්නි, ඔබ විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුය.

‘‘Kathañcāvuso[Pg.331], bhikkhu sacittapariyāyakusalo hoti? Seyyathāpi, āvuso, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udapatte sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno sace tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā, tasseva rajassa vā aṅgaṇassa vā pahānāya vāyamati. No ce tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā, tenevattamano hoti paripuṇṇasaṅkappo – ‘lābhā vata me, parisuddhaṃ vata me’ti.

ඇවැත්නි, භික්ෂුවක් තමාගේ සිත දැනගැනීමෙහි දක්ෂ වන්නේ කෙසේද? ඇවැත්නි, එය උපමාවකින් කියතොත්, සැරසීමට කැමති තරුණ ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු ඉතා පිරිසිදු, නිර්මල කැඩපතක හෝ පැහැදිලි දිය බඳුනක තම මුහුණේ ඡායාව ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරන විට, එහි යම් කිසි ධූලි හෝ කැළැලක් දකින්නේ නම්, ඒ ධූලි හෝ කැළැල ඉවත් කිරීම පිණිස වීර්යය කරයි. ඉදින් එහි ධූලි හෝ කැළැලක් නොදකින්නේ නම්, ‘මට ලාභයකි, මා පිරිසිදුය’ යි එයින්ම සතුටු වෙයි, සම්පූර්ණ වූ අදහස් ඇත්තෙක් වෙයි.

Evamevaṃ kho, āvuso, bhikkhuno paccavekkhaṇā bahukārā hoti kusalesu dhammesu – ‘abhijjhālu nu kho bahulaṃ viharāmi, anabhijjhālu nu kho bahulaṃ viharāmi, byāpannacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, abyāpannacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, thinamiddhapariyuṭṭhito nu kho bahulaṃ viharāmi, vigatathinamiddho nu kho bahulaṃ viharāmi, uddhato nu kho bahulaṃ viharāmi, anuddhato nu kho bahulaṃ viharāmi, vicikiccho nu kho bahulaṃ viharāmi, tiṇṇavicikiccho nu kho bahulaṃ viharāmi, kodhano nu kho bahulaṃ viharāmi, akkodhano nu kho bahulaṃ viharāmi, saṃkiliṭṭhacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, asaṃkiliṭṭhacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, sāraddhakāyo nu kho bahulaṃ viharāmi, asāraddhakāyo nu kho bahulaṃ viharāmi, kusīto nu kho bahulaṃ viharāmi, āraddhavīriyo nu kho bahulaṃ viharāmi, samāhito nu kho bahulaṃ viharāmi, asamāhito nu kho bahulaṃ viharāmī’ti.

ඇවැත්නි, එලෙසම කුසල ධර්මයන්හිදී භික්ෂුවගේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂාව ඉතා උපකාරී වෙයි – ‘මම බොහෝ සෙයින් අභිධ්‍යාව බහුලව වාසය කරම්ද, නැතහොත් අභිධ්‍යාවෙන් තොරව වාසය කරම්ද? මම ව්‍යාපාද සහිත සිතින් වාසය කරම්ද, නැතහොත් ව්‍යාපාද රහිත සිතින් වාසය කරම්ද? මම ථීනමිද්ධයෙන් මඩනා ලද්දෙක්ව වාසය කරම්ද, නැතහොත් පහ වූ ථීනමිද්ධයෙන් යුතුව වාසය කරම්ද? මම නොසන්සුන්ව වාසය කරම්ද, නැතහොත් නොසන්සුන් නොවී වාසය කරම්ද? මම සැක සහිතව වාසය කරම්ද, නැතහොත් සැකයෙන් එතෙරව වාසය කරම්ද? මම ක්‍රෝධ සහිතව වාසය කරම්ද, නැතහොත් ක්‍රෝධයෙන් තොරව වාසය කරම්ද? මම කිළුටු වූ සිතින් වාසය කරම්ද, නැතහොත් නොකිළුටු වූ සිතින් වාසය කරම්ද? මම වෙහෙසට පත් කයින් යුතුව වාසය කරම්ද, නැතහොත් වෙහෙසට පත් නොවූ කයින් යුතුව වාසය කරම්ද? මම අලසව වාසය කරම්ද, නැතහොත් වීර්යවත්ව වාසය කරම්ද? මම සමාහිතව වාසය කරම්ද, නැතහොත් අසමාහිතව වාසය කරම්ද?’ කියායි.

‘‘Sace, āvuso, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘abhijjhālu bahulaṃ viharāmi…pe… asamāhito bahulaṃ viharāmī’ti, tenāvuso, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, āvuso, ādittacelo vā ādittasīso vā. Tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya. Evamevaṃ kho, āvuso, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

ඇවැත්නි, ඉදින් භික්ෂුව ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරන විට මෙසේ දන්නේ නම් – ‘මම බොහෝ සෙයින් අභිධ්‍යාව බහුලව වාසය කරමි...පෙ... අසමාහිතව වාසය කරමි’ කියායි. ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව විසින් ඒ පාපී අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස අධික වූ ඡන්දය, උත්සාහය, වීර්යය, වෑයම, නොපසුබට බව, සිහිය හා නුවණ ඇති කරගත යුතුය. ඇවැත්නි, එය උපමාවකින් කියතොත්, යමෙකුගේ ඇඳුමෙහි හෝ හිසෙහි ගිනි ඇවිළුණු විට, ඒ ඇඳුමේ හෝ හිසේ ගින්න නිවා දැමීම පිණිස ඔහු අධික වූ කැමැත්ත, වීර්යය, උත්සාහය, වෑයම, නොපසුබට බව, සිහිය හා නුවණ දක්වයිද; ඇවැත්නි, එලෙසම ඒ භික්ෂුව විසින් ඒ පාපී අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස අධික වූ ඡන්දය, උත්සාහය, වීර්යය, වෑයම, නොපසුබට බව, සිහිය හා නුවණ ඇති කරගත යුතුය.

‘‘Sace [Pg.332] panāvuso, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘anabhijjhālu bahulaṃ viharāmi…pe… samāhito bahulaṃ viharāmī’ti, tenāvuso, bhikkhunā tesuyeva kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṃ khayāya yogo karaṇīyo’’ti. Dutiyaṃ.

ඇවැත්නි, ඉදින් භික්ෂුව ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරන විට මෙසේ දන්නේ නම් – ‘මම බොහෝ සෙයින් අභිධ්‍යාවෙන් තොරව වාසය කරමි...පෙ... සමාහිතව වාසය කරමි’ කියායි. ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව විසින් එම කුසල ධර්මයන්හිම පිහිටා, මතු මත්තෙහි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස වීර්යය කළ යුතුය.” මෙසේ වදාළ සේක. දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Ṭhitisuttaṃ

3. 3. ඨිති සූත්‍රය

53. ‘‘Ṭhitimpāhaṃ, bhikkhave, na vaṇṇayāmi kusalesu dhammesu, pageva parihāniṃ. Vuḍḍhiñca kho ahaṃ, bhikkhave, vaṇṇayāmi kusalesu dhammesu, no ṭhitiṃ no hāniṃ.

53. “මහණෙනි, මම කුසල ධර්මයන්හි එක ලෙස රැඳී සිටීම (ස්ථිතිය) වර්ණනා නොකරමි, පිරිහීම ගැන කවර කතාද? මහණෙනි, මම වර්ණනා කරන්නේ කුසල ධර්මයන්හි වැඩීම (වෘද්ධිය) පමණි. ස්ථිතිය හෝ පිරිහීම වර්ණනා නොකරමි.

‘‘Kathañca, bhikkhave, hāni hoti kusalesu dhammesu, no ṭhiti no vuḍḍhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu yattako hoti saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya paṭibhānena, tassa te dhammā neva tiṭṭhanti no vaḍḍhanti. Hānimetaṃ, bhikkhave, vadāmi kusalesu dhammesu, no ṭhitiṃ no vuḍḍhiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, hāni hoti kusalesu dhammesu, no ṭhiti no vuḍḍhi.

මහණෙනි, කුසල ධර්මයන්හි පිරිහීම වන්නේ කෙසේද? ස්ථිතියක් හෝ වැඩීමක් නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් යම් පමණ ශ්‍රද්ධාවකින්, සීලයකින්, ශ්‍රැතයකින්, ත්‍යාගයකින්, ප්‍රඥාවකින් හා ප්‍රතිභානයකින් යුක්ත වෙයිද, ඔහුගේ ඒ ධර්මයෝ එතැනම රැඳී නොපවතින්නාහුද, නොවැඩෙන්නාහුද වෙත්. මහණෙනි, මෙය කුසල ධර්මයන්හි පිරිහීම යැයි මම කියමි, ස්ථිතිය හෝ වැඩීම යැයි නොකියමි. මහණෙනි, මෙසේ කුසල ධර්මයන්හි පිරිහීම වෙයි, ස්ථිතිය හෝ වැඩීම සිදු නොවේ.”

‘‘Kathañca, bhikkhave ṭhiti hoti kusalesu dhammesu, no hāni no vuḍḍhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu yattako hoti saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya paṭibhānena, tassa te dhammā neva hāyanti no vaḍḍhanti. Ṭhitimetaṃ, bhikkhave, vadāmi kusalesu dhammesu, no hāniṃ no vuḍḍhiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, ṭhiti hoti kusalesu dhammesu, no vuḍḍhi no hāni.

“මහණෙනි, කුසල් දහම්හි පිරිහීමක් හෝ දියුණුවක් නොවී පවතින ස්ථාවර භාවය (නැවතීම) ඇතිවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් ශ්‍රද්ධාවෙන්, සීලයෙන්, ශ්‍රුතයෙන්, ත්‍යාගයෙන්, ප්‍රඥාවෙන් සහ ප්‍රතිභානයෙන් යම් පමණකට යුක්ත වෙයිද, ඔහුගේ ඒ ධර්මයෝ පිරිහෙන්නේත් නැත, දියුණු වන්නේත් නැත. මහණෙනි, මෙය මම කුසල් දහම්හි පිරිහීමක් හෝ දියුණුවක් නොවන ස්ථාවර භාවය යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ කුසල් දහම්හි පිරිහීමක් හෝ දියුණුවක් නොවන ස්ථාවර භාවය ඇතිවේ.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, vuḍḍhi hoti kusalesu dhammesu, no ṭhiti no hāni? Idha, bhikkhave, bhikkhu yattako hoti saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya paṭibhānena, tassa te dhammā neva tiṭṭhanti no hāyanti. Vuḍḍhimetaṃ, bhikkhave, vadāmi kusalesu dhammesu, no ṭhitiṃ no hāniṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, vuḍḍhi hoti kusalesu dhammesu, no ṭhiti no hāni.

“මහණෙනි, කුසල් දහම්හි ස්ථාවර භාවයක් හෝ පිරිහීමක් නොවී දියුණුව ඇතිවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් ශ්‍රද්ධාවෙන්, සීලයෙන්, ශ්‍රුතයෙන්, ත්‍යාගයෙන්, ප්‍රඥාවෙන් සහ ප්‍රතිභානයෙන් යම් පමණකට යුක්ත වෙයිද, ඔහුගේ ඒ ධර්මයෝ පවතින තැනම නොපවතිති (එක් තැනක නොනැවතෙති), පිරිහෙන්නේද නැත. මහණෙනි, මෙය මම කුසල් දහම්හි ස්ථාවර භාවයක් හෝ පිරිහීමක් නොවන දියුණුව යැයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ කුසල් දහම්හි ස්ථාවර භාවයක් හෝ පිරිහීමක් නොවන දියුණුව ඇතිවේ.”

‘‘No ce, bhikkhave, bhikkhu paracittapariyāyakusalo hoti, atha ‘sacittapariyāyakusalo bhavissāmī’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් අන්‍යයන්ගේ සිත් පිරික්සීමෙහි (පරචිත්තපරියායෙහි) දක්ෂයෙකු නොවන්නේ නම්, ‘මම මාගේම සිත පිරික්සීමෙහි දක්ෂයෙකු වන්නෙමි’ යි මෙලෙස ඔබ විසින් හික්මිය යුතුය.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sacittapariyāyakusalo hoti? Seyyathāpi, bhikkhave, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā [Pg.333] parisuddhe pariyodāte acche vā udapatte sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno sace tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā, tasseva rajassa vā aṅgaṇassa vā pahānāya vāyamati. No ce tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā, tenevattamano hoti paripuṇṇasaṅkappo – ‘lābhā vata me, parisuddhaṃ vata me’ti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno paccavekkhaṇā bahukārā hoti kusalesu dhammesu – ‘abhijjhālu nu kho bahulaṃ viharāmi, anabhijjhālu nu kho bahulaṃ viharāmi, byāpannacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, abyāpannacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, thinamiddhapariyuṭṭhito nu kho bahulaṃ viharāmi, vigatathinamiddho nu kho bahulaṃ viharāmi, uddhato nu kho bahulaṃ viharāmi, anuddhato nu kho bahulaṃ viharāmi, vicikiccho nu kho bahulaṃ viharāmi, tiṇṇavicikiccho nu kho bahulaṃ viharāmi, kodhano nu kho bahulaṃ viharāmi, akkodhano nu kho bahulaṃ viharāmi, saṃkiliṭṭhacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, asaṃkiliṭṭhacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, sāraddhakāyo nu kho bahulaṃ viharāmi, asāraddhakāyo nu kho bahulaṃ viharāmi, kusīto nu kho bahulaṃ viharāmi, āraddhavīriyo nu kho bahulaṃ viharāmi, samāhito nu kho bahulaṃ viharāmi, asamāhito nu kho bahulaṃ viharāmī’ti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් තමාගේ සිත පිරික්සීමෙහි දක්ෂ වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, එය මෙබඳු උදාහරණයකි; සැරසීමට කැමති තරුණ ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු ඉතා පිරිසිදු, දීප්තිමත් කැඩපතක හෝ පැහැදිලි දිය බඳුනක තමාගේ මුහුණ පිරික්සා බලන කල්හි, එහි යම් කිසි දූවිල්ලක් හෝ කිලුටක් දකී නම්, ඒ දූවිල්ල හෝ කිලුට ඉවත් කිරීමට වෙහෙසෙයි. ඉදින් එහි දූවිල්ලක් හෝ කිලුටක් නොදකී නම්, ‘මට ලාභයකි, මා පිරිසිදුය’ යි සතුටු වෙයි, අභිප්‍රායයන් සම්පූර්ණ කරගත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, එලෙසම කුසල් දහම් වැඩීමෙහිලා භික්ෂුවගේ මේ ස්වයං පිරික්සීම ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වෙයි: ‘මම බොහෝ කොට අභිධ්‍යාවෙන් (ලෝභයෙන්) යුක්තව වෙසෙන්නෙක් ද? නැතහොත් අභිධ්‍යාවෙන් තොරව වෙසෙන්නෙක් ද? ව්‍යාපාද සහිත සිතින් වෙසෙන්නෙක් ද? නැතහොත් ව්‍යාපාද රහිත සිතින් වෙසෙන්නෙක් ද? ථීනමිද්ධයෙන් (නිදිමත හා කම්මැළිකමෙන්) පෙළෙමින් වෙසෙන්නෙක් ද? නැතහොත් ථීනමිද්ධයෙන් තොරව වෙසෙන්නෙක් ද? නොසන්සුන්ව (උද්ධච්චයෙන් යුතුව) වෙසෙන්නෙක් ද? නැතහොත් සංසුන්ව වෙසෙන්නෙක් ද? විචිකිච්ඡා (සැක) සහිතව වෙසෙන්නෙක් ද? නැතහොත් විචිකිච්ඡාවෙන් එතෙරව වෙසෙන්නෙක් ද? ක්‍රෝධයෙන් යුතුව වෙසෙන්නෙක් ද? නැතහොත් ක්‍රෝධයෙන් තොරව වෙසෙන්නෙක් ද? කිලිටු වූ සිතින් වෙසෙන්නෙක් ද? නැතහොත් නොකිලිටු සිතින් වෙසෙන්නෙක් ද? දවන පීඩා විඳින ශරීරයකින් යුතුව වෙසෙන්නෙක් ද? නැතහොත් සන්සුන් ශරීරයකින් යුතුව වෙසෙන්නෙක් ද? කුසීතව වෙසෙන්නෙක් ද? නැතහොත් ආරම්භ කළ වීර්යයෙන් යුතුව වෙසෙන්නෙක් ද? එකඟ වූ සිතින් යුතුව වෙසෙන්නෙක් ද? නැතහොත් විසිරුණු සිතින් යුතුව වෙසෙන්නෙක් ද?’ යනුවෙනි.”

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘abhijjhālu bahulaṃ viharāmi, byāpannacitto bahulaṃ viharāmi, thinamiddhapariyuṭṭhito bahulaṃ viharāmi, uddhato bahulaṃ viharāmi, vicikiccho bahulaṃ viharāmi, kodhano bahulaṃ viharāmi, saṃkiliṭṭhacitto bahulaṃ viharāmi, sāraddhakāyo bahulaṃ viharāmi, kusīto bahulaṃ viharāmi, asamāhito bahulaṃ viharāmī’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā. Tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් පිරික්සා බලන කල්හි, ‘මම බොහෝ කොට අභිධ්‍යාවෙන් යුක්තව වෙසෙමි, ව්‍යාපාද සහිත සිතින් යුතුව වෙසෙමි, ථීනමිද්ධයෙන් පෙළෙමින් වෙසෙමි, නොසන්සුන්ව වෙසෙමි, විචිකිච්ඡා සහිතව වෙසෙමි, ක්‍රෝධයෙන් යුතුව වෙසෙමි, කිලිටු වූ සිතින් වෙසෙමි, දවන පීඩා විඳින ශරීරයකින් යුතුව වෙසෙමි, කුසීතව වෙසෙමි, විසිරුණු සිතින් යුතුව වෙසෙමි’ යි දැනගන්නේ නම්, මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව විසින් ඒ ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස අධික වූ කැමැත්තක් ද, උත්සාහය ද, වීර්යය ද, දැඩි වීර්යය ද, පසුබට නොවන බව ද, සිහිය ද, සම්පජඤ්ඤය ද ඇති කරගත යුතුය. මහණෙනි, එය මෙබඳු උදාහරණයකි; ඇඳි වස්ත්‍රය ගිනිගත් අයෙකු හෝ හිස ගිනිගත් අයෙකු, ඒ වස්ත්‍රයේ හෝ හිසේ ගින්න නිවා දැමීම පිණිස අධික වූ කැමැත්තක්, වීර්යයක්, උත්සාහයක්, දැඩි වෙහෙසක්, පසුබට නොවන බවක්, සිහියක් හා සම්පජඤ්ඤයක් දක්වන්නේ යම් සේද; මහණෙනි, එලෙසම ඒ භික්ෂුව විසින් ඒ ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස අධික වූ කැමැත්තක් ද, වීර්යය ද, උත්සාහය ද, දැඩි වීර්යය ද, පසුබට නොවන බව ද, සිහිය ද, සම්පජඤ්ඤය ද ඇති කරගත යුතුය.”

‘‘Sace [Pg.334] pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘anabhijjhālu bahulaṃ viharāmi, abyāpannacitto bahulaṃ viharāmi, vigatathinamiddho bahulaṃ viharāmi, anuddhato bahulaṃ viharāmi, tiṇṇavicikiccho bahulaṃ viharāmi, akkodhano bahulaṃ viharāmi, asaṃkiliṭṭhacitto bahulaṃ viharāmi, asāraddhakāyo bahulaṃ viharāmi, āraddhavīriyo bahulaṃ viharāmi, samāhito bahulaṃ viharāmī’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesuyeva kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṃ khayāya yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේදී මෙසේ දැනගන්නේ නම් - ‘මම බොහෝ විට දැඩි ලෝභයෙන් තොරව වාසය කරමි, ව්‍යාපාදයෙන් තොර සිතින් වාසය කරමි, පහ වූ තීනමිද්ධයෙන් යුතුව වාසය කරමි, නොකැලඹුණු සිතින් වාසය කරමි, තරණය කළ සැකයෙන් යුතුව වාසය කරමි, ක්‍රෝධ රහිතව වාසය කරමි, කෙලෙසීමට පත් නොවූ සිතින් යුතුව වාසය කරමි, පීඩාවට පත් නොවූ කයින් යුතුව වාසය කරමි, ආරම්භ කළ වීර්යයෙන් යුතුව වාසය කරමි, සමාහිත සිතින් වාසය කරමි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, එවිට ඒ භික්ෂුව විසින් එම කුසල ධර්මයන්හිම පිහිටා, මත්තෙහි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස වීර්යය කළ යුතුය.” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Samathasuttaṃ

4. 4. සමථ සූත්‍රය

54. ‘‘No ce, bhikkhave, bhikkhu paracittapariyāyakusalo hoti, atha ‘sacittapariyāyakusalo bhavissāmī’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.

54. “මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් පරසිත් දන්නා නුවණෙහි (පරචිත්තපරියායෙහි) දක්ෂයෙකු නොවේ නම්, ‘මම තමාගේ සිත දන්නා නුවණෙහි (සචිත්තපරියායෙහි) දක්ෂයෙකු වන්නෙමි’ යි මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුය.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sacittapariyāyakusalo hoti? Seyyathāpi, bhikkhave, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udapatte sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno sace tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā, tasseva rajassa vā aṅgaṇassa vā pahānāya vāyamati. No ce tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā, tenevattamano hoti paripuṇṇasaṅkappo – ‘lābhā vata me, parisuddhaṃ vata me’ti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno paccavekkhaṇā bahukārā hoti kusalesu dhammesu – ‘lābhī nu khomhi ajjhattaṃ cetosamathassa, na nu khomhi lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa, lābhī nu khomhi adhipaññādhammavipassanāya, na nu khomhi lābhī adhipaññādhammavipassanāyā’ti.

“මහණෙනි, භික්ෂුවක් තමාගේ සිත දන්නා නුවණෙහි දක්ෂයෙකු වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, එය මෙබඳුය; ආභරණ පැළඳීමට රුචි කරන තරුණ ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් ඉතා පිරිසිදු වූ, නිර්මල වූ කැඩපතක හෝ පැහැදිලි දිය බඳුනක තමාගේ මුහුණේ සේයාව බලද්දී, එහි දූවිල්ලක් හෝ කැළලක් දකියි නම්, එම දූවිල්ල හෝ කැළල ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කරයි. ඉදින් එහි දූවිල්ලක් හෝ කැළලක් නොදකියි නම්, ‘මට ලාභයකි, මම පිරිසිදුය’ යි සතුටු සිතින් යුතුව පිරිපුන් අභිලාෂ ඇතිව සිටියි. මහණෙනි, එලෙසම ‘මම තමා තුළ සිතේ සමාධිය (සමථය) ඇත්තෙකු වෙම්ද? මම තමා තුළ සිතේ සමාධිය නැත්තෙකු වෙම්ද? මම අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ඇත්තෙකු වෙම්ද? මම අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව නැත්තෙකු වෙම්ද?’ යනුවෙන් භික්ෂුවක් කරන ප්‍රත්‍යවේක්ෂාව කුසල ධර්මයන් වැඩීම පිණිස මහත් උපකාරී වේ.”

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘lābhīmhi ajjhattaṃ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā ajjhattaṃ cetosamathe patiṭṭhāya adhipaññādhammavipassanāya yogo karaṇīyo. So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

“මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේදී මෙසේ දැනගන්නේ නම් - ‘මම තමා තුළ සිතේ සමාධිය ඇත්තෙකු වෙමි, නමුත් මම අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව නැත්තෙකු වෙමි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව විසින් තමා තුළ වූ සිතේ සමාධියෙහි පිහිටා, අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලැබීම පිණිස වීර්යය කළ යුතුය. එවිට ඔහු පසු කාලයකදී තමා තුළ සිතේ සමාධිය ඇත්තෙකු ද අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ඇත්තෙකු ද වන්නේය.”

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘lābhīmhi adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassā’ti, tena, bhikkhave[Pg.335], bhikkhunā adhipaññādhammavipassanāya patiṭṭhāya ajjhattaṃ cetosamathe yogo karaṇīyo. So aparena samayena lābhī ceva hoti adhipaññādhammavipassanāya lābhī ca ajjhattaṃ cetosamathassa.

“මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේදී මෙසේ දැනගන්නේ නම් - ‘මම අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ඇත්තෙකු වෙමි, නමුත් මම තමා තුළ සිතේ සමාධිය නැත්තෙකු වෙමි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව විසින් අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාවෙහි පිහිටා, තමා තුළ සිතේ සමාධිය ලැබීම පිණිස වීර්යය කළ යුතුය. එවිට ඔහු පසු කාලයකදී අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ඇත්තෙකු ද තමා තුළ සිතේ සමාධිය ඇත්තෙකු ද වන්නේය.”

‘‘Sace, pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā. Tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. So aparena samayena lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya.

“මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේදී මෙසේ දැනගන්නේ නම් - ‘මම තමා තුළ සිතේ සමාධිය නැත්තෙකු වෙමි, මම අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ද නැත්තෙකු වෙමි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව විසින් එම කුසල ධර්මයන්ම ලබා ගැනීම පිණිස අධික වූ කැමැත්ත (ඡන්දය), වීර්යය, උත්සාහය, වෑයම, නොපසුබට උත්සාහය, සිහිය සහ සම්පජන්‍යය ඇති කරගත යුතුය. මහණෙනි, එය මෙබඳුය; වස්ත්‍රය ගිනි ගත් අයෙකු හෝ හිස ගිනි ගත් අයෙකු එම වස්ත්‍රයේ හෝ හිසෙහි ගින්න නිවා දැමීම පිණිස අධික වූ කැමැත්තක්, වීර්යයක්, උත්සාහයක්, වෑයමක්, නොපසුබට බවක්, සිහියක් සහ සම්පජන්‍යයක් ඇති කරගන්නේ යම් සේද, මහණෙනි, එලෙසම ඒ භික්ෂුව විසින් එම කුසල ධර්මයන් ලබා ගැනීම පිණිස අධික වූ කැමැත්ත, වීර්යය, උත්සාහය, වෑයම, නොපසුබට බව, සිහිය සහ සම්පජන්‍යය ඇති කරගත යුතුය. එවිට ඔහු පසු කාලයකදී තමා තුළ සිතේ සමාධිය ඇත්තෙකු ද අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ඇත්තෙකු ද වන්නේය.”

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘lābhīmhi ajjhattaṃ cetosamathassa, lābhī adhipaññādhammavipassanāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesuyeva kusalesu dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṃ khayāya yogo karaṇīyo.

“මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේදී මෙසේ දැනගන්නේ නම් - ‘මම තමා තුළ සිතේ සමාධිය ඇත්තෙකු වෙමි, මම අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ද ඇත්තෙකු වෙමි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව විසින් එම කුසල ධර්මයන්හිම පිහිටා, මත්තෙහි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස වීර්යය කළ යුතුය.”

‘‘Cīvarampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampi. Piṇḍapātampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampi. Senāsanampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampi. Gāmanigamampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampi. Janapadapadesampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampi. Puggalampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampi.

“මහණෙනි, මම සිවුර ද දෙවැදෑරුම් කොට කියමි - එනම් සේවනය කළ යුත්ත සහ සේවනය නොකළ යුත්ත යනුවෙනි. මහණෙනි, මම පිණ්ඩපාතය ද දෙවැදෑරුම් කොට කියමි - සේවනය කළ යුත්ත සහ සේවනය නොකළ යුත්ත යනුවෙනි. මහණෙනි, මම සේනාසනය ද දෙවැදෑරුම් කොට කියමි - සේවනය කළ යුත්ත සහ සේවනය නොකළ යුත්ත යනුවෙනි. මහණෙනි, මම ගම්-නියම්ගම් ද දෙවැදෑරුම් කොට කියමි - සේවනය කළ යුත්ත සහ සේවනය නොකළ යුත්ත යනුවෙනි. මහණෙනි, මම ජනපද ප්‍රදේශ ද දෙවැදෑරුම් කොට කියමි - සේවනය කළ යුත්ත සහ සේවනය නොකළ යුත්ත යනුවෙනි. මහණෙනි, මම පුද්ගලයා ද දෙවැදෑරුම් කොට කියමි - සේවනය කළ යුත්ත සහ සේවනය නොකළ යුත්ත යනුවෙනි.”

‘‘‘Cīvarampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā cīvaraṃ – ‘idaṃ kho me cīvaraṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpaṃ cīvaraṃ na sevitabbaṃ. Tattha yaṃ jaññā cīvaraṃ – ‘idaṃ kho me [Pg.336] cīvaraṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpaṃ cīvaraṃ sevitabbaṃ. ‘Cīvarampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

"මහණෙනි, 'සිවුරු ද පරිහරණය කළ යුතු සහ පරිහරණය නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය කවර කරුණක් නිසා වදාරන ලද්දක් ද? එහි යම් සිවුරක් ගැන 'මේ සිවුර පරිහරණය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙති, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි සිවුරු පරිහරණය නොකළ යුතුය. එහි යම් සිවුරක් ගැන 'මේ සිවුර පරිහරණය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති, කුසල ධර්මයෝ වැඩෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි සිවුරු පරිහරණය කළ යුතුය. මහණෙනි, 'සිවුරු ද පරිහරණය කළ යුතු සහ පරිහරණය නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය මේ කරුණ නිසා වදාරන ලද්දකි."

‘‘‘Piṇḍapātampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā piṇḍapātaṃ – ‘imaṃ kho me piṇḍapātaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpo piṇḍapāto na sevitabbo. Tattha yaṃ jaññā piṇḍapātaṃ – ‘imaṃ kho me piṇḍapātaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo piṇḍapāto sevitabbo. ‘Piṇḍapātampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

"මහණෙනි, 'පිණ්ඩපාතය ද පරිභෝජනය කළ යුතු සහ පරිභෝජනය නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය කවර කරුණක් නිසා වදාරන ලද්දක් ද? එහි යම් පිණ්ඩපාතයක් ගැන 'මේ පිණ්ඩපාතය පරිභෝජනය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙති, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි පිණ්ඩපාතය පරිභෝජනය නොකළ යුතුය. එහි යම් පිණ්ඩපාතයක් ගැන 'මේ පිණ්ඩපාතය පරිභෝජනය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති, කුසල ධර්මයෝ වැඩෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි පිණ්ඩපාතය පරිභෝජනය කළ යුතුය. මහණෙනි, 'පිණ්ඩපාතය ද පරිභෝජනය කළ යුතු සහ පරිභෝජනය නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය මේ කරුණ නිසා වදාරන ලද්දකි."

‘‘‘Senāsanampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā senāsanaṃ – ‘idaṃ kho me senāsanaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpaṃ senāsanaṃ na sevitabbaṃ. Tattha yaṃ jaññā senāsanaṃ – ‘idaṃ kho me senāsanaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpaṃ senāsanaṃ sevitabbaṃ. ‘Senāsanampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

"මහණෙනි, 'සෙනසුන ද පරිහරණය කළ යුතු සහ පරිහරණය නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය කවර කරුණක් නිසා වදාරන ලද්දක් ද? එහි යම් සෙනසුනක් ගැන 'මේ සෙනසුන පරිහරණය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙති, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි සෙනසුන පරිහරණය නොකළ යුතුය. එහි යම් සෙනසුනක් ගැන 'මේ සෙනසුන පරිහරණය කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති, කුසල ධර්මයෝ වැඩෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි සෙනසුන පරිහරණය කළ යුතුය. මහණෙනි, 'සෙනසුන ද පරිහරණය කළ යුතු සහ පරිහරණය නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය මේ කරුණ නිසා වදාරන ලද්දකි."

‘‘‘Gāmanigamampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā gāmanigamaṃ – ‘imaṃ kho me gāmanigamaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpo gāmanigamo na sevitabbo. Tattha yaṃ jaññā gāmanigamaṃ – ‘imaṃ kho me gāmanigamaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo gāmanigamo sevitabbo. ‘Gāmanigamampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

"මහණෙනි, 'ගම් නියම්ගම් ද ඇසුරු කළ යුතු සහ ඇසුරු නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය කවර කරුණක් නිසා වදාරන ලද්දක් ද? එහි යම් ගම් නියම්ගමක් ගැන 'මේ ගම් නියම්ගම ඇසුරු කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙති, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි ගම් නියම්ගම ඇසුරු නොකළ යුතුය. එහි යම් ගම් නියම්ගමක් ගැන 'මේ ගම් නියම්ගම ඇසුරු කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති, කුසල ධර්මයෝ වැඩෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි ගම් නියම්ගම ඇසුරු කළ යුතුය. මහණෙනි, 'ගම් නියම්ගම් ද ඇසුරු කළ යුතු සහ ඇසුරු නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය මේ කරුණ නිසා වදාරන ලද්දකි."

‘‘‘Janapadapadesampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā janapadapadesaṃ – ‘imaṃ kho me janapadapadesaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā [Pg.337] dhammā parihāyantī’ti, evarūpo janapadapadeso na sevitabbo. Tattha yaṃ jaññā janapadapadesaṃ – ‘imaṃ kho me janapadapadesaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo janapadapadeso sevitabbo. ‘Janapadapadesampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

"මහණෙනි, 'ජනපද ප්‍රදේශ ද ඇසුරු කළ යුතු සහ ඇසුරු නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය කවර කරුණක් නිසා වදාරන ලද්දක් ද? එහි යම් ජනපද ප්‍රදේශයක් ගැන 'මේ ජනපද ප්‍රදේශය ඇසුරු කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙති, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි ජනපද ප්‍රදේශය ඇසුරු නොකළ යුතුය. එහි යම් ජනපද ප්‍රදේශයක් ගැන 'මේ ජනපද ප්‍රදේශය ඇසුරු කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති, කුසල ධර්මයෝ වැඩෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි ජනපද ප්‍රදේශය ඇසුරු කළ යුතුය. මහණෙනි, 'ජනපද ප්‍රදේශ ද ඇසුරු කළ යුතු සහ ඇසුරු නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය මේ කරුණ නිසා වදාරන ලද්දකි."

‘‘‘Puggalampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā puggalaṃ – ‘imaṃ kho me puggalaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpo puggalo na sevitabbo. Tattha yaṃ jaññā puggalaṃ – ‘imaṃ kho me puggalaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo puggalo sevitabbo. ‘Puggalampāhaṃ, bhikkhave, duvidhena vadāmi – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Catutthaṃ.

"මහණෙනි, 'පුද්ගලයන් ද ඇසුරු කළ යුතු සහ ඇසුරු නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය කවර කරුණක් නිසා වදාරන ලද්දක් ද? එහි යම් පුද්ගලයකු ගැන 'මේ පුද්ගලයා ඇසුරු කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙති, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි පුද්ගලයා ඇසුරු නොකළ යුතුය. එහි යම් පුද්ගලයකු ගැන 'මේ පුද්ගලයා ඇසුරු කරන්නා වූ මට අකුසල ධර්මයෝ පිරිහෙති, කුසල ධර්මයෝ වැඩෙති' යි දන්නේ නම්, එවැනි පුද්ගලයා ඇසුරු කළ යුතුය. මහණෙනි, 'පුද්ගලයන් ද ඇසුරු කළ යුතු සහ ඇසුරු නොකළ යුතු යැයි දෙවැදෑරුම් කොට මම පවසමි' යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, එය මේ කරුණ නිසා වදාරන ලද්දකි. සතරවන සූත්‍රයයි."

5. Parihānasuttaṃ

5. පිරිහාන සූත්‍රය

55. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

55. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ “ඇවැත්නි, මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ. “ඇවැත්නි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ මෙය වදාළහ.

‘‘‘Parihānadhammo puggalo, parihānadhammo puggalo’ti, āvuso, vuccati. ‘Aparihānadhammo puggalo, aparihānadhammo puggalo’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, parihānadhammo puggalo vutto bhagavatā, kittāvatā ca pana aparihānadhammo puggalo vutto bhagavatā’’ti? ‘‘Dūratopi kho mayaṃ, āvuso, āgacchāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṃ. Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.

“ඇවැත්නි, ‘පිරිහෙන ස්වභාවය ඇති පුද්ගලයා, පිරිහෙන ස්වභාවය ඇති පුද්ගලයා’ යි කියනු ලැබේ. ‘නොපිරිහෙන ස්වභාවය ඇති පුද්ගලයා, නොපිරිහෙන ස්වභාවය ඇති පුද්ගලයා’ යි කියනු ලැබේ. ඇවැත්නි, කෙතෙක් කරුණකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිහෙන ස්වභාවය ඇති පුද්ගලයා යැයි වදාළ සේක් ද? කෙතෙක් කරුණකින් නොපිරිහෙන ස්වභාවය ඇති පුද්ගලයා යැයි වදාළ සේක් ද?” “ඇවැත්නි, අපි මේ දේශනාවේ අර්ථය දැනගැනීම පිණිස ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ සමීපයට දුර බැහැර සිට වුව ද පැමිණෙමු. මේ දේශනාවේ අර්ථය ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේටම වැටහේවා! ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේගෙන් අසා භික්ෂූන් වහන්සේලා එය ධාරණය කරගන්නාහුය.”

‘‘Tenahāvuso[Pg.338], suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

“ඇවැත්නි, එසේ නම් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම පවසන්නෙමි.” “එසේය, ඇවැත්නි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ මෙය වදාළහ.

‘‘Kittāvatā nu kho, āvuso, parihānadhammo puggalo vutto bhagavatā? Idhāvuso, bhikkhu assutañceva dhammaṃ na suṇāti, sutā cassa dhammā sammosaṃ gacchanti, ye cassa dhammā pubbe cetaso asamphuṭṭhapubbā te cassa na samudācaranti, aviññātañceva na vijānāti. Ettāvatā kho, āvuso, parihānadhammo puggalo vutto bhagavatā.

“ඇවැත්නි, කෙතෙක් කරුණකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිහෙන ස්වභාවය ඇති පුද්ගලයා යැයි වදාළ සේක් ද? ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුවක් නෑසූ විරූ ධර්මයක් නොඅසයි ද, ඔහු විසින් අසන ලද ධර්මයෝ ද අමතක වී යති ද, මීට පෙර ඔහුගේ සිතට ස්පර්ශ නොවූ ධර්මයෝ ද ඔහුට පහළ නොවෙත් ද, අවබෝධ නොවූ කරුණු ද අවබෝධ කර නොගනී ද, ඇවැත්නි, මෙතෙක් කරුණකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිහෙන ස්වභාවය ඇති පුද්ගලයා යැයි වදාළ සේක.”

‘‘Kittāvatā ca panāvuso, aparihānadhammo puggalo vutto bhagavatā? Idhāvuso, bhikkhu assutañceva dhammaṃ suṇāti, sutā cassa dhammā na sammosaṃ gacchanti, ye cassa dhammā pubbe cetaso asamphuṭṭhapubbā te cassa samudācaranti, aviññātañceva vijānāti. Ettāvatā kho, āvuso, aparihānadhammo puggalo vutto bhagavatā.

“ඇවැත්නි, කෙතෙක් කරුණකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නොපිරිහෙන ස්වභාවය ඇති පුද්ගලයා යැයි වදාළ සේක් ද? ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුවක් නෑසූ විරූ ධර්මයක් අසයි ද, ඔහු විසින් අසන ලද ධර්මයෝ ද අමතක වී නොයති ද, මීට පෙර ඔහුගේ සිතට ස්පර්ශ නොවූ ධර්මයෝ ද ඔහුට පහළ වෙත් ද, අවබෝධ නොවූ කරුණු ද අවබෝධ කරගනී ද, ඇවැත්නි, මෙතෙක් කරුණකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නොපිරිහෙන ස්වභාවය ඇති පුද්ගලයා යැයි වදාළ සේක.”

‘‘No ce, āvuso, bhikkhu paracittapariyāyakusalo hoti, atha ‘sacittapariyāyakusalo bhavissāmī’ti – evañhi vo, āvuso, sikkhitabbaṃ.

“ඇවැත්නි, ඉදින් භික්ෂුවක් අනුන්ගේ සිත් පිළිබඳ දැනගැනීමට දක්ෂ නොවේ නම්, ‘මම මගේම සිත පිළිබඳ දැනගැනීමට දක්ෂ වන්නෙමි’ යි ඇවැත්නි, ඔබ විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුය.”

‘‘Kathañcāvuso, bhikkhu sacittapariyāyakusalo hoti? Seyyathāpi, āvuso, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udapatte sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno sace tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā, tasseva rajassa vā aṅgaṇassa vā pahānāya vāyamati. No ce tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā, tenevattamano hoti paripuṇṇasaṅkappo – ‘lābhā vata me, parisuddhaṃ vata me’ti. Evameva kho, āvuso, bhikkhuno paccavekkhaṇā bahukārā hoti kusalesu dhammesu – ‘anabhijjhālu nu kho bahulaṃ viharāmi, saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, abyāpannacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, vigatathinamiddho nu kho bahulaṃ viharāmi, saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, anuddhato nu kho bahulaṃ viharāmi, saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, tiṇṇavicikiccho nu kho bahulaṃ viharāmi, saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, akkodhano nu kho bahulaṃ viharāmi, saṃvijjati [Pg.339] nu kho me eso dhammo udāhu no, asaṃkiliṭṭhacitto nu kho bahulaṃ viharāmi, saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, lābhī nu khomhi ajjhattaṃ dhammapāmojjassa, saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, lābhī nu khomhi ajjhattaṃ cetosamathassa, saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no, lābhī nu khomhi adhipaññādhammavipassanāya, saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti.

“ඇවැත්නි, භික්ෂුවක් ස්වකීය සිත පිළිබඳ දැනගැනීමට දක්ෂ වන්නේ කෙසේද? ඇවැත්නි, එය මෙබඳුය; ආභරණ පැළඳීමට කැමති තරුණ හෝ යෞවන ස්ත්‍රියක හෝ පුරුෂයෙකු පිරිසිදු, දීප්තිමත් කැඩපතක හෝ පැහැදිලි දිය බඳුනක හෝ ස්වකීය මුහුණේ සේයාව බලන කල්හි, එහි යම් දූවිල්ලක් හෝ කැළලක් හෝ දකියි නම්, ඒ දූවිල්ල හෝ කැළල හෝ ඉවත් කිරීමට වෙහෙසෙයි. ඉදින් එහි දූවිල්ලක් හෝ කැළලක් හෝ නොදකියි නම්, එයින්ම ‘මට ලාභයකි, මම පිරිසිදු වීමි’ යි සතුටු සිත් ඇතිව පූර්ණ සංකල්ප ඇත්තෙක් වෙයි. ඇවැත්නි, එලෙසම භික්ෂුවගේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂණය කුසල් දහම්හි බොහෝ උපකාරී වෙයි. එනම්: ‘මම බොහෝ විට අභිජ්ඣාවෙන් තොරව වාසය කරම් ද? මා තුළ ඒ ධර්මය පවතී ද නැද්ද? මම බොහෝ විට ව්‍යාපාදයෙන් තොර සිතින් වාසය කරම් ද? මා තුළ ඒ ධර්මය පවතී ද නැද්ද? මම බොහෝ විට පහ වූ ථීනමිද්ධයෙන් යුතුව වාසය කරම් ද? මා තුළ ඒ ධර්මය පවතී ද නැද්ද? මම බොහෝ විට නොවිසිරුණු සිතින් වාසය කරම් ද? මා තුළ ඒ ධර්මය පවතී ද නැද්ද? මම බොහෝ විට විචිකිච්ඡාවෙන් එතෙරව වාසය කරම් ද? මා තුළ ඒ ධර්මය පවතී ද නැද්ද? මම බොහෝ විට ක්‍රෝධයෙන් තොරව වාසය කරම් ද? මා තුළ ඒ ධර්මය පවතී ද නැද්ද? මම බොහෝ විට නොකිලිටි සිතින් වාසය කරම් ද? මා තුළ ඒ ධර්මය පවතී ද නැද්ද? මම ආධ්‍යාත්මික ධර්ම ප්‍රමෝදය ලබන්නෙක් වෙම් ද? මා තුළ ඒ ධර්මය පවතී ද නැද්ද? මම ආධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ලබන්නෙක් වෙම් ද? මා තුළ ඒ ධර්මය පවතී ද නැද්ද? මම අධිප්‍රඥා ධර්ම විපස්සනාව ලබන්නෙක් වෙම් ද? මා තුළ ඒ ධර්මය පවතී ද නැද්ද?’ යනුවෙනි.”

‘‘Sace pana, āvuso, bhikkhu paccavekkhamāno sabbepime kusale dhamme attani na samanupassati, tenāvuso, bhikkhunā sabbesaṃyeva imesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, āvuso, ādittacelo vā ādittasīso vā. Tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya. Evamevaṃ kho, āvuso, tena bhikkhunā sabbesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

“ඇවැත්නි, ඉදින් භික්ෂුවක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේදී (විමසා බැලීමේදී) මෙම සියලු කුසල් දහම් තමා තුළ නොදකියි නම්, ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව විසින් එම සියලු කුසල් දහම් ලබා ගැනීම සඳහා දැඩි ඡන්දය (කැමැත්ත), වීර්යය, උත්සාහය, වෑයම, නොපසුබට උත්සාහය, සිහිය සහ සම්පජඤ්ඤය ඇති කරගත යුතුය. ඇවැත්නි, යමෙකුගේ වස්ත්‍රය හෝ හිස ගිනිගත් විට, ඔහු එම වස්ත්‍රයේ හෝ හිසේ ගින්න නිවා දැමීම සඳහා යම් සේ දැඩි ඡන්දයක්, වීර්යයක්, උත්සාහයක්, වෑයමක්, නොපසුබට උත්සාහයක්, සිහියක් සහ සම්පජඤ්ඤයක් ඇති කරගන්නේද, ඇවැත්නි, එලෙසම එම භික්ෂුව විසින් ද සියලු කුසල් දහම් ලබා ගැනීම පිණිස දැඩි ඡන්දය, වීර්යය, උත්සාහය, වෑයම, නොපසුබට උත්සාහය, සිහිය සහ සම්පජඤ්ඤය ඇති කරගත යුතුය.”

‘‘Sace panāvuso, bhikkhu paccavekkhamāno ekacce kusale dhamme attani samanupassati, ekacce kusale dhamme attani na samanupassati, tenāvuso, bhikkhunā ye kusale dhamme attani samanupassati tesu kusalesu dhammesu patiṭṭhāya, ye kusale dhamme attani na samanupassati tesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, āvuso, ādittacelo vā ādittasīso vā. Tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya. Evamevaṃ kho, āvuso, tena bhikkhunā ye kusale dhamme attani samanupassati tesu kusalesu dhammesu patiṭṭhāya, ye kusale dhamme attani na samanupassati tesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

“ඇවැත්නි, ඉදින් භික්ෂුවක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේදී ඇතැම් කුසල් දහම් තමා තුළ දකියි නම්, ඇතැම් කුසල් දහම් තමා තුළ නොදකියි නම්, ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව විසින් තමා තුළ දකින කුසල් දහම්හි පිහිටා, තමා තුළ නොදකින කුසල් දහම් ලබා ගැනීම පිණිස දැඩි ඡන්දය, වීර්යය, උත්සාහය, වෑයම, නොපසුබට උත්සාහය, සිහිය සහ සම්පජඤ්ඤය ඇති කරගත යුතුය. ඇවැත්නි, යමෙකුගේ වස්ත්‍රය හෝ හිස ගිනිගත් විට, ඔහු එම වස්ත්‍රයේ හෝ හිසේ ගින්න නිවා දැමීම සඳහා යම් සේ දැඩි ඡන්දයක්, වීර්යයක්, උත්සාහයක්, වෑයමක්, නොපසුබට උත්සාහයක්, සිහියක් සහ සම්පජඤ්ඤයක් ඇති කරගන්නේද, ඇවැත්නි, එලෙසම එම භික්ෂුව විසින් තමා තුළ දකින කුසල් දහම්හි පිහිටා, තමා තුළ නොදකින කුසල් දහම් ලබා ගැනීම පිණිස දැඩි ඡන්දය, වීර්යය, උත්සාහය, වෑයම, නොපසුබට උත්සාහය, සිහිය සහ සම්පජඤ්ඤය ඇති කරගත යුතුය.”

‘‘Sace panāvuso, bhikkhu paccavekkhamāno sabbepime kusale dhamme attani samanupassati, tenāvuso, bhikkhunā sabbesveva imesu kusalesu [Pg.340] dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṃ khayāya yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.

“ඇවැත්නි, ඉදින් භික්ෂුවක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේදී මෙම සියලු කුසල් දහම් තමා තුළ දකියි නම්, ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව විසින් එම සියලු කුසල් දහම්හිම පිහිටා, මතු අතිරේක වශයෙන් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස උත්සාහය (යෝගය) වැඩිය යුතුය.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Paṭhamasaññāsuttaṃ

6. 6. පඨම සඤ්ඤා සූත්‍රය

56. ‘‘Dasayimā, bhikkhave, saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Katamā dasa? Asubhasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā – imā kho, bhikkhave, dasa saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

56. “මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මෙම සඤ්ඤා දසය මහත් ඵල ඇත්තේය, මහානිසංස ඇත්තේය, අමා නිවනට පිවිසෙන්නේය, අමා නිවන අවසන් කොට ඇත්තේය. ඒ දසය කවරේද? අසුභ සඤ්ඤාව, මරණ සඤ්ඤාව, ආහාරයෙහි ප්‍රතිකූල සඤ්ඤාව, මුළු ලොවෙහි නොඇලීමේ සඤ්ඤාව, අනිච්ච සඤ්ඤාව, අනිත්‍යයෙහි දුක් සඤ්ඤාව, දුකෙහි අනාත්ම සඤ්ඤාව, ප්‍රහාණ සඤ්ඤාව, විරාග සඤ්ඤාව සහ නිරෝධ සඤ්ඤාව යන මේවායි. මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මෙම සඤ්ඤා දසය මහත් ඵල මහානිසංස ඇත්තේය, අමා නිවනට පිවිසෙන්නේය, අමා නිවන අවසන් කොට ඇත්තේය.” හයවන සූත්‍රයයි.

7. Dutiyasaññāsuttaṃ

7. 7. දුතිය සඤ්ඤා සූත්‍රය

57. ‘‘Dasayimā, bhikkhave, saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Katamā dasa? Aniccasaññā, anattasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aṭṭhikasaññā, puḷavakasaññā, vinīlakasaññā, vicchiddakasaññā, uddhumātakasaññā – imā kho, bhikkhave, dasa saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Sattamaṃ.

57. “මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මෙම සඤ්ඤා දසය මහත් ඵල ඇත්තේය, මහානිසංස ඇත්තේය, අමා නිවනට පිවිසෙන්නේය, අමා නිවන අවසන් කොට ඇත්තේය. ඒ දසය කවරේද? අනිච්ච සඤ්ඤාව, අනාත්ම සඤ්ඤාව, මරණ සඤ්ඤාව, ආහාරයෙහි ප්‍රතිකූල සඤ්ඤාව, මුළු ලොවෙහි නොඇලීමේ සඤ්ඤාව, ඇටසැකිලි සඤ්ඤාව, පණුවන් ගැසූ මළසිරුරු සඤ්ඤාව, විකෘති නිල් පැහැ වූ මළසිරුරු සඤ්ඤාව, දෙපලු වූ මළසිරුරු සඤ්ඤාව සහ ඉදිමුණු මළසිරුරු සඤ්ඤාව යන මේවායි. මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මෙම සඤ්ඤා දසය මහත් ඵල මහානිසංස ඇත්තේය, අමා නිවනට පිවිසෙන්නේය, අමා නිවන අවසන් කොට ඇත්තේය.” හත්වන සූත්‍රයයි.

8. Mūlakasuttaṃ

8. 8. මූලක සූත්‍රය

58. ‘‘Sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kiṃmūlakā, āvuso, sabbe dhammā, kiṃsambhavā sabbe dhammā, kiṃsamudayā sabbe dhammā, kiṃsamosaraṇā sabbe dhammā, kiṃpamukhā sabbe dhammā, kiṃadhipateyyā sabbe dhammā, kiṃuttarā sabbe dhammā, kiṃsārā sabbe dhammā, kiṃogadhā sabbe dhammā, kiṃpariyosānā sabbe dhammā’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ kinti byākareyyāthā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.

58. “මහණෙනි, ඉදින් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඔබගෙන් මෙසේ විමසුවහොත් – ‘ඇවැත්නි, සියලු ධර්මයන් කුමක් මුල් කරගත්තේද? සියලු ධර්මයන් කුමක් සම්භවය කරගත්තේද? සියලු ධර්මයන් කුමක් උපත (සමුදය) කරගත්තේද? සියලු ධර්මයන් කුමකට එක් රැස් වන්නේද (සංගමය)? සියලු ධර්මයන් කුමක් ප්‍රමුඛ කරගත්තේද? සියලු ධර්මයන් කුමක් අධිපති කරගත්තේද? සියලු ධර්මයන් කුමක් උත්තරීතර කොට ඇත්තේද? සියලු ධර්මයන්ගේ සාරය කුමක්ද? සියලු ධර්මයන් කුමකට බැසගන්නේද? සියලු ධර්මයන්ගේ අවසානය කුමක්ද?’ මහණෙනි, මෙසේ ඇසූ විට ඔබ ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට කෙසේ පිළිතුරු දෙන්නහුද?” “ස්වාමීනී, අපගේ ධර්ම කරුණු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මුල් කරගෙන පවතී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මඟ පෙන්වන්නා කොට පවතී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිසරණ කොට පවතී. ස්වාමීනී, වදාළා වූ මෙම කරුණෙහි අර්ථය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින්ම පැහැදිලි කරන්නේ නම් මැනවි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අසා භික්ෂූන් වහන්සේලා එය ධාරණය කරගන්නාහුය.”

‘‘Tena [Pg.341] hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

“එසේ නම් මහණෙනි, සවන් දෙන්න, මැනවින් මනසිකාර කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනී” කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.”

‘‘Sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kiṃmūlakā, āvuso, sabbe dhammā, kiṃsambhavā sabbe dhammā, kiṃsamudayā sabbe dhammā, kiṃsamosaraṇā sabbe dhammā kiṃpamukhā sabbe dhammā, kiṃ adhipateyyā sabbe dhammā, kiṃuttarā sabbe dhammā, kiṃsārā sabbe dhammā, kiṃogadhā sabbe dhammā, kiṃpariyosānā sabbe dhammā’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘chandamūlakā, āvuso, sabbe dhammā, manasikārasambhavā sabbe dhammā, phassasamudayā sabbe dhammā, vedanāsamosaraṇā sabbe dhammā, samādhippamukhā sabbe dhammā, satādhipateyyā sabbe dhammā, paññuttarā sabbe dhammā, vimuttisārā sabbe dhammā, amatogadhā sabbe dhammā, nibbānapariyosānā sabbe dhammā’ti. Evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyāthā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මෙසේ අසන්නාහු නම් – ‘ඇවැත්නි, සියලු ධර්මයෝ කුමක් මූලික කොට ඇද්ද? සියලු ධර්මයෝ කුමක් නිපදවීම කොට ඇද්ද? සියලු ධර්මයෝ කුමක් සමුදය කොට ඇද්ද? සියලු ධර්මයෝ කුමක් එක්වීම කොට ඇද්ද? සියලු ධර්මයෝ කුමක් ප්‍රමුඛ කොට ඇද්ද? සියලු ධර්මයෝ කුමක් අධිපති කොට ඇද්ද? සියලු ධර්මයෝ කුමක් උත්තරීතර කොට ඇද්ද? සියලු ධර්මයෝ කුමක් සාරය කොට ඇද්ද? සියලු ධර්මයෝ කුමක බැසගත්තාහුද? සියලු ධර්මයෝ කුමක් අවසානය කොට ඇද්ද?’ කියායි. මහණෙනි, මෙසේ විමසන ලදුව ඔබ එම අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ පිළිතුරු දිය යුතුය – ‘ඇවැත්නි, සියලු ධර්මයෝ ඡන්දය (උනන්දුව) මූලික කොට ඇත්තාහ; මනසිකාරයෙන් උපදින්නාහ; ස්පර්ශයෙන් හටගන්නාහ (සමුදය වන්නාහ); වේදනාව කෙරෙහි එක්වන්නාහ; සමාධිය ප්‍රමුඛ කොට ඇත්තාහ; සිහිය අධිපති කොට ඇත්තාහ; ප්‍රඥාව උත්තරීතර කොට ඇත්තාහ; විමුක්තිය සාරය කොට ඇත්තාහ; අමෘතයෙහි (නිවනෙහි) බැසගත්තාහ; නිවන අවසානය කොට ඇත්තාහ’ කියායි. මහණෙනි, මෙසේ විමසන ලදුව ඔබ එම අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ පිළිතුරු දිය යුතුය.’’ අටවැන්නයි.

9. Pabbajjāsuttaṃ

9. පබ්බජ්ජා සූත්‍රය

59. ‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘yathāpabbajjāparicitañca no cittaṃ bhavissati, na cuppannā pāpakā akusalā dhammā cittaṃ pariyādāya ṭhassanti; aniccasaññāparicitañca no cittaṃ bhavissati, anattasaññāparicitañca no cittaṃ bhavissati, asubhasaññāparicitañca no cittaṃ bhavissati, ādīnavasaññāparicitañca no cittaṃ bhavissati, lokassa samañca visamañca ñatvā taṃsaññāparicitañca no cittaṃ bhavissati, lokassa bhavañca vibhavañca ñatvā taṃsaññāparicitañca no cittaṃ bhavissati, lokassa samudayañca atthaṅgamañca ñatvā taṃsaññāparicitañca no cittaṃ bhavissati, pahānasaññāparicitañca no cittaṃ bhavissati, virāgasaññāparicitañca no cittaṃ bhavissati, nirodhasaññāparicitañca no cittaṃ bhavissatī’ti – evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.

59. ‘‘මහණෙනි, එබැවින් මෙහිදී මෙලෙස හික්මිය යුතුය: ‘අපගේ සිත පැවිදි ජීවිතයට අනුකූලව හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය, උපන්නා වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ සිත යටපත් කොටගෙන නොපවතින්නාහ; අපගේ සිත අනිත්‍ය සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය, අනත්ත සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය, අසුභ සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය, ආදීනව සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය, ලෝකයාගේ සම පැවැත්ම (සුචරිතය) හා විෂම පැවැත්ම (දුචරිතය) දැන ඒ පිළිබඳ සංඥාවෙන් අපගේ සිත හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය, ලෝකයාගේ පැවැත්ම හා විනාශය දැන ඒ පිළිබඳ සංඥාවෙන් අපගේ සිත හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය, ලෝකයාගේ හටගැනීම හා නිරුද්ධ වීම දැන ඒ පිළිබඳ සංඥාවෙන් අපගේ සිත හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය, ප්‍රහාණ සංඥාවෙන් (අත්හැරීමේ සංඥාවෙන්) අපගේ සිත හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය, විරාග සංඥාවෙන් අපගේ සිත හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය, නිරෝධ සංඥාවෙන් අපගේ සිත හුරු කරන ලද්දක් වන්නේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙලෙසම හික්මිය යුතුය."

‘‘Yato [Pg.342] kho, bhikkhave, bhikkhuno yathāpabbajjāparicitañca cittaṃ hoti na cuppannā pāpakā akusalā dhammā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, aniccasaññāparicitañca cittaṃ hoti, anattasaññāparicitañca cittaṃ hoti, asubhasaññāparicitañca cittaṃ hoti, ādīnavasaññāparicitañca cittaṃ hoti, lokassa samañca visamañca ñatvā taṃsaññāparicitañca cittaṃ hoti, lokassa bhavañca vibhavañca ñatvā taṃsaññāparicitañca cittaṃ hoti, lokassa samudayañca atthaṅgamañca ñatvā taṃsaññāparicitañca cittaṃ hoti, pahānasaññāparicitañca cittaṃ hoti, virāgasaññāparicitañca cittaṃ hoti, nirodhasaññāparicitañca cittaṃ hoti, tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’’ti. Navamaṃ.

‘‘මහණෙනි, යම් කලෙක භික්ෂුවකගේ සිත පැවිදි ජීවිතයට අනුකූලව හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, උපන්නා වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ සිත යටපත් කොටගෙන නොපවතිත් ද, සිත අනිත්‍ය සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, අනත්ත සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, අසුභ සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, ආදීනව සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, ලෝකයාගේ සම පැවැත්ම හා විෂම පැවැත්ම දැන ඒ පිළිබඳ සංඥාවෙන් සිත හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, ලෝකයාගේ පැවැත්ම හා විනාශය දැන ඒ පිළිබඳ සංඥාවෙන් සිත හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, ලෝකයාගේ හටගැනීම හා නිරුද්ධ වීම දැන ඒ පිළිබඳ සංඥාවෙන් සිත හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, ප්‍රහාණ සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, විරාග සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, නිරෝධ සංඥාවෙන් හුරු කරන ලද්දක් වේ ද, එවිට ඔහුට ඵල දෙකකින් එක්තරා ඵලයක් බලාපොරොත්තු විය හැකිය: එනම් මෙලොවදීම අරහත් ඵලය හෝ උපාදිශේෂ (තවමත් ඉතිරිව ඇති කෙලෙස්) ඇත්නම් අනාගාමී ඵලයයි."

10. Girimānandasuttaṃ

10. ගිරිමානන්ද සූත්‍රය

60. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā girimānando ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

60. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. ඒ සමයෙහි ආයුෂ්මත් ගිරිමානන්ද තෙරුන් වහන්සේ දැඩි ලෙස රෝගාතුරව, දුකට පත්ව, ගිලන්ව සිටියහ. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, උන්වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

‘‘Āyasmā, bhante, girimānando ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Sādhu, bhante, bhagavā yenāyasmā girimānando tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. ‘‘Sace kho tvaṃ, ānanda, girimānandassa bhikkhuno dasa saññā bhāseyyāsi, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ girimānandassa bhikkhuno dasa saññā sutvā so ābādho ṭhānaso paṭippassambheyya.

‘‘ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ගිරිමානන්ද තෙරුන් වහන්සේ දැඩි ලෙස රෝගාතුරව, දුකට පත්ව, ගිලන්ව සිටිති. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුකම්පා උපදවා ආයුෂ්මත් ගිරිමානන්ද තෙරුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට වඩින සේක් නම් මැනවි.’’ ‘‘ආනන්දය, ඉදින් ඔබ ගිරිමානන්ද භික්ෂුවට දස සංඥාවන් දේශනා කරන්නේ නම්, ගිරිමානන්ද භික්ෂුව එම දස සංඥාවන් ඇසීමෙන් ඒ රෝගය එකෙණෙහිම සංසිඳීමට ඉඩ ඇත්තේය."

‘‘Katamā dasa? Aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā, ādīnavasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, sabbasaṅkhāresu anicchāsaññā, ānāpānassati.

‘‘ඒ දස සංඥාවෝ කවරහුද? අනිත්‍ය සංඥාව, අනත්ත සංඥාව, අසුභ සංඥාව, ආදීනව සංඥාව, ප්‍රහාණ සංඥාව, විරාග සංඥාව, නිරෝධ සංඥාව, සබ්බලෝකේ අනභිරත සංඥාව (මුළු ලොවෙහිම නොඇලීමේ සංඥාව), සබ්බසංඛාරේසු අනිච්ඡා සංඥාව (සියලු සංස්කාරයන් කෙරෙහි නොකැමැත්ත පිළිබඳ සංඥාව) සහ ආනාපානසතියයි."

‘‘Katamā cānanda, aniccasaññā? Idhānanda, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘rūpaṃ aniccaṃ, vedanā aniccā[Pg.343], saññā aniccā, saṅkhārā aniccā, viññāṇaṃ anicca’nti. Iti imesu pañcasu upādānakkhandhesu aniccānupassī viharati. Ayaṃ vuccatānanda, aniccasaññā.

‘‘ආනන්දය, අනිත්‍ය සංඥාව යනු කවරීද? ආනන්දය, මෙහි භික්ෂුවක් වනයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගොස් මෙසේ මෙනෙහි කරයි: ‘රූපය අනිත්‍යය, වේදනාව අනිත්‍යය, සංඥාව අනිත්‍යය, සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයෝය, විඤ්ඤාණය අනිත්‍යය’ යනුවෙනි. මෙලෙස මේ පංච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි අනිත්‍යය අනුව බලමින් වාසය කරයි. ආනන්දය, මෙය අනිත්‍ය සංඥාව යයි කියනු ලැබේ."

‘‘Katamā cānanda, anattasaññā? Idhānanda, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘cakkhu anattā, rūpā anattā, sotaṃ anattā, saddā anattā, ghānaṃ anattā, gandhā anattā, jivhā anattā, rasā anattā, kāyā anattā, phoṭṭhabbā anattā, mano anattā, dhammā anattā’ti. Iti imesu chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu anattānupassī viharati. Ayaṃ vuccatānanda, anattasaññā.

“ආනන්දයෙනි, අනාත්ම සංඥාව යනු කුමක්ද? ආනන්දයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ වනයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගොස් මෙසේ මෙනෙහි කරයි: ‘ඇස අනාත්මය, රූප අනාත්මය; කන අනාත්මය, ශබ්ද අනාත්මය; නාසය අනාත්මය, ගන්ධ අනාත්මය; දිව අනාත්මය, රස අනාත්මය; කය අනාත්මය, ස්පර්ශ අනාත්මය; මනස අනාත්මය, ධම්ම අනාත්මය’ යනුවෙනි. මෙසේ මේ ආධ්‍යාත්මික හා බාහිර ආයතන සයෙහි අනාත්ම වශයෙන් අනුපස්සනාව කරමින් වසයි. ආනන්දයෙනි, මෙය අනාත්ම සංඥාව යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā cānanda, asubhasaññā? Idhānanda, bhikkhu imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānāppakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā mutta’nti. Iti imasmiṃ kāye asubhānupassī viharati. Ayaṃ vuccatānanda, asubhasaññā.

“ආනන්දයෙනි, අසුභ සංඥාව යනු කුමක්ද? ආනන්දයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ පතුලෙන් ඉහළ, හිසකෙස් මතුපිටින් පහළ, සම කෙළවර කොට ඇති, නානාප්‍රකාර අශුචියෙන් පිරුණු මේ ශරීරයම මෙසේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි: ‘මේ ශරීරයෙහි හිසකෙස්, ලොම්, නිය, දත්, සම, මස්, නහර, ඇට, ඇටමිදුළු, වකුගඩුව, හෘදය, අක්මාව, දලබුව, ප්ලීහාව, පෙනහළු, බඩවැල්, අතුනුබහන්, නොපැසුණු ආහාර, මළ ද්‍රව්‍ය, පිත, සෙම, සැරව, ලේ, දහඩිය, මේදය, කඳුළු, වුරුණු තෙල්, කෙළ, සොටු, සන්ධි මිදුළු, මුත්‍රා ඇත්තේය’ යනුවෙනි. මෙසේ මේ ශරීරයෙහි අසුභ වශයෙන් අනුපස්සනාව කරමින් වසයි. ආනන්දයෙනි, මෙය අසුභ සංඥාව යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā cānanda, ādīnavasaññā? Idhānanda, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘bahudukkho kho ayaṃ kāyo bahuādīnavo? Iti imasmiṃ kāye vividhā ābādhā uppajjanti, seyyathidaṃ – cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo oṭṭharogo kāso sāso pināso ḍāho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṃ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu nakhasā vitacchikā lohitaṃ pittaṃ madhumeho aṃsā piḷakā bhagandalā pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo’ti. Iti [Pg.344] imasmiṃ kāye ādīnavānupassī viharati. Ayaṃ vuccatānanda, ādīnavasaññā.

“ආනන්දයෙනි, ආදීනව සංඥාව යනු කුමක්ද? ආනන්දයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ වනයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගොස් මෙසේ මෙනෙහි කරයි: ‘මේ ශරීරය බොහෝ දුක් සහිතය, බොහෝ ආදීනව සහිතය; මන්ද යත් මේ ශරීරයෙහි විවිධ රෝග හටගන්නා බැවිනි. එනම්: ඇස් රෝග, කන් රෝග, නාසා රෝග, දිව රෝග, කාය රෝග, හිස රෝග, කන්පෙති රෝග, මුඛ රෝග, දත් රෝග, තොල් රෝග, කැස්ස, ඇදුම, පීනස, දැවිල්ල, උණ, කුස රෝග, ක්ලාන්තය, අතීසාරය, උදරයේ ඇඹරුම් සහිත රෝග, කොළරාව, කුෂ්ඨ, ගෙඩි, හොරි, ක්ෂය රෝගය, මීමැස්මොරය, දද, කඩුවන්, යား, නියෙන් හීරීමෙන් වන තුවාල, අත් පා පැලීමේ රෝග, රක්ත පිත, දියවැඩියාව, අර්ශස්, පිළිකා, භගන්දරා; පිතෙන් හටගත් රෝග, සෙමෙන් හටගත් රෝග, වාතයෙන් හටගත් රෝග, සන්නිපාතයෙන් හටගත් රෝග, සෘතු විපර්යාසයෙන් හටගත් රෝග, විෂම ඉරියව්වලින් හටගත් රෝග, උපක්‍රමවලින් හටගත් රෝග, කර්ම විපාකයෙන් හටගත් රෝග; ශීතල, උෂ්ණය, බඩගින්න, පිපාසය, මළපහ කිරීම හා මුත්‍රා කිරීම’ යනුවෙනි. මෙසේ මේ ශරීරයෙහි ආදීනව වශයෙන් අනුපස්සනාව කරමින් වසයි. ආනන්දයෙනි, මෙය ආදීනව සංඥාව යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā cānanda, pahānasaññā? Idhānanda, bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti, pajahati, vinodeti, byantīkaroti, anabhāvaṃ gameti. Uppannaṃ byāpādavitakkaṃ nādhivāseti, pajahati, vinodeti, byantīkaroti, anabhāvaṃ gameti. Uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ nādhivāseti, pajahati, vinodeti, byantīkaroti, anabhāvaṃ gameti. Uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti, pajahati, vinodeti, byantīkaroti, anabhāvaṃ gameti. Ayaṃ vuccatānanda, pahānasaññā.

“ආනන්දයෙනි, ප්‍රහාණ සංඥාව යනු කුමක්ද? ආනන්දයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ උපන් කාම විතර්කය ඉවසන්නේ නැත, එය අතහරියි, බැහැර කරයි, කෙළවර කරයි, නැවත නොවීමට පත් කරයි. උපන් ව්‍යාපාද විතර්කය... උපන් විහිංසා විතර්කය... උපන් උපන් ලාමක අකුසල ධර්මයන් ඉවසන්නේ නැත, ඒවා අතහරියි, බැහැර කරයි, කෙළවර කරයි, නැවත නොවීමට පත් කරයි. ආනන්දයෙනි, මෙය ප්‍රහාණ සංඥාව යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā cānanda, virāgasaññā? Idhānanda, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhippaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nibbāna’nti. Ayaṃ vuccatānanda, virāgasaññā.

“ආනන්දයෙනි, විරාග සංඥාව යනු කුමක්ද? ආනන්දයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ වනයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගොස් මෙසේ මෙනෙහි කරයි: ‘සියලු සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම වූ, සියලු උපධීන් අත්හැරීම වූ, තණ්හාව ක්ෂය කිරීම වූ, විරාගය වූ යම් නිවනක් ඇද්ද, මෙය ශාන්තය, මෙය ප්‍රණීතය’ යනුවෙනි. ආනන්දයෙනි, මෙය විරාග සංඥාව යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā cānanda, nirodhasaññā? Idhānanda, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhippaṭinissaggo taṇhākkhayo nirodho nibbāna’nti. Ayaṃ vuccatānanda, nirodhasaññā.

“ආනන්දයෙනි, නිරෝධ සංඥාව යනු කුමක්ද? ආනන්දයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ වනයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගොස් මෙසේ මෙනෙහි කරයි: ‘සියලු සංස්කාරයන්ගේ සංසිඳීම වූ, සියලු උපධීන් අත්හැරීම වූ, තණ්හාව ක්ෂය කිරීම වූ, නිරෝධය වූ යම් නිවනක් ඇද්ද, මෙය ශාන්තය, මෙය ප්‍රණීතය’ යනුවෙනි. ආනන්දයෙනි, මෙය නිරෝධ සංඥාව යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā cānanda, sabbaloke anabhiratasaññā? Idhānanda, bhikkhu ye loke upādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā, te pajahanto viharati anupādiyanto. Ayaṃ vuccatānanda, sabbaloke anabhiratasaññā.

“ආනන්දයෙනි, මුළු ලෝකයෙහි අනභිරති සංඥාව යනු කුමක්ද? ආනන්දයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ ලෝකයෙහි සිතෙහි යම් උපාදානයන්, දැඩි අල්ලා ගැනීම්, අනුසය ධර්මයන් වෙත්ද, ඒවා අත්හරිමින්, උපාදාන නොකරමින් වසයි. ආනන්දයෙනි, මෙය මුළු ලෝකයෙහි අනභිරති සංඥාව යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā cānanda, sabbasaṅkhāresu anicchāsaññā? Idhānanda, bhikkhu sabbasaṅkhāresu aṭṭīyati harāyati jigucchati. Ayaṃ vuccatānanda, sabbasaṅkhāresu anicchāsaññā.

“ආනන්දයෙනි, සියලු සංස්කාරයන් කෙරෙහි අනිච්ඡා සංඥාව යනු කුමක්ද? ආනන්දයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ සියලු සංස්කාරයන් කෙරෙහි කළකිරෙයි, ලැජ්ජා වෙයි, පිළිකුල් කරයි. ආනන්දයෙනි, මෙය සියලු සංස්කාරයන් කෙරෙහි අනිච්ඡා සංඥාව යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamā cānanda, ānāpānassati? Idhānanda, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So satova assasati satova passasati. Dīghaṃ vā assasanto ‘dīghaṃ assasāmī’ti pajānāti. Dīghaṃ vā passasanto ‘dīghaṃ passasāmī’ti pajānāti. Rassaṃ vā assasanto ‘rassaṃ assasāmī’ti pajānāti. Rassaṃ vā passasanto ‘rassaṃ [Pg.345] passasāmī’ti pajānāti. ‘Sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati. ‘Sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati. ‘Passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati. ‘Passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati. ‘Pītipaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati. ‘Pītipaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati. ‘Sukhapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati. ‘Sukhapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati. ‘Cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati. ‘Cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati. ‘Passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati. ‘Passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati. ‘Cittapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati. ‘Cittapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati. Abhippamodayaṃ cittaṃ…pe… samādahaṃ cittaṃ…pe… vimocayaṃ cittaṃ…pe… aniccānupassī…pe… virāgānupassī…pe… nirodhānupassī…pe… ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati. ‘Paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati. Ayaṃ vuccatānanda, ānāpānassati.

“ආනන්දයෙනි, ආනාපානසතිය යනු කවරේද? ආනන්දයෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ වනයට ගියේ හෝ රුක්මුලකට ගියේ හෝ හිස් නිවසකට ගියේ හෝ පළක් බැඳ, කය සෘජුව තබා, කර්මස්ථානය ඉදිරියෙහි සිහිය පිහිටුවාගෙන හිඳියි. හෙතෙම සිහියෙන්ම ආශ්වාස කරයි, සිහියෙන්ම ප්‍රශ්වාස කරයි. දීර්ඝව ආශ්වාස කරන්නේ ‘දීර්ඝව ආශ්වාස කරමි’යි දැනගනියි. දීර්ඝව ප්‍රශ්වාස කරන්නේ ‘දීර්ඝව ප්‍රශ්වාස කරමි’යි දැනගනියි. කෙටියෙන් ආශ්වාස කරන්නේ ‘කෙටියෙන් ආශ්වාස කරමි’යි දැනගනියි. කෙටියෙන් ප්‍රශ්වාස කරන්නේ ‘කෙටියෙන් ප්‍රශ්වාස කරමි’යි දැනගනියි. ‘මුළු ආශ්වාස කයම (ආරම්භය, මධ්‍යය, අවසානය) මැනවින් දැනගනිමින් ආශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘මුළු ප්‍රශ්වාස කයම මැනවින් දැනගනිමින් ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘රළු වූ කාය සංස්කාරයන් සංසිඳුවමින් ආශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘රළු වූ කාය සංස්කාරයන් සංසිඳුවමින් ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘ප්‍රීතිය මැනවින් විඳිමින් ආශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘ප්‍රීතිය මැනවින් විඳිමින් ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘සැපය මැනවින් විඳිමින් ආශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘සැපය මැනවින් විඳිමින් ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘චිත්ත සංස්කාරයන් (වේදනා, සංඥා) මැනවින් විඳිමින් ආශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘චිත්ත සංස්කාරයන් මැනවින් විඳිමින් ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘චිත්ත සංස්කාරයන් සංසිඳුවමින් ආශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘චිත්ත සංස්කාරයන් සංසිඳුවමින් ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘සිත මැනවින් විඳිමින් ආශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘සිත මැනවින් විඳිමින් ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. සිත අතිශයින් සතුටු කරමින්...පෙ... සිත මැනවින් සමාහිත කරමින්...පෙ... සිත (කෙලෙසුන්ගෙන්) මුදවමින්...පෙ... අනිත්‍යය අනුව බලමින්...පෙ... විරාගය අනුව බලමින්...පෙ... නිරෝධය අනුව බලමින්...පෙ... ‘අත්හැරීම අනුව බලමින් ආශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ‘අත්හැරීම අනුව බලමින් ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමි’යි හික්මෙයි. ආනන්දයෙනි, මෙය ආනාපානසතිය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Sace kho tvaṃ, ānanda, girimānandassa bhikkhuno imā dasa saññā bhāseyyāsi, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ girimānandassa bhikkhuno imā dasa saññā sutvā so ābādho ṭhānaso paṭippassambheyyā’’ti.

“ආනන්දයෙනි, ඉදින් ඔබ ගිරිමානන්ද භික්ෂුවට මෙම සංඥා දසය දේශනා කරන්නේ නම්, එම සංඥා දසය ඇසීමෙන් ගිරිමානන්ද භික්ෂුවගේ ඒ අසනීපය එකෙණෙහිම සංසිඳීමට කරුණු ඇත්තේය.”

Atha kho āyasmā ānando bhagavato santike imā dasa saññā uggahetvā yenāyasmā girimānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato girimānandassa imā dasa saññā abhāsi. Atha kho āyasmato girimānandassa dasa saññā sutvā so ābādho ṭhānaso paṭippassambhi. Vuṭṭhahi cāyasmā girimānando tamhā ābādhā. Tathā pahīno ca panāyasmato girimānandassa so ābādho ahosī’’ti. Dasamaṃ.

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙන් මෙම සංඥා දසය උගෙන ආයුෂ්මත් ගිරිමානන්ද තෙරණුවෝ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් ගිරිමානන්ද තෙරණුවන්ට මෙම සංඥා දසය දේශනා කළහ. එවිට ආයුෂ්මත් ගිරිමානන්ද තෙරණුවන්ට මෙම සංඥා දසය ඇසීමෙන් ඒ අසනීපය එකෙණෙහිම සංසිඳුණි. ආයුෂ්මත් ගිරිමානන්ද තෙරණුවෝ ඒ අසනීපයෙන් නැගී සිටියහ. ආයුෂ්මත් ගිරිමානන්ද තෙරණුවන්ගේ ඒ අසනීපය එලෙසම ප්‍රහීණ විය. දසවන සූත්‍රයයි.

Sacittavaggo paṭhamo.

පළමුවන සචිත්ත වර්ගය නිමවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Sacittañca sāriputta, ṭhiti ca samathena ca;

Parihāno ca dve saññā, mūlā pabbajitaṃ girīti.

සචිත්ත සූත්‍රය, සාරිපුත්ත සූත්‍රය, ඨිති සූත්‍රය, සමථ සූත්‍රය, පරිහාන සූත්‍රය, සංඥා සූත්‍ර දෙකක් ද, මූල සූත්‍රය, පබ්බජිත සූත්‍රය සහ ගිරිමානන්ද සූත්‍රය ද (යන සූත්‍ර දසය මෙහි ඇතුළත් වේ).

(7) 2. Yamakavaggo

(7) 2. යමක වර්ගය

1. Avijjāsuttaṃ

1. අවිජ්ජා සූත්‍රය

61. ‘‘Purimā[Pg.346], bhikkhave, koṭi na paññāyati avijjāya – ‘ito pubbe avijjā nāhosi, atha pacchā samabhavī’ti. Evañcetaṃ, bhikkhave, vuccati, atha ca pana paññāyati – ‘idappaccayā avijjā’ti.

61. “මහණෙනි, ‘මීට පෙර අවිද්‍යාව නොවීය, පසුව හටගත්තේය’ යනුවෙන් අවිද්‍යාවේ පූර්ව කෙළවරක් පැන නොපෙනේ. මහණෙනි, මෙය මෙසේ වුවත් ‘අවිද්‍යාව මේ ප්‍රත්‍යයෙන් (හේතුවෙන්) වේ’ යන්න පැන පෙනෙයි.”

‘‘Avijjampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro avijjāya? ‘Pañca nīvaraṇā’tissa vacanīyaṃ. Pañcapāhaṃ, bhikkhave, nīvaraṇe sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ? ‘Tīṇi duccaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, duccaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇaṃ duccaritānaṃ? ‘Indriyaasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyaasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyaasaṃvarassa? ‘Asatāsampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Asatāsampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro asatāsampajaññassa? ‘Ayonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Ayonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro ayonisomanasikārassa? ‘Assaddhiya’ntissa vacanīyaṃ. Assaddhiyampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro assaddhiyassa? ‘Asaddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Asaddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro asaddhammassavanassa? ‘Asappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.

“මහණෙනි, මම අවිද්‍යාව ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. අවිද්‍යාවේ ආහාරය කුමක්ද? ‘පංච නීවරණ’ යයි කිව යුතුය. මහණෙනි, මම පංච නීවරණයන් ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. පංච නීවරණයන්ගේ ආහාරය කුමක්ද? ‘ත්‍රිවිධ දුශ්චරිත’ යයි කිව යුතුය. මහණෙනි, මම ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතයන් ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතයන්ගේ ආහාරය කුමක්ද? ‘ඉන්ද්‍රිය අසංවරය’ යයි කිව යුතුය. මහණෙනි, මම ඉන්ද්‍රිය අසංවරය ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. ඉන්ද්‍රිය අසංවරයේ ආහාරය කුමක්ද? ‘සිහිය හා නුවණ නොමැතිකම’ (අසති අසම්පජඤ්ඤය) යයි කිව යුතුය. මහණෙනි, මම සිහිය හා නුවණ නොමැතිකම ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. සිහිය හා නුවණ නොමැතිකමේ ආහාරය කුමක්ද? ‘අයෝනිසෝ මනසිකාරය’ යයි කිව යුතුය. මහණෙනි, මම අයෝනිසෝ මනසිකාරය ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. අයෝනිසෝ මනසිකාරයේ ආහාරය කුමක්ද? ‘අශ්‍රද්ධාව’ යයි කිව යුතුය. මහණෙනි, මම අශ්‍රද්ධාව ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. අශ්‍රද්ධාවේ ආහාරය කුමක්ද? ‘අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය’ යයි කිව යුතුය. මහණෙනි, මම අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. අසද්ධර්ම ශ්‍රවණයේ ආහාරය කුමක්ද? ‘අසත්පුරුෂ සේවනය’ යයි කිව යුතුය.”

‘‘Iti kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro asaddhammassavanaṃ paripūreti, asaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti. Evametissā avijjāya āhāro hoti, evañca pāripūri.

‘‘මහණෙනි, මෙසේ අසත්පුරුෂ සේවනය සම්පූර්ණ වූ කල්හි (එය) අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ කරයි. අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ වූ කල්හි අශ්‍රද්ධාව සම්පූර්ණ කරයි. අශ්‍රද්ධාව සම්පූර්ණ වූ කල්හි අයෝනිසෝ මනසිකාරය සම්පූර්ණ කරයි. අයෝනිසෝ මනසිකාරය සම්පූර්ණ වූ කල්හි අසතිසම්පජඤ්ඤය (සිහි නුවණ නොමැතිකම) සම්පූර්ණ කරයි. අසතිසම්පජඤ්ඤය සම්පූර්ණ වූ කල්හි ඉන්ද්‍රිය අසංවරය සම්පූර්ණ කරයි. ඉන්ද්‍රිය අසංවරය සම්පූර්ණ වූ කල්හි ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතය සම්පූර්ණ කරයි. ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතය සම්පූර්ණ වූ කල්හි පංච නීවරණයන් සම්පූර්ණ කරයි. පංච නීවරණයන් සම්පූර්ණ වූ කල්හි අවිද්‍යාව සම්පූර්ණ කරයි. මෙසේ මේ අවිද්‍යාවට ආහාරය වෙයි, මෙසේ එය සම්පූර්ණත්වයට පත්වෙයි.

‘‘Seyyathāpi[Pg.347], bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante ( ) taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti. Kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ sāgaraṃ paripūrenti; evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri.

‘‘මහණෙනි, එය මෙබඳුය: පර්වත මුදුනක මහත් වැහි බිඳු ඇතිව වැසි වසිනා කල්හි, ඒ ජලය පල්ලම් බලා ගලා යමින් පර්වත කන්දර, විවර හා හෙබවල් පුරවයි. පර්වත කන්දර, විවර හා හෙබවල් පිරුණු කල්හි කුඩා පොකුණු පුරවයි. කුඩා පොකුණු පිරුණු කල්හි මහා පොකුණු පුරවයි. මහා පොකුණු පිරුණු කල්හි කුඩා ගංගා පුරවයි. කුඩා ගංගා පිරුණු කල්හි මහා ගංගා පුරවයි. මහා ගංගා පිරුණු කල්හි සාගරය හෙවත් මහා සමුද්‍රය පුරවයි. මෙසේ මේ මහා සමුද්‍රයාට ආහාරය වෙයි, මෙසේ එය සම්පූර්ණත්වයට පත්වෙයි.

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro asaddhammassavanaṃ paripūreti, asaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti; evametissā avijjāya āhāro hoti, evañca pāripūri.

‘‘මහණෙනි, එලෙසම අසත්පුරුෂ සේවනය සම්පූර්ණ වූ කල්හි අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ කරයි. අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ වූ කල්හි අශ්‍රද්ධාව සම්පූර්ණ කරයි. අශ්‍රද්ධාව සම්පූර්ණ වූ කල්හි අයෝනිසෝ මනසිකාරය සම්පූර්ණ කරයි. අයෝනිසෝ මනසිකාරය සම්පූර්ණ වූ කල්හි අසතිසම්පජඤ්ඤය සම්පූර්ණ කරයි. අසතිසම්පජඤ්ඤය සම්පූර්ණ වූ කල්හි ඉන්ද්‍රිය අසංවරය සම්පූර්ණ කරයි. ඉන්ද්‍රිය අසංවරය සම්පූර්ණ වූ කල්හි ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතය සම්පූර්ණ කරයි. ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතය සම්පූර්ණ වූ කල්හි පංච නීවරණයන් සම්පූර්ණ කරයි. පංච නීවරණයන් සම්පූර්ණ වූ කල්හි අවිද්‍යාව සම්පූර්ණ කරයි. මෙසේ මේ අවිද්‍යාවට ආහාරය වෙයි, මෙසේ එය සම්පූර්ණත්වයට පත්වෙයි.

‘‘Vijjāvimuttimpāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro vijjāvimuttiyā? ‘Satta bojjhaṅgā’tissa vacanīyaṃ. Sattapāhaṃ, bhikkhave, bojjhaṅge sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ? ‘Cattāro satipaṭṭhānā’tissa vacanīyaṃ. Cattāropāhaṃ, bhikkhave, satipaṭṭhāne sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ? ‘Tīṇi sucaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, sucaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇaṃ sucaritānaṃ? ‘Indriyasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyasaṃvarassa? ‘Satisampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Satisampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro satisampajaññassa? ‘Yonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Yonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro yonisomanasikārassa? ‘Saddhā’tissa vacanīyaṃ. Saddhampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhāya[Pg.348]? ‘Saddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Saddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhammassavanassa? ‘Sappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.

‘‘මහණෙනි, මම විද්‍යා විමුක්තිය ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. විද්‍යා විමුක්තියේ ආහාරය කුමක්ද? ‘සප්ත බොජ්ඣංගයෝය’ යනු එයට පිළිතුරයි. මහණෙනි, මම සප්ත බොජ්ඣංගයන් ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. සප්ත බොජ්ඣංගයන්ගේ ආහාරය කුමක්ද? ‘සතර සතිපට්ඨානයෝය’ යනු එයට පිළිතුරයි. මහණෙනි, මම සතර සතිපට්ඨානයන් ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. සතර සතිපට්ඨානයන්ගේ ආහාරය කුමක්ද? ‘ත්‍රිවිධ සුචරිතයෝය’ යනු එයට පිළිතුරයි. මහණෙනි, මම ත්‍රිවිධ සුචරිතයන් ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. ත්‍රිවිධ සුචරිතයන්ගේ ආහාරය කුමක්ද? ‘ඉන්ද්‍රිය සංවරයයි’ යනු එයට පිළිතුරයි. මහණෙනි, මම ඉන්ද්‍රිය සංවරය ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. ඉන්ද්‍රිය සංවරයේ ආහාරය කුමක්ද? ‘සතිසම්පජඤ්ඤයයි’ යනු එයට පිළිතුරයි. මහණෙනි, මම සතිසම්පජඤ්ඤය ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. සතිසම්පජඤ්ඤයේ ආහාරය කුමක්ද? ‘යෝනිසෝ මනසිකාරයයි’ යනු එයට පිළිතුරයි. මහණෙනි, මම යෝනිසෝ මනසිකාරය ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. යෝනිසෝ මනසිකාරයේ ආහාරය කුමක්ද? ‘ශ්‍රද්ධාවයි’ යනු එයට පිළිතුරයි. මහණෙනි, මම ශ්‍රද්ධාව ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. ශ්‍රද්ධාවේ ආහාරය කුමක්ද? ‘සද්ධර්ම ශ්‍රවණයයි’ යනු එයට පිළිතුරයි. මහණෙනි, මම සද්ධර්ම ශ්‍රවණය ද ආහාර සහිත යයි කියමි, ආහාර රහිත යයි නොකියමි. සද්ධර්ම ශ්‍රවණයේ ආහාරය කුමක්ද? ‘සත්පුරුෂ සේවනයයි’ යනු එයට පිළිතුරයි.

‘‘Iti kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti, saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti, saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti, yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti, satisampajaññaṃ paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti, indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti, tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti, cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti; evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūri.

‘‘මහණෙනි, මෙසේ සත්පුරුෂ සේවනය සම්පූර්ණ වූ කල්හි සද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ කරයි. සද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ වූ කල්හි ශ්‍රද්ධාව සම්පූර්ණ කරයි. ශ්‍රද්ධාව සම්පූර්ණ වූ කල්හි යෝනිසෝ මනසිකාරය සම්පූර්ණ කරයි. යෝනිසෝ මනසිකාරය සම්පූර්ණ වූ කල්හි සතිසම්පජඤ්ඤය සම්පූර්ණ කරයි. සතිසම්පජඤ්ඤය සම්පූර්ණ වූ කල්හි ඉන්ද්‍රිය සංවරය සම්පූර්ණ කරයි. ඉන්ද්‍රිය සංවරය සම්පූර්ණ වූ කල්හි ත්‍රිවිධ සුචරිතය සම්පූර්ණ කරයි. ත්‍රිවිධ සුචරිතය සම්පූර්ණ වූ කල්හි සතර සතිපට්ඨානය සම්පූර්ණ කරයි. සතර සතිපට්ඨානය සම්පූර්ණ වූ කල්හි සප්ත බොජ්ඣංගයන් සම්පූර්ණ කරයි. සප්ත බොජ්ඣංගයන් සම්පූර්ණ වූ කල්හි විද්‍යා විමුක්තිය සම්පූර්ණ කරයි. මෙසේ මේ විද්‍යා විමුක්තියට ආහාරය වෙයි, මෙසේ එය සම්පූර්ණත්වයට පත්වෙයි.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti, kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ sāgaraṃ paripūrenti; evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri.

“මහණෙනි, එය මෙසේ ය: කඳු මුදුනක මහත් වැසි බිඳු ඇතිව වසිනා කල්හි, ඒ ජලය පහත් බිම් කරා ගලා බසිමින් කඳු කන්දර, හෙල් පලුදු හා ඇළ දොළ පුරවයි. පිරී ගිය කඳු කන්දර, හෙල් පලුදු හා ඇළ දොළ මගින් කුඩා විල් පුරවයි. පිරී ගිය කුඩා විල් මගින් මහා විල් පුරවයි. පිරී ගිය මහා විල් මගින් කුඩා ගංගා පුරවයි. පිරී ගිය කුඩා ගංගා මගින් මහා ගංගා පුරවයි. පිරී ගිය මහා ගංගා මගින් මහා සාගරය පුරවයි. මෙසේ මේ මහා සාගරයාට ආහාරය (පෝෂණය) වෙයි, මෙසේ එය පිරිපුන් බවට පත් වෙයි.

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti, saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti, saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti, yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti, satisampajaññaṃ paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti, indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti, tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti, cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti; evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūrī’’ti. Paṭhamaṃ.

මහණෙනි, එමෙන්ම සත්පුරුෂ සේවනය පිරිපුන් වූ කල්හි සද්ධර්ම ශ්‍රවණය පුරවයි. සද්ධර්ම ශ්‍රවණය පිරිපුන් වූ කල්හි ශ්‍රද්ධාව පුරවයි. ශ්‍රද්ධාව පිරිපුන් වූ කල්හි යෝනිසෝ මනසිකාරය පුරවයි. යෝනිසෝ මනසිකාරය පිරිපුන් වූ කල්හි සතිසම්පජඤ්ඤය පුරවයි. සතිසම්පජඤ්ඤය පිරිපුන් වූ කල්හි ඉන්ද්‍රිය සංවරය පුරවයි. ඉන්ද්‍රිය සංවරය පිරිපුන් වූ කල්හි ත්‍රිවිධ සුචරිතය පුරවයි. ත්‍රිවිධ සුචරිතය පිරිපුන් වූ කල්හි සතර සතිපට්ඨානය පුරවයි. සතර සතිපට්ඨානය පිරිපුන් වූ කල්හි සප්ත බොජ්ඣංග පුරවයි. සප්ත බොජ්ඣංග පිරිපුන් වූ කල්හි විද්‍යා විමුක්තිය පුරවයි. මෙසේ මේ විද්‍යා විමුක්තියට ආහාරය වෙයි, මෙසේ එය පිරිපුන් බවට පත් වෙයි.” පළමුවැනි සූත්‍රයයි.

2. Taṇhāsuttaṃ

2. 2. තණ්හා සූත්‍රය

62. ‘‘Purimā, bhikkhave, koṭi na paññāyati bhavataṇhāya – ‘ito pubbe bhavataṇhā nāhosi, atha pacchā samabhavī’ti. Evañcetaṃ, bhikkhave, vuccati, atha ca pana paññāyati – ‘idappaccayā bhavataṇhā’ti.

62. “මහණෙනි, ‘මීට පෙර භව තණ්හාව නොවීය, පසුව එය හටගත්තේය’ යනුවෙන් භව තණ්හාවෙහි පූර්ව කෙළවරක් පැන නොපෙනේ. මහණෙනි, මෙය මෙසේ කියනු ලැබුවද, ‘මේ ප්‍රත්‍යයෙන් භව තණ්හාව හටගනී’ යනුවෙන් එය පැන පෙනෙන්නේය.

‘‘Bhavataṇhāmpāhaṃ[Pg.349], bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro bhavataṇhāya? ‘Avijjā’tissa vacanīyaṃ. Avijjampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro avijjāya? ‘Pañca nīvaraṇā’tissa vacanīyaṃ. Pañca nīvaraṇepāhaṃ, bhikkhave, sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ? ‘Tīṇi duccaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, duccaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇannaṃ duccaritānaṃ? ‘Indriyaasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyaasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyaasaṃvarassa? ‘Asatāsampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Asatāsampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro asatā sampajaññassa? ‘Ayonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Ayonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro ayonisomanasikārassa? ‘Assaddhiya’ntissa vacanīyaṃ. Assaddhiyampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro assaddhiyassa? ‘Assaddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Assaddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro assaddhammassavanassa? ‘Asappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.

මහණෙනි, භව තණ්හාව ද ආහාර සහිත යයි මම පවසමි, ආහාර රහිත යයි නොපවසමි. භව තණ්හාවෙහි ආහාරය කුමක්ද? ‘අවිද්‍යාව’ යයි එයට කිව යුතුය. මහණෙනි, අවිද්‍යාව ද ආහාර සහිත යයි මම පවසමි, ආහාර රහිත යයි නොපවසමි. අවිද්‍යාවෙහි ආහාරය කුමක්ද? ‘පංච නීවරණයෝ’ යයි එයට කිව යුතුය. මහණෙනි, පංච නීවරණයන් ද ආහාර සහිත යයි මම පවසමි, ආහාර රහිත යයි නොපවසමි. පංච නීවරණයන්ගේ ආහාරය කුමක්ද? ‘ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතය’ යයි එයට කිව යුතුය. මහණෙනි, ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතය ද ආහාර සහිත යයි මම පවසමි, ආහාර රහිත යයි නොපවසමි. ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතයන්ගේ ආහාරය කුමක්ද? ‘ඉන්ද්‍රිය අසංවරය’ යයි එයට කිව යුතුය. මහණෙනි, ඉන්ද්‍රිය අසංවරය ද ආහාර සහිත යයි මම පවසමි, ආහාර රහිත යයි නොපවසමි. ඉන්ද්‍රිය අසංවරයෙහි ආහාරය කුමක්ද? ‘අසති අසම්පජඤ්ඤය’ (සිහිය හා නුවණ නොමැතිකම) යයි එයට කිව යුතුය. මහණෙනි, අසති අසම්පජඤ්ඤය ද ආහාර සහිත යයි මම පවසමි, ආහාර රහිත යයි නොපවසමි. අසති අසම්පජඤ්ඤයෙහි ආහාරය කුමක්ද? ‘අයෝනිසෝ මනසිකාරය’ යයි එයට කිව යුතුය. මහණෙනි, අයෝනිසෝ මනසිකාරය ද ආහාර සහිත යයි මම පවසමි, ආහාර රහිත යයි නොපවසමි. අයෝනිසෝ මනසිකාරයෙහි ආහාරය කුමක්ද? ‘අශ්‍රද්ධාව’ යයි එයට කිව යුතුය. මහණෙනි, අශ්‍රද්ධාව ද ආහාර සහිත යයි මම පවසමි, ආහාර රහිත යයි නොපවසමි. අශ්‍රද්ධාවෙහි ආහාරය කුමක්ද? ‘අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය’ යයි එයට කිව යුතුය. මහණෙනි, අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය ද ආහාර සහිත යයි මම පවසමි, ආහාර රහිත යයි නොපවසමි. අසද්ධර්ම ශ්‍රවණයෙහි ආහාරය කුමක්ද? ‘අසත්පුරුෂ සේවනය’ යයි එයට කිව යුතුය.

‘‘Iti kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro assaddhammassavanaṃ paripūreti, assaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti, avijjā paripūrā bhavataṇhaṃ paripūreti; evametissā bhavataṇhāya āhāro hoti, evañca pāripūri.

මහණෙනි, මෙසේ වනාහි අසත්පුරුෂ සේවනය පිරිපුන් වූ කල්හි අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය පුරවයි. අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය පිරිපුන් වූ කල්හි අශ්‍රද්ධාව පුරවයි. අශ්‍රද්ධාව පිරිපුන් වූ කල්හි අයෝනිසෝ මනසිකාරය පුරවයි. අයෝනිසෝ මනසිකාරය පිරිපුන් වූ කල්හි අසති අසම්පජඤ්ඤය පුරවයි. අසති අසම්පජඤ්ඤය පිරිපුන් වූ කල්හි ඉන්ද්‍රිය අසංවරය පුරවයි. ඉන්ද්‍රිය අසංවරය පිරිපුන් වූ කල්හි ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතය පුරවයි. ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතය පිරිපුන් වූ කල්හි පංච නීවරණයන් පුරවයි. පංච නීවරණයන් පිරිපුන් වූ කල්හි අවිද්‍යාව පුරවයි. අවිද්‍යාව පිරිපුන් වූ කල්හි භව තණ්හාව පුරවයි. මෙසේ මේ භව තණ්හාවට ආහාරය වෙයි, මෙසේ එය පිරිපුන් බවට පත් වෙයි.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti, pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti, kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti, mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti, kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti, mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ [Pg.350] sāgaraṃ paripūrenti; evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri.

මහණෙනි, එය මෙසේ ය: කඳු මුදුනක මහත් වැසි බිඳු ඇතිව වසිනා කල්හි, ඒ ජලය පහත් බිම් කරා ගලා බසිමින් කඳු කන්දර, හෙල් පලුදු හා ඇළ දොළ පුරවයි. පිරී ගිය කඳු කන්දර, හෙල් පලුදු හා ඇළ දොළ මගින් කුඩා විල් පුරවයි. පිරී ගිය කුඩා විල් මගින් මහා විල් පුරවයි. පිරී ගිය මහා විල් මගින් කුඩා ගංගා පුරවයි. පිරී ගිය කුඩා ගංගා මගින් මහා ගංගා පුරවයි. පිරී ගිය මහා ගංගා මගින් මහා සාගරය පුරවයි. මෙසේ මේ මහා සාගරයාට ආහාරය වෙයි, මෙසේ එහි පිරිපුන් බව වෙයි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, asappurisasaṃsevo paripūro assaddhammassavanaṃ paripūreti, assaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti, assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti, ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti, asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti, indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti, tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti, pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti, avijjā paripūrā bhavataṇhaṃ paripūreti; evametissā bhavataṇhāya āhāro hoti, evañca pāripūri.

“මහණෙනි, එලෙසම අසත්පුරුෂ සේවනය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ කරයි. අසද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය අශ්‍රද්ධාව සම්පූර්ණ කරයි. අශ්‍රද්ධාව සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය අයෝනිසෝ මනසිකාරය සම්පූර්ණ කරයි. අයෝනිසෝ මනසිකාරය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය අසතිසම්පජඤ්ඤය (සිහි නුවණ නොමැතිකම) සම්පූර්ණ කරයි. අසතිසම්පජඤ්ඤය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය ඉන්ද්‍රිය අසංවරය සම්පූර්ණ කරයි. ඉන්ද්‍රිය අසංවරය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතය සම්පූර්ණ කරයි. ත්‍රිවිධ දුශ්චරිතය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය පංච නීවරණයන් සම්පූර්ණ කරයි. පංච නීවරණයන් සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය අවිද්‍යාව සම්පූර්ණ කරයි. අවිද්‍යාව සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය භව තණ්හාව සම්පූර්ණ කරයි. මෙසේ මෙම භව තණ්හාවට පෝෂණය (ආහාරය) වෙයි, මෙසේ එය සම්පූර්ණත්වයට පත් වෙයි.”

‘‘Vijjāvimuttimpāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro vijjāvimuttiyā? ‘Satta bojjhaṅgā’tissa vacanīyaṃ. Sattapāhaṃ, bhikkhave, bojjhaṅge sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ? ‘Cattāro satipaṭṭhānā’tissa vacanīyaṃ. Cattāropāhaṃ, bhikkhave, satipaṭṭhāne sāhāre vadāmi, no anāhāre. Ko cāhāro catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ? ‘Tīṇi sucaritānī’tissa vacanīyaṃ. Tīṇipāhaṃ, bhikkhave, sucaritāni sāhārāni vadāmi, no anāhārāni. Ko cāhāro tiṇṇannaṃ sucaritānaṃ? ‘Indriyasaṃvaro’tissa vacanīyaṃ. Indriyasaṃvarampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro indriyasaṃvarassa? ‘Satisampajañña’ntissa vacanīyaṃ. Satisampajaññampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro satisampajaññassa? ‘Yonisomanasikāro’tissa vacanīyaṃ. Yonisomanasikārampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro yonisomanasikārassa? ‘Saddhā’tissa vacanīyaṃ. Saddhampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhāya? ‘Saddhammassavana’ntissa vacanīyaṃ. Saddhammassavanampāhaṃ, bhikkhave, sāhāraṃ vadāmi, no anāhāraṃ. Ko cāhāro saddhammassavanassa? ‘Sappurisasaṃsevo’tissa vacanīyaṃ.

“මහණෙනි, විද්‍යා විමුක්තිය පවා පෝෂණයක් සහිතව පවතින බව මම කියමි, එය පෝෂණයක් රහිතව පවතින්නක් නොවේ. විද්‍යා විමුක්තියේ පෝෂණය කුමක්ද? එයට ‘සප්ත බොජ්ඣංග’ යැයි පැවසිය යුතුය. මහණෙනි, මම සප්ත බොජ්ඣංගයන් පවා පෝෂණයක් සහිතව පවතින බව කියමි, එය පෝෂණයක් රහිතව පවතින්නක් නොවේ. සප්ත බොජ්ඣංගයන්ගේ පෝෂණය කුමක්ද? එයට ‘සතර සතිපට්ඨානය’ යැයි පැවසිය යුතුය. මහණෙනි, මම සතර සතිපට්ඨානය පවා පෝෂණයක් සහිතව පවතින බව කියමි, එය පෝෂණයක් රහිතව පවතින්නක් නොවේ. සතර සතිපට්ඨානයේ පෝෂණය කුමක්ද? එයට ‘ත්‍රිවිධ සුචරිතය’ යැයි පැවසිය යුතුය. මහණෙනි, මම ත්‍රිවිධ සුචරිතයන් පවා පෝෂණයක් සහිතව පවතින බව කියමි, එය පෝෂණයක් රහිතව පවතින්නක් නොවේ. ත්‍රිවිධ සුචරිතයේ පෝෂණය කුමක්ද? එයට ‘ඉන්ද්‍රිය සංවරය’ යැයි පැවසිය යුතුය. මහණෙනි, මම ඉන්ද්‍රිය සංවරය පවා පෝෂණයක් සහිතව පවතින බව කියමි, එය පෝෂණයක් රහිතව පවතින්නක් නොවේ. ඉන්ද්‍රිය සංවරයේ පෝෂණය කුමක්ද? එයට ‘සතිසම්පජඤ්ඤය’ යැයි පැවසිය යුතුය. මහණෙනි, මම සතිසම්පජඤ්ඤය පවා පෝෂණයක් සහිතව පවතින බව කියමි, එය පෝෂණයක් රහිතව පවතින්නක් නොවේ. සතිසම්පජඤ්ඤයේ පෝෂණය කුමක්ද? එයට ‘යෝනිසෝ මනසිකාරය’ යැයි පැවසිය යුතුය. මහණෙනි, මම යෝනිසෝ මනසිකාරය පවා පෝෂණයක් සහිතව පවතින බව කියමි, එය පෝෂණයක් රහිතව පවතින්නක් නොවේ. යෝනිසෝ මනසිකාරයේ පෝෂණය කුමක්ද? එයට ‘ශ්‍රද්ධාව’ යැයි පැවසිය යුතුය. මහණෙනි, මම ශ්‍රද්ධාව පවා පෝෂණයක් සහිතව පවතින බව කියමි, එය පෝෂණයක් රහිතව පවතින්නක් නොවේ. ශ්‍රද්ධාවේ පෝෂණය කුමක්ද? එයට ‘සද්ධර්ම ශ්‍රවණය’ යැයි පැවසිය යුතුය. මහණෙනි, මම සද්ධර්ම ශ්‍රවණය පවා පෝෂණයක් සහිතව පවතින බව කියමි, එය පෝෂණයක් රහිතව පවතින්නක් නොවේ. සද්ධර්ම ශ්‍රවණයේ පෝෂණය කුමක්ද? එයට ‘සත්පුරුෂ සේවනය’ යැයි පැවසිය යුතුය.”

‘‘Iti kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti, saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti, saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti, yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti, satisampajaññaṃ [Pg.351] paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti, indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti, tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti, cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti; evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūri.

“මහණෙනි, මෙලෙස සත්පුරුෂ සේවනය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය සද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ කරයි. සද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය ශ්‍රද්ධාව සම්පූර්ණ කරයි. ශ්‍රද්ධාව සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය යෝනිසෝ මනසිකාරය සම්පූර්ණ කරයි. යෝනිසෝ මනසිකාරය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය සතිසම්පජඤ්ඤය සම්පූර්ණ කරයි. සතිසම්පජඤ්ඤය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය ඉන්ද්‍රිය සංවරය සම්පූර්ණ කරයි. ඉන්ද්‍රිය සංවරය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය ත්‍රිවිධ සුචරිතය සම්පූර්ණ කරයි. ත්‍රිවිධ සුචරිතය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය සතර සතිපට්ඨානය සම්පූර්ණ කරයි. සතර සතිපට්ඨානය සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය සප්ත බොජ්ඣංගයන් සම්පූර්ණ කරයි. සප්ත බොජ්ඣංගයන් සම්පූර්ණ වූ කල්හි එය විද්‍යා විමුක්තිය සම්පූර්ණ කරයි. මෙසේ මෙම විද්‍යා විමුක්තියට පෝෂණය වෙයි, මෙසේ එය සම්පූර්ණත්වයට පත් වෙයි.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ…pe… evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti, evañca pāripūri. Evamevaṃ kho, bhikkhave, sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti…pe… evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti, evañca pāripūrī’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, එය යම් සේ ද යත්; පර්වත මුදුනක මහත් වැහි බිංදු සහිතව වැසි වසින කල්හි, ඒ ජලය පහළ බිම් කරා ගලා යමින්... (පෙ)... මෙසේ මේ සාගරය නම් වූ මහා සමුද්‍රයට පෝෂණය වෙයි, මෙසේ එය සම්පූර්ණ වෙයි. මහණෙනි, එලෙසම සත්පුරුෂ සේවනය සම්පූර්ණ වූ කල්හි සද්ධර්ම ශ්‍රවණය සම්පූර්ණ කරයි... (පෙ)... මෙසේ මෙම විද්‍යා විමුක්තියට පෝෂණය වෙයි, මෙසේ එය සම්පූර්ණත්වයට පත් වෙයි.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Niṭṭhaṅgatasuttaṃ

3. 3. නිට්ඨංගත සූත්‍රය

63. ‘‘Ye keci, bhikkhave, mayi niṭṭhaṃ gatā sabbe te diṭṭhisampannā. Tesaṃ diṭṭhisampannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā? Sattakkhattuparamassa, kolaṃkolassa, ekabījissa, sakadāgāmissa, yo ca diṭṭheva dhamme arahā – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā? Antarāparinibbāyissa, upahaccaparinibbāyissa, asaṅkhāraparinibbāyissa, sasaṅkhāraparinibbāyissa, uddhaṃsotassa akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Ye keci, bhikkhave, mayi niṭṭhaṃ gatā, sabbe te diṭṭhisampannā. Tesaṃ diṭṭhisampannānaṃ imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā’’ti. Tatiyaṃ.

63. “මහණෙනි, යම් කෙනෙක් මා කෙරෙහි නිශ්චිත භාවයට පත් වූවෝ ද, ඒ සියල්ලෝ මාර්ග ඥානයෙන් යුක්ත (දෘෂ්ටිසම්පන්න) වූවෝ වෙති. එම දෘෂ්ටිසම්පන්න වූවන් අතරින් පස් දෙනෙකුට මෙහි දී (කාම ලෝකයේ දී) නිමාව (රහත් බව) සිදුවෙයි, පස් දෙනෙකුට මෙහිය අතහැර (පරලොව දී) නිමාව සිදුවෙයි. මෙහි දී නිමාව සිදුවන පස් දෙනා කවුරු ද? සත්තක්ඛත්තුපරම (සත් වරක් උපත ලබන), කෝලංකෝල (කුලයෙන් කුලයට යන), ඒකබීජී (එක් වරක් උපත ලබන), සකෘදාගාමී සහ මේ ජීවිතයේ දීම රහත් බවට පත්වන තැනැත්තා යන මේ පස් දෙනාට මෙහි දී නිමාව සිදුවෙයි. මෙහිය අතහැර නිමාව සිදුවන පස් දෙනා කවුරු ද? අන්තරාපරිනිබ්බායී, උපහච්චපරිනිබ්බායී, අසංඛාරපරිනිබ්බායී, සසංඛාරපරිනිබ්බායී සහ උද්ධංසෝත අකනිට්ඨගාමී යන මේ පස් දෙනාට මෙහිය අතහැර නිමාව සිදුවෙයි. මහණෙනි, යම් කෙනෙක් මා කෙරෙහි නිශ්චිත භාවයට පත් වූවෝ ද, ඒ සියල්ලෝ දෘෂ්ටිසම්පන්න වූවෝ වෙති. ඒ දෘෂ්ටිසම්පන්න වූවන් අතුරින් මෙම පස් දෙනාට මෙහි දී නිමාව සිදුවෙයි, මෙම පස් දෙනාට මෙහිය අතහැර නිමාව සිදුවෙයි.” තුන්වන සූත්‍රයයි.

4. Aveccappasannasuttaṃ

4. 4. අවේච්චප්පසන්න සූත්‍රය

64. ‘‘Ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā, sabbe te sotāpannā. Tesaṃ sotāpannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā? Sattakkhattuparamassa, kolaṃkolassa, ekabījissa, sakadāgāmissa, yo ca diṭṭheva dhamme arahā – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā? Antarāparinibbāyissa, upahaccaparinibbāyissa, asaṅkhāraparinibbāyissa, sasaṅkhāraparinibbāyissa, uddhaṃsotassa akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā sabbe te sotāpannā. Tesaṃ [Pg.352] sotāpannānaṃ imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā’’ti. Catutthaṃ.

64. “මහණෙනි, යමෙක් මා කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයක් ඇත්තෝ වෙත්ද, ඒ සියල්ලෝම සෝතාපන්නයෝ වෙති. ඒ සෝතාපන්නයන්ගෙන් පස් දෙනෙකුගේ පරිනිර්වාණය මෙලොවදීම සිදුවේ. පස් දෙනෙකුගේ පරිනිර්වාණය මෙලොව හැරගිය පසු සිදුවේ. කිනම් පස් දෙනෙකුගේ පරිනිර්වාණය මෙලොවදීම සිදුවේද? සත්තක්ඛත්තුපරම සෝතාපන්න පුද්ගලයා, කෝලංකෝල සෝතාපන්න පුද්ගලයා, ඒකබීජී සෝතාපන්න පුද්ගලයා, සකෘදාගාමී පුද්ගලයා සහ මේ ආත්මයේදීම රහත් වූ පුද්ගලයා යන පස් දෙනාගේ පරිනිර්වාණය මෙලොවදීම සිදුවේ. කිනම් පස් දෙනෙකුගේ පරිනිර්වාණය මෙලොව හැරගිය පසු සිදුවේද? අන්තරාපරිනිබ්බායී අනාගාමී පුද්ගලයා, උපහච්චපරිනිබ්බායී අනාගාමී පුද්ගලයා, අසංඛාරපරිනිබ්බායී අනාගාමී පුද්ගලයා, සසංඛාරපරිනිබ්බායී අනාගාමී පුද්ගලයා සහ උද්ධංසෝත අකනිට්ඨගාමී පුද්ගලයා යන පස් දෙනාගේ පරිනිර්වාණය මෙලොව හැරගිය පසු සිදුවේ. මහණෙනි, යමෙක් මා කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයක් ඇත්තෝ වෙත්ද, ඒ සියල්ලෝම සෝතාපන්නයෝ වෙති. ඒ සෝතාපන්නයන්ගෙන් මේ පස් දෙනාගේ පරිනිර්වාණය මෙලොවදීම සිදුවේ, මේ පස් දෙනාගේ පරිනිර්වාණය මෙලොව හැරගිය පසු සිදුවේ.” සිව්වන සූත්‍රයයි.

5. Paṭhamasukhasuttaṃ

5. ප්‍රථම සුඛ සූත්‍රය

65. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake. Atha kho sāmaṇḍakāni paribbājako yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sāmaṇḍakāni paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –

65. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මගධ දේශයේ නාලක ගම්මානයෙහි වැඩවසන සේක. එකල සාමණ්ඩකානි පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ සමඟ සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා පවත්වා එකත්පසෙක හිඳගත්තේය. එකත්පසෙක හුන් සාමණ්ඩකානි පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය.

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sukhaṃ, kiṃ dukkha’’nti? ‘‘Abhinibbatti kho, āvuso, dukkhā, anabhinibbatti sukhā. Abhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo aggisamphasso daṇḍasamphasso satthasamphasso ñātīpi mittāpi saṅgamma samāgamma rosenti. Abhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ. Anabhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – na sītaṃ na uṇhaṃ na jighacchā na pipāsā na uccāro na passāvo na aggisamphasso na daṇḍasamphasso na satthasamphasso ñātīpi mittāpi saṅgamma samāgamma na rosenti. Anabhinibbattiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkha’’nti. Pañcamaṃ.

“ඇවැත්නි සාරිපුත්තයෙනි, සැපය යනු කුමක්ද? දුක යනු කුමක්ද?” “ඇවැත්නි, නැවත ඉපදීම දුකකි. නැවත නූපදීම සැපයකි. ඇවැත්නි, නැවත ඉපදීමක් ඇති කල්හි මේ දුක් අපේක්ෂා කළ යුතුය: එනම් සීතල, උණුසුම, බඩගින්න, පිපාසය, මළ මූත්‍ර පහ කිරීමේ අවශ්‍යතාවය, ගිනි පහස, දඬු පහස, අවි පහස සහ ඥාතීන් මෙන්ම මිතුරන් රැස්වී පීඩා කිරීම්ය. ඇවැත්නි, නැවත ඉපදීමක් ඇති කල්හි මේ දුක් අපේක්ෂා කළ යුතුය. ඇවැත්නි, නැවත නූපදීම ඇති කල්හි මේ සැපය අපේක්ෂා කළ යුතුය: එනම් සීතල නැති බව, උණුසුම නැති බව, බඩගින්න නැති බව, පිපාසය නැති බව, මළ මූත්‍ර පහ කිරීමේ අවශ්‍යතාවක් නැති බව, ගිනි පහස නැති බව, දඬු පහස නැති බව, අවි පහස නැති බව සහ ඥාතීන් මෙන්ම මිතුරන් රැස්වී පීඩා කිරීම් නැති බවය. ඇවැත්නි, නැවත නූපදීම ඇති කල්හි මේ සැපය අපේක්ෂා කළ යුතුය.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Dutiyasukhasuttaṃ

6. දුතිය සුඛ සූත්‍රය

66. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake. Atha kho sāmaṇḍakāni paribbājako yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sāmaṇḍakāni paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –

66. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මගධ දේශයේ නාලක ගම්මානයෙහි වැඩවසන සේක. එකල සාමණ්ඩකානි පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ සමඟ සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා පවත්වා එකත්පසෙක හිඳගත්තේය. එකත්පසෙක හුන් සාමණ්ඩකානි පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය.

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, sāriputta, imasmiṃ dhammavinaye sukhaṃ, kiṃ dukkha’’nti? ‘‘Anabhirati kho, āvuso, imasmiṃ dhammavinaye dukkhā, abhirati sukhā. Anabhiratiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – gacchantopi sukhaṃ sātaṃ [Pg.353] nādhigacchati, ṭhitopi… nisinnopi… sayānopi… gāmagatopi… araññagatopi… rukkhamūlagatopi… suññāgāragatopi… abbhokāsagatopi… bhikkhumajjhagatopi sukhaṃ sātaṃ nādhigacchati. Anabhiratiyā, āvuso, sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ.

“ඇවැත්නි සාරිපුත්තයෙනි, මේ ධර්ම විනයෙහි සැපය කුමක්ද? දුක කුමක්ද?” “ඇවැත්නි, මේ ධර්ම විනයෙහි නොඇල්ම (අනභිරතිය) දුකකි, ඇල්ම (අභිරතිය) සැපයකි. ඇවැත්නි, නොඇල්ම ඇති කල්හි මේ දුක අපේක්ෂා කළ යුතුය: ඇවිදින විටද සැපයක් හෝ ආශ්වාදයක් නොලබයි, සිටගෙන සිටින විටද... හිඳගෙන සිටින විටද... සැතපී සිටින විටද... ගමට ගිය විටද... අරණ්‍යයට ගිය විටද... රුක්මුල් වෙත ගිය විටද... හිස් ගෙයකට ගිය විටද... එළිමහනකට ගිය විටද... භික්ෂූන් මැද සිටින විටද සැපයක් හෝ ආශ්වාදයක් නොලබයි. ඇවැත්නි, නොඇල්ම ඇති කල්හි මේ දුක අපේක්ෂා කළ යුතුය.”

‘‘Abhiratiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – gacchantopi sukhaṃ sātaṃ adhigacchati, ṭhitopi… nisinnopi… sayānopi… gāmagatopi… araññagatopi… rukkhamūlagatopi… suññāgāragatopi… abbhokāsagatopi… bhikkhumajjhagatopi sukhaṃ sātaṃ adhigacchati. Abhiratiyā, āvuso, sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkha’’nti. Chaṭṭhaṃ.

“ඇවැත්නි, ඇල්ම ඇති කල්හි මේ සැපය අපේක්ෂා කළ යුතුය: ඇවිදින විටද සැපයක් හා ආශ්වාදයක් ලබයි, සිටගෙන සිටින විටද... හිඳගෙන සිටින විටද... සැතපී සිටින විටද... ගමට ගිය විටද... අරණ්‍යයට ගිය විටද... රුක්මුල් වෙත ගිය විටද... හිස් ගෙයකට ගිය විටද... එළිමහනකට ගිය විටද... භික්ෂූන් මැද සිටින විටද සැපයක් හා ආශ්වාදයක් ලබයි. ඇවැත්නි, ඇල්ම ඇති කල්හි මේ සැපය අපේක්ෂා කළ යුතුය.” හයවන සූත්‍රයයි.

7. Paṭhamanaḷakapānasuttaṃ

7. ප්‍රථම නළකපාන සූත්‍රය

67. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena naḷakapānaṃ nāma kosalānaṃ nigamo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā naḷakapāne viharati palāsavane. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –

67. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා භික්ෂු සංඝයා සමඟ කොසොල් ජනපදයෙහි චාරිකාවෙහි වඩිනා සේක්, කොසොල් වැසියන්ගේ නළකපාන නම් නියම් ගමකට වැඩම කළ සේක. එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නළකපාන ගමෙහි පලාස වනයෙහි වැඩවසන සේක. එසමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උවපොසථ දිනයෙහි භික්ෂු සංඝයා පිරිවරා වැඩහුන් සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රියෙහි බොහෝ වේලාවක් භික්ෂූන්ට දැහැමි කතාවෙන් කරුණු දක්වා, සමාදන් කරවා, උනන්දු කරවා, සතුටු කරවා, මනාව නිහඬව සිටි භික්ෂු සංඝයා දෙස බලා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ ඇමතූ සේක.

‘‘Vigatathinamiddho kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ dhammī kathā. Piṭṭhi me āgilāyati; tamahaṃ āyamissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi.

“සාරිපුත්තය, භික්ෂු සංඝයා නිදිබර ගතියෙන් (ථීනමිද්ධයෙන්) තොරය. සාරිපුත්තය, භික්ෂූන්ට දැහැමි කතාවක් පැවැත්වීමට තොපට වැටහේවා. මගේ පිට රිදෙයි, මම එය දිග හරින්නෙමි.” “එසේය ස්වාමීනි” යි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සඟළ සිවුර සිවුපටක් කොට පනවා, දකුණු ඇලයෙන් සිංහ සෙයියාවෙන් සැතපුණු සේක. එක් පාදයක් මත තවත් පාදයක් මදක් ඉක්මවා තබා, සිහි නුවණින් යුක්තව, අවදිවීමේ අදහස මෙනෙහි කරමින් එසේ සැතපුණු සේක. එකල ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ "ඇවැත්නි, මහණෙනි" යි කියා භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ. "ඇවැත්නි" යි කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.

‘‘Yassa [Pg.354] kassaci, āvuso, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi … vīriyaṃ natthi… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, āvuso, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.

"ඇවැත්නි, යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාවක් නැති ද, ලැජ්ජාවක් නැති ද, බියක් නැති ද, වීර්යයක් නැති ද, කුසල් දහම් පිළිබඳ ප්‍රඥාවක් නැති ද, ඔහුට ගෙවී යන රෑ දහවල් දෙක්හි ම කුසල් දහම්හි පිරිහීමක් ම අපේක්ෂා කළ යුතු ය, දියුණුවක් නොවේ. ඇවැත්නි, එය හරියට කළු පක්ෂයේ (අව පක්ෂයේ) සඳ මෙනි. සඳට යම් රාත්‍රියක් හෝ දහවලක් උදා වේ ද, එහිදී එය වර්ණයෙන් ද පිරිහෙයි, මණ්ඩලයෙන් ද පිරිහෙයි, ප්‍රභාවෙන් ද පිරිහෙයි, ප්‍රමාණයෙන් ද පිරිහෙයි. ඇවැත්නි, එලෙසම යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව, ලැජ්ජාව, බිය, වීර්යය සහ ප්‍රඥාව නැති ද, ඔහුට උදා වන සෑම රැයක් හා දහවලක් පාසා කුසල් දහම්හි පිරිහීම ම මිස දියුණුවක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක."

‘‘Assaddho purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘ahiriko purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘anottappī purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘kusīto purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘duppañño purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘kodhano purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘upanāhī purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘pāpiccho purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘pāpamitto purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ; ‘micchādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, āvuso, parihānametaṃ.

"ඇවැත්නි, 'ශ්‍රද්ධාව නැති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි. ඇවැත්නි, 'ලැජ්ජාව නැති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි. ඇවැත්නි, 'බිය නැති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි. ඇවැත්නි, 'අලස පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි. ඇවැත්නි, 'ප්‍රඥාව නැති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි. ඇවැත්නි, 'ක්‍රෝධ කරන පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි. ඇවැත්නි, 'බද්ධ වෛර ඇති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි. ඇවැත්නි, 'ලාමක ආශාවන් ඇති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි. ඇවැත්නි, 'පාප මිත්‍රයන් ඇති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි. ඇවැත්නි, 'මිථ්‍යා දෘෂ්ටික පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි."

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, āvuso, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.

"ඇවැත්නි, යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ඇත් ද, ලැජ්ජාව ඇත් ද, බිය ඇත් ද, ප්‍රඥාව ඇත් ද, ඔහුට උදා වන සෑම රැයක් හා දහවලක් පාසා කුසල් දහම්හි දියුණුව ම මිස පිරිහීමක් අපේක්ෂා කළ යුතු නොවේ. ඇවැත්නි, එය හරියට සුදු පක්ෂයේ (පුර පක්ෂයේ) සඳ මෙනි. සඳට යම් රාත්‍රියක් හෝ දහවලක් උදා වේ ද, එහිදී එය වර්ණයෙන් වැඩෙයි, මණ්ඩලයෙන් වැඩෙයි, ප්‍රභාවෙන් වැඩෙයි, ප්‍රමාණයෙන් වැඩෙයි. ඇවැත්නි, එලෙසම යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ඇත් ද, ලැජ්ජාව ඇත් ද, බිය ඇත් ද, වීර්යය ඇත් ද, කුසල් දහම් පිළිබඳ ප්‍රඥාව ඇත් ද, ඔහුට උදා වන සෑම රැයක් හා දහවලක් පාසා කුසල් දහම්හි දියුණුව ම මිස පිරිහීමක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක."

‘‘‘Saddho [Pg.355] purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘hirīmā purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘ottappī purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘āraddhavīriyo purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘paññavā purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘akkodhano purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘anupanāhī purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘appiccho purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘kalyāṇamitto purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānametaṃ; ‘sammādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, āvuso, aparihānameta’’nti.

"'ශ්‍රද්ධාව ඇති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමක් නොවේ. 'ලැජ්ජාව ඇති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමක් නොවේ. 'බිය ඇති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමක් නොවේ. 'පටන් ගත් වීර්යය ඇති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමක් නොවේ. 'ප්‍රඥාවන්ත පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමක් නොවේ. 'ක්‍රෝධ නොකරන පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමක් නොවේ. 'බද්ධ වෛර නැති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමක් නොවේ. 'අඩු ආශාවන් ඇති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමක් නොවේ. 'කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමක් නොවේ. 'සම්මා දෘෂ්ටික පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමක් නොවේ."

Atha kho bhagavā paccuṭṭhāya āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘sādhu sādhu, sāriputta! Yassa kassaci, sāriputta, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, sāriputta, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu…pe… paññā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā …pe… no vuddhi.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැතපීමෙන් නැගී සිට ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "සාධු! සාධු! සාරිපුත්ත, යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාවක් නැති ද, ලැජ්ජාවක් නැති ද, බියක් නැති ද, වීර්යයක් නැති ද, ප්‍රඥාවක් නැති ද, ඔහුට ගෙවී යන රෑ දහවල් දෙක්හි ම කුසල් දහම්හි පිරිහීමක් ම මිස දියුණුවක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක. සාරිපුත්ත, එය හරියට අව පක්ෂයේ සඳ මෙනි. සඳට යම් රාත්‍රියක් හෝ දහවලක් උදා වේ ද, එහිදී එය වර්ණයෙන්, මණ්ඩලයෙන්, ප්‍රභාවෙන් සහ ප්‍රමාණයෙන් පිරිහී යයි. සාරිපුත්ත, එලෙසම යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව... පෙ... ප්‍රඥාව නැති ද, ඔහුට උදා වන සෑම රැයක් හා දහවලක් පාසා... පෙ... දියුණුවක් නොවේ."

‘‘‘Assaddho purisapuggalo’ti, sāriputta, parihānametaṃ; ahiriko… anottappī… kusīto… duppañño… kodhano… upanāhī… pāpiccho… pāpamitto… ‘micchādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, sāriputta, parihānametaṃ.

"සාරිපුත්ත, 'ශ්‍රද්ධාව නැති පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි. ලැජ්ජාව නැති... බිය නැති... අලස වූ... ප්‍රඥාව නැති... ක්‍රෝධ කරන... බද්ධ වෛර ඇති... ලාමක ආශාවන් ඇති... පාප මිත්‍රයන් ඇති... 'මිථ්‍යා දෘෂ්ටික පුරුෂ පුද්ගලයා' යනු පිරිහීමකි."

‘‘Yassa kassaci, sāriputta, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, sāriputta, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni.

‘‘සාරිපුත්තය, යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ඇද්ද, හිරිය ඇද්ද... ඔත්තප්පය ඇද්ද... වීර්යය ඇද්ද... ප්‍රඥාව ඇද්ද, ඔහුට එළඹෙන යම් රාත්‍රියක් හෝ දවාලක් වේද, ඔහු කුසල් දහම්හි වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ. සාරිපුත්තය, පුර පක්ෂයේ චන්ද්‍රයාට යම් රාත්‍රියක් හෝ දවාලක් එළඹේ නම්, එය වර්ණයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේ ද, මණ්ඩලයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේ ද, ආලෝකයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේ ද, උස හා පළලින් වැඩෙන්නේ යම් සේ ද; සාරිපුත්තය, එලෙසම යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ඇද්ද, හිරිය ඇද්ද... ඔත්තප්පය ඇද්ද... වීර්යය ඇද්ද... ප්‍රඥාව ඇද්ද, ඔහුට එළඹෙන යම් රාත්‍රියක් හෝ දවාලක් වේද, ඔහු කුසල් දහම්හි වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.

‘‘‘Saddho [Pg.356] purisapuggalo’ti, sāriputta, aparihānametaṃ; hirīmā… ottappī… āraddhavīriyo… paññavā… akkodhano… anupanāhī… appiccho… kalyāṇamitto… ‘sammādiṭṭhiko purisapuggalo’ti, sāriputta, aparihānameta’’nti. Sattamaṃ.

‘‘‘ශ්‍රද්ධාවන්ත පුරුෂ පුද්ගලයා’ යන්න, සාරිපුත්තය, පිරිහීමක් නොවන කරුණකි. ‘හිරිය ඇති... ඔත්තප්පය ඇති... ඇරඹූ වීර්යය ඇති... ප්‍රඥාවන්ත... ක්‍රෝධ නොකරන... වෛර නොබඳින... අල්පේච්ඡ... කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති... සම්මා දිට්ඨිය ඇති පුරුෂ පුද්ගලයා’ යන්න, සාරිපුත්තය, පිරිහීමක් නොවන කරුණකි.’’ සත්වන සූත්‍රයයි.

8. Dutiyanaḷakapānasuttaṃ

8. දෙවන නළකපාන සූත්‍රය

68. Ekaṃ samayaṃ bhagavā naḷakapāne viharati palāsavane. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –

68. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නළකපාන ගමෙහි පලාස වනයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පොහොය දිනක භික්ෂු සංඝයා පිරිවරා වැඩසිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රියෙහි බොහෝ වේලාවක් භික්ෂූන්ට ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වා, සමාදන් කරවා, තෙදවත් කරවා, සතුටු කරවා, නිහඬව සිටින භික්ෂු සංඝයා දෙස බලා ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ ඇමතූ සේක –

‘‘Vigatathinamiddho kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ, sāriputta, bhikkhūnaṃ dhammī kathā. Piṭṭhi me āgilāyati; tamahaṃ āyamissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi.

‘‘සාරිපුත්තය, භික්ෂු සංඝයා ථීනමිද්ධයෙන් තොරය. සාරිපුත්තය, භික්ෂූන්ට දහම් කතාවක් පැවැත්වීමට ඔබට වැටහේවා. මාගේ පිට කොන්ද රිදෙයි; මම එය මඳක් දිග හරින්නෙමි.’’ ‘එසේය, ස්වාමීනි’යි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso, bhikkhave’’ti! ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සඟළ සිවුර සිවුපට කොට පනවා, දකුණු ඇළයෙන් සිංහ සෙයියාවෙන් සැතපුණු සේක. පය පිට පය තබා, සිහියෙන් හා නුවණින් යුතුව, අවදි වීමේ සඤ්ඤාව මෙනෙහි කරමිනි. එහිදී ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූහ – ‘‘ඇවැත්නි, මහණෙනි!’’ කියා ය. ‘‘ඇවැත්නි’’යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මෙය වදාළහ –

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi… sotāvadhānaṃ natthi… dhammadhāraṇā natthi… atthūpaparikkhā natthi… dhammānudhammappaṭipatti natthi… appamādo natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, āvuso, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi… ottappaṃ natthi… vīriyaṃ natthi… paññā natthi… sotāvadhānaṃ natthi… dhammadhāraṇā natthi… atthūpaparikkhā natthi… dhammānudhammappaṭipatti natthi… appamādo natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā [Pg.357] divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.

‘‘ඇවැත්නි, යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව නැද්ද, හිරිය නැද්ද... ඔත්තප්පය නැද්ද... වීර්යය නැද්ද... ප්‍රඥාව නැද්ද... සවන් දීමක් නැද්ද... දහම් දරා ගැනීමක් නැද්ද... අර්ථය විමසීමක් නැද්ද... ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියක් නැද්ද... කුසල් දහම්හි අප්‍රමාදය නැද්ද, ඔහුට එළඹෙන යම් රාත්‍රියක් හෝ දවාලක් වේද, ඔහු කුසල් දහම්හි පිරිහීමක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, වර්ධනයක් නොවේ. ඇවැත්නි, අව පක්ෂයේ චන්ද්‍රයාට යම් රාත්‍රියක් හෝ දවාලක් එළඹේ නම්, එය වර්ණයෙන් පිරිහෙන්නේ යම් සේ ද, මණ්ඩලයෙන් පිරිහෙන්නේ යම් සේ ද, ආලෝකයෙන් පිරිහෙන්නේ යම් සේ ද, ප්‍රමාණයෙන් පිරිහෙන්නේ යම් සේ ද; ඇවැත්නි, එලෙසම යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව නැද්ද, හිරිය නැද්ද... ඔත්තප්පය නැද්ද... වීර්යය නැද්ද... ප්‍රඥාව නැද්ද... සවන් දීමක් නැද්ද... දහම් දරා ගැනීමක් නැද්ද... අර්ථය විමසීමක් නැද්ද... ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියක් නැද්ද... කුසල් දහම්හි අප්‍රමාදය නැද්ද, ඔහුට එළඹෙන යම් රාත්‍රියක් හෝ දවාලක් වේද, ඔහු කුසල් දහම්හි පිරිහීමක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, වර්ධනයක් නොවේ.

‘‘Yassa kassaci, āvuso, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi… sotāvadhānaṃ atthi… dhammadhāraṇā atthi… atthūpaparikkhā atthi… dhammānudhammappaṭipatti atthi… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, āvuso, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, āvuso, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu…pe… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihānī’’ti.

‘‘ඇවැත්නි, යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ඇද්ද, හිරිය ඇද්ද... ඔත්තප්පය ඇද්ද... වීර්යය ඇද්ද... ප්‍රඥාව ඇද්ද... සවන් දීමක් ඇද්ද... දහම් දරා ගැනීමක් ඇද්ද... අර්ථය විමසීමක් ඇද්ද... ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියක් ඇද්ද... කුසල් දහම්හි අප්‍රමාදය ඇද්ද, ඔහුට එළඹෙන යම් රාත්‍රියක් හෝ දවාලක් වේද, ඔහු කුසල් දහම්හි වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ. ඇවැත්නි, පුර පක්ෂයේ චන්ද්‍රයාට යම් රාත්‍රියක් හෝ දවාලක් එළඹේ නම්, එය වර්ණයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේ ද, මණ්ඩලයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේ ද, ආලෝකයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේ ද, ප්‍රමාණයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේ ද; ඇවැත්නි, එලෙසම යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ඇද්ද... (පෙ)... අප්‍රමාදය ඇද්ද, ඔහුට එළඹෙන යම් රාත්‍රියක් හෝ දවාලක් වේද, ඔහු කුසල් දහම්හි වර්ධනයක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ.’’

Atha kho bhagavā paccuṭṭhāya āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘sādhu sādhu, sāriputta! Yassa kassaci, sāriputta, saddhā natthi kusalesu dhammesu hirī natthi… ottappaṃ natthi… paññā natthi… vīriyaṃ natthi… sotāvadhānaṃ natthi… dhammadhāraṇā natthi… atthūpaparikkhā natthi… dhammānudhammappaṭipatti natthi… appamādo natthi kusalesu dhammesu tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi. Seyyathāpi, sāriputta, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu…pe… appamādo natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ (සමාපත්තියෙන්) නැගී සිට ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ ඇමතූ සේක: “සාධු සාධු, සාරිපුත්ත! සාරිපුත්ත, යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාවක් නැද්ද, හිරියක් නැද්ද, ඔත්තප්පයක් නැද්ද, ප්‍රඥාවක් නැද්ද, වීර්යයක් නැද්ද, (දහම්) සවන් දීමක් නැද්ද, දහම් දරා ගැනීමක් නැද්ද, අර්ථ විමසා බැලීමක් නැද්ද, ධම්මානුධම්ම ප්‍රතිපදාව නැද්ද, කුසල් දහම් කෙරෙහි අප්‍රමාදය නැද්ද, ඔහුට ගෙවී යන සෑම රැයක් හෝ දවාලක් පාසා කුසල් දහම්හි පිරිහීමක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, දියුණුවක් නොවේ. සාරිපුත්ත, එය හරියට කළු පක්ෂයේ චන්ද්‍රයාට උදාවන සෑම රැයක් හෝ දවාලක් පාසාම, ඔහු වර්ණයෙන් පිරිහෙන්නේ යම් සේද, මණ්ඩලයෙන් පිරිහෙන්නේ යම් සේද, ආලෝකයෙන් පිරිහෙන්නේ යම් සේද, වට ප්‍රමාණයෙන් පිරිහෙන්නේ යම් සේද; සාරිපුත්ත, එලෙසම යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව නැද්ද... (පෙ.)... අප්‍රමාදය නැද්ද, ඔහුට ගෙවී යන සෑම රැයක් හෝ දවාලක් පාසා කුසල් දහම්හි පිරිහීමක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, දියුණුවක් නොවේ.”

‘‘Yassa kassaci, sāriputta, saddhā atthi kusalesu dhammesu hirī atthi… ottappaṃ atthi… vīriyaṃ atthi… paññā atthi… sotāvadhānaṃ atthi… dhammadhāraṇā atthi… atthūpaparikkhā atthi… dhammānudhammappaṭipatti atthi… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni. Seyyathāpi, sāriputta, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati [Pg.358] ārohapariṇāhena; evamevaṃ kho, sāriputta, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu…pe… appamādo atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“සාරිපුත්ත, යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ඇද්ද, හිරිය ඇද්ද, ඔත්තප්පය ඇද්ද, වීර්යය ඇද්ද, ප්‍රඥාව ඇද්ද, (දහම්) සවන් දීම ඇද්ද, දහම් දරා ගැනීම ඇද්ද, අර්ථ විමසීම ඇද්ද, ධම්මානුධම්ම ප්‍රතිපදාව ඇද්ද, කුසල් දහම් කෙරෙහි අප්‍රමාදය ඇද්ද, ඔහුට උදාවන සෑම රැයක් හෝ දවාලක් පාසා කුසල් දහම්හි දියුණුවක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ. සාරිපුත්ත, එය හරියට පුර පක්ෂයේ චන්ද්‍රයාට උදාවන සෑම රැයක් හෝ දවාලක් පාසාම, ඔහු වර්ණයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේද, මණ්ඩලයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේද, ආලෝකයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේද, වට ප්‍රමාණයෙන් වැඩෙන්නේ යම් සේද; සාරිපුත්ත, එලෙසම යම් කිසිවෙකු තුළ කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ඇද්ද... (පෙ.)... අප්‍රමාදය ඇද්ද, ඔහුට උදාවන සෑම රැයක් හෝ දවාලක් පාසා කුසල් දහම්හි දියුණුවක්ම අපේක්ෂා කළ යුතුය, පිරිහීමක් නොවේ” යි වදාළ සේක. අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Paṭhamakathāvatthusuttaṃ

9. ප්‍රථම කථාවස්තු සූත්‍රය

69. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vāti.

69. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී උපස්ථාන ශාලාවෙහි රැස්ව වැඩ හිඳ, මෙවැනි නොයෙක් විධ තිරශ්චීන කතාවන්හි (නිවන් මගට බාධා පමුණුවන නිෂ්ඵල කතාවන්හි) නිරත වෙමින් වාසය කළහ. එනම්; රජුන් පිළිබඳ කතා, සොර සතුරන් පිළිබඳ කතා, මහා ඇමතියන් පිළිබඳ කතා, සේනාවන් පිළිබඳ කතා, බිය පිළිබඳ කතා, යුද්ධ පිළිබඳ කතා, ආහාර පිළිබඳ කතා, පාන වර්ග පිළිබඳ කතා, වස්ත්‍ර පිළිබඳ කතා, සයනාසන පිළිබඳ කතා, මල් මාලා පිළිබඳ කතා, සුවඳ විලවුන් පිළිබඳ කතා, නෑයන් පිළිබඳ කතා, යාන වාහන පිළිබඳ කතා, ගම් පිළිබඳ කතා, නියම්ගම් පිළිබඳ කතා, නගර පිළිබඳ කතා, ජනපද පිළිබඳ කතා, ස්ත්‍රීන් පිළිබඳ කතා, වීර පුරුෂයන් පිළිබඳ කතා, වීථි පිළිබඳ කතා, පැන් තොටවල් පිළිබඳ කතා, මළගිය නෑයන් පිළිබඳ කතා, නානාවිධ කතා, ලෝකය මැවීම පිළිබඳ කතා, සමුද්‍රය පිළිබඳ කතා, දියුණුව හා පිරිහීම පිළිබඳ කතා යනාදියයි.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව වැඩසිටීමෙන් නැගී සිට උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසනයෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, දැන් ඔබ කුමන කතාවකින් යුතුව මෙහි රැස්ව සිටින්නහුද? ඔබ අතර අතරමග නතර වූ කතාව කුමක්ද?”

‘‘Idha mayaṃ, bhante, pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharāma, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā’’ti. ‘‘Na kho panetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ, yaṃ tumhe anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā vihareyyātha, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vāti.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, අපි පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී උපස්ථාන ශාලාවෙහි රැස්ව හිඳ රජුන් පිළිබඳ කතා, සොර සතුරන් පිළිබඳ කතා... (පෙ.)... දියුණුව හා පිරිහීම පිළිබඳ කතා ආදී වූ නොයෙක් විධ තිරශ්චීන කතාවන්හි නිරතව සිටියෙමු” යි පැවසූහ. “මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූ කුලපුත්‍රයන් වන ඔබට මෙවැනි නොයෙක් විධ තිරශ්චීන කතාවන්හි නිරත වී වාසය කිරීම සුදුසු නොවේ. එනම්; රජුන් පිළිබඳ කතා, සොර සතුරන් පිළිබඳ කතා, මහා ඇමතියන් පිළිබඳ කතා, සේනාවන් පිළිබඳ කතා, බිය පිළිබඳ කතා, යුද්ධ පිළිබඳ කතා, ආහාර පිළිබඳ කතා, පාන වර්ග පිළිබඳ කතා, වස්ත්‍ර පිළිබඳ කතා, සයනාසන පිළිබඳ කතා, මල් මාලා පිළිබඳ කතා, සුවඳ විලවුන් පිළිබඳ කතා, නෑයන් පිළිබඳ කතා, යාන වාහන පිළිබඳ කතා, ගම් පිළිබඳ කතා, නියම්ගම් පිළිබඳ කතා, නගර පිළිබඳ කතා, ජනපද පිළිබඳ කතා, ස්ත්‍රීන් පිළිබඳ කතා, වීර පුරුෂයන් පිළිබඳ කතා, වීථි පිළිබඳ කතා, පැන් තොටවල් පිළිබඳ කතා, මළගිය නෑයන් පිළිබඳ කතා, නානාවිධ කතා, ලෝකය පිළිබඳ කතා, සමුද්‍රය පිළිබඳ කතා, දියුණුව හා පිරිහීම පිළිබඳ කතා යනාදියයි.”

‘‘Dasayimāni[Pg.359], bhikkhave, kathāvatthūni. Katamāni dasa? Appicchakathā, santuṭṭhikathā, pavivekakathā, asaṃsaggakathā, vīriyārambhakathā, sīlakathā, samādhikathā, paññākathā, vimuttikathā, vimuttiñāṇadassanakathāti – imāni kho, bhikkhave, dasa kathāvatthūni.

“මහණෙනි, සාකච්ඡා කළ යුතු කරුණු (කථාවස්තු) දසයක් තිබේ. ඒ දසය කුමක්ද? එනම්; අල්පේච්ඡතාව (ආශාවන් අඩු කර ගැනීම) පිළිබඳ කතා, සතුට (සන්තෝෂය) පිළිබඳ කතා, විවේකය පිළිබඳ කතා, පිරිස හා නොගැටීම පිළිබඳ කතා, වීර්යය ආරම්භ කිරීම පිළිබඳ කතා, සීලය පිළිබඳ කතා, සමාධිය පිළිබඳ කතා, ප්‍රඥාව පිළිබඳ කතා, විමුක්තිය පිළිබඳ කතා, විමුක්ති ඥාන දර්ශනය පිළිබඳ කතා යන මේවායි. මහණෙනි, මේවා වනාහි සාකච්ඡා කළ යුතු කරුණු දසයයි.”

‘‘Imesaṃ ce tumhe, bhikkhave, dasannaṃ kathāvatthūnaṃ upādāyupādāya kathaṃ katheyyātha, imesampi candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ tejasā tejaṃ pariyādiyeyyātha, ko pana vādo aññatitthiyānaṃ paribbājakāna’’nti! Navamaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් ඔබ මේ දස වැදෑරුම් කථාවස්තූන් ඇසුරු කරමින් කතා කරන්නහු නම්, මෙතරම් මහා සෘද්ධි ඇති, මෙතරම් මහා ආනුභාව ඇති මේ චන්ද්‍ර-සූර්යයන්ගේ පවා තේජස ඔබේ තේජසින් අභිබවා යන්නහු ය; එසේ නම් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ තේජස මැඩපැවැත්වීම ගැන කවර කතා ද!’’ (නවවන සූත්‍රයයි.)

10. Dutiyakathāvatthusuttaṃ

10. දෙවන කථාවස්තු සූත්‍රය

70. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vāti.

70. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා පසුබත් වේලෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, උපස්ථාන ශාලාවට රැස්ව හිඳ, රජුන් පිළිබඳ කතා, සොරකම් පිළිබඳ කතා, මහා ඇමතියන් පිළිබඳ කතා... යනාදී වශයෙන් විවිධ වූ තිරිසන් කතාවල (නිවන් මඟට බාධා පමුණුවන නිෂ්ඵල කතා) නිරතව වැඩසිටියහ.

‘‘Dasayimāni, bhikkhave, pāsaṃsāni ṭhānāni. Katamāni dasa? Idha, bhikkhave, bhikkhu attanā ca appiccho hoti, appicchakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Appiccho bhikkhu appicchakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.

‘‘මහණෙනි, ප්‍රශංසාවට කරුණු මේ දසයකි. කවර දසයක් ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව තෙමේත් අල්පේච්ඡ වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද අල්පේච්ඡතාව පිළිබඳව කතා කරයි. ‘භික්ෂුව අල්පේච්ඡ වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද අල්පේච්ඡතාව පිළිබඳව කතා කරයි’ යන මෙය ප්‍රශංසාවට කරුණකි.

‘‘Attanā ca santuṭṭho hoti, santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Santuṭṭho bhikkhu santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.

‘‘තෙමේත් සන්තුෂ්ට (ලද දෙයින් සතුටු වන) වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද සන්තෝෂය (සන්තුෂ්ටිය) පිළිබඳව කතා කරයි. ‘භික්ෂුව සන්තුෂ්ට වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද සන්තුෂ්ටිය පිළිබඳව කතා කරයි’ යන මෙය ප්‍රශංසාවට කරුණකි.

‘‘Attanā ca pavivitto hoti, pavivekakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Pavivitto bhikkhu pavivekakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.

‘‘තෙමේත් හුදෙකලා විවේකය (පවිවික්ත බව) ඇත්තෙක් වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද විවේකය පිළිබඳව කතා කරයි. ‘භික්ෂුව විවේකීව වසයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද විවේකය පිළිබඳව කතා කරයි’ යන මෙය ප්‍රශංසාවට කරුණකි.

‘‘Attanā ca asaṃsaṭṭho hoti, asaṃsaṭṭhakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Asaṃsaṭṭho bhikkhu asaṃsaṭṭhakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.

‘‘තෙමේත් අසංසට්ඨ (සමූහයා සමඟ නොගැවසුණු) වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද අසංසට්ඨ බව පිළිබඳව කතා කරයි. ‘භික්ෂුව අසංසට්ඨ වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද අසංසට්ඨ බව පිළිබඳව කතා කරයි’ යන මෙය ප්‍රශංසාවට කරුණකි.

‘‘Attanā ca āraddhavīriyo hoti, vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Āraddhavīriyo bhikkhu vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.

‘‘තෙමේත් ආරද්ධවීරිය (උත්සාහවන්ත) වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද වීර්යය ආරම්භ කිරීම පිළිබඳව කතා කරයි. ‘භික්ෂුව ආරද්ධවීරිය වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද වීර්යය ආරම්භ කිරීම පිළිබඳව කතා කරයි’ යන මෙය ප්‍රශංසාවට කරුණකි.

‘‘Attanā [Pg.360] ca sīlasampanno hoti, sīlasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Sīlasampanno bhikkhu sīlasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.

‘‘තෙමේත් ශීලසම්පන්න වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද ශීලසම්පදාව පිළිබඳව කතා කරයි. ‘භික්ෂුව ශීලසම්පන්න වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද ශීලසම්පදාව පිළිබඳව කතා කරයි’ යන මෙය ප්‍රශංසාවට කරුණකි.

‘‘Attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Samādhisampanno bhikkhu samādhisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.

‘‘තෙමේත් සමාධිසම්පන්න වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද සමාධිසම්පදාව පිළිබඳව කතා කරයි. ‘භික්ෂුව සමාධිසම්පන්න වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද සමාධිසම්පදාව පිළිබඳව කතා කරයි’ යන මෙය ප්‍රශංසාවට කරුණකි.

‘‘Attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Paññāsampanno bhikkhu paññāsampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.

‘‘තෙමේත් ප්‍රඥාසම්පන්න වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද ප්‍රඥාසම්පදාව පිළිබඳව කතා කරයි. ‘භික්ෂුව ප්‍රඥාසම්පන්න වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද ප්‍රඥාසම්පදාව පිළිබඳව කතා කරයි’ යන මෙය ප්‍රශංසාවට කරුණකි.

‘‘Attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Vimuttisampanno bhikkhu vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ.

‘‘තෙමේත් විමුක්තිසම්පන්න වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද විමුක්තිසම්පදාව පිළිබඳව කතා කරයි. ‘භික්ෂුව විමුක්තිසම්පන්න වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද විමුක්තිසම්පදාව පිළිබඳව කතා කරයි’ යන මෙය ප්‍රශංසාවට කරුණකි.

‘‘Attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti. ‘Vimuttiñāṇadassanasampanno bhikkhu vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā’ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ. Imāni kho, bhikkhave, dasa pāsaṃsāni ṭhānānī’’ti. Dasamaṃ.

‘‘තෙමේත් විමුක්ති ඥානදර්ශනසම්පන්න වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද විමුක්ති ඥානදර්ශනසම්පදාව පිළිබඳව කතා කරයි. ‘භික්ෂුව විමුක්ති ඥානදර්ශනසම්පන්න වෙයි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද විමුක්ති ඥානදර්ශනසම්පදාව පිළිබඳව කතා කරයි’ යන මෙය ප්‍රශංසාවට කරුණකි. මහණෙනි, මේ වනාහි ප්‍රශංසාවට කරුණු දසයයි.’’ (දසවන සූත්‍රයයි.)

Yamakavaggo dutiyo.

දෙවන යමක වර්ගය නිමයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Avijjā taṇhā niṭṭhā ca, avecca dve sukhāni ca;

Naḷakapāne dve vuttā, kathāvatthūpare duveti.

අවිද්‍යා, තණ්හා, නිට්ඨා, අවෙච්චප්‍රසාද සූත්‍රය, සුඛ සූත්‍ර දෙක, නළකපාන ග්‍රාමයේදී දේශිත සූත්‍ර දෙක සහ කථාවස්තු සූත්‍ර දෙක යන මේවා එම සූත්‍ර දසයයි.

(8) 3. Ākaṅkhavaggo

(8) 3. ආකංඛ වර්ගය

1. Ākaṅkhasuttaṃ

1. ආකංඛ සූත්‍රය

71. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

71. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘‘මහණෙනි’’යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. ‘‘වහන්ස’’යි කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක -

‘‘Sampannasīlā[Pg.361], bhikkhave, viharatha sampannapātimokkhā, pātimokkhasaṃvarasaṃvutā viharatha ācāragocarasampannā aṇumattesu vajjesu bhayadassāvino, samādāya sikkhatha sikkhāpadesu.

‘‘මහණෙනි, ශීලයෙන් සම්පූර්ණව වාසය කරන්න, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සම්පන්න වන්න. ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් සංවුතව වාසය කරන්න, ආචාර ගෝචර සම්පන්නව, අණුමාත්‍ර වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වෙමින්, ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙන්න.

‘‘Ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu ‘sabrahmacārīnaṃ piyo cassaṃ manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā’ti, sīlesvevassa paripūrakārī ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgārānaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් ‘මම සබ්‍රහ්මචාරීන්ට ප්‍රිය වන්නෙම් නම්, මනාප වන්නෙම් නම්, ගරු කටයුතු හා සම්භාවනීය වන්නෙම් නම් මැනවැ’යි කැමති වන්නේ නම්, ඔහු ශීලයෙහිම පූර්ණකාරී විය යුතුය, අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථයෙහි නිරත විය යුතුය, ධ්‍යානයන්ගෙන් බැහැර නොවිය යුතුය, විදර්ශනාවෙන් යුක්ත විය යුතුය, ශූන්‍යාගාරයන් (හුදෙකලා වාසස්ථාන) ඇසුරු කරන්නෙකු විය යුතුය.

‘‘Ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu ‘lābhī assaṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāna’nti, sīlesvevassa paripūrakārī ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgārānaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් භික්ෂුවක් ‘මම සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නෙකු වන්නෙම් නම් මැනවැ’යි කැමති වන්නේ නම්, ඔහු ශීලයෙහිම පූර්ණකාරී විය යුතුය, අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථයෙහි නිරත විය යුතුය, ධ්‍යානයන්ගෙන් බැහැර නොවිය යුතුය, විදර්ශනාවෙන් යුක්ත විය යුතුය, ශූන්‍යාගාරයන් ඇසුරු කරන්නෙකු විය යුතුය.

‘‘Ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu ‘yesāhaṃ paribhuñjāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ tesaṃ te kārā mahapphalā assu mahānisaṃsā’ti, sīlesvevassa…pe… brūhetā suññāgārānaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ‘මා යම් පිරිසකගේ සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලන්පස සහ බෙහෙත් පිරිකර පරිභෝජනය කරම්ද, ඔවුන්ගේ ඒ පූජාවන් ඔවුන්ට මහත් ඵල මහානිසංස වේවා’ යි කැමති වන්නේ නම්, හෙතෙම සිල්පද මැනවින් සම්පූර්ණ කරන්නෙකු විය යුතුය... (පෙ)... නිසල තැන් (ශූන්‍යාගාර) ඇසුරු කරන්නෙකු විය යුතුය.”

‘‘Ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu ‘ye me petā ñātī sālohitā kālaṅkatā pasannacittā anussaranti tesaṃ taṃ mahapphalaṃ assa mahānisaṃsa’nti, sīlesvevassa…pe… brūhetā suññāgārānaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ‘පරලොව ගිය, මියගිය මගේ යම් නෑ සාලෝහිතයෝ පහන් සිතින් යුතුව මා සිහිපත් කරත්ද, ඔවුන්ගේ ඒ සිහිපත් කිරීම ඔවුන්ට මහත් ඵල මහානිසංස වේවා’ යි කැමති වන්නේ නම්, හෙතෙම සිල්පද මැනවින් සම්පූර්ණ කරන්නෙකු විය යුතුය... (පෙ)... නිසල තැන් (ශූන්‍යාගාර) ඇසුරු කරන්නෙකු විය යුතුය.”

‘‘Ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu ‘santuṭṭho assaṃ itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārenā’ti, sīlesvevassa…pe… brūhetā suññāgārānaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ‘මම ලැබෙන ඕනෑම සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලන්පස සහ බෙහෙත් පිරිකරකින් සතුටු වන්නෙක් (සන්තෝෂ වන්නෙක්) වෙම්වා’ යි කැමති වන්නේ නම්, හෙතෙම සිල්පද මැනවින් සම්පූර්ණ කරන්නෙකු විය යුතුය... (පෙ)... නිසල තැන් (ශූන්‍යාගාර) ඇසුරු කරන්නෙකු විය යුතුය.”

‘‘Ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu ‘khamo assaṃ sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ, duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko assa’nti, sīlesvevassa…pe… brūhetā suññāgārānaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ‘මම ශීතය, උෂ්ණය, බඩගින්න, පිපාසය, මැසි මදුරු හුළං අව්ව සහ සර්ප ආදීන්ගේ ස්පර්ශයන් ඉවසන්නෙක් වෙම්වා; නපුරු ලෙස කියන ලද දුෂ්ට වචන ඉවසන්නෙක් වෙම්වා; ශරීරයෙහි උපදින තියුණු, කටුක, අමිහිරි, මනසට අප්‍රිය වූ, ජීවිතය නැති කරන්නා වූ දුක් වේදනාවන් ඉවසන ස්වභාව ඇත්තෙක් වෙම්වා’ යි කැමති වන්නේ නම්, හෙතෙම සිල්පද මැනවින් සම්පූර්ණ කරන්නෙකු විය යුතුය... (පෙ)... නිසල තැන් (ශූන්‍යාගාර) ඇසුරු කරන්නෙකු විය යුතුය.”

‘‘Ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu ‘aratiratisaho assaṃ, na ca maṃ aratirati saheyya, uppannaṃ aratiratiṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya’nti, sīlesvevassa…pe… brūhetā suññāgārānaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ‘මම නොඇල්ම හා ඇල්ම (අරති-රති) මැඩපවත්වන්නෙක් වෙම්වා, නොඇල්ම හා ඇල්ම මා යටපත් නොකෙරේවා, උපන් නොඇල්ම හා ඇල්ම නැවත නැවතත් මැඩපවත්වා වාසය කරන්නෙම්වා’ යි කැමති වන්නේ නම්, හෙතෙම සිල්පද මැනවින් සම්පූර්ණ කරන්නෙකු විය යුතුය... (පෙ)... නිසල තැන් (ශූන්‍යාගාර) ඇසුරු කරන්නෙකු විය යුතුය.”

‘‘Ākaṅkheyya [Pg.362] ce, bhikkhave, bhikkhu ‘bhayabheravasaho assaṃ, na ca maṃ bhayabheravo saheyya, uppannaṃ bhayabheravaṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya’nti, sīlesvevassa…pe… brūhetā suññāgārānaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ‘මම බිය හා තැතිගැනීම් (භය භේරව) මැඩපවත්වන්නෙක් වෙම්වා, බිය හා තැතිගැනීම් මා යටපත් නොකෙරේවා, උපන් බිය හා තැතිගැනීම් නැවත නැවතත් මැඩපවත්වා වාසය කරන්නෙම්වා’ යි කැමති වන්නේ නම්, හෙතෙම සිල්පද මැනවින් සම්පූර්ණ කරන්නෙකු විය යුතුය... (පෙ)... නිසල තැන් (ශූන්‍යාගාර) ඇසුරු කරන්නෙකු විය යුතුය.”

‘‘Ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu ‘catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī assaṃ akicchalābhī akasiralābhī’ti, sīlesvevassa…pe… brūhetā suññāgārānaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ‘උසස් සිතින් ලැබිය යුතු වූ, මෙලොව සැප පිණිස පවතින සතර ධ්‍යානයන් කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, ලෙහෙසියෙන් ලබන්නෙක් වෙම්වා’ යි කැමති වන්නේ නම්, හෙතෙම සිල්පද මැනවින් සම්පූර්ණ කරන්නෙකු විය යුතුය... (පෙ)... නිසල තැන් (ශූන්‍යාගාර) ඇසුරු කරන්නෙකු විය යුතුය.”

‘‘Ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu ‘āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti, sīlesvevassa paripūrakārī ajjhattaṃ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgārānaṃ.

“මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ‘ආසවයන් ප්‍රහීණ කිරීමෙන්, ආසව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරන්නෙම්වා’ යි කැමති වන්නේ නම්, හෙතෙම සිල්පද මැනවින් සම්පූර්ණ කරන්නෙකු විය යුතුය, තමා තුළ සිතෙහි සංසුන් බව (සමථය) පිණිස යෙදුණෙක් විය යුතුය, ධ්‍යානයන්ගෙන් බැහැර නොවූවෙක් විය යුතුය, විදර්ශනාවෙන් යුක්ත වූවෙක් විය යුතුය, නිසල තැන් (ශූන්‍යාගාර) ඇසුරු කරන්නෙකු විය යුතුය.”

‘‘‘Sampannasīlā, bhikkhave, viharatha sampannapātimokkhā, pātimokkhasaṃvarasaṃvutā viharatha ācāragocarasampannā aṇumattesu vajjesu bhayadassāvino, samādāya sikkhatha sikkhāpadesū’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Paṭhamaṃ.

“‘මහණෙනි, සීලයෙන් යුක්තව වාසය කරව්, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙන් යුක්තව වාසය කරව්, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර සීලයෙන් මැනවින් සංවර වූවාහු, ආචාර ගෝචර සම්පන්නව, ඉතා සුළු වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වූවාහු, ශික්ෂාපදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙව්’ යැයි යමක් පවසන ලද්දේ නම්, එය පවසන ලද්දේ මේ සඳහාමය.” පළමු වැන්නයි.

2. Kaṇṭakasuttaṃ

2. කණ්ටක සූත්‍රය

72. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ sambahulehi abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṃ – āyasmatā ca cālena, āyasmatā ca upacālena, āyasmatā ca kukkuṭena, āyasmatā ca kaḷimbhena, āyasmatā ca nikaṭena, āyasmatā ca kaṭissahena; aññehi ca abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṃ.

72. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහාවනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි, ඉතා ප්‍රකට වූ ස්ථවිර ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා රැසක් සමඟ වැඩවසන සේක. එනම්, ආයුෂ්මත් චාල ස්ථවිරයන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් උපචාල ස්ථවිරයන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් කුක්කුට ස්ථවිරයන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් කලිම්භ ස්ථවිරයන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් නිකට ස්ථවිරයන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් කටිස්සහ ස්ථවිරයන් වහන්සේ ඇතුළු තවත් බොහෝ ප්‍රකට තෙරවරුන් සමඟ වැඩසිටි සේක.

Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī bhadrehi bhadrehi yānehi parapurāya uccāsaddā mahāsaddā mahāvanaṃ ajjhogāhanti bhagavantaṃ dassanāya. Atha kho tesaṃ āyasmantānaṃ etadahosi – ‘‘ime kho sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī bhadrehi bhadrehi yānehi parapurāya uccāsaddā mahāsaddā mahāvanaṃ ajjhogāhanti [Pg.363] bhagavantaṃ dassanāya. ‘Saddakaṇṭakā kho pana jhānā’ vuttā bhagavatā. Yaṃnūna mayaṃ yena gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkameyyāma. Tattha mayaṃ appasaddā appākiṇṇā phāsuṃ vihareyyāmā’’ti. Atha kho te āyasmanto yena gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkamiṃsu; tattha te āyasmanto appasaddā appākiṇṇā phāsuṃ viharanti.

එකල බොහෝ ප්‍රකට ලිච්ඡවී රජවරු උසස් රථවල නැගී, පෙරටු කොට ගෙන මහත් ශබ්ද පවත්වමින්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බැහැදකිනු පිණිස මහාවනයට ඇතුළු වූහ. එවිට ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේලාට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “මේ ප්‍රකට ලිච්ඡවී රජවරුන් බොහෝ දෙනෙක් උසස් රථවලින් මහත් ශබ්ද පවත්වමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීම පිණිස මහාවනයට ඇතුළු වෙති. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ‘ශබ්දය ධ්‍යානයන්ට කටුවකි (බාධාවකි)’ යැයි වදාරන ලදී. එබැවින් අපි ගෝසිංග සාල වනය ඇති තැනට යමු නම් මැනවි. එහි අපට නිහඬව, ජනයාගෙන් තොරව, පහසුවෙන් වාසය කළ හැකිය.” ඉක්බිති ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේලා ගෝසිංග සාල වනයට වැඩම කළහ. එහි ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේලා නිහඬව, ජනාවාසයෙන් දුරස්ව, පහසුවෙන් වාසය කළහ.

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kahaṃ nu kho, bhikkhave, cālo, kahaṃ upacālo, kahaṃ kukkuṭo, kahaṃ kaḷimbho, kahaṃ nikaṭo, kahaṃ kaṭissaho; kahaṃ nu kho te, bhikkhave, therā sāvakā gatā’’ti?

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, චාල කොහිද? උපචාල කොහිද? කුක්කුට කොහිද? කලිම්භ කොහිද? නිකට කොහිද? කටිස්සහ කොහිද? මහණෙනි, ඒ ස්ථවිර ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා කොහි වැඩම කළාහුද?”

‘‘Idha, bhante, tesaṃ āyasmantānaṃ etadahosi – ‘ime kho sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī bhadrehi bhadrehi yānehi parapurāya uccāsaddā mahāsaddā mahāvanaṃ ajjhogāhanti bhagavantaṃ dassanāya ‘saddakaṇṭakā kho pana jhānāvuttā bhagavatā yaṃnūna mayaṃ yena gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkameyyāma tattha mayaṃ appasaddā appākiṇṇā phāsuṃ vihareyyāmā’ti. Atha kho te, bhante, āyasmanto yena gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkamiṃsu. Tattha te āyasmanto appasaddā appākiṇṇā phāsuṃ viharantī’’ti.

"ස්වාමීනී, මෙහිදී ඒ ආයුෂ්මතුන්ට මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: ‘මේ බොහෝ වූ ප්‍රසිද්ධ ප්‍රසිද්ධ ලිච්ඡවී රජවරු උතුම් උතුම් යානාවලින් එහා මෙහා යමින්, මහත් ශබ්ද පවත්වමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීම පිණිස මහාවනයට ඇතුළු වෙති. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධ්‍යානයන්ට ශබ්දය කටුවක් (බාධකයක්) යැයි වදාරන ලදී. එබැවින් අපි ගෝසිංගසාල වනයට යන්නෙමු නම් මැනවි. එහිදී අපි ශබ්ද රහිතව, ජනාවාසයෙන් තොරව සුවසේ වසන්නෙමු’ යනුවෙනි. ස්වාමීනී, ඉක්බිති ඒ ආයුෂ්මත්හු ගෝසිංගසාල වනයට වැඩම කළහ. එහිදී ඒ ආයුෂ්මත්හු ශබ්ද රහිතව, ජනාවාසයෙන් තොරව සුවසේ වසති."

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhave, yathā te mahāsāvakā sammā byākaramānā byākareyyuṃ, ‘saddakaṇṭakā hi, bhikkhave, jhānā’ vuttā mayā.

"සාදු සාදු මහණෙනි! ඒ මහා ශ්‍රාවකයන් යම්සේ මනාව ප්‍රකාශ කළ යුතු ද, එසේම ප්‍රකාශ කළහ. මහණෙනි, සැබවින්ම මා විසින් ධ්‍යානයන්ට ශබ්දය කටුවක් යැයි වදාරන ලදී."

‘‘Dasayime, bhikkhave, kaṇṭakā. Katame dasa? Pavivekārāmassa saṅgaṇikārāmatā kaṇṭako, asubhanimittānuyogaṃ anuyuttassa subhanimittānuyogo kaṇṭako, indriyesu guttadvārassa visūkadassanaṃ kaṇṭako, brahmacariyassa mātugāmūpacāro kaṇṭako, paṭhamassa jhānassa saddo kaṇṭako, dutiyassa jhānassa vitakkavicārā kaṇṭakā, tatiyassa jhānassa pīti kaṇṭako, catutthassa jhānassa assāsapassāso kaṇṭako, saññāvedayitanirodhasamāpattiyā saññā ca vedanā ca kaṇṭako rāgo kaṇṭako doso kaṇṭako moho kaṇṭako.

"මහණෙනි, මේ කටු (බාධක) දසයකි. ඒ දසය කවරේද? විවේකයට ලැදි වූවහුට සමූහයා අතර විසීමට ඇති ඇල්ම කටුවකි. අසුභ නිමිත්ත මෙනෙහි කරන්නහුට සුභ නිමිත්තෙහි යෙදීම කටුවකි. ඉන්ද්‍රියයන්හි සංවර වූ දොරටු ඇති පුද්ගලයාට විසුළු දර්ශන බැලීම කටුවකි. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි යෙදෙන්නාට ස්ත්‍රීන් ඇසුර කටුවකි. ප්‍රථම ධ්‍යානයට ශබ්දය කටුවකි. දෙවන ධ්‍යානයට විතර්ක විචාර කටු වෙති. තෙවන ධ්‍යානයට ප්‍රීතිය කටුවකි. සිවුවන ධ්‍යානයට ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස කටුවකි. සංඥා වේදයිත නිරෝධ සමාපත්තියට සංඥාව ද වේදනාව ද කටුවකි. රාගය කටුවකි, ද්වේෂය කටුවකි, මෝහය කටුවකි."

‘‘Akaṇṭakā[Pg.364], bhikkhave, viharatha. Nikkaṇṭakā, bhikkhave, viharatha. Akaṇṭakanikkaṇṭakā, bhikkhave, viharatha. Akaṇṭakā, bhikkhave, arahanto; nikkaṇṭakā, bhikkhave, arahanto; akaṇṭakanikkaṇṭakā, bhikkhave, arahanto’’ti. Dutiyaṃ.

"මහණෙනි, කටු රහිතව වාසය කරවු. මහණෙනි, නිශ්කටකව වාසය කරවු. මහණෙනි, කටු රහිතව, නිශ්කටකව වාසය කරවු. මහණෙනි, රහතන් වහන්සේලා කටු රහිතයහ. මහණෙනි, රහතන් වහන්සේලා නිශ්කටකයහ. මහණෙනි, රහතන් වහන්සේලා කටු රහිත වූ, නිශ්කටක වූවෝ වෙති." (දෙවන සූත්‍රයයි.)

3. Iṭṭhadhammasuttaṃ

3. ඉට්ඨධම්ම සූත්‍රය

73. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ. Katame dasa? Bhogā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ; vaṇṇo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ; ārogyaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpaṃ dullabhaṃ lokasmiṃ; sīlaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpaṃ dullabhaṃ lokasmiṃ; brahmacariyaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpaṃ dullabhaṃ lokasmiṃ; mittā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ; bāhusaccaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpaṃ dullabhaṃ lokasmiṃ; paññā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ; dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ; saggā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ.

73. "මහණෙනි, ලෝකයෙහි ඉෂ්ට වූ, කැමති වූ, මනාප වූ, ලබාගැනීමට අපහසු වූ මේ කරුණු දහයකි. ඒ දහය කවරේද? ලෝකයෙහි භෝග සම්පත් ඉෂ්ටය, කැමති විය යුතුය, මනාපය, ලබාගැනීමට අපහසුය. වර්ණය (රූප ශෝභාව) ඉෂ්ටය, කැමති විය යුතුය, මනාපය, ලබාගැනීමට අපහසුය. නිරෝගීභාවය ඉෂ්ටය, කැමති විය යුතුය, මනාපය, ලබාගැනීමට අපහසුය. සීලය ඉෂ්ටය, කැමති විය යුතුය, මනාපය, ලබාගැනීමට අපහසුය. බ්‍රහ්මචර්යාව ඉෂ්ටය, කැමති විය යුතුය, මනාපය, ලබාගැනීමට අපහසුය. මිතුරන් ඉෂ්ටය, කැමති විය යුතුය, මනාපය, ලබාගැනීමට අපහසුය. බහුශ්‍රැතභාවය ඉෂ්ටය, කැමති විය යුතුය, මනාපය, ලබාගැනීමට අපහසුය. ප්‍රඥාව ඉෂ්ටය, කැමති විය යුතුය, මනාපය, ලබාගැනීමට අපහසුය. ධර්මයන් ඉෂ්ටය, කැමති විය යුතුය, මනාපය, ලබාගැනීමට අපහසුය. ස්වර්ගයන් ඉෂ්ටය, කැමති විය යුතුය, මනාපය, ලබාගැනීමට අපහසුය."

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, dasannaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ dasa dhammā paripanthā – ālasyaṃ anuṭṭhānaṃ bhogānaṃ paripantho, amaṇḍanā avibhūsanā vaṇṇassa paripantho, asappāyakiriyā ārogyassa paripantho, pāpamittatā sīlānaṃ paripantho, indriyaasaṃvaro brahmacariyassa paripantho, visaṃvādanā mittānaṃ paripantho, asajjhāyakiriyā bāhusaccassa paripantho, asussūsā aparipucchā paññāya paripantho, ananuyogo apaccavekkhaṇā dhammānaṃ paripantho, micchāpaṭipatti saggānaṃ paripantho. Imesaṃ kho, bhikkhave, dasannaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ ime dasa dhammā paripanthā.

"මහණෙනි, ලෝකයෙහි ඉෂ්ට වූ, කැමති වූ, මනාප වූ, ලබාගැනීමට අපහසු වූ මේ කරුණු දසයට බාධක වන කරුණු දසයක් ඇත. අලසකම සහ උත්සාහයක් නැතිකම භෝග සම්පත්වලට බාධාවකි. සැරසීමක් හා අලංකාරයක් නොකිරීම වර්ණයට බාධාවකි. අහිතකර දේ කිරීම නිරෝගීභාවයට බාධාවකි. පාපමිත්‍ර සේවනය සීලයට බාධාවකි. ඉන්ද්‍රිය අසංවරය බ්‍රහ්මචර්යාවට බාධාවකි. රැවටීම මිතුරන්ට බාධාවකි. සජ්ඣායනා නොකිරීම බහුශ්‍රැතභාවයට බාධාවකි. අසා සිටීමට අකැමැති වීම හා විමසා නොඇසීම ප්‍රඥාවට බාධාවකි. වීර්යය නොකිරීම හා නුවණින් මෙනෙහි නොකිරීම ධර්මයන්ට බාධාවකි. වැරදි පිළිවෙත ස්වර්ගයට බාධාවකි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි ඉෂ්ට වූ, කැමති වූ, මනාප වූ, ලබාගැනීමට අපහසු වූ මේ කරුණු දසයට බාධක වන කරුණු මේ දසයයි."

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, dasannaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ dasa dhammā āhārā – uṭṭhānaṃ anālasyaṃ bhogānaṃ āhāro, maṇḍanā vibhūsanā vaṇṇassa āhāro, sappāyakiriyā ārogyassa āhāro, kalyāṇamittatā sīlānaṃ āhāro, indriyasaṃvaro brahmacariyassa āhāro, avisaṃvādanā mittānaṃ āhāro, sajjhāyakiriyā bāhusaccassa āhāro, sussūsā paripucchā paññāya āhāro, anuyogo paccavekkhaṇā dhammānaṃ āhāro, sammāpaṭipatti saggānaṃ āhāro[Pg.365]. Imesaṃ kho, bhikkhave, dasannaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ ime dasa dhammā āhārā’’ti. Tatiyaṃ.

"මහණෙනි, ලෝකයෙහි ඉෂ්ට වූ, කැමති වූ, මනාප වූ, ලබාගැනීමට අපහසු වූ මේ කරුණු දසයට හේතු (ආහාර) වන කරුණු දසයක් ඇත. උත්සාහය හා අලස නොවීම භෝග සම්පත්වලට හේතුවකි. සැරසීම හා අලංකාර කිරීම වර්ණයට හේතුවකි. හිතකර දේ කිරීම නිරෝගීභාවයට හේතුවකි. කල්‍යාණ මිත්‍ර සේවනය සීලයට හේතුවකි. ඉන්ද්‍රිය සංවරය බ්‍රහ්මචර්යාවට හේතුවකි. නොරැවටීම (අවංකබව) මිතුරන්ට හේතුවකි. සජ්ඣායනා කිරීම බහුශ්‍රැතභාවයට හේතුවකි. අසා සිටීමට කැමති වීම හා විමසා ඇසීම ප්‍රඥාවට හේතුවකි. වීර්යය වැඩීම හා නුවණින් මෙනෙහි කිරීම ධර්මයන්ට හේතුවකි. නිවැරදි පිළිවෙත ස්වර්ගයට හේතුවකි. මහණෙනි, ලෝකයෙහි ඉෂ්ට වූ, කැමති වූ, මනාප වූ, ලබාගැනීමට අපහසු වූ මේ කරුණු දසයට හේතු වන කරුණු මේ දසයයි." (තෙවන සූත්‍රයයි.)

4. Vaḍḍhisuttaṃ

4. වඩ්ඪි සූත්‍රය

74. ‘‘Dasahi, bhikkhave, vaḍḍhīhi vaḍḍhamāno ariyasāvako ariyāya vaḍḍhiyā vaḍḍhati, sārādāyī ca hoti varādāyī kāyassa. Katamehi dasahi? Khettavatthūhi vaḍḍhati, dhanadhaññena vaḍḍhati, puttadārehi vaḍḍhati, dāsakammakaraporisehi vaḍḍhati, catuppadehi vaḍḍhati, saddhāya vaḍḍhati, sīlena vaḍḍhati, sutena vaḍḍhati, cāgena vaḍḍhati, paññāya vaḍḍhati – imehi kho, bhikkhave, dasahi vaḍḍhīhi vaḍḍhamāno ariyasāvako ariyāya vaḍḍhiyā vaḍḍhati, sārādāyī ca hoti varādāyī kāyassāti.

74. ‘‘මහණෙනි, කරුණු දසයකින් වැඩෙන ආර්ය ශ්‍රාවකයා ආර්ය වූ වැඩීමෙන් වැඩෙයි. තවද ඔහු (මේ) ශරීරයේ සාරය ලබාගන්නෙක් වෙයි, උතුම් වූ දෙය ලබාගන්නෙක් වෙයි. ඒ දසය කුමක්ද? කුඹුරු හා ඉඩම්වලින් වැඩෙයි, ධන ධාන්‍යයෙන් වැඩෙයි, අඹුදරුවන්ගෙන් වැඩෙයි, දාස කම්කරු සේවකයන්ගෙන් වැඩෙයි, සිව්පාවුන්ගෙන් වැඩෙයි, ශ්‍රද්ධාවෙන් වැඩෙයි, සීලයෙන් වැඩෙයි, ශ්‍රැතයෙන් වැඩෙයි, පරිත්‍යාගයෙන් වැඩෙයි, ප්‍රඥාවෙන් වැඩෙයි. මහණෙනි, මේ දස වැදෑරුම් වැඩීමෙන් වැඩෙන ආර්ය ශ්‍රාවකයා ආර්ය වූ වැඩීමෙන් වැඩෙයි, ශරීරයේ සාරය ලබාගන්නෙක් වෙයි, උතුම් වූ දෙය ලබාගන්නෙක් වෙයි.’’

‘‘Dhanena dhaññena ca yodha vaḍḍhati,Puttehi dārehi catuppadehi ca;

Sa bhogavā hoti yasassi pūjito,Ñātīhi mittehi athopi rājubhi.

‘‘යමෙක් මෙලොව ධනයෙන් හා ධාන්‍යයෙන් වැඩේ නම්, දරුවන්ගෙන්, අඹුවන්ගෙන් හා සිව්පාවුන්ගෙන්ද වැඩේ නම්, ඔහු වස්තු සම්පත් ඇති අයෙක් වෙයි. ඔහු කීර්තිමත් වන අතර නෑයන්ගෙන්, මිතුරන්ගෙන් මෙන්ම රජුන්ගෙන් පවා පිදුම් ලබන්නෙක් වෙයි.’’

‘‘Saddhāya sīlena ca yodha vaḍḍhati,Paññāya cāgena sutena cūbhayaṃ;

So tādiso sappuriso vicakkhaṇo,Diṭṭheva dhamme ubhayena vaḍḍhatī’’ti. catutthaṃ;

‘‘යමෙක් මෙලොව ශ්‍රද්ධාවෙන් හා සීලයෙන්ද, ප්‍රඥාවෙන්, ත්‍යාගයෙන් හා ශ්‍රැතයෙන්ද යන මේ දෙවැදෑරුම් (ලෞකික හා ලෝකෝත්තර) ගුණයෙන් වැඩේ නම්, එවැනි විචක්ෂණශීලී වූ ඒ සත්පුරුෂයා මෙලොවදීම දෙවැදෑරුම් වැඩීමෙන්ම වැඩෙන්නේය.’’ (සිව්වන සූත්‍රයයි)

5. Migasālāsuttaṃ

5. මිගසාලා සූත්‍රය

75. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho migasālā upāsikā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnā kho migasālā upāsikā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –

75. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරව පාත්‍ර සිවුරු ගෙන මිගසාලා උපාසිකාවගේ නිවසට වැඩම කළහ. වැඩම කොට පනවන ලද අසනකයෙහි වැඩසිටියහ. එකල්හි මිගසාලා උපාසිකාව ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් වෙත පැමිණ, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූවාය. එකත්පසක වාඩි වූ මිගසාලා උපාසිකාව ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ට මෙසේ පැවසුවාය.

‘‘Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṃ. Pitā me, bhante, purāṇo brahmacārī hoti [Pg.366] ārācārī virato methunā gāmadhammā. So kālaṅkato bhagavatā byākato – ‘sakadāgāmī satto tusitaṃ kāyaṃ upapanno’ti. Pitāmaho me, bhante, isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho. Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato – ‘sakadāgāmī satto tusitaṃ kāyaṃ upapanno’ti.

‘‘ස්වාමීනී, ආනන්දයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්මය තේරුම් ගත යුත්තේ කෙසේ කෙසේද? එනම් යම් ධර්මයක බ්‍රහ්මචාරී පුද්ගලයා සහ බ්‍රහ්මචාරී නොවන පුද්ගලයා යන දෙදෙනාම පරලොවදී එක හා සමාන ගතියක් ලබන්නෝ වෙත්ද? ස්වාමීනී, මාගේ පියාණන් වූ පුරාණ බ්‍රහ්මචාරී වූහ, පාපයෙන් දුරස්ව විසූහ, ග්‍රාම ධර්මයක් වූ මෙถุน සේවනයෙන් වැළකුණාහ. ඔහු කාලක්‍රියා කළ පසු ‘සකෘදාගාමී වී තුසිත භවනයෙහි උපන්නේය’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී. ස්වාමීනී, මාගේ මුත්තණුවන් වූ ඉසිදත්ත බ්‍රහ්මචාරී නොවූහ, ස්වකීය භාර්යාවගෙන් සතුටු වූහ. ඔහුද කාලක්‍රියා කළ පසු ‘සකෘදාගාමී වී තුසිත භවනයෙහි උපන්නේය’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී.

‘‘Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāya’’nti? ‘‘Evaṃ kho panetaṃ, bhagini, bhagavatā byākata’’nti.

ස්වාමීනී, ආනන්දයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්මය තේරුම් ගත යුත්තේ කෙසේ කෙසේද? එනම් යම් ධර්මයක බ්‍රහ්මචාරී පුද්ගලයා සහ බ්‍රහ්මචාරී නොවන පුද්ගලයා යන දෙදෙනාම පරලොවදී එක හා සමාන ගතියක් ලබන්නෝ වෙත්ද?’’ (මෙසේ කී කල ආනන්ද තෙරණුවෝ මෙසේ පැවසූහ.) ‘‘නැගණියනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය මෙසේම ප්‍රකාශ කරන ලදී.’’

Atha kho āyasmā ānando migasālāya upāsikāya nivesane piṇḍapātaṃ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho āyasmā ānando pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

ඉන්පසු ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ මිගසාලා උපාසිකාවගේ නිවසින් පිණ්ඩපාතය ලබාගෙන අස්නෙන් නැගිට වැඩම කළහ. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ පස්වරු කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ.

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃ. Atha kho, bhante, migasālā upāsikā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnā kho, bhante, migasālā upāsikā maṃ etadavoca –

‘‘ස්වාමීනී, මම මෙහි පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරව පාත්‍ර සිවුරු ගෙන මිගසාලා උපාසිකාවගේ නිවසට ගියෙමි. ගොස් පනවන ලද අස්නෙහි වාඩි වීමි. ස්වාමීනී, එකල්හි මිගසාලා උපාසිකාව මා වෙත පැමිණියාය. පැමිණ මට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූවාය. ස්වාමීනී, එකත්පසක වාඩි වූ මිගසාලා උපාසිකාව මට මෙසේ කීවාය:

‘Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṃ. Pitā me, bhante, purāṇo brahmacārī ahosi ārācārī virato methunā gāmadhammā. So kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmī satto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti. Pitāmaho me, bhante, isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho. Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato – sakadāgāmī satto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti.

‘ස්වාමීනී, ආනන්දයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්මය තේරුම් ගත යුත්තේ කෙසේ කෙසේද? එනම් යම් ධර්මයක බ්‍රහ්මචාරී පුද්ගලයා සහ බ්‍රහ්මචාරී නොවන පුද්ගලයා යන දෙදෙනාම පරලොවදී එක හා සමාන ගතියක් ලබන්නෝ වෙත්ද? ස්වාමීනී, මාගේ පියාණන් වූ පුරාණ බ්‍රහ්මචාරී වූහ, පාපයෙන් දුරස්ව විසූහ, ග්‍රාම ධර්මයක් වූ මෙถุน සේවනයෙන් වැළකුණාහ. ඔහු කාලක්‍රියා කළ පසු ‘සකෘදාගාමී වී තුසිත භවනයෙහි උපන්නේය’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී. ස්වාමීනී, මාගේ මුත්තණුවන් වූ ඉසිදත්ත බ්‍රහ්මචාරී නොවූහ, ස්වකීය භාර්යාවගෙන් සතුටු වූහ. ඔහුද කාලක්‍රියා කළ පසු ‘සකෘදාගාමී වී තුසිත භවනයෙහි උපන්නේය’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී.

Kathaṃ [Pg.367] kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāya’nti? Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, migasālaṃ upāsikaṃ etadavocaṃ – ‘evaṃ kho panetaṃ, bhagini, bhagavatā byākata’’’nti.

ස්වාමීනී, ආනන්දයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්මය තේරුම් ගත යුත්තේ කෙසේ කෙසේද? එනම් යම් ධර්මයක බ්‍රහ්මචාරී පුද්ගලයා සහ බ්‍රහ්මචාරී නොවන පුද්ගලයා යන දෙදෙනාම පරලොවදී එක හා සමාන ගතියක් ලබන්නෝ වෙත්ද?’ මෙසේ කී කල ස්වාමීනී, මම මිගසාලා උපාසිකාවට මෙසේ කීවෙමි: ‘නැගණියනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය මෙසේම ප්‍රකාශ කරන ලදී.’’’

‘‘Kā cānanda, migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakapaññā, ke ca purisapuggalaparopariye ñāṇe?

‘‘ආනන්දය, මෝඩ වූ, අදක්ෂ වූ, හුදෙක් ස්ත්‍රී බුද්ධියක් පමණක් ඇති මේ මිගසාලා උපාසිකාව කවුද? පුද්ගලයන්ගේ ඉන්ද්‍රියයන්ගේ මෝරා ඇති බව හෝ නැති බව දැනගැනීමේ (ඉන්ද්‍රිය පරෝපරියත්ත) ඥානයෙහි දක්ෂ වූ සම්මා සම්බුදුවරු කවුරුහුද?’’

‘‘Dasayime, ānanda, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame dasa? Idhānanda, ekacco puggalo dussīlo hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa taṃ dussīlyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Tassa savanenapi akataṃ hoti, bāhusaccenapi akataṃ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti, no visesāya; hānagāmīyeva hoti, no visesagāmī.

“ආනන්දය, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයෝ දස දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ දස දෙනා කවුරුන්ද? ආනන්දය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීල වෙයි. ඔහු තමාගේ ඒ දුශ්ශීල භාවය ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වන යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ඇද්ද, එය තත්ත්වාකාරයෙන් (යථාභූතව) නොදනියි. ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් කළ යුතු කටයුත්ත නොකළේ වෙයි, බහුශ්‍රැත භාවයෙන් කළ යුතු කටයුත්ත නොකළේ වෙයි, දෘෂ්ටියෙන් අවබෝධ කළ යුතු දේ අවබෝධ නොකළේ වෙයි, කාලීන විමුක්තිය ද නොලබයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු පිරිහීමට යයි, විශේෂත්වයකට (දියුණුවකට) නොයයි; ඔහු පිරිහීමට යන්නෙක්ම වෙයි, විශේෂත්වයට යන්නෙක් නොවේ.

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo dussīlo hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa taṃ dussīlyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti, no hānāya; visesagāmīyeva hoti, no hānagāmī.

“ආනන්දය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීල වෙයි. එහෙත් ඔහු තමාගේ ඒ දුශ්ශීල භාවය ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වන යම් චේතෝවිමුක්තියක් හා ප්‍රඥාවිමුක්තියක් ඇද්ද, එය තත්ත්වාකාරයෙන් (යථාභූතව) දනියි. ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් කළ යුතු කටයුත්ත කළේ වෙයි, බහුශ්‍රැත භාවයෙන් කළ යුතු කටයුත්ත කළේ වෙයි, දෘෂ්ටියෙන් අවබෝධ කළ යුතු දේ අවබෝධ කළේ වෙයි, කාලීන විමුක්තිය ද ලබයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු විශේෂත්වයට (දියුණුවකට) යයි, පිරිහීමට නොයයි; ඔහු විශේෂත්වයට යන්නෙක්ම වෙයි, පිරිහීමට යන්නෙක් නොවේ.

‘‘Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti – ‘imassapi teva dhammā, aparassapi teva dhammā. Kasmā nesaṃ eko hīno eko paṇīto’ti? Tañhi tesaṃ, ānanda, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.

“ආනන්දය, එහිදී අනුන් මනින (මිනුම් දඬුවම් ගන්නා) පුද්ගලයෝ මෙසේ සසඳති: ‘මේ පුද්ගලයාටත් ඒ ධර්මයන්ම ඇත, අනෙක් පුද්ගලයාටත් ඒ ධර්මයන්ම ඇත. එසේ නම් ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක් හීන වී, අනෙකා ප්‍රණීත වන්නේ කුමක් නිසාද?’ යනුවෙනි. ආනන්දය, ඔවුන්ගේ ඒ සැසඳීම ඔවුන්ට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් පවතියි.

‘‘Tatrānanda, yvāyaṃ puggalo dussīlo hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa taṃ dussīlyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. Ayaṃ, ānanda, puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imaṃ hānanda, puggalaṃ dhammasoto nibbahati. Tadantaraṃ ko jāneyya, aññatra tathāgatena! Tasmātihānanda, mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha[Pg.368], mā puggalesu pamāṇaṃ gaṇhittha. Khaññati hānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇhanto. Ahaṃ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ yo vā panassa mādiso.

“ආනන්දය, එහි යම් පුද්ගලයෙක් දුශ්ශීලව සිට, තමාගේ ඒ දුශ්ශීල භාවය සහමුලින්ම නිරුද්ධ වන චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය යථා පරිදි දනියිද; ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් හා බහුශ්‍රැත භාවයෙන් කටයුතු සම්පූර්ණ කර ඇද්ද, දෘෂ්ටියෙන් ධර්මය අවබෝධ කර කාලීන විමුක්තිය ලබයිද; ආනන්දය, මේ පුද්ගලයා කලින් කී පුද්ගලයාට වඩා අතිශයින්ම උසස් ද වෙයි, ප්‍රණීත ද වෙයි. එයට හේතුව කුමක්ද? ආනන්දය, මේ පුද්ගලයාව ධර්ම සෝතය (ධර්ම ප්‍රවාහය) විසින් ආර්ය භූමිය කරා රැගෙන යනු ලබයි. තථාගතයන් වහන්සේ හැර ඒ වෙනස වෙන කවරෙක් දනියිද? එබැවින් ආනන්දය, පුද්ගලයන් පිළිබඳව මිනුම් දඬුවම් ගන්නන් නොවන්න. පුද්ගලයන් පිළිබඳව ප්‍රමාණයන් නොගන්න. ආනන්දය, පුද්ගලයන් ගැන ප්‍රමාණයන් ගන්නා තැනැත්තා තමාගේම පදනම හාරා ගනියි (තමාටම හානි කර ගනියි). ආනන්දය, පුද්ගලයන් ගැන ප්‍රමාණයක් (මිනුමක්) ගත හැක්කේ මට හෝ මා වැනි වූ බුදු කෙනෙකුට පමණි.”

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo sīlavā hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa taṃ sīlaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Tassa savanenapi akataṃ hoti, bāhusaccenapi akataṃ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti, no visesāya; hānagāmīyeva hoti, no visesagāmī.

“ආනන්දය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සිල්වත් වෙයි. එහෙත් ඔහු තමාගේ ඒ සීලය ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වන චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය යථා පරිදි නොදනියි. ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් කළ යුතු කටයුත්ත නොකළේ වෙයි, බහුශ්‍රැත භාවයෙන් කළ යුතු කටයුත්ත නොකළේ වෙයි, දෘෂ්ටියෙන් අවබෝධ කළ යුතු දේ අවබෝධ නොකළේ වෙයි, කාලීන විමුක්තිය ද නොලබයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු පිරිහීමට යයි, විශේෂත්වයකට නොයයි; ඔහු පිරිහීමට යන්නෙක්ම වෙයි, විශේෂත්වයට යන්නෙක් නොවේ.

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo sīlavā hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa taṃ sīlaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti, no hānāya; visesagāmīyeva hoti, no hānagāmī.

“ආනන්දය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සිල්වත් වෙයි. ඔහු තමාගේ ඒ සීලය ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වන චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය යථා පරිදි දනියි. ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් කළ යුතු කටයුත්ත කළේ වෙයි, බහුශ්‍රැත භාවයෙන් කළ යුතු කටයුත්ත කළේ වෙයි, දෘෂ්ටියෙන් අවබෝධ කළ යුතු දේ අවබෝධ කළේ වෙයි, කාලීන විමුක්තිය ද ලබයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු විශේෂත්වයට (දියුණුවකට) යයි, පිරිහීමට නොයයි; ඔහු විශේෂත්වයට යන්නෙක්ම වෙයි, පිරිහීමට යන්නෙක් නොවේ.

‘‘Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti…pe… ahaṃ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ yo vā panassa mādiso.

“ආනන්දය, එහිදී මිනුම් දඬුවම් ගන්නා පුද්ගලයෝ මෙසේ සසඳති... (පෙ)... ආනන්දය, පුද්ගලයන් ගැන ප්‍රමාණයක් ගත හැක්කේ මට හෝ මා වැනි වූ කෙනෙකුට පමණි.

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo tibbarāgo hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa so rāgo apariseso nirujjhati. Tassa savanenapi akataṃ hoti, bāhusaccenapi akataṃ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti, no visesāya; hānagāmīyeva hoti, no visesagāmī.

“ආනන්දය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දැඩි රාගයෙන් යුක්ත වෙයි. එහෙත් ඔහු තමාගේ ඒ රාගය ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වන චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය යථා පරිදි නොදනියි. ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් කළ යුතු කටයුත්ත නොකළේ වෙයි, බහුශ්‍රැත භාවයෙන් කළ යුතු කටයුත්ත නොකළේ වෙයි, දෘෂ්ටියෙන් අවබෝධ කළ යුතු දේ අවබෝධ නොකළේ වෙයි, කාලීන විමුක්තිය ද නොලබයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු පිරිහීමට යයි, විශේෂත්වයකට නොයයි; ඔහු පිරිහීමට යන්නෙක්ම වෙයි, විශේෂත්වයට යන්නෙක් නොවේ.

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo tibbarāgo hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa so rāgo apariseso nirujjhati. Tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti, no hānāya; visesagāmīyeva hoti, no hānagāmī.

“ආනන්දය, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දැඩි රාගයෙන් යුක්ත වෙයි. ඔහු තමාගේ ඒ රාගය ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වන චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය යථා පරිදි දනියි. ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් කළ යුතු කටයුත්ත කළේ වෙයි, බහුශ්‍රැත භාවයෙන් කළ යුතු කටයුත්ත කළේ වෙයි, දෘෂ්ටියෙන් අවබෝධ කළ යුතු දේ අවබෝධ කළේ වෙයි, කාලීන විමුක්තිය ද ලබයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු විශේෂත්වයට (දියුණුවකට) යයි, පිරිහීමට නොයයි; ඔහු විශේෂත්වයට යන්නෙක්ම වෙයි, පිරිහීමට යන්නෙක් නොවේ.

‘‘Tatrānanda[Pg.369], pamāṇikā pamiṇanti…pe… ahaṃ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ yo vā panassa mādiso.

“ආනන්දය, එහිදී මිනුම් දඬුවම් ගන්නා පුද්ගලයෝ මෙසේ සසඳති... (පෙ)... ආනන්දය, පුද්ගලයන් ගැන ප්‍රමාණයක් ගත හැක්කේ මට හෝ මා වැනි වූ කෙනෙකුට පමණි.”

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo kodhano hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa so kodho apariseso nirujjhati. Tassa savanenapi akataṃ hoti, bāhusaccenapi akataṃ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti, no visesāya; hānagāmīyeva hoti, no visesagāmī.

‘‘ආනන්ද, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කෝපශීලී වෙයි. යම් තැනක තමාගේ ඒ කෝපය ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වේද, ඒ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය ඔහු යථාභූතව (සත්‍ය ලෙස) අවබෝධ නොකරයි. ඔහුට ධර්ම ශ්‍රවණය කිරීමෙන් ලැබිය යුතු දේ ලැබී නැත, බහුශ්‍රැත භාවයෙන් ලැබිය යුතු දේ ලැබී නැත, ප්‍රඥාවෙන් ලැබිය යුතු විනිවිද දැකීමක් ද නැත, කාලීන වූ විමුක්තියක් ද ඔහු නොලබයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු පිරිහීම කරා යයි මිස උසස් බවකට නොයයි; ඔහු පිරිහීමට යන්නෙක්ම වෙයි, උසස් බවට යන්නෙක් නොවේ.

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo kodhano hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa so kodho apariseso nirujjhati. Tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti, no hānāya; visesagāmīyeva hoti, no hānagāmī.

‘‘ආනන්ද, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කෝපශීලී වෙයි. එහෙත් යම් තැනක තමාගේ ඒ කෝපය ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වේද, ඒ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය ඔහු යථාභූතව අවබෝධ කරයි. ඔහුට ධර්ම ශ්‍රවණය කිරීමෙන් ලැබිය යුතු දේ ලැබී ඇත, බහුශ්‍රැත භාවයෙන් ලැබිය යුතු දේ ලැබී ඇත, ප්‍රඥාවෙන් ලැබිය යුතු විනිවිද දැකීම ද ඇත, කාලීන වූ විමුක්තිය ද ඔහු ලබයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු උසස් බව කරා යයි මිස පිරිහීමට නොයයි; ඔහු උසස් බව කරා යන්නෙක්ම වෙයි, පිරිහීමට යන්නෙක් නොවේ.

‘‘Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti…pe… ahaṃ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ yo vā panassa mādiso.

‘‘ආනන්ද, එහිදී (අනුන් පිළිබඳ) ප්‍රමාණ කරන්නෝ මනිති (විනිශ්චය කරති)... පෙ... ආනන්ද, පුද්ගලයන් පිළිබඳව ප්‍රමාණයක් (විනිශ්චයක්) ගත යුත්තේ මා හෝ මා වැනි වූවකු (තථාගතවරයෙකු) පමණි.’’

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo uddhato hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa taṃ uddhaccaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Tassa savanenapi akataṃ hoti, bāhusaccenapi akataṃ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti, no visesāya; hānagāmīyeva hoti, no visesagāmī.

‘‘ආනන්ද, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නොසන්සුන් (උද්ධච්ච සහිත) වෙයි. යම් තැනක තමාගේ ඒ නොසන්සුන් භාවය ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වේද, ඒ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය ඔහු යථාභූතව අවබෝධ නොකරයි. ඔහුට ධර්ම ශ්‍රවණයෙන් ලැබිය යුතු දේ ලැබී නැත, බහුශ්‍රැත භාවයෙන් ලැබිය යුතු දේ ලැබී නැත, ප්‍රඥාවෙන් ලැබිය යුතු විනිවිද දැකීමක් ද නැත, කාලීන විමුක්තියක් ද ඔහු නොලබයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු පිරිහීම කරා යයි මිස උසස් බවකට නොයයි; ඔහු පිරිහීමට යන්නෙක්ම වෙයි, උසස් බවට යන්නෙක් නොවේ.

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo uddhato hoti. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa taṃ uddhaccaṃ aparisesaṃ nirujjhati. Tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti, no hānāya; visesagāmīyeva hoti, no hānagāmī.

‘‘ආනන්ද, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් නොසන්සුන් (උද්ධච්ච සහිත) වෙයි. එහෙත් යම් තැනක තමාගේ ඒ නොසන්සුන් භාවය ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වේද, ඒ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය ඔහු යථාභූතව අවබෝධ කරයි. ඔහුට ධර්ම ශ්‍රවණයෙන් ලැබිය යුතු දේ ලැබී ඇත, බහුශ්‍රැත භාවයෙන් ලැබිය යුතු දේ ලැබී ඇත, ප්‍රඥාවෙන් ලැබිය යුතු විනිවිද දැකීම ද ඇත, කාලීන විමුක්තිය ද ඔහු ලබයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණින් මතු උසස් බව කරා යයි මිස පිරිහීමට නොයයි; ඔහු උසස් බව කරා යන්නෙක්ම වෙයි, පිරිහීමට යන්නෙක් නොවේ.

‘‘Tatrānanda[Pg.370], pamāṇikā pamiṇanti – ‘imassapi teva dhammā, aparassapi teva dhammā. Kasmā nesaṃ eko hīno eko paṇīto’ti? Tañhi tesaṃ, ānanda, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.

‘‘ආනන්ද, එහිදී ප්‍රමාණ කරන්නෝ (විනිශ්චය කරන්නෝ) මෙසේ මනිති: ‘මොහුටත් ඒ ධර්මයන්ම ඇත, අනෙකාටත් ඒ ධර්මයන්ම ඇත. එසේ තිබියදී ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු පිරිහී අනෙකා උසස් වන්නේ කෙසේද?’ කියායි. ආනන්ද, ඔවුන්ගේ ඒ විනිශ්චය ඔවුන්ට දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ අහිත පිණිස හා දුක් පිණිස පවතියි.

‘‘Tatrānanda, yvāyaṃ puggalo uddhato hoti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa taṃ uddhaccaṃ aparisesaṃ nirujjhati, tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. Ayaṃ, ānanda, puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imaṃ hānanda, puggalaṃ dhammasoto nibbahati. Tadantaraṃ ko jāneyya aññatra tathāgatena! Tasmātihānanda, mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha; mā puggalesu pamāṇaṃ gaṇhittha. Khaññati hānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇhanto. Ahaṃ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ yo vā panassa mādiso.

‘‘ආනන්ද, මේ පුද්ගලයන් දෙදෙනා අතුරින් යම් පුද්ගලයෙක් නොසන්සුන්ව සිට යම් තැනක ඒ නොසන්සුන් බව ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වේද, ඒ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය යථාභූතව අවබෝධ කරන්නේද, ධර්ම ශ්‍රවණය කරන්නේද, බහුශ්‍රැත වන්නේද, ප්‍රඥාවෙන් ධර්මය විනිවිද දකින්නේද, කාලීන විමුක්තිය ලබන්නේද, ආනන්ද, මේ පුද්ගලයා මීට පෙර සඳහන් කළ පුද්ගලයාට වඩා ඉතා යහපත් ද වෙයි, ඉතා ප්‍රණීත ද වෙයි. එයට හේතුව කුමක්ද? ආනන්ද, මේ පුද්ගලයාව ධර්ම ප්‍රවාහය (විපස්සනා ඥානය) විසින් නිවන කරා රැගෙන යනු ලබයි. තථාගතයන් වහන්සේ හැර වෙන කවරෙක් නම් ඒ වෙනස දැනගන්නද! එබැවින් ආනන්ද, පුද්ගලයන් පිළිබඳව ප්‍රමාණ කරන්නන් (විනිශ්චය කරන්නන්) නොවන්න; පුද්ගලයන් පිළිබඳව ප්‍රමාණ (විනිශ්චය) නොගන්න. ආනන්ද, පුද්ගලයන් පිළිබඳ ප්‍රමාණ (විනිශ්චය) ගන්නා තැනැත්තා තමා විසින්ම තමා විනාශ කරගනී. ආනන්ද, පුද්ගලයන් පිළිබඳව ප්‍රමාණයක් ගත යුත්තේ මා හෝ මා වැනි වූවකු (තථාගතවරයෙකු) පමණි.

‘‘Kā cānanda, migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakapaññā, ke ca purisapuggalaparopariye ñāṇe! Ime kho, ānanda, dasa puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.

‘‘ආනන්ද, ස්ත්‍රී ප්‍රඥාව පමණක් ඇති, අනුවණ, අදක්ෂ තැනැත්තියක වූ මිගසාලා උපාසිකාව කොහිද? පුද්ගලයන්ගේ ඉන්ද්‍රිය පරෝපරියත්ත ඥානය (ඉන්ද්‍රියන්ගේ මුහුකුරා යෑම හා නොයෑම පිළිබඳ ඥානය) ඇති උතුමෝ කොහිද? ආනන්ද, ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වන්නා වූ මේ පුද්ගලයන් දස දෙනා මොහු වෙති.

‘‘Yathārūpena, ānanda, sīlena purāṇo samannāgato ahosi tathārūpena sīlena isidatto samannāgato abhavissa, nayidha purāṇo isidattassa gatimpi aññassa. Yathārūpāya cānanda, paññāya isidatto samannāgato ahosi tathārūpāya paññāya purāṇo samannāgato abhavissa, nayidha isidatto purāṇassa gatimpi aññassa. Iti kho, ānanda, ime puggalā ubho ekaṅgahīnā’’ti. Pañcamaṃ.

‘‘ආනන්ද, යම්බඳු සීලයකින් පොරාණ යුක්ත වූයේද, එවැනිම සීලයකින් ඉසිදත්ත යුක්ත වූයේ නම්, මෙහිදී පොරාණ හට ඉසිදත්තගේ ගතිය (මතු උපත) කිසිසේත් දැනගත නොහැකි වනු ඇත. ආනන්ද, යම්බඳු ප්‍රඥාවකින් ඉසිදත්ත යුක්ත වූයේද, එවැනිම ප්‍රඥාවකින් පොරාණ යුක්ත වූයේ නම්, මෙහිදී ඉසිදත්ත හට පොරාණගේ ගතිය කිසිසේත් දැනගත නොහැකි වනු ඇත. ආනන්ද, මෙසේ මේ පුද්ගලයන් දෙදෙනාම එක් අංගයකින් හීන වූහ.’’ පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Tayodhammasuttaṃ

6. තයෝධම්ම සූත්‍රය

76. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā loke na saṃvijjeyyuṃ, na tathāgato loke uppajjeyya arahaṃ sammāsambuddho, na tathāgatappavedito dhammavinayo loke dibbeyya. Katame tayo? Jāti ca, jarā ca, maraṇañca – ime kho, bhikkhave, tayo dhammā loke na saṃvijjeyyuṃ, na tathāgato loke uppajjeyya arahaṃ sammāsambuddho, na tathāgatappavedito dhammavinayo loke dibbeyya. Yasmā ca kho, bhikkhave, ime tayo dhammā loke saṃvijjanti tasmā tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho, tasmā tathāgatappavedito dhammavinayo loke dibbati.

76. ‘‘මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ ධර්ම තුන විද්‍යමාන නොවන්නේ නම්, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ලොව පහළ නොවන්නාහ; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනය ලොව බැබළෙන්නේ නැත. කවර තුනක්ද යත්? ඉපදීම (ජාති), මහලු වීම (ජරා) සහ මරණයයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ලෝකයෙහි විද්‍යමාන නොවන්නේ නම්, අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ලොව පහළ නොවන්නාහ; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනය ලොව බැබළෙන්නේ නැත. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මේ ධර්ම තුන ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වේද, එහෙයින් අර්හත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේ ලොව පහළ වෙති, එහෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනය ලොව බබළයි.’’

‘‘Tayome[Pg.371], bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo jātiṃ pahātuṃ jaraṃ pahātuṃ maraṇaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Rāgaṃ appahāya, dosaṃ appahāya, mohaṃ appahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo jātiṃ pahātuṃ jaraṃ pahātuṃ maraṇaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, ඉපදීම ප්‍රහීණ කිරීමට, ජරාව ප්‍රහීණ කිරීමට හා මරණය ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය. ඒ තුන මොනවා ද? රාගය ප්‍රහීණ නොකර, ද්වේෂය ප්‍රහීණ නොකර හා මෝහය ප්‍රහීණ නොකර (සිටීම යි). මහණෙනි, සැබැවින් ම මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, ඉපදීම ප්‍රහීණ කිරීමට, ජරාව ප්‍රහීණ කිරීමට හා මරණය ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය.”

‘‘Tayome bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo rāgaṃ pahātuṃ dosaṃ pahātuṃ mohaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Sakkāyadiṭṭhiṃ appahāya, vicikicchaṃ appahāya, sīlabbataparāmāsaṃ appahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo rāgaṃ pahātuṃ dosaṃ pahātuṃ mohaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, රාගය ප්‍රහීණ කිරීමට, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීමට හා මෝහය ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය. ඒ තුන මොනවා ද? සක්කාය දිට්ඨිය ප්‍රහීණ නොකර, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ නොකර හා සීලබ්බතපරාමාසය ප්‍රහීණ නොකර (සිටීම යි). මහණෙනි, සැබැවින් ම මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, රාගය ප්‍රහීණ කිරීමට, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීමට හා මෝහය ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo sakkāyadiṭṭhiṃ pahātuṃ vicikicchaṃ pahātuṃ sīlabbataparāmāsaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Ayonisomanasikāraṃ appahāya, kummaggasevanaṃ appahāya, cetaso līnattaṃ appahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo sakkāyadiṭṭhiṃ pahātuṃ vicikicchaṃ pahātuṃ sīlabbataparāmāsaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, සක්කාය දිට්ඨිය ප්‍රහීණ කිරීමට, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කිරීමට හා සීලබ්බතපරාමාසය ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය. ඒ තුන මොනවා ද? අයෝනිසෝ මනසිකාරය ප්‍රහීණ නොකර, වැරදි මඟ (මිථ්‍යා මාර්ගය) සේවනය කිරීම ප්‍රහීණ නොකර හා සිතේ හැකිළුණු බව (ලීනත්වය) ප්‍රහීණ නොකර (සිටීම යි). මහණෙනි, සැබැවින් ම මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, සක්කාය දිට්ඨිය ප්‍රහීණ කිරීමට, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කිරීමට හා සීලබ්බතපරාමාසය ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo ayoniso manasikāraṃ pahātuṃ kummaggasevanaṃ pahātuṃ cetaso līnattaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Muṭṭhasaccaṃ appahāya, asampajaññaṃ appahāya, cetaso vikkhepaṃ appahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo ayonisomanasikāraṃ pahātuṃ kummaggasevanaṃ pahātuṃ cetaso līnattaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, අයෝනිසෝ මනසිකාරය ප්‍රහීණ කිරීමට, වැරදි මඟ සේවනය කිරීම ප්‍රහීණ කිරීමට හා සිතේ හැකිළුණු බව ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය. ඒ තුන මොනවා ද? මුට්ඨසච්චය (මුළා වූ සිහිය) ප්‍රහීණ නොකර, අසම්පජඤ්ඤය (මනා නුවණින් යුක්ත නොවන බව) ප්‍රහීණ නොකර හා සිතේ වික්ෂේපය (විසිරුණු බව) ප්‍රහීණ නොකර (සිටීම යි). මහණෙනි, සැබැවින් ම මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, අයෝනිසෝ මනසිකාරය ප්‍රහීණ කිරීමට, වැරදි මඟ සේවනය කිරීම ප්‍රහීණ කිරීමට හා සිතේ හැකිළුණු බව ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo muṭṭhasaccaṃ pahātuṃ asampajaññaṃ pahātuṃ cetaso vikkhepaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Ariyānaṃ adassanakamyataṃ appahāya, ariyadhammassa asotukamyataṃ appahāya, upārambhacittataṃ appahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo muṭṭhasaccaṃ pahātuṃ asampajaññaṃ pahātuṃ cetaso vikkhepaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, මුට්ඨසච්චය ප්‍රහීණ කිරීමට, අසම්පජඤ්ඤය ප්‍රහීණ කිරීමට හා සිතේ වික්ෂේපය ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය. ඒ තුන මොනවා ද? ආර්යයන් දැකීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ නොකර, ආර්ය ධර්මය ඇසීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ නොකර හා දොස් සෙවීමේ සිතුවිලි (උපාරම්භ චිත්තය) ප්‍රහීණ නොකර (සිටීම යි). මහණෙනි, සැබැවින් ම මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, මුට්ඨසච්චය ප්‍රහීණ කිරීමට, අසම්පජඤ්ඤය ප්‍රහීණ කිරීමට හා සිතේ වික්ෂේපය ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo ariyānaṃ adassanakamyataṃ pahātuṃ ariyadhammassa asotukamyataṃ pahātuṃ upārambhacittataṃ pahātuṃ. Katame tayo? Uddhaccaṃ appahāya, asaṃvaraṃ appahāya, dussīlyaṃ appahāya [Pg.372] – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo ariyānaṃ adassanakamyataṃ pahātuṃ ariyadhammassa asotukamyataṃ pahātuṃ upārambhacittataṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, ආර්යයන් දැකීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට, ආර්ය ධර්මය ඇසීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට හා දොස් සෙවීමේ සිතුවිලි ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය. ඒ තුන මොනවා ද? උද්ධච්චය (නොසන්සුන්කම) ප්‍රහීණ නොකර, අසංවරය ප්‍රහීණ නොකර හා දුශ්ශීල බව ප්‍රහීණ නොකර (සිටීම යි). මහණෙනි, සැබැවින් ම මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, ආර්යයන් දැකීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට, ආර්ය ධර්මය ඇසීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට හා දොස් සෙවීමේ සිතුවිලි ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo uddhaccaṃ pahātuṃ asaṃvaraṃ pahātuṃ dussīlyaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Assaddhiyaṃ appahāya, avadaññutaṃ appahāya, kosajjaṃ appahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo uddhaccaṃ pahātuṃ asaṃvaraṃ pahātuṃ dussīlyaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, උද්ධච්චය ප්‍රහීණ කිරීමට, අසංවරය ප්‍රහීණ කිරීමට හා දුශ්ශීල බව ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය. ඒ තුන මොනවා ද? අශ්‍රද්ධාව ප්‍රහීණ නොකර, අවදඤ්ඤු බව (ගුණවතුන්ගේ වචන නොපිළිගන්නා බව) ප්‍රහීණ නොකර හා කුසීත බව ප්‍රහීණ නොකර (සිටීම යි). මහණෙනි, සැබැවින් ම මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, උද්ධච්චය ප්‍රහීණ කිරීමට, අසංවරය ප්‍රහීණ කිරීමට හා දුශ්ශීල බව ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo assaddhiyaṃ pahātuṃ avadaññutaṃ pahātuṃ kosajjaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Anādariyaṃ appahāya, dovacassataṃ appahāya, pāpamittataṃ appahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo assaddhiyaṃ pahātuṃ avadaññutaṃ pahātuṃ kosajjaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, අශ්‍රද්ධාව ප්‍රහීණ කිරීමට, අවදඤ්ඤු බව ප්‍රහීණ කිරීමට හා කුසීත බව ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය. ඒ තුන මොනවා ද? අනාදරය (ගරුසරු නොමැති බව) ප්‍රහීණ නොකර, දොවචස්සතාව (අකීකරු බව) ප්‍රහීණ නොකර හා පාපමිත්‍ර සේවනය ප්‍රහීණ නොකර (සිටීම යි). මහණෙනි, සැබැවින් ම මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, අශ්‍රද්ධාව ප්‍රහීණ කිරීමට, අවදඤ්ඤු බව ප්‍රහීණ කිරීමට හා කුසීත බව ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo anādariyaṃ pahātuṃ dovacassataṃ pahātuṃ pāpamittataṃ pahātuṃ. Katame tayo? Ahirikaṃ appahāya, anottappaṃ appahāya, pamādaṃ appahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme appahāya abhabbo anādariyaṃ pahātuṃ dovacassataṃ pahātuṃ pāpamittataṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, අනාදරය ප්‍රහීණ කිරීමට, දොවචස්සතාව ප්‍රහීණ කිරීමට හා පාපමිත්‍ර සේවනය ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය. ඒ තුන මොනවා ද? අහිරිකය (පවට ලැජ්ජා නොවන බව) ප්‍රහීණ නොකර, අනොත්තප්පය (පවට බිය නොවන බව) ප්‍රහීණ නොකර හා ප්‍රමාදය ප්‍රහීණ නොකර (සිටීම යි). මහණෙනි, සැබැවින් ම මේ ධර්මයන් තුන ප්‍රහීණ නොකර, අනාදරය ප්‍රහීණ කිරීමට, දොවචස්සතාව ප්‍රහීණ කිරීමට හා පාපමිත්‍ර සේවනය ප්‍රහීණ කිරීමට නොහැකි ය.”

‘‘Ahirikoyaṃ, bhikkhave, anottāpī pamatto hoti. So pamatto samāno abhabbo anādariyaṃ pahātuṃ dovacassataṃ pahātuṃ pāpamittataṃ pahātuṃ. So pāpamitto samāno abhabbo assaddhiyaṃ pahātuṃ avadaññutaṃ pahātuṃ kosajjaṃ pahātuṃ. So kusīto samāno abhabbo uddhaccaṃ pahātuṃ asaṃvaraṃ pahātuṃ dussīlyaṃ pahātuṃ. So dussīlo samāno abhabbo ariyānaṃ adassanakamyataṃ pahātuṃ ariyadhammassa asotukamyataṃ pahātuṃ upārambhacittataṃ pahātuṃ. So upārambhacitto samāno abhabbo muṭṭhasaccaṃ pahātuṃ asampajaññaṃ pahātuṃ cetaso vikkhepaṃ pahātuṃ. So vikkhittacitto samāno abhabbo ayonisomanasikāraṃ pahātuṃ kummaggasevanaṃ pahātuṃ cetaso līnattaṃ pahātuṃ. So līnacitto samāno abhabbo sakkāyadiṭṭhiṃ pahātuṃ vicikicchaṃ pahātuṃ sīlabbataparāmāsaṃ pahātuṃ. So vicikiccho samāno abhabbo rāgaṃ pahātuṃ dosaṃ [Pg.373] pahātuṃ mohaṃ pahātuṃ. So rāgaṃ appahāya dosaṃ appahāya mohaṃ appahāya abhabbo jātiṃ pahātuṃ jaraṃ pahātuṃ maraṇaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, පව් කිරීමට ලජ්ජා නැති, පව් කිරීමට බිය නැති මේ පුද්ගලයා පමාවූවෙක් (ප්‍රමාදී වූවෙක්) වෙයි. හෙතෙම පමාවූවෙක්ව සිටිමින් අගෞරවය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, අවවාද නොපිළිගන්නා බව (දුර්වච බව) ප්‍රහීණ කිරීමට ද, පාපමිත්‍ර සේවනය ප්‍රහීණ කිරීමට ද අභව්‍ය වෙයි (නොහැකි වෙයි). පාපමිත්‍රයන් ඇත්තෙක්ව සිටින ඔහු ශ්‍රද්ධාව නැතිකම ප්‍රහීණ කිරීමට ද, මසුරුකම (අනුවණ බව) ප්‍රහීණ කිරීමට ද, කුසීතකම ප්‍රහීණ කිරීමට ද අභව්‍ය වෙයි. කුසීතයෙක්ව සිටින ඔහු උද්ධච්චය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, ඉන්ද්‍රිය අසංවරය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, දුස්සීල බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද අභව්‍ය වෙයි. දුස්සීලයෙක්ව සිටින ඔහු ආර්යයන් දැකීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, ආර්ය ධර්මය ඇසීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, දොස් සෙවීමේ සිත ප්‍රහීණ කිරීමට ද අභව්‍ය වෙයි. දොස් සෙවීමේ සිතක් ඇති ඔහු සිහිය මුළා වීම ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සම්පජඤ්ඤය නොමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සිතේ වික්ෂිප්ත බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද අභව්‍ය වෙයි. වික්ෂිප්ත සිත් ඇති ඔහු අයෝනිසෝ මනසිකාරය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, වැරදි මගෙහි යෑම (කුම්මග්ග සේවනය) ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සිතේ හැකිළුණු බව (සීන බව) ප්‍රහීණ කිරීමට ද අභව්‍ය වෙයි. හැකිළුණු (සීන) සිත් ඇති ඔහු සක්කාය දිට්ඨිය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සීලබ්බතපරාමාසය ප්‍රහීණ කිරීමට ද අභව්‍ය වෙයි. විචිකිච්ඡාව ඇති ඔහු රාගය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, මෝහය ප්‍රහීණ කිරීමට ද අභව්‍ය වෙයි. රාගය ප්‍රහීණ නොකර, ද්වේෂය ප්‍රහීණ නොකර, මෝහය ප්‍රහීණ නොකර ඔහු ජාතිය (ඉපදීම) ප්‍රහීණ කිරීමට ද, ජරාව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, මරණය ප්‍රහීණ කිරීමට ද අභව්‍ය වෙයි.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo jātiṃ pahātuṃ jaraṃ pahātuṃ maraṇaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Rāgaṃ pahāya, dosaṃ pahāya, mohaṃ pahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo jātiṃ pahātuṃ jaraṃ pahātuṃ maraṇaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර ඉපදීම ප්‍රහීණ කිරීමට ද, ජරාව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, මරණය ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි. ඒ තුන කවරේද? රාගය ප්‍රහීණ කර, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කර, මෝහය ප්‍රහීණ කර - මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර ඉපදීම ප්‍රහීණ කිරීමට ද, ජරාව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, මරණය ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo rāgaṃ pahātuṃ dosaṃ pahātuṃ mohaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Sakkāyadiṭṭhiṃ pahāya, vicikicchaṃ pahāya, sīlabbataparāmāsaṃ pahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo rāgaṃ pahātuṃ dosaṃ pahātuṃ mohaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර රාගය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, මෝහය ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි. ඒ තුන කවරේද? සක්කාය දිට්ඨිය ප්‍රහීණ කර, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කර, සීලබ්බතපරාමාසය ප්‍රහීණ කර - මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර රාගය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, ද්වේෂය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, මෝහය ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo sakkāyadiṭṭhiṃ pahātuṃ vicikicchaṃ pahātuṃ sīlabbataparāmāsaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Ayonisomanasikāraṃ pahāya, kummaggasevanaṃ pahāya, cetaso līnattaṃ pahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo sakkāyadiṭṭhiṃ pahātuṃ vicikicchaṃ pahātuṃ sīlabbataparāmāsaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර සක්කාය දිට්ඨිය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සීලබ්බතපරාමාසය ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි. ඒ තුන කවරේද? අයෝනිසෝ මනසිකාරය ප්‍රහීණ කර, කුම්මග්ග සේවනය ප්‍රහීණ කර, සිතේ හැකිළුණු බව (සීන බව) ප්‍රහීණ කර - මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර සක්කාය දිට්ඨිය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සීලබ්බතපරාමාසය ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo ayonisomanasikāraṃ pahātuṃ kummaggasevanaṃ pahātuṃ cetaso līnattaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Muṭṭhasaccaṃ pahāya, asampajaññaṃ pahāya, cetaso vikkhepaṃ pahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo ayonisomanasikāraṃ pahātuṃ kummaggasevanaṃ pahātuṃ cetaso līnattaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර අයෝනිසෝ මනසිකාරය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, කුම්මග්ග සේවනය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සිතේ හැකිළුණු බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි. ඒ තුන කවරේද? සිහිය මුළා වීම ප්‍රහීණ කර, සම්පජඤ්ඤය නොමැති බව ප්‍රහීණ කර, සිතේ වික්ෂිප්ත බව ප්‍රහීණ කර - මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර අයෝනිසෝ මනසිකාරය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, කුම්මග්ග සේවනය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සිතේ හැකිළුණු බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo muṭṭhasaccaṃ pahātuṃ asampajaññaṃ pahātuṃ cetaso vikkhepaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Ariyānaṃ adassanakamyataṃ pahāya, ariyadhammassa asotukamyataṃ pahāya, upārambhacittataṃ pahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo muṭṭhassaccaṃ pahātuṃ asampajaññaṃ pahātuṃ cetaso vikkhepaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර සිහිය මුළා වීම ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සම්පජඤ්ඤය නොමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සිතේ වික්ෂිප්ත බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි. ඒ තුන කවරේද? ආර්යයන් දැකීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කර, ආර්ය ධර්මය ඇසීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කර, දොස් සෙවීමේ සිත ප්‍රහීණ කර - මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර සිහිය මුළා වීම ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සම්පජඤ්ඤය නොමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, සිතේ වික්ෂිප්ත බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo ariyānaṃ adassanakamyataṃ pahātuṃ ariyadhammassa asotukamyataṃ pahātuṃ upārambhacittataṃ pahātuṃ. Katame tayo? Uddhaccaṃ pahāya, asaṃvaraṃ pahāya, dussīlyaṃ pahāya – ime [Pg.374] kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo ariyānaṃ adassanakamyataṃ pahātuṃ ariyadhammassa asotukamyataṃ pahātuṃ upārambhacittataṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර ආර්යයන් දැකීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, ආර්ය ධර්මය ඇසීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, දොස් සෙවීමේ සිත ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි. ඒ තුන කවරේද? උද්ධච්චය ප්‍රහීණ කර, අසංවරය ප්‍රහීණ කර, දුස්සීල බව ප්‍රහීණ කර - මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර ආර්යයන් දැකීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, ආර්ය ධර්මය ඇසීමට අකමැති බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද, දොස් සෙවීමේ සිත ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo uddhaccaṃ pahātuṃ asaṃvaraṃ pahātuṃ dussīlyaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Assaddhiyaṃ pahāya, avadaññutaṃ pahāya, kosajjaṃ pahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo uddhaccaṃ pahātuṃ asaṃvaraṃ pahātuṃ dussīlyaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර උද්ධච්චය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, අසංවරය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, දුස්සීල බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි. ඒ තුන කවරේද? ශ්‍රද්ධාව නැතිකම ප්‍රහීණ කර, මසුරුකම ප්‍රහීණ කර, කුසීතකම ප්‍රහීණ කර - මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර උද්ධච්චය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, අසංවරය ප්‍රහීණ කිරීමට ද, දුස්සීල බව ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo assaddhiyaṃ pahātuṃ avadaññutaṃ pahātuṃ kosajjaṃ pahātuṃ. Katame tayo? Anādariyaṃ pahāya, dovacassataṃ pahāya, pāpamittataṃ pahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo assaddhiyaṃ pahātuṃ avadaññutaṃ pahātuṃ kosajjaṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර ශ්‍රද්ධාව නැතිකම ප්‍රහීණ කිරීමට ද, මසුරුකම ප්‍රහීණ කිරීමට ද, කුසීතකම ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි. ඒ තුන කවරේද? අගෞරවය ප්‍රහීණ කර, අවවාද නොපිළිගන්නා බව ප්‍රහීණ කර, පාපමිත්‍ර සේවනය ප්‍රහීණ කර - මහණෙනි, මේ ධර්ම තුන ප්‍රහීණ කර ශ්‍රද්ධාව නැතිකම ප්‍රහීණ කිරීමට ද, මසුරුකම ප්‍රහීණ කිරීමට ද, කුසීතකම ප්‍රහීණ කිරීමට ද හැකි වෙයි.”

‘‘Tayome, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo anādariyaṃ pahātuṃ dovacassataṃ pahātuṃ pāpamittataṃ pahātuṃ. Katame tayo? Ahirikaṃ pahāya, anottappaṃ pahāya, pamādaṃ pahāya – ime kho, bhikkhave, tayo dhamme pahāya bhabbo anādariyaṃ pahātuṃ dovacassataṃ pahātuṃ pāpamittataṃ pahātuṃ.

“මහණෙනි, මේ කරුණු තුන ප්‍රහීණ කිරීමෙන් අගෞරවය, දුර්වච බව (අකීකරුකම) සහ පාප මිත්‍ර සේවනය දුරු කිරීමට කෙනෙකු සමත් වෙයි. ඒ කරුණු තුන මොනවාද? ලජ්ජා නැතිකම (අහිරිකය) දුරු කිරීමෙන්, භය නැතිකම (අනොත්තප්පය) දුරු කිරීමෙන් සහ ප්‍රමාදය දුරු කිරීමෙන් ය. මහණෙනි, මේ කරුණු තුන ප්‍රහීණ කිරීමෙන් අගෞරවය, දුර්වච බව සහ පාප මිත්‍ර සේවනය දුරු කිරීමට කෙනෙකු සමත් වෙයි.”

‘‘Hirīmāyaṃ, bhikkhave, ottāpī appamatto hoti. So appamatto samāno bhabbo anādariyaṃ pahātuṃ dovacassataṃ pahātuṃ pāpamittataṃ pahātuṃ. So kalyāṇamitto samāno bhabbo assaddhiyaṃ pahātuṃ avadaññutaṃ pahātuṃ kosajjaṃ pahātuṃ. So āraddhavīriyo samāno bhabbo uddhaccaṃ pahātuṃ asaṃvaraṃ pahātuṃ dussīlyaṃ pahātuṃ. So sīlavā samāno bhabbo ariyānaṃ adassanakamyataṃ pahātuṃ ariyadhammassa asotukamyataṃ pahātuṃ upārambhacittataṃ pahātuṃ. So anupārambhacitto samāno bhabbo muṭṭhassaccaṃ pahātuṃ asampajaññaṃ pahātuṃ cetaso vikkhepaṃ pahātuṃ. So avikkhittacitto samāno bhabbo ayonisomanasikāraṃ pahātuṃ kummaggasevanaṃ pahātuṃ cetaso līnattaṃ pahātuṃ. So alīnacitto samāno bhabbo sakkāyadiṭṭhiṃ pahātuṃ vicikicchaṃ pahātuṃ sīlabbataparāmāsaṃ pahātuṃ. So avicikiccho samāno bhabbo rāgaṃ pahātuṃ dosaṃ pahātuṃ mohaṃ pahātuṃ. So rāgaṃ pahāya [Pg.375] dosaṃ pahāya mohaṃ pahāya bhabbo jātiṃ pahātuṃ jaraṃ pahātuṃ maraṇaṃ pahātu’’nti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, හිරි-ඔතප් ඇති තැනැත්තා අප්‍රමාදී වෙයි. ඔහු අප්‍රමාදී වීමෙන් අගෞරවය, දුර්වච බව සහ පාප මිත්‍ර සේවනය දුරු කිරීමට සමත් වෙයි. ඔහු කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙකු වීමෙන් අශ්‍රද්ධාව, මසුරු බව සහ කුසීත බව දුරු කිරීමට සමත් වෙයි. ඔහු ආරද්ධ වීර්යය ඇත්තෙකු වීමෙන් උද්ධච්චය, අසංවරය සහ දුස්සීල බව දුරු කිරීමට සමත් වෙයි. ඔහු සිල්වතෙකු වීමෙන් ආර්යයන් වහන්සේලා දැකීමට අකමැති බව, ආර්ය ධර්මය ඇසීමට අකමැති බව සහ දෝෂාරෝපණය කිරීමේ සිත දුරු කිරීමට සමත් වෙයි. ඔහු දෝෂාරෝපණය නොකරන සිතක් ඇත්තෙකු වීමෙන් මුට්ඨසච්චය (සිහි මුළාව), අසම්පජඤ්ඤය සහ චිත්ත වික්ෂේපය දුරු කිරීමට සමත් වෙයි. ඔහු වික්ෂිප්ත නොවූ සිතක් ඇත්තෙකු වීමෙන් අයෝනිසෝමනසිකාරය, වැරදි මඟ (කුම්මග්ග) සේවනය සහ සිතේ පසුබෑම (ලීනත්වය) දුරු කිරීමට සමත් වෙයි. ඔහු පසුබෑමක් නැති සිතක් ඇත්තෙකු වීමෙන් සක්කාය දිට්ඨිය, විචිකිච්ඡාව සහ සීලබ්බතපරාමාසය දුරු කිරීමට සමත් වෙයි. ඔහු සැක රහිත වූවෙකු වීමෙන් රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහය දුරු කිරීමට සමත් වෙයි. ඔහු රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහය ප්‍රහීණ කිරීමෙන් ජාතිය, ජරාව සහ මරණය දුරු කිරීමට සමත් වෙයි.”

7. Kākasuttaṃ

7. කාක සූත්‍රය

77. ‘‘Dasahi, bhikkhave, asaddhammehi samannāgato kāko. Katamehi dasahi? Dhaṃsī ca, pagabbho ca, tintiṇo ca, mahagghaso ca, luddo ca, akāruṇiko ca, dubbalo ca, oravitā ca, muṭṭhassati ca, necayiko ca – imehi kho, bhikkhave, dasahi asaddhammehi samannāgato kāko. Evamevaṃ kho, bhikkhave, dasahi asaddhammehi samannāgato pāpabhikkhu. Katamehi dasahi? Dhaṃsī ca, pagabbho ca, tintiṇo ca, mahagghaso ca, luddo ca, akāruṇiko ca, dubbalo ca, oravitā ca, muṭṭhassati ca, necayiko ca – imehi kho, bhikkhave, dasahi asaddhammehi samannāgato pāpabhikkhū’’ti. Sattamaṃ.

77. “මහණෙනි, කපුටා අසද්ධර්ම දසයකින් යුක්ත වෙයි. ඒ දසය මොනවාද? ගුණ මකන ස්වභාවය (ධංසී), අශික්ෂිත බව (පගබ්භ), තණ්හා අධික බව (තින්තිණ), කෑදර බව (මහග්ඝස), දරුණු බව (ලුද්ද), කරුණාවක් නැති බව (අකාරුණික), දුර්වල බව, ශබ්ද නගන ස්වභාවය (ඔරවිතා), සිහි මුළා වූ බව (මුට්ඨස්සති) සහ අනවශ්‍ය දේ රැස්කරන ස්වභාවය (නේචයික) යන මේවායි. මහණෙනි, කපුටා මේ දස අසද්ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, එලෙසම පාපී මහණා ද අසද්ධර්ම දසයකින් යුක්ත වෙයි. ඒ දසය මොනවාද? ගුණ මකන ස්වභාවය, අශික්ෂිත බව, තණ්හා අධික බව, කෑදර බව, දරුණු බව, කරුණාවක් නැති බව, දුර්වල බව, කෑගසන ස්වභාවය, සිහි මුළා වූ බව සහ (පව්) රැස්කරන ස්වභාවය යන මේවායි. මහණෙනි, පාපී මහණා මේ දස අසද්ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි.”

8. Nigaṇṭhasuttaṃ

8. නිගණ්ඨ සූත්‍රය

78. ‘‘Dasahi, bhikkhave, asaddhammehi samannāgatā nigaṇṭhā. Katamehi dasahi? Assaddhā, bhikkhave, nigaṇṭhā; dussīlā, bhikkhave, nigaṇṭhā; ahirikā, bhikkhave, nigaṇṭhā; anottappino, bhikkhave, nigaṇṭhā; asappurisasambhattino, bhikkhave, nigaṇṭhā; attukkaṃsakaparavambhakā, bhikkhave, nigaṇṭhā; sandiṭṭhiparāmāsā ādhānaggāhī duppaṭinissaggino, bhikkhave, nigaṇṭhā; kuhakā, bhikkhave, nigaṇṭhā; pāpicchā, bhikkhave, nigaṇṭhā; pāpamittā, bhikkhave, nigaṇṭhā – imehi kho, bhikkhave, dasahi asaddhammehi samannāgatā nigaṇṭhā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

78. “මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ අසද්ධර්ම දසයකින් සමන්විත වෙති. ඒ දසය මොනවාද? මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ අශ්‍රද්ධාවන්තයෝ ය; මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ දුස්සීලයෝ ය; මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ අහිරික (ලජ්ජා නැති) අය වෙති; මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ අනොත්තප්පි (බිය නැති) අය වෙති; මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ අසත්පුරුෂයන් ඇසුරු කරන්නෝ ය; මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ තමන් උසස් කොට සලකමින් අනුන් හෙළා දකින්නෝ ය; මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ තමන්ගේ දෘෂ්ටිය දැඩිව ගෙන එය අත්හැරීමට අපහසු අය වෙති; මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ වංචනිකයෝ ය; මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ පාපී අදහස් ඇත්තෝ ය; මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ පාප මිත්‍රයන් ඇත්තෝ වෙති. මහණෙනි, නිගණ්ඨයෝ මේ දස අසද්ධර්මයන්ගෙන් සමන්විත වෙති.”

9. Āghātavatthusuttaṃ

9. ආඝාතවස්තු සූත්‍රය

79. ‘‘Dasayimāni, bhikkhave, āghātavatthūni. Katamāni dasa? ‘Anatthaṃ me acarī’ti āghātaṃ bandhati; ‘anatthaṃ me caratī’ti āghātaṃ bandhati; ‘anatthaṃ me carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acarī’ti…pe… ‘anatthaṃ caratī’ti…pe… ‘anatthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati, ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī’ti…pe… ‘atthaṃ caratī’ti…pe… ‘atthaṃ carissatī’ti [Pg.376] āghātaṃ bandhati; aṭṭhāne ca kuppati – imāni kho, bhikkhave, dasa āghātavatthūnī’’ti. Navamaṃ.

79. “මහණෙනි, මේ ආඝාත වස්තු දසයකි. ඒ දසය මොනවාද? ‘මොහු මට අවැඩ කළේය’ කියා වෛර බඳියි; ‘මොහු මට අවැඩ කරයි’ කියා වෛර බඳියි; ‘මොහු මට අවැඩ කරන්නේය’ කියා වෛර බඳියි; ‘මට ප්‍රිය වූ මනාප වූ තැනැත්තාට මොහු අවැඩ කළේය... කරයි... කරන්නේය’ කියා වෛර බඳියි; ‘මට අප්‍රිය වූ අමනාප වූ තැනැත්තාට මොහු වැඩ කළේය... කරයි... කරන්නේය’ කියා වෛර බඳියි; අස්ථානයෙහි (අකාරණව) කිපෙයි. මහණෙනි, මේවා වනාහි දස ආඝාත වස්තූහු ය.”

10. Āghātapaṭivinayasuttaṃ

10. ආඝාතපටිවිනය සූත්‍රය

80. ‘‘Dasayime, bhikkhave, āghātapaṭivinayā. Katame dasa? ‘Anatthaṃ me acari, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti, ‘anatthaṃ me carati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti, ‘anatthaṃ me carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… carati…pe… carissati, taṃ kutettha labbhāti āghātaṃ paṭivineti, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhāti āghātaṃ paṭivineti, aṭṭhāne ca na kuppati – ime kho, bhikkhave, dasa āghātapaṭivinayā’’ti. Dasamaṃ.

80. “මහණෙනි, මේ ආඝාතය (වෛරය) දුරු කිරීමේ ක්‍රම දසයකි. ඒ දසය මොනවාද? ‘මොහු මට අවැඩ කළේය, ඒ ගැන කුමක් කරන්නද?’ කියා වෛරය දුරු කරයි; ‘මොහු මට අවැඩ කරයි, ඒ ගැන කුමක් කරන්නද?’ කියා වෛරය දුරු කරයි; ‘මොහු මට අවැඩ කරන්නේය, ඒ ගැන කුමක් කරන්නද?’ කියා වෛරය දුරු කරයි; මට ප්‍රිය වූ මනාප වූ තැනැත්තාට අවැඩ කළේය... කරයි... කරන්නේය, ඒ ගැන කුමක් කරන්නද කියා වෛරය දුරු කරයි; මට අප්‍රිය වූ අමනාප වූ තැනැත්තාට වැඩ කළේය... කරයි... කරන්නේය, ඒ ගැන කුමක් කරන්නද කියා වෛරය දුරු කරයි; අස්ථානයෙහි (අකාරණව) නොකිපෙයි. මහණෙනි, මේවා වනාහි දස ආඝාතපටිවිනය (වෛරය සංසිඳුවන ක්‍රම) වේ.”

Ākaṅkhavaggo tatiyo.

තුන්වන ආකංඛ වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Ākaṅkho kaṇṭako iṭṭhā, vaḍḍhi ca migasālāya;

Tayo dhammā ca kāko ca, nigaṇṭhā dve ca āghātāti.

ආකංඛ, කණ්ටක, ඉට්ඨ, වඩ්ඪි සහ මිගසාලා; තයෝ ධම්ම සහ කාක; නිගණ්ඨ සහ ආඝාත දෙක (වස්තු සහ පටිවිනය) වශයෙන් මෙහි සූත්‍ර දසයකි.

(9) 4. Theravaggo

(9) 4. ථේර වර්ගය

1. Vāhanasuttaṃ

1. වාහන සූත්‍රය

81. Ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre. Atha kho āyasmā vāhano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā vāhano bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘katihi nu kho, bhante, dhammehi tathāgato nissaṭo visaṃyutto vippamutto vimariyādīkatena cetasā viharatī’’ti?

81. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චම්පා නුවර ගග්ගරා පොකුණු තෙර වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් වාහන තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එක් පසෙක වාඩි වූහ. එක් පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් වාහන තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනී, තථාගතයන් වහන්සේ ධර්මයන් කීයකින් නික්මුණු, වෙන් වූ, මිදුණු, කෙලෙස් සීමා රහිත කළ සිතින් යුක්තව වාසය කරන සේක් ද?”

‘‘Dasahi kho, vāhana, dhammehi tathāgato nissaṭo visaṃyutto vippamutto vimariyādīkatena cetasā viharati. Katamehi dasahi? Rūpena kho, vāhana, tathāgato nissaṭo visaṃyutto vippamutto vimariyādīkatena cetasā [Pg.377] viharati, vedanāya kho, vāhana…pe… saññāya kho, vāhana… saṅkhārehi kho, vāhana… viññāṇena kho, vāhana… jātiyā kho, vāhana… jarāya kho, vāhana… maraṇena kho, vāhana… dukkhehi kho, vāhana… kilesehi kho, vāhana, tathāgato nissaṭo visaṃyutto vippamutto vimariyādīkatena cetasā viharati. Seyyathāpi, vāhana, uppalaṃ vā padumaṃ vā puṇḍarīkaṃ vā udake jātaṃ udake saṃvaḍḍhaṃ udakā paccuggamma ṭhitaṃ anupalittaṃ udakena; evamevaṃ kho, vāhana, imehi dasahi dhammehi tathāgato nissaṭo visaṃyutto vippamutto vimariyādīkatena cetasā viharatī’’ti. Paṭhamaṃ.

“වාහන, කරුණු දහයකින් නික්මුණු, වෙන් වූ, මිදුණු, සීමා රහිත කළ සිතින් තථාගතයන් වහන්සේ වාසය කරන සේක. ඒ දහය කුමක් ද? වාහන, රූපයෙන් නික්මුණු, වෙන් වූ, මිදුණු, සීමා රහිත කළ සිතින් තථාගතයන් වහන්සේ වාසය කරන සේක. වේදනාවෙන්... (පෙ)... සංඥාවෙන්... සංස්කාරයන්ගෙන්... විඤ්ඤාණයෙන්... ජාතියෙන්... ජරාවෙන්... මරණයෙන්... දුක්වලින්... කෙලෙස්වලින් නික්මුණු, වෙන් වූ, මිදුණු, සීමා රහිත කළ සිතින් තථාගතයන් වහන්සේ වාසය කරන සේක. වාහන, දියෙහි උපන්, දියෙහි වැඩුණු, දියෙන් මතු වී සිටින්නා වූ, දියෙන් නොතැවරුණු මහනෙල් මලක් හෝ රතු පියුමක් හෝ සුදු පියුමක් හෝ යම් සේ ද; වාහන, එලෙසින්ම තථාගතයන් වහන්සේ මේ ධර්මයන් දහයෙන් නික්මුණු, වෙන් වූ, මිදුණු, සීමා රහිත කළ සිතින් වාසය කරන සේක.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Ānandasuttaṃ

2. ආනන්ද සූත්‍රය

82. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca –

82. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එක් පසෙක වාඩි වූහ. එක් පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘assaddho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, ශ්‍රද්ධාව නැතිව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘dussīlo samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, දුස්සීලව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘appassuto samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, අල්පශ්‍රැතව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘dubbaco samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, අකීකරුව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘pāpamitto samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, පාපමිත්‍රයන් ඇතිව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘kusīto samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, අලසව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘muṭṭhassati samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, මුළා වූ සිහි ඇතිව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So [Pg.378] vatānanda, bhikkhu ‘asantuṭṭho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, අසන්තෘප්තව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘pāpiccho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, ලාමක ආශාවන් ඇතිව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘micchādiṭṭhiko samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘imehi dasahi dhammehi samannāgato imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ආනන්ද, මේ කරුණු දහයෙන් යුක්ත වූ ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘saddho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.

“ආනන්ද, ශ්‍රද්ධාවන්තව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය හැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘sīlavā samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.

“ආනන්ද, සීලවන්තව වසන ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය හැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘bahussuto sutadharo samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.

“ආනන්ද, බහුශ්‍රැත වූ, උගත් දෑ දරන්නා වූ ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය හැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘suvaco samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.

“ආනන්ද, සුවච (කීකරු) වූ ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය හැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘kalyāṇamitto samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.

“ආනන්ද, කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇති ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය හැක්කකි.

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘āraddhavīriyo samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.

“ආනන්ද, ඇරඹූ වීර්යය ඇති ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා විපුලත්වයට පත්වන්නේය යන කරුණ සිදු විය හැක්කකි.”

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘upaṭṭhitassati samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.

‘‘ආනන්දය, සිහිබුද්ධියෙන් යුක්ත වූ ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි වෘද්ධියට, දියුණුවට හා පෘථුල භාවයට පත්වන්නේය යන මෙ කරුණ විද්‍යමාන වේ."

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘santuṭṭho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.

‘‘ආනන්දය, ලද දෙයින් සතුටු වන (සන්තෝෂයෙන් යුත්) ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි වෘද්ධියට, දියුණුවට හා පෘථුල භාවයට පත්වන්නේය යන මෙ කරුණ විද්‍යමාන වේ."

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘appiccho samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.

‘‘ආනන්දය, අල්පේච්ඡ (අඩු ආශාවන් ඇති) ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි වෘද්ධියට, දියුණුවට හා පෘථුල භාවයට පත්වන්නේය යන මෙ කරුණ විද්‍යමාන වේ."

‘‘So [Pg.379] vatānanda, bhikkhu ‘sammādiṭṭhiko samāno imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati.

‘‘ආනන්දය, සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වූ ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි වෘද්ධියට, දියුණුවට හා පෘථුල භාවයට පත්වන්නේය යන මෙ කරුණ විද්‍යමාන වේ."

‘‘So vatānanda, bhikkhu ‘imehi dasahi dhammehi samannāgato imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Dutiyaṃ.

‘‘ආනන්දය, මේ දස ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ ඒ භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි වෘද්ධියට, දියුණුවට හා පෘථුල භාවයට පත්වන්නේය යන මෙ කරුණ විද්‍යමාන වේ.’’ දසවැනි සූත්‍රයයි.

3. Puṇṇiyasuttaṃ

3. පුණ්ණිය සූත්‍රය

83. Atha kho āyasmā puṇṇiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā puṇṇiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena appekadā tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti appekadā nappaṭibhātī’’ti?

83. එකල්හි ආයුෂ්මත් පුණ්ණිය තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹුණහ. එසේ එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් පුණ්ණිය තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනී, යම් හේතුවක් නිසා, යම් ප්‍රත්‍යයක් නිසා ඇතැම් විට තථාගතයන් වහන්සේට ධර්ම දේශනා කිරීමට සිත නැඹුරු වන්නේ ද, ඇතැම් විට නැඹුරු නොවන්නේ ද, ඒ හේතුව කුමක් ද? ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක් ද?”

‘‘Saddho ca, puṇṇiya, bhikkhu hoti, no ca upasaṅkamitā; neva tāva tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti. Yato ca kho, puṇṇiya, bhikkhu saddho ca hoti upasaṅkamitā ca, evaṃ tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti.

“පුණ්ණිය, මහණෙකු ශ්‍රද්ධාවන්ත වුවත්, (තථාගතයන් වහන්සේ වෙත) එළඹෙන්නේ නැත්නම්, එතෙක් තථාගතයන් වහන්සේට ධර්ම දේශනා කිරීමට සිත නැඹුරු නොවේ. පුණ්ණිය, යම් කලෙක මහණෙකු ශ්‍රද්ධාවන්ත ද වේ ද, එසේම (තථාගතයන් වහන්සේ වෙත) එළඹෙන්නේ ද වේ ද, එවිට තථාගතයන් වහන්සේට ධර්ම දේශනා කිරීමට සිත නැඹුරු වෙයි.

‘‘Saddho ca, puṇṇiya, bhikkhu hoti upasaṅkamitā ca, no ca payirupāsitā…pe… payirupāsitā ca, no ca paripucchitā… paripucchitā ca, no ca ohitasoto dhammaṃ suṇāti… ohitasoto ca dhammaṃ suṇāti, no ca sutvā dhammaṃ dhāreti… sutvā ca dhammaṃ dhāreti, no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati… dhātānañca dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti… atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti, no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā… kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā, no ca sandassako hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ, neva tāva tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti.

පුණ්ණිය, මහණෙකු ශ්‍රද්ධාවන්ත වුවත්, එළඹෙන්නෙකු වුවත්, ඇසුරු (උපස්ථාන) කරන්නෙකු නොවේ නම්... ඇසුරු කරන්නෙකු වුවත්, කරුණු විමසන්නෙකු නොවේ නම්... කරුණු විමසන්නෙකු වුවත්, මනාව කන් යොමු කර ධර්මය අසන්නෙකු නොවේ නම්... මනාව කන් යොමු කර ධර්මය ඇසුවත්, එය දරාගන්නෙකු නොවේ නම්... ධර්මය දරාගත්තත්, දරාගත් ධර්මයේ අර්ථය විමසන්නෙකු නොවේ නම්... අර්ථය විමසන්නෙකු වුවත්, අර්ථය හා ධර්මය දැන ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි නිරත වන්නෙකු නොවේ නම්... ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි නිරත වන්නෙකු වුවත්, මනහර වචන ඇති, මනහර උච්චාරණය ඇති, පිරිසිදු වූ, දෝෂ රහිත වූ, අර්ථය වැටහෙන සුළු, ශිෂ්ට සම්මත වාග් විලාසයකින් යුක්ත නොවන්නේ නම්... මනහර වචන ඇති, මනහර උච්චාරණය ඇති, පිරිසිදු වූ, දෝෂ රහිත වූ, අර්ථය වැටහෙන සුළු, ශිෂ්ට සම්මත වාග් විලාසයකින් යුක්ත වුවත්, සබ්‍රහ්මචාරීන් හට කරුණු පෙන්වා දෙන්නෙකු, ඔවුන් සමාදන් කරවන්නෙකු, උනන්දු කරවන්නෙකු හා සතුටු කරවන්නෙකු නොවේ නම්, එතෙක් තථාගතයන් වහන්සේට ධර්ම දේශනා කිරීමට සිත නැඹුරු නොවේ.”

‘‘Yato ca kho, puṇṇiya, bhikkhu saddho ca hoti, upasaṅkamitā ca, payirupāsitā ca, paripucchitā ca, ohitasoto ca dhammaṃ suṇāti, sutvā ca dhammaṃ dhāreti, dhātānañca dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati, atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno [Pg.380] ca hoti, kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā, sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ – evaṃ tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti. Imehi kho, puṇṇiya, dasahi dhammehi samannāgatā ekantapaṭibhānā tathāgataṃ dhammadesanā hotī’’ti. Tatiyaṃ.

පුණ්ණිය, යම් කලෙක මහණෙකු ශ්‍රද්ධාවන්ත වේ ද, එළඹෙන්නෙකු වේ ද, ඇසුරු කරන්නෙකු වේ ද, කරුණු විමසන්නෙකු වේ ද, මනාව කන් යොමු කර ධර්මය අසන්නෙකු වේ ද, ඇසූ ධර්මය දරාගන්නෙකු වේ ද, දරාගත් ධර්මයේ අර්ථය විමසන්නෙකු වේ ද, අර්ථය හා ධර්මය දැන ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවෙහි නිරත වන්නෙකු වේ ද, මනහර වචන ඇති, මනහර උච්චාරණය ඇති, පිරිසිදු වූ, දෝෂ රහිත වූ, අර්ථය වැටහෙන සුළු, ශිෂ්ට සම්මත වාග් විලාසයකින් යුක්ත වන්නෙකු වේ ද, සබ්‍රහ්මචාරීන් හට කරුණු පෙන්වා දෙන්නෙකු, ඔවුන් සමාදන් කරවන්නෙකු, උනන්දු කරවන්නෙකු හා සතුටු කරවන්නෙකු ද වේ ද, එවිට තථාගතයන් වහන්සේට ධර්ම දේශනා කිරීමට සිත නැඹුරු වෙයි. පුණ්ණිය, මෙකී ධර්මයන් දසයෙන් යුක්ත වූ විට තථාගතයන් වහන්සේට ධර්ම දේශනා කිරීමට ඒකාන්තයෙන්ම සිත නැඹුරු වන්නේ ය.” (තුන්වන සූත්‍රයයි.)

4. Byākaraṇasuttaṃ

4. 4. ව්‍යාකරණ සූත්‍රය

84. Tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṃ. Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca –

84. එහිදී ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ “ඇවැත්නි, මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ. “ඇවැත්නි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේට ප්‍රතිචාර දැක්වූහ. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

‘‘Idhāvuso, bhikkhu aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati. So tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno irīṇaṃ āpajjati vicinaṃ āpajjati anayaṃ āpajjati byasanaṃ āpajjati anayabyasanaṃ āpajjati.

“ඇවැත්නි, මෙහි මහණෙක් ‘ජාතිය ක්ෂය විය, බඹසර වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු කළ යුතු අන් කිසිවක් නැතැයි දැනගනිමි’ යි රහත් බව ප්‍රකාශ කරයි. එවිට තථාගතයන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී වූ, සමාපත්තිවලට දක්ෂ වූ, පරසිත් දන්නා වූ, පරසිත් පැවැත්මෙහි දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ ඔහුගෙන් ප්‍රශ්න කරයි, විමසයි, සාකච්ඡා කරයි. ඔහු තථාගතයන් වහන්සේගෙන් හෝ ධ්‍යානලාභී වූ, සමාපත්තිවලට දක්ෂ වූ, පරසිත් දන්නා වූ, පරසිත් පැවැත්මෙහි දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකුගෙන් හෝ ප්‍රශ්න කරනු ලබන විට, විමසනු ලබන විට, සාකච්ඡා කරනු ලබන විට, ඔහු (ගුණධර්මවලින්) හිස් බවට පත්වෙයි, ව්‍යාකූලත්වයට පත්වෙයි, අනර්ථයට පත්වෙයි, විනාශයට පත්වෙයි, අනර්ථයට හා විනාශයට පත්වෙයි.”

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti – ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā aññaṃ byākaroti – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti?

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී වූ, සමාපත්ති විෂයෙහි දක්ෂ වූ, පරසිත් දැනගැනීමෙහි දක්ෂ වූ, පරසිත් දැනීමේ ක්‍රමයන්හි දක්ෂ වූ ශ්‍රාවකයෙක් හෝ තම සිතින් ඒ භික්ෂුවගේ සිත පිරිසිඳ මෙසේ මෙනෙහි කරයි: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ කුමන කරුණක් නිසා “ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචරියාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, රහත් බව ලැබීම සඳහා තව කළ යුත්තක් නැතැයි මම දනිමි” යනුවෙන් රහත් බව ප්‍රකාශ කරන්නේද?’

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී වූ, සමාපත්ති විෂයෙහි දක්ෂ වූ, පරසිත් දැනගැනීමෙහි දක්ෂ වූ, පරසිත් දැනීමේ ක්‍රමයන්හි දක්ෂ වූ ශ්‍රාවකයෙක් හෝ තම සිතින් ඒ භික්ෂුවගේ සිත පිරිසිඳ මෙසේ දැනගනියි:

‘Kodhano [Pg.381] kho ayamāyasmā; kodhapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Kodhapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ක්‍රෝධ බහුල අයෙකි; ක්‍රෝධයෙන් යටපත් වූ සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. ක්‍රෝධයෙන් යටපත්ව වාසය කිරීම යනු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ සසුනෙහි පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Upanāhī kho pana ayamāyasmā; upanāhapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Upanāhapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘තවද, මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ වෛර බහුල (බද්ධ වෛර ඇති) අයෙකි; වෛරයෙන් යටපත් වූ සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. වෛරයෙන් යටපත්ව වාසය කිරීම යනු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ සසුනෙහි පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Makkhī kho pana ayamāyasmā; makkhapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Makkhapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘තවද, මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ගුණමකු (පනුත් ගුණ මකන) අයෙකි; ගුණමකු බවින් යටපත් වූ සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. ගුණමකු බවින් යටපත්ව වාසය කිරීම යනු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ සසුනෙහි පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Paḷāsī kho pana ayamāyasmā; paḷāsapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Paḷāsapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘තවද, මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ පලාස (තමා හා සම කරන්නා වූ) ගති බහුල අයෙකි; පලාස ගතියෙන් යටපත් වූ සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. පලාස ගතියෙන් යටපත්ව වාසය කිරීම යනු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ සසුනෙහි පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Issukī kho pana ayamāyasmā; issāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Issāpariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘තවද, මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ඊර්ෂ්‍යා බහුල අයෙකි; ඊර්ෂ්‍යාවෙන් යටපත් වූ සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. ඊර්ෂ්‍යාවෙන් යටපත්ව වාසය කිරීම යනු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ සසුනෙහි පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Maccharī kho pana ayamāyasmā; maccherapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Maccherapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘තවද, මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මසුරුකම් බහුල අයෙකි; මසුරුකමින් යටපත් වූ සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. මසුරුකමින් යටපත්ව වාසය කිරීම යනු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ සසුනෙහි පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Saṭho kho pana ayamāyasmā; sāṭheyyapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Sāṭheyyapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘තවද, මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ කපටි (සඨ) අයෙකි; කපටිකමින් යටපත් වූ සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. කපටිකමින් යටපත්ව වාසය කිරීම යනු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ සසුනෙහි පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Māyāvī kho pana ayamāyasmā; māyāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Māyāpariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘තවද, මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මායාව (තම වැරදි සඟවන) ඇති අයෙකි; මායාවෙන් යටපත් වූ සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. මායාවෙන් යටපත්ව වාසය කිරීම යනු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ සසුනෙහි පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Pāpiccho kho pana ayamāyasmā; icchāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Icchāpariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘තවද, මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ පාපී ආශාවන් ඇති අයෙකි; පාපී ආශාවෙන් යටපත් වූ සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. පාපී ආශාවෙන් යටපත්ව වාසය කිරීම යනු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ සසුනෙහි පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Sati [Pg.382] kho pana ayamāyasmā uttari karaṇīye oramattakena visesādhigamena antarā vosānaṃ āpanno. Antarā vosānagamanaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ’.

‘තවද, මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ තවදුරටත් කළ යුතු කටයුතු (අධිගමයන්) තිබියදී, මඳ වූ විශේෂ අධිගමනයකින් අඩමඟදී සෑහීමකට පත්ව නැවතුණහ. මෙසේ අඩමඟ නැවතීම යනු තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ සසුනෙහි පිරිහීමට කරුණකි.’

‘‘So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme appahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme pahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Catutthaṃ.

“ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව මේ ධර්මයන් දසය ප්‍රහීණ නොකොට, මේ ධර්ම විනයෙහි වර්ධනයට, දියුණුවට හා පැතිරීමට පැමිණෙන්නේය යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි. ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව මේ ධර්මයන් දසය ප්‍රහීණ කොට, මේ ධර්ම විනයෙහි වර්ධනයට, දියුණුවට හා පැතිරීමට පැමිණෙන්නේය යන කරුණ සිදු විය හැක්කකි.” හතරවන සූත්‍රයයි.

5. Katthīsuttaṃ

5. 5. කත්ථී සූත්‍රය

85. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahācundo cetīsu viharati sahajātiyaṃ. Tatra kho āyasmā mahācundo bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahācundassa paccassosuṃ. Āyasmā mahācundo etadavoca –

85. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් මහා චුන්දයන් වහන්සේ චේති ජනපදයෙහි සහජාති නුවර වැඩවසන සේක. එහිදී ආයුෂ්මත් මහා චුන්දයන් වහන්සේ “ඇවැත්නි, මහණෙනි” යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූහ. “ඇවැත්නි” යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ආයුෂ්මත් මහා චුන්දයන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. ආයුෂ්මත් මහා චුන්දයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Idhāvuso, bhikkhu katthī hoti vikatthī adhigamesu – ‘ahaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ dutiyaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ tatiyaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ catutthaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ ākāsānañcāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ viññāṇañcāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.

“ඇවැත්නි, මේ සසුනෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් තමා ලැබූ අධිගමයන් ගැන පාරට්ටු කරන්නේ වෙයි, පුරසාරම් දොඩන්නේ වෙයි: ‘මම ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි; මම ද්විතීය ධ්‍යානයට... තෘතීය ධ්‍යානයට... චතුර්ථ ධ්‍යානයට... ආකාශානඤ්චායතනයට... විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට... ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට... නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට... සංඥාවේදයිත නිරෝධයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි’ යනුවෙනි.

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati. So tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno irīṇaṃ āpajjati vicinaṃ āpajjati anayaṃ āpajjati byasanaṃ āpajjati anayabyasanaṃ āpajjati.

“භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී වූ, සමාපත්ති විෂයෙහි දක්ෂ වූ, පරසිත් දැනගැනීමෙහි දක්ෂ වූ, පරසිත් දැනීමේ ක්‍රමයන්හි දක්ෂ වූ ශ්‍රාවකයෙක් ඒ භික්ෂුවගෙන් කරුණු විමසයි, විමර්ශනය කරයි, ප්‍රශ්න කරයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ එවැනි ශ්‍රාවකයෙකු හෝ විසින් මෙසේ කරුණු විමසනු ලබන විට, විමර්ශනය කරනු ලබන විට, ප්‍රශ්න කරනු ලබන විට ඒ භික්ෂුව (පිළිතුරු දිය නොහැකිව) හිස් බවට පත්වෙයි, ව්‍යාකූලත්වයට පත්වෙයි, විපතට පත්වෙයි, විනාශයට පත්වෙයි, විපත් සහ විනාශයට පත්වෙයි.”

‘‘Tamenaṃ [Pg.383] tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti – ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā katthī hoti vikatthī adhigamesu – ahaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi…pe… ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.

එම භික්ෂුව පිළිබඳව තථාගතයන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී, සමාපත්තිවලට දක්ෂ, පරසිත් දන්නා, අනුන්ගේ සිත් විලාසයන් පිරිසිඳ දන්නා තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ මෙසේ සිය සිතින් ඔහුගේ සිත පිරිසිඳ මෙනෙහි කරයි: 'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ තමා ලද අධිගමයන් පිළිබඳව - මා පළමු ධ්‍යානයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි... පෙ... මා සඤ්ඤාවේදයිත නිරෝධ සමාපත්තියට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි' යි පවසමින් කුමක් හෙයින් පුරසාරම් දොඩන්නේද, උඩඟු ලෙස පවසන්නේද?'

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti –

එම භික්ෂුව පිළිබඳව තථාගතයන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී, සමාපත්තිවලට දක්ෂ, පරසිත් දන්නා, අනුන්ගේ සිත් විලාසයන් පිරිසිඳ දන්නා තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ මෙසේ සිය සිතින් ඔහුගේ සිත පිරිසිඳ දැනගනියි:

‘Dīgharattaṃ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī sabalakārī kammāsakārī na santatakārī na santatavutti sīlesu. Dussīlo kho ayamāyasmā. Dussilyaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ බොහෝ කලක සිට ශීලයෙහි කඩ වූ තැන් ඇති, සිදුරු ඇති, ලප ඇති, කබර ඇති අයෙකි; ශීලයෙහි නොකඩවා කටයුතු කරන්නෙකු නොවේ, අඛණ්ඩ පැවැත්මක් ඇත්තෙකු නොවේ. මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ දුශ්ශීලයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි මේ දුශ්ශීලභාවය පිරිහීමකි.

‘Assaddho kho pana ayamāyasmā; assaddhiyaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ ශ්‍රද්ධාව නැත්තෙකි; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි මේ අශ්‍රද්ධාව පිරිහීමකි.

‘Appassuto kho pana ayamāyasmā anācāro; appasaccaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ අල්පශ්‍රැතයෙකි, අවිනීතයෙකි; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි මේ අල්පශ්‍රැතභාවය පිරිහීමකි.

‘Dubbaco kho pana ayamāyasmā; dovacassatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ අවවාද දීමට අපහසු (දුර්වච) තැනැත්තෙකි; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි මේ දුර්වචභාවය පිරිහීමකි.

‘Pāpamitto kho pana ayamāyasmā; pāpamittatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ පාපමිත්‍රයන් ඇත්තෙකි; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි මේ පාපමිත්‍රභාවය පිරිහීමකි.

‘Kusīto kho pana ayamāyasmā; kosajjaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ කුසීතයෙකි; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි මේ කම්මැලිකම (කුසීතබව) පිරිහීමකි.

‘Muṭṭhassati kho pana ayamāyasmā; muṭṭhassaccaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ මුළා වූ සිහි ඇත්තෙකි; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි මේ සිහි මුළාව පිරිහීමකි.

‘Kuhako kho pana ayamāyasmā; kohaññaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ කෛරාටිකයෙකි; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි මේ කෛරාටිකභාවය පිරිහීමකි.

‘Dubbharo kho pana ayamāyasmā; dubbharatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ පෝෂණය කිරීමට අපහසු අයෙකි; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි මේ පෝෂණය කිරීමේ අපහසුව පිරිහීමකි.

‘Duppañño [Pg.384] kho pana ayamāyasmā; duppaññatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ’.

'මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ ප්‍රඥාව නැත්තෙකි; තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශිත ධර්ම විනයෙහි මේ ප්‍රඥාහීන බව පිරිහීමකි' කියායි. මෙසේ ඔහු සිය සිතින් අනුන්ගේ සිත පිරිසිඳ දැනගනියි.

‘‘Seyyathāpi, āvuso, sahāyako sahāyakaṃ evaṃ vadeyya – ‘yadā te, samma, dhanena dhanakaraṇīyaṃ assa, yāceyyāsi maṃ dhanaṃ. Dassāmi te dhana’nti. So kiñcideva dhanakaraṇīye samuppanne sahāyako sahāyakaṃ evaṃ vadeyya – ‘attho me, samma, dhanena. Dehi me dhana’nti. So evaṃ vadeyya – ‘tena hi, samma, idha khanāhī’ti. So tatra khananto nādhigaccheyya. So evaṃ vadeyya – ‘alikaṃ maṃ, samma, avaca; tucchakaṃ maṃ, samma, avaca – idha khanāhī’ti. So evaṃ vadeyya – ‘nāhaṃ taṃ, samma, alikaṃ avacaṃ, tucchakaṃ avacaṃ. Tena hi, samma, idha khanāhī’ti. So tatrapi khananto nādhigaccheyya. So evaṃ vadeyya – ‘alikaṃ maṃ, samma, avaca, tucchakaṃ maṃ, samma, avaca – idha khanāhī’ti. So evaṃ vadeyya – ‘nāhaṃ taṃ, samma, alikaṃ avacaṃ, tucchakaṃ avacaṃ. Tena hi, samma, idha khanāhī’ti. So tatrapi khananto nādhigaccheyya. So evaṃ vadeyya – ‘alikaṃ maṃ, samma, avaca, tucchakaṃ maṃ, samma, avaca – idha khanāhī’ti. So evaṃ vadeyya – ‘nāhaṃ taṃ, samma, alikaṃ avacaṃ, tucchakaṃ avacaṃ. Api ca ahameva ummādaṃ pāpuṇiṃ cetaso vipariyāya’nti.

"ඇවැත්නි, එය උපමාවකින් මෙසේ තේරුම් ගන්න. යම් මිතුරෙක් තවත් මිතුරෙකුට මෙසේ පවසයි: 'යහළුව, ඔබට යම් කලෙක මුදලින් කළ යුතු කටයුත්තක් ඇති වුවහොත්, මගෙන් මුදල් ඉල්ලන්න. මම ඔබට මුදල් දෙන්නෙමි' කියායි. කිසියම් මුදල් අවශ්‍ය වන කටයුත්තක් පැමිණි කල, ඒ මිතුරා අනෙක් මිතුරාට මෙසේ පවසයි: 'යහළුව, මට මුදල් අවශ්‍යයි. මට මුදල් දෙන්න' කියායි. එවිට ඔහු මෙසේ පවසයි: 'යහළුව, එසේ නම් මෙතැන හාරන්න' කියායි. ඔහු එහි හෑරූ නමුත් කිසිවක් හමු නොවෙයි. එවිට ඔහු මෙසේ පවසයි: 'යහළුව, ඔබ මට බොරු කීවෙහිය, මා රැවටුවෙහිය. මෙතැන හාරන්නැයි ඔබ කීවෙහිය' කියායි. එවිට ඔහු මෙසේ පවසයි: 'යහළුව, මම ඔබට බොරු නොකීවෙමි, ඔබව නොරැවටුවෙමි. එසේ නම් මෙතැන හාරන්න' කියායි. ඔහු එහිද හෑරූ නමුත් කිසිවක් හමු නොවෙයි. ඔහු නැවතත් පවසයි: 'යහළුව, ඔබ මට බොරු කීවෙහිය, මා රැවටුවෙහිය. මෙතැන හාරන්නැයි කීවෙහිය' කියායි. එවිට ඔහු නැවතත් පවසයි: 'යහළුව, මම ඔබට බොරු නොකීවෙමි, ඔබව නොරැවටුවෙමි. එසේ නම් මෙතැන හාරන්න' කියායි. ඔහු එහිද හෑරූ නමුත් කිසිවක් හමු නොවෙයි. ඔහු නැවතත් පවසයි: 'යහළුව, ඔබ මට බොරු කීවෙහිය, මා රැවටුවෙහිය. මෙතැන හාරන්නැයි කීවෙහිය' කියායි. එවිට අනෙක් තැනැත්තා මෙසේ පවසයි: 'යහළුව, මම ඔබට බොරු නොකීවෙමි, ඔබව නොරැවටුවෙමි. එහෙත් මම ම උමතු භාවයට පත් වුණෙමි, මාගේ සිත විකෘති වී තිබුණි' කියායි."

‘‘Evamevaṃ kho, āvuso, bhikkhu katthī hoti vikatthī adhigamesu – ‘ahaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ dutiyaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ tatiyaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ catutthaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ ākāsānañcāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ viññāṇañcāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.

"ඇවැත්නි, එලෙසම යම් භික්ෂුවක් තමා ලද අධිගමයන් පිළිබඳව මෙසේ පුරසාරම් දොඩන්නේද, උඩඟු ලෙස පවසන්නේද: 'මම පළමු ධ්‍යානයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි; මම දෙවන ධ්‍යානයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි; මම තෙවන ධ්‍යානයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි; මම සිව්වන ධ්‍යානයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි; මම ආකාසානඤ්චායතනයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි; මම විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි; මම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි; මම නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි; මම සඤ්ඤාවේදයිත නිරෝධ සමාපත්තියට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි' කියායි."

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati. So tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno irīṇaṃ [Pg.385] āpajjati vicinaṃ āpajjati anayaṃ āpajjati byasanaṃ āpajjati anayabyasanaṃ āpajjati.

"එම භික්ෂුවගෙන් තථාගතයන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී, සමාපත්තිවලට දක්ෂ, පරසිත් දන්නා, අනුන්ගේ සිත් විලාසයන් පිළිබඳ දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ ඒ පිළිබඳව විමසයි, කරුණු පිරික්සයි, සාකච්ඡා කරයි. තථාගතයන් වහන්සේ විසින් හෝ ධ්‍යානලාභී, සමාපත්තිවලට දක්ෂ, පරසිත් දන්නා, අනුන්ගේ සිත් විලාසයන් පිළිබඳ දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකු විසින් හෝ මෙසේ ප්‍රශ්න කරනු ලබන විට, කරුණු විමසනු ලබන විට, සාකච්ඡා කරනු ලබන විට, ඔහු නිසරු බවට පත්වෙයි, ව්‍යාකූල බවට පත්වෙයි, අනර්ථයට පත්වෙයි, විනාශයට පත්වෙයි, දැඩි පිරිහීමකට හා විනාශයකට පත්වෙයි."

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti – ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā katthī hoti vikatthī adhigamesu – ahaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjāmipi…pe… ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී, සමාපත්ති විෂයෙහි දක්ෂ, පරසිත් දන්නා, අන්‍යයන්ගේ සිත් පවතින ආකාරය දැනීමෙහි දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ මෙසේ සිය සිතින් එම භික්ෂුවගේ සිත පිරික්සා මෙසේ මෙනෙහි කරයි: ‘මේ ආයුෂ්මත් නම, "මම ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමවදිමි... මම සංඥාවේදයිත නිරෝධ සමාපත්තියට සමවදිමි, ඉන් නැගී සිටිමි" යි පවසමින්, තමා නොලැබූ විශේෂ අවබෝධයන් පිළිබඳව පුරසාරම් දොඩන්නෙක්ද? තමා උසස් කොට දක්වන්නෙක්ද?’

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittapariyāyakusalo cetasā ceto paricca pajānāti –

එම භික්ෂුව පිළිබඳව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී, සමාපත්ති විෂයෙහි දක්ෂ, පරසිත් දන්නා, අන්‍යයන්ගේ සිත් පවතින ආකාරය දැනීමෙහි දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ සිය සිතින් ඔහුගේ සිත පිරික්සා මෙසේ අවබෝධ කරගනී:

‘Dīgharattaṃ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī sabalakārī kammāsakārī, na santatakārī na santatavutti sīlesu. Dussīlo kho ayamāyasmā; dussilyaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ සීලයන් කඩ කරමින්, සිදුරු කරමින්, ලප සහිත කරමින්, පුල්ලි සහිත කරමින් (අඛණ්ඩව නොරකින), සීලයෙහි ස්ථාවර බවක් හෝ නොකඩවා පවත්වාගෙන යන පිළිවෙතක් නැති අයෙකි. මේ ආයුෂ්මත් නම දුශ්ශීලයෙකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද මෙම ධර්ම විනයෙහි මෙසේ වූ දුශ්ශීල භාවය පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Assaddho kho pana ayamāyasmā; assaddhiyaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම ශ්‍රද්ධාව නැති අයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ මෙම ධර්ම විනයෙහි අශ්‍රද්ධාවන්ත බව පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Appassuto kho pana ayamāyasmā anācāro; appasaccaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම අල්පශ්‍රැතයෙකි (ධර්මය අඩුවෙන් ඇසූවෙකි), දුරාචාරයෙහි යෙදෙන්නෙකි. තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ මෙම ධර්ම විනයෙහි මෙසේ වූ අල්පශ්‍රැත භාවය පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Dubbaco kho pana ayamāyasmā; dovacassatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම අකීකරු අයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ මෙම ධර්ම විනයෙහි අකීකරු බව පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Pāpamitto kho pana ayamāyasmā; pāpamittatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම පාප මිත්‍රයන් ඇසුරු කරන්නෙකි. තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ මෙම ධර්ම විනයෙහි පාප මිත්‍ර සේවනය පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Kusīto kho pana ayamāyasmā; kosajjaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම කුසීත අයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ මෙම ධර්ම විනයෙහි කුසීත බව පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Muṭṭhassati kho pana ayamāyasmā; muṭṭhassaccaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම මුළා වූ සිහිය ඇති අයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ මෙම ධර්ම විනයෙහි සිහිමුළා බව පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Kuhako kho pana ayamāyasmā; kohaññaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම කුහකයෙකි (වංචනිකයෙකි). තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ මෙම ධර්ම විනයෙහි වංචනික බව පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Dubbharo [Pg.386] kho pana ayamāyasmā; dubbharatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම පෝෂණය කිරීමට අපහසු අයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ මෙම ධර්ම විනයෙහි පෝෂණය කිරීමට අපහසු බව පිරිහීමට කරුණකි.’

‘Duppañño kho pana ayamāyasmā; duppaññatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ’.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම ප්‍රඥා හීන අයෙකි. තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ මෙම ධර්ම විනයෙහි මෙසේ වූ අඥාන භාවය පිරිහීමට කරුණකි.’

‘‘So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme appahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme pahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Pañcamaṃ.

“ඇවැත්නි, සැබවින්ම යම් භික්ෂුවක් මෙම ධර්ම දසය ප්‍රහීණය නොකර, මෙම ධර්ම විනය තුළ වර්ධනයට, දියුණුවට හා අභිවෘද්ධියට පත්වන්නේය යන කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. ඇවැත්නි, සැබවින්ම යම් භික්ෂුවක් මෙම ධර්ම දසය ප්‍රහීණය කොට, මෙම ධර්ම විනය තුළ වර්ධනයට, දියුණුවට හා අභිවෘද්ධියට පත්වන්නේය යන කරුණ විද්‍යමාන වේ.” (පස්වන සූත්‍රය අවසන්ය).

6. Adhimānasuttaṃ

6. 6. අධිමාන සූත්‍රය

86. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākassapo rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho āyasmā mahākassapo bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākassapassa paccassosuṃ. Āyasmā mahākassapo etadavoca –

86. 86. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ රජගහ නුවර ලේනුන්ට අභය භූමියක් වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එහිදී ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ ‘ඇවැත්නි, මහණෙනි’ යි භික්ෂූන් ඇමතූහ. ‘ඇවැත්නි’ යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

‘‘Idhāvuso, bhikkhu aññaṃ byākaroti – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati. So tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno irīṇaṃ āpajjati vicinaṃ āpajjati anayaṃ āpajjati byasanaṃ āpajjati anayabyasanaṃ āpajjati.

“ඇවැත්නි, මෙහි භික්ෂුවක් ‘ජාතිය (ඉපදීම) ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු කළ යුතු වෙනත් දෙයක් නැතැයි මම දනිමි’ යි රහත් බව ප්‍රකාශ කරයි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී, සමාපත්ති විෂයෙහි දක්ෂ, පරසිත් දන්නා, අන්‍යයන්ගේ සිත් පවතින ආකාරය දැනීමෙහි දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ ඔහුව විමසයි, කරුණු විමසා බලයි, ප්‍රශ්න කරයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ එම ධ්‍යානලාභී තථාගත ශ්‍රාවකයා විසින් හෝ කරුණු විමසනු ලබන විට, පිරික්සනු ලබන විට හා ප්‍රශ්න කරනු ලබන විට ඔහු නිරුත්තර බවට පත්වෙයි, ව්‍යාකූලත්වයට පත්වෙයි, අර්ථයෙන් තොර බවට පත්වෙයි, විනාශයට පත්වෙයි, දැඩි වූ අර්ථ විනාශයට පත්වෙයි.

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti – ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā aññaṃ byākaroti – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී, සමාපත්ති විෂයෙහි දක්ෂ, පරසිත් දන්නා, අන්‍යයන්ගේ සිත් පවතින ආකාරය දැනීමෙහි දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ මෙසේ සිය සිතින් එම භික්ෂුවගේ සිත පිරික්සා මෙසේ මෙනෙහි කරයි: ‘මේ ආයුෂ්මත් නම කුමන හේතුවක් නිසා "ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු කළ යුතු වෙනත් දෙයක් නැතැයි මම දනිමි" යි රහත් බව ප්‍රකාශ කරයිද?’

‘‘Tamenaṃ [Pg.387] tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti –

එම භික්ෂුව පිළිබඳව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී, සමාපත්ති විෂයෙහි දක්ෂ, පරසිත් දන්නා, අන්‍යයන්ගේ සිත් පවතින ආකාරය දැනීමෙහි දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ සිය සිතින් ඔහුගේ සිත පිරික්සා මෙසේ අවබෝධ කරගනී:

‘Adhimāniko kho ayamāyasmā adhimānasacco, appatte pattasaññī, akate katasaññī, anadhigate adhigatasaññī. Adhimānena aññaṃ byākaroti – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti.

‘මේ ආයුෂ්මත් නම අධිමානයෙන් (වැරදි මානයෙන්) යුක්තය, අධිමානය සත්‍යයක් ලෙස ගන්නෙකි. තමා නොපැමිණි ගුණයකට පැමිණි බවට සිතන්නෙකි, තමා නොකළ දෙය කළ බවට සිතන්නෙකි, තමා අවබෝධ නොකළ දෙය අවබෝධ කළ බවට සිතන්නෙකි. ඔහු අධිමානය හේතුවෙන් "ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මෙයින් පසු කළ යුතු වෙනත් දෙයක් නැතැයි මම දනිමි" යි රහත් බව ප්‍රකාශ කරයි.’

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti – ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā nissāya adhimāniko adhimānasacco, appatte pattasaññī, akate katasaññī, anadhigate adhigatasaññī. Adhimānena aññaṃ byākaroti – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී වූ, සමාපත්තිවලට දක්ෂ වූ, පරසිත් දන්නා වූ, අනුන්ගේ සිත් පැවැත්මෙහි දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ ඒ භික්ෂුවගේ සිත තම සිතින් පිරික්සා මෙසේ මෙනෙහි කරයි: 'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ කුමක් නිසා අධිමානයෙන් යුක්තව, තමා ලැබූ දෙය සත්‍යයක් යැයි වරදවා ගනිමින්, නොපැමිණි දෙයට පැමිණි බවටත්, නොකළ දෙය කළ බවටත්, අවබෝධ නොකළ දෙය අවබෝධ කළ බවටත් සංඥා ඇතිව, අධිමානයෙන් යුතුව රහත් බව ප්‍රකාශ කරයිද? එනම්, "ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මින් මතු කළ යුතු කිසිවක් නැතැයි මම දනිමි" යි පවසන්නේ කුමන හේතුවක් නිසාද?'

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී වූ, සමාපත්තිවලට දක්ෂ වූ, පරසිත් දන්නා වූ, අනුන්ගේ සිත් පැවැත්මෙහි දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ ඒ භික්ෂුවගේ සිත තම සිතින් පිරික්සා මෙසේ දැනගනියි:

‘Bahussuto kho pana ayamāyasmā sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Tasmā ayamāyasmā adhimāniko adhimānasacco, appatte pattasaññī, akate katasaññī, anadhigate adhigatasaññī. Adhimānena aññaṃ byākaroti – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti.

'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ සැබවින්ම බහුශ්‍රුතය, ඇසූ දේ දරන්නෙකි, ඇසූ දේ රැස් කළ අයෙකි. යම් ඒ ධර්ම කෙනෙක් මුල, මැද, අග යහපත් වූවාහුද, අර්ථ සහිත වූවාහුද, ව්‍යංජන සහිත වූවාහුද, සර්වප්‍රකාරයෙන් සම්පූර්ණ වූ පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරත්ද, එවැනි ධර්මයන් මොහු විසින් බොහෝ සෙයින් අසන ලදහ, දරන ලදහ, වචනයෙන් පුරුදු කරන ලදහ, සිතින් මෙනෙහි කරන ලදහ, දෘෂ්ටියෙන් මැනවින් විනිවිද දකින ලදහ. ඒ නිසා මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ අධිමානයෙන් යුක්තව, තමා ලැබූ දෙය සත්‍යයක් යැයි වරදවා ගනිමින්, නොපැමිණි දෙයට පැමිණි බවටත්, නොකළ දෙය කළ බවටත්, අවබෝධ නොකළ දෙය අවබෝධ කළ බවටත් සංඥා ඇතිව, අධිමානයෙන් යුතුව රහත් බව ප්‍රකාශ කරයි. එනම්, "ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මින් මතු කළ යුතු කිසිවක් නැතැයි මම දනිමි" යි පවසයි.'

‘‘Tamenaṃ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti –

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හෝ ධ්‍යානලාභී වූ, සමාපත්තිවලට දක්ෂ වූ, පරසිත් දන්නා වූ, අනුන්ගේ සිත් පැවැත්මෙහි දක්ෂ වූ තථාගත ශ්‍රාවකයෙක් හෝ ඒ භික්ෂුවගේ සිත තම සිතින් පිරික්සා මෙසේ දැනගනියි:

‘Abhijjhālu kho pana ayamāyasmā; abhijjhāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Abhijjhāpariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ දැඩි ලෝභයෙන් යුක්තය; ලෝභයෙන් මැඩුණු සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. සැබවින්ම, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි ලෝභයෙන් මැඩී සිටීම පිරිහීමට කරුණකි.'

‘Byāpanno [Pg.388] kho pana ayamāyasmā; byāpādapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Byāpādapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ව්‍යාපාදයෙන් (ක්‍රෝධයෙන්) යුක්තය; ව්‍යාපාදයෙන් මැඩුණු සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. සැබවින්ම, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි ව්‍යාපාදයෙන් මැඩී සිටීම පිරිහීමට කරුණකි.'

‘Thinamiddho kho pana ayamāyasmā; thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Thinamiddhapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ථීනමිද්ධයෙන් (නිදිමත ගතියෙන්) යුක්තය; ථීනමිද්ධයෙන් මැඩුණු සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. සැබවින්ම, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි ථීනමිද්ධයෙන් මැඩී සිටීම පිරිහීමට කරුණකි.'

‘Uddhato kho pana ayamāyasmā; uddhaccapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Uddhaccapariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ උද්ධච්චයෙන් (සිතේ නොසන්සුන් බවින්) යුක්තය; උද්ධච්චයෙන් මැඩුණු සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. සැබවින්ම, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි උද්ධච්චයෙන් මැඩී සිටීම පිරිහීමට කරුණකි.'

‘Vicikiccho kho pana ayamāyasmā; vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṃ viharati. Vicikicchāpariyuṭṭhānaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ විචිකිච්ඡාවෙන් (සැකයෙන්) යුක්තය; විචිකිච්ඡාවෙන් මැඩුණු සිතින් යුතුව බොහෝ වේලාවක් වාසය කරයි. සැබවින්ම, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි විචිකිච්ඡාවෙන් මැඩී සිටීම පිරිහීමට කරුණකි.'

‘Kammārāmo kho pana ayamāyasmā kammarato kammārāmataṃ anuyutto. Kammārāmatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ වැඩපලෙහි (අලුත් කටයුතුවල) ඇලුම් කරන්නෙකි, වැඩපලෙහි රමණය කරන්නෙකි, වැඩපලෙහි ඇලී සිටීමෙහි නිරත වූවෙකි. සැබවින්ම, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි වැඩපලෙහි ඇලී සිටීම පිරිහීමට කරුණකි.'

‘Bhassārāmo kho pana ayamāyasmā bhassarato bhassārāmataṃ anuyutto. Bhassārāmatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ කථාවෙහි (අල්ලාප සල්ලාපයෙහි) ඇලුම් කරන්නෙකි, කථාවෙහි රමණය කරන්නෙකි, කථාවෙහි ඇලී සිටීමෙහි නිරත වූවෙකි. සැබවින්ම, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි කථාවෙහි ඇලී සිටීම පිරිහීමට කරුණකි.'

‘Niddārāmo kho pana ayamāyasmā niddārato niddārāmataṃ anuyutto. Niddārāmatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ නින්දෙහි ඇලුම් කරන්නෙකි, නින්දෙහි රමණය කරන්නෙකි, නින්දෙහි ඇලී සිටීමෙහි නිරත වූවෙකි. සැබවින්ම, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි නින්දෙහි ඇලී සිටීම පිරිහීමට කරුණකි.'

‘Saṅgaṇikārāmo kho pana ayamāyasmā saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto. Saṅgaṇikārāmatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ.

'මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ සමූහයා අතර (පිරිස් සමඟ) ඇලුම් කරන්නෙකි, සමූහයා සමඟ රමණය කරන්නෙකි, සමූහයා සමඟ ඇලී සිටීමෙහි නිරත වූවෙකි. සැබවින්ම, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි සමූහයා සමඟ ඇලී සිටීම පිරිහීමට කරුණකි.'

‘Sati kho pana ayamāyasmā uttari karaṇīye oramattakena visesādhigamena antarā vosānaṃ āpanno. Antarā vosānagamanaṃ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṃ’.

'මත්තෙහි කළ යුතු දේ තිබියදී, මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ස්වල්ප වූ විශේෂාධිගමයකින් (ධ්‍යාන ආදියෙන්) සෑහීමට පත්ව අතරමග නතර වූයේ වෙයි. තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්ම විනයෙහි මෙසේ අතරමග නතර වීම පිරිහීමට කරුණකි.'

‘‘So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme appahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. So vatāvuso, bhikkhu [Pg.389] ‘ime dasa dhamme pahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව 'මේ ධර්ම දහය ප්‍රහාණය නොකර, මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා පෘථුලත්වයට පත්වන්නේය' යන කරුණ සිදු විය නොහැක්කකි. ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුව 'මේ ධර්ම දහය ප්‍රහාණය කර, මේ ධර්ම විනයෙහි දියුණුවට, වෘද්ධියට හා පෘථුලත්වයට පත්වන්නේය' යන කරුණ සැබවින්ම සිදු විය හැක්කකි. හයවන සූත්‍රයයි.

7. Nappiyasuttaṃ

7. නප්පිය සූත්‍රය

87. Tatra kho bhagavā kālaṅkataṃ bhikkhuṃ ārabbha bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

87. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපවත් වූ භික්ෂුවක් අරභයා භික්ෂූන් වහන්සේලා අමතා, 'මහණෙනි' යි වදාළ සේක. 'ස්වාමීනී' යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu adhikaraṇiko hoti, adhikaraṇasamathassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu adhikaraṇiko hoti adhikaraṇasamathassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.

මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව අධිකරණ ඇති කරන්නෙකු වෙයි, අධිකරණ සන්සිඳුවීම ගැන ගුණ පවසන්නෙකු නොවෙයි. මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් අධිකරණ ඇති කරන්නෙකු වී, අධිකරණ සන්සිඳුවීමෙහි ගුණ නොපවසයිද, මේ කරුණ ප්‍රිය උපදවීමට හෝ, ගරුත්වයට හෝ, වැඩීමට හෝ, ශ්‍රමණ භාවයට හෝ, එක්සත් භාවයට හෝ හේතු නොවේ.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu na sikkhākāmo hoti, sikkhāsamādānassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu na sikkhākāmo hoti sikkhāsamādānassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.

‘‘මහණෙනි, නැවතද භික්ෂුවක් ශික්ෂාකාමී (හික්මීමට ලැදි) නොවේද, ශික්ෂාව සමාදන් වීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මහණෙනි, යම් හෙයකින් භික්ෂුවක් ශික්ෂාකාමී නොවේද, ශික්ෂාව සමාදන් වීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මේ ධර්මය ප්‍රියභාවය පිණිස හෝ, ගරුභාවය පිණිස හෝ, වර්ධනය පිණිස හෝ, ශ්‍රමණ ධර්මය (මහණකම) පිණිස හෝ, සමගිය පිණිස හෝ පවතින්නේ නැත.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu pāpiccho hoti, icchāvinayassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu pāpiccho hoti icchāvinayassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.

‘‘මහණෙනි, නැවතද භික්ෂුවක් ලාමක අදහස් ඇත්තෙක් (පාපිච්ඡ) වෙයිද, ලාමක අදහස් දුරු කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මහණෙනි, යම් හෙයකින් භික්ෂුවක් ලාමක අදහස් ඇත්තෙක් වෙයිද, ලාමක අදහස් දුරු කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මේ ධර්මය ප්‍රියභාවය පිණිස හෝ, ගරුභාවය පිණිස හෝ, වර්ධනය පිණිස හෝ, ශ්‍රමණ ධර්මය පිණිස හෝ, සමගිය පිණිස හෝ පවතින්නේ නැත.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti, kodhavinayassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti kodhavinayassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.

‘‘මහණෙනි, නැවතද භික්ෂුවක් ක්‍රෝධ කරන්නෙක් වෙයිද, ක්‍රෝධය දුරු කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මහණෙනි, යම් හෙයකින් භික්ෂුවක් ක්‍රෝධ කරන්නෙක් වෙයිද, ක්‍රෝධය දුරු කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මේ ධර්මය ප්‍රියභාවය පිණිස හෝ, ගරුභාවය පිණිස හෝ, වර්ධනය පිණිස හෝ, ශ්‍රමණ ධර්මය පිණිස හෝ, සමගිය පිණිස හෝ පවතින්නේ නැත.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu makkhī hoti, makkhavinayassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu makkhī hoti makkhavinayassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.

‘‘මහණෙනි, නැවතද භික්ෂුවක් ගුණ මකන්නෙක් (මක්ඛී) වෙයිද, ගුණ මැකීම දුරු කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මහණෙනි, යම් හෙයකින් භික්ෂුවක් ගුණ මකන්නෙක් වෙයිද, ගුණ මැකීම දුරු කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මේ ධර්මය ප්‍රියභාවය පිණිස හෝ, ගරුභාවය පිණිස හෝ, වර්ධනය පිණිස හෝ, ශ්‍රමණ ධර්මය පිණිස හෝ, සමගිය පිණිස හෝ පවතින්නේ නැත.’’

‘‘Puna [Pg.390] caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu saṭho hoti, sāṭheyyavinayassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu saṭho hoti sāṭheyyavinayassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.

‘‘මහණෙනි, නැවතද භික්ෂුවක් කෛරාටිකයෙක් (සඨ) වෙයිද, කෛරාටික බව දුරු කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මහණෙනි, යම් හෙයකින් භික්ෂුවක් කෛරාටිකයෙක් වෙයිද, කෛරාටික බව දුරු කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මේ ධර්මය ප්‍රියභාවය පිණිස හෝ, ගරුභාවය පිණිස හෝ, වර්ධනය පිණිස හෝ, ශ්‍රමණ ධර්මය පිණිස හෝ, සමගිය පිණිස හෝ පවතින්නේ නැත.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu māyāvī hoti, māyāvinayassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu māyāvī hoti māyāvinayassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.

‘‘මහණෙනි, නැවතද භික්ෂුවක් මායාකාරයෙක් (මායාවී) වෙයිද, මායාව දුරු කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මහණෙනි, යම් හෙයකින් භික්ෂුවක් මායාකාරයෙක් වෙයිද, මායාව දුරු කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මේ ධර්මය ප්‍රියභාවය පිණිස හෝ, ගරුභාවය පිණිස හෝ, වර්ධනය පිණිස හෝ, ශ්‍රමණ ධර්මය පිණිස හෝ, සමගිය පිණිස හෝ පවතින්නේ නැත.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammānaṃ na nisāmakajātiko hoti, dhammanisantiyā na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu dhammānaṃ na nisāmakajātiko hoti dhammanisantiyā na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.

‘‘මහණෙනි, නැවතද භික්ෂුවක් ධර්මය මෙනෙහි කරන (වටහා ගන්නා) ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් නොවේද, ධර්මය මෙනෙහි කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මහණෙනි, යම් හෙයකින් භික්ෂුවක් ධර්මය මෙනෙහි කරන ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් නොවේද, ධර්මය මෙනෙහි කිරීමේ ගුණ නොකියන්නේද, මේ ධර්මය ප්‍රියභාවය පිණිස හෝ, ගරුභාවය පිණිස හෝ, වර්ධනය පිණිස හෝ, ශ්‍රමණ ධර්මය පිණිස හෝ, සමගිය පිණිස හෝ පවතින්නේ නැත.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu na paṭisallīno hoti, paṭisallānassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu na paṭisallīno hoti paṭisallānassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.

‘‘මහණෙනි, නැවතද භික්ෂුවක් පටිසල්ලානයෙහි (විවේකීව හුදෙකලාව විසීමෙහි) නොඇලුණෙක් වෙයිද, පටිසල්ලානයෙහි ගුණ නොකියන්නේද, මහණෙනි, යම් හෙයකින් භික්ෂුවක් පටිසල්ලානයෙහි නොඇලුණෙක් වෙයිද, පටිසල්ලානයෙහි ගුණ නොකියන්නේද, මේ ධර්මය ප්‍රියභාවය පිණිස හෝ, ගරුභාවය පිණිස හෝ, වර්ධනය පිණිස හෝ, ශ්‍රමණ ධර්මය පිණිස හෝ, සමගිය පිණිස හෝ පවතින්නේ නැත.’’

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīnaṃ na paṭisanthārako hoti, paṭisanthārakassa na vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīnaṃ na paṭisanthārako hoti paṭisanthārakassa na vaṇṇavādī, ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṃvattati.

‘‘මහණෙනි, නැවතද භික්ෂුවක් සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා කෙරෙහි පිළිසඳරෙහි (පටිසන්ථාරයෙහි) යෙදෙන්නෙක් නොවේද, පිළිසඳරෙහි ගුණ නොකියන්නේද, මහණෙනි, යම් හෙයකින් භික්ෂුවක් සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා කෙරෙහි පිළිසඳරෙහි යෙදෙන්නෙක් නොවේද, පිළිසඳරෙහි ගුණ නොකියන්නේද, මේ ධර්මය ප්‍රියභාවය පිණිස හෝ, ගරුභාවය පිණිස හෝ, වර්ධනය පිණිස හෝ, ශ්‍රමණ ධර්මය පිණිස හෝ, සමගිය පිණිස හෝ පවතින්නේ නැත.’’

‘‘Evarūpassa, bhikkhave, bhikkhuno kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ sabrahmacārī sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyu’nti, atha kho naṃ sabrahmacārī na ceva sakkaronti na garuṃ karonti na mānenti na pūjenti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū sabrahmacārī te pāpake akusale dhamme appahīne samanupassanti.

‘‘මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති භික්ෂුවකට යම් හෙයකින් මෙවැනි කැමැත්තක් උපදින්නට පුළුවන: ‘අහෝ! සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා මට සත්කාර කරත්වා, ගරු කරත්වා, බහුමාන කරත්වා, පූජා කරත්වා’ යනුවෙනි. එසේ වුවත්, සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා සැබවින්ම ඔහුට සත්කාර නොකරති, ගරු නොකරති, බහුමාන නොකරති, පූජා නොකරති. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඔහු තුළ ඒ ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ නොකර (පහ නොකර) ඇති බව දකින නිසාය.’’

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, assakhaḷuṅkassa kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ manussā ājānīyaṭṭhāne ṭhapeyyuṃ, ājānīyabhojanañca bhojeyyuṃ, ājānīyaparimajjanañca parimajjeyyu’nti, atha kho naṃ manussā na [Pg.391] ceva ājānīyaṭṭhāne ṭhapenti na ca ājānīyabhojanaṃ bhojenti na ca ājānīyaparimajjanaṃ parimajjanti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū manussā tāni sāṭheyyāni kūṭeyyāni jimheyyāni vaṅkeyyāni appahīnāni samanupassanti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, evarūpassa bhikkhuno kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ sabrahmacārī sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyu’nti, atha kho naṃ sabrahmacārī na ceva sakkaronti na garuṃ karonti na mānenti na pūjenti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū sabrahmacārī te pāpake akusale dhamme appahīne samanupassanti.

‘‘මහණෙනි, එය හරියට දඩබ්බර අශ්වයෙකුට, ‘අහෝ! මිනිසුන් මාව ආජානීය අශ්වයෙකුගේ තත්ත්වයෙහි තබත්වා, ආජානීය අශ්වයන්ගේ ආහාර දෙත්වා, ආජානීය අශ්වයෙකු පිරිමදින සේ පිරිමදිත්වා’ යැයි කැමැත්තක් උපදින්නාක් මෙනි. එහෙත් මිනිස්සු ඔහු ආජානීය අශ්වයෙකුගේ තත්ත්වයෙහි නොතබති, ආජානීය අශ්වයන්ගේ ආහාර නොදෙති, ආජානීය අශ්වයෙකු පිරිමදින සේ පිරිමැදීමක් නොකරති. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, නුවණැති මිනිසුන් ඔහු තුළ පවත්නා ඒ වංචනික බව, කපටිකම, ඇදකම හා කුটিল බව ප්‍රහීණ කර නොමැති බව දකින බැවිනි. මහණෙනි, එමෙන්ම මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති භික්ෂුවකට ද ‘අහෝ! සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා මට සත්කාර කරත්වා, ගරු කරත්වා, බහුමාන කරත්වා, පූජා කරත්වා’ යැයි කැමැත්තක් උපදින්නට පුළුවන. එසේ වුවත්, සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඔහුට සත්කාර නොකරති, ගරු නොකරති, බහුමාන නොකරති, පූජා නොකරති. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඔහු තුළ ඒ ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ නොකර ඇති බව දකින නිසාය.’’

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu na adhikaraṇiko hoti, adhikaraṇasamathassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu na adhikaraṇiko hoti adhikaraṇasamathassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ අධිකරණ (විවාද) ඇති කරන්නෙකු නොවේ, අධිකරණයන් සංසිඳවීමෙහි ගුණ පවසන්නෙකි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ අධිකරණ ඇති කරන්නෙකු නොවේ ද, අධිකරණයන් සංසිඳවීමෙහි ගුණ පවසන්නෙකු වේ ද, මෙම ධර්මය ප්‍රිය බවට, ගරු බවට, භාවනාවට (වැඩීමට), ශ්‍රමණ භාවයට හා එක්සත් බවට හේතු වෙයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sikkhākāmo hoti, sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu sikkhākāmo hoti sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණ තෙමේ ශික්ෂාව කෙරෙහි කැමැත්ත ඇත්තෙක් වෙයි, ශික්ෂාව සමාදන් වීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ ශික්ෂාව කෙරෙහි කැමැත්ත ඇත්තෙක් වේ ද, ශික්ෂාව සමාදන් වීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වේ ද, මෙම ධර්මය ද ප්‍රිය බවට, ගරු බවට, භාවනාවට, ශ්‍රමණ භාවයට හා එක්සත් බවට හේතු වෙයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu appiccho hoti, icchāvinayassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu appiccho hoti icchāvinayassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණ තෙමේ අල්පේච්ඡ වෙයි, ආශාවන් දුරු කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ අල්පේච්ඡ වේ ද, ආශාවන් දුරු කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වේ ද, මෙම ධර්මය ද ...පෙ... එක්සත් බවට හේතු වෙයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu akkodhano hoti, kodhavinayassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu akkodhano hoti kodhavinayassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණ තෙමේ ක්‍රෝධ නොකරන්නෙක් වෙයි, ක්‍රෝධය දුරු කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ ක්‍රෝධ නොකරන්නෙක් වේ ද, ක්‍රෝධය දුරු කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වේ ද, මෙම ධර්මය ද ...පෙ... එක්සත් බවට හේතු වෙයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu amakkhī hoti, makkhavinayassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu amakkhī hoti makkhavinayassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණ තෙමේ ගුණමකු නොවේ, ගුණමකු බව දුරු කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ ගුණමකු නොවේ ද, ගුණමකු බව දුරු කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වේ ද, මෙම ධර්මය ද ...පෙ... එක්සත් බවට හේතු වෙයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu asaṭho hoti, sāṭheyyavinayassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu asaṭho hoti sāṭheyyavinayassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණ තෙමේ කෛරාටික (සඨ) නොවේ, කෛරාටික බව දුරු කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ කෛරාටික නොවේ ද, කෛරාටික බව දුරු කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වේ ද, මෙම ධර්මය ද ...පෙ... එක්සත් බවට හේතු වෙයි.”

‘‘Puna [Pg.392] caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu amāyāvī hoti, māyāvinayassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu amāyāvī hoti māyāvinayassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණ තෙමේ මායාවන් නැත්තෙක් වෙයි, මායාව දුරු කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ මායාවන් නැත්තෙක් වේ ද, මායාව දුරු කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වේ ද, මෙම ධර්මය ද ...පෙ... එක්සත් බවට හේතු වෙයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhammānaṃ nisāmakajātiko hoti, dhammanisantiyā vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu dhammānaṃ nisāmakajātiko hoti dhammanisantiyā vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණ තෙමේ ධර්මය විමසා බලන ස්වභාව ඇත්තෙක් වෙයි, ධර්මය විමසා බැලීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ ධර්මය විමසා බලන ස්වභාව ඇත්තෙක් වේ ද, ධර්මය විමසා බැලීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වේ ද, මෙම ධර්මය ද ...පෙ... එක්සත් බවට හේතු වෙයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu paṭisallīno hoti, paṭisallānassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu paṭisallīno hoti paṭisallānassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo…pe… ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණ තෙමේ විවේකීව (හුදෙකලාව) වාසය කරන්නෙක් වෙයි, විවේකීව වාසය කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ විවේකීව වාසය කරන්නෙක් වේ ද, විවේකීව වාසය කිරීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වේ ද, මෙම ධර්මය ද ...පෙ... එක්සත් බවට හේතු වෙයි.”

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīnaṃ paṭisanthārako hoti, paṭisanthārakassa vaṇṇavādī. Yampi, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīnaṃ paṭisanthārako hoti paṭisanthārakassa vaṇṇavādī, ayampi dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණ තෙමේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා සමඟ පිළිසඳරෙහි (ආගන්තුක සත්කාරයෙහි) යෙදෙන්නෙක් වෙයි, පිළිසඳරෙහි යෙදීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙමේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදෙන්නෙක් වේ ද, පිළිසඳරෙහි යෙදීමේ ගුණ පවසන්නෙක් වේ ද, මෙම ධර්මය ද ප්‍රිය බවට, ගරු බවට, භාවනාවට, ශ්‍රමණ භාවයට හා එක්සත් බවට හේතු වෙයි.”

‘‘Evarūpassa, bhikkhave, bhikkhuno kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ sabrahmacārī sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyu’nti, atha kho naṃ sabrahmacārī sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū sabrahmacārī te pāpake akusale dhamme pahīne samanupassanti.

“මහණෙනි, මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති මහණෙකුට, ‘සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා මට සත්කාර කෙරෙත්වා, ගරු කෙරෙත්වා, බහුමාන කෙරෙත්වා, පූජා කෙරෙත්වා’යි මෙබඳු ආශාවක් ඇති නොවුව ද, සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඔහුට සත්කාර කරති, ගරු කරති, බහුමාන කරති, පූජා කරති. එයට හේතුව කුමක් ද? මහණෙනි, නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඔහු තුළ ඒ ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ වී ඇති බව දකින බැවිනි.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, bhaddassa assājānīyassa kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ manussā ājānīyaṭṭhāne ṭhapeyyuṃ, ājānīyabhojanañca bhojeyyuṃ, ājānīyaparimajjanañca parimajjeyyu’nti, atha kho naṃ manussā ājānīyaṭṭhāne ca ṭhapenti ājānīyabhojanañca bhojenti ājānīyaparimajjanañca parimajjanti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū manussā tāni sāṭheyyāni kūṭeyyāni jimheyyāni vaṅkeyyāni pahīnāni samanupassanti.

“මහණෙනි, එය උතුම් ආජානීය අශ්වයෙකු හා සමානය. ‘මිනිසුන් මාව ආජානීය තනතුරෙහි තබත්වා, ආජානීය අශ්වයින්ට දෙන ආහාර දෙත්වා, ආජානීය අශ්වයෙකුට මෙන් මාව පිරිමදිත්වා’යි ඔහුට මෙබඳු කැමැත්තක් ඇති නොවුව ද, මිනිස්සු ඔහු ආජානීය තනතුරෙහි තබති, ආජානීය ආහාර දෙති, ආජානීය ලෙස පිරිමදිති. එයට හේතුව කුමක් ද? මහණෙනි, නුවණැති මිනිසුන් ඒ අශ්වයා තුළ ඇති කෛරාටික බව, කපටි බව, ඇද බව හා වංක බව ප්‍රහීණ වී ඇති බව දකින බැවිනි.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, evarūpassa bhikkhuno kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata maṃ sabrahmacārī sakkareyyuṃ garuṃ kareyyuṃ māneyyuṃ pūjeyyu’nti, atha kho naṃ sabrahmacārī sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti. Taṃ kissa hetu? Tathāhissa, bhikkhave, viññū sabrahmacārī te pāpake akusale dhamme pahīne samanupassantī’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, එමෙන්ම මෙබඳු ස්වභාවයක් ඇති මහණෙකුට, ‘සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා මට සත්කාර කෙරෙත්වා, ගරු කෙරෙත්වා, බහුමාන කෙරෙත්වා, පූජා කෙරෙත්වා’යි මෙබඳු ආශාවක් ඇති නොවුව ද, සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඔහුට සත්කාර කරති, ගරු කරති, බහුමාන කරති, පූජා කරති. එයට හේතුව කුමක් ද? මහණෙනි, නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඔහු තුළ ඒ ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ වී ඇති බව දකින බැවිනි.”

8. Akkosakasuttaṃ

8. අක්කෝසක සූත්‍රය

88. ‘‘Yo [Pg.393] so, bhikkhave, bhikkhu akkosakaparibhāsako ariyūpavādī sabrahmacārīnaṃ ṭhānametaṃ avakāso yaṃ so dasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ nigaccheyya. Katamesaṃ dasannaṃ? Anadhigataṃ nādhigacchati, adhigatā parihāyati, saddhammassa na vodāyanti, saddhammesu vā adhimāniko hoti anabhirato vā brahmacariyaṃ carati, aññataraṃ vā saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati, gāḷhaṃ vā rogātaṅkaṃ phusati, ummādaṃ vā pāpuṇāti cittakkhepaṃ, sammūḷho kālaṃ karoti, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Yo so, bhikkhave, bhikkhu akkosakaparibhāsako ariyūpavādī sabrahmacārīnaṃ, ṭhānametaṃ avakāso yaṃ so imesaṃ dasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ nigaccheyyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

88. ‘‘මහණෙනි, යම් මහණෙක් තම සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාට ආක්‍රෝශ පරිභව කරන්නෙක් වේ ද, ආර්යයන් වහන්සේලාට උපවාද කරන්නෙක් වේ ද, ඒ මහණා දස වැදෑරුම් විපත්තිවලින් එක්තරා විපත්තියකට පත්වීම සිදු විය හැක්කකි. එම දසය මොනවා ද? (1) මෙතෙක් නොලැබූ ගුණ ධර්මයන් නොලබයි, (2) ලැබූ ගුණ ධර්මයන්ගෙන් පිරිහෙයි, (3) ඔහුගේ සද්ධර්මයන් පිරිසිදු නොවේ, (4) සද්ධර්මයන් කෙරෙහි අධිමානයක් ඇති කරගනියි, (5) නොඇලුණු සිතින් බඹසර රකියි, (6) කිළිටි වූ එක්තරා ඇවතකට පැමිණෙයි, (7) දරුණු රෝගාබාධයකට ලක්වෙයි, (8) උමතුවට හෝ සිත් විකෘතියට පත්වෙයි, (9) සිහිමුළා වී කළුරිය කරයි, (10) කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත වූ නිරයට පැමිණෙයි. මහණෙනි, තම සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාට ආක්‍රෝශ පරිභව කරන, ආර්යයන්ට උපවාද කරන මහණා මෙම දස වැදෑරුම් විපත්තිවලින් එක්තරා විපත්තියකට පත්වීම නියත වශයෙන්ම සිදු වන්නකි.’’ අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Kokālikasuttaṃ

9. කෝකාලික සූත්‍රය

89. Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. ‘‘Mā hevaṃ, kokālika, mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.

89. එකල්හි කෝකාලික මහණ තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ කෝකාලික මහණ තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: ‘‘ස්වාමීනි, සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම ලාමක අදහස් ඇත්තාහ, ලාමක අදහස්වලට වසඟ වූවාහ.’’ එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ‘‘කෝකාලික, එසේ නොකියන්න! කෝකාලික, එසේ නොකියන්න! කෝකාලික, සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම කෙරෙහි සිත පහදවා ගන්න. සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම සිල්වත් ගුණවත් අය වෙති’’ යි වදාළ සේක.

Dutiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko, atha kho pāpicchāva sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. ‘‘Mā hevaṃ, kokālika, mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.

දෙවන වරටත් කෝකාලික මහණ තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: ‘‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මට ශ්‍රද්ධාව හා විශ්වාසය තිබුණද, සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම ලාමක අදහස් ඇත්තාහ, ලාමක අදහස්වලට වසඟ වූවාහ.’’ එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ‘‘කෝකාලික, එසේ නොකියන්න! කෝකාලික, එසේ නොකියන්න! කෝකාලික, සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම කෙරෙහි සිත පහදවා ගන්න. සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම සිල්වත් ගුණවත් අය වෙති’’ යි වදාළ සේක.

Tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko, atha kho pāpicchāva sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. ‘‘Mā hevaṃ, kokālika, mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika[Pg.394], sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.

තෙවන වරටත් කෝකාලික මහණ තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: ‘‘ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මට ශ්‍රද්ධාව හා විශ්වාසය තිබුණද, සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම ලාමක අදහස් ඇත්තාහ, ලාමක අදහස්වලට වසඟ වූවාහ.’’ එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ‘‘කෝකාලික, එසේ නොකියන්න! කෝකාලික, එසේ නොකියන්න! කෝකාලික, සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම කෙරෙහි සිත පහදවා ගන්න. සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම සිල්වත් ගුණවත් අය වෙති’’ යි වදාළ සේක.

Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Acirapakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi pīḷakāhi sabbo kāyo phuṭo ahosi. Sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṃ, muggamattiyo hutvā kalāyamattiyo ahesuṃ, kalāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṃ, kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṃ, kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṃ, āmalakamattiyo hutvā (tiṇḍukamattiyo ahesuṃ, tiṇḍukamattiyo hutvā,) beḷuvasalāṭukamattiyo ahesuṃ, beḷuvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṃ, billamattiyo hutvā pabhijjiṃsu, pubbañca lohitañca pagghariṃsu. So sudaṃ kadalipattesu seti macchova visagilito.

එකල්හි කෝකාලික මහණ තෙමේ අසුනින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර ප්‍රදක්ෂිණා කොට පිටත්ව ගියේය. කෝකාලික මහණ පිටත්ව ගොස් නොබෝ වේලාවකින් ඔහුගේ මුළු සිරුර පුරා අබ ඇට ප්‍රමාණයේ බිබිලි මතු විය. ඒවා අබ ඇට ප්‍රමාණයේ සිට මුං ඇට ප්‍රමාණයට ද, මුං ඇට ප්‍රමාණයේ සිට කඩල ඇට ප්‍රමාණයට ද, කඩල ඇට ප්‍රමාණයේ සිට කුලට්ඨි (බොරළු දමන ඇට) ප්‍රමාණයට ද, එතැන් සිට වෙරළු ඇට ප්‍රමාණයට ද, වෙරළු ඇට ප්‍රමාණයේ සිට වෙරළු ගෙඩි ප්‍රමාණයට ද, වෙරළු ගෙඩි ප්‍රමාණයේ සිට නෙල්ලි ගෙඩි ප්‍රමාණයට ද, නෙල්ලි ගෙඩි ප්‍රමාණයේ සිට තිඹිරි ගෙඩි ප්‍රමාණයට ද, තිඹිරි ගෙඩි ප්‍රමාණයේ සිට ලා බෙලි ගෙඩි ප්‍රමාණයට ද, ලා බෙලි ගෙඩි ප්‍රමාණයේ සිට බෙලි ගෙඩි ප්‍රමාණයට ද විශාල වී පසුව ඒවා පැලී සැරව හා ලේ වැගිරෙන්නට විය. ඔහු වස පෙවුණු මත්ස්‍යයෙකු මෙන් කෙසෙල් කොළ මත වැතිර සිටියේය.

Atha kho turū paccekabrahmā yena kokāliko bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāse ṭhatvā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. ‘‘Kosi tvaṃ, āvuso’’ti? ‘‘Ahaṃ turū paccekabrahmā’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ, āvuso, bhagavatā anāgāmī byākato, atha kiñcarahi idhāgato? Passa yāvañca te idaṃ aparaddha’’nti.

එකල්හි තුරු නම් ප්‍රත්‍යේක බ්‍රහ්මයා කෝකාලික මහණ සිටි තැනට පැමිණ අහසේ සිට මෙසේ කීවේය: ‘‘කෝකාලික, සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම කෙරෙහි සිත පහදවා ගන්න. සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම සිල්වත් ගුණවත් අය වෙති.’’ ‘‘ඇවැත්නි, ඔබ කවුද?’’ ‘‘මම තුරු ප්‍රත්‍යේක බ්‍රහ්මයා වෙමි.’’ ‘‘ඇවැත්නි, ඔබ අනාගාමී වූවකු ලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රකාශ කළා නොවේද? එසේ තිබියදී ඔබ මෙහි ආවේ මන්ද? ඔබ විසින් කරන ලද මේ වරද දෙසම බලන්න.’’

Atha kho turū paccekabrahmā kokālikaṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

එකල්හි තුරු ප්‍රත්‍යේක බ්‍රහ්මයා කෝකාලික මහණාට ගාථාවලින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය.

‘‘Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe;

Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.

‘‘මනුෂ්‍යයෙකු උපදින විට ඔහුගේ මුඛයෙහි පොරොවක් ද උපදියි. මෝඩයා ලාමක වචන පවසමින් එම පොරොවෙන් තමාම කපා ගනියි.

‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati, taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;

Vicināti mukhena so kaliṃ, kalinā tena sukhaṃ na vindati.

යමෙක් නින්දා ලැබිය යුත්තා පසසයි ද, පසසිය යුත්තාට නින්දා කරයි ද, හෙතෙම තමාගේ මුවින් අවාසනාව (කලිය) රැස් කරයි. ඒ අවාසනාව හේතුවෙන් ඔහු කිසිදා සුවයක් නොලබයි.

‘‘Appamattako ayaṃ kali, yo akkhesu dhanaparājayo;

Sabbassāpi sahāpi attanā, ayameva mahattaro kali;

Yo sugatesu manaṃ padūsaye.

දූත ක්‍රීඩාවේදී ධනය පරාජය වීම හෝ තමා ද සමඟ සියල්ල පරාජය වීම ස්වල්ප වූ අවාසනාවකි. යමෙක් සුගතයන් වහන්සේලා කෙරෙහි සිත දූෂ්‍ය කරගනියි ද, එයම ඉතා විශාල අවාසනාවකි.

‘‘Sataṃ [Pg.395] sahassānaṃ nirabbudānaṃ, chattiṃsati pañca ca abbudāni;

Yamariyagarahī nirayaṃ upeti, vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti.

පවිටු වචනයෙන් හා සිතින් යුතුව ආර්යයන්ට ගරහන තැනැත්තා නිරබ්බුද නිරයවල් ලක්ෂයක් ද, තවත් නිරබ්බුද තිස් හයක් ද, අබ්බුද පහක් ද වන කාලයක් නිරයෙහි දුක් විඳියි.’’

Atha kho kokāliko bhikkhu teneva ābādhena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapajjati sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā.

ඉන්පසු කෝකාලික මහණ තෙමේ එම රෝගාබාධයෙන්ම කළුරිය කළේය. කළුරිය කළ කෝකාලික මහණ සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම කෙරෙහි ඇති කරගත් ද්වේෂය හේතුවෙන් පදුම නිරයෙහි උපත ලැබීය.

Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato. Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca brahmā sahampati. Idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.

එකල්හි සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා රාත්‍රියෙහි ප්‍රථම යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අතිශයින් මනහර වර්ණයෙන් යුක්තව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක සිටගත්තේය. එකත්පසක සිටි සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "ස්වාමීනී, කෝකාලික භික්ෂුව කළුරිය කළේය. ස්වාමීනී, කළුරිය කළ කෝකාලික භික්ෂුව ශාරිපුත්‍ර මොග්ගල්ලාන දෙනම කෙරෙහි සිත දූෂණය කරගැනීම නිසා පදුම නිරයෙහි උපන්නේය." සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා මෙය පැවසීය. මෙය පවසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කර එතැනම අතුරුදහන් විය.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, brahmā sahampati maṃ etadavoca – ‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato; kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’ti. Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක: "මහණෙනි, මේ රාත්‍රියේ ප්‍රථම යාමය ඉක්ම ගිය පසු සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා අතිශයින් මනහර වර්ණයෙන් යුක්තව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මා හට අභිවාදනය කොට එකත්පසක සිටගත්තේය. මහණෙනි, එකත්පසක සිටි සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා මා හට මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනී, කෝකාලික භික්ෂුව කළුරිය කළේය. ස්වාමීනී, කළුරිය කළ කෝකාලික භික්ෂුව ශාරිපුත්‍ර මොග්ගල්ලාන දෙනම කෙරෙහි සිත දූෂණය කරගැනීම නිසා පදුම නිරයෙහි උපන්නේය.' මහණෙනි, සහම්පති මහා බ්‍රහ්මයා මෙය පැවසීය. මෙය පවසා මා හට අභිවාදනය කොට ප්‍රදක්ෂිණා කර එතැනම අතුරුදහන් විය."

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kīva dīghaṃ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇa’’nti? ‘‘Dīghaṃ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṃ. Na taṃ sukaraṃ saṅkhātuṃ – ‘ettakāni vassānīti vā ettakāni vassasatānīti vā ettakāni vassasahassānīti vā ettakāni vassasatasahassānīti vā’’’ti.

මෙසේ වදාළ කල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "ස්වාමීනී, පදුම නිරයෙහි ආයු ප්‍රමාණය කොපමණ දීර්ඝද?" "මහණෙනි, පදුම නිරයෙහි ආයු ප්‍රමාණය ඉතා දීර්ඝය. එය මෙපමණ වර්ෂ ගණනක් කියා හෝ මෙපමණ වර්ෂ සිය ගණනක් හෝ මෙපමණ වර්ෂ දහස් ගණනක් හෝ මෙපමණ වර්ෂ ලක්ෂ ගණනක් කියා හෝ ගණනය කිරීම පහසු නැත."

‘‘Sakkā pana, bhante, upamaṃ kātu’’nti? ‘‘Sakkā, bhikkhū,’’ti bhagavā avoca – ‘‘seyyathāpi, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ tilaṃ uddhareyya[Pg.396]. Khippataraṃ kho so, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, na tveva eko abbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā, evameko nirabbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā, evameko ababo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā, evameko aṭaṭo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā, evameko ahaho nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā, evameko kumudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā, evameko sogandhiko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā, evameko uppalako nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalakā nirayā, evameko puṇḍarīko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarīkā nirayā, evameko padumo nirayo. Padumaṃ kho pana, bhikkhu, nirayaṃ kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

"ස්වාමීනී, ඒ සඳහා උපමාවක් දැක්විය හැකිද?" "මහණෙනි, දැක්විය හැකිය"යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. "මහණෙනි, කොසොල් රටෙහි පාවිච්චි කරන තල ඛාරි විස්සක (නැලි 80ක පමණ) බර ප්‍රමාණයක් රැගත් තල කරත්තයක් තිබේ යැයි සිතන්න. පුරුෂයෙක් වසර සියයකට වරක් ඉන් එක තල ඇටය බැගින් ඉවත් කරන්නේය. මහණෙනි, මේ ක්‍රමය මගින් ඒ තල ඛාරි විස්ස අවසන් වී ගෙවී යෑම වේගවත් විය හැකිය. එහෙත් එක් අබ්බුද නිරයක ආයු කාලය එසේ ගෙවී නොයයි. මහණෙනි, අබ්බුද නිරය විස්සක කාලය එක් නිරබ්බුද නිරයකි. නිරබ්බුද නිරය විස්සක කාලය එක් අබ්බ නිරයකි. අබ්බ නිරය විස්සක කාලය එක් අටට නිරයකි. අටට නිරය විස්සක කාලය එක් අහහ නිරයකි. අහහ නිරය විස්සක කාලය එක් කුමුදු නිරයකි. කුමුදු නිරය විස්සක කාලය එක් සෝගන්ධික නිරයකි. සෝගන්ධික නිරය විස්සක කාලය එක් උප්පලක නිරයකි. උප්පලක නිරය විස්සක කාලය එක් පුණ්ඩරික නිරයකි. පුණ්ඩරික නිරය විස්සක කාලය එක් පදුම නිරයකි. මහණෙනි, කෝකාලික භික්ෂුව ශාරිපුත්‍ර මොග්ගල්ලාන දෙනම කෙරෙහි සිත දූෂණය කරගැනීම නිසා මේ පදුම නිරයෙහි උපන්නේය." භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගත වූ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙය වදාරා ඉන් පසුව මෙයද වදාළ සේක:

‘‘Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe;

Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.

"උපන් මිනිසාගේ මුවෙහි පොරොවක් හටගනියි. බාලයා අසභ්‍ය (නපුරු) වචන පවසමින් එම පොරොවෙන් තමාම කපා ගනියි."

‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati, taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;

Vicināti mukhena so kaliṃ, kalinā tena sukhaṃ na vindati.

"යමෙක් නින්දා කළ යුත්තාට ප්‍රශංසා කරයිද, ප්‍රශංසා කළ යුත්තාට නින්දා කරයිද, හෙතෙම තමාගේ මුවින් අකුසල් රැස් කරයි. ඒ අකුසලය නිසා ඔහු සැපයක් නොලබයි."

‘‘Appamattako ayaṃ kali, yo akkhesu dhanaparājayo;

Sabbassāpi sahāpi attanā, ayameva mahattaro kali;

Yo sugatesu manaṃ padūsaye.

"පස ඇට සූදුවෙන් ධනය පරාජය වීමත්, තමා පවා නැති වීමත් යන මේ අකුසලය (අවාසනාව) ඉතා සුළු දෙයකි. යමෙක් සුගතයන් වහන්සේලා කෙරෙහි සිත දූෂණය කරයිද, එයම වඩාත් මහත් වූ අකුසලයයි."

‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ, chattiṃsati pañca ca abbudāni;

Yamariyagarahī nirayaṃ upeti, vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti. navamaṃ;

"නපුරු වචන සහ නපුරු සිත මෙහෙයවා ආර්යයන් වහන්සේලාට ගරහන තැනැත්තා යම් නිරයක උපදීද, එම නිරයෙහි ආයුෂ නිරබ්බුද එක් ලක්ෂ තිස් හයදහසකුත් අබ්බුද පහකුත් වෙයි."

10. Khīṇāsavabalasuttaṃ

10. ඛීණාසව බල සූත්‍රය

90. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kati nu kho, sāriputta, khīṇāsavassa [Pg.397] bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti?

90. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍රයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍රයන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "ශාරිපුත්‍රය, ආසවයන් ක්ෂය කළ (රහත්) භික්ෂුවකට බල කොපමණ තිබේද? කිනම් බලයන්ගෙන් යුක්ත වූ රහත් භික්ෂුවක් 'මාගේ ආසවයන් ක්ෂය විය' කියා ආසවයන්ගේ ක්ෂය වීම ප්‍රකාශ කරයිද?"

‘‘Dasa, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti. Katamāni dasa? Idha, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.

"ස්වාමීනි, රහතන් වහන්සේ නමකගේ බල දසයකි. ඒ දස බලයෙන් යුක්ත රහතන් වහන්සේ 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ'යි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වූ බවට ප්‍රතිඥා දෙති. ඒ දසය කවරහුද? ස්වාමීනි, මෙහි රහතන් වහන්සේ විසින් සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍ය වශයෙන් තත්ත්වාකාරයෙන් මනා වූ ප්‍රඥාවෙන් දක්නා ලද්දාහු වෙති. ස්වාමීනි, රහතන් වහන්සේ විසින් සියලු සංස්කාරයන් අනිත්‍ය වශයෙන් තත්ත්වාකාරයෙන් මනා වූ ප්‍රඥාවෙන් දක්නා ලද්දේ ද, මෙය ද රහතන් වහන්සේගේ බලයකි. යම් බලයක් නිසා රහතන් වහන්සේ 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ'යි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වූ බවට ප්‍රතිඥා දෙති."

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.

"නැවතද ස්වාමීනි, රහතන් වහන්සේ විසින් කාමයෝ ගිනි අඟුරු වළකට උපමා කොට තත්ත්වාකාරයෙන් මනා වූ ප්‍රඥාවෙන් දක්නා ලද්දාහු වෙති. ස්වාමීනි, රහතන් වහන්සේ විසින් කාමයන් ගිනි අඟුරු වළකට උපමා කොට තත්ත්වාකාරයෙන් මනා වූ ප්‍රඥාවෙන් දක්නා ලද්දේ ද, මෙය ද රහතන් වහන්සේගේ බලයකි. යම් බලයක් නිසා රහතන් වහන්සේ 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ'යි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වූ බවට ප්‍රතිඥා දෙති."

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantībhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantībhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.

"නැවතද ස්වාමීනි, රහතන් වහන්සේගේ සිත විවේකයට (නිවනට) නැඹුරු වූයේ, විවේකයට බෑවුම් වූයේ, විවේකයට බර වූයේ, විවේකයෙහි පිහිටියේ, නෙක්ඛම්මයෙහි (අභිනිෂ්ක්‍රමණයෙහි) ඇලුනේ, සියලු ආකාරයෙන් ම ආශ්‍රවස්ථානීය ධර්මයන්ගෙන් පහ වූයේ වෙයි. ස්වාමීනි, රහතන් වහන්සේගේ සිත විවේකයට නැඹුරු වූයේ, විවේකයට බෑවුම් වූයේ, විවේකයට බර වූයේ, විවේකයෙහි පිහිටියේ, නෙක්ඛම්මයෙහි ඇලුනේ, සියලු ආකාරයෙන් ම ආශ්‍රවස්ථානීය ධර්මයන්ගෙන් පහ වූයේ ද, මෙය ද රහතන් වහන්සේගේ බලයකි. යම් බලයක් නිසා රහතන් වහන්සේ 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ'යි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වූ බවට ප්‍රතිඥා දෙති."

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.

"නැවතද ස්වාමීනි, රහතන් වහන්සේ විසින් සතර සතිපට්ඨානයෝ වඩන ලද්දාහු, මැනවින් පුරුදු කරන ලද්දාහු වෙති. ස්වාමීනි, රහතන් වහන්සේ විසින් සතර සතිපට්ඨානයෝ වඩන ලද්දාහු, මැනවින් පුරුදු කරන ලද්දාහු ද, මෙය ද රහතන් වහන්සේගේ බලයකි. යම් බලයක් නිසා රහතන් වහන්සේ 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ'යි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වූ බවට ප්‍රතිඥා දෙති."

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro sammappadhānā bhāvitā honti subhāvitā…pe… cattāro iddhipādā bhāvitā honti subhāvitā [Pg.398] …pe… pañcindriyāni… pañca balāni bhāvitāni honti subhāvitāni… satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’ti.

"නැවතද ස්වාමීනි, රහතන් වහන්සේ විසින් සතර සම්‍යක් ප්‍රධානයෝ වඩන ලද්දාහු, මැනවින් පුරුදු කරන ලද්දාහු වෙති. පෙ. සතර ඉද්ධිපාදයෝ වඩන ලද්දාහු, මැනවින් පුරුදු කරන ලද්දාහු වෙති. පෙ. පංච ඉන්ද්‍රියයෝ... පංච බලයෝ වඩන ලද්දාහු, මැනවින් පුරුදු කරන ලද්දාහු වෙති... සප්ත බොජ්ඣංගයෝ වඩන ලද්දාහු, මැනවින් පුරුදු කරන ලද්දාහු වෙති... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩන ලද්දේ, මැනවින් පුරුදු කරන ලද්දේ වෙයි. ස්වාමීනි, රහතන් වහන්සේ විසින් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩන ලද්දේ, මැනවින් පුරුදු කරන ලද්දේ ද, මෙය ද රහතන් වහන්සේගේ බලයකි. යම් බලයක් නිසා රහතන් වහන්සේ 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ'යි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වූ බවට ප්‍රතිඥා දෙති."

‘‘Imāni kho, bhante, dasa khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti. Dasamaṃ.

"ස්වාමීනි, මේවා වනාහි රහතන් වහන්සේගේ බල දසයෝ වෙති. යම් බලයන්ගෙන් යුක්ත රහතන් වහන්සේ 'මාගේ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූහ'යි ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වූ බවට ප්‍රතිඥා දෙති." දසවන සූත්‍රයයි.

Theravaggo catuttho.

සතරවන ථේර වර්ගයයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Vāhanānando puṇṇiyo, byākaraṃ katthimāniko;

Napiyakkosakokāli, khīṇāsavabalena cāti.

වාහන, ආනන්ද, පුණ්ණිය, බ්‍යාකරණ, කත්ථී, මානික, නපිය, අක්කෝස, කෝකාලික සහ රහතන් වහන්සේගේ බල සූත්‍රයයි.

(10) 5. Upālivaggo

(10) 5. උපාලි වර්ගය

1. Kāmabhogīsuttaṃ

1. කාමභෝගී සූත්‍රය

91. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

91. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි අනේපිඬු සිටුතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ අනේපිඬු සිටුතුමා හට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

‘‘Dasayime, gahapati, kāmabhogī santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame dasa? Idha, gahapati, ekacco kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena; adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti.

"ගෘහපතිය, ලෝකයෙහි මේ කාමභෝගී පුද්ගලයෝ දස දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති. ඒ දස දෙනා කවරහුද? ගෘහපතිය, මෙහි ඇතැම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් අධාර්මිකව, සාහසික ලෙස භෝගයන් සොයයි. අධාර්මිකව, සාහසික ලෙස භෝගයන් සොයා තමා සුවපත් කර නොගනියි, පිනවා නොගනියි, බෙදා හදා නොගනියි, පින්කම් නොකරයි."

‘‘Idha [Pg.399] pana, gahapati, ekacco kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena; adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti, na saṃvibhajati na puññāni karoti.

"ගෘහපතිය, මෙහි ඇතැම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් අධාර්මිකව, සාහසික ලෙස භෝගයන් සොයයි. අධාර්මිකව, සාහසික ලෙස භෝගයන් සොයා තමා සුවපත් කරගනියි, පිනවාගනියි, එහෙත් බෙදා හදා නොගනියි, පින්කම් නොකරයි."

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena; adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti.

"ගෘහපතිය, මෙහි ඇතැම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් අධාර්මිකව, සාහසික ලෙස භෝගයන් සොයයි. අධාර්මිකව, සාහසික ලෙස භෝගයන් සොයා තමා සුවපත් කරගනියි, පිනවාගනියි, බෙදා හදා ගනියි, පින්කම් කරයි."

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi; dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti.

"ගෘහපතිය, මෙහි ඇතැම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් ධර්මානුකූලව මෙන්ම අධාර්මිකව ද, සාහසික ලෙස මෙන්ම සාහසික නොවන ලෙස ද භෝගයන් සොයයි. ධර්මානුකූලව හා අධාර්මිකව ද සාහසික ලෙස හා සාහසික නොවන ලෙස ද භෝගයන් සොයා තමා සුවපත් කර නොගනියි, පිනවා නොගනියි, බෙදා හදා නොගනියි, පින්කම් නොකරයි."

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi; dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi attānaṃ sukheti pīṇeti, na saṃvibhajati na puññāni karoti.

ගෘහපතිය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් ධර්මානුකූලව මෙන්ම අධර්මානුකූලව ද, බලාත්කාරයෙන් මෙන්ම බලාත්කාරයෙන් තොරව ද භෝගයන් සොයයි. ඔහු ධර්මානුකූලව මෙන්ම අධර්මානුකූලව ද, බලාත්කාරයෙන් මෙන්ම බලාත්කාරයෙන් තොරව ද භෝගයන් සොයා, තමාව සුවපත් කරගනියි, සතුටු කරගනියි; එහෙත් (අන් අය සමඟ) බෙදා නොගනියි, පින්කම් නොකරයි.

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi; dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti.

ගෘහපතිය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් ධර්මානුකූලව මෙන්ම අධර්මානුකූලව ද, බලාත්කාරයෙන් මෙන්ම බලාත්කාරයෙන් තොරව ද භෝගයන් සොයයි. ඔහු ධර්මානුකූලව මෙන්ම අධර්මානුකූලව ද, බලාත්කාරයෙන් මෙන්ම බලාත්කාරයෙන් තොරව ද භෝගයන් සොයා, තමාව සුවපත් කරගනියි, සතුටු කරගනියි; අන් අය සමඟ බෙදා හදා ගනියි, පින්කම් ද කරයි.

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena; dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti.

ගෘහපතිය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් ධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් තොරව භෝගයන් සොයයි. ඔහු ධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් තොරව භෝගයන් සොයා, තමාව සුවපත් කර නොගනියි, සතුටු කර නොගනියි; (අන් අය සමඟ) බෙදා නොගනියි, පින්කම් ද නොකරයි.

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena; dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti, na saṃvibhajati na puññāni karoti.

ගෘහපතිය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් ධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් තොරව භෝගයන් සොයයි. ඔහු ධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් තොරව භෝගයන් සොයා, තමාව සුවපත් කරගනියි, සතුටු කරගනියි; එහෙත් (අන් අය සමඟ) බෙදා නොගනියි, පින්කම් නොකරයි.

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena; dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti. Te ca bhoge gathito mucchito [Pg.400] ajjhosanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati.

ගෘහපතිය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් ධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් තොරව භෝගයන් සොයයි. ඔහු ධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් තොරව භෝගයන් සොයා, තමාව සුවපත් කරගනියි, සතුටු කරගනියි; අන් අය සමඟ බෙදා හදා ගනියි, පින්කම් ද කරයි. එහෙත් ඔහු එම භෝගයන් කෙරෙහි බැඳී, මුළා වී, ගිජු වී, ඒවායේ දෝෂයන් නොදකිමින් සහ නිදහස් වීමේ ප්‍රඥාවෙන් තොරව ඒවා පරිභෝජනය කරයි.

‘‘Idha pana, gahapati, ekacco kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena; dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti. Te ca bhoge agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati.

ගෘහපතිය, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් ධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් තොරව භෝගයන් සොයයි. ඔහු ධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් තොරව භෝගයන් සොයා, තමාව සුවපත් කරගනියි, සතුටු කරගනියි; අන් අය සමඟ බෙදා හදා ගනියි, පින්කම් ද කරයි. එමෙන්ම ඔහු එම භෝගයන් කෙරෙහි නොබැඳී, මුළා නොවී, ගිජු නොවී, ඒවායේ දෝෂයන් දකිමින් සහ නිදහස් වීමේ ප්‍රඥාව ඇතිව ඒවා පරිභෝජනය කරයි.

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena, adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī tīhi ṭhānehi gārayho. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho. ‘Na attānaṃ sukheti na pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena gārayho. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti, iminā tatiyena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi tīhi ṭhānehi gārayho.

ගෘහපතිය, ඒ දස වැදෑරුම් පුද්ගලයන් අතරින්, යම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් අධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් භෝගයන් සොයයි ද, එසේ සොයා තමාව සුවපත් කර නොගනියි ද, සතුටු කර නොගනියි ද, බෙදා නොගනියි ද, පින්කම් නොකරයි ද; ගෘහපතිය, ඒ කාමභෝගී පුද්ගලයා කරුණු තුනක් නිසා ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ‘අධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් භෝගයන් සොයයි’ යන මේ පළමු කරුණ නිසා ඔහු ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ‘තමාව සුවපත් කර නොගනියි, සතුටු කර නොගනියි’ යන මේ දෙවන කරුණ නිසා ඔහු ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ‘බෙදා නොගනියි, පින්කම් නොකරයි’ යන මේ තුන්වන කරුණ නිසා ඔහු ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී පුද්ගලයා මේ කරුණු තුන නිසා ගැරහුමට ලක්විය යුතුය.

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena, adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī dvīhi ṭhānehi gārayho ekena ṭhānena pāsaṃso. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā ekena ṭhānena pāsaṃso. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti iminā dutiyena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi dvīhi ṭhānehi gārayho iminā ekena ṭhānena pāsaṃso.

ගෘහපතිය, ඒ දස වැදෑරුම් පුද්ගලයන් අතරින්, යම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් අධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් භෝගයන් සොයයි ද, එසේ සොයා තමාව සුවපත් කරගනියි ද, සතුටු කරගනියි ද, (එහෙත්) බෙදා නොගනියි ද, පින්කම් නොකරයි ද; ගෘහපතිය, ඒ කාමභෝගී පුද්ගලයා කරුණු දෙකක් නිසා ගැරහුමට ලක්විය යුතු අතර එක් කරුණක් නිසා ප්‍රශංසාවට ලක්විය යුතුය. ‘අධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් භෝගයන් සොයයි’ යන මේ පළමු කරුණ නිසා ඔහු ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ‘තමාව සුවපත් කරගනියි, සතුටු කරගනියි’ යන මේ එක් කරුණ නිසා ඔහු ප්‍රශංසාවට ලක්විය යුතුය. ‘බෙදා නොගනියි, පින්කම් නොකරයි’ යන මේ දෙවන කරුණ නිසා ඔහු ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී පුද්ගලයා මේ කරුණු දෙක නිසා ගැරහුමට ද, මේ එක් කරුණ නිසා ප්‍රශංසාවට ද ලක්විය යුතුය.

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī adhammena bhoge pariyesati sāhasena, adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī ekena ṭhānena gārayho dvīhi ṭhānehi pāsaṃso. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā ekena ṭhānena gārayho. ‘Attānaṃ sukheti [Pg.401] pīṇetī’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Saṃvibhajati puññāni karotī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī iminā ekena ṭhānena gārayho, imehi dvīhi ṭhānehi pāsaṃso.

ගෘහපතිය, ඒ දස වැදෑරුම් පුද්ගලයන් අතරින්, යම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් අධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් භෝගයන් සොයයි ද, එසේ සොයා තමාව සුවපත් කරගනියි ද, සතුටු කරගනියි ද, බෙදා හදා ගනියි ද, පින්කම් කරයි ද; ගෘහපතිය, ඒ කාමභෝගී පුද්ගලයා එක් කරුණක් නිසා ගැරහුමට ලක්විය යුතු අතර කරුණු දෙකක් නිසා ප්‍රශංසාවට ලක්විය යුතුය. ‘අධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් භෝගයන් සොයයි’ යන මේ එක් කරුණ නිසා ඔහු ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ‘තමාව සුවපත් කරගනියි, සතුටු කරගනියි’ යන මේ පළමු කරුණ නිසා ඔහු ප්‍රශංසාවට ලක්විය යුතුය. ‘බෙදා හදා ගනියි, පින්කම් කරයි’ යන මේ දෙවන කරුණ නිසා ඔහු ප්‍රශංසාවට ලක්විය යුතුය. ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී පුද්ගලයා මේ එක් කරුණ නිසා ගැරහුමට ද, මේ කරුණු දෙක නිසා ප්‍රශංසාවට ද ලක්විය යුතුය.

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi, dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī ekena ṭhānena pāsaṃso tīhi ṭhānehi gārayho. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā ekena ṭhānena pāsaṃso. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho. ‘Na attānaṃ sukheti na pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena gārayho. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti, iminā tatiyena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī iminā ekena ṭhānena pāsaṃso imehi tīhi ṭhānehi gārayho.

ගෘහපතිය, ඒ දස වැදෑරුම් පුද්ගලයන් අතරින්, යම් කාමභෝගී පුද්ගලයෙක් ධර්මානුකූලව මෙන්ම අධර්මානුකූලව ද, බලාත්කාරයෙන් මෙන්ම බලාත්කාරයෙන් තොරව ද භෝගයන් සොයයි ද, එසේ සොයා තමාව සුවපත් කර නොගනියි ද, සතුටු කර නොගනියි ද, බෙදා නොගනියි ද, පින්කම් නොකරයි ද; ගෘහපතිය, ඒ කාමභෝගී පුද්ගලයා එක් කරුණක් නිසා ප්‍රශංසාවට ලක්විය යුතු අතර කරුණු තුනක් නිසා ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ‘ධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් තොරව භෝගයන් සොයයි’ යන මේ එක් කරුණ නිසා ඔහු ප්‍රශංසාවට ලක්විය යුතුය. ‘අධර්මානුකූලව, බලාත්කාරයෙන් භෝගයන් සොයයි’ යන මේ පළමු කරුණ නිසා ඔහු ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ‘තමාව සුවපත් කර නොගනියි, සතුටු කර නොගනියි’ යන මේ දෙවන කරුණ නිසා ඔහු ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ‘බෙදා නොගනියි, පින්කම් නොකරයි’ යන මේ තුන්වන කරුණ නිසා ඔහු ගැරහුමට ලක්විය යුතුය. ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී පුද්ගලයා මේ එක් කරුණ නිසා ප්‍රශංසාවට ද, මේ කරුණු තුන නිසා ගැරහුමට ද ලක්විය යුතුය.

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi, dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi attānaṃ sukheti pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī dvīhi ṭhānehi pāsaṃso dvīhi ṭhānehi gārayho. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti, iminā dutiyena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi dvīhi ṭhānehi pāsaṃso imehi dvīhi ṭhānehi gārayho.

ගෘහපතිය, එහි යම් කාමභෝගියෙක් ධර්මානුකූලව මෙන්ම අධර්මානුකූලවද, සැහැසිකම් මගින් මෙන්ම සැහැසිකම්වලින් තොරවද භෝගයන් සොයයිද; ධර්මානුකූලව මෙන්ම අධර්මානුකූලවද, සැහැසිකම් මගින් මෙන්ම සැහැසිකම්වලින් තොරවද භෝගයන් සොයා තමා සුවපත් කරගනීද, පිනවයිද, බෙදා හදා නොදෙයිද, පින්කම් නොකරයිද; ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී තැනැත්තා කරුණු දෙකකින් පැසසුමට සුදුසු වෙයි, කරුණු දෙකකින් නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ‘ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයයි’ යන මේ පළමු කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ‘අධර්මානුකූලව සැහැසිකම් මගින් භෝගයන් සොයයි’ යන මේ පළමු කරුණෙන් ඔහු නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ‘තමා සුවපත් කරගනී, පිනවයි’ යන මේ දෙවන කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ‘බෙදා හදා නොදෙයි, පින්කම් නොකරයි’ යන මේ දෙවන කරුණෙන් ඔහු නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී තැනැත්තා මේ කරුණු දෙකෙන් පැසසුමට සුදුසු වන අතර මේ කරුණු දෙකෙන් නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි.

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammādhammena bhoge pariyesati sāhasenapi asāhasenapi, dhammādhammena bhoge pariyesitvā sāhasenapi asāhasenapi attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī tīhi ṭhānehi pāsaṃso ekena [Pg.402] ṭhānena gārayho. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Adhammena bhoge pariyesati sāhasenā’ti, iminā ekena ṭhānena gārayho. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Saṃvibhajati puññāni karotī’ti, iminā tatiyena ṭhānena pāsaṃso. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi tīhi ṭhānehi pāsaṃso iminā ekena ṭhānena gārayho.

ගෘහපතිය, එහි යම් කාමභෝගියෙක් ධර්මානුකූලව මෙන්ම අධර්මානුකූලවද, සැහැසිකම් මගින් මෙන්ම සැහැසිකම්වලින් තොරවද භෝගයන් සොයයිද; ධර්මානුකූලව මෙන්ම අධර්මානුකූලවද, සැහැසිකම් මගින් මෙන්ම සැහැසිකම්වලින් තොරවද භෝගයන් සොයා තමා සුවපත් කරගනීද, පිනවයිද, බෙදා හදා දෙයිද, පින්කම් කරයිද; ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී තැනැත්තා කරුණු තුනකින් පැසසුමට සුදුසු වෙයි, එක් කරුණකින් නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ‘ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයයි’ යන මේ පළමු කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ‘අධර්මානුකූලව සැහැසිකම් මගින් භෝගයන් සොයයි’ යන මේ එක් කරුණෙන් ඔහු නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ‘තමා සුවපත් කරගනී, පිනවයි’ යන මේ දෙවන කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ‘බෙදා හදා දෙයි, පින්කම් කරයි’ යන මේ තුන්වන කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී තැනැත්තා මේ කරුණු තුනෙන් පැසසුමට සුදුසු වන අතර මේ එක් කරුණකින් නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි.

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena na attānaṃ sukheti na pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī ekena ṭhānena pāsaṃso dvīhi ṭhānehi gārayho. Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā ekena ṭhānena pāsaṃso. ‘Na attānaṃ sukheti na pīṇetī’ti, iminā paṭhamena ṭhānena gārayho. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti, iminā dutiyena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī iminā ekena ṭhānena pāsaṃso imehi dvīhi ṭhānehi gārayho.

ගෘහපතිය, එහි යම් කාමභෝගියෙක් ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයයිද; ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයා තමා සුවපත් කර නොගනීද, පිනවා නොගනීද, බෙදා හදා නොදෙයිද, පින්කම් නොකරයිද; ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී තැනැත්තා එක් කරුණකින් පැසසුමට සුදුසු වෙයි, කරුණු දෙකකින් නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ‘ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයයි’ යන මේ එක් කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ‘තමා සුවපත් කර නොගනී, පිනවා නොගනී’ යන මේ පළමු කරුණෙන් ඔහු නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ‘බෙදා හදා නොදෙයි, පින්කම් නොකරයි’ යන මේ දෙවන කරුණෙන් ඔහු නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී තැනැත්තා මේ එක් කරුණෙන් පැසසුමට සුදුසු වන අතර මේ කරුණු දෙකෙන් නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි.

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti na saṃvibhajati na puññāni karoti, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī dvīhi ṭhānehi pāsaṃso ekena ṭhānena gārayho. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Na saṃvibhajati na puññāni karotī’ti iminā ekena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi dvīhi ṭhānehi pāsaṃso iminā ekena ṭhānena gārayho.

ගෘහපතිය, එහි යම් කාමභෝගියෙක් ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයයිද; ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයා තමා සුවපත් කරගනීද, පිනවයිද, බෙදා හදා නොදෙයිද, පින්කම් නොකරයිද; ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී තැනැත්තා කරුණු දෙකකින් පැසසුමට සුදුසු වෙයි, එක් කරුණකින් නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ‘ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයයි’ යන මේ පළමු කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ‘තමා සුවපත් කරගනී, පිනවයි’ යන මේ දෙවන කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ‘බෙදා හදා නොදෙයි, පින්කම් නොකරයි’ යන මේ එක් කරුණෙන් ඔහු නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී තැනැත්තා මේ කරුණු දෙකෙන් පැසසුමට සුදුසු වන අතර මේ එක් කරුණෙන් නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි.

‘‘Tatra, gahapati yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, te ca bhoge gathito mucchito ajjhosanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī tīhi ṭhānehi pāsaṃso ekena ṭhānena gārayho. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā paṭhamena [Pg.403] ṭhānena pāsaṃso. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Saṃvibhajati puññāni karotī’ti, iminā tatiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Te ca bhoge gathito mucchito ajjhosanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjatī’ti, iminā ekena ṭhānena gārayho. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi tīhi ṭhānehi pāsaṃso iminā ekena ṭhānena gārayho.

ගෘහපතිය, එහි යම් කාමභෝගියෙක් ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයයිද; ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයා තමා සුවපත් කරගනීද, පිනවයිද, බෙදා හදා දෙයිද, පින්කම් කරයිද; එහෙත් ඔහු එම භෝගයන් කෙරෙහි ගිජු වූයේ, මුළා වූයේ, දැඩිව බැඳුණේ, ආදීනව නොදක්නා සුලු වූයේ, නිදහස් වීමේ ප්‍රඥාවෙන් තොරව පරිභෝජනය කරයිද; ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී තැනැත්තා කරුණු තුනකින් පැසසුමට සුදුසු වෙයි, එක් කරුණකින් නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ‘ධර්මානුකූලව සැහැසිකම්වලින් තොරව භෝගයන් සොයයි’ යන මේ පළමු කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ‘තමා සුවපත් කරගනී, පිනවයි’ යන මේ දෙවන කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ‘බෙදා හදා දෙයි, පින්කම් කරයි’ යන මේ තුන්වන කරුණෙන් ඔහු පැසසුමට සුදුසු වෙයි. ‘එම භෝගයන් කෙරෙහි ගිජු වූයේ, මුළා වූයේ, දැඩිව බැඳුණේ, ආදීනව නොදක්නා සුලු වූයේ, නිදහස් වීමේ ප්‍රඥාවෙන් තොරව පරිභෝජනය කරයි’ යන මේ එක් කරුණෙන් ඔහු නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි. ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී තැනැත්තා මේ කරුණු තුනෙන් පැසසුමට සුදුසු වන අතර මේ එක් කරුණෙන් නිග්‍රහයට සුදුසු වෙයි.

‘‘Tatra, gahapati, yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, te ca bhoge agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati, ayaṃ, gahapati, kāmabhogī catūhi ṭhānehi pāsaṃso. ‘Dhammena bhoge pariyesati asāhasenā’ti, iminā paṭhamena ṭhānena pāsaṃso. ‘Attānaṃ sukheti pīṇetī’ti, iminā dutiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Saṃvibhajati puññāni karotī’ti, iminā tatiyena ṭhānena pāsaṃso. ‘Te ca bhoge agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjatī’ti, iminā catutthena ṭhānena pāsaṃso. Ayaṃ, gahapati, kāmabhogī imehi catūhi ṭhānehi pāsaṃso.

‘‘ගෘහපතිය, එහි යම් කාමභෝගියෙක් ධර්මානුකූලව, අසාහසිකව (බලහත්කාරයෙන් තොරව) වස්තුව සොයයිද, ධර්මානුකූලව අසාහසිකව වස්තුව සොයා තමා සතුටු වෙයිද, පිනවයිද, බෙදා දෙයිද, පින් කරයිද, එමෙන්ම එම වස්තුවෙහි ගිජු නොවී, මුළා නොවී, බැඳී නොසිට, එහි ආදීනව දකිමින්, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් යුතුව පරිභෝජනය කරයිද; ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී පුද්ගලයා කරුණු හතරකින් ප්‍රශංසා ලැබිය යුත්තෙකි. ‘ධර්මානුකූලව අසාහසිකව වස්තුව සොයයි’ යන පළමු කරුණ නිසා ඔහු ප්‍රශංසා ලැබිය යුත්තෙකි. ‘තමා සතුටු වෙයි, පිනවයි’ යන දෙවන කරුණ නිසා ඔහු ප්‍රශංසා ලැබිය යුත්තෙකි. ‘බෙදා දෙයි, පින් කරයි’ යන තෙවන කරුණ නිසා ඔහු ප්‍රශංසා ලැබිය යුත්තෙකි. ‘එම වස්තුවෙහි ගිජු නොවී, මුළා නොවී, බැඳී නොසිට, එහි ආදීනව දකිමින්, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් යුතුව පරිභෝජනය කරයි’ යන සිව්වන කරුණ නිසා ඔහු ප්‍රශංසා ලැබිය යුත්තෙකි. ගෘහපතිය, මේ කාමභෝගී පුද්ගලයා මෙම කරුණු හතරෙන් ප්‍රශංසා ලැබිය යුත්තෙකි.

‘‘Ime kho, gahapati, dasa kāmabhogī santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Imesaṃ kho, gahapati, dasannaṃ kāmabhogīnaṃ yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati puññāni karoti, te ca bhoge agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati, ayaṃ imesaṃ dasannaṃ kāmabhogīnaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca. Seyyathāpi, gahapati, gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo. Sappimaṇḍo tattha aggamakkhāyati.

‘‘ගෘහපතිය, ලෝකයෙහි පවත්නා වූ මේ දස වැදෑරුම් කාමභෝගීහු දක්නට ලැබෙති. ගෘහපතිය, මේ දස වැදෑරුම් කාමභෝගීන් අතරින් යම් කාමභෝගියෙක් ධර්මානුකූලව අසාහසිකව වස්තුව සොයයිද, ධර්මානුකූලව අසාහසිකව වස්තුව සොයා තමා සතුටු වෙයිද, පිනවයිද, බෙදා දෙයිද, පින් කරයිද, එමෙන්ම එම වස්තුවෙහි ගිජු නොවී, මුළා නොවී, බැඳී නොසිට, එහි ආදීනව දකිමින්, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් යුතුව පරිභෝජනය කරයිද; මොහු මේ දස වැදෑරුම් කාමභෝගීන් අතර අග්‍ර වෙයි, ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි, ප්‍රමුඛ වෙයි, උත්තම වෙයි, ප්‍රවර (උතුම්ම) වෙයි. ගෘහපතිය, එය හරියට දෙනගෙන් කිරිද, කිරිවලින් දී කිරිද, දී කිරිවලින් වෙඬරුද, වෙඬරුවලින් ගිතෙල්ද, ගිතෙල්වලින් ගිතෙල් මණ්ඩයද ලැබෙන්නාක් මෙනි. එහි ගිතෙල් මණ්ඩය අග්‍ර යයි කියනු ලැබේ.

Evamevaṃ kho, gahapati, imesaṃ dasannaṃ kāmabhogīnaṃ yvāyaṃ kāmabhogī dhammena bhoge pariyesati asāhasena, dhammena bhoge pariyesitvā asāhasena attānaṃ sukheti pīṇeti saṃvibhajati [Pg.404] puññāni karoti, te ca bhoge agathito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati, ayaṃ imesaṃ dasannaṃ kāmabhogīnaṃ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cā’’ti. Paṭhamaṃ.

‘‘ගෘහපතිය, එලෙසම මේ දස වැදෑරුම් කාමභෝගීන් අතරින් යම් කාමභෝගියෙක් ධර්මානුකූලව අසාහසිකව වස්තුව සොයයිද, ධර්මානුකූලව අසාහසිකව වස්තුව සොයා තමා සතුටු වෙයිද, පිනවයිද, බෙදා දෙයිද, පින් කරයිද, එමෙන්ම එම වස්තුවෙහි ගිජු නොවී, මුළා නොවී, බැඳී නොසිට, එහි ආදීනව දකිමින්, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් යුතුව පරිභෝජනය කරයිද; මොහු මේ දස වැදෑරුම් කාමභෝගීන් අතර අග්‍ර වෙයි, ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි, ප්‍රමුඛ වෙයි, උත්තම වෙයි, ප්‍රවර වෙයි’’ යැයි වදාළ සේක. පළමු සූත්‍රයයි.

2. Bhayasuttaṃ

2. භය සූත්‍රය

92. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

92. එසඳ අනේපිඬු සිටුතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් අනේපිඬු සිටුතුමාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක -

‘‘Yato, kho, gahapati, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto. Sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti.

‘‘ගෘහපතිය, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ පංච භය වේරයන් (භය හා වෛරයන්) සන්සිඳී යයිද, ඔහු සෝතාපත්ති අංග හතරකින් යුක්ත වෙයිද, ඔහු විසින් ආර්ය න්‍යාය (ධර්මය) ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් දක්නා ලද්දේ හා මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයිද, ඔහු කැමති වන්නේ නම් තමා ගැනම මෙසේ ප්‍රකාශ කළ හැකිය: ‘මම නිරයෙන් මිදුණෙමි, තිරිසන් යෝනියෙන් මිදුණෙමි, ප්‍රේත ලෝකයෙන් මිදුණෙමි, අපාය දුගති විනිපාතයෙන් මිදුණෙමි. මම සෝතාපන්නයෙක් වෙමි, අපායට වැටෙන ස්වභාවය නැත්තෙක් වෙමි, (සම්බෝධිය පිණිස) නියත වූවෙක් වෙමි, සම්බෝධිය පරයනය කොට ඇත්තෙක් වෙමි’ යි.

‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti, pāṇātipātā paṭivirato neva diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati na samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.

‘‘සන්සිඳී ගියා වූ පංච භය වේරයන් කවරේද? ගෘහපතිය, ප්‍රාණාඝාතය කරන්නා වූ තැනැත්තා ප්‍රාණාඝාතය හේතුවෙන් මෙලොවදීත් යම් භය වේරයක් උපදවා ගනියිද, පරලොවදීත් යම් භය වේරයක් උපදවා ගනියිද, යම් මානසික දුක් දොම්නසක් විඳියිද; ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකුණු තැනැත්තා මෙලොව භය වේරයන්ද නූපදවයි, පරලොව භය වේරයන්ද නූපදවයි, මානසික දුක් දොම්නසක්ද නොවිඳියි. ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකුණු තැනැත්තාට ඒ භය වේරය මෙසේ සන්සිඳී යයි.

‘‘Yaṃ, gahapati, adinnādāyī…pe… kāmesumicchācārī… musāvādī… surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato neva diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati na samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ [Pg.405] taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.

‘‘ගෘහපතිය, අදින්නාදානය කරන්නා... කාමයන්හි මිථ්‍යාචාරය කරන්නා... මුසාවාදය පවසන්නා... මදයට හා ප්‍රමාදයට හේතු වන රහමෙර පානය කරන්නා, එම රහමෙර පානය කිරීම හේතුවෙන් මෙලොවදීත් යම් භය වේරයක් උපදවා ගනියිද, පරලොවදීත් යම් භය වේරයක් උපදවා ගනියිද, යම් මානසික දුක් දොම්නසක් විඳියිද; රහමෙර පානයෙන් වැළකුණු තැනැත්තා මෙලොව භය වේරයන්ද නූපදවයි, පරලොව භය වේරයන්ද නූපදවයි, මානසික දුක් දොම්නසක්ද නොවිඳියි. රහමෙර පානයෙන් වැළකුණු තැනැත්තාට ඒ භය වේරය මෙසේ සන්සිඳී යයි. මේ පංච භය වේරයන් සන්සිඳී යයි.’’

‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, gahapati, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā…pe… buddho bhagavā’ti; dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti; saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti; ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti ‘akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi’. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.

“කිනම් සතර ආකාර සෝතාපත්ති අංගයකින් සමන්විත වන්නේද? ගෘහපතිය, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් සමන්විත වෙයි—‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ හේතුවෙන්ද අරහං වන සේක... බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වන සේක’ යනුවෙනි. ධර්මය කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් සමන්විත වෙයි—‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය මේ ජීවිතයේදීම දැකිය හැකිය, කල් නොයවා ප්‍රතිඵල ලබා දෙයි, එන්න බලන්න යැයි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, බුද්ධිමතුන් විසින් තම තමාගේ නැණ පමණින් දත යුතුය’ යනුවෙනි. සංඝයා කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් සමන්විත වෙයි—‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා මැනවින් පිළිපන් සේක, ඍජුව පිළිපන් සේක, න්‍යායනුකූලව පිළිපන් සේක, ගරු බුහුමනට සුදුසු පරිදි පිළිපන් සේක. එනම් මේ පුරුෂ යුගල සතරකි, පුද්ගලයන් අට දෙනෙකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා දුර සිට ගෙනෙන පූජාවන්ට සුදුසුය, ආගන්තුක සත්කාරයට සුදුසුය, පරලොව අදහා දෙන දක්ෂිණාවන්ට සුදුසුය, දොහොත් මුදුන් දී වැඳීමට සුදුසුය, ලෝකයාගේ උතුම් පින් කෙතය’ යනුවෙනි. ආර්යයන් වහන්සේලා ප්‍රිය කරන, නොකැඩුණු, සිදුරු නොවූ, කබර නොවූ, ලප නොවූ, තෘෂ්ණා දාසකමින් නිදහස් වූ, බුද්ධිමතුන්ගේ ප්‍රශංසාවට ලක් වූ, වැරදි ලෙස පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවතින ශීලයකින් සමන්විත වෙයි. මේ සතර ආකාර සෝතාපත්ති අංගයන්ගෙන් සමන්විත වෙයි.”

‘‘Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho? Idha, gahapati, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti; imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ asati idaṃ na hoti; imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti; avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’ti. Ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.

“ඔහු විසින් ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් දක්නා ලද, මැනවින් අවබෝධ කරන ලද ඒ ආර්ය න්‍යාය කවරේද? ගෘහපතිය, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ මැනවින් සලකා බලයි—‘මේ ඇති කල්හි මෙය වෙයි; මෙය ඉපදීමෙන් මෙය උපදී. මෙය නැති කල්හි මෙය නොවෙයි; මෙය නිරුද්ධ වීමෙන් මෙය නිරුද්ධ වෙයි. එනම්: අවිද්‍යාව හේතුවෙන් සංස්කාර හටගනී, සංස්කාර හේතුවෙන් විඤ්ඤාණය හටගනී, විඤ්ඤාණය හේතුවෙන් නාමරූප හටගනී, නාමරූප හේතුවෙන් සළායතන හටගනී, සළායතන හේතුවෙන් ස්පර්ශය හටගනී, ස්පර්ශය හේතුවෙන් වේදනාව හටගනී, වේදනාව හේතුවෙන් තෘෂ්ණාව හටගනී, තෘෂ්ණාව හේතුවෙන් උපාදානය හටගනී, උපාදානය හේතුවෙන් භවය හටගනී, භවය හේතුවෙන් ජාතිය හටගනී, ජාතිය හේතුවෙන් ජරා මරණ, සෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන් හටගනී. මෙසේ මේ මුළුමනින්ම වූ දුක් රැසෙහි හටගැනීම සිදු වෙයි. අවිද්‍යාවම ඉතිරි නොකොට විරාගයෙන් නිරුද්ධ වීමෙන් සංස්කාර නිරුද්ධ වෙයි... මෙසේ මේ මුළුමනින්ම වූ දුක් රැසෙහි නිරුද්ධ වීම සිදු වෙයි’ යනුවෙනි. ඔහු විසින් ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් දක්නා ලද, මැනවින් අවබෝධ කරන ලද ආර්ය න්‍යාය මෙයයි.”

‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi ca catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho[Pg.406], so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Dutiyaṃ.

“ගෘහපතිය, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයාට මේ පංච භය වේරයන් සංසිඳී ගියේ වෙයිද, මේ සෝතාපත්ති අංග සතරින් සමන්විත වෙයිද, මේ ආර්ය න්‍යාය ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් දක්නා ලද්දේ හා මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයිද, එවිට ඔහු කැමති වන්නේ නම්, තමා පිළිබඳවම මෙසේ ප්‍රකාශ කළ හැකිය—‘මා නිරයෙන් මිදුණෙකි, තිරිසන් යෝනියෙන් මිදුණෙකි, ප්‍රේත ලෝකයෙන් මිදුණෙකි, අපාය දුගති විනිපාතයෙන් මිදුණෙකි. මම සෝවාන් වූවෙක් වෙමි, නැවත සතර අපායට වැටෙන ස්වභාවයක් නැත්තෙක් වෙමි, නිසැකවම සම්බෝධිය කරා යන නියත ගති ඇත්තෙක් වෙමි’ යනුවෙනි.”

3. Kiṃdiṭṭhikasuttaṃ

3. කිංදිට්ඨික සූත්‍රය

93. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati divā divassa sāvatthiyā nikkhami bhagavantaṃ dassanāya. Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa etadahosi – ‘‘akālo kho tāva bhagavantaṃ dassanāya. Paṭisallīno bhagavā. Manobhāvanīyānampi bhikkhūnaṃ akālo dassanāya. Paṭisallīnā manobhāvanīyā bhikkhū. Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’’nti.

93. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එවිට අනේපිඬු සිටුතුමා දහවල් කාලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැක වැඳපුදා ගැනීම සඳහා සැවැත් නුවරින් පිටත් විය. එවිට අනේපිඬු සිටුතුමාට මෙසේ සිතිණි—‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැක වැඳපුදා ගැනීමට තවම සුදුසු වේලාව නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් විවේකීව වැඩ වසන සේක. භාවනාවෙහි නිරත වන භික්ෂූන් වහන්සේලා දැකීමටද මෙය සුදුසු වේලාව නොවේ. ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාද විවේකීව වැඩ වසන සේක. මම අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ආරාමය වෙත ගියහොත් මැනවි’ යනුවෙනි.

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena aññatitthiyā paribbājakā saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentā nisinnā honti. Addasaṃsu kho te aññatitthiyā paribbājakā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna aññamaññaṃ saṇṭhāpesuṃ – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ anāthapiṇḍiko gahapati ārāmaṃ āgacchati samaṇassa gotamassa sāvako. Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā sāvatthiyaṃ paṭivasanti, ayaṃ tesaṃ aññataro anāthapiṇḍiko gahapati. Appasaddakāmā kho pana te āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti.

ඉන්පසු අනේපිඬු සිටුතුමා අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ආරාමය වෙත ගියේය. ඒ අවස්ථාවෙහි අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ එක්රැස් වී, මහා ඝෝෂා පවත්වමින් විවිධ ආකාරයේ තිරශ්චීන කතාවන් පවසමින් හුන්හ. ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ අනේපිඬු සිටුතුමා ඈතින් එනු දුටහ. දැක, ඔවුනොවුන් මෙසේ සන්සුන් කරවූහ—‘පින්වතුනි, නිහඬ වන්න. ශබ්ද නොකරන්න. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙකු වන මේ අනේපිඬු සිටුතුමා ආරාමය වෙත එයි. සැවැත් නුවර වසන ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ සුදු වස්ත්‍ර හැඳි ගිහි ශ්‍රාවකයන් අතරින් මේ අනේපිඬු සිටුතුමාද එක් අයෙකි. ඒ ආයුෂ්මත්හු නිහඬ බවට කැමතිය, නිහඬ බව සඳහා හික්මුණාහුය, නිහඬ බවෙහි ගුණ පවසන්නාහුය. සමහර විට අපගේ පිරිස නිහඬ බව දැක ඔහු අප වෙත පැමිණිය හැකිය’ යනුවෙනි.

Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena te aññatitthiyā paribbājakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ te aññatitthiyā paribbājakā [Pg.407] etadavocuṃ – ‘‘vadehi, gahapati, kiṃdiṭṭhiko samaṇo gotamo’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, bhante, bhagavato sabbaṃ diṭṭhiṃ jānāmī’’ti.

එකල ඒ අන්‍යලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයෝ නිහඬ වූහ. ඉක්බිති අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා ඒ අන්‍යලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයන් සිටි තැනට එළඹියේය; එළඹ ඒ අන්‍යලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයන් සමඟ සතුටු විය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට ඒ අන්‍යලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයෝ මෙසේ කීහ - ‘ගෘහපතිය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ කිනම් දෘෂ්ටියක් (මතයක්) ඇත්තෙක් දැයි පවසන්න.’ ‘ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සියලු දෘෂ්ටීන් නොදනිමි’ යි (ගෘහපතියා කීවේය).

‘‘Iti kira tvaṃ, gahapati, na samaṇassa gotamassa sabbaṃ diṭṭhiṃ jānāsi; vadehi, gahapati, kiṃdiṭṭhikā bhikkhū’’ti? ‘‘Bhikkhūnampi kho ahaṃ, bhante, na sabbaṃ diṭṭhiṃ jānāmī’’ti.

‘ගෘහපතිය, ඔබ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ සියලු දෘෂ්ටීන් නොදන්නේ නම්; ගෘහපතිය, භික්ෂූන් වහන්සේලා කිනම් දෘෂ්ටියක් ඇත්තෝ දැයි පවසන්න.’ ‘ස්වාමීනි, මම භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ද සියලු දෘෂ්ටීන් නොදනිමි’ යි (ගෘහපතියා කීවේය).

‘‘Iti kira tvaṃ, gahapati, na samaṇassa gotamassa sabbaṃ diṭṭhiṃ jānāsi napi bhikkhūnaṃ sabbaṃ diṭṭhiṃ jānāsi; vadehi, gahapati, kiṃdiṭṭhikosi tuva’’nti? ‘‘Etaṃ kho, bhante, amhehi na dukkaraṃ byākātuṃ yaṃdiṭṭhikā mayaṃ. Iṅgha tāva āyasmanto yathāsakāni diṭṭhigatāni byākarontu, pacchāpetaṃ amhehi na dukkaraṃ bhavissati byākātuṃ yaṃdiṭṭhikā maya’’nti.

‘ගෘහපතිය, ඔබ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ සියලු දෘෂ්ටීන් නොදන්නේ නම්, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ද සියලු දෘෂ්ටීන් නොදන්නේ නම්; ගෘහපතිය, ඔබ කිනම් දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක් දැයි පවසන්න.’ ‘ස්වාමීනි, අප කිනම් දෘෂ්ටියක් ඇත්තේද යන මෙකරුණ ප්‍රකාශ කිරීම අපට අපහසු නොවේ. එහෙත් පළමුව ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා තමන් සතු ඒ ඒ දෘෂ්ටීන් ප්‍රකාශ කරන සේක්වා. පසුව අප කිනම් දෘෂ්ටියක් ඇත්තේද යන්න ප්‍රකාශ කිරීම අපට අපහසු නොවනු ඇත’ යි (ගෘහපතියා කීවේය).

Evaṃ vutte aññataro paribbājako anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’’ti.

මෙසේ කී කල එක්තරා පරිබ්‍රාජකයෙක් අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට මෙසේ කීවේය - ‘ගෘහපතිය, ලෝකය ශාස්වතය (සදාකාලිකය), මෙයම සත්‍යය, අන්‍ය දේ හිස්ය - මම මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක් වෙමි.’

Aññataropi kho paribbājako anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’’ti.

තවත් පරිබ්‍රාජකයෙක් ද අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට මෙසේ කීවේය - ‘ගෘහපතිය, ලෝකය අශාස්වතය (සදාකාලික නොවේ), මෙයම සත්‍යය, අන්‍ය දේ හිස්ය - මම මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක් වෙමි.’

Aññataropi kho paribbājako anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’’ti.

තවත් පරිබ්‍රාජකයෙක් ද අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට මෙසේ කීවේය - ‘ගෘහපතිය, ලෝකය අන්තවත්ය... පෙ... ලෝකය අනන්තවත්ය... ජීවය එයමය, ශරීරය එයමය... ජීවය අනෙකකි, ශරීරය අනෙකකි... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු උපදින්නේය... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නූපදින්නේය... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු උපදින්නේත් වෙයි, නූපදින්නේත් වෙයි... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු උපදින්නේත් නොවේ, නූපදින්නේත් නොවේ, මෙයම සත්‍යය, අන්‍ය දේ හිස්ය - ගෘහපතිය, මම මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක් වෙමි.’

Evaṃ vutte anāthapiṇḍiko gahapati te paribbājake etadavoca – ‘‘yvāyaṃ, bhante, āyasmā evamāha – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’ti, imassa ayamāyasmato diṭṭhi attano vā ayonisomanasikārahetu uppannā paratoghosapaccayā vā. Sā kho panesā diṭṭhi bhūtā saṅkhatā cetayitā paṭiccasamuppannā. Yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadeveso āyasmā allīno, tadeveso āyasmā ajjhupagato.

මෙසේ කී කල අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා ඒ පරිබ්‍රාජකයන්ට මෙසේ කීවේය - ‘ස්වාමීනි, “ගෘහපතිය, ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අන්‍ය දේ හිස්ය - මම මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක් වෙමි” යි යම් මේ ආයුෂ්මතෙක් මෙසේ කීවේද, මේ ආයුෂ්මතාගේ මෙම දෘෂ්ටිය තමාගේම අයෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් හෝ පරතෝඝෝෂ ප්‍රත්‍යයෙන් හෝ හටගත්තකි. ඒ මේ දෘෂ්ටිය වනාහි හටගත්තකි, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් වූවකි, සිතින් මෙහෙයවන ලද්දකි, පටිච්චසමුප්පන්නව උපන්නකි. යම් කිසිවක් හටගත්තේ නම්, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් වූයේ නම්, සිතින් මෙහෙයවන ලද්දේ නම්, පටිච්චසමුප්පන්න වූයේ නම්, එය අනිත්‍යය. යමක් අනිත්‍ය ද එය දුක්ය. මේ ආයුෂ්මතා ඇලී සිටින්නේත්, බැසගෙන සිටින්නේත් ඒ දුකෙහිමය.’

‘‘Yopāyaṃ[Pg.408], bhante, āyasmā evamāha – ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’ti, imassāpi ayamāyasmato diṭṭhi attano vā ayonisomanasikārahetu uppannā paratoghosapaccayā vā. Sā kho panesā diṭṭhi bhūtā saṅkhatā cetayitā paṭiccasamuppannā. Yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadeveso āyasmā allīno, tadeveso āyasmā ajjhupagato.

‘ස්වාමීනි, “ගෘහපතිය, ලෝකය අශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අන්‍ය දේ හිස්ය - මම මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක් වෙමි” යි යම් මේ ආයුෂ්මතෙක් මෙසේ කීවේද, මේ ආයුෂ්මතාගේ ද මෙම දෘෂ්ටිය තමාගේම අයෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් හෝ පරතෝඝෝෂ ප්‍රත්‍යයෙන් හෝ හටගත්තකි. ඒ මේ දෘෂ්ටිය වනාහි හටගත්තකි, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් වූවකි, සිතින් මෙහෙයවන ලද්දකි, පටිච්චසමුප්පන්නව උපන්නකි. යම් කිසිවක් හටගත්තේ නම්, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් වූයේ නම්, සිතින් මෙහෙයවන ලද්දේ නම්, පටිච්චසමුප්පන්න වූයේ නම්, එය අනිත්‍යය. යමක් අනිත්‍ය ද එය දුක්ය. මේ ආයුෂ්මතා ඇලී සිටින්නේත්, බැසගෙන සිටින්නේත් ඒ දුකෙහිමය.’

‘‘Yopāyaṃ, bhante, āyasmā evamāha – ‘antavā loko …pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, gahapatī’ti, imassāpi ayamāyasmato diṭṭhi attano vā ayonisomanasikārahetu uppannā paratoghosapaccayā vā. Sā kho panesā diṭṭhi bhūtā saṅkhatā cetayitā paṭiccasamuppannā. Yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadeveso āyasmā allīno, tadeveso āyasmā ajjhupagato’’ti.

‘ස්වාමීනි, “ගෘහපතිය, ලෝකය අන්තවත්ය... පෙ... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු උපදින්නේත් නොවේ, නූපදින්නේත් නොවේ, මෙයම සත්‍යය, අන්‍ය දේ හිස්ය - මම මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක් වෙමි” යි යම් මේ ආයුෂ්මතෙක් මෙසේ කීවේද, මේ ආයුෂ්මතාගේ ද මෙම දෘෂ්ටිය තමාගේම අයෝනිසෝ මනසිකාරය හේතුවෙන් හෝ පරතෝඝෝෂ ප්‍රත්‍යයෙන් හෝ හටගත්තකි. ඒ මේ දෘෂ්ටිය වනාහි හටගත්තකි, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් වූවකි, සිතින් මෙහෙයවන ලද්දකි, පටිච්චසමුප්පන්නව උපන්නකි. යම් කිසිවක් හටගත්තේ නම්, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සකස් වූයේ නම්, සිතින් මෙහෙයවන ලද්දේ නම්, පටිච්චසමුප්පන්න වූයේ නම්, එය අනිත්‍යය. යමක් අනිත්‍ය ද එය දුක්ය. මේ ආයුෂ්මතා ඇලී සිටින්නේත්, බැසගෙන සිටින්නේත් ඒ දුකෙහිමය’ යි (ගෘහපතියා) කීවේය.

Evaṃ vutte te paribbājakā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavocuṃ – ‘‘byākatāni kho, gahapati, amhehi sabbeheva yathāsakāni diṭṭhigatāni. Vadehi, gahapati, kiṃdiṭṭhikosi tuva’’nti? ‘‘Yaṃ kho, bhante, kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. ‘Yaṃ dukkhaṃ taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti – evaṃdiṭṭhiko ahaṃ, bhante’’ti.

මෙසේ කී කල, ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට මෙසේ කීහ: “ගෘහපතිය, අප සැවොම අපේ අදහස් ප්‍රකාශ කළෙමු. ගෘහපතිය, ඔබගේ දෘෂ්ටිය කුමක්දැයි පවසන්න.” “ස්වාමීනි, හටගත්තා වූ, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සැකසුණා වූ, චේතනාවෙන් සකස් කළා වූ, පටිච්චසමුප්පන්න වූ යම් කිසිවක් ඇද්ද, එය අනිත්‍යය. යමක් අනිත්‍ය ද එය දුක් සහිතය. ‘යමක් දුක් සහිත ද, එය මගේ නොවේ, මම එය නොවෙමි, එය මගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි ස්වාමීනි, මම මෙවැනි දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙමි.”

‘‘Yaṃ kho, gahapati, kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadeva tvaṃ, gahapati, allīno, tadeva tvaṃ, gahapati, ajjhupagato’’ti.

“ගෘහපතිය, හටගත්තා වූ, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සැකසුණා වූ, චේතනාවෙන් සකස් කළා වූ, පටිච්චසමුප්පන්න වූ යම් කිසිවක් ඇද්ද, එය අනිත්‍යය. යමක් අනිත්‍ය ද එය දුක් සහිතය. ගෘහපතිය, ඔබ ඔය කියන දුකට ම ඇලී සිටින්නෙහිය, ඔබ ඒ දුකට ම පැමිණ සිටින්නෙහිය.”

‘‘Yaṃ kho, bhante, kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ cetayitaṃ paṭiccasamuppannaṃ tadaniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ. ‘Yaṃ dukkhaṃ taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, nameso attā’ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ. Tassa ca uttari nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti.

“ස්වාමීනි, හටගත්තා වූ, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් සැකසුණා වූ, චේතනාවෙන් සකස් කළා වූ, පටිච්චසමුප්පන්න වූ යම් කිසිවක් ඇද්ද, එය අනිත්‍යය. යමක් අනිත්‍ය ද එය දුක් සහිතය. ‘යමක් දුක් සහිත ද, එය මගේ නොවේ, මම එය නොවෙමි, එය මගේ ආත්මය නොවේ’ යැයි මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් මනා ප්‍රඥාවෙන් මම දකිමි. එමෙන්ම එයින් එතෙර වීමේ උතුම් නිදහස (නිස්සරණය) පිළිබඳවත් මම ඇති සැටියෙන් දැනගනිමි.”

Evaṃ [Pg.409] vutte te paribbājakā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā pajjhāyantā appaṭibhānā nisīdiṃsu. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati te paribbājake tuṇhībhūte maṅkubhūte pattakkhandhe adhomukhe pajjhāyante appaṭibhāne viditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho anāthapiṇḍiko gahapati yāvatako ahosi tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. ‘‘Sādhu sādhu, gahapati! Evaṃ kho te, gahapati, moghapurisā kālena kālaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetabbā’’ti.

මෙසේ කී කල, ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ නිහඬ වූහ, ලැජ්ජාවට පත් වූහ, කරබා ගත්හ, බිමට මුහුණ හරවා ගත්හ, කල්පනා කරමින් නිරුත්තරව වාඩි වී සිටියහ. එවිට අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා ඒ පරිබ්‍රාජකයන් නිහඬව, ලැජ්ජාවට පත්ව, කරබා ගෙන, බිමට මුහුණ හරවාගෙන, කල්පනා කරමින් නිරුත්තරව සිටින බව දැක, අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට ගියේය. එසේ ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා, අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් සමඟ කළ ඒ සියලු කථාබහ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැළ කළේය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, “සාධු සාධු ගෘහපතිය! ගෘහපතිය, ඒ හිස් පුරුෂයන්ව කලින් කලට කරුණු සහිතව ධර්මානුකූලව මෙලෙස ම මනාව මර්දනය කළ යුතුය” යි වදාළ සේක.”

Atha kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියාට දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පෙන්වා දුන් සේක, සමාදන් කරවූ සේක, උනන්දු කරවූ සේක, ප්‍රබෝධමත් කළ සේක. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දැහැමි කථාවෙන් කරුණු පෙන්වා දුන්, සමාදන් කරවූ, උනන්දු කරවූ, ප්‍රබෝධමත් කළ අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා අසුනෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට නික්ම ගියේය.”

Atha kho bhagavā acirapakkante anāthapiṇḍike gahapatimhi bhikkhū āmantesi – ‘‘yopi so, bhikkhave, bhikkhu vassasatupasampanno imasmiṃ dhammavinaye, sopi evamevaṃ aññatitthiye paribbājake sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇheyya yathā taṃ anāthapiṇḍikena gahapatinā niggahitā’’ti. Tatiyaṃ.

අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා නික්ම ගොස් නොබෝ වේලාවකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. “මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් මේ ධර්ම විනයෙහි වසර සියයක් උපසම්පදාව ලැබූවෙක් වුවද, අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා විසින් ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් මර්දනය කළාක් මෙන් ම, ධර්මානුකූලව ඔවුන්ව මනාව මර්දනය කළ යුතුය.” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Vajjiyamāhitasuttaṃ

4. වජ්ජියමාහිත සූත්‍රය

94. Ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre. Atha kho vajjiyamāhito gahapati divā divassa campāya nikkhami bhagavantaṃ dassanāya. Atha kho vajjiyamāhitassa gahapatissa etadahosi – ‘‘akālo kho tāva bhagavantaṃ dassanāya. Paṭisallīno bhagavā. Manobhāvanīyānampi bhikkhūnaṃ akālo dassanāya. Paṭisallīnā manobhāvanīyāpi bhikkhū. Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’’nti.

94. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චම්පා නුවර ගග්ගරා පොකුණ අසල වැඩසිටි සේක. එකල්හි වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියා දහවල් කාලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීම සඳහා චම්පා නුවරින් පිටත් විය. එවිට වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියාට මෙසේ සිතුණි: “දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීමට සුදුසු කාලය නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හුදෙකලාව වැඩසිටින සේක. සිත දියුණු කළ ඒ ගෞරවනීය භික්ෂූන් වහන්සේලා දැකීමට ද දැන් සුදුසු කාලය නොවේ. ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ද දැන් හුදෙකලාව වසන සේක. මම අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ආරාමය වෙත ගියහොත් මැනවි.”

Atha [Pg.410] kho vajjiyamāhito gahapati yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena te aññatitthiyā paribbājakā saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentā nisinnā honti.

ඉන්පසු වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියා අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ආරාමය වෙත ගියේය. එකල ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ එක් රැස්ව, මහත් හඬින්, ඝෝෂා කරමින්, නොයෙක් ආකාරයේ තිරශ්චීන කථා (අනවශ්‍ය කථා) පවසමින් වාඩි වී සිටියහ.

Addasaṃsu kho te aññatitthiyā paribbājakā vajjiyamāhitaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna aññamaññaṃ saṇṭhāpesuṃ – ‘‘appasaddā bhonto hontu. Mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ vajjiyamāhito gahapati āgacchati samaṇassa gotamassa sāvako. Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā campāyaṃ paṭivasanti, ayaṃ tesaṃ aññataro vajjiyamāhito gahapati. Appasaddakāmā kho pana te āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti.

ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියා දුර තියාම එනු දුටුවහ. දැක ඔවුනොවුන් අතර මෙසේ කතා කර ගත්හ: “පින්වතුනි, නිහඬ වන්න. ශබ්ද නොකරන්න. මේ පැමිණෙන්නේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙකු වූ වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියා ය. චම්පා නුවර වසන ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේගේ සුදු වස්ත්‍ර හැඳි ගිහි ශ්‍රාවකයන් අතුරින් මොහු එක් අයෙකි. ඒ ආයුෂ්මතුන් නිහඬතාවයට කැමති අයයි, නිහඬව සිටීමට පුහුණු කළ අයයි, නිහඬතාවයේ ගුණ කියන අයයි. සමහර විට පිරිස නිහඬ බව දැක ඔහු අප වෙත පැමිණෙන්නට ඉඩ ඇත.”

Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho vajjiyamāhito gahapati yena te aññatitthiyā paribbājakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho vajjiyamāhitaṃ gahapatiṃ te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṃ – ‘‘saccaṃ kira, gahapati, samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosati upavadatī’’ti? ‘‘Na kho, bhante, bhagavā sabbaṃ tapaṃ garahati napi sabbaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosati upavadati. Gārayhaṃ kho, bhante, bhagavā garahati, pasaṃsitabbaṃ pasaṃsati. Gārayhaṃ kho pana, bhante, bhagavā garahanto pasaṃsitabbaṃ pasaṃsanto vibhajjavādo bhagavā. Na so bhagavā ettha ekaṃsavādo’’ti.

එවිට ඒ අන්‍යලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයෝ නිශ්ශබ්ද වූහ. ඉක්බිති වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියා ඒ අන්‍යලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයන් සිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ ඒ අන්‍යලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයන් සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. පිළිසඳර කතාබහ අවසන් කොට ඔහු එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියාට ඒ අන්‍යලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයෝ මෙසේ කීහ: “ගෘහපතිය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සියලු තපස්කම් හෙළා දකින බවත්, රළු දිවිපෙවෙතක් ගත කරන සියලු තපස්වීන් එකහෙළාම ගර්හාවට හා දෝෂාරෝපණයට ලක් කරන බවත් ඇත්තක්ද?” “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියලු තපස්කම් හෙළා නොදකින සේක. එමෙන්ම රළු දිවිපෙවෙතක් ගත කරන සියලු තපස්වීන් එකහෙළාම ගර්හාවට හෝ දෝෂාරෝපණයට හෝ ලක් නොකරන සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගර්හා කළ යුත්තා හෙළා දකින සේක; ප්‍රශංසා කළ යුත්තාට ප්‍රශංසා කරන සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගර්හා කළ යුත්තා ගර්හා කරමින් ද, ප්‍රශංසා කළ යුත්තාට ප්‍රශංසා කරමින් ද කරුණු බෙදා දක්වා වදාරන (විභජ්ජවාදී) සේක. මේ සම්බන්ධයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එකාන්ත කොට පවසන (ඒකාංශවාදී) කෙනෙකු නොවන සේක.”

Evaṃ vutte aññataro paribbājako vajjiyamāhitaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘āgamehi tvaṃ, gahapati, yassa tvaṃ samaṇassa gotamassa vaṇṇaṃ bhāsati, samaṇo gotamo venayiko appaññattiko’’ti? ‘‘Etthapāhaṃ, bhante, āyasmante vakkhāmi sahadhammena – ‘idaṃ kusala’nti, bhante, bhagavatā paññattaṃ; ‘idaṃ akusala’nti, bhante, bhagavatā paññattaṃ. Iti kusalākusalaṃ bhagavā paññāpayamāno sapaññattiko bhagavā; na so bhagavā venayiko appaññattiko’’ti.

මෙසේ කී කල එක් පරිබ්‍රාජකයෙක් වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියාට මෙසේ කීවේය: “ගෘහපතිය, මොහොතක් ඉවසන්න. ඔබ යම් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ නමකගේ ගුණ පවසයිද, ඒ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ විනාශ කරන්නෙකි (වෛනයික), කිසිවක් පනවන්නේ නැත්තෙකි (අප්‍රඥප්තික).” “ස්වාමීනි, මේ කරුණෙහිදී ද මම ඔබවහන්සේලාට ධර්මානුකූලව මෙසේ පවසන්නෙමි: ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මෙය කුසලය’ කියා පනවා වදාළ සේක; ‘මෙය අකුසලය’ කියා ද පනවා වදාළ සේක. මෙසේ කුසල් අකුසල් පනවා වදාරන බැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂා පනවන්නෙකු (සප්‍රඥප්තික) වන සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අහේතුකව විනාශ කරන්නෙකු හෝ කිසිවක් පනවන්නේ නැති කෙනෙකු හෝ නොවන සේක.”

Evaṃ [Pg.411] vutte te paribbājakā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā pajjhāyantā appaṭibhānā nisīdiṃsu. Atha kho vajjiyamāhito gahapati te paribbājake tuṇhībhūte maṅkubhūte pattakkhandhe adhomukhe pajjhāyante appaṭibhāne viditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vajjiyamāhito gahapati yāvatako ahosi tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.

මෙසේ කී කල ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ නිශ්ශබ්ද වූහ, ම্লාන වූහ, කරබා ගත්තාහ, බිම බලා ගත්තාහ, කල්පනා කරමින් නිරුත්තරව වාඩි වී සිටියහ. එකල්හි වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියා ඒ පරිබ්‍රාජකයන් නිශ්ශබ්දව, ම්ලාන වූ මුහුණින් යුතුව, කරබාගෙන, බිම බලාගෙන, නිරුත්තරව සිටින බව දැන ආසනයෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියා ඒ අන්‍යලබ්ධික පරිබ්‍රාජකයන් සමඟ සිදු වූ සියලු කතාබහ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැල කළේය.

‘‘Sādhu sādhu, gahapati! Evaṃ kho te, gahapati, moghapurisā kālena kālaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetabbā. Nāhaṃ, gahapati, sabbaṃ tapaṃ tapitabbanti vadāmi; na ca panāhaṃ, gahapati, sabbaṃ tapaṃ na tapitabbanti vadāmi; nāhaṃ, gahapati, sabbaṃ samādānaṃ samāditabbanti vadāmi; na panāhaṃ, gahapati, sabbaṃ samādānaṃ na samāditabbanti vadāmi; nāhaṃ, gahapati, sabbaṃ padhānaṃ padahitabbanti vadāmi; na panāhaṃ, gahapati, sabbaṃ padhānaṃ na padahitabbanti vadāmi; nāhaṃ, gahapati, sabbo paṭinissaggo paṭinissajjitabboti vadāmi. Na panāhaṃ, gahapati, sabbo paṭinissaggo na paṭinissajjitabboti vadāmi; nāhaṃ, gahapati, sabbā vimutti vimuccitabbāti vadāmi; na panāhaṃ, gahapati, sabbā vimutti na vimuccitabbāti vadāmi.

“සාධු සාධු, ගෘහපතිය! ගෘහපතිය, ඒ හිස් මිනිසුන්ව කලින් කලට ධර්මානුකූලව නිසි ලෙස මැඩපැවැත්විය යුතුමය. ගෘහපතිය, මම සියලු තපස්කම් කළ යුතු යැයි නොකියමි; ගෘහපතිය, මම සියලු තපස්කම් නොකළ යුතු යැයි ද නොකියමි. ගෘහපතිය, මම සියලු සමාදානයන් (ව්‍රත) රැකිය යුතු යැයි නොකියමි; මම සියලු සමාදානයන් නොරැකිය යුතු යැයි ද නොකියමි. ගෘහපතිය, මම සියලු වීර්යයන් (ප්‍රධාන) කළ යුතු යැයි නොකියමි; මම සියලු වීර්යයන් නොකළ යුතු යැයි ද නොකියමි. ගෘහපතිය, මම සියලු අත්හැරීම් (ප්‍රතිනිස්සර්ග) කළ යුතු යැයි නොකියමි; මම සියලු අත්හැරීම් නොකළ යුතු යැයි ද නොකියමි. ගෘහපතිය, මම සියලු මිදීම් (විමුක්ති) අත්පත් කරගත යුතු යැයි නොකියමි; මම සියලු මිදීම් අත්පත් කර නොගත යුතු යැයි ද නොකියමි.”

‘‘Yañhi, gahapati, tapaṃ tapato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ tapaṃ na tapitabbanti vadāmi. Yañca khvassa gahapati, tapaṃ tapato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ tapaṃ tapitabbanti vadāmi.

“ගෘහපතිය, යම් තපසක් රකින්නාහට අකුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, එවැනි තපසක් නොකළ යුතු බව මම පවසමි. ගෘහපතිය, යම් තපසක් රකින්නාහට අකුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, එවැනි තපසක් කළ යුතු බව මම පවසමි.”

‘‘Yañhi, gahapati, samādānaṃ samādiyato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ samādānaṃ na samāditabbanti vadāmi. Yañca khvassa, gahapati, samādānaṃ samādiyato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ samādānaṃ samāditabbanti vadāmi.

“ගෘහපතිය, යම් සමාදානයක් රකින්නාහට අකුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, එවැනි සමාදානයක් නොකළ යුතු බව මම පවසමි. ගෘහපතිය, යම් සමාදානයක් රකින්නාහට අකුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, එවැනි සමාදානයක් කළ යුතු බව මම පවසමි.”

‘‘Yañhi, gahapati, padhānaṃ padahato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpaṃ padhānaṃ na padahitabbanti vadāmi. Yañca khvassa, gahapati, padhānaṃ padahato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpaṃ padhānaṃ padahitabbanti vadāmi.

“ගෘහපතිය, යම් වීර්යයක් (ප්‍රධාන) කරන්නාහට අකුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, එවැනි වීර්යයක් නොකළ යුතු බව මම පවසමි. ගෘහපතිය, යම් වීර්යයක් කරන්නාහට අකුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, එවැනි වීර්යයක් කළ යුතු බව මම පවසමි.”

‘‘Yañhi[Pg.412], gahapati, paṭinissaggaṃ paṭinissajjato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpo paṭinissaggo na paṭinissajjitabboti vadāmi. Yañca khvassa, gahapati, paṭinissaggaṃ paṭinissajjato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpo paṭinissaggo paṭinissajjitabboti vadāmi.

“ගෘහපතිය, යම් අත්හැරීමක් අත්හරින්නා හට අකුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, එවැනි අත්හැරීමක් නොකළ යුතු යැයි මම පවසමි. ගෘහපතිය, යම් අත්හැරීමක් අත්හරින්නා හට අකුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, එවැනි අත්හැරීමක් කළ යුතු යැයි මම පවසමි.”

‘‘Yañhi, gahapati, vimuttiṃ vimuccato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpā vimutti na vimuccitabbāti vadāmi. Yañca khvassa, gahapati, vimuttiṃ vimuccato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, evarūpā vimutti vimuccitabbāti vadāmī’’ti.

“ගෘහපතිය, යම් විමුක්තියකින් මිදෙන්නා හට අකුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, එවැනි විමුක්තියක් නොකළ යුතු යැයි මම පවසමි. ගෘහපතිය, යම් විමුක්තියකින් මිදෙන්නා හට අකුසල ධර්මයන් පිරිහෙන්නේ නම්, කුසල ධර්මයන් වැඩෙන්නේ නම්, එවැනි විමුක්තියක් කළ යුතු යැයි මම පවසමි.”

Atha kho vajjiyamāhito gahapati bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දක්වා, (ධර්මයෙහි) සමාදන් කරවා, තියුණු උත්සාහයක් ඇති කරවා, මනාව සතුටු කරවන ලද වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියා හුනස්නෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට, පැදකුණු කොට නික්ම ගියේය.

Atha kho bhagavā acirapakkante vajjiyamāhite gahapatimhi bhikkhū āmantesi – ‘‘yopi so, bhikkhave, bhikkhu dīgharattaṃ apparajakkho imasmiṃ dhammavinaye, sopi evamevaṃ aññatitthiye paribbājake sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇheyya yathā taṃ vajjiyamāhitena gahapatinā niggahitā’’ti. Catutthaṃ.

ඉන්පසු වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියා නික්ම ගොස් නොබෝ වේලාවකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, මේ ධර්ම විනයෙහි බොහෝ කල් කෙලෙස් රජස් අල්පව වාසය කළ යම් මහණෙක් වේ ද, ඔහු ද වජ්ජියමාහිත ගෘහපතියා විසින් අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් මනාව මැඩපැවැත්වූ ආකාරයටම, ධර්මානුකූලව ඔවුන් මනාව මැඩපැවැත්විය යුතුය.” සතරවන සූත්‍රයයි.

5. Uttiyasuttaṃ

5. උත්තිය සූත්‍රය

95. Atha kho uttiyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho uttiyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho gotama, sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti? ‘‘Abyākataṃ kho etaṃ, uttiya, mayā – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

95. එකල්හි උත්තිය පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු විය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ උත්තිය පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ලෝකය ශාස්වතද (සදාකාලිකද)? මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස් වූවක්ද?” “උත්තිය, ‘ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස්ය’ යන මෙය මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දකි.”

‘‘Kiṃ pana, bho gotama, asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti? ‘‘Etampi kho, uttiya, abyākataṃ mayā – ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එසේ නම් ලෝකය අශාස්වතද (සදාකාලික නොවේද)? මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස් වූවක්ද?” “උත්තිය, ‘ලෝකය අශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස්ය’ යන මෙයද මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දකි.”

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā [Pg.413]… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti? ‘‘Etampi kho, uttiya, abyākataṃ mayā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ලෝකය අන්තවත්ද (කෙළවරක් සහිතද)? ...පෙ... ලෝකය අනන්තවත්ද? ...ජීවය එයමය, ශරීරය එයමය? ...ජීවය අනෙකකි, ශරීරය අනෙකකි? ...තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පවතින්නේද? ...තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු නොපවතින්නේද? ...තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පවතින්නේත් නොපවතින්නේත් වන්නේද? ...තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පවතින්නේත් නැත, නොපවතින්නේත් නැත යන මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස් වූවක්ද?” “උත්තිය, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පවතින්නේත් නැත, නොපවතින්නේත් නැත, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස්ය’ යන මෙයද මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දකි.”

‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti, iti puṭṭho samāno ‘abyākataṃ kho etaṃ, uttiya, mayā – sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi.

“‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ලෝකය ශාස්වතද, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස්ය’ කියා මා විමසූ කල, ‘උත්තිය, ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස්ය යන මෙය මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දකි’ යැයි ඔබ වහන්සේ පවසන්නෙහිය.”

‘‘‘Kiṃ pana, bho gotama, asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti, iti puṭṭho samāno – ‘etampi kho, uttiya, abyākataṃ mayā asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi.

“‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ලෝකය අශාස්වතද, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස්ය’ කියා මා විමසූ කල, ‘උත්තිය, ලෝකය අශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස්ය යන මෙයද මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දකි’ යැයි ඔබ වහන්සේ පවසන්නෙහිය.”

‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti, iti puṭṭho samāno – ‘etampi kho, uttiya, abyākataṃ mayā – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi. Atha kiñcarahi bhotā gotamena byākata’’nti?

“‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ලෝකය අන්තවත්ද...පෙ... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පවතින්නේත් නැත, නොපවතින්නේත් නැත, මෙයම සත්‍යය, අනෙක හිස්ය’ කියා මා විමසූ කල, ‘උත්තිය, මෙයද මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දකි’ යැයි ඔබ වහන්සේ පවසන්නෙහිය. එසේ නම් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ කුමක්ද?”

‘‘Abhiññāya kho ahaṃ, uttiya, sāvakānaṃ dhammaṃ desemi sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāyā’’ti.

“උත්තිය, මම සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිසත්, ශෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යාම පිණිසත්, දුක් දොම්නස් නැති කිරීම පිණිසත්, න්‍යාය (ආර්ය මාර්ගය) අවබෝධ කර ගැනීම පිණිසත්, නිවන සාක්ෂාත් කිරීම පිණිසත් විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ශ්‍රාවකයන්ට ධර්මය දේශනා කරමි.”

‘‘Yaṃ panetaṃ bhavaṃ gotamo abhiññāya sāvakānaṃ dhammaṃ desesi sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, sabbo vā tena loko nīyati upaḍḍho vā tibhāgo vā’’ti ? Evaṃ vutte bhagavā tuṇhī ahosi.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිසත්, ශෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යාම පිණිසත්, දුක් දොම්නස් නැති කිරීම පිණිසත්, මාර්ගය අවබෝධ කර ගැනීම පිණිසත්, නිවන සාක්ෂාත් කිරීම පිණිසත් විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන යම් ධර්මයක් දේශනා කරන්නේද, එයින් මුළු ලෝකයම (දුකින්) එතෙර වන්නේද? නැතහොත් එයින් අඩක්ද? එසේත් නැතහොත් තුනෙන් පංගුවක්ද?” මෙසේ ඇසූ කල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වූ සේක.

Atha [Pg.414] kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘mā hevaṃ kho uttiyo paribbājako pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭilabhi – ‘sabbasāmukkaṃsikaṃ vata me samaṇo gotamo pañhaṃ puṭṭho saṃsādeti, no vissajjeti, na nūna visahatī’ti. Tadassa uttiyassa paribbājakassa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti.

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් ඇති විය: “උත්තිය පරිබ්‍රාජකයා හට ‘ඒකාන්තයෙන්ම මා විසින් අසන ලද සියල්ලටම වඩා උසස් වූ ප්‍රශ්නය ඉදිරියේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ පසුබට වූහ, පිළිතුරක් නුදුන්හ, ඒකාන්තයෙන්ම උන්වහන්සේට පිළිතුරු දීමට නොහැකි විය’ යන මෙබඳු ලාමක මිත්‍යා දෘෂ්ටියක් ඇති නොවේවා! එය ඒ උත්තිය පරිබ්‍රාජකයාට දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ අහිත පිණිසත් දුක පිණිසත් පවතිනු ඇත.”

Atha kho āyasmā ānando uttiyaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘tenahāvuso uttiya, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. Seyyathāpi, āvuso uttiya, rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷhuddhāpaṃ daḷhapākāratoraṇaṃ ekadvāraṃ. Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṃ nivāretā ñātānaṃ pavesetā. So tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṃ anukkamati. Anupariyāyapathaṃ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiṃ vā pākāravivaraṃ vā, antamaso biḷāranikkhamanamattampi. No ca khvassa evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘ettakā pāṇā imaṃ nagaraṃ pavisanti vā nikkhamanti vā’ti. Atha khvassa evamettha hoti – ‘ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṃ nagaraṃ pavisanti vā nikkhamanti vā, sabbe te iminā dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā’ti.

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ උත්තිය පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ පැවසූහ: “ඇවැත්නි උත්තිය, එසේනම් මම ඔබට උපමාවක් දක්වන්නෙමි. මෙලොව ඇතැම් බුද්ධිමත් පුරුෂයෝ උපමාවක් මඟින් දේශනාවක අර්ථය වටහා ගනිති. ඇවැත්නි උත්තිය, එය හරියට රජෙකුගේ ප්‍රත්‍යන්ත (දේශ සීමාවක පිහිටි) නගරයක් වැනිය. එය ශක්තිමත් පදනම් හා පවුරු ඇති, ස්ථිර ප්‍රාකාර හා තොරණ ඇති, එක් දොරටුවක් පමණක් ඇති නගරයකි. එහි නාඳුනන්නන් වළක්වන, දන්නා හඳුනන්නන් පමණක් ඇතුළු කරන පණ්ඩිත වූ, දක්ෂ වූ, ප්‍රඥාවන්ත වූ දොරටුපාලයෙක් සිටියි. ඔහු ඒ නගරය වටා ඇති වටමඟෙහි ගමන් කරයි. එසේ වටමඟෙහි ගමන් කරන විට, එම ප්‍රාකාරයෙහි සන්ධියක් හෝ විවරයක් හෝ අවසානයේ බළලෙකුට රිංගා යා හැකි තරම් වූ සිදුරක් හෝ ඔහුට නොපෙනෙයි. ‘මෙපමණ සත්ත්ව සංඛ්‍යාවක් මෙම නගරයට ඇතුළු වෙති හෝ පිටවෙති’ යන්න පිළිබඳව ඔහුට නියමිත දැනුමක් නැති විය හැක. එහෙත් ඔහුට මෙබඳු වැටහීමක් පවතී: ‘යම්කිසි මහත් වූ සත්ත්වයෙක් මෙම නගරයට ඇතුළු වන්නේ නම් හෝ පිටවන්නේ නම්, ඒ සියලු දෙනාම මෙම දොරටුවෙන්ම ඇතුළු විය යුතුය, නැතහොත් පිටවිය යුතුය’ කියාය.

‘‘Evamevaṃ kho, āvuso uttiya, na tathāgatassa evaṃ ussukkaṃ hoti – ‘sabbo vā tena loko nīyati, upaḍḍho vā, tibhāgo vā’ti. Atha kho evamettha tathāgatassa hoti – ‘ye kho keci lokamhā nīyiṃsu vā nīyanti vā nīyissanti vā, sabbe te pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā, satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā. Evamete lokamhā nīyiṃsu vā nīyanti vā nīyissanti vā’ti. Yadeva kho tvaṃ, āvuso uttiya, bhagavantaṃ pañhaṃ apucchi tadevetaṃ pañhaṃ bhagavantaṃ aññena pariyāyena apucchi. Tasmā te taṃ bhagavā na byākāsī’’ti. Pañcamaṃ.

“ඇවැත්නි උත්තිය, එසේම තථාගතයන් වහන්සේට ‘මුළු ලෝකයම මෙයින් එතෙර වේ ද, නැතහොත් අඩක් හෝ තුනෙන් එකක් එතෙර වේ ද’ යන මෙබඳු උත්සාහයක් (ගණනය කිරීමක්) නැත. එහෙත් මෙහිදී තථාගතයන් වහන්සේට මෙබඳු වැටහීමක් ඇත: ‘යම්තාක් සත්ත්වයෝ ලෝකයෙන් එතෙර වූවාහු ද, එතෙර වන්නාහු ද, එතෙර වන්නට සිටින්නාහු ද, ඒ සියලු දෙනාම සිත කිලිටි කරන, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන නීවරණ පහ ප්‍රහීණ කර, සතර සතිපට්ඨානයන්හි සිත මනාව පිහිටුවාගෙන, සප්ත බොජ්ඣංග ධර්මයන් යථාභූතව (සත්‍ය ලෙස) ප්‍රගුණ කිරීමෙන්මය එසේ ලෝකයෙන් එතෙර වූයේ හෝ වන්නේ හෝ වන්නට ඉතිරිව ඇත්තේ.’ ඇවැත්නි උත්තිය, ඔබ මීට පෙර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් විමසූ ප්‍රශ්නයමයි මේ වෙනත් ක්‍රමයකින් විමසුවේ. එබැවිනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබට එය විස්තර නොකළේ.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Kokanudasuttaṃ

6. කෝකනුද සූත්‍රය

96. ‘‘Ekaṃ [Pg.415] samayaṃ āyasmā ānando rājagahe viharati tapodārāme. Atha kho āyasmā ānando rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Tapodāya gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. Kokanudopi kho paribbājako rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ.

96. එක් සමයෙක ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ රජගහ නුවර තපෝදාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ රාත්‍රිය අවසානයේ අලුයම් කාලයෙහි නැඟිට, සිරුර සෝදා පිරිසිදු කර ගැනීම පිණිස තපෝදා නදිය වෙත වැඩි සේක. තපෝදා නදියෙහි සිරුර සෝදා, ගොඩට පැමිණ, එක් සිවුරක් පොරවාගෙන සිරුර වියළෙන තෙක් මොහොතක් රැඳී සිටි සේක. කෝකනුද පරිබ්‍රාජකයා ද රාත්‍රිය අවසානයේ අලුයම් කාලයෙහි නැඟිට, සිරුර සෝදා ගැනීම පිණිස තපෝදා නදිය වෙත පැමිණියේය.

Addasā kho kokanudo paribbājako āyasmantaṃ ānandaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kvettha, āvuso’’ti? ‘‘Ahamāvuso, bhikkhū’’ti.

කෝකනුද පරිබ්‍රාජකයා දුරදීම ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ වඩිනු දැක, උන්වහන්සේ අසලට පැමිණ මෙසේ කීවේය: “ඇවැත්නි, මෙහි සිටින්නේ කවුද?” “ඇවැත්නි, මම භික්ෂුවක් වෙමි” යි (ආනන්ද තෙරණුවෝ) පැවසූහ.

‘‘Katamesaṃ, āvuso, bhikkhūna’’nti? ‘‘Samaṇānaṃ, āvuso, sakyaputtiyāna’’nti.

“ඇවැත්නි, කිනම් භික්ෂූන් අතරින් භික්ෂුවක් ද?” “ඇවැත්නි, ශාක්‍යපුත්තීය ශ්‍රමණයන් අතරින් කෙනෙක් වෙමි” යි පැවසූහ.

‘‘Puccheyyāma mayaṃ āyasmantaṃ kiñcideva desaṃ, sace āyasmā okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti. ‘‘Pucchāvuso, sutvā vedissāmā’’ti.

“ඉදින් ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු දීමට අවසර දෙන්නේ නම්, අපි ඔබ වහන්සේගෙන් යම් කරුණක් විමසීමට කැමැත්තෙමු.” “ඇවැත්නි, විමසන්න; අසා දැනගන්නෙමු” යි පැවසූහ.

‘‘Kiṃ nu kho, bho, ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti – evaṃdiṭṭhi bhava’’nti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

“භවත්නි, ‘ලෝකය ශාස්වතය (සදාකාලිකය), මෙයම සත්‍යය, අනෙක් දේ හිස්ය’ යන මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඔබ වහන්සේට තිබේද?” “ඇවැත්නි, ‘ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක් දේ හිස්ය’ යන මෙබඳු දෘෂ්ටියක් මට නැත.”

‘‘Kiṃ pana, bho, ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti – evaṃdiṭṭhi bhava’’nti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – ‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

“එසේනම් භවත්නි, ‘ලෝකය අශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක් දේ හිස්ය’ යන මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඔබ වහන්සේට තිබේද?” “ඇවැත්නි, ‘ලෝකය අශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක් දේ හිස්ය’ යන මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ද මට නැත.”

‘‘Kiṃ nu kho, bho, antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhi bhava’’nti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’’nti.

“භවත්නි, ලෝකය අන්තවත්ය... ලෝකය අනන්තවත්ය... ජීවය එයමය ශරීරය එයමය... ජීවය වෙනමය ශරීරය වෙනමය... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පහළ වන්නේය... පහළ නොවන්නේය... පහළ වන්නේත් නොවන්නේත්ය... පහළ වන්නේද නැත නොවන්නේද නැත, මෙයම සත්‍යය, අනෙක් දේ හිස්ය යන මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඔබ වහන්සේට තිබේද?” “ඇවැත්නි, ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පහළ වන්නේද නැත නොවන්නේද නැත, මෙයම සත්‍යය, අනෙක් දේ හිස්ය’ යන මෙබඳු දෘෂ්ටියක් මට නැත.”

‘‘Tena [Pg.416] hi bhavaṃ na jānāti, na passatī’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, āvuso, na jānāmi na passāmi. Jānāmahaṃ, āvuso, passāmī’’ti.

“එසේනම් ඔබ වහන්සේ නොදන්නේද? නොදකින්නේ ද?” “ඇවැත්නි, මම නොදන්නෙක් හෝ නොදකින්නෙක් නොවෙමි. ඇවැත්නි, මම දනිමි, මම දකිමි” යි පැවසූහ.

‘‘‘Kiṃ nu kho, bho, sassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhi bhava’nti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi.

“‘භවත්නි, ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක් දේ හිස්ය යන දෘෂ්ටිය ඔබ වහන්සේට තිබේද?’ කියා විමසූ විට ‘ඇවැත්නි, ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක් දේ හිස්ය යන දෘෂ්ටියක් මට නැත’ කියා ඔබ වහන්සේ පවසන්නෙහිය.”

‘‘‘Kiṃ pana, bho, asassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhi bhava’nti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi.

“භවත්නි, ‘ලෝකය අනිත්‍යය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යනුවෙන් ඔබට මෙවැනි දෘෂ්ටියක් තිබේදැයි ඇසූ විට, ‘ඇවැත්නි, ලෝකය අනිත්‍යය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය යන දෘෂ්ටිය මට නැතැ’යි ඔබ පවසන්නෙහිය.”

‘‘Kiṃ nu kho, bho, antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti – evaṃdiṭṭhi bhavanti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, āvuso, evaṃdiṭṭhi – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti vadesi.

“භවත්නි, ‘ලෝකය සීමිතය...පෙ... ලෝකය අනන්තය... එම ජීවයම එම ශරීරයයි... ජීවය වෙනත්ය ශරීරය වෙනත්ය... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පහළ වෙති... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පහළ නොවෙති... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පහළ වෙති, පහළ නොවෙති... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පහළ වන්නේත් නැත, පහළ නොවන්නේත් නැත, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යනුවෙන් ඔබට මෙවැනි දෘෂ්ටියක් තිබේදැයි ඇසූ විට, ‘ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පහළ වන්නේත් නැත, පහළ නොවන්නේත් නැත, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය යන දෘෂ්ටිය මට නැතැ’යි ඔබ පවසන්නෙහිය.”

‘‘‘Tena hi bhavaṃ na jānāti na passatī’ti, iti puṭṭho samāno – ‘na kho ahaṃ, āvuso, na jānāmi na passāmi. Jānāmahaṃ, āvuso, passāmī’ti vadesi. Yathā kathaṃ panāvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti?

“එසේ නම්, ‘ඔබ වහන්සේ නොදන්නෙහිද, නොදකින්නෙහිද?’ කියා ඇසූ විට, ‘ඇවැත්නි, මා නොදන්නා හෝ නොදකින බවක් නොවේ. ඇවැත්නි, මම දනිමි, මම දකිමි’යි ඔබ පවසන්නෙහිය. ඇවැත්නි, මේ ප්‍රකාශයේ අර්ථය අප විසින් කෙසේ තේරුම් ගත යුතුද?”

‘‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti kho, āvuso, diṭṭhigatametaṃ. ‘Asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti kho, āvuso, diṭṭhigatametaṃ. Antavā loko…pe… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’nti kho, āvuso, diṭṭhigatametaṃ.

“‘ඇවැත්නි, ‘ලෝකය සදාකාලිකය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යනු දෘෂ්ටිගතයකි. ‘ලෝකය අනිත්‍යය, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යනු දෘෂ්ටිගතයකි. ‘ලෝකය සීමිතය...පෙ... ලෝකය අනන්තය... එම ජීවයම එම ශරීරයයි... ජීවය වෙනත්ය ශරීරය වෙනත්ය... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු වෙති... නොවෙති... වෙති සහ නොවෙති... තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පහළ වන්නේත් නැත, පහළ නොවන්නේත් නැත, මෙයම සත්‍යය, අන් සියල්ල හිස්ය’ යන මේ ප්‍රකාශ දෘෂ්ටිගතයන්ය.”

‘‘Yāvatā[Pg.417], āvuso, diṭṭhi yāvatā diṭṭhiṭṭhānaṃ diṭṭhiadhiṭṭhānaṃ diṭṭhipariyuṭṭhānaṃ diṭṭhisamuṭṭhānaṃ diṭṭhisamugghāto, tamahaṃ jānāmi tamahaṃ passāmi. Tamahaṃ jānanto tamahaṃ passanto kyāhaṃ vakkhāmi – ‘na jānāmi na passāmī’ti? Jānāmahaṃ, āvuso, passāmī’’ti.

“ඇවැත්නි, යම් තාක් දෘෂ්ටි ඇද්ද, දෘෂ්ටි ඇති වීමට කරුණු (දෘෂ්ටිස්ථාන) ඇද්ද, දෘෂ්ටිවලට පදනම් වන කරුණු ඇද්ද, දෘෂ්ටිවල බලපෑම ඇද්ද, දෘෂ්ටි හටගැනීම ඇද්ද, දෘෂ්ටි සහමුලින්ම නැති කිරීම ඇද්ද, ඒ සියල්ල මම දනිමි, මම දකිමි. මම එය දැන ගනිමින් සහ දැක ගනිමින් සිටියදී, ‘මම නොදනිමි, මම නොදකිමි’ කියා කෙසේ පවසන්නද? ඇවැත්නි, මම දනිමි, මම දකිමි.”

‘‘Ko nāmo āyasmā, kathañca panāyasmantaṃ sabrahmacārī jānantī’’ti? ‘‘‘Ānando’ti kho me, āvuso, nāmaṃ. ‘Ānando’ti ca pana maṃ sabrahmacārī jānantī’’ti. ‘‘Mahācariyena vata kira, bho, saddhiṃ mantayamānā na jānimha – ‘āyasmā ānando’ti. Sace hi mayaṃ jāneyyāma – ‘ayaṃ āyasmā ānando’ti, ettakampi no nappaṭibhāyeyya. Khamatu ca me āyasmā ānando’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“‘ආයුෂ්මතුන් වහන්සේගේ නම කුමක්ද? ඔබ වහන්සේගේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඔබ වහන්සේව හඳුන්වන්නේ කෙසේද?’ ‘ඇවැත්නි, මගේ නම ආනන්දය. මගේ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා මාව හඳුන්වන්නේ ආනන්ද යන නමිනි.’ ‘භවත්නි, මහා ආචාර්යවරයෙකු හා සමාන උතුමෙකු සමඟ සාකච්ඡා කරමින් සිටියදීත් අපි මෙය දැන නොසිටියෙමු. ‘මේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණුවෝය’ කියා අප දැන සිටියේ නම්, මෙතරම් ප්‍රශ්න පවා අප නොඅසනු ඇත. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණුවෝ මට ක්ෂමා වෙත්වා!’ හයවන සූත්‍රයයි.”

7. Āhuneyyasuttaṃ

7. “ආහුනෙය්‍ය සූත්‍රය”

97. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.

97. “මහණෙනි, කරුණු දසයකින් සමන්නාගත වූ මහණ තෙමේ ආහුනෙය්‍ය වෙයි, පාහුනෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාට අනුත්තර පුණ්‍යක්ෂේත්‍රය වෙයි.”

‘‘Katamehi dasahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

“කවර දසයකින්ද යත්? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙන් යුතුව වාසය කරයි, ආචාර ගෝචර සම්පන්න වෙයි, අල්ප මාත්‍ර වූ වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වෙයි, ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මෙයි.”

‘‘Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

“බහුශ්‍රැත වෙයි, ඇසූ දේ දරා ගන්නේ වෙයි, ඇසූ දේ රැස් කරගන්නේ වෙයි. මුල, මැද, අග යන තුන් තන්හිම යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, සම්පූර්ණයෙන්ම පිරිපුන් වූ, පිරිසිදු වූ යම් බ්‍රහ්මචර්යාවක් දේශනා කෙරේද, එවැනි ධර්මයන් ඔහු විසින් බොහෝ කොට අසන ලද්දේ වෙයි, වචනයෙන් පුරුදු කරන ලද්දේ වෙයි, මනසින් විමසන ලද්දේ වෙයි, ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි.”

‘‘Kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.

“කල්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇත්තෙක් වෙයි, යහපත් යහළුවන් හා සහායකයන් ඇත්තෙක් වෙයි, යහපතට නැඹුරු වූවෙක් වෙයි.”

‘‘Sammādiṭṭhiko hoti sammādassanena samannāgato.

“සම්මා දිට්ඨික වෙයි, යහපත් දැක්මෙන් යුක්ත වූවෙක් වෙයි.”

‘‘Anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti; bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ [Pg.418] tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.

“නොයෙක් ආකාර වූ සෘද්ධි විධි අත්විඳියි - එක් අයෙකු වී බොහෝ දෙනෙකු වෙයි, බොහෝ දෙනෙකු වී එක් අයෙකු වෙයි, පෙනී සිටියි, නොපෙනී යයි; බිත්ති හරහා, පවුරු හරහා, පර්වත හරහා ආකාශයෙහි මෙන් නොගැටී යයි; පොළොවෙහි ජලයෙහි මෙන් මතුවීම් හා ගිලීම් කරයි; ජලයෙහි පොළොවෙහි මෙන් නොබිඳී ඇවිදියි; අහසෙහි පක්ෂියෙකු මෙන් පළඟක් බැඳගෙන යයි; මෙතරම් මහත් සෘද්ධි ඇති, මෙතරම් මහත් ආනුභාව ඇති හිරු සඳු දෙදෙනා පවා අතින් අල්ලයි, පිරිමදියි; බඹලොව දක්වා පවා කයින් වසඟය පවත්වයි.”

‘‘Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca.

“පිරිසිදු වූ, මිනිස් කන ඉක්මවා ගිය දිව්‍යමය වූ ශ්‍රවණ ධාතුවෙන් දිව්‍ය වූත්, මානුෂික වූත්, දුර වූත්, ළඟ වූත් යන දෙවදෑරුම් ශබ්දයන් අසයි.”

‘‘Parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti. Sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ citta’nti pajānāti; vītarāgaṃ vā cittaṃ ‘vītarāgaṃ citta’nti pajānāti; sadosaṃ vā cittaṃ… vītadosaṃ vā cittaṃ… samohaṃ vā cittaṃ… vītamohaṃ vā cittaṃ… saṃkhittaṃ vā cittaṃ… vikkhittaṃ vā cittaṃ… mahaggataṃ vā cittaṃ… amahaggataṃ vā cittaṃ… sauttaraṃ vā cittaṃ… anuttaraṃ vā cittaṃ… samāhitaṃ vā cittaṃ… asamāhitaṃ vā cittaṃ… vimuttaṃ vā cittaṃ… avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ citta’nti pajānāti.

අන්‍ය සත්වයන්ගේ හා අන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ සිත තමන්ගේ සිතින් පිරිසිඳ (වෙන වෙනම) දැනගනියි. රාග සහිත සිත 'රාග සහිත සිතක්' යැයි දැනගනියි. රාගය පහවූ සිත 'රාගය පහවූ සිතක්' යැයි දැනගනියි. ද්වේෂ සහිත සිත... ද්වේෂය පහවූ සිත... මෝහ සහිත සිත... මෝහය පහවූ සිත... හැකිළුණු සිත... විසිරුණු සිත... මහග්ගත සිත... අමහග්ගත සිත... සඋත්තර සිත... අනුත්තර සිත... සමාහිත සිත... අසමාහිත සිත... විමුක්ත සිත... අවිමුක්ත සිත 'අවිමුක්ත සිතක්' යැයි දැනගනියි.

‘‘Anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti, iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

තමන්ගේ නේකවිධ වූ පෙර විසූ භවයන් සිහිපත් කරයි. එනම්, එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, ජාති තුනක්, ජාති හතරක්, ජාති පහක්, ජාති දහයක්, ජාති විස්සක්, ජාති තිහක්, ජාති හතළිහක්, ජාති පනහක්, ජාති සියයක්, ජාති දහසක්, ජාති ලක්ෂයක් ද, නොයෙක් සංවට්ට කල්පයන් ද, නොයෙක් විවට්ට කල්පයන් ද, නොයෙක් සංවට්ට-විවට්ට කල්පයන් ද 'අසවල් තැන මෙවැනි නමක්, මෙවැනි ගෝත්‍රයක්, මෙවැනි වර්ණයක්, මෙවැනි ආහාරයක්, මෙවැනි සැප දුක් අත්දැකීමක් සහ මෙවැනි ආයුෂ ප්‍රමාණයක් ඇතිව මම සිටියෙමි. මම එතැනින් චුත වී අසවල් තැන උපන්නෙමි. එහිදී ද මට මෙවැනි නමක්, මෙවැනි ගෝත්‍රයක්, මෙවැනි වර්ණයක්, මෙවැනි ආහාරයක්, මෙවැනි සැප දුක් අත්දැකීමක් සහ මෙවැනි ආයුෂ ප්‍රමාණයක් තිබුණි. මම එතැනින් චුත වී මෙහි උපන්නෙමි' යි මෙලෙස ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව සිය නේකවිධ වූ පෙර විසූ භවයන් සිහිපත් කරයි.

‘‘Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata kho bhonto sattā kāyaduccaritena [Pg.419] samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.

පිරිසිදු වූ ද, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය වූ ද දිව්‍යමය ඇසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්වයන් දකියි. කර්මානුරූපව මිය යන සත්වයන් පිළිබඳව මෙසේ දැනගනියි: 'පින්වත්නි, මේ සත්වයෝ ඒකාන්තයෙන්ම කයින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණාහ, වචනයෙන් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණාහ, මනසින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදුණාහ, ආර්යයන් වහන්සේලාට උපවාද කළාහ, මිත්‍යා දෘෂ්ටික වූවාහ, මිත්‍යා දෘෂ්ටි කර්මයන් සමාදන් වූවාහ. ඔවුහු ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු අපාය, දුගතිය, විනිපාතය වූ නිරයෙහි උපන්නාහ. පින්වත්නි, මේ සත්වයෝ වනාහි කයින් සුචරිතයෙහි යෙදුණාහ, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි යෙදුණාහ, මනසින් සුචරිතයෙහි යෙදුණාහ, ආර්යයන් වහන්සේලාට උපවාද නොකළාහ, සම්මා දෘෂ්ටික වූවාහ, සම්මා දෘෂ්ටි කර්මයන් සමාදන් වූවාහ. ඔවුහු ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නාහ' යි මෙලෙස පිරිසිදු වූ ද, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය වූ ද දිව්‍යමය ඇසින් චුත වන්නා වූ ද, උපදින්නා වූ ද, හීන වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ලස්සන වූ ද, අවලස්සන වූ ද, සුගතිගාමී වූ ද, දුගතිගාමී වූ ද සත්වයන් දකියි; කර්මානුරූපව පැමිණි සත්වයන් පිළිබඳව මැනවින් දැනගනියි.

‘‘Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Sattamaṃ.

ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ දස ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි, පාහුනෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාගේ අනුත්තර පුණ්‍යක්ෂේත්‍රය වෙයි.

8. Therasuttaṃ

8. ථේර සූත්‍රය

98. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato thero bhikkhu yassaṃ yassaṃ disāyaṃ viharati, phāsuyeva viharati. Katamehi dasahi? Thero hoti rattaññū cirapabbajito, sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu, bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdho, ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso, adhikaraṇasamuppādavūpasamakusalo hoti, dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjo, santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena, pāsādiko hoti abhikkantapaṭikkante susaṃvuto antaraghare nisajjāya, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi [Pg.420] kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu yassaṃ yassaṃ disāyaṃ viharati, phāsuyeva viharatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

98. මහණෙනි, දස ධර්මයකින් යුක්ත වූ ස්ථවිර භික්ෂුව යම් යම් දිශාවක වාසය කරයි ද, එහි සැපසේම වාසය කරයි. කිනම් දසයකින් ද? ස්ථවිර තෙමේ (ශාසනයෙහි) රාත්‍රීන් ගණනක් දන්නා වූ, බොහෝ කලක් පැවිදි වූ කෙනෙක් වෙයි. සීලවන්ත වෙයි... ශික්ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි. බහුශ්‍රැත වෙයි... ප්‍රඥාවෙන් මැනවින් විනිවිද දකියි. ඔහුට උභය ප්‍රාතිමෝක්ෂයෝ (භික්ෂු-භික්ෂුණී) විස්තර වශයෙන් මැනවින් හදාරන ලද, මැනවින් බෙදන ලද, මැනවින් ප්‍රගුණ කරන ලද, සූත්‍ර හා අනුබ්‍යඤ්ජන වශයෙන් මැනවින් නිශ්චය කරන ලද වෙයි. අධිකරණයන්ගේ හටගැනීම හා සංසිඳවීමෙහි දක්ෂ වෙයි. ධර්මයට කැමති වෙයි, ප්‍රියශීලී කථාවෙන් යුක්ත වෙයි, අභිධර්මයෙහි හා අභිවිනයෙහි උසස් ප්‍රමෝදයකින් යුක්ත වෙයි. ලද පමණින් සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකරින් සතුටු වන්නෙක් වෙයි. ඉදිරියට යාමේදීත් ආපසු ඒමේදීත් ප්‍රසාදජනක වෙයි, ගම් මැද හිඳීමේදී මැනවින් සංවුත ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි. උසස් සිත ඇති කරන, මෙලොවදීම සැප විහරණය ලබා දෙන ධ්‍යාන සතර කැමති පරිදි, අපහසුවකින් තොරව, වෙහෙසකින් තොරව ලබන්නෙක් වෙයි. ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ දස ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ ස්ථවිර භික්ෂුව යම් යම් දිශාවක වාසය කරයි ද, එහි සැපසේම වාසය කරයි.

9. Upālisuttaṃ

9. උපාලි සූත්‍රය

99. Atha kho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevitu’’nti.

99. එකල ආයුෂ්මත් උපාලි ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් උපාලි ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළහ: 'ස්වාමීනී, මම වනාන්තරගත වූ ද, වනපෙත්වල වූ ද, හුදෙකලා වූ සේනාසන පරිහරණය කිරීමට (එහි වාසය කිරීමට) කැමැත්තෙමි'.

‘‘Durabhisambhavāni hi kho, upāli, araññavanapatthāni pantāni senāsanāni. Dukkaraṃ pavivekaṃ durabhiramaṃ. Ekatte haranti maññe mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhuno. Yo kho, upāli, evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ samādhiṃ alabhamāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevissāmī’ti, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – ‘saṃsīdissati vā uplavissati vā’ti.

“උපාලිය, ආරණ්‍යවාස හෝ වනගත සේනාසන ඉවසීම ඉතා දුෂ්කරය. විවේකීව හුදෙකලාව විසීම මෙන්ම එහි ඇලී වාසය කිරීමද අතිශය අපහසුය. සමාධියක් ලබා නොමැති භික්ෂුවකගේ සිත හුදෙකලා වනාන්තරය විසින් පැහැර ගනු ලබන්නාක් වැනිය. උපාලිය, යමෙක් ‘මම සමාධියක් නොලබාම ආරණ්‍යවාසී හෝ වනගත සේනාසන ඇසුරු කරන්නෙමි’යි පවසන්නේ නම්, ඔහු (කෙලෙස් සැඩපහරේ) ගිලී යෑමට හෝ පාවී යෑමට ඉඩ ඇත්තේමය.”

‘‘Seyyathāpi, upāli, mahāudakarahado. Atha āgaccheyya hatthināgo sattaratano vā aḍḍhaṭṭharatano vā. Tassa evamassa – ‘yaṃnūnāhaṃ imaṃ udakarahadaṃ ogāhetvā kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ. Kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā nhatvā ca pivitvā ca paccuttaritvā yena kāmaṃ pakkameyya’nti. So taṃ udakarahadaṃ ogāhetvā kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyya piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyya; kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā nhatvā ca pivitvā ca paccuttaritvā yena kāmaṃ pakkameyya. Taṃ kissa hetu? Mahā, upāli, attabhāvo gambhīre gādhaṃ vindati.

“උපාලිය, එය මෙබඳු උදාහරණයකි. මහා ජලාශයක් ඇතැයි සිතන්න. එහි රියන් හතක් හෝ හතහමාරක් පමණ උසැති මහා හස්තිනාගයෙකු පැමිණෙන්නේය. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය හැකිය: ‘මම මේ ජලාශයට බැස කන් සෝදමින් හා පිට සෝදමින් ක්‍රීඩා කරන්නෙමි. එසේ දිය නා, පැන් බී, නැවත ගොඩට අවුත් කැමති තැනකට යන්නෙමි.’ ඔහු ඒ ජලාශයට බැස කන් සහ පිට සෝදමින් ක්‍රීඩා කර, දිය නා, පැන් බී, නැවත ගොඩට අවුත් තමන් කැමති දිශාවකට යන්නේය. ඊට හේතුව කුමක්ද? උපාලිය, ඒ මහා හස්තිරාජයාගේ සිරුර ගැඹුරු දියේ පතුල ස්පර්ශ කිරීමට තරම් විශාල වීමයි.”

‘‘Atha āgaccheyya saso vā biḷāro vā. Tassa evamassa – ‘ko cāhaṃ, ko ca hatthināgo! Yaṃnūnāhaṃ imaṃ udakarahadaṃ ogāhetvā kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ; kaṇṇasaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā piṭṭhisaṃdhovikampi khiḍḍaṃ kīḷitvā nhatvā ca pivitvā ca paccuttaritvā yena kāmaṃ pakkameyya’nti. So taṃ udakarahadaṃ sahasā appaṭisaṅkhā pakkhandeyya. Tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – ‘saṃsīdissati vā uplavissati vā’ti[Pg.421]. Taṃ kissa hetu? Paritto, upāli, attabhāvo gambhīre gādhaṃ na vindati. Evamevaṃ kho, upāli, yo evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ samādhiṃ alabhamāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevissāmī’ti, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ – ‘saṃsīdissati vā uplavissati vā’ti.

“ඉන්පසු සාවෙකු හෝ බළලෙකු එහි පැමිණෙන්නේය. ඌට ද මෙබඳු අදහසක් ඇති විය හැකිය: ‘මා කවුද? හස්තිනාගයා කවුද? මාත් මේ ජලාශයට බැස කන් සහ පිට සෝදමින් ක්‍රීඩා කොට, දිය නා, පැන් බී, නැවත ගොඩට අවුත් කැමති තැනකට යන්නෙමි.’ එවිට ඌ කිසිදු විමසීමකින් තොරව වහාම ඒ ගැඹුරු ජලාශයට පනින්නේය. එවිට ඌ එක්කෝ එහි ගිලී යයි, නැතහොත් පාවී යයි. ඊට හේතුව කුමක්ද? උපාලිය, ඒ කුඩා සතාගේ සිරුර ගැඹුරු දියේ පතුල ස්පර්ශ කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් නොවීමයි. උපාලිය, එමෙන්ම යමෙකු ‘මම සමාධියක් නොලබාම වනගත සේනාසන ඇසුරු කරන්නෙමි’යි පවසන්නේ නම්, ඔහු ද (කෙලෙස් සැඩපහරේ) ගිලී යනු හෝ පාවී යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ හැකිය.”

‘‘Seyyathāpi, upāli, daharo kumāro mando uttānaseyyako sakena muttakarīsena kīḷati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, nanvāyaṃ kevalā paripūrā bālakhiḍḍā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

“උපාලිය, කිසිවක් නොදන්නා, උඩුකුරුව වැතිර සිටින කුඩා දරුවෙකු තමන්ගේම මළමූත්‍ර සමග සෙල්ලම් කරන්නේ යැයි සිතන්න. උපාලිය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද? එය සම්පූර්ණයෙන්ම අඥාන බාල ක්‍රීඩාවක් නොවේද?” “එසේය ස්වාමීනි.”

‘‘Sa kho so, upāli, kumāro aparena samayena vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya yāni kānici kumārakānaṃ kīḷāpanakāni bhavanti, seyyathidaṃ – vaṅkakaṃ ghaṭikaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulakaṃ pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ, tehi kīḷati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, nanvāyaṃ khiḍḍā purimāya khiḍḍāya abhikkantatarā ca paṇītatarā cā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

“උපාලිය, ඒ දරුවා කලක් ඇවෑමෙන් වැඩී, ඉන්ද්‍රියයන් පරිණත වූ විට, කුඩා පිරිමි ළමයින් සෙල්ලම් කරන සෙල්ලම් නගුල්, ගුල්ලන් ගැසීම, කරණම් ගැසීම, තල් කොළ පවන්, සෙල්ලම් රිය, සෙල්ලම් දුනු වැනි සෙල්ලම් බඩු වලින් ක්‍රීඩා කරයි. උපාලිය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද? මෙම ක්‍රීඩාව පෙර කළ ක්‍රීඩාවට වඩා බෙහෙවින් උසස් මෙන්ම ප්‍රණීත නොවේද?” “එසේය ස්වාමීනි.”

‘‘Sa kho so, upāli, kumāro aparena samayena vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgibhūto paricāreti cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi… ghānaviññeyyehi gandhehi… jivhāviññeyyehi rasehi… kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṃhitehi rajanīyehi. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, nanvāyaṃ khiḍḍā purimāhi khiḍḍāhi abhikkantatarā ca paṇītatarā cā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

“උපාලිය, ඒ දරුවා තවදුරටත් වැඩී ඉන්ද්‍රියයන් මෝරා ගිය පසු, පංච කාම ගුණයන්ගෙන් යුක්තව, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, ප්‍රිය රූපී වූ, කාමය හා බැඳුණු, ඇලීමට සුදුසු වූ ඇසින් දත හැකි රූප, කනින් දත හැකි ශබ්ද, නාසයෙන් දත හැකි ගඳ සුවඳ, දිවෙන් දත හැකි රස සහ කයෙන් දත හැකි ස්පර්ශයන් පිනවමින් වෙසෙයි. උපාලිය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද? මෙම සැප විඳීම පෙර ක්‍රීඩාවන්ට වඩා බෙහෙවින්ම උසස් හා ප්‍රණීත නොවේද?” “එසේය ස්වාමීනි.”

‘‘Idha kho pana vo, upāli, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti.

“උපාලිය, මේ ලෝකයෙහි අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ, විද්‍යාචරණ සම්පන්න වූ, සුගත වූ, ලෝකවිදූ වූ, අනුත්තර පුරිසදම්ම සාරථී වූ, දෙව් මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වූ, බුදු වූ, භාග්‍යවත් වූ තථාගතයන් වහන්සේ පහළ වන සේක. උන්වහන්සේ දෙවියන්, මරුන්, බඹුන් සහිත ලෝකය ද, මහණ බමුණන් හා දෙව් මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව ද තමන් වහන්සේගේ විශිෂ්ට ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරන සේක. උන්වහන්සේ මුල, මැද සහ අග යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යංජන සහිත වූ ධර්මය දේශනා කරන සේක. සර්ව සම්පූර්ණ වූ ද පිරිසිදු වූ ද බ්‍රහ්මචරියාව ලොවට හෙළි කරන සේක.”

‘‘Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati. So [Pg.422] tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati – ‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā. Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti.

යම් ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් හෝ වෙනත් යම් කුලයක උපන් අයෙක් එම ධර්මය ශ්‍රවණය කරයි. ඔහු එම ධර්මය අසා තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ඇති කර ගනී. ඔහු එම ශ්‍රද්ධාව ලැබීමෙන් යුක්තව මෙසේ සිතයි: 'ගිහිගෙයි වාසය කිරීම පීඩාකාරී ය, කෙලෙස් රජස් උපදවන මාවතකි. මහණකම වනාහි විවෘත අවකාශයක් බඳු ය. ගිහි ගෙයි වසන්නෙකුට ඒකාන්තයෙන්ම සම්පූර්ණ වූ, ඒකාන්තයෙන්ම පිරිසිදු වූ, ඔප දැමූ හක්ගෙඩියක් බඳු වූ මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නැත. මම කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහි ගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකි' කියා ය.

‘‘So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati.

ඔහු පසු කලෙක ස්වල්ප වූ හෝ මහා වූ හෝ භෝග සම්පත් අතහැර, ස්වල්ප වූ හෝ මහා වූ හෝ ඥාති පිරිවර අතහැර, කෙස් රැවුල් බා, කසාවත් හැඳ, ගිහි ගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි.

‘‘So evaṃ pabbajito samāno bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.

මෙසේ පැවිදි වූ ඔහු, භික්ෂූන්ට නියමිත ශික්ෂා හා ජීවන ක්‍රමයට ඇතුළත් වූයේ, සතුන් මැරීම අතහැර ප්‍රාණාඝාතයෙන් වැළකී සිටියි. ඔහු දඬු මුගුරු හා අවි ආයුධ බැහැර කොට, පව් කිරීමට ලැජ්ජා ඇතිව, දයාවන්තව, සියලු සත්ත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පාවෙන් යුතුව වාසය කරයි.

‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī; athenena sucibhūtena attanā viharati.

ඔහු නුදුන් දේ ගැනීම අතහැර සොරකමෙන් වැළකී සිටියි. දෙන දෙයක්ම ගනී, දෙන දෙයක්ම බලාපොරොත්තු වෙයි. ඔහු සොරකම් නොකරන පිරිසිදු සිතින් යුතුව වාසය කරයි.

‘‘Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā.

ඔහු අබ්‍රහ්මචර්යාව අතහැර බ්‍රහ්මචාරී වෙයි. පහත් හැසිරීම්වලින් දුරස්ව, ග්‍රාම්‍ය ධර්මයක් වූ මෛථුන සේවනයෙන් වැළකී සිටියි.

‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa.

ඔහු මුසාවාදය අතහැර බොරු කීමෙන් වැළකී සිටියි. සත්‍යයම පවසයි, සත්‍යයෙහි පිහිටා සිටියි, ස්ථාවර කථා ඇත්තෙකි, විශ්වාස කටයුතු ය, ලෝකයා රවටන්නෙකු නොවේ.

‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī; samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

ඔහු කේලාම් කීම අතහැර කේලාම් කීමෙන් වැළකී සිටියි. මිනිසුන් බිඳවනු පිණිස මෙතැනින් අසා එතැන නොකියයි, එතැනින් අසා මුන් බිඳවනු පිණිස මෙතැන නොකියයි. මෙසේ බිඳුණු අය සමගි කරවන්නෙකු ද, සමගි වූවන් තවදුරටත් දිරිමත් කරන්නෙකු ද වෙයි. සමගියට ඇලුම් කරන, සමගියෙහි රමණය කරන, සමගිය ගැන සතුටු වන ඔහු, සමගිය ඇති කරන වචනම පවසයි.

‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

ඔහු පරුෂ වචනය අතහැර රළු වචන කීමෙන් වැළකී සිටියි. යම් වචනයක් නිදොස් ද, කනට සුවදායක ද, ප්‍රේමණීය ද, හදවතට දනවන සුළු ද, වැදගත් ද, බොහෝ දෙනා ප්‍රිය කරන ද, බොහෝ දෙනාගේ මනාපය දිනාගත්තක් ද, එවැනි වචනම පවසයි.

‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ.

ඔහු හිස් වචන කීම අතහැර සම්ඵප්‍රලාපයෙන් වැළකී සිටියි. සුදුසු කාලයෙහි කථා කරන්නෙකි, සත්‍යය පවසන්නෙකි, අර්ථවත් දෙයක්ම පවසන්නෙකි, ධර්මය හා විනය පවසන්නෙකි. සුදුසු කල්හි කරුණු සහිතව, සීමා සහිතව, අර්ථය හා සම්බන්ධ වචනම පවසයි.

‘‘So [Pg.423] bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti. Ekabhattiko hoti rattūparato, virato vikālabhojanā. Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti, mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti, uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti, jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti, dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti, kayavikkayā paṭivirato hoti, tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti, ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti, chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.

ඔහු බීජ වර්ග හා පැළෑටි වර්ග විනාශ කිරීමෙන් වැළකී සිටියි. දිනකට එක් වේලක් පමණක් වළඳයි, රාත්‍රී භෝජනයෙන් හා විකාල භෝජනයෙන් වැළකී සිටියි. නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම් හා විසුළු දර්ශන නැරඹීමෙන් වැළකී සිටියි. මල්මාලා පැළඳීම, සුවඳ විලවුන් ගැල්වීම හා විවිධ සැරසිලිවලින් විසිතුරු වීමෙන් වැළකී සිටියි. උස් අසුන් හා මහා අසුන් පරිහරණයෙන් වැළකී සිටියි. රන් රිදී පිළිගැනීමෙන් වැළකී සිටියි. අමු ධාන්‍ය හා අමු මස් පිළිගැනීමෙන් වැළකී සිටියි. ස්ත්‍රීන් හා තරුණියන් පිළිගැනීමෙන් වැළකී සිටියි. වැඩකරුවන් හා වැඩකාරියන් පිළිගැනීමෙන් වැළකී සිටියි. එළුවන්, බැටළුවන්, කුකුළන් හා ඌරන් පිළිගැනීමෙන් වැළකී සිටියි. ඇතුන්, ගවයන්, අසුන් හා වෙළඹුන් පිළිගැනීමෙන් වැළකී සිටියි. කෙත් වතු හා ඉඩකඩම් පිළිගැනීමෙන් වැළකී සිටියි. දූත මෙහෙවර හා පණිවිඩ හුවමාරු කිරීමෙන් වැළකී සිටියි. ගනුදෙනු හා වෙළඳාම් කිරීමෙන් වැළකී සිටියි. හොර තරාදි, හොර කාසි හා හොර මිනුම්වලින් වැළකී සිටියි. අල්ලස් ගැනීම, රැවටීම, වංචා කිරීම හා කපටිකම්වලින් වැළකී සිටියි. කැපීම, මැරීම, සිර කිරීම, මංකොල්ලකෑම, පැහැර ගැනීම හා බලාත්කාරකම් කිරීම ආදියෙන් වැළකී සිටියි.

‘‘So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. Yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati, seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti. Evamevaṃ bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. Yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti.

ඔහු ශරීරය පරිහරණයට අවශ්‍ය චීවරයෙන් ද, කුසගින්න නිවා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් පිණ්ඩපාතයෙන් ද සතුටු වෙයි. ඔහු යම් තැනකට යන්නේ ද, මේ සියල්ල රැගෙනම යයි. පියාපත් ඇති පක්ෂියෙකු යම් තැනකට පියාසර කරන්නේ ද, තමන්ගේ පියාපත් බර පමණක් දරාගෙන පියාසර කරන්නාක් මෙනි. එලෙසම භික්ෂුව ද ශරීරයට අවශ්‍ය සිවුරෙන් හා කුසට අවශ්‍ය අහරින් සතුටු වෙයි. කොතැනකට ගිය ද එය රැගෙනම යයි. ඔහු මේ ආර්ය වූ සීලස්කන්ධයෙන් යුක්තව, තමා තුළම නිදොස් වූ සැපයක් විඳියි.

‘‘So cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti.

ඔහු ඇසින් රූපයක් දැක එහි නිමිති ගන්නේ නැත, (අතපය සිනහවීම් ආදී) අනුව්‍යඤ්ජන ගන්නේ නැත. යම් හෙයකින් චක්ඛුන්ද්‍රිය අසංවරව වෙසෙන්නහුට අභිජ්ඣා දෝමනස්ස සංඛ්‍යාත ලාමක අකුසල ධර්මයෝ ලුහුබැඳ එන්නාහුද, ඒ චක්ඛුන්ද්‍රිය සංවර කරනු පිණිස ඔහු පිළිපදියි; චක්ඛුන්ද්‍රිය රකියි; චක්ඛුන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගන්ධයක් ආඝ්‍රාණය කොට... දිවෙන් රසයක් විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලැබ... මනසින් ධර්මයක් (අරමුණක්) දැන එහි නිමිති ගන්නේ නැත, අනුව්‍යඤ්ජන ගන්නේ නැත. යම් හෙයකින් මනින්ද්‍රිය අසංවරව වෙසෙන්නහුට අභිජ්ඣා දෝමනස්ස සංඛ්‍යාත ලාමක අකුසල ධර්මයෝ ලුහුබැඳ එන්නාහුද, ඒ මනින්ද්‍රිය සංවර කරනු පිණිස ඔහු පිළිපදියි; මනින්ද්‍රිය රකියි; මනින්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණෙයි. ඔහු මේ උතුම් ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්ත වූයේ, තමා තුළ කෙලෙස් රහිත වූ (නිරාමිස) සැපයක් විඳියි.

‘‘So [Pg.424] abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.

ඔහු ඉදිරියට යෑමේදීත් ආපසු ඒමේදීත් නුවණින් දැන (සම්පජානකාරීව) කටයුතු කරයි. ඉදිරිය බැලීමේදීත් වටපිට බැලීමේදීත් නුවණින් දැන කටයුතු කරයි. අත්පා හැකිලීමේදීත් දිගු කිරීමේදීත් නුවණින් දැන කටයුතු කරයි. සඟළ සිවුර, පාත්‍රය හා සිවුරු දැරීමේදීත් නුවණින් දැන කටයුතු කරයි. අනුභව කිරීමේදී, පානය කිරීමේදී, සැපීමේදී හා රස විඳීමේදීත් නුවණින් දැන කටයුතු කරයි. මලමූත්‍ර පහ කිරීමේදීත් නුවණින් දැන කටයුතු කරයි. ගමන් කිරීමේදී, සිටගෙන සිටීමේදී, හිඳගෙන සිටීමේදී, නිදාගැනීමේදී, අවදිවීමේදී, කතා කිරීමේදී සහ නිශ්ශබ්දව සිටීමේදීත් නුවණින් දැන කටයුතු කරයි.

‘‘So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññe samannāgato vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

ඔහු මේ උතුම් සීලස්කන්ධයෙන් යුක්ත වූයේද, මේ උතුම් ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්ත වූයේද, මේ උතුම් සතිසම්පජඤ්ඤයෙන් යුක්ත වූයේද ආරණ්‍යය, රුක්මුල, පර්වත, කන්දර, ගිරිගුහා, සොහොන්, වනපෙත්, එළිමහන් තැන්, පිදුරු ගොඩවල් වැනි විවේකී සේනාසනයන් ඇසුරු කරයි. ඔහු ආරණ්‍යයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගොස් පර්යංකය බැඳ, ශරීරය සෘජුව තබාගෙන, කර්මස්ථානය කෙරෙහි සිහිය පිහිටුවාගෙන හිඳියි.

‘‘So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṃ parisodheti. Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.

ඔහු ලෝකය කෙරෙහි අභිජ්ඣාව ප්‍රහීණ කොට අභිජ්ඣාවෙන් තොර සිතින් වෙසෙයි; අභිජ්ඣාවෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. ව්‍යාපාදය හා ද්වේෂය ප්‍රහීණ කොට ව්‍යාපාදයෙන් තොර සිතින්, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පීව වෙසෙයි; ව්‍යාපාද දෝෂයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. ථීනමිද්ධය ප්‍රහීණ කොට, ථීනමිද්ධයෙන් තොරව, ආලෝක සංඥාව ඇතිව, සිහියෙන් හා නුවණින් යුක්තව වෙසෙයි; ථීනමිද්ධයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. උද්ධච්චකුක්කුච්චය ප්‍රහීණ කොට, නොකැලඹුණු සිතින් යුක්තව, තමා තුළ සංසිඳුණු සිතින් වෙසෙයි; උද්ධච්චකුක්කුච්චයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. විචිකිච්ඡාව ප්‍රහීණ කොට, විචිකිච්ඡාවෙන් එතෙර වූයේ, කුසල ධර්මයන්හි සැක රහිතව වෙසෙයි; විචිකිච්ඡාවෙන් සිත පිරිසිදු කරයි.

‘‘So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

ඔහු සිත කිලිටි කරන, ප්‍රඥාව දුබල කරන මේ නීවරණ පහ ප්‍රහීණ කොට, කාමයන්ගෙන් වෙන්වම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම, විතර්ක සහිත වූ විචාර සහිත වූ විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. "උපාලි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ විහරණය පෙර කී විහරණයන්ට වඩා උතුම් වූත්, ප්‍රණීත වූත් එකක් නොවේද?" "එසේය, ස්වාමීනි."

‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, no ca kho tāva anuppattasadatthā viharanti.

"උපාලි, මාගේ ශ්‍රාවකයෝ තමා තුළ මේ ධර්මය දකිමින්ම ආරණ්‍ය වනපෙත් හා දුරස්තර සේනාසන ඇසුරු කරති. එසේ වුවද ඔවුන් තවම තමන්ගේ පරම අර්ථය (අර්හත් ඵලය) කරා එළඹ නැත."

‘‘Puna [Pg.425] caparaṃ, upāli, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

"නැවතත් උපාලි, මහණ තෙමේ විතර්ක විචාරයන් සංසිඳීමෙන්... ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. උපාලි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ විහරණය පෙර කී විහරණයන්ට වඩා උතුම් වූත්, ප්‍රණීත වූත් එකක් නොවේද?" "එසේය, ස්වාමීනි."

‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, no ca kho tāva anuppattasadatthā viharanti.

"උපාලි, මාගේ ශ්‍රාවකයෝ තමා තුළ මේ ධර්මය දකිමින්ම ආරණ්‍ය වනපෙත් හා දුරස්තර සේනාසන ඇසුරු කරති. එසේ වුවද ඔවුන් තවම තමන්ගේ පරම අර්ථය කරා එළඹ නැත."

‘‘Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

"නැවතත් උපාලි, මහණ තෙමේ ප්‍රීතිය කෙරෙහිද නොඇල්මෙන්... තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. උපාලි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ විහරණය පෙර කී විහරණයන්ට වඩා උතුම් වූත්, ප්‍රණීත වූත් එකක් නොවේද?" "එසේය, ස්වාමීනි."

‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, no ca kho tāva anuppattasadatthā viharanti.

"උපාලි, මාගේ ශ්‍රාවකයෝ තමා තුළ මේ ධර්මය දකිමින්ම ආරණ්‍ය වනපෙත් හා දුරස්තර සේනාසන ඇසුරු කරති. එසේ වුවද ඔවුන් තවම තමන්ගේ පරම අර්ථය කරා එළඹ නැත."

‘‘Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe….

"නැවතත් උපාලි, මහණ තෙමේ සැපය ප්‍රහීණ කිරීමෙන්... චතුර්ථ ධ්‍යානයට..."

Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

"නැවතත් උපාලි, මහණ තෙමේ සියලු ආකාරයෙන්ම රූප සංඥාවන් ඉක්මවා යාමෙන්, පටිඝ සංඥාවන් අතුරුදහන් වීමෙන්, නානත්ත සංඥාවන් මෙනෙහි නොකිරීමෙන් 'ආකාශය අනන්තය' යි ආකාසානඤ්චායතන සමාපත්තියට පැමිණ වාසය කරයි. උපාලි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ විහරණය පෙර කී විහරණයන්ට වඩා උතුම් වූත්, ප්‍රණීත වූත් එකක් නොවේද?" "එසේය, ස්වාමීනි."

‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, no ca kho tāva anuppattasadatthā viharanti.

‘‘උපාලි, මාගේ ශ්‍රාවකයෝ තමන් තුළ මේ ධර්මය දකිමින් ආරණ්‍ය හා වනප්‍රස්ථ වූ දුරස්ථ සේනාසන පරිහරණය කරති. එහෙත් ඔවුහු තවමත් තමන්ගේ උතුම් අර්ථය (අරහත්වය) කරා පැමිණ නැත.’’

‘‘Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati…pe….

‘‘නැවතත් උපාලි, මහණ තෙමේ සර්වප්‍රකාරයෙන්ම ආකාශානඤ්චායතනය ඉක්මවා, ‘විඤ්ඤාණය අනන්තය’යි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි...පෙ...’’

‘‘Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati…pe….

‘‘සර්වප්‍රකාරයෙන්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා, ‘කිසිවක් නැතැ’යි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි...පෙ...’’

‘‘Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma ‘santametaṃ paṇītameta’nti nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

‘‘සර්වප්‍රකාරයෙන්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා, ‘මෙය ශාන්තය, මෙය ප්‍රණීතය’යි නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරයි. උපාලි, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ විහරණය පෙර විහරණවලට වඩා අතිශයින්ම උසස් හා ප්‍රණීත නොවේද?’’ ‘‘එසේය, ස්වාමීනි.’’

‘‘Imampi [Pg.426] kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, no ca kho tāva anuppattasadatthā viharanti.

‘‘උපාලි, මාගේ ශ්‍රාවකයෝ තමන් තුළ මේ ධර්මය දකිමින් ආරණ්‍ය හා වනප්‍රස්ථ වූ දුරස්ථ සේනාසන පරිහරණය කරති. එහෙත් ඔවුහු තවමත් තමන්ගේ උතුම් අර්ථය (අරහත්වය) කරා පැමිණ නැත.’’

‘‘Puna caparaṃ, upāli, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati; paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Taṃ kiṃ maññasi, upāli, ‘nanvāyaṃ vihāro purimehi vihārehi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

‘‘නැවතත් උපාලි, මහණ තෙමේ සර්වප්‍රකාරයෙන්ම නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා සඤ්ඤාවේදයිතනිරෝධයට පැමිණ වාසය කරයි. ප්‍රඥාවෙන් දැකීම නිසා ඔහු තුළ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වෙති. උපාලි, ඔබ ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? මේ විහරණය පෙර විහරණවලට වඩා අතිශයින්ම උසස් හා ප්‍රණීත නොවේද?’’ ‘‘එසේය, ස්වාමීනි.’’

‘‘Imampi kho, upāli, mama sāvakā attani dhammaṃ sampassamānā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, anuppattasadatthā ca viharanti. Iṅgha tvaṃ, upāli, saṅghe viharāhi. Saṅghe te viharato phāsu bhavissatī’’ti. Navamaṃ.

‘‘උපාලි, මාගේ ශ්‍රාවකයෝ තමන් තුළ මේ ධර්මය දකිමින් ආරණ්‍ය හා වනප්‍රස්ථ වූ දුරස්ථ සේනාසන පරිහරණය කරති. ඔවුහු තමන්ගේ උතුම් අර්ථය (අරහත්වය) සාක්ෂාත් කරගෙනම එහි වාසය කරති. උපාලි, එබැවින් ඔබ සංඝයා මධ්‍යයෙහි වාසය කරන්න. සංඝයා මැද වාසය කරන ඔබට එය පහසුවක් වනු ඇත.’’ නවවන සූත්‍රයයි.

10. Abhabbasuttaṃ

10. අභබ්බ සූත්‍රය

100. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ. Katame dasa? Rāgaṃ, dosaṃ, mohaṃ, kodhaṃ, upanāhaṃ, makkhaṃ, paḷāsaṃ, issaṃ, macchariyaṃ, mānaṃ – ime kho bhikkhave, dasa dhamme appahāya abhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ.

100. ‘‘මහණෙනි, මේ ධර්ම දසය අත්නොහැර අරහත්වය සාක්ෂාත් කිරීමට කිසිවෙකු අභව්‍ය (නුසුදුසු) වේ. ඒ දසය කවරේද? රාගය, ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, උපනාහය (වෛර බැඳීම), මක්ඛය (ගුණ මැකීම), පලාසය (ගුණ මතු කර ගැනීම/අනුකරණය), ඊර්ෂ්‍යාව, මසුරුකම සහ මානයයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම දසය අත්නොහැර අරහත්වය සාක්ෂාත් කිරීමට කිසිවෙකු අභව්‍ය වේ.’’

‘‘Dasayime, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ. Katame dasa? Rāgaṃ, dosaṃ, mohaṃ, kodhaṃ, upanāhaṃ, makkhaṃ, paḷāsaṃ, issaṃ, macchariyaṃ, mānaṃ – ime kho, bhikkhave, dasa dhamme pahāya bhabbo arahattaṃ sacchikātu’’nti. Dasamaṃ.

‘‘මහණෙනි, මේ ධර්ම දසය අත්හැරීමෙන් අරහත්වය සාක්ෂාත් කිරීමට භව්‍ය (සුදුසු) වේ. ඒ දසය කවරේද? රාගය, ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, උපනාහය, මක්ඛය, පලාසය, ඊර්ෂ්‍යාව, මසුරුකම සහ මානයයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම දසය අත්හැර අරහත්වය සාක්ෂාත් කිරීමට භව්‍ය වේ.’’ දසවන සූත්‍රයයි.

Upālivaggo pañcamo.

පස්වන උපාලි වර්ගය නිමවිය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Kāmabhogī bhayaṃ diṭṭhi, vajjiyamāhituttiyā;

Kokanudo āhuneyyo, thero upāli abhabboti.

කාමභෝගී, භය, දිට්ඨි, වජ්ජියමාහිත, උත්තිය, කොකනුද, ආහුනෙය්‍ය, ථේර, උපාලි සහ අභබ්බ යනු ඒ සූත්‍ර දසයයි.

Dutiyapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

දෙවන පණ්ණාසකය නිමවිය.

3. Tatiyapaṇṇāsakaṃ

3. තෙවන පණ්ණාසකය

(11) 1. Samaṇasaññāvaggo

(11) 1. ශ්‍රමණ සංඥා වර්ගය

1. Samaṇasaññāsuttaṃ

1. ශ්‍රමණ සංඥා සූත්‍රය

101. ‘‘Tisso [Pg.427] imā, bhikkhave, samaṇasaññā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti. Katamā tisso? Vevaṇṇiyamhi ajjhupagato, parapaṭibaddhā me jīvikā, añño me ākappo karaṇīyoti – imā kho, bhikkhave, tisso samaṇasaññā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti.

101. ‘‘මහණෙනි, පුරුදු කරන ලද, බහුල වශයෙන් ප්‍රගුණ කරන ලද මේ ශ්‍රමණ සංඥා තුන ධර්ම හතක් සම්පූර්ණ කරයි. ඒ තුන කවරේද? ‘මම විවර්ණත්වයට (ගිහි පෙනුමෙන් බැහැර වූ තත්වයට) පත්ව සිටිමි’, ‘මගේ ජීවිකාව අනුන් මත රඳා පවතී’, ‘මාගේ හැසිරීම (අන් අයට වඩා) වෙනස් විය යුතුය’ යන මේ ශ්‍රමණ සංඥා තුනයි. මහණෙනි, වඩාත් පුරුදු කරන ලද මේ ශ්‍රමණ සංඥා තුන ධර්ම හතක් සම්පූර්ණ කරයි.’’

‘‘Katame satta? Santatakārī hoti santatavutti sīlesu, anabhijjhālu hoti, abyāpajjo hoti, anatimānī hoti, sikkhākāmo hoti, idamatthaṃtissa hoti jīvitaparikkhāresu, āraddhavīriyo ca viharati. Imā kho, bhikkhave, tisso samaṇasaññā bhāvitā bahulīkatā ime satta dhamme paripūrentī’’ti. Paṭhamaṃ.

‘‘ඒ හත කවරේද? සිල්පදයන්හි නිරන්තරයෙන්ම කටයුතු කරන්නෙකු හා අඛණ්ඩව හැසිරෙන්නෙකු වේ, අභිධ්‍යාවෙන් (ලෝභයෙන්) තොර වේ, ව්‍යාපාදයෙන් (ක්‍රෝධයෙන්) තොර වේ, අහංකාරයෙන් තොර වේ, ශික්ෂා කැමති වේ, දිවි පැවැත්මට අවශ්‍ය සිව්පසයෙහි නියම අර්ථය (ප්‍රයෝජනය) දැන පරිහරණය කරයි, උත්සාහවත් වී වාසය කරයි. මහණෙනි, පුරුදු කරන ලද මේ ශ්‍රමණ සංඥා තුන මේ ධර්ම හත සම්පූර්ණ කරයි.’’ පළමුවන සූත්‍රයයි.

2. Bojjhaṅgasuttaṃ

2. බොජ්ඣංග සූත්‍රය

102. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā tisso vijjā paripūrenti. Katame satta? Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā tisso vijjā paripūrenti. Katamā tisso? Idha, bhikkhave, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti. Āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā imā tisso vijjā paripūrentī’’ti. Dutiyaṃ.

102. ‘‘මහණෙනි, පුරුදු කරන ලද, බහුල වශයෙන් ප්‍රගුණ කරන ලද මේ සප්ත බොජ්ඣංගයෝ විද්‍යා තුන සම්පූර්ණ කරති. ඒ හත කවරේද? සති සම්බොජ්ඣංගය, ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය, වීරිය සම්බොජ්ඣංගය, පීති සම්බොජ්ඣංගය, පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය, සමාධි සම්බොජ්ඣංගය සහ උපේක්ඛා සම්බොජ්ඣංගයයි. මහණෙනි, මේ සප්ත බොජ්ඣංගයෝ විද්‍යා තුන සම්පූර්ණ කරති. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණ තෙමේ අනේකවිධ වූ පෙර විසූ ජාති සිහිපත් කරයි. එනම්: එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්, තුනක් ආදී වශයෙන්... මෙසේ ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව පූර්වේනිවාසය සිහිපත් කරයි. මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිවැසින්... කම් වූ පරිදි මිය යන උපදින සත්වයන් දකියි. ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන්... (අරහත්වය) සාක්ෂාත් කොට වාසය කරයි. මහණෙනි, වඩාත් ප්‍රගුණ කළ මේ සප්ත බොජ්ඣංගයෝ මේ විද්‍යා තුන සම්පූර්ණ කරති.’’ දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Micchattasuttaṃ

3. මිච්ඡත්ත සූත්‍රය

103. ‘‘Micchattaṃ[Pg.428], bhikkhave, āgamma virādhanā hoti, no ārādhanā. Kathañca, bhikkhave, micchattaṃ āgamma virādhanā hoti, no ārādhanā? Micchādiṭṭhikassa, bhikkhave, micchāsaṅkappo pahoti, micchāsaṅkappassa micchāvācā pahoti, micchāvācassa micchākammanto pahoti, micchākammantassa micchāājīvo pahoti, micchāājīvassa micchāvāyāmo pahoti, micchāvāyāmassa micchāsati pahoti, micchāsatissa micchāsamādhi pahoti, micchāsamādhissa micchāñāṇaṃ pahoti, micchāñāṇissa micchāvimutti pahoti. Evaṃ kho, bhikkhave, micchattaṃ āgamma virādhanā hoti, no ārādhanā.

103. ‘‘මහණෙනි, වැරදි මාවත (මිච්ඡත්තය) ඇසුරු කිරීම නිසා අසාර්ථකත්වය (පිරිහීම) ඇති වේ, සාර්ථකත්වය (සඵල වීම) ඇති නොවේ. මහණෙනි, වැරදි මාවත ඇසුරු කිරීම නිසා අසාර්ථකත්වය ඇති වන්නේත්, සාර්ථකත්වය ඇති නොවන්නේත් කෙසේද? මහණෙනි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ඇති පුද්ගලයාට මිථ්‍යා සංකල්ප ඇති වේ. මිථ්‍යා සංකල්ප ඇති පුද්ගලයාට මිථ්‍යා වාචා ඇති වේ. මිථ්‍යා වාචා ඇති පුද්ගලයාට මිථ්‍යා කම්මන්ත ඇති වේ. මිථ්‍යා කම්මන්ත ඇති පුද්ගලයාට මිථ්‍යා ආජීව ඇති වේ. මිථ්‍යා ආජීව ඇති පුද්ගලයාට මිථ්‍යා වායාම ඇති වේ. මිථ්‍යා වායාම ඇති පුද්ගලයාට මිථ්‍යා සති ඇති වේ. මිථ්‍යා සති ඇති පුද්ගලයාට මිථ්‍යා සමාධි ඇති වේ. මිථ්‍යා සමාධි ඇති පුද්ගලයාට මිථ්‍යා ඥාන ඇති වේ. මිථ්‍යා ඥාන ඇති පුද්ගලයාට මිථ්‍යා විමුක්ති ඇති වේ. මහණෙනි, මෙලෙස වැරදි මාවත ඇසුරු කිරීම නිසා අසාර්ථකත්වය ඇති වේ, සාර්ථකත්වය ඇති නොවේ.’’

‘‘Sammattaṃ, bhikkhave, āgamma ārādhanā hoti, no virādhanā. Kathañca, bhikkhave, sammattaṃ āgamma ārādhanā hoti, no virādhanā? Sammādiṭṭhikassa, bhikkhave, sammāsaṅkappo pahoti, sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti, sammāvācassa sammākammanto pahoti, sammākammantassa sammāājīvo pahoti, sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti, sammāvāyāmassa sammāsati pahoti, sammāsatissa sammāsamādhi pahoti, sammāsamādhissa sammāñāṇaṃ pahoti, sammāñāṇissa sammāvimutti pahoti. Evaṃ kho, bhikkhave, sammattaṃ āgamma ārādhanā hoti, no virādhanā’’ti. Tatiyaṃ.

‘‘මහණෙනි, නිවැරදි මාවත (සම්මත්තය) ඇසුරු කිරීම නිසා සාර්ථකත්වය (සඵල වීම) ඇති වේ, අසාර්ථකත්වය (පිරිහීම) ඇති නොවේ. මහණෙනි, නිවැරදි මාවත ඇසුරු කිරීම නිසා සාර්ථකත්වය ඇති වන්නේත්, අසාර්ථකත්වය ඇති නොවන්නේත් කෙසේද? මහණෙනි, සම්මා දිට්ඨිය ඇති පුද්ගලයාට සම්මා සංකල්ප ඇති වේ. සම්මා සංකල්ප ඇති පුද්ගලයාට සම්මා වාචා ඇති වේ. සම්මා වාචා ඇති පුද්ගලයාට සම්මා කම්මන්ත ඇති වේ. සම්මා කම්මන්ත ඇති පුද්ගලයාට සම්මා ආජීව ඇති වේ. සම්මා ආජීව ඇති පුද්ගලයාට සම්මා වායාම ඇති වේ. සම්මා වායාම ඇති පුද්ගලයාට සම්මා සති ඇති වේ. සම්මා සති ඇති පුද්ගලයාට සම්මා සමාධි ඇති වේ. සම්මා සමාධි ඇති පුද්ගලයාට සම්මා ඥාන ඇති වේ. සම්මා ඥාන ඇති පුද්ගලයාට සම්මා විමුක්ති ඇති වේ. මහණෙනි, මෙලෙස නිවැරදි මාවත ඇසුරු කිරීම නිසා සාර්ථකත්වය ඇති වේ, අසාර්ථකත්වය ඇති නොවේ.’’ (තෙවැනි සූත්‍රයයි)

4. Bījasuttaṃ

4. බීජ සූත්‍රය

104. ‘‘Micchādiṭṭhikassa, bhikkhave, purisapuggalassa micchāsaṅkappassa micchāvācassa micchākammantassa micchāājīvassa micchāvāyāmassa micchāsatissa micchāsamādhissa micchāñāṇissa micchāvimuttissa yañca kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yañca vacīkammaṃ… yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṃvattanti. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa, bhikkhave, pāpikā.

104. ‘‘මහණෙනි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන්, මිථ්‍යා සංකල්පයෙන්, මිථ්‍යා වාචාවෙන්, මිථ්‍යා කම්මන්තයෙන්, මිථ්‍යා ආජීවයෙන්, මිථ්‍යා වායාමයෙන්, මිථ්‍යා සතියෙන්, මිථ්‍යා සමාධියෙන්, මිථ්‍යා ඥානයෙන් හා මිථ්‍යා විමුක්තියෙන් යුක්ත පුද්ගලයා විසින් යම් කයකර්මයක් එම දෘෂ්ටියට අනුකූලව සම්පූර්ණ කරන ලද්දේද, සමාදන් වන ලද්දේද, යම් වචීකර්මයක්... යම් මනෝකර්මයක් එම දෘෂ්ටියට අනුකූලව සම්පූර්ණ කරන ලද්දේද, සමාදන් වන ලද්දේද, ඔහුගේ යම් චේතනාවක්, යම් ප්‍රාර්ථනාවක්, යම් අධිෂ්ඨානයක් (පණිධි), යම් සංස්කාර ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, ඒ සියලු ධර්මයෝ අනිෂ්ට වූ, අකාන්ත වූ, අමනාප වූ, අහිත පිණිස වූ, දුක් පිණිස වූ පැවැත්මට හේතු වෙති. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඔහුගේ දෘෂ්ටිය ලාමක (පවිටු) බැවිනි.’’

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, nimbabījaṃ vā kosātakibījaṃ vā tittakālābubījaṃ vā allāya pathaviyā nikkhittaṃ yañceva pathavirasaṃ upādiyati yañca āporasaṃ upādiyati[Pg.429], sabbaṃ taṃ tittakattāya kaṭukattāya asātattāya saṃvattati. Taṃ kissa hetu? Bījañhi, bhikkhave, pāpakaṃ. Evamevaṃ kho, bhikkhave, micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa micchāsaṅkappassa micchāvācassa micchākammantassa micchāājīvassa micchāvāyāmassa micchāsatissa micchāsamādhissa micchāñāṇissa micchāvimuttissa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yañca vacīkammaṃ… yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṃvattanti. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa, bhikkhave, pāpikā.

‘‘මහණෙනි, උදාහරණයක් වශයෙන්, තෙත් පොළොවක දැමූ කොහොඹ බීජයක් හෝ තිත්ත වැටකොළු බීජයක් හෝ තිත්ත ලබු බීජයක් හෝ පොළොවෙන් යම් රසයක් උරා ගන්නේද, ජලයෙන් යම් රසයක් උරා ගන්නේද, ඒ සියල්ල තිත්ත බව පිණිසම, සැර (කටුක) බව පිණිසම, අප්‍රිය බව පිණිසම පවතියි. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඒ බීජය ලාමක බැවිනි. මහණෙනි, එලෙසම මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ඇති... මිථ්‍යා විමුක්තිය ඇති පුද්ගලයාගේ යම් කයකර්මයක්, වචීකර්මයක්, මනෝකර්මයක් එම දෘෂ්ටියට අනුකූලව සම්පූර්ණ කරන ලද්දේද, ඔහුගේ චේතනා, ප්‍රාර්ථනා, අධිෂ්ඨාන හා සංස්කාර ධර්මයෝ වෙත්ද, ඒ සියල්ල අනිෂ්ට වූ, අකාන්ත වූ, අමනාප වූ, අහිත පිණිස වූ, දුක් පිණිස වූ පැවැත්මටම හේතු වෙති. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඔහුගේ දෘෂ්ටිය ලාමක බැවිනි.’’

‘‘Sammādiṭṭhikassa, bhikkhave, purisapuggalassa sammāsaṅkappassa sammāvācassa sammākammantassa sammāājīvassa sammāvāyāmassa sammāsatissa sammāsamādhissa sammāñāṇissa sammāvimuttissa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yañca vacīkammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattanti. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa, bhikkhave, bhaddikā.

‘‘මහණෙනි, සම්මා දිට්ඨියෙන්, සම්මා සංකල්පයෙන්, සම්මා වාචාවෙන්, සම්මා කම්මන්තයෙන්, සම්මා ආජීවයෙන්, සම්මා වායාමයෙන්, සම්මා සතියෙන්, සම්මා සමාධියෙන්, සම්මා ඥානයෙන් හා සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත පුද්ගලයා විසින් යම් කයකර්මයක් එම දෘෂ්ටියට අනුකූලව සම්පූර්ණ කරන ලද්දේද, සමාදන් වන ලද්දේද, යම් වචීකර්මයක්... යම් මනෝකර්මයක් එම දෘෂ්ටියට අනුකූලව සම්පූර්ණ කරන ලද්දේද, සමාදන් වන ලද්දේද, ඔහුගේ යම් චේතනාවක්, යම් ප්‍රාර්ථනාවක්, යම් අධිෂ්ඨානයක්, යම් සංස්කාර ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, ඒ සියලු ධර්මයෝ ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, හිත පිණිස වූ, සැප පිණිස වූ පැවැත්මට හේතු වෙති. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඔහුගේ දෘෂ්ටිය යහපත් බැවිනි.’’

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ucchubījaṃ vā sālibījaṃ vā muddikābījaṃ vā allāya pathaviyā nikkhittaṃ yañca pathavirasaṃ upādiyati yañca āporasaṃ upādiyati sabbaṃ taṃ sātattāya madhurattāya asecanakattāya saṃvattati. Taṃ kissa hetu? Bījañhi bhikkhave, bhaddakaṃ. Evamevaṃ kho, bhikkhave, sammādiṭṭhikassa…pe. … sammāvimuttissa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yañca vacīkammaṃ… yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattanti. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa, bhikkhave, bhaddikā’’ti. Catutthaṃ.

‘‘මහණෙනි, උදාහරණයක් වශයෙන්, තෙත් පොළොවක දැමූ උක් බීජයක් හෝ හැල් වී බීජයක් හෝ මිදි බීජයක් හෝ පොළොවෙන් හා ජලයෙන් යම් රසයක් උරා ගන්නේද, ඒ සියල්ල ප්‍රිය බව පිණිස, මිහිරි බව පිණිස, අතිශය ප්‍රණීත (මිශ්‍ර නොවූ) රසය පිණිස පවතියි. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඒ බීජය යහපත් බැවිනි. මහණෙනි, එලෙසම සම්මා දිට්ඨිය ඇති... සම්මා විමුක්තිය ඇති පුද්ගලයාගේ යම් කයකර්මයක්, වචීකර්මයක්, මනෝකර්මයක් එම දෘෂ්ටියට අනුකූලව සම්පූර්ණ කරන ලද්දේද, ඔහුගේ චේතනා, ප්‍රාර්ථනා, අධිෂ්ඨාන හා සංස්කාර ධර්මයෝ වෙත්ද, ඒ සියල්ල ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, හිත පිණිස වූ, සැප පිණිස වූ පැවැත්මටම හේතු වෙති. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඔහුගේ දෘෂ්ටිය යහපත් බැවිනි.’’ (සිවුවැනි සූත්‍රයයි)

5. Vijjāsuttaṃ

5. විජ්ජා සූත්‍රය

105. ‘‘Avijjā, bhikkhave, pubbaṅgamā akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā, anvadeva ahirikaṃ anottappaṃ. Avijjāgatassa, bhikkhave, aviddasuno micchādiṭṭhi pahoti, micchādiṭṭhikassa micchāsaṅkappo pahoti, micchāsaṅkappassa micchāvācā pahoti, micchāvācassa micchākammanto pahoti, micchākammantassa [Pg.430] micchāājīvo pahoti, micchāājīvassa micchāvāyāmo pahoti, micchāvāyāmassa micchāsati pahoti, micchāsatissa micchāsamādhi pahoti, micchāsamādhissa micchāñāṇaṃ pahoti, micchāñāṇissa micchāvimutti pahoti.

105. “මහණෙනි, අකුසල ධර්මයන්ගේ පැමිණීමට අවිද්‍යාව පෙරගමන්කරු වෙයි. ලැජ්ජා නැතිකම හා බිය නැතිකම එය අනුගමනය කරයි. මහණෙනි, අවිද්‍යාවෙන් මුළා වූ, නුවණ නැති තැනැත්තාට මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ඇති වෙයි. මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ඇත්තාට මිථ්‍යා සංකල්පය ඇති වෙයි. මිථ්‍යා සංකල්පය ඇත්තාට මිථ්‍යා වචනය ඇති වෙයි. මිථ්‍යා වචනය ඇත්තාට මිථ්‍යා කර්මාන්තය ඇති වෙයි. මිථ්‍යා කර්මාන්තය ඇත්තාට මිථ්‍යා ආජීවය ඇති වෙයි. මිථ්‍යා ආජීවය ඇත්තාට මිථ්‍යා ව්‍යායාමය ඇති වෙයි. මිථ්‍යා ව්‍යායාමය ඇත්තාට මිථ්‍යා සතිය ඇති වෙයි. මිථ්‍යා සතිය ඇත්තාට මිථ්‍යා සමාධිය ඇති වෙයි. මිථ්‍යා සමාධිය ඇත්තාට මිථ්‍යා ඥානය ඇති වෙයි. මිථ්‍යා ඥානය ඇත්තාට මිථ්‍යා විමුක්තිය ඇති වෙයි.”

‘‘Vijjā, bhikkhave, pubbaṅgamā kusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā, anvadeva hirottappaṃ. Vijjāgatassa, bhikkhave, viddasuno sammādiṭṭhi pahoti, sammādiṭṭhikassa sammāsaṅkappo pahoti, sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti, sammāvācassa sammākammanto pahoti, sammākammantassa sammāājīvo pahoti, sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti, sammāvāyāmassa sammāsati pahoti, sammāsatissa sammāsamādhi pahoti, sammāsamādhissa sammāñāṇaṃ pahoti, sammāñāṇissa sammāvimutti pahotī’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, කුසල් දහම්හි පැමිණීමට විද්‍යාව පූර්වගාමී වෙයි. ලැජ්ජාව සහ බිය (හිරි-ඔතප්) එය අනුගමනය කරයි. මහණෙනි, විද්‍යාවට පැමිණි නුවණැති පුද්ගලයාට සම්මා දිට්ඨිය (නිවැරදි දැක්ම) ඇති වෙයි. සම්මා දිට්ඨිය ඇති පුද්ගලයාට සම්මා සංකප්පය (නිවැරදි කල්පනාව) ඇති වෙයි. සම්මා සංකප්පය ඇති පුද්ගලයාට සම්මා වාචාව (නිවැරදි වචනය) ඇති වෙයි. සම්මා වාචාව ඇති පුද්ගලයාට සම්මා කම්මන්තය (නිවැරදි කර්මාන්තය) ඇති වෙයි. සම්මා කම්මන්තය ඇති පුද්ගලයාට සම්මා ආජීවය (නිවැරදි දිවිපෙවෙත) ඇති වෙයි. සම්මා ආජීවය ඇති පුද්ගලයාට සම්මා වායාමය (නිවැරදි උත්සාහය) ඇති වෙයි. සම්මා වායාමය ඇති පුද්ගලයාට සම්මා සතිය (නිවැරදි සිහිය) ඇති වෙයි. සම්මා සතිය ඇති පුද්ගලයාට සම්මා සමාධිය (නිවැරදි සමාධිය) ඇති වෙයි. සම්මා සමාධිය ඇති පුද්ගලයාට සම්මා ඤාණය (නිවැරදි දැකීම) ඇති වෙයි. සම්මා ඤාණය ඇති පුද්ගලයාට සම්මා විමුක්තිය (නිවැරදි මිදීම) ඇති වෙයි.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Nijjarasuttaṃ

6. 6. නිජ්ජර සූත්‍රය

106. ‘‘Dasayimāni, bhikkhave, nijjaravatthūni. Katamāni dasa? Sammādiṭṭhikassa, bhikkhave, micchādiṭṭhi nijjiṇṇā hoti; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

106. “මහණෙනි, මේ ක්ෂය වීමේ (පහවී යාමේ) කරුණු දසයකි. ඒ දසය කවරේද? මහණෙනි, සම්මා දිට්ඨිය ඇති පුද්ගලයාට මිච්ඡා දිට්ඨිය (වැරදි දැක්ම) ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා වූ යම් බොහෝ අකුසල් දහම්හු වෙත්ද, ඔවුහුද ඔහු කෙරෙන් ක්ෂය වී යති. සම්මා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍යයෙන් බොහෝ කුසල් දහම්හු භාවනාවෙන් පූර්ණත්වයට පත් වෙති.

‘‘Sammāsaṅkappassa, bhikkhave, micchāsaṅkappo nijjiṇṇo hoti; ye ca micchāsaṅkappapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti; sammāsaṅkappapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

මහණෙනි, සම්මා සංකප්පය ඇති පුද්ගලයාට මිච්ඡා සංකප්පය (වැරදි කල්පනාව) ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා සංකප්පය ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා වූ යම් බොහෝ අකුසල් දහම්හු වෙත්ද, ඔවුහුද ඔහු කෙරෙන් ක්ෂය වී යති. සම්මා සංකප්පය ප්‍රත්‍යයෙන් බොහෝ කුසල් දහම්හු භාවනාවෙන් පූර්ණත්වයට පත් වෙති.

‘‘Sammāvācassa, bhikkhave, micchāvācā nijjiṇṇā hoti; ye ca micchāvācāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti; sammāvācāpaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

මහණෙනි, සම්මා වාචාව ඇති පුද්ගලයාට මිච්ඡා වාචාව (වැරදි වචනය) ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා වාචාව ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා වූ යම් බොහෝ අකුසල් දහම්හු වෙත්ද, ඔවුහුද ඔහු කෙරෙන් ක්ෂය වී යති. සම්මා වාචාව ප්‍රත්‍යයෙන් බොහෝ කුසල් දහම්හු භාවනාවෙන් පූර්ණත්වයට පත් වෙති.

‘‘Sammākammantassa, bhikkhave, micchākammanto nijjiṇṇo hoti; ye ca micchākammantapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti; sammākammantapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

මහණෙනි, සම්මා කම්මන්තය ඇති පුද්ගලයාට මිච්ඡා කම්මන්තය (වැරදි කර්මාන්තය) ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා කම්මන්තය ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා වූ යම් බොහෝ අකුසල් දහම්හු වෙත්ද, ඔවුහුද ඔහු කෙරෙන් ක්ෂය වී යති. සම්මා කම්මන්තය ප්‍රත්‍යයෙන් බොහෝ කුසල් දහම්හු භාවනාවෙන් පූර්ණත්වයට පත් වෙති.

‘‘Sammāājīvassa[Pg.431], bhikkhave, micchāājīvo nijjiṇṇo hoti; ye ca micchāājīvapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti; sammāājīvapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

මහණෙනි, සම්මා ආජීවය ඇති පුද්ගලයාට මිච්ඡා ආජීවය (වැරදි දිවිපෙවෙත) ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා ආජීවය ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා වූ යම් බොහෝ අකුසල් දහම්හු වෙත්ද, ඔවුහුද ඔහු කෙරෙන් ක්ෂය වී යති. සම්මා ආජීවය ප්‍රත්‍යයෙන් බොහෝ කුසල් දහම්හු භාවනාවෙන් පූර්ණත්වයට පත් වෙති.

‘‘Sammāvāyāmassa, bhikkhave, micchāvāyāmo nijjiṇṇo hoti; ye ca micchāvāyāmapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti; sammāvāyāmapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

මහණෙනි, සම්මා වායාමය ඇති පුද්ගලයාට මිච්ඡා වායාමය (වැරදි උත්සාහය) ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා වායාමය ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා වූ යම් බොහෝ අකුසල් දහම්හු වෙත්ද, ඔවුහුද ඔහු කෙරෙන් ක්ෂය වී යති. සම්මා වායාමය ප්‍රත්‍යයෙන් බොහෝ කුසල් දහම්හු භාවනාවෙන් පූර්ණත්වයට පත් වෙති.

‘‘Sammāsatissa, bhikkhave, micchāsati nijjiṇṇā hoti; ye ca micchāsatipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti; sammāsatipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

මහණෙනි, සම්මා සතිය ඇති පුද්ගලයාට මිච්ඡා සතිය (වැරදි සිහිය) ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා සතිය ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා වූ යම් බොහෝ අකුසල් දහම්හු වෙත්ද, ඔවුහුද ඔහු කෙරෙන් ක්ෂය වී යති. සම්මා සතිය ප්‍රත්‍යයෙන් බොහෝ කුසල් දහම්හු භාවනාවෙන් පූර්ණත්වයට පත් වෙති.

‘‘Sammāsamādhissa, bhikkhave, micchāsamādhi nijjiṇṇo hoti; ye ca micchāsamādhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti; sammāsamādhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

මහණෙනි, සම්මා සමාධිය ඇති පුද්ගලයාට මිච්ඡා සමාධිය (වැරදි සමාධිය) ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා සමාධිය ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා වූ යම් බොහෝ අකුසල් දහම්හු වෙත්ද, ඔවුහුද ඔහු කෙරෙන් ක්ෂය වී යති. සම්මා සමාධිය ප්‍රත්‍යයෙන් බොහෝ කුසල් දහම්හු භාවනාවෙන් පූර්ණත්වයට පත් වෙති.

‘‘Sammāñāṇissa, bhikkhave, micchāñāṇaṃ nijjiṇṇaṃ hoti; ye ca micchāñāṇapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti; sammāñāṇapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

මහණෙනි, සම්මා ඤාණය ඇති පුද්ගලයාට මිච්ඡා ඤාණය (වැරදි දැකීම) ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා ඤාණය ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා වූ යම් බොහෝ අකුසල් දහම්හු වෙත්ද, ඔවුහුද ඔහු කෙරෙන් ක්ෂය වී යති. සම්මා ඤාණය ප්‍රත්‍යයෙන් බොහෝ කුසල් දහම්හු භාවනාවෙන් පූර්ණත්වයට පත් වෙති.

‘‘Sammāvimuttissa, bhikkhave, micchāvimutti nijjiṇṇā hoti; ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti; sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti. Imāni kho, bhikkhave, dasa nijjaravatthūnī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

මහණෙනි, සම්මා විමුක්තිය ඇති පුද්ගලයාට මිච්ඡා විමුක්තිය (වැරදි මිදීම) ක්ෂය වී යයි. මිච්ඡා විමුක්තිය ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා වූ යම් බොහෝ අකුසල් දහම්හු වෙත්ද, ඔවුහුද ඔහු කෙරෙන් ක්ෂය වී යති. සම්මා විමුක්තිය ප්‍රත්‍යයෙන් බොහෝ කුසල් දහම්හු භාවනාවෙන් පූර්ණත්වයට පත් වෙති. මහණෙනි, මේ වනාහි ක්ෂය වීමේ කරුණු දසයයි.” හයවන සූත්‍රයයි.

7. Dhovanasuttaṃ

7. 7. ධෝවන සූත්‍රය

107. ‘‘Atthi, bhikkhave, dakkhiṇesu janapadesu dhovanaṃ nāma. Tattha hoti annampi pānampi khajjampi bhojjampi leyyampi peyyampi naccampi gītampi vāditampi. Atthetaṃ, bhikkhave, dhovanaṃ; ‘netaṃ natthī’ti vadāmi. Tañca kho etaṃ, bhikkhave, dhovanaṃ hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ na nibbidāya na virāgāya [Pg.432] na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati.

107. “මහණෙනි, දක්ෂිණ ජනපදයන්හි ‘ධෝවන’ (සෝදා හැරීම) නම් මංගල්‍යයක් පවතියි. එහි ආහාරපාන, කැවිලි පෙවිලි, ලෙහිය දෑ සහ බීම වර්ග පවතියි; නැටුම් ගැයුම් වැයුම් ද පවතියි. මහණෙනි, එවැනි ධෝවන මංගල්‍යයක් ඇත්තේමය; එය නැතැයි මම නොකියමි. එහෙත් මහණෙනි, ඒ ධෝවනය වනාහි හීන වූ, ග්‍රාම්‍ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අයත් වූ, ආර්ය නොවූ, අනර්ථය පිණිස පවතින්නකි. එය කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඤාණය පිණිස, සම්බෝධිය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස හේතු නොවේ.”

‘‘Ahañca kho, bhikkhave, ariyaṃ dhovanaṃ desessāmi, yaṃ dhovanaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, yaṃ dhovanaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccanti, maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

"මහණෙනි, මම ආර්ය වූ සේදීමක් දේශනා කරන්නෙමි. ඒ සේදීම ඒකාන්තයෙන්ම (සංසාරය කෙරෙහි) කලකිරීම පිණිස ද, නොඇලීම පිණිස ද, නිරුද්ධ වීම පිණිස ද, සන්සිඳීම පිණිස ද, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස ද, චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධය පිණිස ද, නිවන් පිණිස ද පවතියි. යම් සේදීමක් නිසා උපදින ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ ඉපදීමෙන් මිදෙත් ද, දිරන ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ දිරීමෙන් මිදෙත් ද, මැරෙන ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ මරණයෙන් මිදෙත් ද, ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාස ස්වභාවය කොට ඇති සත්වයෝ ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් මිදෙත් ද (එබඳු සේදීමක් මම දේශනා කරමි). එය මැනවින් අසන්න, නුවණින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේ ය, ස්වාමීනි" යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක –

‘‘Katamañca taṃ, bhikkhave, ariyaṃ dhovanaṃ, (yaṃ dhovanaṃ) ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, yaṃ dhovanaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccanti, maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti?

"මහණෙනි, ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරුද්ධ වීම පිණිස, සන්සිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන පිණිස පවතින, යම් සේදීමක් නිසා උපදින ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ ඉපදීමෙන් මිදෙත් ද, දිරන ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ දිරීමෙන් මිදෙත් ද, මැරෙන ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ මරණයෙන් මිදෙත් ද, ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාස ස්වභාවය කොට ඇති සත්වයෝ ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් මිදෙත් ද, ඒ ආර්ය වූ සේදීම නම් කවරේ ද?"

‘‘Sammādiṭṭhikassa, bhikkhave, micchādiṭṭhi niddhotā hoti; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa niddhotā honti; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

"මහණෙනි, සම්මා දිට්ඨිය ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා දිට්ඨිය සේදී යයි (පිරිසිදු වෙයි). මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්ම කෙනෙක් හටගනිත් ද, ඔහුගේ ඒ ධර්මයෝ ද සේදී යති. සම්මා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය වශයෙන් පූර්ණත්වයට පත්වෙති."

‘‘Sammāsaṅkappassa, bhikkhave, micchāsaṅkappo niddhoto hoti…pe… sammāvācassa, bhikkhave, micchāvācā niddhotā hoti… sammākammantassa, bhikkhave, micchākammanto niddhoto hoti… sammāājīvassa, bhikkhave, micchāājīvo niddhoto hoti… sammāvāyāmassa, bhikkhave, micchāvāyāmo niddhoto hoti… sammāsatissa, bhikkhave, micchāsati niddhotā hoti… sammāsamādhissa, bhikkhave, micchāsamādhi niddhoto hoti… sammāñāṇissa, bhikkhave, micchāñāṇaṃ niddhotaṃ hoti…pe….

"මහණෙනි, සම්මා සංකල්පය ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා සංකල්පය සේදී යයි... (පෙ)... මහණෙනි, සම්මා වාචා ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා වාචාව සේදී යයි... සම්මා කම්මන්තය ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා කම්මන්තය සේදී යයි... සම්මා ආජීවය ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා ආජීවය සේදී යයි... සම්මා වායාමය ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා වායාමය සේදී යයි... සම්මා සතිය ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා සතිය සේදී යයි... සම්මා සමාධිය ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා සමාධිය සේදී යයි... සම්මා ඥානය ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා ඥානය සේදී යයි... (පෙ)..."

‘‘Sammāvimuttissa[Pg.433], bhikkhave, micchāvimutti niddhotā hoti; ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa niddhotā honti; sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti. Idaṃ kho taṃ, bhikkhave, ariyaṃ dhovanaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, yaṃ dhovanaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccanti, maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccantī’’ti. Sattamaṃ.

"මහණෙනි, සම්මා විමුක්තිය ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා විමුක්තිය සේදී යයි. මිච්ඡා විමුක්තිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්ම කෙනෙක් හටගනිත් ද, ඔහුගේ ඒ ධර්මයෝ ද සේදී යති. සම්මා විමුක්තිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය වශයෙන් පූර්ණත්වයට පත්වෙති. මහණෙනි, ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරුද්ධ වීම පිණිස, සන්සිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන පිණිස පවතින ආර්ය වූ සේදීම මෙයයි. යම් සේදීමක් නිසා උපදින ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ ඉපදීමෙන් මිදෙත් ද, දිරන ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ දිරීමෙන් මිදෙත් ද, මැරෙන ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ මරණයෙන් මිදෙත් ද, ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාස ස්වභාව ඇති සත්වයෝ ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් මිදෙත් ද (එය මෙයම ය)." සත්වන සූත්‍රයයි.

8. Tikicchakasuttaṃ

8. තිකිච්ඡක සූත්‍රය

108. ‘‘Tikicchakā, bhikkhave, virecanaṃ denti pittasamuṭṭhānānampi ābādhānaṃ paṭighātāya, semhasamuṭṭhānānampi ābādhānaṃ paṭighātāya, vātasamuṭṭhānānampi ābādhānaṃ paṭighātāya. Atthetaṃ, bhikkhave, virecanaṃ; ‘netaṃ natthī’ti vadāmi. Tañca kho etaṃ, bhikkhave, virecanaṃ sampajjatipi vipajjatipi.

108. "මහණෙනි, වෛද්‍යවරු පිත නිසා හටගන්නා වූ රෝග දුරු කිරීම පිණිස ද, සෙම නිසා හටගන්නා වූ රෝග දුරු කිරීම පිණිස ද, වාතය නිසා හටගන්නා වූ රෝග දුරු කිරීම පිණිස ද විරේක බෙහෙත් දෙති. මහණෙනි, එවැනි විරේකයක් ඇත්තේමය; එය නැතැයි මම නොකියමි. එහෙත් මහණෙනි, එම විරේකය සාර්ථක ද වෙයි, අසාර්ථක ද වෙයි."

‘‘Ahañca kho, bhikkhave, ariyaṃ virecanaṃ desessāmi, yaṃ virecanaṃ sampajjatiyeva no vipajjati, yaṃ virecanaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccanti, maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

"මහණෙනි, මම ආර්ය වූ විරේකයක් දේශනා කරන්නෙමි. ඒ විරේකය සාර්ථකම වෙයි; අසාර්ථක නොවේ. යම් විරේකයක් නිසා උපදින ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ ඉපදීමෙන් මිදෙත් ද, දිරන ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ දිරීමෙන් මිදෙත් ද, මැරෙන ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ මරණයෙන් මිදෙත් ද, ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාස ස්වභාවය කොට ඇති සත්වයෝ ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් මිදෙත් ද (එබඳු විරේකයක් මම දේශනා කරමි). එය මැනවින් අසන්න, නුවණින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේ ය, ස්වාමීනි" යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක –

‘‘Katamañca taṃ, bhikkhave, ariyaṃ virecanaṃ, yaṃ virecanaṃ sampajjatiyeva no vipajjati, yaṃ virecanaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccanti, maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti?

"මහණෙනි, සාර්ථකම වන්නා වූ, අසාර්ථක නොවන්නා වූ ඒ ආර්ය වූ විරේකය නම් කවරේ ද? යම් විරේකයක් නිසා උපදින ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ ඉපදීමෙන් මිදෙත් ද, දිරන ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ දිරීමෙන් මිදෙත් ද, මැරෙන ස්වභාවය ඇති සත්වයෝ මරණයෙන් මිදෙත් ද, ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාස ස්වභාවය කොට ඇති සත්වයෝ ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් මිදෙත් ද (ඒ විරේකය කවරේ ද?)"

‘‘Sammādiṭṭhikassa, bhikkhave, micchādiṭṭhi virittā hoti; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa virittā honti; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

"මහණෙනි, සම්මා දිට්ඨිය ඇති තැනැත්තාට මිච්ඡා දිට්ඨිය විරේක වී යයි (පිටවී යයි). මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්ම කෙනෙක් හටගනිත් ද, ඔහුගේ ඒ ධර්මයෝ ද විරේක වී යති. සම්මා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය වශයෙන් පූර්ණත්වයට පත්වෙති."

‘‘Sammāsaṅkappassa[Pg.434], bhikkhave, micchāsaṅkappo viritto hoti…pe… sammāvācassa, bhikkhave, micchāvācā virittā hoti… sammākammantassa, bhikkhave, micchākammanto viritto hoti… sammāājīvassa, bhikkhave, micchāājīvo viritto hoti… sammāvāyāmassa, bhikkhave, micchāvāyāmo viritto hoti… sammāsatissa, bhikkhave, micchāsati virittā hoti… sammāsamādhissa, bhikkhave, micchāsamādhi viritto hoti… sammāñāṇissa, bhikkhave, micchāñāṇaṃ virittaṃ hoti…pe….

“මහණෙනි, සම්මා සංකප්පයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා සංකප්පය බැහැර කරන ලද්දක් (පවිත්‍ර කරන ලද්දක්) වෙයි... මහණෙනි, සම්මා වාචාවෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා වාචාව බැහැර කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා කම්මන්තයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා කම්මන්තය බැහැර කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා ආජීවයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා ආජීවය බැහැර කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා වායාමයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා වායාමය බැහැර කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා සතියෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා සතිය බැහැර කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා සමාධිය බැහැර කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා ඤාණයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා ඤාණය බැහැර කරන ලද්දක් වෙයි.”

‘‘Sammāvimuttissa, bhikkhave, micchāvimutti virittā hoti; ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa virittā honti; sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti. Idaṃ kho taṃ, bhikkhave, ariyaṃ virecanaṃ yaṃ virecanaṃ sampajjatiyeva no vipajjati, yaṃ virecanaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti…pe… sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා විමුක්තිය බැහැර කරන ලද්දක් වෙයි. මිච්ඡා විමුක්තිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ඒ නොයෙක් පාපී අකුසල ධර්මයෝ හටගනිත් ද, ඔවුහු ද ඔහුගෙන් බැහැර කරනු ලබත්. සම්මා විමුක්තිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන නොයෙක් කුසල ධර්මයෝ භාවනා වර්ධනය වීමෙන් සම්පූර්ණත්වයට පත්වෙත්. මහණෙනි, යම් විරේචනයක් (බැහැර කිරීමක්) සඵලම වන්නේ ද, අසාර්ථක නොවන්නේ ද, යම් විරේචනයක් නිසා ඉපදීම ස්වභාව කොට ඇති සත්වයෝ ඉපදීමෙන් මිදෙත් ද... ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් මිදෙත් ද, මෙය ඒ ආර්ය වූ විරේචනයයි.”

9. Vamanasuttaṃ

9. වමන සූත්‍රය

109. ‘‘Tikicchakā, bhikkhave, vamanaṃ denti pittasamuṭṭhānānampi ābādhānaṃ paṭighātāya, semhasamuṭṭhānānampi ābādhānaṃ paṭighātāya, vātasamuṭṭhānānampi ābādhānaṃ paṭighātāya. Atthetaṃ, bhikkhave, vamanaṃ; ‘netaṃ natthī’ti vadāmi. Tañca kho etaṃ, bhikkhave, vamanaṃ sampajjatipi vipajjatipi.

109. “මහණෙනි, වෛද්‍යවරු පිත නිසා හටගත් රෝග සමනය කිරීමට ද, සෙම නිසා හටගත් රෝග සමනය කිරීමට ද, වාතය නිසා හටගත් රෝග සමනය කිරීමට ද වමනය කරවන ඖෂධ ලබා දෙති. මහණෙනි, එවැනි වමනය කරවන බෙහෙත් ලෝකයෙහි තිබේ; එය නැතැයි මම නොකියමි. එහෙත් මහණෙනි, ඒ වමන ඖෂධය ඇතැම් විට සඵල වෙයි, ඇතැම් විට අසාර්ථක වෙයි.”

‘‘Ahañca kho, bhikkhave, ariyaṃ vamanaṃ desessāmi, yaṃ vamanaṃ sampajjatiyeva no vipajjati, yaṃ vamanaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccanti, maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti. Taṃ suṇātha…pe….

“මහණෙනි, මම ආර්ය වූ වමනයක් (අකුසල් බැහැර කිරීමක්) දේශනා කරන්නෙමි. යම් වමනයක් සඵලම වන්නේ ද, අසාර්ථක නොවන්නේ ද, යම් වමනයක් නිසා ඉපදීම ස්වභාව කොට ඇති සත්වයෝ ඉපදීමෙන් මිදෙත් ද, දිරායාම ස්වභාව කොට ඇති සත්වයෝ ජරාවෙන් මිදෙත් ද, මරණය ස්වභාව කොට ඇති සත්වයෝ මරණයෙන් මිදෙත් ද, ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන් ස්වභාව කොට ඇති සත්වයෝ ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් මිදෙත් ද, එය අසන්න...”

‘‘Katamañca taṃ, bhikkhave, ariyaṃ vamanaṃ, yaṃ vamanaṃ sampajjatiyeva no vipajjati, yaṃ vamanaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti…pe… sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti?

“මහණෙනි, යම් වමනයක් සඵලම වන්නේ ද, අසාර්ථක නොවන්නේ ද, යම් වමනයක් නිසා ඉපදීම ස්වභාව කොට ඇති සත්වයෝ ඉපදීමෙන් මිදෙත් ද... ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් මිදෙත් ද, ඒ ආර්ය වූ වමනය කවරේ ද?”

‘‘Sammādiṭṭhikassa[Pg.435], bhikkhave, micchādiṭṭhi vantā hoti; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa vantā honti; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

“මහණෙනි, සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා දිට්ඨිය වමනය කරන ලද්දක් (බැහැර කරන ලද්දක්) වෙයි. මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ඒ නොයෙක් පාපී අකුසල ධර්මයෝ හටගනිත් ද, ඔවුහු ද ඔහු විසින් වමනය කරන ලද්දෝ වෙති. සම්මා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන නොයෙක් කුසල ධර්මයෝ භාවනා වර්ධනය වීමෙන් සම්පූර්ණත්වයට පත්වෙත්.”

‘‘Sammāsaṅkappassa, bhikkhave, micchāsaṅkappo vanto hoti…pe… sammāvācassa, bhikkhave, micchāvācā vantā hoti… sammākammantassa, bhikkhave, micchākammanto vanto hoti… sammāājīvassa bhikkhave, micchāājīvo vanto hoti… sammāvāyāmassa, bhikkhave, micchāvāyāmo vanto hoti… sammāsatissa, bhikkhave, micchāsati vantā hoti… sammāsamādhissa, bhikkhave, micchāsamādhi vanto hoti… sammāñāṇissa, bhikkhave, micchāñāṇaṃ vantaṃ hoti …pe….

“මහණෙනි, සම්මා සංකප්පයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා සංකප්පය වමනය කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා වාචාවෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා වාචාව වමනය කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා කම්මන්තයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා කම්මන්තය වමනය කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා ආජීවයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා ආජීවය වමනය කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා වායාමයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා වායාමය වමනය කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා සතියෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා සතිය වමනය කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා සමාධිය වමනය කරන ලද්දක් වෙයි... මහණෙනි, සම්මා ඤාණයෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා ඤාණය වමනය කරන ලද්දක් වෙයි.”

‘‘Sammāvimuttissa, bhikkhave, micchāvimutti vantā hoti; ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa vantā honti; sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti. Idaṃ kho taṃ, bhikkhave, ariyaṃ vamanaṃ yaṃ vamanaṃ sampajjatiyeva no vipajjati, yaṃ vamanaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti…pe… sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccantī’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා විමුක්තිය වමනය කරන ලද්දක් වෙයි. මිච්ඡා විමුක්තිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ඒ නොයෙක් පාපී අකුසල ධර්මයෝ හටගනිත් ද, ඔවුහු ද ඔහු විසින් වමනය කරන ලද්දෝ වෙති. සම්මා විමුක්තිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන නොයෙක් කුසල ධර්මයෝ භාවනා වර්ධනය වීමෙන් සම්පූර්ණත්වයට පත්වෙත්. මහණෙනි, යම් වමනයක් සඵලම වන්නේ ද, අසාර්ථක නොවන්නේ ද, යම් වමනයක් නිසා ඉපදීම ස්වභාව කොට ඇති සත්වයෝ ඉපදීමෙන් මිදෙත් ද... ශෝක, පරිදේව, දුක්ඛ, දෝමනස්ස, උපායාසයන්ගෙන් මිදෙත් ද, මෙය ඒ ආර්ය වූ වමනයයි.”

10. Niddhamanīyasuttaṃ

10. නිද්ධමනීය සූත්‍රය

110. ‘‘Dasayime, bhikkhave, niddhamanīyā dhammā. Katame dasa? Sammādiṭṭhikassa, bhikkhave, micchādiṭṭhi niddhantā hoti; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa niddhantā honti; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti.

110. “මහණෙනි, බැහැර කළ යුතු (පසෙකට දැමිය යුතු) මේ ධර්මයෝ දස දෙනෙකි. ඒ දස දෙනා කවරහු ද? මහණෙනි, සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තාට මිච්ඡා දිට්ඨිය බැහැර කරන ලද්දක් (නිද්ධමනය කරන ලද්දක්) වෙයි. මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ඒ නොයෙක් පාපී අකුසල ධර්මයෝ හටගනිත් ද, ඔවුහු ද ඔහු විසින් බැහැර කරන ලද්දෝ වෙති. සම්මා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන නොයෙක් කුසල ධර්මයෝ භාවනා වර්ධනය වීමෙන් සම්පූර්ණත්වයට පත්වෙත්.”

‘‘Sammāsaṅkappassa, bhikkhave, micchāsaṅkappo niddhanto hoti…pe… sammāvācassa bhikkhave, micchāvācā niddhantā hoti… sammākammantassa, bhikkhave, micchākammanto niddhanto hoti… sammāājīvassa, bhikkhave, micchāājīvo niddhanto hoti… sammāvāyāmassa, bhikkhave, micchāvāyāmo niddhanto hoti… sammāsatissa, bhikkhave, micchāsati niddhantā hoti… sammāsamādhissa, bhikkhave, micchāsamādhi niddhanto hoti… sammāñāṇissa, bhikkhave, micchāñāṇaṃ niddhantaṃ hoti….

‘‘මහණෙනි, සම්මා සංකල්පය ඇත්තාට මිච්ඡා සංකල්පය බැහැර වේ...පෙ... මහණෙනි, සම්මා වාචාව ඇත්තාට මිච්ඡා වාචාව බැහැර වේ... සම්මා කම්මන්තය ඇත්තාට මිච්ඡා කම්මන්තය බැහැර වේ... සම්මා ආජීවය ඇත්තාට මිච්ඡා ආජීවය බැහැර වේ... සම්මා වායාමය ඇත්තාට මිච්ඡා වායාමය බැහැර වේ... සම්මා සතිය ඇත්තාට මිච්ඡා සතිය බැහැර වේ... සම්මා සමාධිය ඇත්තාට මිච්ඡා සමාධිය බැහැර වේ... සම්මා ඥානය ඇත්තාට මිච්ඡා ඥානය බැහැර වේ.’’

‘‘Sammāvimuttissa[Pg.436], bhikkhave, micchāvimutti niddhantā hoti; ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa niddhantā honti; sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti. Ime kho, bhikkhave, dasa niddhamanīyā dhammā’’ti. Dasamaṃ.

‘‘මහණෙනි, සම්මා විමුක්තිය ඇත්තාට මිච්ඡා විමුක්තිය බැහැර වේ. මිච්ඡා විමුක්තිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ඒ බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්ම කෙනෙක් හටගනිත් ද, ඔවුහු ද ඔහුට බැහැර වෙති. සම්මා විමුක්තිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන බොහෝ කුසල ධර්මයෝ වැඩීමෙන් සම්පූර්ණත්වයට පැමිණෙති. මහණෙනි, බැහැර කළ යුතු මේ දස ධර්මයෝ ය.’’ දසවන සූත්‍රය යි.

11. Paṭhamaasekhasuttaṃ

11. ප්‍රථම අසේඛ සූත්‍රය

111. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –

111. එකල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියේ ය. එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදන කොට එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවේ ය –

‘‘‘Asekho asekho’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā bhante, bhikkhu asekho hotī’’ti? ‘‘Idha, bhikkhu, bhikkhu asekhāya sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti, asekhena sammāsaṅkappena samannāgato hoti, asekhāya sammāvācāya samannāgato hoti, asekhena sammākammantena samannāgato hoti, asekhena sammāājīvena samannāgato hoti, asekhena sammāvāyāmena samannāgato hoti, asekhāya sammāsatiyā samannāgato hoti, asekhena sammāsamādhinā samannāgato hoti, asekhena sammāñāṇena samannāgato hoti, asekhāya sammāvimuttiyā samannāgato hoti. Evaṃ kho, bhikkhu, bhikkhu asekho hotī’’ti. Ekādasamaṃ.

‘‘ස්වාමීනි, ‘අසේඛ, අසේඛ’ යි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කෙපමණකින් භික්ෂුවක් අසේඛ නම් වේ ද?’’ ‘‘මහණ, මෙහි භික්ෂුව අසේඛ වූ (රහත් පුද්ගලයා සතු) සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ වූ සම්මා සංකල්පයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ වූ සම්මා වාචාවෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ වූ සම්මා කම්මන්තයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ වූ සම්මා ආජීවයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ වූ සම්මා වායාමයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ වූ සම්මා සතියෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ වූ සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ වූ සම්මා ඥානයෙන් යුක්ත වෙයි, අසේඛ වූ සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත වෙයි. මහණ, මෙපමණකින් භික්ෂුවක් අසේඛ නම් වේ.’’ එකොළොස්වන සූත්‍රය යි.

12. Dutiyaasekhasuttaṃ

12. දුතිය අසේඛ සූත්‍රය

112. ‘‘Dasayime, bhikkhave, asekhiyā dhammā. Katame dasa? Asekhā sammādiṭṭhi, asekho sammāsaṅkappo, asekhā sammāvācā, asekho sammākammanto, asekho sammāājīvo, asekho sammāvāyāmo, asekhā sammāsati, asekho sammāsamādhi, asekhaṃ sammāñāṇaṃ, asekhā sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa asekhiyā dhammā’’ti. Dvādasamaṃ.

112. ‘‘මහණෙනි, මේ අසේඛ ධර්ම දසයකි. කවර දසයක් ද යත්? අසේඛ සම්මා දිට්ඨිය, අසේඛ සම්මා සංකල්පය, අසේඛ සම්මා වාචාව, අසේඛ සම්මා කම්මන්තය, අසේඛ සම්මා ආජීවය, අසේඛ සම්මා වායාමය, අසේඛ සම්මා සතිය, අසේඛ සම්මා සමාධිය, අසේඛ සම්මා ඥානය, අසේඛ සම්මා විමුක්තිය යි. මහණෙනි, මේ වනාහි අසේඛ ධර්ම දසය යි.’’ දොළොස්වන සූත්‍රය යි.

Samaṇasaññāvaggo paṭhamo.

පළමුවන සමණසඤ්ඤා වර්ගය නිමාවට පත් විය.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය –

Saññā bojjhaṅgā micchattaṃ, bījaṃ vijjāya nijjaraṃ;

Dhovanaṃ tikicchā vamanaṃ niddhamanaṃ dve asekhāti.

සඤ්ඤා, බොජ්ඣංග, මිච්ඡත්ත, බීජ, විජ්ජා, නිජ්ජර, ධෝවන, තිකිච්ඡා, වමන, නිද්ධමන සහ අසේඛ සූත්‍ර දෙක ද (යනුවෙන් සූත්‍ර දොළසකි).

(12) 2. Paccorohaṇivaggo

(12) 2. පච්චෝරෝහණි වර්ගය

1. Paṭhamaadhammasuttaṃ

1. ප්‍රථම අධම්ම සූත්‍රය

113. ‘‘Adhammo [Pg.437] ca, bhikkhave, veditabbo anattho ca; dhammo ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā anatthañca, dhammañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṃ.

113. ‘‘මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, අනර්ථය ද දත යුතුය; ධර්මය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද අනර්ථය ද දැන, ධර්මය ද අර්ථය ද දැන, යම් සේ ධර්මය වේ ද යම් සේ අර්ථය වේ ද එසේ පිළිපැදිය යුතුය.

‘‘Katamo ca, bhikkhave, adhammo ca anattho ca? Micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi, micchāñāṇaṃ, micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhammo ca anattho ca.

‘‘මහණෙනි, අධර්මය හා අනර්ථය කවරේ ද? මිච්ඡා දිට්ඨිය, මිච්ඡා සංකල්පය, මිච්ඡා වාචාව, මිච්ඡා කම්මන්තය, මිච්ඡා ආජීවය, මිච්ඡා වායාමය, මිච්ඡා සතිය, මිච්ඡා සමාධිය, මිච්ඡා ඥානය, මිච්ඡා විමුක්තිය යි. මහණෙනි, මෙය අධර්මය හා අනර්ථය යි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dhammo ca attho ca? Sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi, sammāñāṇaṃ, sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, dhammo ca attho ca.

‘‘මහණෙනි, ධර්මය හා අර්ථය කවරේ ද? සම්මා දිට්ඨිය, සම්මා සංකල්පය, සම්මා වාචාව, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා වායාමය, සම්මා සතිය, සම්මා සමාධිය, සම්මා ඥානය, සම්මා විමුක්තිය යි. මහණෙනි, මෙය ධර්මය හා අර්ථය යි කියනු ලැබේ.

‘‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo anattho ca; dhammo ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā anatthañca, dhammañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Paṭhamaṃ.

‘‘‘මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, අනර්ථය ද දත යුතුය; ධර්මය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද අනර්ථය ද දැන, ධර්මය ද අර්ථය ද දැන, යම් සේ ධර්මය වේ ද යම් සේ අර්ථය වේ ද එසේ පිළිපැදිය යුතුය’ යි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මෙය සඳහා ය.’’ ප්‍රථම සූත්‍රය යි.

2. Dutiyaadhammasuttaṃ

2. දුතිය අධම්ම සූත්‍රය

114. ‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṃ.

114. ‘‘මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය; අනර්ථය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද ධර්මය ද දැන, අනර්ථය ද අර්ථය ද දැන, යම් සේ ධර්මය වේ ද යම් සේ අර්ථය වේ ද එසේ පිළිපැදිය යුතුය.

‘‘Katamo ca, bhikkhave, adhammo, katamo ca dhammo, katamo ca anattho, katamo ca attho?

‘‘මහණෙනි, අධර්මය කවරේ ද? ධර්මය කවරේ ද? අනර්ථය කවරේ ද? අර්ථය කවරේ ද?

‘‘Micchādiṭṭhi, bhikkhave, adhammo; sammādiṭṭhi dhammo; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

‘‘මහණෙනි, මිච්ඡා දිට්ඨිය අධර්මය යි; සම්මා දිට්ඨිය ධර්මය යි. මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ඒ බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්ම කෙනෙක් හටගනිත් ද, මෙය අනර්ථය යි. සම්මා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන බොහෝ කුසල ධර්මයෝ වැඩීමෙන් සම්පූර්ණත්වයට පැමිණෙත් ද, මෙය අර්ථය යි.’’

‘‘Micchāsaṅkappo[Pg.438], bhikkhave, adhammo; sammāsaṅkappo dhammo; ye ca micchāsaṅkappapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammāsaṅkappapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිච්ඡා සංකප්පය අධර්මයකි; සම්මා සංකප්පය ධර්මයකි. මිච්ඡා සංකප්පය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිද්ද, මෙය අනර්ථයකි. සම්මා සංකප්පය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය පරිපූර්ණත්වයට පැමිණෙද්ද, මෙය අර්ථයකි.”

‘‘Micchāvācā, bhikkhave, adhammo; sammāvācā dhammo; ye ca micchāvācāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammāvācāpaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිච්ඡා වාචාව අධර්මයකි; සම්මා වාචාව ධර්මයකි. මිච්ඡා වාචාව ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිද්ද, මෙය අනර්ථයකි. සම්මා වාචාව ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය පරිපූර්ණත්වයට පැමිණෙද්ද, මෙය අර්ථයකි.”

‘‘Micchākammanto, bhikkhave, adhammo; sammākammanto dhammo; ye ca micchākammantapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammākammantapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිච්ඡා කම්මන්තය අධර්මයකි; සම්මා කම්මන්තය ධර්මයකි. මිච්ඡා කම්මන්තය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිද්ද, මෙය අනර්ථයකි. සම්මා කම්මන්තය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය පරිපූර්ණත්වයට පැමිණෙද්ද, මෙය අර්ථයකි.”

‘‘Micchāājīvo, bhikkhave, adhammo; sammāājīvo dhammo; ye ca micchāājīvapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammāājīvapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිච්ඡා ආජීවය අධර්මයකි; සම්මා ආජීවය ධර්මයකි. මිච්ඡා ආජීවය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිද්ද, මෙය අනර්ථයකි. සම්මා ආජීවය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය පරිපූර්ණත්වයට පැමිණෙද්ද, මෙය අර්ථයකි.”

‘‘Micchāvāyāmo, bhikkhave, adhammo; sammāvāyāmo dhammo; ye ca micchāvāyāmapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammāvāyāmapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිච්ඡා වායාමය අධර්මයකි; සම්මා වායාමය ධර්මයකි. මිච්ඡා වායාමය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිද්ද, මෙය අනර්ථයකි. සම්මා වායාමය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය පරිපූර්ණත්වයට පැමිණෙද්ද, මෙය අර්ථයකි.”

‘‘Micchāsati, bhikkhave, adhammo; sammāsati dhammo; ye ca micchāsatipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammāsatipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිච්ඡා සතිය අධර්මයකි; සම්මා සතිය ධර්මයකි. මිච්ඡා සතිය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිද්ද, මෙය අනර්ථයකි. සම්මා සතිය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය පරිපූර්ණත්වයට පැමිණෙද්ද, මෙය අර්ථයකි.”

‘‘Micchāsamādhi, bhikkhave, adhammo; sammāsamādhi dhammo; ye ca micchāsamādhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammāsamādhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිච්ඡා සමාධිය අධර්මයකි; සම්මා සමාධිය ධර්මයකි. මිච්ඡා සමාධිය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිද්ද, මෙය අනර්ථයකි. සම්මා සමාධිය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය පරිපූර්ණත්වයට පැමිණෙද්ද, මෙය අර්ථයකි.”

‘‘Micchāñāṇaṃ, bhikkhave, adhammo; sammāñāṇaṃ dhammo; ye ca micchāñāṇapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammāñāṇapaccayā [Pg.439] ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිච්ඡා ඤාණය අධර්මයකි; සම්මා ඤාණය ධර්මයකි. මිච්ඡා ඤාණය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිද්ද, මෙය අනර්ථයකි. සම්මා ඤාණය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය පරිපූර්ණත්වයට පැමිණෙද්ද, මෙය අර්ථයකි.”

‘‘Micchāvimutti, bhikkhave, adhammo; sammāvimutti dhammo; ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිච්ඡා විමුක්තිය අධර්මයකි; සම්මා විමුක්තිය ධර්මයකි. මිච්ඡා විමුක්තිය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල ධර්මයෝ හටගනිද්ද, මෙය අනර්ථයකි. සම්මා විමුක්තිය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල ධර්මයෝ භාවනාමය පරිපූර්ණත්වයට පැමිණෙද්ද, මෙය අර්ථයකි.”

‘‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Dutiyaṃ.

“‘මහණෙනි, අධර්මය දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය; අනර්ථය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද ධර්මය ද දැන, අනර්ථය ද අර්ථය ද දැන, යම් සේ ධර්මය වේ ද, යම් සේ අර්ථය වේ ද, එසේ පිළිපැදිය යුතුය’ යි යමක් වදාරන ලද්දේ ද, මෙය ඒ වෙනුවෙන් වදාරන ලද්දකි.” දෙවැනි සූත්‍රයයි.

3. Tatiyaadhammasuttaṃ

3. තෙවැනි අධර්ම සූත්‍රය

115. ‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’’nti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

115. “මහණෙනි, අධර්මය දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය; අනර්ථය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද ධර්මය ද දැන, අනර්ථය ද අර්ථය ද දැන, යම් සේ ධර්මය වේ ද, යම් සේ අර්ථය වේ ද, එසේ පිළිපැදිය යුතුය.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගතයන් වහන්සේ මෙය වදාරා අස්නෙන් නැගිට විහාරයට වැඩි සේක.

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’’ti?

ඉන්පසු, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩි නොබෝ වේලාවකින් ඒ භික්ෂූන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට ‘මහණෙනි, අධර්මය දත යුතුය... එසේ පිළිපැදිය යුතුය’ කියා මෙම උද්දේශය සංක්ෂේපයෙන් වදාරා, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකර අස්නෙන් නැගිට විහාරයට වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂේපයෙන් වදාරන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකරන ලද මෙහි විස්තරාර්ථය කවුරුන් නම් විග්‍රහ කරන්නේ ද?”

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no āyasmā ānando byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti.

එවිට ඒ භික්ෂූන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මනා ප්‍රඥාවන්ත වූ සබ්‍රහ්මචාරීන් විසින් ගරු කරනු ලබන, ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් ද පසසන ලද ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ සිටිති. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂේපයෙන් වදාරන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකරන ලද මෙහි විස්තරාර්ථය විග්‍රහ කිරීමට ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ සමත් වෙති. අපි ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ කාරණය විමසන්නෙමු නම් මැනවි. ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ අපට යම් සේ පැහැදිලි කර දෙන්නේ ද, අපි එය එසේ ම දරා ගන්නෙමු.”

Atha [Pg.440] kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocuṃ –

එකල්හි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ, ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචී කතාවෙහි යෙදුණහ. පිළිසඳර විය යුතු, සිහි කටයුතු වූ කතාව නිමවා එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

‘‘Idaṃ kho no, āvuso ānanda, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca…pe… tathā paṭipajjitabba’nti.

"ඇවැත්නි ආනන්දයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට මෙසේ සංක්ෂිප්තයෙන් මාතෘකාවක් දේශනා කොට, එහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් විවරණය නොකරම අස්නෙන් නැගිට විහාරයට වැඩම කළ සේක: 'මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය... (පෙ)... එලෙසම පිළිපැදිය යුතුය' යනුවෙනි."

‘‘Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – adhammo ca…pe… tathā paṭipajjitabbanti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti?

"ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ නොබෝ වේලාවකින් අපට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: 'ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට සංක්ෂිප්තයෙන් මාතෘකාවක් දේශනා කොට, එහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් විග්‍රහ නොකරම අස්නෙන් නැගිට වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තයෙන් දේශනා කරන ලද, විස්තර වශයෙන් විවරණය නොකරන ලද මෙම දේශනාවේ අර්ථය විස්තර සහිතව විවරණය කිරීමට සමර්ථ වන්නේ කවුරුන්ද?' යනුවෙනි."

‘‘Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no āyasmā ānando byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’ti. Vibhajatu āyasmā ānando’’ti.

"ඇවැත්නි, අපට මෙසේ ද සිතුණි: 'ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් ද ප්‍රශංසා කරන ලද, නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා විසින් ද ගෞරව කරනු ලබන මෙම ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ වැඩසිටින සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තයෙන් දේශනා කරන ලද, විස්තර වශයෙන් විවරණය නොකරන ලද මෙම දේශනාවේ අර්ථය විස්තරාත්මකව විවරණය කිරීමට ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ සමර්ථ වන සේක. එබැවින් අපි ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ කරුණ විමසන්නෙමු නම් මැනවි. ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ අපට යම් අයුරකින් එය පැහැදිලි කරන සේක් ද, අප එය එලෙසින්ම මතක තබා ගන්නෙමු' යනුවෙනි. එබැවින් ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ මෙය විස්තර කර දෙන සේක්වා!"

‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṃ atikkamma khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya; evaṃsampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha. So hāvuso, bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ tumhe bhagavantaṃyeva [Pg.441] upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.

"ඇවැත්නි, එය හරියට අරටුව (සාරය) සොයන්නා වූ, අරටුව පරීක්ෂා කරන්නා වූ, අරටුව සොයා හැසිරෙන්නා වූ පුරුෂයෙක්, අරටුව සහිත වූ මහත් වූ ගසක් හමුවේ එහි මුල හා කඳ අතහැර අතු පතර හා කොළ අතර අරටුව සෙවිය යුතු යැයි සිතන්නාක් වැන්න. ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලාට ශාස්තෘන් වහන්සේ අභිමුවෙහි වැඩසිටියදී ද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මඟහැර අපෙන් මෙහි අර්ථය විමසිය යුතු යැයි ඔබ වහන්සේලා සිතූහ. ඇවැත්නි, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දතයුතු දෑ දන්නා සේක, දැකිය යුතු දෑ දකින සේක. උන්වහන්සේ චක්ෂුස් ස්වරූපී වූ සේක, ඥාන ස්වරූපී වූ සේක, ධර්ම ස්වරූපී වූ සේක, උත්තම (බ්‍රහ්ම) ස්වරූපී වූ සේක; උන්වහන්සේ ධර්මය පවසන්නා වූ, පතුරුවන්නා වූ, අර්ථය විවරණය කරන්නා වූ, අමෘතය දායාද කරන්නා වූ, ධර්මයේ අධිපතියා වූ තථාගතයන් වහන්සේ වන සේක. ඔබ වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතම ගොස් මේ අර්ථය විමසිය යුතුව තිබූ කාලය එයයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබට යම් අයුරකින් එය විග්‍රහ කරන සේක් ද, ඔබ එය එලෙසින්ම මතක තබා ගත යුතුව තිබුණි."

‘‘Addhāvuso ānanda, bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ mayaṃ bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyāma, yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma. Api cāyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Vibhajatāyasmā ānando agaruṃ katvā’’ti.

"ඇවැත්නි ආනන්දයන් වහන්ස, සැබවින්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දතයුතු දෑ දන්නා සේක, දැකිය යුතු දෑ දකින සේක... (පෙ)... තථාගතයන් වහන්සේ වන සේක. අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතම ගොස් මෙම කරුණ විමසිය යුතු කාලය එයම බව සැබෑවකි. උන්වහන්සේ අපට යම් අයුරකින් පවසන සේක් ද, අපි එය එලෙසින්ම මතක තබා ගන්නෙමු. එසේ වුවත්, ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් ද ප්‍රශංසා කරන ලද, නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා විසින් ද ගෞරව කරනු ලබන සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තයෙන් දේශනා කරන ලද, විස්තර වශයෙන් විවරණය නොකරන ලද මෙම දේශනාවේ අර්ථය විස්තරාත්මකව විවරණය කිරීමට ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ සමර්ථ වන සේක. එබැවින් ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ අපහසුවක් නොසිතා මෙය විස්තර කර දෙන සේක්වා!"

‘‘Tenahāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ. Athāyasmā ānando etadavoca –

"ඇවැත්නි, එසේ නම් සවන් දෙන්න, මැනවින් මනසට ගන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේය ඇවැත්නි" යැයි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti.

"ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් සංක්ෂිප්ත මාතෘකාවක් දේශනා කොට, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විවරණය නොකරම අස්නෙන් නැගිට වැඩම කළ සේක් ද, එනම්: 'මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය; අනර්ථය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද ධර්මය ද දැන, අනර්ථය ද අර්ථය ද දැන, යම් සේ ධර්මය හා අර්ථය වේ ද, ඒ අයුරින්ම පිළිපැදිය යුතුය' යනුවෙනි."

Katamo cāvuso, adhammo, katamo ca dhammo, katamo ca anattho, katamo ca attho?

"ඇවැත්නි, අධර්මය යනු කුමක්ද? ධර්මය යනු කුමක්ද? අනර්ථය යනු කුමක්ද? අර්ථය යනු කුමක්ද?"

‘‘Micchādiṭṭhi, āvuso, adhammo; sammādiṭṭhi dhammo; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

"ඇවැත්නි, මිච්ඡා දිට්ඨිය අධර්මයයි; සම්මා දිට්ඨිය ධර්මයයි. මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල් දහම් උපදී ද, මෙය අනර්ථයයි. සම්මා දිට්ඨිය ප්‍රත්‍යයෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල් දහම් භාවනාමය වශයෙන් පූර්ණත්වයට පත් වේ ද, මෙය අර්ථයයි."

‘‘Micchāsaṅkappo, āvuso, adhammo; sammāsaṅkappo dhammo… micchāvācā, āvuso, adhammo; sammāvācā dhammo … micchākammanto, āvuso, adhammo; sammākammanto dhammo… micchāājīvo, āvuso, adhammo; sammāājīvo [Pg.442] dhammo… micchāvāyāmo, āvuso, adhammo; sammāvāyāmo dhammo… micchāsati, āvuso, adhammo; sammāsati dhammo… micchāsamādhi, āvuso, adhammo; sammāsamādhi dhammo… micchāñāṇaṃ, āvuso, adhammo; sammāñāṇaṃ dhammo….

ඇවැත්නි, මිථ්‍යා සංකල්පය අධර්මයයි, සම්මා සංකල්පය ධර්මයයි. ඇවැත්නි, මිථ්‍යා වාචාව අධර්මයයි, සම්මා වාචාව ධර්මයයි. ඇවැත්නි, මිථ්‍යා කම්මන්තය අධර්මයයි, සම්මා කම්මන්තය ධර්මයයි. ඇවැත්නි, මිථ්‍යා ආජීවය අධර්මයයි, සම්මා ආජීවය ධර්මයයි. ඇවැත්නි, මිථ්‍යා වායාමය අධර්මයයි, සම්මා වායාමය ධර්මයයි. ඇවැත්නි, මිථ්‍යා සතිය අධර්මයයි, සම්මා සතිය ධර්මයයි. ඇවැත්නි, මිථ්‍යා සමාධිය අධර්මයයි, සම්මා සමාධිය ධර්මයයි. ඇවැත්නි, මිථ්‍යා ඥානය අධර්මයයි, සම්මා ඥානය ධර්මයයි.

Micchāvimutti, āvuso, adhammo; sammāvimutti dhammo; ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

ඇවැත්නි, මිථ්‍යා විමුක්තිය අධර්මයයි, සම්මා විමුක්තිය ධර්මයයි. මිථ්‍යා විමුක්තිය ප්‍රත්‍ය කොටගෙන යම් බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්ම කෙනෙක් හටගනිත් ද, මෙය අනර්ථයකි. සම්මා විමුක්තිය ප්‍රත්‍ය කොටගෙන බොහෝ කුසල ධර්මයෝ භාවනා පාරිපූරියට (වැඩීමෙන් සම්පූර්ණත්වයට) පැමිණෙත් ද, මෙය අර්ථයකි.

‘‘Ayaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca…pe… tathā paṭipajjitabba’nti, imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Ākaṅkhamānā ca pana tumhe, āvuso, bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.

ඇවැත්නි, අපගේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය... ඒ අයුරින් පිළිපැදිය යුතුය’ කියා සැකෙවින් මාතෘකාවක් දක්වා, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකරම අස්නෙන් නැගිට විහාරයට වැඩි සේක. ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැකෙවින් දක්වන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකරන ලද මේ මාතෘකාවෙහි අර්ථය මම විස්තර වශයෙන් මෙසේ දනිමි. ඇවැත්නි, ඉදින් ඔබ කැමති නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතටම ගොස් මේ කරුණ විමසන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් සේ එය ප්‍රකාශ කරන සේක් ද, එය එසේම දරා ගන්න.

‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

‘ඇවැත්නි, එසේය’ කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේගේ ප්‍රකාශය අගය කොට, අනුමෝදන් වී අස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළහ.

‘‘Yaṃ kho no bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo…pe… tathā paṭijjitabba’nti.

ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය... ඒ අයුරින් පිළිපැදිය යුතුය’ කියා සැකෙවින් මාතෘකාවක් දක්වා, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකොට අස්නෙන් නැගිට විහාරයට වැඩි සේක.

‘‘Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – adhammo ca, bhikkhave, veditabbo…pe… tathā paṭipajjitabbanti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti?

ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කර නොබෝ වේලාවකින් අපට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: ‘ඇවැත්නි, අපගේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැකෙවින් මාතෘකාවක් දක්වා... විහාරයට වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැකෙවින් දක්වන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකරන ලද මේ මාතෘකාවෙහි අර්ථය කවුරුන් නම් විස්තර වශයෙන් විග්‍රහ කරන්නේද?’ කියායි.

‘‘Tesaṃ [Pg.443] no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no āyasmā ānando byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’ti.

ස්වාමීනි, එවිට අපට මෙසේ සිතුණි: ‘මේ ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් ද පසසන ලද, නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා විසින් ද ගරු කරනු ලබන සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැකෙවින් වදාළ, විස්තර නොකළ මේ කරුණ විස්තර සහිතව විග්‍රහ කිරීමට ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ සමර්ථ සේක. අපි ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ කරුණ විමසන්නෙමු නම් මැනවි. ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ අපට යම් සේ පහදා දෙන සේක් ද, අපි එය එලෙසම දරා ගන්නෙමු’ කියායි.

‘‘Atha kho mayaṃ, bhante, yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimhā; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ apucchimhā. Tesaṃ no, bhante, āyasmatā ānandena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho suvibhatto’’ti.

ඉන්පසු ස්වාමීනි, අපි ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ කරුණ විමසීමු. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ විසින් මේ ආකාරයන්ගෙන්, මේ පදයන්ගෙන් සහ මේ ව්‍යංජනයන්ගෙන් අපට අර්ථය මැනවින් විග්‍රහ කර දෙන ලදී.

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhave! Paṇḍito, bhikkhave, ānando. Mahāpañño, bhikkhave, ānando. Maṃ cepi tumhe, bhikkhave, upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi cetaṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ. Eso ceva tassa attho evañca naṃ dhāreyyāthā’’ti. Tatiyaṃ.

මහණෙනි, සාධු සාධු! මහණෙනි, ආනන්ද පණ්ඩිතයෙකි. මහණෙනි, ආනන්ද මහා ප්‍රඥාවන්තයෙකි. මහණෙනි, ඉදින් ඔබ මා වෙත පැමිණ මේ කරුණ විමසුවේ නම්, මම ද එය ආනන්ද විසින් ප්‍රකාශ කළ අයුරින්ම ප්‍රකාශ කරන්නෙමි. එහි අර්ථය එයමය. එය එලෙසම දරා ගන්න. තෙවැනි සූත්‍රයයි.

4. Ajitasuttaṃ

4. අජිත සූත්‍රය.

116. Atha kho ajito paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho ajito paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –

116. එකල්හි අජිත නම් පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු විය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ අජිත පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළේය.

‘‘Amhākaṃ, bho gotama, paṇḍito nāma sabrahmacārī. Tena pañcamattāni cittaṭṭhānasatāni cintitāni, yehi aññatitthiyā upāraddhāva jānanti upāraddhasmā’’ti.

භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අපට පණ්ඩිත නම් සබ්‍රහ්මචාරියෙක් සිටී. ඔහු විසින් පන්සියයක් පමණ වූ තර්ක ක්‍රමයන් (චිත්තස්ථානයන්) සිතා ගන්නා ලදී. ඒවායින් අන්‍ය ආගමිකයන් නිග්‍රහ කරනු ලැබූ විට, තමන් පරාජයට පත් වූ බව ඔවුහු දැනගනිති.

Atha [Pg.444] kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘dhāretha no tumhe, bhikkhave, paṇḍitavatthūnī’’ti? ‘‘Etassa, bhagavā, kālo etassa, sugata, kālo yaṃ bhagavā bhāseyya, bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: ‘මහණෙනි, ඔබ පණ්ඩිතභාවයට හේතු වන කරුණු (පණ්ඩිත වස්තූන්) දරා සිටින්නෙහිද?’ ‘භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ සඳහා මෙය කාලයයි. සුගතයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යමක් වදාරන සේක් ද, එය අසා භික්ෂූහු දරා ගන්නාහුය.’

‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

“මහණෙනි, එසේ නම් අසන්න, හොඳින් මනසෙහි තබා ගන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි”යි (වදාළ සේක). “එසේය, ස්වාමීනි”යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක -

‘‘Idha, bhikkhave, ekacco adhammikena vādena adhammikaṃ vādaṃ abhiniggaṇhāti abhinippīḷeti, tena ca adhammikaṃ parisaṃ rañjeti. Tena sā adhammikā parisā uccāsaddamahāsaddā hoti – ‘paṇḍito vata, bho, paṇḍito vata, bho’ti.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අධර්මවාදී මතයකින් අධර්මවාදී මතයක් මඩියි, පෙළයි. එයින් අධර්මවාදී පිරිසක් සතුටු කරයි. එම අධර්මවාදී පිරිස, ‘භවත්නි, මොහු සැබවින්ම පණ්ඩිතයෙකි, භවත්නි, මොහු සැබවින්ම පණ්ඩිතයෙකි’යි මහත් උස් හඬින් ඝෝෂා කරති.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco adhammikena vādena dhammikaṃ vādaṃ abhiniggaṇhāti abhinippīḷeti, tena ca adhammikaṃ parisaṃ rañjeti. Tena sā adhammikā parisā uccāsaddamahāsaddā hoti – ‘paṇḍito vata, bho, paṇḍito vata, bho’ti.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අධර්මවාදී මතයකින් ධර්මවාදී මතයක් මඩියි, පෙළයි. එයින් අධර්මවාදී පිරිසක් සතුටු කරයි. එම අධර්මවාදී පිරිස, ‘භවත්නි, මොහු සැබවින්ම පණ්ඩිතයෙකි, භවත්නි, මොහු සැබවින්ම පණ්ඩිතයෙකි’යි මහත් උස් හඬින් ඝෝෂා කරති.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco adhammikena vādena dhammikañca vādaṃ adhammikañca vādaṃ abhiniggaṇhāti abhinippīḷeti, tena ca adhammikaṃ parisaṃ rañjeti. Tena sā adhammikā parisā uccāsaddamahāsaddā hoti – ‘paṇḍito vata, bho, paṇḍito vata, bho’ti.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අධර්මවාදී මතයකින් ධර්මවාදී මතයත් අධර්මවාදී මතයත් යන දෙකම මඩියි, පෙළයි. එයින් අධර්මවාදී පිරිසක් සතුටු කරයි. එම අධර්මවාදී පිරිස, ‘භවත්නි, මොහු සැබවින්ම පණ්ඩිතයෙකි, භවත්නි, මොහු සැබවින්ම පණ්ඩිතයෙකි’යි මහත් උස් හඬින් ඝෝෂා කරති.”

‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṃ.

“මහණෙනි, අධර්මයත් ධර්මයත් දැනගත යුතුය; එසේම අනර්ථයත් අර්ථයත් දැනගත යුතුය. අධර්මය හා ධර්මයත්, අනර්ථය හා අර්ථයත් දැනගෙන, යම් සේ ධර්මය වේද, යම් සේ අර්ථය වේද, ඒ අයුරින් පිළිපැදිය යුතුය.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, adhammo, katamo ca dhammo, katamo ca anattho, katamo ca attho? Micchādiṭṭhi, bhikkhave, adhammo; sammādiṭṭhi dhammo; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, අධර්මය යනු කුමක්ද, ධර්මය යනු කුමක්ද, අනර්ථය යනු කුමක්ද, අර්ථය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අධර්මයයි; සම්මා දෘෂ්ටිය ධර්මයයි. මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය හේතුවෙන් යම් බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයන් හටගනිත්ද, මෙය අනර්ථයයි. සම්මා දෘෂ්ටිය හේතුවෙන් යම් බොහෝ කුසල ධර්මයන් භාවනා පරිපූරියට (වැඩීමේ පූර්ණත්වයට) පැමිණෙත්ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Micchāsaṅkappo, bhikkhave, adhammo; sammāsaṅkappo dhammo… micchāvācā, bhikkhave, adhammo; sammāvācā dhammo… micchākammanto, bhikkhave, adhammo; sammākammanto dhammo… micchāājīvo, bhikkhave, adhammo; sammāājīvo dhammo [Pg.445]… micchāvāyāmo, bhikkhave, adhammo; sammāvāyāmo dhammo… micchāsati, bhikkhave, adhammo; sammāsati dhammo… micchāsamādhi, bhikkhave adhammo; sammāsamādhi dhammo… micchāñāṇaṃ, bhikkhave, adhammo; sammāñāṇaṃ dhammo.

“මහණෙනි, මිථ්‍යා සංකල්පය අධර්මයයි; සම්මා සංකල්පය ධර්මයයි... මිථ්‍යා වාචාව අධර්මයයි; සම්මා වාචාව ධර්මයයි... මිථ්‍යා කම්මන්තය අධර්මයයි; සම්මා කම්මන්තය ධර්මයයි... මිථ්‍යා ආජීවය අධර්මයයි; සම්මා ආජීවය ධර්මයයි... මිථ්‍යා වායාමය අධර්මයයි; සම්මා වායාමය ධර්මයයි... මිථ්‍යා සතිය අධර්මයයි; සම්මා සතිය ධර්මයයි... මහණෙනි, මිථ්‍යා සමාධිය අධර්මයයි; සම්මා සමාධිය ධර්මයයි... මහණෙනි, මිථ්‍යා ඥානය අධර්මයයි; සම්මා ඥානය ධර්මයයි.”

‘‘Micchāvimutti, bhikkhave, adhammo; sammāvimutti dhammo; ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිථ්‍යා විමුක්තිය අධර්මයයි; සම්මා විමුක්තිය ධර්මයයි. මිථ්‍යා විමුක්තිය හේතුවෙන් යම් බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයන් හටගනිත්ද, මෙය අනර්ථයයි. සම්මා විමුක්තිය හේතුවෙන් යම් බොහෝ කුසල ධර්මයන් භාවනා පරිපූරියට පැමිණෙත්ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Catutthaṃ.

“‘මහණෙනි, අධර්මයත් ධර්මයත් දැනගත යුතුය; අනර්ථයත් අර්ථයත් දැනගත යුතුය. අධර්මය හා ධර්මයත්, අනර්ථය හා අර්ථයත් දැනගෙන, යම් සේ ධර්මය වේද, යම් සේ අර්ථය වේද, ඒ අයුරින් පිළිපැදිය යුතුය’යි යමක් කියන ලද්දේ නම්, එය පවසන ලද්දේ මෙකී කරුණු නිසාය.” සතරවන සූත්‍රයයි.

5. Saṅgāravasuttaṃ

5. සංගාරව සූත්‍රය

117. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bho gotama, orimaṃ tīraṃ, kiṃ pārimaṃ tīra’’nti? ‘‘Micchādiṭṭhi kho, brāhmaṇa, orimaṃ tīraṃ, sammādiṭṭhi pārimaṃ tīraṃ; micchāsaṅkappo orimaṃ tīraṃ, sammāsaṅkappo pārimaṃ tīraṃ; micchāvācā orimaṃ tīraṃ, sammāvācā pārimaṃ tīraṃ; micchākammanto orimaṃ tīraṃ, sammākammanto pārimaṃ tīraṃ; micchāājīvo orimaṃ tīraṃ, sammāājīvo pārimaṃ tīraṃ; micchāvāyāmo orimaṃ tīraṃ, sammāvāyāmo pārimaṃ tīraṃ; micchāsati orimaṃ tīraṃ, sammāsati pārimaṃ tīraṃ; micchāsamādhi orimaṃ tīraṃ, sammāsamādhi pārimaṃ tīraṃ; micchāñāṇaṃ orimaṃ tīraṃ, sammāñāṇaṃ pārimaṃ tīraṃ; micchāvimutti orimaṃ tīraṃ, sammāvimutti pārimaṃ tīranti. Idaṃ kho, brāhmaṇa, orimaṃ tīraṃ, idaṃ pārimaṃ tīranti.

117. එකල්හි සංගාරව බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියේය; එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු විය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් සංගාරව බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය - “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙතෙර යනු කුමක්ද, එතෙර යනු කුමක්ද?” “බමුණ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය මෙතෙරයි, සම්මා දෘෂ්ටිය එතෙරයි; මිථ්‍යා සංකල්පය මෙතෙරයි, සම්මා සංකල්පය එතෙරයි; මිථ්‍යා වාචාව මෙතෙරයි, සම්මා වාචාව එතෙරයි; මිථ්‍යා කම්මන්තය මෙතෙරයි, සම්මා කම්මන්තය එතෙරයි; මිථ්‍යා ආජීවය මෙතෙරයි, සම්මා ආජීවය එතෙරයි; මිථ්‍යා වායාමය මෙතෙරයි, සම්මා වායාමය එතෙරයි; මිථ්‍යා සතිය මෙතෙරයි, සම්මා සතිය එතෙරයි; මිථ්‍යා සමාධිය මෙතෙරයි, සම්මා සමාධිය එතෙරයි; මිථ්‍යා ඥානය මෙතෙරයි, සම්මා ඥානය එතෙරයි; මිථ්‍යා විමුක්තිය මෙතෙරයි, සම්මා විමුක්තිය එතෙරයි. බමුණ, මෙය මෙතෙරයි, මෙය එතෙරයි.”

‘‘Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino;

Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.

“මිනිසුන් අතර එතෙරට (නිවනට) යන ජනයා අල්පය. සෙසු මේ සත්ව ප්‍රජාව (සක්කාය දෘෂ්ටිය නැමැති) මෙතෙරෙහිම එහා මෙහා දුවති.”

‘‘Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;

Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.

“මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්මයෙහි යම් කෙනෙක් ධර්මානුකූලව පිළිපදිත්ද, ඒ ජනයා ඉතා දුෂ්කර වූ මාර විෂය (සංසාරය) තරණය කොට එතෙරට (නිවනට) පැමිණෙන්නාහ.”

‘‘Kaṇhaṃ [Pg.446] dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;

Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ.

“පණ්ඩිත තෙමේ අඳුරු (අකුසල) දහම් ප්‍රහීණ කොට සුදු (කුසල) දහම් වැඩිය යුතුය. (තෘෂ්ණා නැමැති) නිවහන හැර නිවහනක් නැති නිවන කරා පැමිණ, යම් විවේකයක (නිවනක) ඇලීම දුෂ්කර වුවත්,”}, {

‘‘Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;

Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.

“කාමයන් අතහැර, කිසිදු බැඳීමක් නැතිව, ඒ (විවේකයෙහි) ඇල්ම ඇති කරගත යුතුය. පණ්ඩිතයා කෙලෙස්වලින් තමාගේ සිත පිරිසිදු කරගත යුතුය.”

‘‘Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;

Ādānapaṭinissagge, anupādāya ye ratā;

Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā’’ti. pañcamaṃ;

යම් කෙනෙකුගේ සිත සම්බෝධි අංගයන්හි (බොජ්ඣංගයන්හි) මැනවින් වඩන ලද ද, යම් රහතන් වහන්සේලා දැඩිව ග්‍රහණය කර ගැනීම අත්හැරීමෙහි (නිර්වාණයෙහි) කිසිදු උපාදානයකින් තොරව ඇලුම් කරත් ද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළා වූ, මහා තේජවන්ත වූ ඒ රහතන් වහන්සේලා ලෝකයෙහි කෙලෙස් පිරිනිවනින් පිරිනිවී ගියෝ වෙති. පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Orimatīrasuttaṃ

6. ඔරිමතීර සූත්‍රය

118. ‘‘Orimañca, bhikkhave, tīraṃ desessāmi pārimañca tīraṃ. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

118. ‘‘මහණෙනි, මම ඔබට මෙතෙර ඉවුරත් එතෙර ඉවුරත් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න, මැනවින් මනසිකාර කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි’’ යි වදාළ සේක. ‘‘එසේය, ස්වාමීනී’’ යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘Katamañca, bhikkhave, orimaṃ tīraṃ, katamañca pārimaṃ tīraṃ? Micchādiṭṭhi orimaṃ tīraṃ, sammādiṭṭhi pārimaṃ tīraṃ…pe… micchāvimutti orimaṃ tīraṃ, sammāvimutti pārimaṃ tīraṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, orimaṃ tīraṃ, idaṃ pārimaṃ tīranti.

‘‘මහණෙනි, මෙතෙර ඉවුර යනු කුමක්ද? එතෙර ඉවුර යනු කුමක්ද? මිච්ඡා දිට්ඨිය මෙතෙර ඉවුරයි, සම්මා දිට්ඨිය එතෙර ඉවුරයි... පෙ... මිච්ඡා විමුක්තිය මෙතෙර ඉවුරයි, සම්මා විමුක්තිය එතෙර ඉවුරයි. මහණෙනි, මෙය මෙතෙර ඉවුරයි, මෙය එතෙර ඉවුරයි.’’

‘‘Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino;

Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.

‘‘මිනිසුන් අතරින් එතෙර ඉවුරට (නිර්වාණයට) යන ජනයා ස්වල්පයකි. එහෙත් සෙසු මේ සත්ව ප්‍රජාව (සක්කාය දිට්ඨිය නැමති) මෙතෙර ඉවුරෙහිම එහා මෙහා දුවති.’’

‘‘Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;

Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.

‘‘යම් කෙනෙක් මැනවින් වදාරන ලද ධර්මයෙහි ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි හැසිරෙත්ද, ඔවුහු තරණය කිරීමට ඉතා අපහසු මාරයාගේ විෂය වූ (සංසාරය නැමති) මෙතෙරින් එතෙරට (නිර්වාණයට) පැමිණෙන්නාහ.’’

‘‘Kaṇhaṃ dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;

Okā anoka māgamma, viveke yattha dūramaṃ.

‘‘පණ්ඩිතයා කළු (අකුසල්) ධර්මයන් ප්‍රහාණය කොට, සුදු (කුසල්) ධර්මයන් වැඩිය යුතුය. ඇලීමට කරුණු ඇති ගිහිගෙයින් නික්ම, ඇලීමට අපහසු වූ විවේකය (නිර්වාණය) සොයා පැමිණිය යුතුය.’’

‘‘Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;

Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.

‘‘එහි (විවේකයෙහි) කාමයන් අත්හැර කිසිදු පලිබෝධයක් නැතිව විශේෂ ඇලීමක් කැමති විය යුතුය. පණ්ඩිතයා සිත් කිලුටු කරන කෙලෙසුන්ගෙන් තමා පිරිසිදු කර ගත යුතුය.’’

‘‘Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;

Ādānapaṭinissagge, anupādāya ye ratā;

Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā’’ti. chaṭṭhaṃ;

‘‘යම් කෙනෙකුගේ සිත සම්බෝධි අංගයන්හි මැනවින් වඩන ලද ද, යම් රහතන් වහන්සේලා දැඩිව ග්‍රහණය කර ගැනීම අත්හැරීමෙහි කිසිදු උපාදානයකින් තොරව ඇලුම් කරත් ද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළා වූ, මහා තේජවන්ත වූ ඒ රහතන් වහන්සේලා ලෝකයෙහි පිරිනිවී ගියෝ වෙති.’’ සයවන සූත්‍රයයි.

7. Paṭhamapaccorohaṇīsuttaṃ

7. පඨම පච්චෝරෝහණී සූත්‍රය

119. Tena [Pg.447] kho pana samayena jāṇussoṇi brāhmaṇo tadahuposathe sīsaṃnhāto navaṃ khomayugaṃ nivattho allakusamuṭṭhiṃ ādāya bhagavato avidūre ekamantaṃ ṭhito hoti.

119. එසමයෙහි ජාණුස්සෝණි බමුණා එක්තරා උපෝසථ දිනක හිස සෝදා ස්නානය කොට, අලුත් පට පිළි යුගලක් හැඳගෙන, තෙත කුස තණ මිටියක් අතින් ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරු තැනක එකත්පසක සිටියේ වෙයි.

Addasā kho bhagavā jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ tadahuposathe sīsaṃnhātaṃ navaṃ khomayugaṃ nivatthaṃ allakusamuṭṭhiṃ ādāya ekamantaṃ ṭhitaṃ. Disvāna jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu tvaṃ, brāhmaṇa, tadahuposathe sīsaṃnhāto navaṃ khomayugaṃ nivattho allakusamuṭṭhiṃ ādāya ekamantaṃ ṭhito? Kiṃ nvajja brāhmaṇakulassā’’ti ? ‘‘Paccorohaṇī, bho gotama, ajja brāhmaṇakulassā’’ti.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපෝසථ දිනක හිස සෝදා ස්නානය කොට, අලුත් පට පිළි යුගලක් හැඳ, තෙත කුස තණ මිටියක් අතින් ගෙන එකත්පසක සිටි ජාණුස්සෝණි බමුණා දුටු සේක. දැක ජාණුස්සෝණි බමුණාට මෙය වදාළ සේක: ‘‘බමුණ, ඔබ අද උපෝසථ දිනයෙහි හිස සෝදා ස්නානය කර, අලුත් පට පිළි යුගලක් හැඳ, තෙත කුස තණ මිටියක් ගෙන එකත්පසක සිටින්නේ කුමක් නිසාද? අද බමුණු කුලයට කුමන කටයුත්තක්ද?’’ ‘‘භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, අද බමුණු කුලයට 'පච්චෝරෝහණී' (අකුසල් බැහැර කිරීමේ) උත්සවයයි.’’

‘‘Yathā kathaṃ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hotī’’ti? ‘‘Idha, bho gotama, brāhmaṇā tadahuposathe sīsaṃnhātā navaṃ khomayugaṃ nivatthā allena gomayena pathaviṃ opuñjitvā haritehi kusehi pattharitvā antarā ca velaṃ antarā ca agyāgāraṃ seyyaṃ kappenti. Te taṃ rattiṃ tikkhattuṃ paccuṭṭhāya pañjalikā aggiṃ namassanti – ‘paccorohāma bhavantaṃ, paccorohāma bhavanta’nti. Bahukena ca sappitelanavanītena aggiṃ santappenti. Tassā ca rattiyā accayena paṇītena khādanīyena bhojanīyena brāhmaṇe santappenti. Evaṃ, bho gotama, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hotī’’ti.

‘‘බමුණ, බමුණන්ගේ පච්චෝරෝහණිය කෙසේ නම් වේද?’’ ‘‘භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙහි බමුණෝ උපෝසථ දින හිස සෝදා ස්නානය කොට, අලුත් පට පිළි යුගලක් හැඳ, අලුත් ගොමයෙන් පොළොව පිරිබඩ ගා, අමු කුස තණ අතුරා, වැලි තලාවත් ගිනි දෙවොලත් අතර සයනය කරති. ඔවුහු ඒ රාත්‍රියෙහි තෙවරක් නැගිට දොහොත් මුදුන් දී 'භවත් (ගිනි දෙවියනි), අපි ඔබවහන්සේ කෙරෙන් අකුසල් බැහැර කරමු, භවත් (ගිනි දෙවියනි), අපි ඔබවහන්සේ කෙරෙන් අකුසල් බැහැර කරමු' යි පවසමින් ගින්නට වඳිති. බොහෝ වූ ගිතෙල්, තලතෙල් හා වෙඬරු වලින් ගින්න පුදති (පිනවති). ඒ රාත්‍රිය අවසානයේ ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන්ගෙන් බමුණන් පිනවති. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, බමුණන්ගේ පච්චෝරෝහණිය මෙසේ වන්නේය.’’

‘‘Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hoti, aññathā ca pana ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bho gotama, ariyassa vinaye paccorohaṇī hoti? Sādhu me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī’’ti.

‘‘බමුණ, බමුණන්ගේ පච්චෝරෝහණිය එක් ආකාරයකි, ආර්ය විනයෙහි පච්චෝරෝහණිය තවත් ආකාරයකි.’’ ‘‘භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි පච්චෝරෝහණිය කෙසේ නම් වේද? ආර්ය විනයෙහි පච්චෝරෝහණිය යම් පරිදි වේද, ඒ ධර්මය භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ මට දේශනා කරත්වා.’’

‘‘Tena [Pg.448] hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

‘‘බමුණ, එසේ නම් සවන් දෙන්න, මැනවින් මනසිකාර කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි’’ යි වදාළ සේක. ‘‘එසේය, භවතුන් වහන්ස’’ කියා ජාණුස්සෝණි බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘Idha, brāhmaṇa, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘micchādiṭṭhiyā kho pāpako vipāko diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ ti. So iti paṭisaṅkhāya micchādiṭṭhiṃ pajahati; micchādiṭṭhiyā paccorohati.

‘‘බමුණ, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ කල්පනා කරයි: 'මිච්ඡා දිට්ඨියෙහි විපාකය මෙලොවෙහිත් පරලොවෙහිත් ලාමක (නපුරු) වූවකි' කියායි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා මිච්ඡා දිට්ඨිය ප්‍රහාණය කරයි; මිච්ඡා දිට්ඨියෙන් බැහැර වෙයි.

… Micchāsaṅkappassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya micchāsaṅkappaṃ pajahati; micchāsaṅkappā paccorohati.

...'මිච්ඡා සංකප්පයෙහි විපාකය මෙලොවෙහිත් පරලොවෙහිත් ලාමක වූවකි' කියායි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා මිච්ඡා සංකප්පය ප්‍රහාණය කරයි; මිච්ඡා සංකප්පයෙන් බැහැර වෙයි.

… Micchāvācāya kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya micchāvācaṃ pajahati; micchāvācāya paccorohati.

...'මිච්ඡා වාචාවෙහි විපාකය මෙලොවෙහිත් පරලොවෙහිත් ලාමක වූවකි' කියායි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා මිච්ඡා වාචාව ප්‍රහාණය කරයි; මිච්ඡා වාචාවෙන් බැහැර වෙයි.

…Micchākammantassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya micchākammantaṃ pajahati; micchākammantā paccorohati.

...'මිච්ඡා කම්මන්තයෙහි විපාකය මෙලොවෙහිත් පරලොවෙහිත් ලාමක වූවකි' කියායි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා මිච්ඡා කම්මන්තය ප්‍රහාණය කරයි; මිච්ඡා කම්මන්තයෙන් බැහැර වෙයි.

…Micchāājīvassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya micchāājīvaṃ pajahati; micchāājīvā paccorohati.

...'මිච්ඡා ආජීවයෙහි විපාකය මෙලොවෙහිත් පරලොවෙහිත් ලාමක වූවකි' කියායි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා මිච්ඡා ආජීවය ප්‍රහාණය කරයි; මිච්ඡා ආජීවයෙන් බැහැර වෙයි.

…Micchāvāyāmassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya micchāvāyāmaṃ pajahati; micchāvāyāmā paccorohati.

“මිත්‍යා ව්‍යායාමයේ (වැරදි උත්සාහයේ) විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද අකුසල සහගතය” යි ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසා මිත්‍යා ව්‍යායාමය අත්හරියි; මිත්‍යා ව්‍යායාමයෙන් බැහැර වෙයි.

…Micchāsatiyā kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya micchāsatiṃ pajahati; micchāsatiyā paccorohati.

“මිත්‍යා සතියේ (වැරදි සිහියේ) විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද අකුසල සහගතය” යි ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසා මිත්‍යා සතිය අත්හරියි; මිත්‍යා සතියෙන් බැහැර වෙයි.

…Micchāsamādhissa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya micchāsamādhiṃ pajahati; micchāsamādhimhā paccorohati.

“මිත්‍යා සමාධියේ (වැරදි සමාධියේ) විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද අකුසල සහගතය” යි ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසා මිත්‍යා සමාධිය අත්හරියි; මිත්‍යා සමාධියෙන් බැහැර වෙයි.

…Micchāñāṇassa [Pg.449] kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya micchāñāṇaṃ pajahati; micchāñāṇamhā paccorohati.

“මිත්‍යා ඥානයේ (වැරදි දැනුමේ) විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද අකුසල සහගතය” යි ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසා මිත්‍යා ඥානය අත්හරියි; මිත්‍යා ඥානයෙන් බැහැර වෙයි.

‘Micchāvimuttiyā kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti. So iti paṭisaṅkhāya micchāvimuttiṃ pajahati; micchāvimuttiyā paccorohati. Evaṃ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī’’ti.

“මිත්‍යා විමුක්තියේ (වැරදි මිදීමේ) විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද අකුසල සහගතය” යි ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසා මිත්‍යා විමුක්තිය අත්හරියි; මිත්‍යා විමුක්තියෙන් බැහැර වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, ආර්ය විනයෙහි ‘පච්චෝරෝහණී’ (වැරදි බැහැර කිරීම) වන්නී මෙසේ ය.”

‘‘Aññathā, bho gotama, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī, aññathā ca pana ariyassa vinaye paccorohaṇī hoti. Imissā ca, bho gotama, ariyassa vinaye paccorohaṇiyā brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī kalaṃ nāgghati soḷasiṃ. Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Sattamaṃ.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ පච්චෝරෝහණිය එක් ආකාරයකි, ආර්ය විනයෙහි පච්චෝරෝහණිය තවත් ආකාරයකි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි මේ පච්චෝරෝහණිය හා සසඳන කල බ්‍රාහ්මණයන්ගේ පච්චෝරෝහණිය දහසයෙන් පංගුවක් තරම්වත් නොවටී. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහර ය... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස දරා ගන්නා සේක්වා.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.

8. Dutiyapaccorohaṇīsuttaṃ

8. 8. දෙවැනි පච්චෝරෝහණී සූත්‍රය

120. ‘‘Ariyaṃ vo, bhikkhave, paccorohaṇiṃ desessāmi. Taṃ suṇātha… katamā ca, bhikkhave, ariyā paccorohaṇī? Idha, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘micchādiṭṭhiyā kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti. So iti paṭisaṅkhāya micchādiṭṭhiṃ pajahati; micchādiṭṭhiyā paccorohati. Micchāsaṅkappassa kho pāpako vipāko… micchāvācāya kho… micchākammantassa kho… micchāājīvassa kho… micchāvāyāmassa kho… micchāsatiyā kho… micchāsamādhissa kho… micchāñāṇassa kho… micchāvimuttiyā kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya micchāvimuttiṃ pajahati; micchāvimuttiyā paccorohati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyā paccorohaṇī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

120. “මහණෙනි, මම තොපට ආර්ය පච්චෝරෝහණිය දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, ආර්ය පච්චෝරෝහණිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ නුවණින් විමසයි: ‘මිත්‍යා දෘෂ්ටියේ විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද අකුසල සහගත ය’ කියා ය. ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසා මිත්‍යා දෘෂ්ටිය අත්හරියි; මිත්‍යා දෘෂ්ටියෙන් බැහැර වෙයි. මිත්‍යා සංකල්පයේ විපාකය අකුසල සහගත ය... මිත්‍යා වාචාවේ... මිත්‍යා කම්මන්තයේ... මිත්‍යා ආජීවයේ... මිත්‍යා ව්‍යායාමයේ... මිත්‍යා සතියේ... මිත්‍යා සමාධියේ... මිත්‍යා ඥානයේ... මිත්‍යා විමුක්තියේ විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද අකුසල සහගත ය. ඔහු මෙසේ නුවණින් විමසා මිත්‍යා විමුක්තිය අත්හරියි; මිත්‍යා විමුක්තියෙන් බැහැර වෙයි. මහණෙනි, මෙය ආර්ය පච්චෝරෝහණිය යැයි කියනු ලැබේ.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

9. Pubbaṅgamasuttaṃ

9. 9. පුබ්බංගම සූත්‍රය

121. ‘‘Sūriyassa, bhikkhave, udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – aruṇuggaṃ. Evamevaṃ kho, bhikkhave, kusalānaṃ dhammānaṃ etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ, yadidaṃ – sammādiṭṭhi. Sammādiṭṭhikassa, bhikkhave, sammāsaṅkappo pahoti, sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti, sammākammanto [Pg.450] pahoti, sammākammantassa sammāājīvo pahoti, sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti, sammāvāyāmassa sammāsati pahoti, sammāsatissa sammāsamādhi pahoti, sammāsamādhissa sammāñāṇaṃ pahoti, sammāñāṇissa sammāvimutti pahotī’’ti. Navamaṃ.

121. “මහණෙනි, හිරු උදාවට පෙරමතු වන අරුණෝදය යම් සේ පෙරගමන්කරු වේද, පූර්ව නිමිත්ත වේද; මහණෙනි, එලෙසම කුසල ධර්මයන්ගේ පෙරගමන්කරු වන්නේත්, පූර්ව නිමිත්ත වන්නේත් සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, සම්මා දිට්ඨිය ඇත්තාට සම්මා සංකල්පය ඇති වෙයි, සම්මා සංකල්පය ඇත්තාට සම්මා වාචාව ඇති වෙයි, සම්මා වාචාව ඇත්තාට සම්මා කම්මන්තය ඇති වෙයි, සම්මා කම්මන්තය ඇත්තාට සම්මා ආජීවය ඇති වෙයි, සම්මා ආජීවය ඇත්තාට සම්මා ව්‍යායාමය ඇති වෙයි, සම්මා ව්‍යායාමය ඇත්තාට සම්මා සතිය ඇති වෙයි, සම්මා සතිය ඇත්තාට සම්මා සමාධිය ඇති වෙයි, සම්මා සමාධිය ඇත්තාට සම්මා ඥානය ඇති වෙයි, සම්මා ඥානය ඇත්තාට සම්මා විමුක්තිය ඇති වෙයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

10. Āsavakkhayasuttaṃ

10. 10. ආසවක්ඛය සූත්‍රය

122. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattanti. Katame dasa? Sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi, sammāñāṇaṃ, sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattantī’’ti. Dasamaṃ.

122. “මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මේ ධර්ම දසය ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතී. ඒ දසය කවරේ ද? සම්මා දිට්ඨිය, සම්මා සංකල්පය, සම්මා වාචාව, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා ව්‍යායාමය, සම්මා සතිය, සම්මා සමාධිය, සම්මා ඥානය, සම්මා විමුක්තිය යි. මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මේ ධර්ම දසය ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස පවතී.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

Paccorohaṇivaggo dutiyo.

දෙවැනි පච්චෝරෝහණි වර්ගය නිමයි.

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

Tayo adhammā ajito, saṅgāravo ca orimaṃ;

Dve ceva paccorohaṇī, pubbaṅgamaṃ āsavakkhayoti.

අධම්ම සූත්‍ර තුනක් ද, අජිත, සගාරව සහ ඔරිම සූත්‍ර ද, පච්චෝරෝහණී සූත්‍ර දෙකක් ද, පුබ්බංගම සහ ආසවක්ඛය සූත්‍ර ද වශයෙන් (මෙහි සූත්‍ර දසයකි).

(13) 3. Parisuddhavaggo

(13) 3. පරිසුද්ධ වර්ගය

1. Paṭhamasuttaṃ

1. පළමු සූත්‍රය

123. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā parisuddhā pariyodātā, nāññatra sugatavinayā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi, sammāñāṇaṃ, sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā parisuddhā pariyodātā, nāññatra sugatavinayā’’ti. Paṭhamaṃ.

123. “මහණෙනි, අතිශයින් පිරිසිදු වූ, නිර්මල වූ මේ ධර්ම දසය සුගතයන් වහන්සේගේ විනයෙහි (ශාසනයෙහි) මිස අන් තැනක නැත. ඒ දසය කවරේ ද? සම්මා දිට්ඨිය, සම්මා සංකල්පය, සම්මා වාචාව, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා ව්‍යායාමය, සම්මා සතිය, සම්මා සමාධිය, සම්මා ඥානය, සම්මා විමුක්තිය යි. මහණෙනි, අතිශයින් පිරිසිදු වූ, නිර්මල වූ මේ ධර්ම දසය සුගතයන් වහන්සේගේ විනයෙහි මිස අන් තැනක නැත.” පළමුවැනි සූත්‍රයයි.

2. Dutiyasuttaṃ

2. දෙවැනි සූත්‍රය

124. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi …pe… sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Dutiyaṃ.

124. “මහණෙනි, නූපන් මේ ධර්ම දසය සුගතයන් වහන්සේගේ විනයෙහි මිස අන් තැනක නූපදියි. ඒ දසය කවරේ ද? සම්මා දිට්ඨිය...පෙ... සම්මා විමුක්තිය යි. මහණෙනි, නූපන් මේ ධර්ම දසය සුගතයන් වහන්සේගේ විනයෙහි මිස අන් තැනක නූපදියි.” දෙවැනි සූත්‍රයයි.

3. Tatiyasuttaṃ

3. තෙවැනි සූත්‍රය

125. ‘‘Dasayime[Pg.451], bhikkhave, dhammā mahapphalā mahānisaṃsā, nāññatra sugatavinayā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā mahapphalā mahānisaṃsā, nāññatra sugatavinayā’’ti. Tatiyaṃ.

125. “මහණෙනි, මහා ඵල ඇති, මහා ආනිසංස ඇති මේ ධර්ම දසයෙක් වෙති. මොවුහු සුගත විනයෙන් (බුද්ධ ශාසනයෙන්) බැහැරව නොවෙති. ඒ දසය කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය...පෙ... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මහා ඵල ඇති, මහා ආනිසංස ඇති මේ ධර්ම දසයෝ සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති.” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Catutthasuttaṃ

4. සිව්වන සූත්‍රය

126. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā rāgavinayapariyosānā honti dosavinayapariyosānā honti mohavinayapariyosānā honti, nāññatra sugatavinayā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā rāgavinayapariyosānā honti dosavinayapariyosānā honti mohavinayapariyosānā honti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Catutthaṃ.

126. “මහණෙනි, රාගය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇති, ද්වේෂය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇති, මෝහය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇති මේ ධර්ම දසයෙක් වෙති. මොවුහු සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති. ඒ දසය කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය...පෙ... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, රාගය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇති, ද්වේෂය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇති, මෝහය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇති මේ ධර්ම දසයෝ සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති.” සිව්වන සූත්‍රයයි.

5. Pañcamasuttaṃ

5. පස්වන සූත්‍රය

127. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti, nāññatra sugatavinayā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Pañcamaṃ.

127. “මහණෙනි, ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සන්සිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන් පිණිස පවතින මේ ධර්ම දසයෙක් වෙති. මොවුහු සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති. ඒ දසය කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය...පෙ... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, ඒකාන්තයෙන්ම කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සන්සිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන් පිණිස පවතින මේ ධර්ම දසයෝ සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Chaṭṭhasuttaṃ

6. හයවන සූත්‍රය

128. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi …pe… sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā bhāvitā bahulīkatā anuppannā uppajjanti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

128. “මහණෙනි, වඩන ලද්දා වූ, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දා වූ මේ ධර්ම දසයෝ පෙර නූපන්නාහු උපදිති. මොවුහු සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති. ඒ දසය කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය...පෙ... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, වඩන ලද්දා වූ, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දා වූ මේ ධර්ම දසයෝ පෙර නූපන්නාහු උපදිති. මොවුහු සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති.” හයවන සූත්‍රයයි.

7. Sattamasuttaṃ

7. හත්වන සූත්‍රය

129. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā, nāññatra sugatavinayā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā, nāññatra sugatavinayā’’ti. Sattamaṃ.

129. “මහණෙනි, වඩන ලද්දා වූ, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දා වූ මේ ධර්ම දසයෝ මහා ඵල ඇත්තාහ, මහා ආනිසංස ඇත්තාහ. මොවුහු සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති. ඒ දසය කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය...පෙ... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, වඩන ලද්දා වූ, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දා වූ මේ ධර්ම දසයෝ මහා ඵල ඇත්තාහ, මහා ආනිසංස ඇත්තාහ. මොවුහු සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති.” හත්වන සූත්‍රයයි.

8. Aṭṭhamasuttaṃ

8. අටවන සූත්‍රය

130. ‘‘Dasayime[Pg.452], bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā rāgavinayapariyosānā honti dosavinayapariyosānā honti mohavinayapariyosānā honti, nāññatra sugatavinayā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā bhāvitā bahulīkatā rāgavinayapariyosānā honti dosavinayapariyosānā honti mohavinayapariyosānā honti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

130. “මහණෙනි, වඩන ලද්දා වූ, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දා වූ මේ ධර්ම දසයෝ රාගය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇත්තාහ, ද්වේෂය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇත්තාහ, මෝහය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇත්තාහ. මොවුහු සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති. ඒ දසය කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය...පෙ... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, වඩන ලද්දා වූ, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දා වූ මේ ධර්ම දසයෝ රාගය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇත්තාහ, ද්වේෂය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇත්තාහ, මෝහය දුරු කිරීම කෙළවර කොට ඇත්තාහ. මොවුහු සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති.” අටවන සූත්‍රයයි.

9. Navamasuttaṃ

9. නවවන සූත්‍රය

131. ‘‘Dasayime, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti, nāññatra sugatavinayā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa dhammā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti, nāññatra sugatavinayā’’ti. Navamaṃ.

131. “මහණෙනි, වඩන ලද්දා වූ, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දා වූ මේ ධර්ම දසයෝ ඒකාන්තයෙන් කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සන්සිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන් පිණිස පවතිති. මොවුහු සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති. ඒ දසය කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය...පෙ... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, වඩන ලද්දා වූ, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද්දා වූ මේ ධර්ම දසයෝ ඒකාන්තයෙන් කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සන්සිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන් පිණිස පවතිති. මොවුහු සුගත විනයෙන් බැහැරව නොවෙති.” නවවන සූත්‍රයයි.

10. Dasamasuttaṃ

10. දසවන සූත්‍රය

132. ‘‘Dasayime, bhikkhave, micchattā. Katame dasa? Micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi, micchāñāṇaṃ, micchāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa micchattā’’ti. Dasamaṃ.

132. “මහණෙනි, මේ වූ කලී දස වැදෑරුම් මිත්‍යා ස්වභාවයෝ (වැරදි මාර්ගයන්) වෙති. ඒ දසය කවරේද? මිත්‍යා දිට්ඨිය, මිත්‍යා සංකල්පය, මිත්‍යා වාචාව, මිත්‍යා කම්මන්තය, මිත්‍යා ආජීවය, මිත්‍යා වායාමය, මිත්‍යා සතිය, මිත්‍යා සමාධිය, මිත්‍යා ඥානය, මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මේ දස වැදෑරුම් මිත්‍යා ස්වභාවයෝ වෙති.” දසවන සූත්‍රයයි.

11. Ekādasamasuttaṃ

11. එකොළොස්වන සූත්‍රය

133. ‘‘Dasayime, bhikkhave, sammattā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi, sammāñāṇaṃ, sammāvimutti – ime kho, bhikkhave, dasa sammattā’’ti. Ekādasamaṃ.

133. “මහණෙනි, මේ වූ කලී දස වැදෑරුම් සම්‍යක් ස්වභාවයෝ (නිවැරදි මාර්ගයන්) වෙති. ඒ දසය කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය, සම්මා සංකල්පය, සම්මා වාචාව, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා වායාමය, සම්මා සතිය, සම්මා සමාධිය, සම්මා ඥානය, සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මේ දස වැදෑරුම් සම්‍යක් ස්වභාවයෝ වෙති.” එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.

Parisuddhavaggo tatiyo.

තෙවන පිරිසුද්ධ වර්ගය නිමාවට පත් විය.

(14) 4. Sādhuvaggo

(14) 4. 4. සාධු වර්ගය

1. Sādhusuttaṃ

1. 1. සාධු සූත්‍රය

134. ‘‘Sādhuñca [Pg.453] vo, bhikkhave, desessāmi asādhuñca. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

134. “මහණෙනි, මම ඔබට යහපත් දෙයත් (සාධු), අයහපත් දෙයත් (අසාධු) දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.” “එසේය, ස්වාමීනි”යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක -

‘‘Katamañca, bhikkhave, asādhu? Micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi, micchāñāṇaṃ, micchāvimutti – idaṃ vuccati, bhikkhave, asādhu. Katamañca, bhikkhave, sādhu? Sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi, sammāñāṇaṃ, sammāvimutti – idaṃ vuccati, bhikkhave, sādhū’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, අයහපත් දෙය (අසාධු) කවරේද? මිත්‍යා දිට්ඨිය, මිත්‍යා සංකල්පය, මිත්‍යා වාචාව, මිත්‍යා කම්මන්තය, මිත්‍යා ආජීවය, මිත්‍යා වායාමය, මිත්‍යා සතිය, මිත්‍යා සමාධිය, මිත්‍යා ඥානය, මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අයහපත් දෙය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, යහපත් දෙය (සාධු) කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය, සම්මා සංකල්පය, සම්මා වාචාව, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා වායාමය, සම්මා සතිය, සම්මා සමාධිය, සම්මා ඥානය, සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය යහපත් දෙය යැයි කියනු ලැබේ.” පළමුවන සූත්‍රයයි.

2. Ariyadhammasuttaṃ

2. අරියධම්ම සූත්‍රය

135. ‘‘Ariyadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi anariyadhammañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, anariyo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anariyo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, ariyo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyo dhammo’’ti. Dutiyaṃ.

135. මහණෙනි, මම ඔබට ආර්ය ධර්මයත් අනාර්ය ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, අනාර්ය ධර්මය යනු කුමක්ද? මිත්‍යා දෘෂ්ටිය... මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අනාර්ය ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ආර්ය ධර්මය යනු කුමක්ද? සම්මා දෘෂ්ටිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය ආර්ය ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Akusalasuttaṃ

3. අකුසල සූත්‍රය

136. ‘‘Akusalañca vo, bhikkhave, desessāmi kusalañca. Taṃ suṇātha …pe… katamañca, bhikkhave, akusalaṃ? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – idaṃ vuccati, bhikkhave, akusalaṃ. Katamañca, bhikkhave, kusalaṃ? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – idaṃ vuccati, bhikkhave, kusala’’nti. Tatiyaṃ.

136. මහණෙනි, මම ඔබට අකුසලයත් කුසලයත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, අකුසලය යනු කුමක්ද? මිත්‍යා දෘෂ්ටිය... මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අකුසලය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, කුසලය යනු කුමක්ද? සම්මා දෘෂ්ටිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය කුසලය යැයි කියනු ලැබේ. තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Atthasuttaṃ

4. අර්ථ සූත්‍රය

137. ‘‘Atthañca vo, bhikkhave, desessāmi anatthañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, anattho? Micchādiṭṭhi …pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anattho. Katamo ca, bhikkhave, attho? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, attho’’ti. Catutthaṃ.

137. මහණෙනි, මම ඔබට අර්ථයත් අනර්ථයත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, අනර්ථය යනු කුමක්ද? මිත්‍යා දෘෂ්ටිය... මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අනර්ථය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, අර්ථය යනු කුමක්ද? සම්මා දෘෂ්ටිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අර්ථය යැයි කියනු ලැබේ. හතරවන සූත්‍රයයි.

5. Dhammasuttaṃ

5. ධර්ම සූත්‍රය

138. ‘‘Dhammañca [Pg.454] vo, bhikkhave, desessāmi adhammañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, adhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhammo. Katamo ca, bhikkhave, dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, dhammo’’ti. Pañcamaṃ.

138. මහණෙනි, මම ඔබට ධර්මයත් අධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, අධර්මය යනු කුමක්ද? මිත්‍යා දෘෂ්ටිය... මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ධර්මය යනු කුමක්ද? සම්මා දෘෂ්ටිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Sāsavasuttaṃ

6. සාසව සූත්‍රය

139. ‘‘Sāsavañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi anāsavañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, sāsavo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sāsavo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, anāsavo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anāsavo dhammo’’ti. Chaṭṭhaṃ.

139. මහණෙනි, මම ඔබට ආසව සහිත ධර්මයත් ආසව රහිත ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, ආසව සහිත ධර්මය යනු කුමක්ද? මිත්‍යා දෘෂ්ටිය... මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය ආසව සහිත ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ආසව රහිත ධර්මය යනු කුමක්ද? සම්මා දෘෂ්ටිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය ආසව රහිත ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. හයවන සූත්‍රයයි.

7. Sāvajjasuttaṃ

7. සාවද්‍ය සූත්‍රය

140. ‘‘Sāvajjañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi anavajjañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, sāvajjo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sāvajjo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, anavajjo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anavajjo dhammo’’ti. Sattamaṃ.

140. මහණෙනි, මම ඔබට සාවද්‍ය (වරද සහිත) ධර්මයත් අනවද්‍ය (වරද රහිත) ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, සාවද්‍ය ධර්මය යනු කුමක්ද? මිත්‍යා දෘෂ්ටිය... මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය සාවද්‍ය ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, අනවද්‍ය ධර්මය යනු කුමක්ද? සම්මා දෘෂ්ටිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අනවද්‍ය ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. හත්වන සූත්‍රයයි.

8. Tapanīyasuttaṃ

8. තපනීය සූත්‍රය

141. ‘‘Tapanīyañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi atapanīyañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, tapanīyo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, tapanīyo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, atapanīyo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, atapanīyo dhammo’’ti. Aṭṭhamaṃ.

141. මහණෙනි, මම ඔබට පසුතැවීමට හේතු වන ධර්මයත් පසුතැවීමට හේතු නොවන ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, පසුතැවීමට හේතු වන ධර්මය යනු කුමක්ද? මිත්‍යා දෘෂ්ටිය... මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය පසුතැවීමට හේතු වන ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, පසුතැවීමට හේතු නොවන ධර්මය යනු කුමක්ද? සම්මා දෘෂ්ටිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය පසුතැවීමට හේතු නොවන ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. අටවන සූත්‍රයයි.

9. Ācayagāmisuttaṃ

9. ආචයගාමී සූත්‍රය

142. ‘‘Ācayagāmiñca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi apacayagāmiñca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, ācayagāmī dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ācayagāmī dhammo. Katamo ca, bhikkhave[Pg.455], apacayagāmī dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, apacayagāmī dhammo’’ti. Navamaṃ.

142. මහණෙනි, මම ඔබට සසර රැස් කිරීමට හේතු වන ධර්මයත් සසර ක්ෂය කිරීමට හේතු වන ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, සසර රැස් කිරීමට හේතු වන ධර්මය යනු කුමක්ද? මිත්‍යා දෘෂ්ටිය... මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය සසර රැස් කිරීමට හේතු වන ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සසර ක්ෂය කිරීමට හේතු වන ධර්මය යනු කුමක්ද? සම්මා දෘෂ්ටිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය සසර ක්ෂය කිරීමට හේතු වන ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. නවවන සූත්‍රයයි.

10. Dukkhudrayasuttaṃ

10. දුක්ඛුද්‍රය සූත්‍රය

143. ‘‘Dukkhudrayañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi sukhudrayañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, dukkhudrayo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhudrayo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, sukhudrayo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhudrayo dhammo’’ti. Dasamaṃ.

143. මහණෙනි, මම ඔබට දුක උදා කරන ධර්මයත් සැප උදා කරන ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, දුක උදා කරන ධර්මය යනු කුමක්ද? මිත්‍යා දෘෂ්ටිය... මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය දුක උදා කරන ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සැප උදා කරන ධර්මය යනු කුමක්ද? සම්මා දෘෂ්ටිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය සැප උදා කරන ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. දසවන සූත්‍රයයි.

11. Dukkhavipākasuttaṃ

11. දුක්ඛවිපාක සූත්‍රය

144. ‘‘Dukkhavipākañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi sukhavipākañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, dukkhavipāko dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhavipāko dhammo. Katamo ca, bhikkhave, sukhavipāko dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhavipāko dhammo’’ti. Ekādasamaṃ.

144. මහණෙනි, මම ඔබට දුක් විපාක ඇති ධර්මයත් සැප විපාක ඇති ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, දුක් විපාක ඇති ධර්මය යනු කුමක්ද? මිත්‍යා දෘෂ්ටිය... මිත්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය දුක් විපාක ඇති ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සැප විපාක ඇති ධර්මය යනු කුමක්ද? සම්මා දෘෂ්ටිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය සැප විපාක ඇති ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.

Sādhuvaggo catuttho.

සතරවන සාධු වර්ගය අවසන්.

(15) 5. Ariyavaggo

(15) 5. ආර්ය වර්ගය

1. Ariyamaggasuttaṃ

1. ආර්ය මාර්ග සූත්‍රය

145. ‘‘Ariyamaggañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi anariyamaggañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, anariyo maggo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anariyo maggo. Katamo ca, bhikkhave, ariyo maggo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyo maggo’’ti. Paṭhamaṃ.

145. “මහණෙනි, මම ඔබට ආර්ය මාර්ගය වූ ධර්මය ද අනාර්ය මාර්ගය වූ ධර්මය ද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අනාර්ය මාර්ගය යනු කවරේද? මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය... මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අනාර්ය මාර්ගය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ආර්ය මාර්ගය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය ආර්ය මාර්ගය යැයි කියනු ලැබේ.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Kaṇhamaggasuttaṃ

2. කණ්හමග්ග සූත්‍රය

146. ‘‘Kaṇhamaggañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi sukkamaggañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, kaṇhamaggo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ [Pg.456] vuccati, bhikkhave, kaṇhamaggo. Katamo ca, bhikkhave, sukkamaggo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukkamaggo’’ti. Dutiyaṃ.

146. “මහණෙනි, මම ඔබට අඳුරු මාර්ගය වූ ධර්මය ද දීප්තිමත් මාර්ගය වූ ධර්මය ද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අඳුරු මාර්ගය යනු කවරේද? මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය... මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අඳුරු මාර්ගය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, දීප්තිමත් මාර්ගය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය දීප්තිමත් මාර්ගය යැයි කියනු ලැබේ.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Saddhammasuttaṃ

3. සද්ධම්ම සූත්‍රය

147. ‘‘Saddhammañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi asaddhammañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, asaddhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaddhammo. Katamo ca, bhikkhave, saddhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, saddhammo’’ti. Tatiyaṃ.

147. “මහණෙනි, මම ඔබට සද්ධර්මය ද අසද්ධර්මය ද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අසද්ධර්මය යනු කවරේද? මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය... මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අසද්ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සද්ධර්මය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය සද්ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Sappurisadhammasuttaṃ

4. සප්පුරිසධම්ම සූත්‍රය

148. ‘‘Sappurisadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi asappurisadhammañca. Taṃ suṇātha …pe… katamo ca, bhikkhave, asappurisadhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappurisadhammo. Katamo ca, bhikkhave, sappurisadhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappurisadhammo’’ti. Catutthaṃ.

148. “මහණෙනි, මම ඔබට සත්පුරුෂ ධර්මය ද අසත්පුරුෂ ධර්මය ද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අසත්පුරුෂ ධර්මය යනු කවරේද? මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය... මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අසත්පුරුෂ ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සත්පුරුෂ ධර්මය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය සත්පුරුෂ ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.” සිවුවන සූත්‍රයයි.

5. Uppādetabbasuttaṃ

5. උප්පාදේතබ්බ සූත්‍රය

149. ‘‘Uppādetabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi na uppādetabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, na uppādetabbo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na uppādetabbo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, uppādetabbo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, uppādetabbo dhammo’’ti. Pañcamaṃ.

149. “මහණෙනි, මම ඔබට උපදවා ගත යුතු ධර්මය ද නූපදවා ගත යුතු ධර්මය ද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, නූපදවා ගත යුතු ධර්මය යනු කවරේද? මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය... මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය නූපදවා ගත යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, උපදවා ගත යුතු ධර්මය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය උපදවා ගත යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Āsevitabbasuttaṃ

6. ආසේවිතබ්බ සූත්‍රය

150. ‘‘Āsevitabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi na āsevitabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, na āsevitabbo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na āsevitabbo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, āsevitabbo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, āsevitabbo dhammo’’ti. Chaṭṭhaṃ.

150. “මහණෙනි, මම ඔබට ප්‍රගුණ කළ යුතු (ඇසුරු කළ යුතු) ධර්මය ද ප්‍රගුණ නොකළ යුතු ධර්මය ද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, ප්‍රගුණ නොකළ යුතු ධර්මය යනු කවරේද? මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය... මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය ප්‍රගුණ නොකළ යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, ප්‍රගුණ කළ යුතු ධර්මය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය ප්‍රගුණ කළ යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.” හයවන සූත්‍රයයි.

7. Bhāvetabbasuttaṃ

7. භාවේතබ්බ සූත්‍රය

151. ‘‘Bhāvetabbañca [Pg.457] vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi na bhāvetabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, na bhāvetabbo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na bhāvetabbo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, bhāvetabbo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhāvetabbo dhammo’’ti. Sattamaṃ.

151. “මහණෙනි, මම ඔබට වැඩිය යුතු ධර්මය ද නොවැඩිය යුතු ධර්මය ද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, නොවැඩිය යුතු ධර්මය යනු කවරේද? මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය... මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය නොවැඩිය යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, වැඩිය යුතු ධර්මය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය වැඩිය යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.” හත්වන සූත්‍රයයි.

8. Bahulīkātabbasuttaṃ

8. බහුලීකාතබ්බ සූත්‍රය

152. ‘‘Bahulīkātabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi na bahulīkātabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, na bahulīkātabbo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na bahulīkātabbo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, bahulīkātabbo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bahulīkātabbo dhammo’’ti. Aṭṭhamaṃ.

152. “මහණෙනි, මම ඔබට බහුලව කළ යුතු ධර්මය ද බහුලව නොකළ යුතු ධර්මය ද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, බහුලව නොකළ යුතු ධර්මය යනු කවරේද? මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය... මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය බහුලව නොකළ යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, බහුලව කළ යුතු ධර්මය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය බහුලව කළ යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.” අටවන සූත්‍රයයි.

9. Anussaritabbasuttaṃ

9. අනුස්සරිතබ්බ සූත්‍රය

153. ‘‘Anussaritabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi na anussaritabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, na anussaritabbo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na anussaritabbo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, anussaritabbo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anussaritabbo dhammo’’ti. Navamaṃ.

153. “මහණෙනි, මම ඔබට අනුස්මරණය කළ යුතු ධර්මය ද අනුස්මරණය නොකළ යුතු ධර්මය ද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අනුස්මරණය නොකළ යුතු ධර්මය යනු කවරේද? මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය... මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අනුස්මරණය නොකළ යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, අනුස්මරණය කළ යුතු ධර්මය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය අනුස්මරණය කළ යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.” නවවන සූත්‍රයයි.

10. Sacchikātabbasuttaṃ

10. සච්ඡිකාතබ්බ සූත්‍රය

154. ‘‘Sacchikātabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi na sacchikātabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, na sacchikātabbo dhammo? Micchādiṭṭhi…pe… micchāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na sacchikātabbo dhammo. Katamo ca, bhikkhave, sacchikātabbo dhammo? Sammādiṭṭhi…pe… sammāvimutti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sacchikātabbo dhammo’’ti. Dasamaṃ.

154. “මහණෙනි, මම ඔබට සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්මය ද සාක්ෂාත් නොකළ යුතු ධර්මය ද දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, සාක්ෂාත් නොකළ යුතු ධර්මය යනු කවරේද? මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය... මිථ්‍යා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය සාක්ෂාත් නොකළ යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්මය යනු කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය... සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, මෙය සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.” දසවන සූත්‍රයයි.

Ariyavaggo pañcamo.

පස්වන ආර්ය වර්ගය අවසන් විය.

Tatiyapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

තුන්වන පණ්ණාසකය නිමාවට පත් විය.

4. Catutthapaṇṇāsakaṃ

4. සතරවන පණ්ණාසකය

(16) 1. Puggalavaggo

(16) 1. පුද්ගල වර්ගය

1. Sevitabbasuttaṃ

1. සේවිතබ්බ සූත්‍රය

155. ‘‘Dasahi[Pg.458], bhikkhave, dhammehi samannāgato puggalo na sevitabbo. Katamehi dasahi? Micchādiṭṭhiko hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāco hoti, micchākammanto hoti, micchāājīvo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsati hoti, micchāsamādhi hoti, micchāñāṇī hoti, micchāvimutti hoti – imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato puggalo na sevitabbo.

155. ‘‘මහණෙනි, කරුණු දහයකින් සමන්නාගත පුද්ගලයා ආශ්‍රය නොකළ යුතුය. ඒ කවර දස දෙනෙක්ද යත්? මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා සංකල්පයෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා වචනයෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා කර්මාන්තයෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා ආජීවයෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා ව්‍යායාමයෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා ස්මෘතියෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා සමාධියෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා ඥානයෙන් යුක්ත වෙයි, මිථ්‍යා විමුක්තියෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු දහයෙන් සමන්නාගත පුද්ගලයා ආශ්‍රය නොකළ යුතුය.

‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato puggalo sevitabbo. Katamehi dasahi? Sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti, sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti, sammāñāṇī hoti, sammāvimutti hoti – imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato puggalo sevitabbo’’ti.

‘‘මහණෙනි, කරුණු දහයකින් සමන්නාගත පුද්ගලයා ආශ්‍රය කළ යුතුය. ඒ කවර දස දෙනෙක්ද යත්? සම්මා දෘෂ්ටියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා සංකල්පයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා වචනයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා කර්මාන්තයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ආජීවයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ව්‍යායාමයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ස්මෘතියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ඥානයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු දහයෙන් සමන්නාගත පුද්ගලයා ආශ්‍රය කළ යුතුය.’’

2-12. Bhajitabbādisuttāni

2-12. භජිතබ්බාදි සූත්‍ර (භජිතබ්බ ආදී සූත්‍ර)

156-166. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato puggalo na bhajitabbo…pe… bhajitabbo…pe… na payirupāsitabbo… payirupāsitabbo…pe… na pujjo hoti… pujjo hoti…pe… na pāsaṃso hoti… pāsaṃso hoti…pe… agāravo hoti… sagāravo hoti…pe… appatisso hoti… sappatisso hoti…pe… na ārādhako hoti … ārādhako hoti…pe… na visujjhati… visujjhati…pe… mānaṃ nādhibhoti… mānaṃ adhibhoti…pe. … paññāya na vaḍḍhati… paññāya vaḍḍhati…pe….

156-166. ‘‘මහණෙනි, කරුණු දහයකින් සමන්නාගත පුද්ගලයා ඇසුරු නොකළ යුතුය... ඇසුරු කළ යුතුය... සේවනය නොකළ යුතුය... සේවනය කළ යුතුය... පිදිය යුතු නොවේ... පිදිය යුතුය... ප්‍රශංසා නොකට යුතුය... ප්‍රශංසා කළ යුතුය... ගෞරව නොකළ යුතුය... ගෞරව කළ යුතුය... යටත් පැවතුම් නොතිබිය යුතුය... යටත් පැවතුම් තිබිය යුතුය... (ගුණ) නොවැඩිය යුතුය... (ගුණ) වැඩිය යුතුය... පිරිසිදු නොවේ... පිරිසිදු වේ... මානය මැඩපැවැත්විය නොහැක... මානය මැඩපැවැත්විය හැකිය... ප්‍රඥාවෙන් නොවැඩෙයි... ප්‍රඥාවෙන් වැඩෙයි...’’

‘‘Bahuṃ apuññaṃ pasavati… bahuṃ puññaṃ pasavati. Katamehi dasahi? Sammādiṭṭhiko hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāco hoti, sammākammanto hoti, sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti[Pg.459], sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti, sammāñāṇī hoti, sammāvimutti hoti – imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato puggalo bahuṃ puññaṃ pasavatī’’ti.

‘‘බොහෝ අකුසල් රැස් කරයි... බොහෝ පින් රැස් කරයි. ඒ කවර දස දෙනෙක්ද යත්? සම්මා දෘෂ්ටියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා සංකල්පයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා වචනයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා කර්මාන්තයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ආජීවයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ව්‍යායාමයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ස්මෘතියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා ඥානයෙන් යුක්ත වෙයි, සම්මා විමුක්තියෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු දහයෙන් සමන්නාගත පුද්ගලයා බොහෝ පින් රැස් කරන්නේය.’’

Puggalavaggo paṭhamo.

පළමු පුද්ගල වර්ගය නිමාවට පත් විය.

(17) 2. Jāṇussoṇivaggo

(17) 2. ජාණුස්සෝණි වර්ගය

1. Brāhmaṇapaccorohaṇīsuttaṃ

1. බ්‍රාහ්මණ පච්චෝරොහණී සූත්‍රය

167. Tena kho pana samayena jāṇussoṇi brāhmaṇo tadahuposathe sīsaṃnhāto navaṃ khomayugaṃ nivattho allakusamuṭṭhiṃ ādāya bhagavato avidūre ekamantaṃ ṭhito hoti.

167. එකල්හි ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා පෝය දිනක හිස සෝදා ස්නානය කර, අලුත් සෝම වස්ත්‍ර යුගලක් හැඳ, තෙත කුස තණ මිටියක් අතින් ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරු එක් පසෙක සිටියේය.

Addasā kho bhagavā jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ tadahuposathe sīsaṃnhātaṃ navaṃ khomayugaṃ nivatthaṃ allakusamuṭṭhiṃ ādāya ekamantaṃ ṭhitaṃ. Disvāna jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu tvaṃ, brāhmaṇa, tadahuposathe sīsaṃnhāto navaṃ khomayugaṃ nivattho allakusamuṭṭhiṃ ādāya ekamantaṃ ṭhito? Kiṃ nvajja brāhmaṇakulassā’’ti? ‘‘Paccorohaṇī, bho gotama, ajja brāhmaṇakulassā’’ti.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෝය දිනක හිස සෝදා ස්නානය කර, අලුත් සෝම වස්ත්‍ර යුගලක් හැඳ, තෙත කුස තණ මිටියක් අතින් ගෙන එක් පසෙක සිටින ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා දුටු සේක. දැක ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ වදාළ සේක: ‘බ්‍රාහ්මණය, ඔබ පෝය දිනක හිස සෝදා ස්නානය කර, අලුත් සෝම වස්ත්‍ර යුගලක් හැඳ, තෙත කුස තණ මිටියක් අතින් ගෙන එක් පසෙක සිටින්නේ කුමන කරුණක් නිසාද? අද බ්‍රාහ්මණ කුලයට කුමක් සිදුවන්නේද?’ ‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අද බ්‍රාහ්මණ කුලයේ පච්චෝරොහණී මංගල්‍යය (පාපයෙන් බැස යාම) පැවැත්වේ.’

‘‘Yathā kathaṃ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hotī’’ti? ‘‘Idha, bho gotama, brāhmaṇā tadahuposathe sīsaṃnhātā navaṃ khomayugaṃ nivatthā allena gomayena pathaviṃ opuñjitvā haritehi kusehi pattharitvā antarā ca velaṃ antarā ca agyāgāraṃ seyyaṃ kappenti. Te taṃ rattiṃ tikkhattuṃ paccuṭṭhāya pañjalikā aggiṃ namassanti – ‘paccorohāma bhavantaṃ, paccorohāma bhavanta’nti. Bahukena ca sappitelanavanītena aggiṃ santappenti. Tassā ca rattiyā accayena paṇītena khādanīyena bhojanīyena brāhmaṇe santappenti. Evaṃ, bho gotama, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hotī’’ti.

‘බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ පච්චෝරොහණී උත්සවය කෙසේ පවත්වනු ලබන්නේද?’ ‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙහි බ්‍රාහ්මණයා පෝය දිනක හිස සෝදා ස්නානය කර, අලුත් සෝම වස්ත්‍ර යුගලක් හැඳ, අමු ගොමයෙන් බිම පිරිබඩ ගා, අමු කුස තණ අතුරා, වැලි තලාවත් ගිනිහල් ගෙයත් අතර සයනය කරති. ඔවුහු ඒ රාත්‍රියේ තෙවරක් පිබිද, දොහොත් මුදුන් දී ගින්නට මෙසේ නමස්කාර කරති: "අපි භවතුන් (ගින්න) කෙරෙන් (පව්වලින්) බසිමු, අපි භවතුන් කෙරෙන් (පව්වලින්) බසිමු" කියාය. බොහෝ ගිතෙල්, තෙල් හා වෙඬරු මගින් ගින්න සන්තර්පණය කරති. ඒ රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් ප්‍රණීත ඛාද්‍ය භෝජ්‍යයන්ගෙන් බ්‍රාහ්මණයන් සන්තර්පණය කරති. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ පච්චෝරොහණී උත්සවය පවත්වනු ලබන්නේ මෙසේය.’

‘‘Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hoti, aññathā ca pana ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ [Pg.460] pana, bho gotama, ariyassa vinaye paccorohaṇī hoti? Sādhu me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī’’ti.

‘බ්‍රාහ්මණය, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ පච්චෝරොහණී උත්සවය එකක් වන අතර, ආර්ය විනයෙහි පච්චෝරොහණී මංගල්‍යය තවත් එකකි.’ ‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි පච්චෝරොහණී මංගල්‍යය සිදුවන්නේ කෙසේද? භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ආර්ය විනයෙහි යම් පරිදි පච්චෝරොහණී මංගල්‍යය වේද, එපරිද්දෙන් මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා.’

‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

‘බ්‍රාහ්මණය, එසේ නම් අසන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.’ ‘එසේය, ස්වාමීනි’ යි ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Idha, brāhmaṇa, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘pāṇātipātassa kho pāpako vipāko diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ ti. So iti paṭisaṅkhāya pāṇātipātaṃ pajahati; pāṇātipātā paccorohati.

‘බ්‍රාහ්මණය, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ සලකයි: "සතුන් මැරීමේ ලාමක විපාකය මෙලොවදීත් පරලොවදීත් විඳීමට සිදු වෙයි" කියාය. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා සතුන් මැරීම අත්හරියි. සතුන් මැරීමෙන් (අකුසලයෙන්) බැහැර වෙයි.’

…Adinnādānassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya adinnādānaṃ pajahati; adinnādānā paccorohati.

‘...සොරකම් කිරීමේ ලාමක විපාකය මෙලොවදීත් පරලොවදීත් විඳීමට සිදු වෙයි කියාය. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා සොරකම් කිරීම අත්හරියි. සොරකම් කිරීමෙන් (අකුසලයෙන්) බැහැර වෙයි.’

…Kāmesumicchācārassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya kāmesumicchācāraṃ pajahati; kāmesumicchācārā paccorohati.

“...‘කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමේ (කාමමිථ්‍යාචාරයේ) විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක (නරක) එකකි’යි ඔහු සලකා බලයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා කාමයන්හි වරදවා හැසිරීම ප්‍රහීණ කරයි; කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් බැස යයි (එයින් බැහැර වෙයි).”

…Musāvādassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya musāvādaṃ pajahati; musāvādā paccorohati.

“...‘මුසාවාදයේ විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක එකකි’යි ඔහු සලකා බලයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා මුසාවාදය ප්‍රහීණ කරයි; මුසාවාදයෙන් බැස යයි.”

…Pisuṇāya vācāya kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya pisuṇaṃ vācaṃ pajahati; pisuṇāya vācāya paccorohati.

“...‘කේලාම් කීමේ විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක එකකි’යි ඔහු සලකා බලයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා කේලාම් කීම ප්‍රහීණ කරයි; කේලාම් කීමෙන් බැස යයි.”

…Pharusāya vācāya kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya pharusaṃ vācaṃ pajahati; pharusāya vācāya paccorohati.

“...‘පරුෂ වචන කීමේ විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක එකකි’යි ඔහු සලකා බලයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා පරුෂ වචන කීම ප්‍රහීණ කරයි; පරුෂ වචනයෙන් බැස යයි.”

…Samphappalāpassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya samphappalāpaṃ pajahati; samphappalāpā paccorohati.

“...‘හිස් වචන (සම්ඵප්පලාප) කීමේ විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක එකකි’යි ඔහු සලකා බලයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා හිස් වචන කීම ප්‍රහීණ කරයි; හිස් වචනයෙන් බැස යයි.”

…Abhijjhāya [Pg.461] kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya abhijjhaṃ pajahati; abhijjhāya paccorohati.

“...‘අභිජ්ඣාවේ (අනුන්ගේ වස්තුව තමාට වේවායි අසමලෝභයෙන් සිතීමේ) විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක එකකි’යි ඔහු සලකා බලයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා අභිජ්ඣාව ප්‍රහීණ කරයි; අභිජ්ඣාවෙන් බැස යයි.”

…Byāpādassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti. So iti paṭisaṅkhāya byāpādaṃ pajahati; byāpādā paccorohati.

“...‘ව්‍යාපාදයේ (අනුන් විනාශ වේවායි සිතන ක්‍රෝධයේ) විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක එකකි’යි ඔහු සලකා බලයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ කරයි; ව්‍යාපාදයෙන් බැස යයි.”

…Micchādiṭṭhiyā kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti. So iti paṭisaṅkhāya micchādiṭṭhiṃ pajahati; micchādiṭṭhiyā paccorohati. Evaṃ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī’’ti.

“...‘මිථ්‍යා දෘෂ්ටියේ විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක එකකි’යි ඔහු සලකා බලයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ප්‍රහීණ කරයි; මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන් බැස යයි. බ්‍රාහ්මණය, ආර්ය විනයෙහි අකුසලයෙන් බැහැර වීම (පච්චෝරොහණී) සිදුවන්නේ මෙසේය”යි වදාළ සේක.”

‘‘Aññathā kho, bho gotama, brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hoti, aññathā ca pana ariyassa vinaye paccorohaṇī hoti. Imissā, bho gotama, ariyassa vinaye paccorohaṇiyā brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī kalaṃ nāgghati soḷasiṃ. Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Paṭhamaṃ.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ පච්චෝරොහණිය (බැහැර වීමේ වතාවත) එක් ආකාරයකි, ආර්ය විනයෙහි පච්චෝරොහණිය තවත් ආකාරයකි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආර්ය විනයෙහි පෙනෙන මෙම පච්චෝරොහණියෙන් දහසයෙන් පංගුවක අගයක්වත් බ්‍රාහ්මණයන්ගේ පච්චෝරොහණියට නැත. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි... පෙ... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස දරා ගන්නා සේක්වා.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Ariyapaccorohaṇīsuttaṃ

2. 2. ආර්ය පච්චෝරොහණී සූත්‍රය

168. ‘‘Ariyaṃ vo, bhikkhave, paccorohaṇiṃ desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

168. “මහණෙනි, මම ඔබට ආර්ය වූ පච්චෝරොහණිය (අකුසලයෙන් බැස යාම) දේශනා කරන්නෙමි. එයට හොඳින් සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි”යි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි”යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Katamā ca, bhikkhave, ariyā paccorohaṇī? Idha, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘pāṇātipātassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti. So iti paṭisaṅkhāya pāṇātipātaṃ pajahati; pāṇātipātā paccorohati.

“මහණෙනි, ආර්ය වූ පච්චෝරොහණිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ නුවණින් සලකා බලයි: ‘ප්‍රාණඝාතයේ විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක එකකි.’ ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා ප්‍රාණඝාතය ප්‍රහීණ කරයි; ප්‍රාණඝාතයෙන් බැස යයි (එයින් බැහැර වෙයි).”

… ‘Adinnādānassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti. So iti paṭisaṅkhāya adinnādānaṃ pajahati; adinnādānā paccorohati.

“...‘සොරකම් කිරීමේ (අදත්තාදානයේ) විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක එකකි’යි ඔහු සලකා බලයි. ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා සොරකම ප්‍රහීණ කරයි; සොරකමින් බැස යයි.”

… ‘Kāmesumicchācārassa kho pāpako vipāko…pe… kāmesumicchācārā paccorohati.

“...‘කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමේ විපාකය ලාමක එකකි... පෙ... කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් බැස යයි.”

… ‘Musāvādassa [Pg.462] kho pāpako vipāko…pe… musāvādā paccorohati.

“...‘මුසාවාදයේ විපාකය ලාමක එකකි... පෙ... මුසාවාදයෙන් බැස යයි.”

… ‘Pisuṇāya vācāya kho pāpako vipāko…pe… pisuṇāya vācāya paccorohati.

“...‘කේලාම් කීමේ විපාකය ලාමක එකකි... පෙ... කේලාම් කීමෙන් බැස යයි.”

… ‘Pharusāya vācāya kho pāpako vipāko…pe… pharusāya vācāya paccorohati.

“...‘පරුෂ වචන කීමේ විපාකය ලාමක එකකි... පෙ... පරුෂ වචනයෙන් බැස යයි.”

… ‘Samphappalāpassa kho pāpako vipāko…pe… samphappalāpā paccorohati.

“...‘හිස් වචන කීමේ විපාකය ලාමක එකකි... පෙ... හිස් වචනයෙන් බැස යයි.”

… ‘Abhijjhāya kho pāpako vipāko…pe… abhijjhāya paccorohati.

“...‘අභිජ්ඣාවේ විපාකය ලාමක එකකි... පෙ... අභිජ්ඣාවෙන් බැස යයි.”

… ‘Byāpādassa kho pāpako vipāko…pe… byāpādā paccorohati.

“...‘ව්‍යාපාදයේ විපාකය ලාමක එකකි... පෙ... ව්‍යාපාදයෙන් බැස යයි.”

‘‘Katamā ca, bhikkhave, ariyā paccorohaṇī? Idha, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘micchādiṭṭhiyā kho pāpako vipāko diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā’ti. So iti paṭisaṅkhāya micchādiṭṭhiṃ pajahati; micchādiṭṭhiyā paccorohati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyā paccorohaṇī’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, ආර්ය වූ පච්චෝරොහණිය යනු කවරේද? මහණෙනි, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ නුවණින් සලකා බලයි: ‘මිථ්‍යා දෘෂ්ටියේ විපාකය මෙලොව දී මෙන්ම පරලොව දී ද ලාමක එකකි.’ ඔහු මෙසේ නුවණින් සලකා මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ප්‍රහීණ කරයි; මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙන් බැස යයි. මහණෙනි, මෙය ආර්ය පච්චෝරොහණිය යැයි කියනු ලැබේ.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Saṅgāravasuttaṃ

3. 3. සංගාරව සූත්‍රය

169. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

169. එකල්හි සංගාරව බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියේය. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු විය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ සංගාරව බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය –

‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, orimaṃ tīraṃ, kiṃ pārimaṃ tīra’’nti? ‘‘Pāṇātipāto kho, brāhmaṇa, orimaṃ tīraṃ, pāṇātipātā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Adinnādānaṃ kho, brāhmaṇa, orimaṃ tīraṃ, adinnādānā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Kāmesumicchācāro orimaṃ tīraṃ, kāmesumicchācārā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Musāvādo orimaṃ tīraṃ, musāvādā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Pisuṇā vācā orimaṃ tīraṃ, pisuṇāya vācāya veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Pharusā vācā orimaṃ tīraṃ, pharusāya vācāya veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Samphappalāpo orimaṃ tīraṃ, samphappalāpā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Abhijjhā orimaṃ tīraṃ, anabhijjhā pārimaṃ tīraṃ. Byāpādo orimaṃ tīraṃ, abyāpādo pārimaṃ tīraṃ. Micchādiṭṭhi orimaṃ tīraṃ, sammādiṭṭhi pārimaṃ tīraṃ. Idaṃ kho, brāhmaṇa, orimaṃ tīraṃ, idaṃ pārimaṃ tīranti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙතෙර යනු කුමක්ද? එතෙර යනු කුමක්ද?” “බ්‍රාහ්මණය, ප්‍රාණඝාතය යනු මෙතෙරයි, ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම එතෙරයි. බ්‍රාහ්මණය, අදත්තාදානය යනු මෙතෙරයි, අදත්තාදානයෙන් වැළකීම එතෙරයි. කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම මෙතෙරයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම එතෙරයි. මුසාවාදය මෙතෙරයි, මුසාවාදයෙන් වැළකීම එතෙරයි. පිසුණු බස මෙතෙරයි, පිසුණු බසින් වැළකීම එතෙරයි. රළු බස මෙතෙරයි, රළු බසින් වැළකීම එතෙරයි. හිස් බස මෙතෙරයි, හිස් බසින් වැළකීම එතෙරයි. අභිධ්‍යාව මෙතෙරයි, අනභිධ්‍යාව එතෙරයි. ව්‍යාපාදය මෙතෙරයි, අව්‍යාපාදය එතෙරයි. මිච්ඡා දිට්ඨිය මෙතෙරයි, සම්මා දිට්ඨිය එතෙරයි. බ්‍රාහ්මණය, මෙන්න මේවා මෙතෙරයි, මේවා එතෙරයි.”

‘‘Appakā [Pg.463] te manussesu, ye janā pāragāmino;

Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.

“මිනිසුන් අතරින් එතෙරට (නිවනට) යන අය ඉතා ස්වල්පයකි. සෙසු පිරිස මෙතෙර (සක්කාය දිට්ඨිය නම් වූ මෙතෙර) දිගේම දුවති.”

‘‘Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;

Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.

“යම් කෙනෙක් මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්මයෙහි ඒ ධර්මයට අනුකූලව පිළිපදිත්ද, ඔවුහු තරණය කිරීමට ඉතා අපහසු වූ මාරයාගේ විෂය වූ මෙතෙර (සංසාරය) තරණය කොට එතෙරට (නිවනට) පැමිණෙන්නාහ.”

‘‘Kaṇhaṃ dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;

Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ.

“පණ්ඩිතයා අඳුරු වූ (අකුසල) ධර්මයන් අත්හැර, දීප්තිමත් වූ (කුසල) ධර්මයන් වැඩිය යුතුය. ගිහිගෙය අත්හැර පැවිදි බවට පැමිණ, ඇලීමට දුෂ්කර වූ විවේකයෙහි (නිවනෙහි) ඇලිය යුතුය.”

‘‘Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;

Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.

“එහි කාමයන් අත්හැර, කිසිදු බැඳීමක් නැතිව (පරමාර්ථ) සතුටක් කැමති විය යුතුය. පණ්ඩිත තැනැත්තා සිත් කිලිටු කරන කෙලෙසුන්ගෙන් තමන්ව පිරිසිදු කරගත යුතුය.”

‘‘Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;

Ādānapaṭinissagge, anupādāya ye ratā;

Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā’’ti. tatiyaṃ;

“යමෙකුගේ සිත සම්බෝධි අංගයන්හි (බොජ්ඣංග ධර්මයන්හි) මැනවින් වඩන ලද්දේද, කිසිවකට නොඇලී උපාදාන අත්හැරීමෙහි (නිවනෙහි) යමෙක් ඇලුනේද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ ඒ මහා තේජවන්ත රහතන් වහන්සේලා මෙලොවදීම පිරිනිවන් පාන්නාහ.”

4. Orimasuttaṃ

4. ඔරිම සූත්‍රය

170. ‘‘Orimañca, bhikkhave, tīraṃ desessāmi pārimañca tīraṃ. Taṃ suṇātha…pe… katamañca, bhikkhave, orimaṃ tīraṃ, katamañca pārimaṃ tīraṃ? Pāṇātipāto, bhikkhave, orimaṃ tīraṃ, pāṇātipātā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Adinnādānaṃ orimaṃ tīraṃ, adinnādānā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Kāmesumicchācāro orimaṃ tīraṃ, kāmesumicchācārā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Musāvādo orimaṃ tīraṃ, musāvādā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Pisuṇā vācā orimaṃ tīraṃ, pisuṇāya vācāya veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Pharusā vācā orimaṃ tīraṃ, pharusāya vācāya veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Samphappalāpo orimaṃ tīraṃ, samphappalāpā veramaṇī pārimaṃ tīraṃ. Abhijjhā orimaṃ tīraṃ, anabhijjhā pārimaṃ tīraṃ. Byāpādo orimaṃ tīraṃ, abyāpādo pārimaṃ tīraṃ. Micchādiṭṭhi orimaṃ tīraṃ, sammādiṭṭhi pārimaṃ tīraṃ. Idaṃ kho, bhikkhave, orimaṃ tīraṃ, idaṃ pārimaṃ tīranti.

170. “මහණෙනි, මම නුඹලාට මෙතෙරත් එතෙරත් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසන්න... මහණෙනි, මෙතෙර යනු කුමක්ද? එතෙර යනු කුමක්ද? මහණෙනි, ප්‍රාණඝාතය මෙතෙරයි, ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම එතෙරයි. අදත්තාදානය මෙතෙරයි, අදත්තාදානයෙන් වැළකීම එතෙරයි. කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම මෙතෙරයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම එතෙරයි. මුසාවාදය මෙතෙරයි, මුසාවාදයෙන් වැළකීම එතෙරයි. පිසුණු බස මෙතෙරයි, පිසුණු බසින් වැළකීම එතෙරයි. රළු බස මෙතෙරයි, රළු බසින් වැළකීම එතෙරයි. හිස් බස මෙතෙරයි, හිස් බසින් වැළකීම එතෙරයි. අභිධ්‍යාව මෙතෙරයි, අනභිධ්‍යාව එතෙරයි. ව්‍යාපාදය මෙතෙරයි, අව්‍යාපාදය එතෙරයි. මිච්ඡා දිට්ඨිය මෙතෙරයි, සම්මා දිට්ඨිය එතෙරයි. මහණෙනි, මෙය මෙතෙරයි, මෙය එතෙරයි.”

‘‘Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino;

Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.

“මිනිසුන් අතරින් එතෙරට යන අය ඉතා ස්වල්පයකි. සෙසු පිරිස මෙතෙර දිගේම දුවති.”

‘‘Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;

Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.

“යම් කෙනෙක් මැනවින් දේශනා කරන ලද ධර්මයෙහි ධර්මානුකූලව පිළිපදිත්ද, ඔවුහු තරණය කිරීමට ඉතා අපහසු වූ මාරයාගේ විෂය වූ මෙතෙර තරණය කොට එතෙරට පැමිණෙන්නාහ.”

‘‘Kaṇhaṃ [Pg.464] dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;

Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ.

“පණ්ඩිතයා අඳුරු ධර්මයන් අත්හැර දීප්තිමත් ධර්මයන් වැඩිය යුතුය. ඇලීම් ඇති සංසාරයෙන් බැහැරව ඇලීම් නැති නිවනට පැමිණ, ඇලීමට අපහසු වූ විවේකයෙහි ඇලිය යුතුය.”

‘‘Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;

Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.

“එහි කාමයන් අත්හැර කිසිදු බැඳීමක් නැතිව උතුම් සතුට කැමති විය යුතුය. පණ්ඩිතයා සිත් කිලිටු කරන කෙලෙසුන්ගෙන් තමන් පිරිසිදු කරගත යුතුය.”

‘‘Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;

Ādānapaṭinissagge, anupādāya ye ratā;

Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā’’ti. catutthaṃ;

“යමෙකුගේ සිත සම්බෝධි අංගයන්හි මැනවින් වඩන ලද්දේද, අල්වා ගැනීම් අත්හැරීමෙහි නොඇලී ඇලුනේද, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ ඒ තේජවන්ත රහතන් වහන්සේලා ලොව පිරිනිවන් පාන්නාහ.”

5. Paṭhamaadhammasuttaṃ

5. පළමු අධම්ම සූත්‍රය

171. ‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo anattho ca; dhammo ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā anatthañca, dhammañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṃ.

171. “මහණෙනි, අධර්මයත් දත යුතුය, අනර්ථයත් දත යුතුය. ධර්මයත් දත යුතුය, අර්ථයත් දත යුතුය. අධර්මය හා අනර්ථයත්, ධර්මය හා අර්ථයත් දැනගෙන ධර්මානුකූලව හා අර්ථයට අනුකූලව පිළිපැදිය යුතුය.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, adhammo ca anattho ca? Pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhammo ca anattho ca.

“මහණෙනි, අධර්මය සහ අනර්ථය යනු කුමක්ද? ප්‍රාණඝාතය, අදත්තාදානය, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම, මුසාවාදය, පිසුණු බස, රළු බස, හිස් බස, අභිධ්‍යාව, ව්‍යාපාදය සහ මිච්ඡා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය අධර්මය සහ අනර්ථය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dhammo ca attho ca? Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, dhammo ca attho ca.

“මහණෙනි, ධර්මය සහ අර්ථය යනු කුමක්ද? ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම, අදත්තාදානයෙන් වැළකීම, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම, මුසාවාදයෙන් වැළකීම, පිසුණු බසින් වැළකීම, රළු බසින් වැළකීම, හිස් බසින් වැළකීම, අනභිධ්‍යාව, අව්‍යාපාදය සහ සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය ධර්මය සහ අර්ථය යැයි කියනු ලැබේ.”

‘‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo anattho ca; dhammo ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā anatthañca, dhammañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Pañcamaṃ.

“‘මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, අනර්ථය ද දත යුතුය; ධර්මය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද අනර්ථය ද දැන, ධර්මය ද අර්ථය ද දැන, යම් සේ ධර්මය වේ ද, යම් සේ අර්ථය වේ ද, ඒ අයුරින්ම පිළිපැදිය යුතුය’ යනුවෙන් යමක් වදාරන ලද්දේ ද, මෙය ඒ අරභයා වදාරන ලද්දකි.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Dutiyaadhammasuttaṃ

6. 6. දෙවන අධම්ම සූත්‍රය

172. ‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo [Pg.465] yathā attho tathā paṭipajjitabba’’nti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

172. “මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය; අනර්ථය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද ධර්මය ද දැන, අනර්ථය ද අර්ථය ද දැන, යම් සේ ධර්මය වේ ද, යම් සේ අර්ථය වේ ද, ඒ අයුරින්ම පිළිපැදිය යුතුය.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සුගතයන් වහන්සේ මෙය වදාරා අසුනෙන් නැගිට විහාරයට (ගඳකිළියට) වැඩම කළ සේක.

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’’ti?

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කර නොබෝ වේලාවකින් ඒ භික්ෂූන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය; අනර්ථය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද ධර්මය ද දැන, අනර්ථය ද අර්ථය ද දැන, යම් සේ ධර්මය වේ ද, යම් සේ අර්ථය වේ ද, ඒ අයුරින්ම පිළිපැදිය යුතුය’ කියා මේ උද්දේශය සංක්ෂිප්තව වදාරා, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකර අසුනෙන් නැගිට විහාරයට වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තව දක්වන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකරන ලද මේ උද්දේශයේ අර්ථය විස්තර වශයෙන් විග්‍රහ කිරීමට කවරෙක් නම් සමත් වන්නේ ද?”

Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ puccheyyāma. Yathā no āyasmā mahākaccāno byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti.

එවිට ඒ භික්ෂූන්ට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: “මේ ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ද පැසසුමට ලක් වූ, විඥ ප්‍රඥාවන්ත සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාගේ ද ගෞරවයට පාත්‍ර වූ කෙනෙකි. ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තව දක්වන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකරන ලද මේ උද්දේශයේ අර්ථය විස්තර වශයෙන් විග්‍රහ කිරීමට සමත් වන්නාහ. අපි ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ අර්ථය විමසන්නෙමු නම් මැනවි. ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ අපට යම් සේ පැහැදිලි කර දෙන සේක් ද, අපි එය එලෙසම දරා ගන්නෙමු.”

Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavocuṃ –

ඉන්පසු ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදුණහ. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

‘‘Idaṃ kho no, āvuso kaccāna, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti.

“ඇවැත් කච්චානෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය; අනර්ථය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද ධර්මය ද දැන, අනර්ථය ද අර්ථය ද දැන, යම් සේ ධර්මය වේ ද, යම් සේ අර්ථය වේ ද, ඒ අයුරින්ම පිළිපැදිය යුතුය’ කියා මේ උද්දේශය සංක්ෂිප්තව වදාරා, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකර අසුනෙන් නැගිට විහාරයට වැඩම කළ සේක.

‘‘Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – adhammo ca, bhikkhave…pe… tathā paṭipajjitabbanti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena [Pg.466] uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti?

ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කර නොබෝ වේලාවකින් අපට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: ‘ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි, අධර්මය ද ...පෙ... ඒ අයුරින්ම පිළිපැදිය යුතුය’ කියා මේ උද්දේශය සංක්ෂිප්තව වදාරා, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකර අසුනෙන් නැගිට විහාරයට වැඩම කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තව දක්වන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකරන ලද මේ උද්දේශයේ අර්ථය විස්තර වශයෙන් විග්‍රහ කිරීමට කවරෙක් නම් සමත් වන්නේ ද?’

‘‘Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no āyasmā mahākaccāno byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’ti. Vibhajatu āyasmā mahākaccāno’’ti.

ඇවැත්නි, එවිට අපට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: ‘මේ ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් ද පසසන ලද, විඥ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලාගේ ද ගෞරවයට පාත්‍ර වූ කෙනෙකි. ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තව දක්වන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විග්‍රහ නොකරන ලද මේ උද්දේශයේ අර්ථය විස්තර වශයෙන් විග්‍රහ කිරීමට සමත් වන්නාහ. අපි ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ අර්ථය විමසන්නෙමු නම් මැනවි. ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ අපට යම් සේ පැහැදිලි කර දෙන සේක් ද, අපි එය එලෙසම දරා ගන්නෙමු’ කියායි. ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ මෙය විග්‍රහ කර දෙන සේක්වා.”

‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāraṃ gavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṃ atikkamma khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya. Evaṃsampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha. So hāvuso, bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ tumhe bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.

“ඇවැත්නි, යම් සේ අරටු සොයන, අරටු කැමති, අරටු සොයා ඇවිදින පුරුෂයෙක්, අරටු සහිත වූ මහත් ගසක මුල සහ කඳ ඉක්මවා ගොස් අතු පතරෙහි අරටුව සෙවිය යුතු යැයි සිතන්නාක් මෙන්, ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා ද ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉදිරියේ වැඩසිටියදීත්, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉක්මවා ගොස් අපෙන් මෙහි අර්ථය විමසීම සුදුසු යැයි සිතන්නාහුය. ඇවැත්නි, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දතයුත්ත දන්නා සේක, දැකිය යුත්ත දක්නා සේක. උන්වහන්සේ (ධර්ම) ඇස වූ සේක, ඥානය වූ සේක, ධර්මය වූ සේක, ශ්‍රේෂ්ඨ වූ සේක, (අර්ථය) පවසන සේක, ප්‍රකාශ කරන සේක, අර්ථය පෙන්වා දෙන සේක, අමෘතය දානය කරන සේක, ධර්මයේ අධිපතියාණෝ වන සේක, තථාගතයන් වහන්සේ වන සේක. ඔබ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතටම ගොස් මෙහි අර්ථය විමසන්නට තිබුණේ ඒ අවස්ථාවේදීය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබට එය යම් සේ විස්තර කරන සේක් ද, ඔබ එය එසේම ධාරණය කරගත යුතුව තිබුණි.”

‘‘Addhā, āvuso kaccāna, bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ mayaṃ bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma. Api cāyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Vibhajatāyasmā mahākaccāno agaruṃ karitvā’’ti.

“ඇවැත්නි කච්චාන, සැබවින්ම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දතයුත්ත දන්නා සේක, දැකිය යුත්ත දක්නා සේක, උන්වහන්සේ ඇස වූ සේක, ඥානය වූ සේක, ධර්මය වූ සේක, ශ්‍රේෂ්ඨ වූ සේක, පවසන සේක, ප්‍රකාශ කරන සේක, අර්ථය පෙන්වා දෙන සේක, අමෘතය දානය කරන සේක, ධර්මයේ අධිපතියාණෝ වන සේක, තථාගතයන් වහන්සේ වන සේක. අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතටම ගොස් මෙහි අර්ථය විමසන්නට තිබුණේ ඒ අවස්ථාවේදී බව සැබෑය, එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට යම් සේ විස්තර කරන සේක් ද, අප එය එසේම ධාරණය කරගත යුතුව තිබුණි. එතකුදු වුවත්, ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් ද පසසන ලද්දේය, නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා විසින් ද සම්භාවනීය කරන ලද්දේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැකෙවින් උදේසය දේශනා කළා වූ ද, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විභජනය නොකළා වූ ද මෙම දේශනාවේ අර්ථය විස්තර සහිතව බෙදා දැක්වීමට ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ සමත් වන සේක. එබැවින් ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ අපහසුවක් නොසිතා මෙය විස්තර කරන සේක්වා.”

‘‘Tena [Pg.467] hāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṃ. Athāyasmā mahākaccāno etadavoca –

“ඇවැත්නි, එසේ නම් අසන්න, හොඳින් මෙනෙහි කරන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි”යි වදාළ සේක. “එසේය ඇවැත්නි”යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. එකල්හි ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක;

‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo…pe… tathā paṭipajjitabba’nti.

“ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට යම් උදේසයක් සැකෙවින් දේශනා කොට, එහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් විභජනය නොකොට ආසනයෙන් නැගිට විහාරයට වැඩි සේක් ද, එනම්: ‘මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය, අනර්ථය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය ද ධර්මය ද අනර්ථය ද අර්ථය ද දැනගෙන, යම් සේ ධර්මය වේ ද යම් සේ අර්ථය වේ ද එසේ පිළිපැදිය යුතුය’ කියාය.”

‘‘Katamo, cāvuso, adhammo; katamo ca dhammo? Katamo ca anattho, katamo ca attho? ‘‘Pāṇātipāto, āvuso, adhammo; pāṇātipātā veramaṇī dhammo; ye ca pāṇātipātapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; pāṇātipātā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“ඇවැත්නි, අධර්මය යනු කුමක්ද? ධර්මය යනු කුමක්ද? අනර්ථය යනු කුමක්ද? අර්ථය යනු කුමක්ද? ඇවැත්නි, ප්‍රාණඝාතය අධර්මයයි; ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම ධර්මයයි. ප්‍රාණඝාතය හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල් දහම් උපදී ද, මෙය අනර්ථයයි; ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල් දහම් භාවනා පරිපූර්ණත්වයට පැමිණේ ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Adinnādānaṃ, āvuso, adhammo; adinnādānā veramaṇī dhammo; ye ca adinnādānapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; adinnādānā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“ඇවැත්නි, අදත්තාදානය (සොරකම) අධර්මයයි; අදත්තාදානයෙන් වැළකීම ධර්මයයි. අදත්තාදානය හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල් දහම් උපදී ද, මෙය අනර්ථයයි; අදත්තාදානයෙන් වැළකීම හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල් දහම් භාවනා පරිපූර්ණත්වයට පැමිණේ ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Kāmesumicchācāro, āvuso, adhammo; kāmesumicchācārā veramaṇī dhammo; ye ca kāmesumicchācārapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; kāmesumicchācārā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“ඇවැත්නි, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීම අධර්මයයි; කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම ධර්මයයි. කාමයන්හි වරදවා හැසිරීම හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල් දහම් උපදී ද, මෙය අනර්ථයයි; කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල් දහම් භාවනා පරිපූර්ණත්වයට පැමිණේ ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Musāvādo, āvuso, adhammo; musāvādā veramaṇī dhammo; ye ca musāvādapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; musāvādā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“ඇවැත්නි, මුසාවාදය (බොරු කීම) අධර්මයයි; මුසාවාදයෙන් වැළකීම ධර්මයයි. මුසාවාදය හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල් දහම් උපදී ද, මෙය අනර්ථයයි; මුසාවාදයෙන් වැළකීම හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල් දහම් භාවනා පරිපූර්ණත්වයට පැමිණේ ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Pisuṇā vācā, āvuso, adhammo; pisuṇāya vācāya veramaṇī dhammo; ye ca pisuṇāvācāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; pisuṇāya vācāya veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“ඇවැත්නි, පිසුණු බස (කේලාම් කීම) අධර්මයයි; පිසුණු බසින් වැළකීම ධර්මයයි. පිසුණු බස හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල් දහම් උපදී ද, මෙය අනර්ථයයි; පිසුණු බසින් වැළකීම හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල් දහම් භාවනා පරිපූර්ණත්වයට පැමිණේ ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Pharusā [Pg.468] vācā, āvuso, adhammo; pharusāya vācāya veramaṇī dhammo; ye ca pharusāvācāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; pharusāya vācāya veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“ඇවැත්නි, පරුෂ බස අධර්මයයි; පරුෂ බසින් වැළකීම ධර්මයයි. පරුෂ බස හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල් දහම් උපදී ද, මෙය අනර්ථයයි; පරුෂ බසින් වැළකීම හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල් දහම් භාවනා පරිපූර්ණත්වයට පැමිණේ ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Samphappalāpo, āvuso, adhammo; samphappalāpā veramaṇī dhammo; ye ca samphappalāpapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; samphappalāpā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“ඇවැත්නි, සම්ඵප්පලාපය (හිස් වචන) අධර්මයයි; සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකීම ධර්මයයි. සම්ඵප්පලාපය හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල් දහම් උපදී ද, මෙය අනර්ථයයි; සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකීම හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල් දහම් භාවනා පරිපූර්ණත්වයට පැමිණේ ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Abhijjhā, āvuso, adhammo; anabhijjhā dhammo; ye ca abhijjhāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; anabhijjhāpaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“ඇවැත්නි, අභිජ්ඣාව (විෂම ලෝභය) අධර්මයයි; අනභිජ්ඣාව (නොලෝභී බව) ධර්මයයි. අභිජ්ඣාව හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ ලාමක අකුසල් දහම් උපදී ද, මෙය අනර්ථයයි; අනභිජ්ඣාව හේතුවෙන් යම් බොහෝ වූ කුසල් දහම් භාවනා පරිපූර්ණත්වයට පැමිණේ ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Byāpādo, āvuso, adhammo; abyāpādo dhammo; ye ca byāpādapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; abyāpādapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“ඇවැත්නි, ව්‍යාපාදය අදහර්මයයි; අව්‍යාපාදය ධර්මයයි. ව්‍යාපාදය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්ම කෙනෙක් හටගනිත් ද, මෙය අනර්ථයයි. අව්‍යාපාදය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් බොහෝ කුසල ධර්ම කෙනෙක් භාවනා පාරිපූරියට පැමිණෙත් ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Micchādiṭṭhi, āvuso, adhammo; sammādiṭṭhi dhammo; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“ඇවැත්නි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අදහර්මයයි; සම්‍යග් දෘෂ්ටිය ධර්මයයි. මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්ම කෙනෙක් හටගනිත් ද, මෙය අනර්ථයයි. සම්‍යග් දෘෂ්ටිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් බොහෝ කුසල ධර්ම කෙනෙක් භාවනා පාරිපූරියට පැමිණෙත් ද, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘‘Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – adhammo ca, bhikkhave, veditabbo…pe… tathā paṭipajjitabba’nti. Imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Ākaṅkhamānā ca pana tumhe, āvuso, bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā no bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti.

“‘ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් උදේසයක් සංක්ෂිප්තව දේශනා කොට, විස්තර වශයෙන් අර්ථය විභජනය නොකොට, අසුනින් නැගී විහාරයට වැඩම කළ සේක් ද - එනම් “මහණෙනි, අදහර්මය ද දත යුතුය... පෙ... ඒ අයුරින්ම පිළිපැදිය යුතුය” කියායි. ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂිප්තව පවසන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොදක්වන ලද මේ උදේසයේ අර්ථය මම මෙසේ විස්තර වශයෙන් දනිමි. ඇවැත්නි, ඉදින් ඔබ කැමති නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතටම ගොස් මේ කරුණ විමසන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් අයුරකින් එය පැහැදිලි කර දෙන සේක් ද, එසේම එය ධාරණය කරගන්න.’”}, {

‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu[Pg.469]; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

“ඇවැත්නි, එසේය”යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන ස්වාමීන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන, අනුමෝදන් වී, අසුනෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වාඩි වූහ. එකත්පසෙක වාඩි වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ:

‘‘Yaṃ kho no, bhante, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo…pe… tathā paṭipajjitabba’nti.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට යම් උද්දේශයක් සැකෙවින් දේශනා කොට, එහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් විග්‍රහ නොකර අසුනෙන් නැගිට විහාරයට වැඩි සේක. එනම්, ‘මහණෙනි, අධර්මය දත යුතුය ...පෙ... ඒ අයුරින්ම පිළිපැදිය යුතුය’ කියාය.”

‘‘Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘adhammo ca, bhikkhave, veditabbo…pe… tathā paṭipajjitabba’nti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti?

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ නොබෝ වේලාවකින් අපට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය: ‘ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට මෙසේ සංක්ෂේපයෙන් මාතෘකාවක් පනවා, එහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් විභජනය නොකරම ආසනයෙන් නැගිට විහාරයට වැඩි සේක: “මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය... පෙ... ඒ අයුරින්ම පිළිපැදිය යුතුය” කියාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂේපයෙන් දේශනා කළ, විස්තර වශයෙන් අර්ථ විවරණය නොකළ මෙම දේශනාවේ අර්ථය විස්තර සහිතව පැහැදිලි කිරීමට කවුරුන් නම් සමත් වෙත්ද?’ කියායි.”

‘‘Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – ‘ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no āyasmā mahākaccāno byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’ti.

“ස්වාමීනි, අපට මෙවැනි අදහසක් ඇති විය: ‘මේ ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන තෙරුන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් ද වර්ණනා කරන ලද, ප්‍රඥාවන්ත සබ්‍රහ්මචාරීන්ගේ ද සම්භාවනාවට පාත්‍ර වූ කෙනෙකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂේපයෙන් වදාරන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථ විභජනය නොකළ මෙම දේශනාවේ අර්ථය විස්තර සහිතව පැහැදිලි කිරීමට ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන තෙරුන් වහන්සේ සමර්ථය. එබැවින් අප ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන තෙරුන් වහන්සේ වෙත ගොස් මෙහි අර්ථය විමසන්නෙමු නම් මැනවි. ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන තෙරුන් වහන්සේ අපට යම් අයුරකින් එය පැහැදිලි කර දෙන සේක් ද, එය එලෙසම දරා ගන්නෙමු’ කියායි.”

‘‘Atha kho mayaṃ, bhante, yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamimhā; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ apucchimhā. Tesaṃ no, bhante, āyasmatā mahākaccānena imehi akkharehi imehi padehi imehi byañjanehi attho suvibhatto’’ti.

“ස්වාමීනි, ඉන්පසු අපි ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන තෙරුන් වහන්සේ වෙත ගියෙමු. ගොස් උන්වහන්සේගෙන් මෙහි අර්ථය විමසුවෙමු. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන තෙරුන් වහන්සේ විසින් මෙම අකුරුවලින්, මෙම පදවලින් හා මෙම ව්‍යංජනවලින් එහි අර්ථය මැනවින් විස්තර කර දෙන ලදී.”

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhave! Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno. Mahāpañño, bhikkhave, mahākaccāno. Maṃ cepi tumhe, bhikkhave, upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi cetaṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ mahākaccānena byākataṃ. Eso ceva tassa attho. Evañca naṃ dhāreyyāthā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“සාදු! සාදු! මහණෙනි. මහණෙනි, මහා කච්චාන පණ්ඩිතයෙකි. මහණෙනි, මහා කච්චාන මහා ප්‍රඥාවන්තයෙකි. මහණෙනි, ඉදින් තොප මා වෙත පැමිණ මේ ගැන විමසුවේ නම්, මම ද එය මහා කච්චාන තෙරුන් විස්තර කළ අයුරින්ම විස්තර කරන්නෙමි. එහි අර්ථය එයම වේ. එය එලෙසම දරා ගන්න.” සයවන සූත්‍රයයි.

7. Tatiyaadhammasuttaṃ

7. තෙවන අධර්ම සූත්‍රය

173. ‘‘Adhammo [Pg.470] ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṃ.

173. “මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය. අනර්ථය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය හා ධර්මයත්, අනර්ථය හා අර්ථයත් දැනගෙන, ධර්මයට අනුකූලව හා අර්ථයට අනුකූලව පිළිපැදිය යුතුය.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, adhammo, katamo ca dhammo; katamo ca anattho, katamo ca attho? Pāṇātipāto, bhikkhave, adhammo; pāṇātipātā veramaṇī dhammo; ye ca pāṇātipātapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; pāṇātipātā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, අධර්මය යනු කුමක්ද? ධර්මය යනු කුමක්ද? අනර්ථය යනු කුමක්ද? අර්ථය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, ප්‍රාණඝාතය අධර්මයයි. ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම ධර්මයයි. ප්‍රාණඝාතය හේතුවෙන් යම් බොහෝ ලාමක අකුසල ධර්මයන් හටගන්නේ නම්, මෙය අනර්ථයයි. ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම හේතුවෙන් යම් බොහෝ කුසල ධර්මයන් භාවනා පාරිපූරියට පත්වන්නේ නම්, මෙය අර්ථයයි.”

‘‘Adinnādānaṃ, bhikkhave, adhammo; adinnādānā veramaṇī dhammo… kāmesumicchācāro, bhikkhave, adhammo; kāmesumicchācārā veramaṇī dhammo… musāvādo, bhikkhave, adhammo; musāvādā veramaṇī dhammo… pisuṇā vācā, bhikkhave, adhammo; pisuṇāya vācāya veramaṇī dhammo… pharusā vācā, bhikkhave, adhammo; pharusāya vācāya veramaṇī dhammo… samphappalāpo, bhikkhave, adhammo; samphappalāpā veramaṇī dhammo… abhijjhā, bhikkhave, adhammo; anabhijjhā dhammo… byāpādo, bhikkhave, adhammo; abyāpādo dhammo….

“මහණෙනි, නුදුන් දෙය ගැනීම (අදත්තාදානය) අධර්මයයි; නුදුන් දෙය ගැනීමෙන් වැළකීම ධර්මයයි... මහණෙනි, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීම අධර්මයයි; කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම ධර්මයයි... මහණෙනි, මුසාවාදය අධර්මයයි; මුසාවාදයෙන් වැළකීම ධර්මයයි... මහණෙනි, කේලාම් කීම අධර්මයයි; කේලාම් කීමෙන් වැළකීම ධර්මයයි... මහණෙනි, පරුෂ වචනය අධර්මයයි; පරුෂ වචනයෙන් වැළකීම ධර්මයයි... මහණෙනි, හිස් වචනය (සම්ඵප්පලාපය) අධර්මයයි; හිස් වචනයෙන් වැළකීම ධර්මයයි... මහණෙනි, දැඩි ලෝභය (අභිජ්ඣාව) අධර්මයයි; දැඩි ලෝභයෙන් තොරවීම (අනභිජ්ඣාව) ධර්මයයි... මහණෙනි, ව්‍යාපාදය (ක්‍රෝධය) අධර්මයයි; ව්‍යාපාදයෙන් තොරවීම ධර්මයයි.”

‘‘Micchādiṭṭhi, bhikkhave, adhammo; sammādiṭṭhi dhammo; ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, ayaṃ anattho; sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti, ayaṃ attho.

“මහණෙනි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අධර්මයයි; සම්මා දෘෂ්ටිය ධර්මයයි. මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ඒ බොහෝ ලාමක වූ අකුසල ධර්මයෝ හටගනිත් ද, එය අනර්ථයයි. සම්මා දෘෂ්ටිය ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන යම් ඒ බොහෝ කුසල ධර්මයෝ භාවනා පාරිපූරියට (වැඩී සම්පූර්ණත්වයට) පැමිණෙත් ද, එය අර්ථයයි.”

‘‘‘Adhammo ca, bhikkhave, veditabbo dhammo ca; anattho ca veditabbo attho ca. Adhammañca viditvā dhammañca, anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabba’nti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Sattamaṃ.

“‘මහණෙනි, අධර්මය ද දත යුතුය, ධර්මය ද දත යුතුය; අනර්ථය ද දත යුතුය, අර්ථය ද දත යුතුය. අධර්මය හා ධර්මය ද, අනර්ථය හා අර්ථය ද දැනගෙන, යම් සේ ධර්මය වේ ද යම් සේ අර්ථය වේ ද ඒ අයුරින්ම පිළිපැදිය යුතුය’ යි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එය පවසන ලද්දේ මෙය සඳහාමය.” (සත්වැනි සූත්‍රයයි.)

8. Kammanidānasuttaṃ

8. කම්ම නිදාන සූත්‍රය

174. ‘‘Pāṇātipātampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.

174. “මහණෙනි, ප්‍රාණාතිපාතය (සතුන් මැරීම) ලෝභය හේතු කොට ගත්, ද්වේෂය හේතු කොට ගත්, මෝහය හේතු කොට ගත් යැයි මම තෙවැදෑරුම් කොට පවසමි.”

‘‘Adinnādānampāhaṃ[Pg.471], bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.

“මහණෙනි, නුදුන් දෙය ගැනීම ද ලෝභය හේතු කොට ගත්, ද්වේෂය හේතු කොට ගත්, මෝහය හේතු කොට ගත් යැයි මම තෙවැදෑරුම් කොට පවසමි.”

‘‘Kāmesumicchācārampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.

“මහණෙනි, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීම ද ලෝභය හේතු කොට ගත්, ද්වේෂය හේතු කොට ගත්, මෝහය හේතු කොට ගත් යැයි මම තෙවැදෑරුම් කොට පවසමි.”

‘‘Musāvādampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.

“මහණෙනි, මුසාවාදය ද ලෝභය හේතු කොට ගත්, ද්වේෂය හේතු කොට ගත්, මෝහය හේතු කොට ගත් යැයි මම තෙවැදෑරුම් කොට පවසමි.”

‘‘Pisuṇavācampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.

“මහණෙනි, කේලාම් කීම ද ලෝභය හේතු කොට ගත්, ද්වේෂය හේතු කොට ගත්, මෝහය හේතු කොට ගත් යැයි මම තෙවැදෑරුම් කොට පවසමි.”

‘‘Pharusavācampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.

“මහණෙනි, පරුෂ වචනය ද ලෝභය හේතු කොට ගත්, ද්වේෂය හේතු කොට ගත්, මෝහය හේතු කොට ගත් යැයි මම තෙවැදෑරුම් කොට පවසමි.”

‘‘Samphappalāpampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.

“මහණෙනි, හිස් වචනය ද ලෝභය හේතු කොට ගත්, ද්වේෂය හේතු කොට ගත්, මෝහය හේතු කොට ගත් යැයි මම තෙවැදෑරුම් කොට පවසමි.”

‘‘Abhijjhampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.

“මහණෙනි, දැඩි ලෝභය (අභිජ්ඣාව) ද ලෝභය හේතු කොට ගත්, ද්වේෂය හේතු කොට ගත්, මෝහය හේතු කොට ගත් යැයි මම තෙවැදෑරුම් කොට පවසමි.”

‘‘Byāpādampāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi.

“මහණෙනි, ව්‍යාපාදය ද ලෝභය හේතු කොට ගත්, ද්වේෂය හේතු කොට ගත්, මෝහය හේතු කොට ගත් යැයි මම තෙවැදෑරුම් කොට පවසමි.”

‘‘Micchādiṭṭhimpāhaṃ, bhikkhave, tividhaṃ vadāmi – lobhahetukampi, dosahetukampi, mohahetukampi. Iti kho, bhikkhave, lobho kammanidānasambhavo, doso kammanidānasambhavo, moho kammanidānasambhavo. Lobhakkhayā kammanidānasaṅkhayo, dosakkhayā kammanidānasaṅkhayo, mohakkhayā kammanidānasaṅkhayo’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ද ලෝභය හේතු කොට ගත්, ද්වේෂය හේතු කොට ගත්, මෝහය හේතු කොට ගත් යැයි මම තෙවැදෑරුම් කොට පවසමි. මහණෙනි, මෙසේ ලෝභය කර්මයට නිදානයකි, ද්වේෂය කර්මයට නිදානයකි, මෝහය කර්මයට නිදානයකි. ලෝභය ක්ෂය වීමෙන් කර්ම නිදානය ක්ෂය වෙයි, ද්වේෂය ක්ෂය වීමෙන් කර්ම නිදානය ක්ෂය වෙයි, මෝහය ක්ෂය වීමෙන් කර්ම නිදානය ක්ෂය වෙයි.” (අටවැනි සූත්‍රයයි.)

9. Parikkamanasuttaṃ

9. පරික්කමන සූත්‍රය

175. ‘‘Saparikkamano ayaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo aparikkamano. Kathañca, bhikkhave, saparikkamano ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo aparikkamano? Pāṇātipātissa, bhikkhave, pāṇātipātā veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Adinnādāyissa, bhikkhave, adinnādānā veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Kāmesumicchācārissa, bhikkhave, kāmesumicchācārā veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Musāvādissa, bhikkhave, musāvādā veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Pisuṇavācassa[Pg.472], bhikkhave, pisuṇāya vācāya veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Pharusavācassa, bhikkhave, pharusāya vācāya veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Samphappalāpissa, bhikkhave, samphappalāpā veramaṇī parikkamanaṃ hoti. Abhijjhālussa, bhikkhave, anabhijjhā parikkamanaṃ hoti. Byāpannacittassa, bhikkhave, abyāpādo parikkamanaṃ hoti. Micchādiṭṭhissa, bhikkhave, sammādiṭṭhi parikkamanaṃ hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, saparikkamano ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo aparikkamano’’ti. Navamaṃ.

175. “මහණෙනි, මේ ධර්මය මඟහැර යා හැකි (බැහැර කළ හැකි) මාවතක් සහිතය, මඟහැර යා නොහැකි එකක් නොවේ. මහණෙනි, මේ ධර්මය මඟහැර යා හැකි වන්නේ කෙසේද? මඟහැර යා නොහැකි නොවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, ප්‍රාණාතිපාතය කරන පුද්ගලයාට ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීම එය මඟහැර යාමේ මාවතයි. නුදුන් දේ ගන්නා පුද්ගලයාට නුදුන් දේ ගැනීමෙන් වැළකීම එය මඟහැර යාමේ මාවතයි. කාමයන්හි වරදවා හැසිරෙන්නාට කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම එය මඟහැර යාමේ මාවතයි. මුසාවාදී පුද්ගලයාට මුසාවාදයෙන් වැළකීම එය මඟහැර යාමේ මාවතයි. කේලාම් කියන්නාට කේලාම් කීමෙන් වැළකීම එය මඟහැර යාමේ මාවතයි. පරුෂ වචන පවසන්නාට පරුෂ වචනයෙන් වැළකීම එය මඟහැර යාමේ මාවතයි. හිස් වචන පවසන්නාට හිස් වචනයෙන් වැළකීම එය මඟහැර යාමේ මාවතයි. දැඩි ලෝභය ඇත්තාට ලෝභ නොවීම එය මඟහැර යාමේ මාවතයි. ව්‍යාපාද සහිත සිතක් ඇත්තාට ව්‍යාපාද රහිත බව එය මඟහැර යාමේ මාවතයි. මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයාට සම්මා දෘෂ්ටිය එය මඟහැර යාමේ මාවතයි. මහණෙනි, මෙසේ මේ ධර්මය මඟහැර යා හැකි මාවතක් සහිතය, එය මඟහැර යා නොහැකි එකක් නොවේ.” (නවවැනි සූත්‍රයයි.)

10. Cundasuttaṃ

10. චුන්ද සූත්‍රය

176. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane. Atha kho cundo kammāraputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho cundaṃ kammāraputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kassa no tvaṃ, cunda, soceyyāni rocesī’’ti? ‘‘Brāhmaṇā, bhante, pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapenti; tesāhaṃ soceyyāni rocemī’’ti.

176. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවර චුන්ද නම් කම්මල්කරුගේ පුත්‍රයාගේ අඹ වනයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි කම්මල්කරුගේ පුත්‍ර වූ චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසෙක වාඩි විය. එකත්පසෙක වාඩි වූ චුන්දගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ විමසූ සේක: “චුන්ද, ඔබ කවුරුන් පවසන පවිත්‍රතාවන් (ශුද්ධියන්) රුචි කරන්නේ ද?” “ස්වාමීනි, පැන් කෙණ්ඩි දරා සිටින, ඇල්පන් මාලා පළඳින, ගින්දර පුදන, ජලයට බැස සෝදාගන්නා වූ පශ්චාද්භූමික බ්‍රාහ්මණයෝ පවිත්‍රතාවන් පනවති. මම ඔවුන්ගේ ඒ පවිත්‍රතාවන් රුචි කරමි.”

‘‘Yathā kathaṃ pana, cunda, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapentī’’ti? ‘‘Idha, bhante, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā. Te sāvakaṃ evaṃ samādapenti – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, kālasseva uṭṭhahantova sayanamhā pathaviṃ āmaseyyāsi; no ce pathaviṃ āmaseyyāsi, allāni gomayāni āmaseyyāsi; no ce allāni gomayāni āmaseyyāsi, haritāni tiṇāni āmaseyyāsi; no ce haritāni tiṇāni āmaseyyāsi, aggiṃ paricareyyāsi; no ce aggiṃ paricareyyāsi, pañjaliko ādiccaṃ namasseyyāsi; no ce pañjaliko ādiccaṃ namasseyyāsi, sāyatatiyakaṃ udakaṃ oroheyyāsī’ti. Evaṃ kho, bhante, brāhmaṇā pacchābhūmakā [Pg.473] kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapenti; tesāhaṃ soceyyāni rocemī’’ti.

‘‘චුන්ද, බටහිර දේශයේ වෙසෙන, පැන් කලය දරා සිටින, සෙවල මාලා පලඳින, ගිනි පුදන, දිනකට තුන් වරක් ජලයට බැස ස්නානය කරන බ්‍රාහ්මණයෝ කවර ආකාරයකින් පවිත්‍ර වීම් (සෝචෙය්‍ය) පණවන්නාහු දැයි’’ (බුදුරජාණන් වහන්සේ විමසූහ). ‘‘ස්වාමීනී, බටහිර දේශයේ වෙසෙන, පැන් කලය දරන, සෙවල මාලා පලඳින, ගිනි පුදන, දිනකට තුන් වරක් ජලයට බැස ස්නානය කරන බ්‍රාහ්මණයෝ සිටිති. ඔවුහු තම ශ්‍රාවකයන් මෙසේ සමාදන් කරවති— ‘පින්වත් පුරුෂය, එන්න, ඔබ උදෑසනින්ම නින්දෙන් අවදි වූ වහාම පොළොව ස්පර්ශ කරන්න. ඉදින් පොළොව ස්පර්ශ නොකරන්නේ නම්, අමු ගොම ස්පර්ශ කරන්න. ඉදින් අමු ගොම ස්පර්ශ නොකරන්නේ නම්, නිල් තණකොළ ස්පර්ශ කරන්න. ඉදින් නිල් තණකොළ ස්පර්ශ නොකරන්නේ නම්, ගින්න පුදන්න. ඉදින් ගින්න නොපුදන්නේ නම්, දොහොත් මුදුන් දී සූර්යයාට නමස්කාර කරන්න. ඉදින් සූර්යයාට නමස්කාර නොකරන්නේ නම්, සවස් භාගයේ තුන් වැනි වතාවටත් ජලයට බැස ස්නානය කරන්න.’ ස්වාමීනී, මෙසේ බටහිර දේශයේ බ්‍රාහ්මණයෝ පවිත්‍ර වීම් පණවති. මම ඔවුන්ගේ ඒ පවිත්‍ර වීම්වලට කැමැත්තෙමි.’’

‘‘Aññathā kho, cunda, brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālikā aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññapenti, aññathā ca pana ariyassa vinaye soceyyaṃ hotī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, ariyassa vinaye soceyyaṃ hoti? Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye soceyyaṃ hotī’’ti.

‘‘චුන්ද, බටහිර දේශයේ බ්‍රාහ්මණයෝ පවිත්‍ර වීම් පණවන්නේ එක් ආකාරයකටය, නමුත් ආර්ය විනයෙහි පවිත්‍ර වීම යනු වෙනත් ආකාරයක දෙයකි.’’ ‘‘ස්වාමීනී, ආර්ය විනයෙහි පවිත්‍ර වීම කෙසේ වන්නේද? ස්වාමීනී, ආර්ය විනයෙහි පවිත්‍ර වීම කෙසේ වන්නේදැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා!’’

‘‘Tena hi, cunda, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho cundo kammāraputto bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

‘‘එසේ නම් චුන්ද, මැනවින් සවන් දෙන්න, හොඳින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි.’’ ‘‘එසේය, ස්වාමීනී’’ යි කම්මාරපුත්‍ර චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක—

‘‘Tividhaṃ kho, cunda, kāyena asoceyyaṃ hoti; catubbidhaṃ vācāya asoceyyaṃ hoti; tividhaṃ manasā asoceyyaṃ hoti.

‘‘චුන්ද, කයින් වන අපවිත්‍රකම් (අසෝචෙය්‍ය) තුන් ආකාරය. වචනයෙන් වන අපවිත්‍රකම් සතර ආකාරය. සිතෙන් වන අපවිත්‍රකම් තුන් ආකාරය.

‘‘Kathañca, cunda, tividhaṃ kāyena asoceyyaṃ hoti? ‘‘Idha, cunda, ekacco pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno sabbapāṇabhūtesu.

‘‘චුන්ද, කයින් වන අපවිත්‍රකම් තුන් ආකාර වන්නේ කෙසේද? චුන්ද, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් ප්‍රාණඝාත කරන්නෙක් වෙයි. රුදුරු වෙයි, ලේ තැවරුණු අත් ඇත්තෙක් වෙයි, පහර දීමෙහි හා මැරීමෙහි යෙදුණෙක් වෙයි, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි දයාවක් නැත්තෙක් වෙයි.

‘‘Adinnādāyī hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ gāmagataṃ vā araññagataṃ vā taṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātā hoti.

‘‘අදත්තාදානය (සොරකම) කරන්නෙක් වෙයි. ගමක හෝ වනයක ඇති අන් සතු වස්තුවක් හෝ උපකරණයක් වේද, එය සොර සිතින් නුදුන් දෙය ගනියි.

‘‘Kāmesumicchācārī hoti. Yā tā māturakkhitā piturakkhitā mātāpiturakkhitā bhāturakkhitā bhaginirakkhitā ñātirakkhitā gottarakkhitā dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā antamaso mālāguḷaparikkhittāpi, tathārūpāsu cārittaṃ āpajjitā hoti. Evaṃ kho, cunda, tividhaṃ kāyena asoceyyaṃ hoti.

‘‘කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි යෙදෙන්නෙක් වෙයි. මව විසින් රක්නා ලද, පියා විසින් රක්නා ලද, මවුපිය දෙදෙනා විසින් රක්නා ලද, සහෝදරයා විසින් රක්නා ලද, සහෝදරිය විසින් රක්නා ලද, නෑයන් විසින් රක්නා ලද, ගෝත්‍රය විසින් රක්නා ලද, ධර්මය විසින් රක්නා ලද, ස්වාමියකු සහිත වූ, දඬුවම් නියම වූ, අවසානයේ මල් මාලාවකින් වුවද අන් සතු බව දක්වන ලද ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි වරදවා හැසිරෙයි. චුන්ද, මෙසේ කයින් වන අපවිත්‍රකම් තුන් ආකාරය.

‘‘Kathañca, cunda, catubbidhaṃ vācāya asoceyyaṃ hoti? Idha, cunda, ekacco musāvādī hoti. Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho [Pg.474] purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti, so ajānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti; apassaṃ vā āha ‘passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘na passāmī’ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti.

‘‘චුන්ද, වචනයෙන් වන අපවිත්‍රකම් සතර ආකාර වන්නේ කෙසේද? චුන්ද, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් මුසාවාද කියන්නෙක් වෙයි. සභාවකට ගිය කල හෝ, පිරිසක් මැදට ගිය කල හෝ, නෑයන් මැදට ගිය කල හෝ, සමිතියක් මැදට ගිය කල හෝ, රාජකුලයක් මැදට ගිය කල හෝ ඉදිරිපත් කර සාක්ෂි විමසූ විට— ‘පින්වත් පුරුෂය, ඔබ දන්නා දෙයක් පවසන්න’ යැයි කී කල, ඔහු නොදැනුවත්වම ‘දනිමි’ යි පවසයි, දැන දැනම ‘නොදනිමි’ යි පවසයි; නොදැකම ‘දකිමි’ යි පවසයි, දැක දැකම ‘නොදකිමි’ යි පවසයි. මෙසේ තමාගේ හේතුවෙන් හෝ, අනුන්ගේ හේතුවෙන් හෝ, යම් ලාභ ප්‍රයෝජනයක් සඳහා හෝ දැන දැනම බොරු පවසයි.

‘‘Pisuṇavāco hoti. Ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti samaggānaṃ vā bhettā, bhinnānaṃ vā anuppadātā, vaggārāmo vaggarato vagganandī vaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

‘‘කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි. මොවුන් බිඳවනු පිණිස මෙතැනින් අසා එතැන පවසයි, ඔවුන් බිඳවනු පිණිස එතැනින් අසා මෙතැන පවසයි. මෙසේ සමගිව සිටින්නන් බිඳවන්නෙක් වෙයි, බිඳී සිටින්නන් තව තවත් බිඳවීමට උල්පන්දම් දෙන්නෙක් වෙයි, පක්ෂග්‍රාහී වීමට ඇලුම් කරන්නෙක් වෙයි, පක්ෂග්‍රාහී බවෙහි රමණය කරන්නෙක් වෙයි, පක්ෂග්‍රාහී බව ගැන සතුටු වන්නෙක් වෙයි, පක්ෂග්‍රාහී කරන වචන පවසන්නෙක් වෙයි.

‘‘Pharusavāco hoti. Yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṃvattanikā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

‘‘පරුෂ වචන කියන්නෙක් වෙයි. යම් වචනයක් රළුද, කර්කශද, අනුන්ට කටුකද, අනුන් පෙළන සුළුද, ක්‍රෝධයට සමීපද, සමාධිය පිණිස පවතින්නේ නැද්ද, එවැනි වචන පවසන්නෙක් වෙයි.

‘‘Samphappalāpī hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī; anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti akālena anapadesaṃ apariyantavatiṃ anatthasaṃhitaṃ. Evaṃ kho, cunda, catubbidhaṃ vācāya asoceyyaṃ hoti.

‘‘හිස් වචන (සම්ඵප්ප්‍රලාප) පවසන්නෙක් වෙයි. අකාලයෙහි කතා කරන්නෙක්, අසත්‍ය කතා කරන්නෙක්, අනර්ථකාරී දේ කතා කරන්නෙක්, අධර්මය කතා කරන්නෙක්, අවිනය කතා කරන්නෙක් වෙයි. නුසුදුසු කලෙහි, සාධාරණ හේතුවක් රහිතව, සීමාවක් නැතිව, අනර්ථය පිණිස පවතින සිතෙහි තබාගත යුතු නැති වචන පවසන්නෙක් වෙයි. චුන්ද, මෙසේ වචනයෙන් වන අපවිත්‍රකම් සතර ආකාරය.

‘‘Kathañca, cunda, tividhaṃ manasā asoceyyaṃ hoti? Idha, cunda, ekacco abhijjhālu hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ taṃ abhijjhātā hoti – ‘aho vata yaṃ parassa taṃ mamassā’ti.

‘‘චුන්ද, සිතෙන් වන අපවිත්‍රකම් තුන් ආකාර වන්නේ කෙසේද? චුන්ද, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් අභිධ්‍යාව (අනුන්ගේ වස්තුවට ලෝභ කිරීම) ඇත්තෙක් වෙයි. අන් සතු යම් වස්තුවක් හෝ උපකරණයක් වේද, ‘අහෝ අන් සතු දේ මගේ වේවා’ යි ලෝභ සිතින් අනුන්ගේ වස්තුව ගැන සිතයි.

‘‘Byāpannacitto hoti paduṭṭhamanasaṅkappo – ‘ime sattā haññantu vā bajjhantu vā ucchijjantu vā vinassantu vā mā vā ahesu’nti.

‘‘ව්‍යාපාද සහිත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, දූෂිත මනසින් යුත් සංකල්ප ඇත්තෙක් වෙයි— ‘මේ සත්වයෝ මරනු ලබත්වා, බැඳ තබනු ලබත්වා, විනාශ කරනු ලබත්වා, වැනසී යත්වා, නැති වී යත්වා’ යි (සිතයි).’’

‘‘Micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukaṭadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Evaṃ kho, cunda, manasā tividhaṃ asoceyyaṃ hoti.

ඔහු මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි, පෙරළුණු දැක්මක් ඇත්තේ වෙයි. 'දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක නැත, පුදපඬුරු පිදීමෙහි විපාක නැත, යහපත් හෝ අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත, මෙලොවක් නැත, පරලොවක් නැත, මව (වෙනුවෙන් කළ දේෙහි) විපාක නැත, පියා (වෙනුවෙන් කළ දේෙහි) විපාක නැත, ඕපපාතික සත්වයෝ නැත, ලෝකයෙහි මනා මාර්ගයට පිළිපන්, මෙලොව හා පරලොව තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන නිවැරදි පිළිවෙත් ඇති මහණ බමුණෝ නැත' යනුවෙනි. චුන්ද, මෙසේ මනසින් සිදුවන අශුද්ධිය තෙවැදෑරුම් වෙයි.

‘‘Ime [Pg.475] kho, cunda, dasa akusalakammapathā. Imehi kho, cunda, dasahi akusalehi kammapathehi samannāgato kālasseva uṭṭhahantova sayanamhā pathaviṃ cepi āmasati, asuciyeva hoti; no cepi pathaviṃ āmasati, asuciyeva hoti.

චුන්ද, මේවා දස අකුසල කර්මපථයෝ වෙති. චුන්ද, මේ දස අකුසල කර්මපථයන්ගෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා අලුයම නින්දෙන් නැගිට පොළොව ස්පර්ශ කළත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි; පොළොව ස්පර්ශ නොකළත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි.

‘‘Allāni cepi gomayāni āmasati, asuciyeva hoti; no cepi allāni gomayāni āmasati, asuciyeva hoti.

අමු ගොම ස්පර්ශ කළත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි; අමු ගොම ස්පර්ශ නොකළත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි.

‘‘Haritāni cepi tiṇāni āmasati, asuciyeva hoti; no cepi haritāni tiṇāni āmasati, asuciyeva hoti.

නිල් තණකොළ ස්පර්ශ කළත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි; නිල් තණකොළ ස්පර්ශ නොකළත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි.

‘‘Aggiṃ cepi paricarati, asuciyeva hoti, no cepi aggiṃ paricarati, asuciyeva hoti.

ගින්නට උපස්ථාන කළත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි; ගින්නට උපස්ථාන නොකළත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි.

‘‘Pañjaliko cepi ādiccaṃ namassati, asuciyeva hoti; no cepi pañjaliko ādiccaṃ namassati, asuciyeva hoti.

සූර්යයාට ඇඳිලි බැඳ වැන්දත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි; සූර්යයාට ඇඳිලි බැඳ නොවැන්දත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි.

‘‘Sāyatatiyakaṃ cepi udakaṃ orohati, asuciyeva hoti; no cepi sāyatatiyakaṃ udakaṃ orohati, asuciyeva hoti. Taṃ kissa hetu? Ime, cunda, dasa akusalakammapathā asucīyeva honti asucikaraṇā ca.

සවස ඇතුළුව තුන් වරක් ජලයට බැස ස්නානය කළත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි; ජලයට බැස ස්නානය නොකළත් ඔහු අශුද්ධයෙක්ම වෙයි. ඒ කවර හෙයින්ද? චුන්ද, මේ දස අකුසල කර්මපථයෝම අශුද්ධ වෙති, අශුද්ධ කරන්නාහුද වෙති.

‘‘Imesaṃ pana, cunda, dasannaṃ akusalānaṃ kammapathānaṃ samannāgamanahetu nirayo paññāyati, tiracchānayoni paññāyati, pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo.

චුන්ද, මේ දස අකුසල කර්මපථයන් හා යුක්ත වීම හේතුවෙන් නිරය සිද්ධ වෙයි, තිරිසන් යෝනිය සිද්ධ වෙයි, ප්‍රේත ලෝකය සිද්ධ වෙයි, වෙනත් යම් දුගතියක් වේද එය සිද්ධ වෙයි.

‘‘Tividhaṃ kho, cunda, kāyena soceyyaṃ hoti; catubbidhaṃ vācāya soceyyaṃ hoti; tividhaṃ manasā soceyyaṃ hoti.

චුන්ද, කයින් සිදුවන පිරිසිදු බව තෙවැදෑරුම්ය; වචනයෙන් සිදුවන පිරිසිදු බව සිවු වැදෑරුම්ය; මනසින් සිදුවන පිරිසිදු බව තෙවැදෑරුම්ය.

‘‘Kathaṃ, cunda, tividhaṃ kāyena soceyyaṃ hoti? Idha, cunda, ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho, lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.

චුන්ද, කයින් සිදුවන පිරිසිදු බව තෙවැදෑරුම් වන්නේ කෙසේද? චුන්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාතය අත්හැර, ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි. දඬු මුගුරු හා ආයුධ ඉවත දමා, පව් කිරීමට ලැජ්ජා ඇතිව, කරුණාවන්තව, සියලු ප්‍රාණීන් හා භූතයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පීව වෙසෙයි.

‘‘Adinnādānaṃ [Pg.476] pahāya, adinnādānā paṭivirato hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ gāmagataṃ vā araññagataṃ vā, na taṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātā hoti.

අදත්තාදානය අත්හැර, අදත්තාදානයෙන් වැළකුණේ වෙයි. ගමක හෝ වනයක ඇති අනුන් සතු වූ ඔවුන්ගේ යම් වස්තුවක් හෝ උපකරණයක් වේද, එය සොරකම් කිරීමේ අදහසින් නොගනියි.

‘‘Kāmesumicchācāraṃ pahāya, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti yā tā māturakkhitā piturakkhitā mātāpiturakkhitā bhāturakkhitā bhaginirakkhitā ñātirakkhitā gottarakkhitā dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā antamaso mālāguḷaparikkhittāpi, tathārūpāsu na cārittaṃ āpajjitā hoti. Evaṃ kho, cunda, tividhaṃ kāyena soceyyaṃ hoti.

කාමයන්හි වරදවා හැසිරීම අත්හැර, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණේ වෙයි. මව විසින් රකින ලද, පියා විසින් රකින ලද, මව්පියන් දෙදෙනා විසින් රකින ලද, සහෝදරයා විසින් රකින ලද, සහෝදරිය විසින් රකින ලද, ඥාතීන් විසින් රකින ලද, ගෝත්‍රය විසින් රකින ලද, ධර්මය විසින් රකින ලද, ස්වාමියෙකු ඇති, දඬුවම් නියම කර ඇති, අන්තිමට මල් මාලයක් දමා (ගිවිසගෙන) ඇති යම් ස්ත්‍රීහු වෙත්ද, එවැනි ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි වරදෙහි නොහැසිරෙයි. චුන්ද, කයින් සිදුවන පිරිසිදු බව මෙසේ තෙවැදෑරුම් වෙයි.

‘‘Kathañca, cunda, catubbidhaṃ vācāya soceyyaṃ hoti? Idha, cunda, ekacco musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti. Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti, so ajānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘na passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘passāmī’ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti.

චුන්ද, වචනයෙන් සිදුවන පිරිසිදු බව සිවු වැදෑරුම් වන්නේ කෙසේද? චුන්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මුසාවාදය අත්හැර, මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි. සභාවකට හෝ පිරිසක් මැදට හෝ ඥාතීන් මැදට හෝ සංගමයක් මැදට හෝ රජ වාසලකට හෝ කැඳවනු ලැබ, සාක්ෂි විමසූ කල්හි - 'භවත් පුරුෂය, ඔබ දන්නා දෙය පවසන්න' යැයි කී කල, ඔහු නොදන්නේ නම් 'මම නොදනිමි' යි පවසයි, දන්නේ නම් 'මම දනිමි' යි පවසයි. නොදුටුවේ නම් 'මම නොදුටුවෙමි' යි පවසයි, දුටුවේ නම් 'මම දුටුවෙමි' යි පවසයි. මෙසේ තමා උදෙසා හෝ අනුන් උදෙසා හෝ කිසියම් ලාභ ප්‍රයෝජනයක් උදෙසා හෝ දැන දැන බොරු නොකියයි.

‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti – na ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, na amutra vā sutvā imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

පිසුණු බස් අත්හැර, පිසුණු බසින් වැළකුණේ වෙයි. මොවුන් බේද කිරීම සඳහා මෙතැනින් අසා අතැන නොකියයි, අතැනින් අසා මොවුන් බේද කිරීම සඳහා මෙතැන නොකියයි. මෙසේ බේද වූවන් සමගි කරවන්නෙක් වෙයි, සමගි වූවන් තවදුරටත් දිරිමත් කරවන්නෙක් වෙයි. සමගියෙහි ඇලුනෙක්, සමගියෙහි රමණය කරන්නෙක්, සමගියෙහි සතුටු වන්නෙක් වී සමගිය ඇති කරන වචන පවසයි.

‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya, pharusāya vācāya paṭivirato hoti. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

පරුෂ වචන අත්හැර, පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. යම් වචනයක් නිදොස්ද, කනට සුවදායකද, ප්‍රියජනකද, හදවතට කාවදින්නේද, ශිෂ්ටසම්පන්නද, බොහෝ ජනයා කැමති හා මනාප වූවක්ද, එවැනි වචනම පවසයි.

‘‘Samphappalāpaṃ pahāya, samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī; nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. Evaṃ kho, cunda, catubbidhaṃ vācāya soceyyaṃ hoti.

සම්ඵප්ප්‍රලාප අත්හැර, සම්ඵප්ප්‍රලාපයෙන් වැළකුණේ වෙයි. සුදුසු කාලයෙහි කතා කරන්නෙක්, සත්‍ය පවසන්නෙක්, අර්ථවත් දෙය පවසන්නෙක්, ධර්මය පවසන්නෙක්, විනය පවසන්නෙක් වෙයි. සුදුසු කල්හි, සාධක සහිතව, සීමා සහිතව, අර්ථය හා සබැඳි නිදන් කළ යුතු වචන පවසයි. චුන්ද, වචනයෙන් සිදුවන පිරිසිදු බව මෙසේ සිවු වැදෑරුම් වෙයි.

‘‘Kathañca[Pg.477], cunda, tividhaṃ manasā soceyyaṃ hoti? Idha, cunda, ekacco anabhijjhālu hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ taṃ anabhijjhitā hoti – ‘aho vata yaṃ parassa taṃ mamassā’ti.

චුන්ද, මනසින් සිදුවන පිරිසිදු බව තෙවැදෑරුම් වන්නේ කෙසේද? චුන්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අභිධ්‍යාව නැත්තෙක් වෙයි. අනුන් සතු යම් වස්තුවක් හෝ උපකරණයක් ඇද්ද, 'අහෝ! අනුන් සතු මේ දෙය මගේ වන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද' යැයි අභිධ්‍යාවෙන් නොබලයි.

‘‘Abyāpannacitto hoti appaduṭṭhamanasaṅkappo – ‘ime sattā averā hontu abyāpajjā, anīghā sukhī attānaṃ pariharantū’ti.

ව්‍යාපාදයෙන් තොර සිත් ඇත්තේ වෙයි, දූෂිත නොවූ මනෝසංකල්ප ඇත්තේ වෙයි. 'මේ සත්වයෝ වෛර නැත්තෝ වෙත්වා, ව්‍යාපාද නැත්තෝ වෙත්වා, පීඩා නැත්තෝ වෙත්වා, සුවසේ තමන්ව (තම ජීවිතය) ආරක්ෂා කරගනිත්වා' යනුවෙන් (ඔහුගේ අදහස වෙයි).

‘‘Sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ, atthi hutaṃ, atthi sukaṭadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, atthi ayaṃ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Evaṃ kho, cunda, tividhaṃ manasā soceyyaṃ hoti.

සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි, අවිපරීත දර්ශනයෙන් (නොපෙරළුණු දැක්මෙන්) යුක්ත වෙයි. එනම්, 'දුන් දෙයෙහි (දානයෙහි) විපාක ඇත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක ඇත, යාග පැවැත්වීමේ (සත්කාර කිරීමේ) විපාක ඇත, යහපත් හා අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත, මෙලොව ඇත, පරලොව ඇත, මව (සම්බන්ධ කටයුතුවල) විපාක ඇත, පියා (සම්බන්ධ කටයුතුවල) විපාක ඇත, ඕපපාතික සත්වයෝ ඇත, යම් ශ්‍රමණ බමුණන් කෙනෙක් මෙලොවත් පරලොවත් තමන්ම විශිෂ්ඨ ඤාණයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසත්ද, එවැනි මනා මගට පිළිපන් යහපත් පිළිවෙත් ඇති ශ්‍රමණ බමුණන් ලොව සිටිති' යනුවෙනි. චුන්ද, මෙසේ මනසින් සිදුවන පිරිසිදු බව තෙවැදෑරුම් වෙයි.

‘‘Ime kho, cunda, dasa kusalakammapathā. Imehi kho, cunda, dasahi kusalehi kammapathehi samannāgato kālasseva uṭṭhahantova sayanamhā pathaviṃ cepi āmasati, suciyeva hoti; no cepi pathaviṃ āmasati, suciyeva hoti.

චුන්ද, මේවා වනාහි දස කුසල් කර්මපථයෝය. චුන්ද, මේ දස කුසල් කර්මපථයන්ගෙන් යුක්ත වූ තැනැත්තා, අළුයම පිබිද යහනින් නැගිටින කල්හි පොළොව ස්පර්ශ කළත් ඔහු පිරිසිදුය; පොළොව ස්පර්ශ නොකළත් ඔහු පිරිසිදුය.

‘‘Allāni cepi gomayāni āmasati, suciyeva hoti; no cepi allāni gomayāni āmasati, suciyeva hoti.

අමු ගොම ස්පර්ශ කළත් ඔහු පිරිසිදුය; අමු ගොම ස්පර්ශ නොකළත් ඔහු පිරිසිදුය.

‘‘Haritāni cepi tiṇāni āmasati, suciyeva hoti; no cepi haritāni tiṇāni āmasati, suciyeva hoti.

නිල් තණකොළ ස්පර්ශ කළත් ඔහු පිරිසිදුය; නිල් තණකොළ ස්පර්ශ නොකළත් ඔහු පිරිසිදුය.

‘‘Aggiṃ cepi paricarati, suciyeva hoti; no cepi aggiṃ paricarati, suciyeva hoti.

ගින්නට උපස්ථාන කළත් ඔහු පිරිසිදුය; ගින්නට උපස්ථාන නොකළත් ඔහු පිරිසිදුය.

‘‘Pañjaliko cepi ādiccaṃ namassati, suciyeva hoti; no cepi pañjaliko ādiccaṃ namassati, suciyeva hoti.

දොහොත් මුදුන් දී හිරු නමස්කාර කළත් ඔහු පිරිසිදුය; දොහොත් මුදුන් දී හිරු නමස්කාර නොකළත් ඔහු පිරිසිදුය.

‘‘Sāyatatiyakaṃ cepi udakaṃ orohati, suciyeva hoti; no cepi sāyatatiyakaṃ udakaṃ orohati, suciyeva hoti. Taṃ kissa hetu? Ime, cunda, dasa kusalakammapathā sucīyeva honti sucikaraṇā ca.

සවස් කාලය තෙවන වාරය කොට දියට බැස ස්නානය කළත් ඔහු පිරිසිදුය; සවස් කාලය තෙවන වාරය කොට දියට බැස ස්නානය නොකළත් ඔහු පිරිසිදුය. ඒ කවර හෙයින්ද? චුන්ද, මේ දස කුසල් කර්මපථයෝම පිරිසිදුය, පිරිසිදු බව ඇති කරන්නෝද වෙති.

‘‘Imesaṃ [Pg.478] pana, cunda, dasannaṃ kusalānaṃ kammapathānaṃ samannāgamanahetu devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo’’ti.

චුන්ද, මේ දස කුසල් කර්මපථයන්ගෙන් යුක්ත වීම හේතුවෙන් දෙවියෝද මිනිස්සුද එසේම අන්‍ය වූ යම් සුගති ලෝක ඇද්ද ඒවාද පැනවෙති (හඳුනාගත හැකිය).

Evaṃ vutte cundo kammāraputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante…pe… upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ.

මෙසේ වදාළ කල්හි, කර්මාර පුත්‍ර වූ චුන්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "ස්වාමීනී, ඉතා මැනවි! ... ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස දරා ගන්නා සේක්වා." දසවන සූත්‍රයයි.

11. Jāṇussoṇisuttaṃ

11. ජාණුස්සෝණි සූත්‍රය

177. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

177. එකල්හි ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියේය. එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු විය. සතුටු විය යුතු, සිහිපත් කළ යුතු කථාව නිමවා එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය:

‘‘Mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā nāma. Dānāni dema, saddhāni karoma – ‘idaṃ dānaṃ petānaṃ ñātisālohitānaṃ upakappatu, idaṃ dānaṃ petā ñātisālohitā paribhuñjantū’ti. Kacci taṃ, bho gotama, dānaṃ petānaṃ ñātisālohitānaṃ upakappati; kacci te petā ñātisālohitā taṃ dānaṃ paribhuñjantī’’ti? ‘‘Ṭhāne kho, brāhmaṇa, upakappati, no aṭṭhāne’’ti.

"භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන් වන අපි දානමාන දෙන්නෙමු, (මළගියවුන් උදෙසා) ශ්‍රාද්ධ කර්ම කරන්නෙමු. 'මේ දානය පරලොව ගිය ඥාති සහලේනන්ට ලැබේවා, පරලොව ගිය ඥාති සහලේනෝ මේ දානය අනුභව කරත්වා' යනුවෙනි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඒ දානය පරලොව ගිය ඥාති සහලේනන්ට සැබවින්ම ලැබේද? ඒ පරලොව ගිය ඥාති සහලේනෝ ඒ දානය අනුභව කරත්ද?" "බ්‍රාහ්මණය, සුදුසු ස්ථානයකදී එය ලැබේ, නුසුදුසු ස්ථානයකදී නොලැබේ."

‘‘Katamaṃ pana, bho gotama, ṭhānaṃ, katamaṃ aṭṭhāna’’nti? ‘‘Idha, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhiko hoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nirayaṃ upapajjati. Yo nerayikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati.

"භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඒ සුදුසු ස්ථානය කවරේද? නුසුදුසු ස්ථානය කවරේද?" "බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, සොරකම් කරන්නෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි, මුසාවාද පවසන්නෙක් වෙයි, කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි, පරුෂ වචන කියන්නෙක් වෙයි, හිස් වචන පවසන්නෙක් වෙයි, දැඩි ලෝභය ඇත්තෙක් වෙයි, ව්‍යාපාද සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු නිරයෙහි උපදියි. නිරයගාමී සත්වයන්ට යම් ආහාරයක් වේද, ඔහු එහිදී එම ආහාරයෙන් යැපෙයි, එම ආහාරයෙන් එහි පවතියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ වූ නිරයෙහි සිටින්නාට ඒ දානය නොලැබෙන බැවින් එය 'නුසුදුසු ස්ථානය' (අට්ඨානය) වෙයි."

‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī…pe… micchādiṭṭhiko hoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjati. Yo tiracchānayonikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena [Pg.479] so tattha tiṭṭhati. Idampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati.

"නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි... (පෙ)... මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු තිරිසන් යෝනියෙහි උපදියි. තිරිසන් යෝනියෙහි උපන් සත්වයන්ට යම් ආහාරයක් වේද, ඔහු එහිදී එම ආහාරයෙන් යැපෙයි, එම ආහාරයෙන් එහි පවතියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ වූ තිරිසන් යෝනියෙහි සිටින්නාට ඒ දානය නොලැබෙන බැවින් එයද 'නුසුදුසු ස්ථානය' (අට්ඨානය) වෙයි."

‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhiko hoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yo manussānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati.

"නැවතත් බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, මුසාවාදයෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, හිස් වචනයෙන් වැළකුණෙක් වෙයි, දැඩි ලෝභ නැත්තෙක් වෙයි, ව්‍යාපාද සිත් නැත්තෙක් වෙයි, සම්මා දිට්ඨිකයෙක් වෙයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු මිනිසුන් අතර උපදියි. මිනිසුන්ට යම් ආහාරයක් වේද, ඔහු එහිදී එම ආහාරයෙන් යැපෙයි, එම ආහාරයෙන් එහි පවතියි. බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ වූ මිනිස් ලොව සිටින්නාටද ඒ දානය නොලැබෙන බැවින් එයද 'නුසුදුසු ස්ථානය' (අට්ඨානය) වෙයි."

‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yo devānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idampi, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappati.

බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් තැනැත්තෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි...පෙ... සම්මා දිට්ඨික වෙයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු දෙවියන් අතර උපදියි. දෙවියන්ගේ යම් ආහාරයක් වේ ද, ඔහු එහිදී එම ආහාරයෙන් යැපෙයි, එම ආහාරයෙන් එහි වාසය කරයි. බ්‍රාහ්මණය, මෙයද (දානය) ඵල නොදෙන ස්ථානයකි; එහි සිටින තැනැත්තාට ඒ දානය ප්‍රයෝජනයට නොපැමිණේ.

‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… micchādiṭṭhiko hoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjati. Yo pettivesayikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati, yaṃ vā panassa ito anuppavecchanti mittāmaccā vā ñātisālohitā vā, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. Idaṃ kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappatī’’ti.

බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් තැනැත්තෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි...පෙ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු ප්‍රේත ලෝකයෙහි උපදියි. ප්‍රේත ලෝකවාසී සත්ත්වයන්ගේ යම් ආහාරයක් වේ ද, ඔහු එහිදී එම ආහාරයෙන් යැපෙයි, එම ආහාරයෙන් එහි වාසය කරයි. තවද, මෙලොව වෙසෙන ඔහුගේ මිත්‍ර අමාත්‍යයන් හෝ නෑ සාලෝහිතයන් හෝ මිනිස් ලොව සිට යම් දානයක් පිරිනමයි ද, ඔහු එහිදී එමගින් යැපෙයි, එමගින් එහි වාසය කරයි. බ්‍රාහ්මණය, මෙය වනාහි දානය ඵල දෙන ස්ථානයයි; එහි සිටින තැනැත්තාට ඒ දානය ප්‍රයෝජනයට පැමිණේ.

‘‘Sace pana, bho gotama, so peto ñātisālohito taṃ ṭhānaṃ anupapanno hoti, ko taṃ dānaṃ paribhuñjatī’’ti? ‘‘Aññepissa, brāhmaṇa, petā ñātisālohitā taṃ ṭhānaṃ upapannā honti, te taṃ dānaṃ paribhuñjantī’’ti.

"භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉදින් ඒ මියගිය නෑ සාලෝහිතයා එම ස්ථානයෙහි ඉපදී නොමැති නම්, ඒ දානය අනුභව කරන්නේ කවුද?" "බ්‍රාහ්මණය, ඔහුගේ ප්‍රේත ලෝකයෙහි ඉපදී සිටින වෙනත් නෑ සාලෝහිතයෝ වෙති, ඔවුහු එම දානය අනුභව කරති."

‘‘Sace pana, bho gotama, so ceva peto ñātisālohito taṃ ṭhānaṃ anupapanno hoti aññepissa ñātisālohitā petā taṃ [Pg.480] ṭhānaṃ anupapannā honti, ko taṃ dānaṃ paribhuñjatī’’ti? ‘‘Aṭṭhānaṃ kho etaṃ, brāhmaṇa, anavakāso yaṃ taṃ ṭhānaṃ vivittaṃ assa iminā dīghena addhunā yadidaṃ petehi ñātisālohitehi. Api ca, brāhmaṇa, dāyakopi anipphalo’’ti.

"භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉදින් ඒ මියගිය නෑ සාලෝහිතයාත් එම ස්ථානයෙහි ඉපදී නොමැති නම්, ඔහුගේ වෙනත් නෑ සාලෝහිතයෝත් එහි ඉපදී නොමැති නම්, ඒ දානය අනුභව කරන්නේ කවුද?" "බ්‍රාහ්මණය, මේ දීර්ඝ කාලය මුළුල්ලෙහි මියගිය නෑ සාලෝහිතයන්ගෙන් ඒ ස්ථානය හිස්ව පැවතීම කිසිසේත් සිදුවිය නොහැක්කකි, එයට අවකාශයක් නැත. තවද බ්‍රාහ්මණය, දායකයා ද නිශ්ඵල නොවේ."

‘‘Aṭṭhānepi bhavaṃ gotamo parikappaṃ vadatī’’ti? ‘‘Aṭṭhānepi kho ahaṃ, brāhmaṇa, parikappaṃ vadāmi. Idha, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhiko hoti; so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hatthīnaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tattha lābhī hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa.

"භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, දානය ඵල නොදෙන ස්ථානයක වුවත් එහි ලැබීමක් ගැන ඔබ වහන්සේ වදාරනවා ද?" "බ්‍රාහ්මණය, ඵල නොදෙන ස්ථානයක වුවද මම ලැබීමක් ඇති බව පවසමි. බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, නුදුන් දේ ගන්නෙක් වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි, මුසාවාද පවසන්නෙක් වෙයි, කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි, පරුෂ වචන කියන්නෙක් වෙයි, හිස් වචන පවසන්නෙක් වෙයි, අභිධ්‍යාව (ලෝභය) බහුල කෙනෙක් වෙයි, ව්‍යාපාද සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි; එහෙත් ඔහු ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට ආහාර, පැන්, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, සේනාසන හා පහන් ආලෝකය දන් දෙන්නෙක් වෙයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු ඇතුන් අතර උපදියි. එහිදී ඔහුට ආහාර, පැන්, මල් හා විවිධ ආභරණ ලැබේ."

‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, idha pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhiko, tena so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hatthīnaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yañca kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tena so tattha lābhī hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa.

බ්‍රාහ්මණය, ඔහු මෙලොවදී සතුන් මැරීම, නුදුන් දේ ගැනීම, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම, මුසාවාද පැවසීම, කේලාම් කීම, පරුෂ වචන කීම, හිස් වචන පැවසීම, අභිධ්‍යාව බහුල වීම, ව්‍යාපාද සිත් ඇති වීම සහ මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වීම යන අකුසලයන් නිසා කය බිඳී මරණින් මතු ඇතුන් අතර උපදියි. එහෙත් ඔහු ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට ආහාර, පැන්, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, සේනාසන හා පහන් ආලෝකය පිරිනැමූ නිසා එහිදී ඔහු ආහාර, පැන්, මල් හා විවිධ ආභරණ ලබන්නෙක් වෙයි.

‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti…pe… micchādiṭṭhiko hoti. So dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā assānaṃ sahabyataṃ upapajjati…pe… gunnaṃ sahabyataṃ upapajjati…pe… kukkurānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tattha lābhī hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa.

බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි...පෙ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි. ඔහු ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට ආහාර, පැන්, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, සේනාසන හා පහන් ආලෝකය දන් දෙන්නෙක් වෙයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු අසුන් අතර උපදියි...පෙ... ගවයන් අතර උපදියි...පෙ... බල්ලන් අතර උපදියි. එහිදී ඔහු ආහාර, පැන්, මල් හා විවිධ ආභරණ ලබන්නෙක් වෙයි.

‘‘Yaṃ [Pg.481] kho, brāhmaṇa, idha pāṇātipātī…pe. … micchādiṭṭhiko, tena so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā kukkurānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yañca kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tena so tattha lābhī hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa.

බ්‍රාහ්මණය, ඔහු මෙලොවදී සතුන් මැරීම...පෙ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වීම නිසා කය බිඳී මරණින් මතු බල්ලන් අතර උපදියි. එහෙත් ඔහු ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට ආහාර, පැන්, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, සේනාසන හා පහන් ආලෝකය පිරිනැමූ නිසා එහිදී ඔහු ආහාර, පැන්, මල් හා විවිධ ආභරණ ලබන්නෙක් වෙයි.

‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti. So dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tattha lābhī hoti mānusakānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ.

බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි...පෙ... සම්මා දිට්ඨික වෙයි. ඔහු ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට ආහාර, පැන්, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, සේනාසන හා පහන් ආලෝකය දන් දෙන්නෙක් වෙයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු මිනිසුන් අතර උපදියි. එහිදී ඔහු මිනිසුන්ට අයත් පංච කාම ගුණයන් ලබන්නෙක් වෙයි.

‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, idha pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko, tena so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yañca kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tena so tattha lābhī hoti mānusakānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ.

බ්‍රාහ්මණය, ඔහු මෙලොවදී සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දිට්ඨික වීම නිසා කය බිඳී මරණින් මතු මිනිසුන් අතර උපදියි. එහෙත් ඔහු ශ්‍රමණයකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයකුට ආහාර, පැන්, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, සේනාසන හා පහන් ආලෝකය පිරිනැමූ නිසා එහිදී ඔහු මිනිසුන්ට අයත් පංච කාම ගුණයන් ලබන්නෙක් වෙයි.

‘‘Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko hoti. So dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So tattha lābhī hoti dibbānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ.

බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සතුන් මැරීමෙන් වැළකී සිටියි...පෙ... සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි. ඔහු ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, සයනාසන හා පහන් ආලෝකය දෙන දායකයෙක් වෙයි. ඔහු ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු දෙවියන් අතර උපදියි. ඔහු එහිදී දිව්‍යමය වූ පංච කාම සම්පත්තිය ලබන්නෙක් වෙයි.

‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, idha pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… sammādiṭṭhiko, tena so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Yañca kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ, tena so tattha lābhī hoti dibbānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ. Api ca, brāhmaṇa, dāyakopi anipphalo’’ti.

බ්‍රාහ්මණය, ඔහු මෙලොව සතුන් මැරීමෙන් වැළකී සිටි නිසා...පෙ... සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වූ නිසා, එම හේතුවෙන් ඔහු ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු දෙවියන් අතර උපදියි. තවද ඔහු ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට ආහාර, පාන, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ විලවුන්, සයනාසන හා පහන් ආලෝකය දානය දුන් නිසා, එම හේතුවෙන් ඔහු එහිදී දිව්‍යමය වූ පංච කාම සම්පත්තිය ලබන්නෙක් වෙයි. බ්‍රාහ්මණය, එපමණක් නොව දායකයාට ද (දෙන දානය) නිෂ්ඵල නොවේ."

‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Yāvañcidaṃ, bho gotama, alameva dānāni dātuṃ, alaṃ saddhāni kātuṃ, yatra hi nāma dāyakopi [Pg.482] anipphalo’’ti. ‘‘Evametaṃ, brāhmaṇa, dāyakopi hi, brāhmaṇa, anipphalo’’ti.

භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා ආශ්චර්යයකි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා අද්භූතයකි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, දායකයාට ද (දානය) නිෂ්ඵල නොවන බැවින්, දන් දීම මෙන්ම ශ්‍රද්ධාවෙන් කරනු ලබන පූජාවන් කිරීම ඉතාමත් සුදුසුය." "බ්‍රාහ්මණය, එය එසේමය. බ්‍රාහ්මණය, දායකයාට ද (එය) නිෂ්ඵල නොවේ."

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Ekādasamaṃ.

භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ...පෙ... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස දරා ගන්නා සේක්වා." එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.

Jāṇussoṇivaggo dutiyo.

දෙවන ජාණුස්සෝණි වර්ගය නිමවිය.

(18) 3. Sādhuvaggo

(18) 3. සාධු වර්ගය

1. Sādhusuttaṃ

1. සාධු සූත්‍රය

178. ‘‘Sādhuñca vo, bhikkhave, desessāmi asādhuñca. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

178. මහණෙනි, මම ඔබට යහපත් දෙය (සාධු) සහ අයහපත් දෙය (අසාධු) දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේය, ස්වාමීනී" යි ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:

‘‘Katamañca, bhikkhave, asādhu? Pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, asādhu.

මහණෙනි, අයහපත් දෙය (අසාධු) යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම, සොරකම් කිරීම, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම, මුසාවාදය (බොරු කීම), කේලාම් කීම, රළු පරුෂ වචන කීම, හිස් වචන කීම, අභිජ්ඣාව, ව්‍යාපාදය සහ මිච්ඡා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය අයහපත් දෙය යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamañca, bhikkhave, sādhu? Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, sādhū’’ti. Paṭhamaṃ.

මහණෙනි, යහපත් දෙය (සාධු) යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකීම, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීම, මුසාවාදයෙන් වැළකීම, කේලාම් කීමෙන් වැළකීම, රළු පරුෂ වචන කීමෙන් වැළකීම, හිස් වචන කීමෙන් වැළකීම, අනභිජ්ඣාව, අව්‍යාපාදය සහ සම්මා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය යහපත් දෙය යැයි කියනු ලැබේ." පළමු සූත්‍රයයි.

2. Ariyadhammasuttaṃ

2. අරියධම්ම සූත්‍රය

179. ‘‘Ariyadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi anariyadhammañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, anariyo dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anariyo dhammo.

179. මහණෙනි, මම ඔබට ආර්ය ධර්මය සහ අනාර්ය ධර්මය දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අනාර්ය ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම...පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය අනාර්ය ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamo ca, bhikkhave, ariyo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyo dhammo’’ti. Dutiyaṃ.

මහණෙනි, ආර්ය ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය ආර්ය ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ." දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Kusalasuttaṃ

3. කුසල සූත්‍රය

180. ‘‘Kusalañca [Pg.483] vo, bhikkhave, desessāmi akusalañca. Taṃ suṇātha…pe… katamañca, bhikkhave, akusalaṃ? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, akusalaṃ.

180. මහණෙනි, මම ඔබට කුසලය සහ අකුසලය දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අකුසලය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම...පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය අකුසලය යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamañca, bhikkhave, kusalaṃ? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, kusala’’nti. Tatiyaṃ.

මහණෙනි, කුසලය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය කුසලය යැයි කියනු ලැබේ." තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Atthasuttaṃ

4. අත්ථ සූත්‍රය

181. ‘‘Atthañca vo, bhikkhave, desessāmi anatthañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, anattho? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anattho.

181. මහණෙනි, මම ඔබට අර්ථය සහ අනර්ථය දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අනර්ථය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම...පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය අනර්ථය යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamo ca, bhikkhave, attho? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, attho’’ti. Catutthaṃ.

මහණෙනි, අර්ථය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය අර්ථය යැයි කියනු ලැබේ." සිව්වන සූත්‍රයයි.

5. Dhammasuttaṃ

5. ධම්ම සූත්‍රය

182. ‘‘Dhammañca vo, bhikkhave, desessāmi adhammañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, adhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, adhammo.

182. මහණෙනි, මම ඔබට ධර්මය සහ අධර්මය දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම...පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය අධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, dhammo’’ti. Pañcamaṃ.

මහණෙනි, ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ." පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Āsavasuttaṃ

6. ආසව සූත්‍රය

183. ‘‘Sāsavañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi anāsavañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, sāsavo dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sāsavo dhammo.

183. මහණෙනි, මම ඔබට සාසව ධර්මය (ආශ්‍රව සහිත ධර්මය) සහ අනාසව ධර්මය (ආශ්‍රව රහිත ධර්මය) දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, සාසව ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම...පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය සාසව ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamo ca, bhikkhave, anāsavo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anāsavo dhammo’’ti. Chaṭṭhaṃ.

මහණෙනි, අනාසව ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය අනාසව ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ." හයවන සූත්‍රයයි.

7. Vajjasuttaṃ

7. වජ්ජ සූත්‍රය

184. ‘‘Sāvajjañca [Pg.484] vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi anavajjañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, sāvajjo dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sāvajjo dhammo.

184. මහණෙනි, මම ඔබට සාවජ්ජ ධර්මය (දෝෂ සහිත ධර්මය) සහ අනවජ්ජ ධර්මය (නිදෝෂී ධර්මය) දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, සාවජ්ජ ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම...පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨිය යි. මහණෙනි, මෙය සාවජ්ජ ධර්මය යැයි කියනු ලැබේ.

‘‘Katamo ca, bhikkhave, anavajjo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anavajjo dhammo’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, නිවැරදි (අනවද්‍ය) ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම... පෙ... සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය නිවැරදි ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” හත්වන සූත්‍රයයි.

8. Tapanīyasuttaṃ

8. 8. තපනීය සූත්‍රය

185. ‘‘Tapanīyañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi atapanīyañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, tapanīyo dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, tapanīyo dhammo.

185. 185. “මහණෙනි, මම ඔබට පසුතැවිලි කරවන (තැවීම් ඇති කරන) ධර්මය ද පසුතැවිලි නොකරවන ධර්මය ද දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, පසුතැවිලි කරවන ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම... පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය පසුතැවිලි කරවන ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, atapanīyo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, atapanīyo dhammo’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, පසුතැවිලි නොකරවන ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම... පෙ... සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය පසුතැවිලි නොකරවන ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” අටවන සූත්‍රයයි.

9. Ācayagāmisuttaṃ

9. 9. ආචයගාමී සූත්‍රය

186. ‘‘Ācayagāmiñca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi apacayagāmiñca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, ācayagāmī dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ācayagāmī dhammo.

186. 186. “මහණෙනි, මම ඔබට (සංසාරය) රැස් කරවන ධර්මය ද (සංසාරය) ප්‍රහීණ කරවන ධර්මය ද දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, රැස් කරවන ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම... පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය රැස් කරවන ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, apacayagāmī dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, apacayagāmī dhammo’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, ප්‍රහීණ කරවන ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම... පෙ... සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය ප්‍රහීණ කරවන ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” නවවන සූත්‍රයයි.

10. Dukkhudrayasuttaṃ

10. 10. දුක්ඛුද්‍රය සූත්‍රය

187. ‘‘Dukkhudrayañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi sukhudrayañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, dukkhudrayo dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhudrayo dhammo.

187. 187. “මහණෙනි, මම ඔබට දුක විපාක කොට ඇති ධර්මය ද සැප විපාක කොට ඇති ධර්මය ද දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, දුක විපාක කොට ඇති ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම... පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය දුක විපාක කොට ඇති ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, sukhudrayo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhudrayo dhammo’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, සැප විපාක කොට ඇති ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම... පෙ... සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය සැප විපාක කොට ඇති ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” දසවන සූත්‍රයයි.

11. Vipākasuttaṃ

11. 11. විපාක සූත්‍රය

188. ‘‘Dukkhavipākañca [Pg.485] vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi sukhavipākañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, dukkhavipāko dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhavipāko dhammo.

188. 188. “මහණෙනි, මම ඔබට දුක් විපාක ගෙන දෙන ධර්මය ද සැප විපාක ගෙන දෙන ධර්මය ද දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, දුක් විපාක ගෙන දෙන ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම... පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය දුක් විපාක ගෙන දෙන ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, sukhavipāko dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukhavipāko dhammo’’ti. Ekādasamaṃ.

“මහණෙනි, සැප විපාක ගෙන දෙන ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම... පෙ... සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය සැප විපාක ගෙන දෙන ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.

Sādhuvaggo tatiyo.

තෙවන සාධු වර්ගය නිමයි.

(19) 4. Ariyamaggavaggo

(19) 4. (19) 4. අරියමග්ග වර්ගය

1. Ariyamaggasuttaṃ

1. 1. අරියමග්ග සූත්‍රය

189. ‘‘Ariyamaggañca vo, bhikkhave, desessāmi anariyamaggañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, anariyo maggo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anariyo maggo.

189. 189. “මහණෙනි, මම ඔබට ආර්ය මාර්ගය ද අනාර්ය මාර්ගය ද දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අනාර්ය මාර්ගය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම... පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය අනාර්ය මාර්ගය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, ariyo maggo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyo maggo’’ti. Paṭhamaṃ.

“මහණෙනි, ආර්ය මාර්ගය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම... පෙ... සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය ආර්ය මාර්ගය යයි කියනු ලැබේ.” පළමු සූත්‍රයයි.

2. Kaṇhamaggasuttaṃ

2. 2. කණ්හමග්ග සූත්‍රය

190. ‘‘Kaṇhamaggañca vo, bhikkhave, desessāmi sukkamaggañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, kaṇho maggo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, kaṇho maggo.

190. 190. “මහණෙනි, මම ඔබට කළු මඟ (අඳුරු මඟ) ද සුදු මඟ (පිරිසිදු මඟ) ද දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, කළු මඟ යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම... පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය කළු මඟ යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, sukko maggo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sukko maggo’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, සුදු මඟ යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම... පෙ... සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය සුදු මඟ යයි කියනු ලැබේ.” දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Saddhammasuttaṃ

3. 3. සද්ධම්ම සූත්‍රය

191. ‘‘Saddhammañca vo, bhikkhave, desessāmi asaddhammañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, asaddhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaddhammo.

191. 191. “මහණෙනි, මම ඔබට සද්ධර්මය ද අසද්ධර්මය ද දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අසද්ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම... පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය අසද්ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo [Pg.486] ca, bhikkhave, saddhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, saddhammo’’ti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, සද්ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම... පෙ... සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය සද්ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” තෙවන සූත්‍රයයි.

4. Sappurisadhammasuttaṃ

4. 4. සප්පුරිසධම්ම සූත්‍රය

192. ‘‘Sappurisadhammañca vo, bhikkhave, desessāmi asappurisadhammañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, asappurisadhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, asappurisadhammo.

192. 192. “මහණෙනි, මම ඔබට සත්පුරුෂ ධර්මය ද අසත්පුරුෂ ධර්මය ද දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අසත්පුරුෂ ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම... පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය අසත්පුරුෂ ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, sappurisadhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sappurisadhammo’’ti. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂ ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම... පෙ... සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය සත්පුරුෂ ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” හතරවන සූත්‍රයයි.

5. Uppādetabbadhammasuttaṃ

5. 5. උප්පාදේතබ්බධම්ම සූත්‍රය

193. ‘‘Uppādetabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi na uppādetabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, na uppādetabbo dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na uppādetabbo dhammo.

193. 193. “මහණෙනි, මම ඔබට උපදවා ගත යුතු ධර්මය ද නූපදවා ගත යුතු ධර්මය ද දේශනා කරමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, නූපදවා ගත යුතු ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීම... පෙ... මිච්ඡා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය නූපදවා ගත යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, uppādetabbo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, uppādetabbo dhammo’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, උපදවා ගත යුතු ධර්මය යනු කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම... පෙ... සම්මා දිට්ඨියයි. මහණෙනි, මෙය උපදවා ගත යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” පස්වන සූත්‍රයයි.

6. Āsevitabbadhammasuttaṃ

6. ආසේවිතබ්බධම්ම සූත්‍රය

194. ‘‘Āsevitabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi nāsevitabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, nāsevitabbo dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, nāsevitabbo dhammo.

194. “මහණෙනි, මම ඔබට සේවනය කළ යුතු ධර්මයත්, සේවනය නොකළ යුතු ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, සේවනය නොකළ යුතු ධර්මය කුමක්ද? ප්‍රාණාතිපාතය (සතුන් මැරීම)...පෙ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙය සේවනය නොකළ යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, āsevitabbo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, āsevitabbo dhammo’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, සේවනය කළ යුතු ධර්මය කුමක්ද? ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙය සේවනය කළ යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” සයවන සූත්‍රයයි.

7. Bhāvetabbadhammasuttaṃ

7. භාවේතබ්බධම්ම සූත්‍රය

195. ‘‘Bhāvetabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi na bhāvetabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, na bhāvetabbo dhammo? Pāṇātipāto [Pg.487] …pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na bhāvetabbo dhammo.

195. “මහණෙනි, මම ඔබට වැඩිය යුතු ධර්මයත්, නොවැඩිය යුතු ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, නොවැඩිය යුතු ධර්මය කුමක්ද? ප්‍රාණාතිපාතය...පෙ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙය නොවැඩිය යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, bhāvetabbo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhāvetabbo dhammo’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, වැඩිය යුතු ධර්මය කුමක්ද? ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙය වැඩිය යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” සත්වන සූත්‍රයයි.

8. Bahulīkātabbasuttaṃ

8. බහුලීකාතබ්බ සූත්‍රය

196. ‘‘Bahulīkātabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi na bahulīkātabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, na bahulīkātabbo dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na bahulīkātabbo dhammo.

196. “මහණෙනි, මම ඔබට බහුල වශයෙන් කළ යුතු ධර්මයත්, බහුල වශයෙන් නොකළ යුතු ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, බහුල වශයෙන් නොකළ යුතු ධර්මය කුමක්ද? ප්‍රාණාතිපාතය...පෙ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙය බහුල වශයෙන් නොකළ යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, bahulīkātabbo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bahulīkātabbo dhammo’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, බහුල වශයෙන් කළ යුතු ධර්මය කුමක්ද? ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙය බහුල වශයෙන් කළ යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” අටවන සූත්‍රයයි.

9. Anussaritabbasuttaṃ

9. අනුස්සරිතබ්බ සූත්‍රය

197. ‘‘Anussaritabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi nānussaritabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, nānussaritabbo dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, nānussaritabbo dhammo.

197. “මහණෙනි, මම ඔබට අනුස්මරණය කළ යුතු ධර්මයත්, අනුස්මරණය නොකළ යුතු ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, අනුස්මරණය නොකළ යුතු ධර්මය කුමක්ද? ප්‍රාණාතිපාතය...පෙ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙය අනුස්මරණය නොකළ යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo ca, bhikkhave, anussaritabbo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, anussaritabbo dhammo’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, අනුස්මරණය කළ යුතු ධර්මය කුමක්ද? ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙය අනුස්මරණය කළ යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” නවවන සූත්‍රයයි.

10. Sacchikātabbasuttaṃ

10. සච්ඡිකාතබ්බ සූත්‍රය

198. ‘‘Sacchikātabbañca vo, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi na sacchikātabbañca. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca, bhikkhave, na sacchikātabbo dhammo? Pāṇātipāto…pe… micchādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, na sacchikātabbo dhammo.

198. “මහණෙනි, මම ඔබට සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්මයත්, සාක්ෂාත් නොකළ යුතු ධර්මයත් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, සාක්ෂාත් නොකළ යුතු ධර්මය කුමක්ද? ප්‍රාණාතිපාතය...පෙ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙය සාක්ෂාත් නොකළ යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.”

‘‘Katamo [Pg.488] ca, bhikkhave, sacchikātabbo dhammo? Pāṇātipātā veramaṇī…pe… sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati, bhikkhave, sacchikātabbo dhammo’’ti. Dasamaṃ.

“මහණෙනි, සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්මය කුමක්ද? ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකීම...පෙ... සම්මා දෘෂ්ටියයි. මහණෙනි, මෙය සාක්ෂාත් කළ යුතු ධර්මය යයි කියනු ලැබේ.” දසවන සූත්‍රයයි.

Ariyamaggavaggo catuttho.

හතරවන අරියමග්ග වර්ගය නිමාවට පත් විය.

(20) 5. Aparapuggalavaggo

(20) 5. අපරපුග්ගල වර්ගය

Nasevitabbādisuttāni

නසේවිතබ්බාදි සූත්‍රයෝ

199. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato puggalo na sevitabbo. Katamehi dasahi? Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhiko hoti – imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato puggalo na sevitabbo.

199. “මහණෙනි, කරුණු දසයකින් යුක්ත පුද්ගලයා ඇසුරු නොකළ යුතුය. ඒ දසය කුමක්ද? සතුන් මරන්නෙකු වෙයි, සොරකම් කරන්නෙකු වෙයි, කාමමිථ්‍යාචාරයේ යෙදෙන්නෙකු වෙයි, මුසාවාද පවසන්නෙකු වෙයි, කේලාම් කියන්නෙකු වෙයි, පරුෂ බස් පවසන්නෙකු වෙයි, සම්ඵප්පලාප (හිස් වචන) පවසන්නෙකු වෙයි, දැඩි ලෝභ ඇත්තෙකු වෙයි, ව්‍යාපන්න සිත් (ද්වේෂ සහගත සිත්) ඇත්තෙකු වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙකු වෙයි. මහණෙනි, මේ දස කරුණෙන් යුක්ත පුද්ගලයා ඇසුරු නොකළ යුතුය.”

‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato puggalo sevitabbo. Katamehi dasahi? Pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhiko hoti – imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato puggalo sevitabbo’’.

“මහණෙනි, කරුණු දසයකින් යුක්ත පුද්ගලයා ඇසුරු කළ යුතුය. ඒ දසය කුමක්ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණේ වෙයි, මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, පරුෂ බස් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකුණේ වෙයි, දැඩි ලෝභ නැත්තෙකු වෙයි, ව්‍යාපන්න සිත් නැත්තෙකු වෙයි, සම්මා දෘෂ්ටිකයෙකු වෙයි. මහණෙනි, මේ දස කරුණෙන් යුක්ත පුද්ගලයා ඇසුරු කළ යුතුය.”

200-209. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato puggalo na bhajitabbo…pe… bhajitabbo… na payirupāsitabbo… payirupāsitabbo… na pujjo hoti… pujjo hoti… na pāsaṃso hoti… pāsaṃso hoti… agāravo hoti… gāravo hoti… appatisso hoti… sappatisso hoti… na ārādhako hoti… ārādhako hoti… na visujjhati… visujjhati… mānaṃ nādhibhoti … mānaṃ adhibhoti… paññāya na vaḍḍhati… paññāya vaḍḍhati…pe….

200-209. “මහණෙනි, දස කරුණකින් යුක්ත පුද්ගලයා භජනය නොකළ යුතුය...පෙ... භජනය කළ යුතුය. පයිරුපාසනය නොකළ යුතුය... පයිරුපාසනය කළ යුතුය. පිදිය යුත්තෙක් නොවේ... පිදිය යුත්තෙකි. පැසසිය යුත්තෙක් නොවේ... පැසසිය යුත්තෙකි. අගෞරව ඇත්තෙකි... ගෞරව ඇත්තෙකි. යටහත් පැවැතුම් නැත්තෙකි... යටහත් පැවැතුම් ඇත්තෙකි. ධර්මය සම්පූර්ණ කරන්නෙක් නොවේ... ධර්මය සම්පූර්ණ කරන්නෙකි. පිරිසිදු නොවේ... පිරිසිදු වෙයි. මානය මැඩපවත්වා නොසිටී... මානය මැඩපවත්වා සිටී. ප්‍රඥාවෙන් නොවැඩේ... ප්‍රඥාවෙන් වැඩේ...පෙ...”

210. ‘‘Dasahi[Pg.489], bhikkhave, dhammehi samannāgato puggalo bahuṃ apuññaṃ pasavati… bahuṃ puññaṃ pasavati. Katamehi dasahi? Pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhiko hoti – imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato puggalo bahuṃ puññaṃ pasavatī’’ti.

210. ‘‘මහණෙනි, දස දහමකින් සමන්විත වූ පුද්ගලයා බොහෝ අකුසල් රැස් කරයි... බොහෝ පින් රැස් කරයි. ඒ දස දහම කවරේ ද? සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, නුදුන් දේ ගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, දැඩි ලෝභය නැත්තෙකු වෙයි, ව්‍යාපාදයෙන් තොර සිත් ඇත්තෙකු වෙයි, සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වූවෙකු වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු දහයෙන් සමන්විත වූ පුද්ගලයා බොහෝ පින් රැස් කරන්නේ ය’’ යි වදාළ සේක.

Aparapuggalavaggo pañcamo.

පස්වන අපරපුග්ගල වර්ගය නිමාවට පත් විය.

Catutthapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

හතරවන පණ්ණාසකය නිමාවට පත් විය.

(21) 1. Karajakāyavaggo

(21) 1. (21) 1. කරජකාය වර්ගය

1. Paṭhamanirayasaggasuttaṃ

1. 1. ප්‍රථම නිරයසග්ග සූත්‍රය

211. ‘‘Dasahi[Pg.490], bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi dasahi? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno sabbapāṇabhūtesu.

211. ‘‘මහණෙනි, කරුණු දහයකින් සමන්විත වූ තැනැත්තා, ගෙනැවිත් දමන ලද්දෙකු මෙන් එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු දහය කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් අයෙක් සතුන් මරන්නෙකු වෙයි, රුදුරු වෙයි, ලේ තැවරුණු අත් ඇත්තෙකු වෙයි, තැළීම් පෙළීම්වල නිරත වූවෙකු වෙයි, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි දයාවක් නැත්තෙකු වෙයි.

‘‘Adinnādāyī hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ gāmagataṃ vā araññagataṃ vā, taṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātā hoti.

නුදුන් දේ ගන්නෙකු වෙයි. ගමක හෝ වනයක වේවා, අනුන් සතු යම් වස්තුවක් හෝ උපකරණයක් වේවා, එය නුදුන් කල්හි සොර සිතින් ගන්නෙකු වෙයි.

‘‘Kāmesu micchācārī hoti. Yā tā māturakkhitā piturakkhitā mātāpiturakkhitā bhāturakkhitā bhaginirakkhitā ñātirakkhitā gottarakkhitā dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā antamaso mālāguḷaparikkhittāpi, tathārūpāsu cārittaṃ āpajjitā hoti.

කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙකු වෙයි. මව විසින් රකින ලද, පියා විසින් රකින ලද, මවුපියන් විසින් රකින ලද, සහෝදරයා විසින් රකින ලද, සහෝදරිය විසින් රකින ලද, නෑයන් විසින් රකින ලද, ගෝත්‍රය විසින් රකින ලද, ධර්මය විසින් රකින ලද, ස්වාමියෙකු සහිත වූ, රජු විසින් දඬුවම් නියම කරන ලද, අවසානයේ මල් මාලාවක් දමා වෙන් කරන ලද (විවාහයට නියම වූ) ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙකු වෙයි.

‘‘Musāvādī hoti. Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti, so ajānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘na passāmī’ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti.

මුසාවාද පවසන්නෙකු වෙයි. සභාවකට ගිය ද, පිරිසක් මැදට ගිය ද, නෑයන් මැදට ගිය ද, සමිතියක් මැදට ගිය ද, රජකුලයක් මැදට ගිය ද, සාක්ෂියට කැඳවා ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ දන්නා දෙය කියන්න’ යයි විමසූ කල්හි, ඔහු නොදන්නා දෙය ‘දනිමි’ යයි පවසයි, දන්නා දෙය ‘නොදනිමි’ යයි පවසයි, නොදුටු දෙය ‘දිටිමි’ යයි පවසයි, දුටු දෙය ‘නොදිටිමි’ යයි පවසයි. මෙලෙස තමා උදෙසා හෝ අනුන් උදෙසා හෝ සුළු ලාභයක් උදෙසා හෝ දැන දැනම බොරු පවසන්නෙකු වෙයි.

‘‘Pisuṇavāco hoti – ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti samaggānaṃ vā bhettā bhinnānaṃ vā anuppadātā vaggārāmo vaggarato vagganandī, vaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

කේලාම් කියන්නෙකු වෙයි - මොවුන් බිඳවනු පිණිස මෙතැනින් අසා එතැන පවසයි, ඔවුන් බිඳවනු පිණිස එතැනින් අසා මෙතැන පවසයි. මෙසේ සමගි වූවන් බිඳවන්නෙකු ද, බිඳුණු අය තවත් බිඳවන්නෙකු ද වෙයි. භේදයෙහි ඇලුනු, භේදයෙහි රතුනු, භේදයෙහි සතුටු වන, භේද ඇති කරන වචන පවසන්නෙකු වෙයි.

‘‘Pharusavāco hoti – yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṃvattanikā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

පරුෂ වචන පවසන්නෙකු වෙයි - යම් වචනයක් රළු ද, කර්කශ ද, අනුන්ට කටුක ද, අනුන් වෙහෙසන සුලු ද, ක්‍රෝධයට හිතකර ද, සමාධියට බාධා පමුණුවන සුලු ද, එවැනි වචන පවසන්නෙකු වෙයි.

‘‘Samphappalāpī [Pg.491] hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī, anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti akālena anapadesaṃ apariyantavatiṃ anatthasaṃhitaṃ.

හිස් වචන පවසන්නෙකු වෙයි - අකාලයෙහි කතා කරන, අසත්‍ය කතා කරන, අර්ථයක් නැති දේ පවසන, අධර්මය පවසන, විනයට පටහැනි දේ පවසන, නුසුදුසු වේලාවක, හේතු රහිත වූ, සීමාවක් නැති, වැඩකට නැති, සිතෙහි තබා ගැනීමට වටින්නේ නැති හිස් වචන පවසන්නෙකු වෙයි.

‘‘Abhijjhālu hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ taṃ abhijjhātā hoti – ‘aho vata yaṃ parassa taṃ mama assā’ti.

අනුන්ගේ සම්පත් කෙරෙහි දැඩි ලෝභය ඇත්තෙකු වෙයි. අනුන් සතු යම් වස්තුවක් හෝ උපකරණයක් ඇත්ද, ‘අහෝ! අනුන් සතු ඒ දෙය මට ඇත්නම් කෙතරම් යෙහෙකි දැ’ යි අනුන්ගේ වස්තුවට ලෝභ කරන්නෙකු වෙයි.

‘‘Byāpannacitto hoti paduṭṭhamanasaṅkappo – ‘ime sattā haññantu vā bajjhantu vā ucchijjantu vā vinassantu vā mā vā ahesu’nti.

ව්‍යාපාද සහිත සිත් ඇත්තෙකු වෙයි, දූෂිත මනැසින් යුක්ත වූවෙකු වෙයි - ‘මේ සත්වයෝ මරා දමනු ලබත්වා, බැඳ දමනු ලබත්වා, විනාශ කරනු ලබත්වා, නැති කර දමනු ලබත්වා, ඔවුන් නැතිවී යේවා’ යි දූෂිත අදහස් ඇත්තෙකු වෙයි.

‘‘Micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙකු වෙයි, විපරීත දැකීම් ඇත්තෙකු වෙයි - ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, මහා යාගයන්හි විපාක නැත, පිදිය යුත්තන් පිදීමෙහි විපාක නැත, සුකෘත දුෂ්කෘත කර්මයන්ගේ ඵලයක් හෝ විපාකයක් නැත, මෙලොවක් නැත, පරලොවක් නැත, මවට කළ උපකාරයන්හි ඵල නැත, පියාට කළ උපකාරයන්හි ඵල නැත, ඕපපාතික සත්වයෝ නැත, මෙලොව හා පරලොව ස්වයං අභිඥාවෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන යහපත් මගට පිළිපන් යහපත් පැවතුම් ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ලොව නැත’ යනාදී වශයෙනි. මහණෙනි, මේ කරුණු දහයෙන් සමන්විත වූ පුද්ගලයා, ගෙනැවිත් දමන ලද්දෙකු මෙන් නිරයෙහි උපදියි.

‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi dasahi? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.

‘‘මහණෙනි, කරුණු දහයකින් සමන්විත වූ පුද්ගලයා, ගෙනැවිත් තබන ලද්දෙකු මෙන් එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු දහය කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් අයෙක් සතුන් මැරීම අත්හැර සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. දඬු මුගුරු අත්හැර, ආයුධ අත්හැර, පවට ලජ්ජා ඇතිව, දයාවන්තව, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පාවෙන් යුතුව වාසය කරයි.

‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ gāmagataṃ vā araññagataṃ vā, na taṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātā hoti.

නුදුන් දේ ගැනීම අත්හැර නුදුන් දේ ගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. ගමක හෝ වනයක වේවා, අනුන් සතු යම් වස්තුවක් හෝ උපකරණයක් වේවා, එය නුදුන් කල්හි සොර සිතින් නොගන්නෙකු වෙයි.

‘‘Kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti. Yā tā māturakkhitā…pe… antamaso mālāguḷaparikkhittāpi, tathārūpāsu na cārittaṃ āpajjitā hoti.

කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම අත්හැර කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. මව විසින් රකින ලද... (පෙ)... මල් මාලාවකින් පවා වෙන් කරන ලද ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙකු නොවෙයි.

‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti. Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho – ‘ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti, so ajānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘na passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘passāmī’ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti.

‘‘බොරුවෙන් වැළකී, බොරු කීම අත්හැරියේ වෙයි. සභාවකට, පිරිසක් මැදට, නෑයන් මැදට, සංගමයකට හෝ රජවාසලකට කැඳවා සාක්ෂිකරුවකු ලෙස ප්‍රශ්න කළ කල්හි - ‘පින්වත් පුරුෂය, ඔබ දන්නා දෙය පවසන්න’ යැයි කී විට, ඔහු නොදන්නේ නම් ‘මම නොදනිමි’ යි පවසයි, දන්නේ නම් ‘මම දනිමි’ යි පවසයි; නොදුටුවේ නම් ‘මම නොදුටුවෙමි’ යි පවසයි, දුටුවේ නම් ‘මම දුටුවෙමි’ යි පවසයි. මෙසේ තමා උදෙසා හෝ අනුන් උදෙසා හෝ කිසියම් ලාභ ප්‍රයෝජනයක් උදෙසා හෝ දැන දැන බොරු නොකියයි.

‘‘Pisuṇavācaṃ [Pg.492] pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti – na ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī, samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

‘‘කේලාම් කීමෙන් වැළකී, කේලාම් කීම අත්හැරියේ වෙයි. මොවුන් බිඳවනු පිණිස මෙතැනින් ඇසූ දෙය අතැන නොකියයි, අතැනින් ඇසූ දෙය මොවුන් බිඳවනු පිණිස මෙතැන නොකියයි. මෙසේ භේද වූවන් සමගි කරවන්නෙක් වෙයි, සමගි වූවන් තවදුරටත් සමගියෙහි රඳවන්නෙක් වෙයි. සමගියෙහි ඇලුනෙක්, සමගියෙහි රමණය කරන්නෙක්, සමගියෙහි සතුටු වන්නෙක් සහ සමගිය ඇති කරන වචන පවසන්නෙක් වෙයි.

‘‘Pharusavācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

‘‘පරුෂ වචනයෙන් වැළකී, පරුෂ වචන කීම අත්හැරියේ වෙයි. නිදොස් වූ, කනට සුව දෙන, ප්‍රේමනීය වූ, සිතට කා වදින, ශිෂ්ට වූ, බොහෝ දෙනා කැමති, බොහෝ දෙනා ප්‍රිය කරන එවැනි වචනම පවසන්නෙක් වෙයි.

‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī, atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ.

‘‘හිස් වචනයෙන් වැළකී, හිස් වචන කීම අත්හැරියේ වෙයි. සුදුසු කල්හි කතා කරන්නෙක්, සත්‍යය පවසන්නෙක්, අර්ථවත් දෙය පවසන්නෙක්, ධර්මය හා විනය පවසන්නෙක් වෙයි. සුදුසු වේලාවට, කරුණු සහිතව, සීමා ඇතිව, අර්ථවත් දේ පිළිබඳව සිතෙහි තැන්පත් කරගත යුතු වටිනා වචනම පවසන්නෙක් වෙයි.

‘‘Anabhijjhālu hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ taṃ anabhijjhātā hoti – ‘aho vata yaṃ parassa taṃ mama assā’ti.

‘‘ලෝභයෙන් තොර වූවෙක් වෙයි. අනුන් සතු ධන ධාන්‍යාදිය පිළිබඳව ‘අහෝ, අනුන් සතු මේ වස්තුව මගේ වන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද’ යැයි අනුන්ගේ වස්තුව තමා සතු කරගැනීමේ අදහසින් ලෝභ නොකරන්නෙක් වෙයි.

‘‘Abyāpannacitto hoti appaduṭṭhamanasaṅkappo – ‘ime sattā averā hontu abyāpajjā anīghā, sukhī attānaṃ pariharantū’ti.

‘‘ව්‍යාපාදයෙන් තොර සිත් ඇත්තෙක් වෙයි. දූෂිත නොවූ මනෝසංකල්ප ඇත්තෙක් වෙයි. ‘මේ සත්වයෝ වෛර නැත්තෝ වෙත්වා, ව්‍යාපාද නැත්තෝ වෙත්වා, දුක් නැත්තෝ වෙත්වා, සුවසේ තමන්ව පරිහරණය කෙරෙත්වා (සුවෙන් ජීවත් වෙත්වා)’ යැයි මෙත් සිතින් යුක්ත වෙයි.

‘‘Sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ, atthi hutaṃ, atthi sukaṭadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, atthi ayaṃ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Paṭhamaṃ.

‘‘සම්මා දිට්ඨිකයෙක් වෙයි, නොපෙරළුණු නිවැරදි දැක්මක් ඇත්තෙක් වෙයි. ‘දුන් දෙයෙහි විපාක ඇත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක ඇත, දෙවියන් උදෙසා කළ පූජාවෙහි විපාක ඇත, සුකෘත දුෂ්කෘත කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත, මෙලොව ඇත, පරලොව ඇත, මවට කළ උපකාරවල විපාක ඇත, පියාට කළ උපකාරවල විපාක ඇත, ඕපපාතික සත්වයෝ සිටිති, ලෝකයෙහි මනා මාර්ගයට පැමිණි, මනාව පිළිපදින, මෙලොව හා පරලොව යන දෙලොවම තමන් විසින්ම විශේෂ ඥානයෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන මහණ බමුණෝ සිටිති’ යන දැක්ම ඇත්තෙකි. මහණෙනි, මේ දස ධර්මයෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා යම්සේ (කෙනෙකු විසින්) ගෙනවිත් තබන ලද්දේ ද, එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී.’’ පළමුවන සූත්‍රයයි.

2. Dutiyanirayasaggasuttaṃ

2. දෙවන නිරය සග්ග සූත්‍රය

212. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi dasahi? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno sabbapāṇabhūtesu.

212. ‘‘මහණෙනි, දස ධර්මයකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා යම්සේ ගෙනවිත් තබන ලද්දේ ද, එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී. ඒ දසය කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාත කරන්නෙක් වෙයි, සැඩපරුෂ වෙයි, ලේ තැවරුණු දෑත් ඇත්තෙක් වෙයි, පහර දීමෙහි හා මැරීමෙහි නිරත වූවෙක් වෙයි, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි දයාවක් නැත්තෙක් වෙයි.

‘‘Adinnādāyī hoti… kāmesumicchācārī hoti… musāvādī hoti… pisuṇavāco hoti… pharusavāco hoti … samphappalāpī hoti… abhijjhālu [Pg.493] hoti… byāpannacitto hoti… micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ…pe… sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

‘‘අදත්තාදානය (සොරකම) කරන්නෙක් වෙයි... කාමයන්හි මිච්ඡාචාරයෙහි යෙදෙන්නෙක් වෙයි... මෘසාවාද (බොරු) පවසන්නෙක් වෙයි... කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි... පරුෂ වචන කියන්නෙක් වෙයි... හිස් වචන පවසන්නෙක් වෙයි... අභිජ්ඣාව (ලෝභය) බහුල වූවෙක් වෙයි... ව්‍යාපාද (තරහව) සහිත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි... මිච්ඡා දිට්ඨිකයෙක් වෙයි, විපරීත දැක්මක් ඇත්තෙක් වෙයි. ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත...පෙ... තමන් විසින්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන මහණ බමුණෝ ලොව නැත’ යනාදී වශයෙන් විපරීත දැක්මක් ඇත්තෙක් වෙයි. මහණෙනි, මේ දස ධර්මයෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා යම්සේ ගෙනවිත් තබන ලද්දේ ද, එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී.

‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi dasahi? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.

‘‘මහණෙනි, දස ධර්මයකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා යම්සේ ගෙනවිත් තබන ලද්දේ ද, එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී. ඒ දසය කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකී, ප්‍රාණඝාතය අත්හැරියේ වෙයි. දඬු මුගුරු අත්හැරියේ, ආයුධ අත්හැරියේ, අකුසලයට ලජ්ජා ඇති, දයාවන්ත වූ, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පීව වාසය කරයි.

‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti… kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti… musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti… pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti… pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti… samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti… anabhijjhālu hoti… abyāpannacitto hoti… sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Dutiyaṃ.

‘‘අදත්තාදානයෙන් වැළකී... කාමයන්හි මිච්ඡාචාරයෙන් වැළකී... මෘසාවාදයෙන් වැළකී... කේලාම් කීමෙන් වැළකී... පරුෂ වචනයෙන් වැළකී... හිස් වචනයෙන් වැළකී... අභිජ්ඣාවෙන් තොර වූ... ව්‍යාපාදයෙන් තොර වූ... සම්මා දිට්ඨික වූ, නොපෙරළුණු දැක්මක් ඇත්තෙක් වෙයි. ‘දුන් දෙයෙහි විපාක ඇත...පෙ... මෙලොව හා පරලොව තමන් විසින්ම විශේෂ ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන මහණ බමුණෝ සිටිති’ යන දැක්ම ඇත්තෙකි. මහණෙනි, මේ දස ධර්මයෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා යම්සේ ගෙනවිත් තබන ලද්දේ ද, එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී.’’ දෙවන සූත්‍රයයි.

3. Mātugāmasuttaṃ

3. මාතුගාම සූත්‍රය

213. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato mātugāmo yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi dasahi? Pāṇātipātī hoti…pe… adinnādāyī hoti… kāmesumicchācārī hoti… musāvādī hoti… pisuṇavāco hoti… pharusavāco hoti… samphappalāpī hoti… abhijjhālu hoti… byāpannacitto hoti… micchādiṭṭhiko hoti…. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato mātugāmo yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

213. ‘‘මහණෙනි, කරුණු දසයකින් යුක්ත වූ ස්ත්‍රිය යම්සේ (නිරයට) ගෙනවිත් තබන ලද්දේ ද, එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී. ඒ දසය කුමක්ද? ප්‍රාණඝාත කරන්නියක් වෙයි...පෙ... අදත්තාදානය කරන්නියක් වෙයි, කාමයන්හි මිච්ඡාචාරයෙහි යෙදෙන්නියක් වෙයි, මෘසාවාද පවසන්නියක් වෙයි, කේලාම් කියන්නියක් වෙයි, පරුෂ වචන කියන්නියක් වෙයි, හිස් වචන පවසන්නියක් වෙයි, ලෝභය බහුල වූවක් වෙයි, ව්‍යාපාද සහිත සිත් ඇත්තියක් වෙයි, මිච්ඡා දිට්ඨික වූවක් වෙයි. මහණෙනි, මේ දස ධර්මයෙන් යුක්ත වූ ස්ත්‍රිය යම්සේ ගෙනවිත් තබන ලද්දේ ද, එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී.

‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato mātugāmo yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi dasahi? Pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… adinnādānā paṭivirato hoti… kāmesumicchācārā paṭivirato hoti… musāvādā paṭivirato hoti… pisuṇāya vācāya paṭivirato [Pg.494] hoti… pharusāya vācāya paṭivirato hoti… samphappalāpā paṭivirato hoti… anabhijjhālu hoti… abyāpannacitto hoti… sammādiṭṭhiko hoti… imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato mātugāmo yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Tatiyaṃ.

“මහණෙනි, දස දහමකින් සමන්නාගත වූ මාතෘගාමික තොමෝ (ස්ත්‍රිය) ගෙන ගොස් තැබුවාක් මෙන් එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී. ඒ දස දහම කවරේද? පරපණ නැසීමෙන් වැළකුණා වෙයි... [පෙ] ... අදත්තාදානයෙන් වැළකුණා වෙයි... කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණා වෙයි... මුසාවාදයෙන් වැළකුණා වෙයි... පිසුණා වාචාවෙන් වැළකුණා වෙයි... පරුෂ වාචාවෙන් වැළකුණා වෙයි... සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකුණා වෙයි... දැඩි ලෝභ නැත්තියක වෙයි... ව්‍යාපන්න නොවූ සිත් ඇත්තියක වෙයි... සම්මා දෘෂ්ටික වෙයි. මහණෙනි, මේ දස දහමින් සමන්නාගත වූ මාතෘගාමික තොමෝ ගෙන ගොස් තැබුවාක් මෙන් එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී.” තෙවැනි සූත්‍රයයි.

4. Upāsikāsuttaṃ

4. උපාසිකා සූත්‍රය

214. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā upāsikā yathābhataṃ nikkhittā evaṃ niraye. Katamehi dasahi? Pāṇātipātinī hoti…pe… micchādiṭṭhikā hoti…. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgatā upāsikā yathābhataṃ nikkhittā evaṃ niraye.

214. “මහණෙනි, දස දහමකින් සමන්නාගත වූ උපාසිකාව ගෙන ගොස් (දමනු ලැබුවාක්) මෙන් එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී. ඒ දස දහම කවරේද? පරපණ නසන්නියක වෙයි... [පෙ] ... මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි. මහණෙනි, මේ දස දහමින් සමන්නාගත වූ උපාසිකාව ගෙන ගොස් දමනු ලැබුවාක් මෙන් එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී.”

‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā upāsikā yathābhataṃ nikkhittā evaṃ sagge. Katamehi dasahi? Pāṇātipātā paṭiviratā hoti…pe… sammādiṭṭhikā hoti…. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgatā upāsikā yathābhataṃ nikkhittā evaṃ sagge’’. Catutthaṃ.

“මහණෙනි, දස දහමකින් සමන්නාගත වූ උපාසිකාව ගෙන ගොස් තැබුවාක් මෙන් එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී. ඒ දස දහම කවරේද? පරපණ නැසීමෙන් වැළකුණා වෙයි... [පෙ] ... සම්මා දෘෂ්ටික වෙයි. මහණෙනි, මේ දස දහමින් සමන්නාගත වූ උපාසිකාව ගෙන ගොස් තැබුවාක් මෙන් එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී.” සිවුවැනි සූත්‍රයයි.

5. Visāradasuttaṃ

5. විසාරද සූත්‍රය

215. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā upāsikā avisāradā agāraṃ ajjhāvasati. Katamehi dasahi? Pāṇātipātinī hoti… adinnādāyinī hoti… kāmesumicchācārinī hoti… musāvādinī hoti… pisuṇāvācā hoti… pharusavācā hoti… samphappalāpinī hoti… abhijjhālunī hoti… byāpannacittā hoti… micchādiṭṭhikā hoti…. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgatā upāsikā avisāradā agāraṃ ajjhāvasati.

215. “මහණෙනි, දස දහමකින් සමන්නාගත වූ උපාසිකාව විශාරද (නිර්භය) නොවී ගිහිගෙයි වාසය කරයි. ඒ දස දහම කවරේද? පරපණ නසන්නියක වෙයි, අනුන් නොදුන් දෙය ගන්නියක වෙයි, කාමයන්හි වරදවා හැසිරෙන්නියක වෙයි, බොරු කියන්නියක වෙයි, කේලාම් කියන්නියක වෙයි, පරුෂ වචන කියන්නියක වෙයි, හිස් වචන කියන්නියක වෙයි, දැඩි ලෝභ ඇත්තියක වෙයි, ව්‍යාපන්න සිත් ඇත්තියක වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි. මහණෙනි, මේ දස දහමින් සමන්නාගත වූ උපාසිකාව විශාරද නොවී ගිහිගෙයි වාසය කරයි.”

‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatā upāsikā visāradā agāraṃ ajjhāvasati. Katamehi dasahi? Pāṇātipātā paṭiviratā hoti… adinnādānā paṭiviratā hoti… kāmesumicchācārā paṭiviratā hoti… musāvādā paṭiviratā hoti… pisuṇāya vācāya paṭiviratā hoti… pharusāya vācāya paṭiviratā hoti… samphappalāpā paṭiviratā hoti… anabhijjhālunī hoti… abyāpannacittā hoti… sammādiṭṭhikā hoti…. Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgatā upāsikā visāradā agāraṃ ajjhāvasatī’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, දස දහමකින් සමන්නාගත වූ උපාසිකාව විශාරද (නිර්භය) වී ගිහිගෙයි වාසය කරයි. ඒ දස දහම කවරේද? පරපණ නැසීමෙන් වැළකුණා වෙයි, අදත්තාදානයෙන් වැළකුණා වෙයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණා වෙයි, මුසාවාදයෙන් වැළකුණා වෙයි, පිසුණා වාචාවෙන් වැළකුණා වෙයි, පරුෂ වාචාවෙන් වැළකුණා වෙයි, සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකුණා වෙයි, දැඩි ලෝභ නැත්තියක වෙයි, ව්‍යාපන්න නොවූ සිත් ඇත්තියක වෙයි, සම්මා දෘෂ්ටික වෙයි. මහණෙනි, මේ දස දහමින් සමන්නාගත වූ උපාසිකාව විශාරද වී ගිහිගෙයි වාසය කරයි.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.

6. Saṃsappanīyasuttaṃ

6. සංසප්පනීය සූත්‍රය

216. ‘‘Saṃsappanīyapariyāyaṃ [Pg.495] vo, bhikkhave, dhammapariyāyaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

216. “මහණෙනි, මම තොපට (කර්මයෙන්) ඇදී යන ආකාරය පිළිබඳ ධර්ම පර්යාය (සංසප්පනීය පර්යාය) දේශනා කරමි. එයට හොඳින් සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම දේශනා කරමි.” “එසේය, ස්වාමීනි”යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

‘‘Katamo ca, bhikkhave, saṃsappanīyapariyāyo dhammapariyāyo? Kammassakā, bhikkhave, sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū kammapaṭisaraṇā, yaṃ kammaṃ karonti – kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā – tassa dāyādā bhavanti.

“මහණෙනි, ඇදී යන ආකාරය පිළිබඳ ධර්ම පර්යාය කවරේද? මහණෙනි, සත්වයෝ කර්මය ස්වකීය කරගත්තෝය, කර්මය උරුම කරගත්තෝය, කර්මය උත්පත්ති ස්ථානය කරගත්තෝය, කර්මය නෑයා කරගත්තෝය, කර්මය පිළිසරණ කරගත්තෝය. යම් කර්මයක් - යහපත් හෝ අයහපත් හෝ - කරත්ද, එහි උරුමකරුවෝ වෙති.”

‘‘Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho, adayāpanno sabbapāṇabhūtesu. So saṃsappati kāyena, saṃsappati vācāya, saṃsappati manasā. Tassa jimhaṃ kāyakammaṃ hoti, jimhaṃ vacīkammaṃ, jimhaṃ manokammaṃ, jimhā gati, jimhupapatti.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් පරපණ නසන්නෙක් වෙයි, රෞද්‍ර වෙයි, ලේ තැවරුණු අත් ඇත්තෙක් වෙයි, පහර දීමෙහි හා මැරීමෙහි නිරත වූවෙක් වෙයි, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි දයාවක් නැත්තෙක් වෙයි. ඔහු කයින් (අකුසලයට) ඇදී යයි, වචනයෙන් ඇදී යයි, සිතින් ඇදී යයි. ඔහුගේ කාය කර්මය ඇද (වංක) වෙයි, වාක් කර්මය ඇද වෙයි, මනෝ කර්මය ඇද වෙයි, ඔහුගේ ගතිය (යන මග) ඇද වෙයි, උත්පත්තිය ද ඇද වෙයි.”

‘‘Jimhagatikassa kho panāhaṃ, bhikkhave, jimhupapattikassa dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ vadāmi – ye vā ekantadukkhā nirayā yā vā saṃsappajātikā tiracchānayoni. Katamā ca sā, bhikkhave, saṃsappajātikā tiracchānayoni? Ahi vicchikā satapadī nakulā biḷārā mūsikā ulūkā, ye vā panaññepi keci tiracchānayonikā sattā manusse disvā saṃsappanti. Iti kho, bhikkhave, bhūtā bhūtassa upapatti hoti. Yaṃ karoti tena upapajjati. Upapannamenaṃ phassā phusanti. Evamahaṃ, bhikkhave, ‘kammadāyādā sattā’ti vadāmi.

“මහණෙනි, වංක ගතියක් ඇති, වංක උත්පත්තියක් ඇති තැනැත්තාට මම ගති දෙකකින් එකක් වදාරමි - එනම්, ඒකාන්තයෙන් දුක් ඇති නිරය හෝ බඩගා යන (ඇදී යන) ජාති ඇති තිරිසන් යෝනියයි. මහණෙනි, බඩගා යන ජාති ඇති ඒ තිරිසන් යෝනිය කවරේද? සර්පයෝ, ගෝනුස්සෝ, පත්තෑයෝ, මුගටියෝ, බළල්ලු, මීයෝ, බකමූණෝ යන මොවුන් හෝ මනුෂ්‍යයන් දැක බඩගා ඇදී යන වෙනත් යම් තිරිසන් සත්වයෝ වෙත්ද ඔවුන්ය. මහණෙනි, මෙලෙසින් සිදු වූ දෙයින් (කර්මයෙන්) සත්වයාගේ උත්පත්තිය සිදු වෙයි. යම් කර්මයක් කරයිද, එයින් උපදියි. උපන් සත්වයා (විපාක) ස්පර්ශයෝ ස්පර්ශ කරති. මහණෙනි, මම ‘සත්වයෝ කර්මය උරුම කරගත්තෝය’යි මෙසේ වදාරමි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco adinnādāyī hoti…pe… kāmesumicchācārī hoti… musāvādī hoti… pisuṇavāco hoti… pharusavāco hoti… samphappalāpī hoti… abhijjhālu hoti… byāpannacitto hoti… micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ…pe… sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. So saṃsappati kāyena, saṃsappati vācāya, saṃsappati manasā. Tassa jimhaṃ kāyakammaṃ hoti, jimhaṃ vacīkammaṃ, jimhaṃ manokammaṃ, jimhā gati, jimhupapatti.

“මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අදත්තාදානයෙහි යෙදෙන්නෙක් වෙයි... [පෙ] ... කාමමිථ්‍යාචාරයෙහි යෙදෙන්නෙක් වෙයි, මුසාවාදියෙක් වෙයි, කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි, පරුෂ වචන කියන්නෙක් වෙයි, හිස් වචන කියන්නෙක් වෙයි, දැඩි ලෝභ ඇත්තෙක් වෙයි, ව්‍යාපන්න සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත... [පෙ] ... තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පවසන මහණ බමුණෝ ලොව නැත’ යනුවෙන් විපරීත දර්ශනයක් ඇති මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙක් වෙයි. ඔහු කයින් ඇදී යයි, වචනයෙන් ඇදී යයි, සිතින් ඇදී යයි. ඔහුගේ කාය කර්මය ඇද වෙයි, වාක් කර්මය ඇද වෙයි, මනෝ කර්මය ඇද වෙයි, ඔහුගේ ගතිය ඇද වෙයි, උත්පත්තිය ද ඇද වෙයි.”

‘‘Jimhagatikassa kho panāhaṃ, bhikkhave, jimhupapattikassa dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ vadāmi – ye vā ekantadukkhā nirayā yā vā saṃsappajātikā tiracchānayoni. Katamā ca sā, bhikkhave, saṃsappajātikā tiracchānayoni[Pg.496]? Ahi vicchikā satapadī nakulā biḷārā mūsikā ulūkā, ye vā panaññepi keci tiracchānayonikā sattā manusse disvā saṃsappanti. Iti kho, bhikkhave, bhūtā bhūtassa upapatti hoti, yaṃ karoti tena upapajjati. Upapannamenaṃ phassā phusanti. Evamahaṃ, bhikkhave, ‘kammadāyādā sattā’ti vadāmi. Kammassakā, bhikkhave, sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū kammapaṭisaraṇā, yaṃ kammaṃ karonti – kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā – tassa dāyādā bhavanti.

“මහණෙනි, වංක ගති ඇති, වංක උත්පත්ති ඇති තැනැත්තා හට මම ගති දෙකකින් එකක් ප්‍රකාශ කරමි - එනම් ඒකාන්තයෙන්ම දුක් සහිත වූ නිරය හෝ බඩගා යන (ඇදී යන) ස්වභාවය ඇති තිරිසන් යෝනියයි. මහණෙනි, බඩගා යන ස්වභාවය ඇති තිරිසන් යෝනිය යනු කුමක්ද? සර්පයන්, ගෝනුස්සන්, පත්තෑයන්, මුගටියන්, බළලුන්, මීයන්, බකමූණන් සහ මිනිසුන් දැක බඩගා යන (ඇදී යන හෝ සැඟවෙන) වෙනත් යම් තිරිසන් සත්වයෝ වෙත්ද, ඔවුහුය. මහණෙනි, මෙසේ සත්වයාගේ පැවැත්ම නිසා උත්පත්තිය සිදු වෙයි; ඔහු යම් කර්මයක් කරයිද, ඒ මගින් උපදී. උපන් ඒ සත්වයා විපාක ස්පර්ශයන් විසින් ස්පර්ශ කරනු ලබයි. මහණෙනි, මෙසේ ‘සත්වයෝ කර්මය උරුම කරගත් අය වෙති’යි මම කියමි. මහණෙනි, සත්වයෝ කර්මය ස්වකීය කොට ඇත්තාහ, කර්මය උරුම කොට ඇත්තාහ, කර්මය උපතට හේතුව කොට ඇත්තාහ, කර්මය ඥාතියා කොට ඇත්තාහ, කර්මය පිළිසරණ කොට ඇත්තාහ. ඔවුන් යහපත් හෝ අයහපත් වූ යම් කර්මයක් කරද්ද, ඔවුහු එහි උරුමකරුවෝ වෙති.”

‘‘Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho, lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. So na saṃsappati kāyena, na saṃsappati vācāya, na saṃsappati manasā. Tassa uju kāyakammaṃ hoti, uju vacīkammaṃ, uju manokammaṃ, uju gati, ujupapatti.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාතය අත්හැර, ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකී සිටියි. ඔහු දඬු මුගුරු හා ආයුධ පසෙක තබා, (පව් කිරීමට) ලජ්ජා ඇතිව, දයාවන්තව, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පාවෙන් යුතුව වාසය කරයි. ඔහු කයෙන් වංක ලෙස (බඩගාමින් මෙන්) හැසිරෙන්නේ නැත, වචනයෙන් වංක ලෙස හැසිරෙන්නේ නැත, මනසින් වංක ලෙස හැසිරෙන්නේ නැත. ඔහුගේ කාය කර්මය ඍජුය, වාග් කර්මය ඍජුය, මනෝ කර්මය ඍජුය. ඔහුගේ ගතිය ඍජුය, ඔහුගේ උත්පත්තිය ඍජුය.”

‘‘Ujugatikassa kho panāhaṃ, bhikkhave, ujupapattikassa dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ vadāmi – ye vā ekantasukhā saggā yāni vā pana tāni uccākulāni khattiyamahāsālakulāni vā brāhmaṇamahāsālakulāni vā gahapatimahāsālakulāni vā aḍḍhāni mahaddhanāni mahābhogāni pahūtajātarūparajatāni pahūtavittūpakaraṇāni pahūtadhanadhaññāni. Iti kho, bhikkhave, bhūtā bhūtassa upapatti hoti. Yaṃ karoti tena upapajjati. Upapannamenaṃ phassā phusanti. Evamahaṃ, bhikkhave, ‘kammadāyādā sattā’ti vadāmi.

“මහණෙනි, ඍජු ගති ඇති, ඍජු උත්පත්ති ඇති තැනැත්තා හට මම ගති දෙකකින් එකක් ප්‍රකාශ කරමි - එනම් ඒකාන්තයෙන් සැප ඇති ස්වර්ග ලෝකයන් හෝ ක්ෂත්‍රිය මහාසාල කුල, බ්‍රාහ්මණ මහාසාල කුල, ගෘහපති මහාසාල කුල වැනි ධනවත්, මහත් වස්තුව හා භෝග සම්පත් ඇති, බොහෝ රන් රිදී ඇති, බොහෝ උපකරණ හා සම්පත් ඇති, බොහෝ ධන ධාන්‍ය ඇති උසස් කුලයන්ය. මහණෙනි, මෙසේ සත්වයාගේ පැවැත්ම නිසා උත්පත්තිය සිදු වෙයි. ඔහු යම් කර්මයක් කරයිද, ඒ මගින් උපදී. උපන් ඒ සත්වයා විපාක ස්පර්ශයන් විසින් ස්පර්ශ කරනු ලබයි. මහණෙනි, මෙසේ ‘සත්වයෝ කර්මය උරුම කරගත් අය වෙති’යි මම කියමි.”

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti…pe… kāmesumicchācārā paṭivirato hoti… musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti… pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti… pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti… samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti… anabhijjhālu hoti… abyāpannacitto hoti… sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. So na saṃsappati kāyena, na saṃsappati vācāya, na saṃsappati manasā. Tassa uju kāyakammaṃ hoti, uju vacīkammaṃ, uju manokammaṃ, uju gati, ujupapatti.

“මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සොරකම අත්හැර, සොරකමින් වැළකී සිටියි... කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකී සිටියි... මුසාවාදය අත්හැර, මුසාවාදයෙන් වැළකී සිටියි... කේලාම් කීම අත්හැර, කේලාම් කීමෙන් වැළකී සිටියි... පරුෂ වචනය අත්හැර, පරුෂ වචනයෙන් වැළකී සිටියි... හිස් වචනය අත්හැර, හිස් වචනයෙන් වැළකී සිටියි... අභිධ්‍යාව (දැඩි ලෝභය) නැති අයෙක් වෙයි... ව්‍යාපාද රහිත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි... ‘දුන් දෙයෙහි විපාක ඇත... මේ ලෝකය හා පරලෝකය තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දේශනා කරන, යහපත් මගට පිළිපන් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ලොව වෙසෙති’යි සම්මා දිට්ඨියෙන් හා නිවැරදි දැක්මෙන් යුක්ත වෙයි. ඔහු කයෙන් වංක ලෙස හැසිරෙන්නේ නැත, වචනයෙන් වංක ලෙස හැසිරෙන්නේ නැත, මනසින් වංක ලෙස හැසිරෙන්නේ නැත. ඔහුගේ කාය කර්මය ඍජුය, වාග් කර්මය ඍජුය, මනෝ කර්මය ඍජුය. ඔහුගේ ගතිය ඍජුය, උත්පත්තිය ඍජුය.”

‘‘Ujugatikassa [Pg.497] kho pana ahaṃ, bhikkhave, ujupapattikassa dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ vadāmi – ye vā ekantasukhā saggā yāni vā pana tāni uccākulāni khattiyamahāsālakulāni vā brāhmaṇamahāsālakulāni vā gahapatimahāsālakulāni vā aḍḍhāni mahaddhanāni mahābhogāni pahūtajātarūparajatāni pahūtavittūpakaraṇāni pahūtadhanadhaññāni. Iti kho, bhikkhave, bhūtā bhūtassa upapatti hoti. Yaṃ karoti tena upapajjati. Upapannamenaṃ phassā phusanti. Evamahaṃ, bhikkhave, ‘kammadāyādā sattā’ti vadāmi.

“මහණෙනි, ඍජු ගති ඇති, ඍජු උත්පත්ති ඇති තැනැත්තා හට මම ගති දෙකකින් එකක් ප්‍රකාශ කරමි - එනම් ඒකාන්තයෙන් සැප ඇති ස්වර්ග ලෝකයන් හෝ ක්ෂත්‍රිය මහාසාල කුල, බ්‍රාහ්මණ මහාසාල කුල, ගෘහපති මහාසාල කුල වැනි ධනවත්, මහත් වස්තුව හා භෝග සම්පත් ඇති, බොහෝ රන් රිදී ඇති, බොහෝ උපකරණ හා සම්පත් ඇති, බොහෝ ධන ධාන්‍ය ඇති උසස් කුලයන්ය. මහණෙනි, මෙසේ සත්වයාගේ පැවැත්ම නිසා උත්පත්තිය සිදු වෙයි. ඔහු යම් කර්මයක් කරයිද, ඒ මගින් උපදී. උපන් ඒ සත්වයා විපාක ස්පර්ශයන් විසින් ස්පර්ශ කරනු ලබයි. මහණෙනි, මෙසේ ‘සත්වයෝ කර්මය උරුම කරගත් අය වෙති’යි මම කියමි.”

‘‘Kammassakā, bhikkhave, sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū kammapaṭisaraṇā, yaṃ kammaṃ karonti – kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā – tassa dāyādā bhavanti. Ayaṃ kho so, bhikkhave, saṃsappanīyapariyāyo dhammapariyāyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, සත්වයෝ කර්මය ස්වකීය කොට ඇත්තාහ, කර්මය උරුම කොට ඇත්තාහ, කර්මය උපතට හේතුව කොට ඇත්තාහ, කර්මය ඥාතියා කොට ඇත්තාහ, කර්මය පිළිසරණ කොට ඇත්තාහ. ඔවුන් යහපත් හෝ අයහපත් වූ යම් කර්මයක් කරද්ද, ඔවුහු එහි උරුමකරුවෝ වෙති. මහණෙනි, වංක ලෙස හැසිරීම (සංසප්පනීය) පිළිබඳ වූ මේ ධර්ම දේශනාව මෙයයි.” සයවැනි සූත්‍රය නිමයි.

7. Paṭhamasañcetanikasuttaṃ

7. පළමුවැනි සේතනා සූත්‍රය.

217. ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā byantībhāvaṃ vadāmi. Tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje vā apare vā pariyāye. Na tvevāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā dukkhassantakiriyaṃ vadāmi.

217. “මහණෙනි, සිතා මතා (චේතනාන්විතව) කරන ලද, රැස් කරන ලද කර්මයන්ගේ විපාක විඳීමෙන් තොරව ඒවායේ අහෝසි වීමක් මම ප්‍රකාශ නොකරමි. එම විපාකය මෙලොවදී හෝ ඊළඟ උපතේදී හෝ ඉන් පසුව එන ආත්මයකදී හෝ විඳිය යුතුමය. මහණෙනි, සිතා මතා කරන ලද, රැස් කරන ලද කර්මයන්ගේ විපාක නොවිඳ දුක් කෙළවර කිරීමක් මම කිසිසේත්ම ප්‍රකාශ නොකරමි.”

‘‘Tatra, bhikkhave, tividhā kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti; catubbidhā vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti; tividhā manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.

“මහණෙනි, එහිදී අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක උදා කරන්නා වූ, දුක් විපාක දෙන්නා වූ ත්‍රිවිධ කාය කර්ම දෝෂයන් හා දූෂිත වීම් වෙයි; අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක උදා කරන්නා වූ, දුක් විපාක දෙන්නා වූ සිව්වැදෑරුම් වාග් කර්ම දෝෂයන් හා දූෂිත වීම් වෙයි; අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක උදා කරන්නා වූ, දුක් විපාක දෙන්නා වූ ත්‍රිවිධ මනෝ කර්ම දෝෂයන් හා දූෂිත වීම් වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, tividhā kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno sabbapāṇabhūtesu.

“මහණෙනි, අකුසල චේතනාවන්ගෙන් හටගත්, දුක උදාකරන, දුක් සහගත විපාක දෙන ත්‍රිවිධ කායකර්ම විපත්තිය සිදුවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාත කරන්නෙක් වෙයි, ක්‍රෑර වෙයි, ලේ තැවරුණු අත් ඇත්තෙක් වෙයි, මරා දැමීමෙහි හා පහරදීමෙහි නිරත වූවෙක් වෙයි, සියලු සත්වයන් කෙරෙහි දයාවක් නැත්තෙක් වෙයි.”

‘‘Adinnādāyī [Pg.498] hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ gāmagataṃ vā araññagataṃ vā, taṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātā hoti.

“අන්සතු දේ ගන්නෙක් වෙයි. ගමක හෝ වනයක හෝ ඇති අනුන්ට අයත් යම් වස්තුවක් හෝ උපකරණයක් වේද, නුදුන් ඒ වස්තුව සොර සිතින් ගන්නේ වෙයි.”

‘‘Kāmesumicchācārī hoti. Yā tā māturakkhitā…pe… antamaso mālāguḷaparikkhittāpi, tathārūpāsu cārittaṃ āpajjitā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, tividhā kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.

“කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි. මව විසින් රකින ලද... පෙ... අවසානයේ මල් මාලාවන්ගෙන් වට කරන ලද යම් ස්ත්‍රීන් වෙත්ද, එවැනි ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, අකුසල චේතනාවන්ගෙන් හටගත්, දුක උදාකරන, දුක් සහගත විපාක දෙන ත්‍රිවිධ කායකර්ම විපත්තිය මෙසේ සිදුවේ.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, catubbidhā vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti? Idha, bhikkhave, ekacco musāvādī hoti. Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho ‘ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti, so ajānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘na passāmī’ti, iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti.

“මහණෙනි, අකුසල චේතනාවන්ගෙන් හටගත්, දුක උදාකරන, දුක් සහගත විපාක දෙන සිව්වැදෑරුම් වාක්කර්ම විපත්තිය සිදුවන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් මුසාවාදී වෙයි. සභාවකට හෝ පිරිසක් මැදට හෝ නෑයන් මැදට හෝ සමූහයක් මැදට හෝ රජ වාසලට හෝ ගොස් සාක්ෂි විමසන ලදුව, ‘එම්බා පුරුෂය, ඔබ දන්නා දෙය කියන්න’ යැයි කී කල, ඔහු නොදැනුවත්වම ‘දනිමි’ යැයි පවසයි, දැන දැනම ‘නොදනිමි’ යැයි පවසයි, නොදැකම ‘දකිමි’ යැයි පවසයි, දැක දැකම ‘නොදකිමි’ යැයි පවසයි. මෙසේ තමා උදෙසා හෝ අන් අයෙකු උදෙසා හෝ සුළු ලාභ ප්‍රයෝජනයක් උදෙසා හෝ දැන දැනම බොරු කියන්නෙක් වෙයි.”

‘‘Pisuṇavāco hoti. Ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti samaggānaṃ vā bhettā bhinnānaṃ vā anuppadātā vaggārāmo vaggarato vagganandī, vaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

“කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි. මොවුන් බිඳවීම පිණිස මෙතැනින් අසා අසවල් තැන පවසයි, අසවල් තැනින් අසා මොවුන් බිඳවීම පිණිස මෙතැන පවසයි. මෙසේ සමගි වූවන් බිඳවන්නෙක්, බිඳුණු අයව තවදුරටත් භේද කරන්නෙක්, භේද වීමට කැමති, භේදයෙහි ඇලුනු, භේදයෙහි සතුටු වන, භේද ඇති කරන වචන පවසන්නෙක් වෙයි.”

‘‘Pharusavāco hoti. Yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā. Asamādhisaṃvattanikā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

“පරුෂ වචන කියන්නෙක් වෙයි. යම් වචනයක් රළුද, කර්කශද, අන් අයට කටුකද, අන් අය පෙළන සුලුද, ක්‍රෝධය උපදවන සුලුද, සමාධිය පිණිස නොපවතින්නේද, එවැනි වචන පවසන්නෙක් වෙයි.”

‘‘Samphappalāpī hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī, anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti akālena anapadesaṃ apariyantavatiṃ anatthasaṃhitaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, catubbidhā vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.

ඔහු සම්ඵප්පලාප (හිස් වචන) දොඩන්නෙකු වෙයි. නුසුදුසු කාලයෙහි කතා කරන්නෙකු, අසත්‍ය පවසන්නෙකු, අවැඩදායී දේ පවසන්නෙකු, අධර්මවාදී වූ මෙන්ම අවිනයවාදී වූ තැනැත්තෙකු වෙයි. ඔහු නුසුදුසු කාලයෙහි, කරුණු රහිත වූ, සීමාවක් නැති, වැඩකට නැති, නිසි ලෙස හදවතෙහි තැන්පත් කර ගැනීමට නුසුදුසු වචන කතා කරන්නෙකු වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ අකුසල සහගත චේතනාවන්ගෙන් යුත්, දුක් උපදවන්නා වූ, දුක් විපාක දෙන්නා වූ සිව් වැදෑරුම් වචීකර්ම දෝෂයෝ (වචනයේ පිරිහීම හා විපත්තිය) වෙති.

‘‘Kathañca, bhikkhave, tividhā manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti? Idha, bhikkhave, ekacco abhijjhālu hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ, taṃ abhijjhātā hoti – ‘aho vata, yaṃ parassa taṃ mama assā’ti.

මහණෙනි, අකුසල සහගත චේතනාවන්ගෙන් යුත්, දුක් උපදවන්නා වූ, දුක් විපාක දෙන්නා වූ තුන් වැදෑරුම් මනෝකර්ම දෝෂයෝ (මනසේ පිරිහීම හා විපත්තිය) කවරහුද? මහණෙනි, මෙහි ඇතැම් අයෙක් දැඩි ලෝභයෙන් (අභිජ්ඣා) යුක්ත වෙයි. අනුන් සතු වූ යම් ධනයක් හෝ උපකරණයක් වේද, ‘අහෝ! අනුන් සතු ඒ වස්තුව මගේ වන්නේ නම් කෙතරම් අගනේදැ’යි පරපතල ලෝභයෙන් යුක්තව සිතයි.

‘‘Byāpannacitto [Pg.499] hoti paduṭṭhamanasaṅkappo – ‘ime sattā haññantu vā bajjhantu vā ucchijjantu vā vinassantu vā mā vā ahesu’nti.

ඔහු ව්‍යාපාදයෙන් යුත් සිත් ඇත්තෙකු වෙයි. දූෂිත වූ මනෝ සංකල්ප ඇත්තෙකු වෙයි. ‘මේ සත්වයෝ මරා දමනු ලැබෙත්වා, බැඳ දමනු ලැබෙත්වා, සිඳ දමනු ලැබෙත්වා, විනාශ කරනු ලැබෙත්වා, නැති කර දමනු ලැබෙත්වා! මොවුහු නොසිටිත්වා!’ යි (සිතයි).

Micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ…pe. … ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Evaṃ kho, bhikkhave, tividhā manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.

ඔහු මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි. විපරීත දර්ශනයක් (වැරදි දැක්මක්) ඇත්තෙකු වෙයි. ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත ...පේ... මේ ලෝකයත් පරලෝකයත් තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ප්‍රකාශ කරන යම් මහණ බමුණෝ ලෝකයෙහි නැතැ’යි (සිතයි). මහණෙනි, මෙසේ අකුසල සහගත චේතනාවන්ගෙන් යුත්, දුක් උපදවන්නා වූ, දුක් විපාක දෙන්නා වූ තුන් වැදෑරුම් මනෝකර්ම දෝෂයෝ වෙති.

‘‘Tividha kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti; catubbidhavacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti; tividhamanokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti.

මහණෙනි, අකුසල සහගත චේතනාවන්ගෙන් යුත් තුන් වැදෑරුම් කායකර්ම දෝෂයන් හේතුවෙන් සත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු අපායෙහි, දුගතියෙහි, විනිපාතයෙහි, නිරයෙහි උපදිති. මහණෙනි, අකුසල සහගත චේතනාවන්ගෙන් යුත් සිව් වැදෑරුම් වචීකර්ම දෝෂයන් හේතුවෙන් සත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු අපායෙහි, දුගතියෙහි, විනිපාතයෙහි, නිරයෙහි උපදිති. මහණෙනි, අකුසල සහගත චේතනාවන්ගෙන් යුත් තුන් වැදෑරුම් මනෝකර්ම දෝෂයන් හේතුවෙන් සත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු අපායෙහි, දුගතියෙහි, විනිපාතයෙහි, නිරයෙහි උපදිති.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, apaṇṇako maṇi uddhaṃkhitto yena yeneva patiṭṭhāti suppatiṭṭhitaṃyeva patiṭṭhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, tividhakāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti; catubbidhavacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti; tividhamanokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantīti.

මහණෙනි, උඩ දමන ලද සතරැස් වූ පසිකැටයක් (කැටයක්) යම් පැත්තකට වැටුණත් එය ස්ථිරවම පිහිටන්නා සේම; මහණෙනි, එමෙන්ම අකුසල සහගත චේතනාවන්ගෙන් යුත් තුන් වැදෑරුම් කායකර්ම දෝෂයන් හේතුවෙන් සත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු අපායෙහි, දුගතියෙහි, විනිපාතයෙහි, නිරයෙහි උපදිති. සිව් වැදෑරුම් වචීකර්ම දෝෂයන් හේතුවෙන් සත්වයෝ ... නිරයෙහි උපදිති. අකුසල සහගත චේතනාවන්ගෙන් යුත් තුන් වැදෑරුම් මනෝකර්ම දෝෂයන් හේතුවෙන් සත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණයෙන් මතු අපායෙහි, දුගතියෙහි, විනිපාතයෙහි, නිරයෙහි උපදිති.

‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā byantībhāvaṃ vadāmi, tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje vā apare vā pariyāye. Na tvevāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā dukkhassantakiriyaṃ vadāmi.

“මහණෙනි, චේතනාන්විතව කරන ලද, රැස් කරන ලද කර්මයන්ගේ විපාක නොවිඳ ඒවායේ ක්ෂය වීමක් මම ප්‍රකාශ නොකරමි. එම විපාකය මෙලොවදීම හෝ, ඊළඟ ආත්මයේදී හෝ, ඉන්පසු ආත්මයකදී හෝ ලැබිය හැකිය. මහණෙනි, චේතනාන්විතව කරන ලද, රැස් කරන ලද කර්මයන්ගේ විපාක නොවිඳ දුක් කෙළවර කිරීමක් මම ප්‍රකාශ නොකරමි.”

‘‘Tatra, bhikkhave, tividhā kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti; catubbidhā vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti; tividhā manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.

“මහණෙනි, එහිලා කුසල් චේතනාවෙන් හටගත්, සැපය උදා කරන, සැප විපාක දෙන ත්‍රිවිධ වූ කාය කර්ම සම්පත්තියක් (සාර්ථකත්වයක්) පවතී; කුසල් චේතනාවෙන් හටගත්, සැපය උදා කරන, සැප විපාක දෙන චතුර්විධ වූ වචී කර්ම සම්පත්තියක් පවතී; කුසල් චේතනාවෙන් හටගත්, සැපය උදා කරන, සැප විපාක දෙන ත්‍රිවිධ වූ මනෝ කර්ම සම්පත්තියක් පවතී.”

‘‘Kathañca[Pg.500], bhikkhave, tividhā kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti? Idha, bhikkhave, ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati…pe….

“මහණෙනි, කුසල් චේතනාවෙන් හටගත්, සැපය උදා කරන, සැප විපාක දෙන ත්‍රිවිධ කාය කර්ම සම්පත්තිය ඇති වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොවෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රාණඝාතය අතහැර, ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි. ඔහු දඬු මුගුරු හා ආයුධ පසෙක තබා, පව් කිරීමට ලජ්ජා ඇතිව, දයාවන්තව, සියලු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිතානුකම්පාවෙන් යුතුව වාසය කරයි... පෙ...”

‘‘Adinnādānaṃ pahāya, adinnādānā paṭivirato hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ gāmagataṃ vā araññagataṃ vā, na taṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātā hoti.

“අදත්තාදානය (සොරකම් කිරීම) අතහැර, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. ගමක හෝ වනයක පවතින අනුන්ට අයත් යම් වස්තුවක් හෝ උපකරණයක් වේද, එය තමාට නුදුන් දෙයක් නම් සොර සිතින් නොගනියි.”

‘‘Kāmesumicchācāraṃ pahāya, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti. Yā tā māturakkhitā …pe… antamaso mālāguḷaparikkhittāpi, tathārūpāsu na cārittaṃ āpajjitā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, tividhā kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.

“කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම අතහැර, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. මව විසින් රකින ලද... අවසානයේ මල් මාලාවකින් පවා සලකුණු කරන ලද ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි පවා වරදෙහි නොහැසිරෙයි. මහණෙනි, කුසල් චේතනාවෙන් හටගත්, සැපය උදා කරන, සැප විපාක දෙන ත්‍රිවිධ කාය කර්ම සම්පත්තිය මෙසේ වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, catubbidhā vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti? Idha, bhikkhave, ekacco musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti. Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho ‘ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī’ti, so ajānaṃ vā āha ‘na jānāmī’ti, jānaṃ vā āha ‘jānāmī’ti, apassaṃ vā āha ‘na passāmī’ti, passaṃ vā āha ‘passāmī’ti, iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti.

“මහණෙනි, කුසල් චේතනාවෙන් හටගත්, සැපය උදා කරන, සැප විපාක දෙන චතුර්විධ වචී කර්ම සම්පත්තිය ඇති වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොවෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් බොරු කීම අතහැර, බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. ඔහු සභාවකට හෝ පිරිසක් මැදට හෝ නෑයන් මැදට හෝ සංවිධානයක් මැදට හෝ රජ වාසලකට හෝ කැඳවා, සාක්ෂිකරුවෙකු ලෙස 'පින්වත, ඔබ දන්නා දෙය පවසන්න' යැයි විමසූ විට, ඔහු නොදන්නේ නම් 'නොදනිමි' යි පවසයි, දන්නේ නම් 'දනිමි' යි පවසයි, නොදුටුවේ නම් 'නොදුටුවෙමි' යි පවසයි, දුටුවේ නම් 'දුටුවෙමි' යි පවසයි. මෙසේ තමා උදෙසා හෝ අනුන් උදෙසා හෝ සුළු ලාභයක් උදෙසා හෝ දැන දැන සිතාමතා බොරු නොකියයි.”

‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti – na ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandiṃ, samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

“කේලාම් කීම අතහැර, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. මොවුන්ගෙන් අසා මොවුන් බිඳවනු පිණිස අසවල් තැනක නොකියයි, අසවල් තැනින් අසා ඔවුන් බිඳවනු පිණිස මෙතැනදී නොකියයි. මෙසේ බිඳී ගිය අය සමගි කරන්නෙක් වෙයි, සමගි වූවන් දිරිමත් කරන්නෙක් වෙයි. සමගියට ලැදිව, සමගියෙහි ඇලී, සමගිය ප්‍රිය කරමින්, සමගිය ඇති කරන වචනම පවසයි.”

‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya, pharusāya vācāya paṭivirato hoti. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti.

“පරුෂ වචනය අතහැර, පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. යම් වචනයක් නිදොස්ද, කනට සුවදායකද, ප්‍රේමණීයද, හදවතට දනෙන සුළුද, ශිෂ්ට සම්පන්නද, බොහෝ දෙනා ප්‍රිය කරන්නක් හා මනාප වන්නක්ද, එවැනි වචනම පවසයි.”

‘‘Samphappalāpaṃ pahāya, samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena [Pg.501] sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, catubbidhā vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.

“හිස් වචන කීම අතහැර, හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි. ඔහු සුදුසු කාලයෙහි පවසන්නෙක්, සත්‍යය පවසන්නෙක්, අර්ථවත් දෙය පවසන්නෙක්, ධර්මය හා විනය පවසන්නෙක් වෙයි. සුදුසු කල්හි, කරුණු සහිතව, පමණ දැන, අර්ථයෙන් යුතුව, සිතෙහි තබා ගත යුතු වටිනා වචනම පවසයි. මහණෙනි, කුසල් චේතනාවෙන් හටගත්, සැපය උදා කරන, සැප විපාක දෙන චතුර්විධ වචී කර්ම සම්පත්තිය මෙසේ වෙයි.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, tividhā manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti? Idha, bhikkhave, ekacco anabhijjhālu hoti. Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ taṃ anabhijjhātā hoti – ‘aho vata, yaṃ parassa taṃ mamassā’ti.

“මහණෙනි, කුසල් චේතනාවෙන් හටගත්, සැපය උදා කරන, සැප විපාක දෙන ත්‍රිවිධ මනෝ කර්ම සම්පත්තිය ඇති වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙලොවෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් අභිධ්‍යාව (අනුන්ගේ වස්තුව තමාට වේවායි සිතීම) නැත්තෙක් වෙයි. අනුන්ට අයත් යම් වස්තුවක් හෝ උපකරණයක් වේද, 'අහෝ! අනුන්ට අයත් මේ දේ මට ලැබේවා' යි දැඩි ආශාවෙන් අභිධ්‍යා නොකරයි.”

‘‘Abyāpannacitto hoti appaduṭṭhamanasaṅkappo – ‘ime sattā averā hontu abyāpajjā anīghā, sukhī attānaṃ pariharantū’ti.

“ව්‍යාපාදයක් නැති සිත් ඇත්තේ, දූෂිත නොවූ මනෝ සංකල්ප ඇත්තේ වෙයි. 'මේ සත්වයෝ වෛර නැත්තෝ වෙත්වා, ව්‍යාපාද නැත්තෝ වෙත්වා, දුක් නැත්තෝ වෙත්වා, සුවසේ තමා ආරක්ෂා කරගනිත්වා (ජීවත් වෙත්වා)' යි මෛත්‍රී සහගත සිත් ඇත්තේ වෙයි.”

‘‘Sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano – ‘atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ…pe… ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti. Evaṃ kho, bhikkhave, tividhā manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.

“සම්මා දිට්ඨිය (නිවැරදි දැක්ම) ඇත්තෙක් වෙයි. ඔහු නොවෙනස් වූ දැක්ම ඇතිව, 'දන් දීමේ විපාක ඇත, පූජා පැවැත්වීමේ විපාක ඇත... මේ ලෝකයත් පරලෝකයත් යන දෙකම තමන්ගේම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගෙන ප්‍රකාශ කරන යහපත් මගට පිළිපන් මහණ බමුණෝ ලෝකයේ සිටිති' යි අදහයි. මහණෙනි, කුසල් චේතනාවෙන් හටගත්, සැපය උදා කරන, සැප විපාක දෙන ත්‍රිවිධ මනෝ කර්ම සම්පත්තිය මෙසේ වෙයි.”

‘‘Tividhakāyakammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti; catubbidhavacīkammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti; tividhamanokammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti.

“මහණෙනි, කුසල් චේතනාවෙන් හටගත් ත්‍රිවිධ කාය කර්ම සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති; මහණෙනි, කුසල් චේතනාවෙන් හටගත් චතුර්විධ වචී කර්ම සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති; මහණෙනි, කුසල් චේතනාවෙන් හටගත් ත්‍රිවිධ මනෝ කර්ම සම්පත්තිය හේතුවෙන් සත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, apaṇṇako maṇi uddhaṃkhitto yena yeneva patiṭṭhāti suppatiṭṭhitaṃyeva patiṭṭhāti; evamevaṃ kho, bhikkhave, tividhakāyakammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti; catubbidhavacīkammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti; tividhamanokammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Nāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā byantībhāvaṃ vadāmi. Tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje vā apare vā pariyāye. Na tvevāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā dukkhassantakiriyaṃ vadāmī’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, යම් සේ සතරැස්ව නිම කරන ලද දාදු කැටයක් උඩට දැමූ කල එය යම් පැත්තකින් වැටුණ ද මැනවින් ම පිහිටන්නේ ද; මහණෙනි, එලෙසම තෙවැදෑරුම් වූ කායකර්ම සම්පත්තිය නම් වූ කුසල චේතනා හේතුවෙන් හෝ සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයේ උපදිති. සිව්වැදෑරුම් වූ වාක්කර්ම සම්පත්තිය නම් වූ කුසල චේතනා හේතුවෙන් හෝ සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයේ උපදිති. තෙවැදෑරුම් වූ මනෝකර්ම සම්පත්තිය නම් වූ කුසල චේතනා හේතුවෙන් හෝ සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයේ උපදිති. මහණෙනි, සිතා මතා කරන ලද, රැස් කරන ලද කර්මයන්ගේ විපාක නොවිඳ ඒවායේ අවසන් වීමක් මම වදාරන්නේ නැත. එය මේ ජීවිතයේ දී හෝ, ඊළඟ ජීවිතයේ දී හෝ, ඉන් පසුව එළඹෙන මතු ආත්මවලදී හෝ විය හැකිය. මහණෙනි, සිතා මතා කරන ලද, රැස් කරන ලද කර්මයන්ගේ විපාක නොවිඳ දුක් කෙළවර කිරීමක් ද මම වදාරන්නේ නැත.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.

8. Dutiyasañcetanikasuttaṃ

8. දෙවන සංචේතනික සූත්‍රය.

218. ‘‘Nāhaṃ[Pg.502], bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā byantībhāvaṃ vadāmi, tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje vā apare vā pariyāye. Na tvevāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā dukkhassantakiriyaṃ vadāmi.

218. “මහණෙනි, සිතා මතා කරන ලද, රැස් කරන ලද කර්මයන්ගේ විපාක නොවිඳ ඒවායේ අවසන් වීමක් මම වදාරන්නේ නැත. එය මේ ජීවිතයේ දී හෝ, ඊළඟ ජීවිතයේ දී හෝ, ඉන් පසුව එළඹෙන මතු ආත්මවලදී හෝ විය හැකිය. මහණෙනි, සිතා මතා කරන ලද, රැස් කරන ලද කර්මයන්ගේ විපාක නොවිඳ දුක් කෙළවර කිරීමක් මම වදාරන්නේ නැත.

‘‘Tatra, bhikkhave, tividhā kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti; catubbidhā vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti; tividhā manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.

මහණෙනි, එහිලා අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක් ඇති කරන, දුක් විපාක දෙන තෙවැදෑරුම් වූ කායකර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් ඇත්තේය. අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක් ඇති කරන, දුක් විපාක දෙන සිව්වැදෑරුම් වූ වාක්කර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් ඇත්තේය. අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක් ඇති කරන, දුක් විපාක දෙන තෙවැදෑරුම් වූ මනෝකර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් ඇත්තේය.

‘‘Kathañca, bhikkhave, tividhā kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti…pe… evaṃ kho, bhikkhave, tividhā kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.

මහණෙනි, අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක් ඇති කරන, දුක් විපාක දෙන තෙවැදෑරුම් වූ කායකර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් වන්නේ කෙසේද? ...පෙ... මහණෙනි, මෙසේ තෙවැදෑරුම් වූ කායකර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක් ඇති කරන, දුක් විපාක දෙන ඒවා වන්නේය.

‘‘Kathañca, bhikkhave, catubbidhā vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti…pe… evaṃ kho, bhikkhave, catubbidhā vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.

මහණෙනි, අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක් ඇති කරන, දුක් විපාක දෙන සිව්වැදෑරුම් වූ වාක්කර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් වන්නේ කෙසේද? ...පෙ... මහණෙනි, මෙසේ සිව්වැදෑරුම් වූ වාක්කර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක් ඇති කරන, දුක් විපාක දෙන ඒවා වන්නේය.

‘‘Kathañca, bhikkhave, tividhā manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti…pe… evaṃ kho, bhikkhave, tividhā manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.

මහණෙනි, අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක් ඇති කරන, දුක් විපාක දෙන තෙවැදෑරුම් වූ මනෝකර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් වන්නේ කෙසේද? ...පෙ... මහණෙනි, මෙසේ තෙවැදෑරුම් වූ මනෝකර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් අකුසල චේතනාවෙන් හටගත්, දුක් ඇති කරන, දුක් විපාක දෙන ඒවා වන්නේය.

‘‘Tividha kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti, catubbidhavacīkammanta…pe… tividhamanokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti.

මහණෙනි, අකුසල චේතනාවෙන් හටගත් තෙවැදෑරුම් වූ කායකර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත, නිරයට පැමිණෙති. සිව්වැදෑරුම් වාක්කර්ම... ...පෙ... අකුසල චේතනාවෙන් හටගත් තෙවැදෑරුම් වූ මනෝකර්ම දෝෂ හා විපත්තීන් හේතුවෙන් සත්ත්වයෝ කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත, නිරයට පැමිණෙති.

‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā byantībhāvaṃ vadāmi, tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje vā apare vā pariyāye[Pg.503]. Na tvevāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā dukkhassantakiriyaṃ vadāmi.

මහණෙනි, සිතා මතා කරන ලද, රැස් කරන ලද කර්මයන්ගේ විපාක නොවිඳ ඒවායේ අවසන් වීමක් මම වදාරන්නේ නැත. එය මේ ජීවිතයේ දී හෝ, ඊළඟ ජීවිතයේ දී හෝ, ඉන් පසුව එළඹෙන මතු ආත්මවලදී හෝ විය හැකිය. මහණෙනි, සිතා මතා කරන ලද, රැස් කරන ලද කර්මයන්ගේ විපාක නොවිඳ දුක් කෙළවර කිරීමක් මම වදාරන්නේ නැත.

‘‘Tatra kho, bhikkhave, tividhā kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti; catubbidhā vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti; tividhā manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.

මහණෙනි, එහිලා කුසල චේතනාවෙන් හටගත්, සැප ඇති කරන, සැප විපාක දෙන තෙවැදෑරුම් වූ කායකර්ම සම්පත්තීන් ඇත්තේය. කුසල චේතනාවෙන් හටගත්, සැප ඇති කරන, සැප විපාක දෙන සිව්වැදෑරුම් වූ වාක්කර්ම සම්පත්තීන් ඇත්තේය. කුසල චේතනාවෙන් හටගත්, සැප ඇති කරන, සැප විපාක දෙන තෙවැදෑරුම් වූ මනෝකර්ම සම්පත්තීන් ඇත්තේය.

‘‘Kathañca, bhikkhave, tividhā kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti…pe… evaṃ kho, bhikkhave, tividhā kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.

මහණෙනි, කුසල චේතනාවෙන් හටගත්, සැප ඇති කරන, සැප විපාක දෙන තෙවැදෑරුම් වූ කායකර්ම සම්පත්තීන් වන්නේ කෙසේද? ...පෙ... මහණෙනි, මෙසේ තෙවැදෑරුම් වූ කායකර්ම සම්පත්තීන් කුසල චේතනාවෙන් හටගත්, සැප ඇති කරන, සැප විපාක දෙන ඒවා වන්නේය.

‘‘Kathañca, bhikkhave, catubbidhā vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti…pe… evaṃ kho, bhikkhave, catubbidhā vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.

මහණෙනි, කුසල චේතනාවෙන් හටගත්, සැප ඇති කරන, සැප විපාක දෙන සිව්වැදෑරුම් වූ වාක්කර්ම සම්පත්තීන් වන්නේ කෙසේද? ...පෙ... මහණෙනි, මෙසේ සිව්වැදෑරුම් වූ වාක්කර්ම සම්පත්තීන් කුසල චේතනාවෙන් හටගත්, සැප ඇති කරන, සැප විපාක දෙන ඒවා වන්නේය.

‘‘Kathañca, bhikkhave, tividhā manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti…pe… evaṃ kho, bhikkhave, tividhā manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.

මහණෙනි, කුසල චේතනාවෙන් හටගත්, සැප ඇති කරන, සැප විපාක දෙන තෙවැදෑරුම් වූ මනෝකර්ම සම්පත්තීන් වන්නේ කෙසේද? ...පෙ... මහණෙනි, මෙසේ තෙවැදෑරුම් වූ මනෝකර්ම සම්පත්තීන් කුසල චේතනාවෙන් හටගත්, සැප ඇති කරන, සැප විපාක දෙන ඒවා වන්නේය.

‘‘Tividhakāyakammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti; catubbidhavacīkammantasampatti…pe… tividhamanokammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā, bhikkhave, sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti…pe…. Aṭṭhamaṃ.

‘‘මහණෙනි, කුසල චේතනාවෙන් හටගත් ත්‍රිවිධ කාය කර්ම සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ සත්ත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයට පැමිණෙති; සිව්වැදෑරුම් වචී කර්ම සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ... ත්‍රිවිධ මනෝ කර්ම සම්පත්තිය හේතුවෙන් හෝ මහණෙනි, සත්ත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයට පැමිණෙති. අටවැන්නයි.’’

9. Karajakāyasuttaṃ

9. කරජකාය සූත්‍රය

219. ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā byantībhāvaṃ vadāmi, tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje vā apare vā pariyāye. Na tvevāhaṃ, bhikkhave, sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā dukkhassantakiriyaṃ vadāmi.

219. ‘‘මහණෙනි, කරන ලද, රැස් කරන ලද චේතනාන්විත කර්මයන්ගේ විපාක විඳින්නේ නැතිව ඒවායේ අවසන් වීමක් මම නොවදාරමි. ඒ විපාකය මේ ජීවිතයේදී හෝ, මතු උපතකදී හෝ, ඉන් පසු වෙනත් අවස්ථාවකදී හෝ විය හැකිය. මහණෙනි, කරන ලද, රැස් කරන ලද චේතනාන්විත කර්මයන්ගේ විපාක විඳින්නේ නැතිව දුක් කෙළවර කිරීමක් මම නොවදාරමි.’’

‘‘Sa kho so, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagatena cetasā [Pg.504] ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

‘‘මහණෙනි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ අභිජ්ඣාවෙන් (ලෝභයෙන්) තොරව, ව්‍යාපාදයෙන් තොරව, මුළා නොවී, මනා ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුක්තව, මෙත් සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එමෙන්ම දෙවන දිශාවද, තෙවන දිශාවද, සිව්වන දිශාවද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස හා සෑම තැනම සෑම සත්ත්වයෙකු කෙරෙහිම තමා උපමාවට ගෙන, මුළු ලෝකයම පතළ වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, පීඩා රහිත වූ මෙත් සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි.’’

‘‘So evaṃ pajānāti – ‘pubbe kho me idaṃ cittaṃ parittaṃ ahosi abhāvitaṃ, etarahi pana me idaṃ cittaṃ appamāṇaṃ subhāvitaṃ. Yaṃ kho pana kiñci pamāṇakataṃ kammaṃ, na taṃ tatrāvasissati na taṃ tatrāvatiṭṭhatī’ti.

‘‘ඔහු මෙසේ දැනගනියි – ‘පෙර මගේ මේ සිත පටු විය, වඩන ලද්දක් නොවීය; දැන් මගේ මේ සිත අප්‍රමාණව මැනවින් වඩන ලද්දකි. යම් පමණ වූ ප්‍රමාණ කළ හැකි (කාමාවචර) කර්මයක් වේ නම්, එය එහි (ඒ අප්‍රමාණ සිතෙහි) ශේෂ නොවෙයි, එහි රැඳී නොසිටියි’ කියායි.’’

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, daharatagge ce so ayaṃ kumāro mettaṃ cetovimuttiṃ bhāveyya, api nu kho pāpakammaṃ kareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

‘‘මහණෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඉදින් මේ දරුවා කුඩා කල සිටම මෙත්තා චේතෝවිමුක්තිය වඩන්නේ නම්, ඔහු අතින් පව්කමක් සිදු වේද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේමය.’’

‘‘Akarontaṃ kho pana pāpakammaṃ api nu kho dukkhaṃ phuseyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante. Akarontañhi, bhante, pāpakammaṃ kuto dukkhaṃ phusissatī’’ti!

‘‘පව්කම් නොකරන්නාට දුකක් පැමිණේවිද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේමය. ස්වාමීනී, පව්කම් නොකරන්නාට දුකක් කොහින් පැමිණෙන්නද?’’

‘‘Bhāvetabbā kho panāyaṃ, bhikkhave, mettācetovimutti itthiyā vā purisena vā. Itthiyā vā, bhikkhave, purisassa vā nāyaṃ kāyo ādāya gamanīyo. Cittantaro ayaṃ, bhikkhave, macco. So evaṃ pajānāti – ‘yaṃ kho me idaṃ kiñci pubbe iminā karajakāyena pāpakammaṃ kataṃ, sabbaṃ taṃ idha vedanīyaṃ; na taṃ anugaṃ bhavissatī’ti. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, mettā cetovimutti anāgāmitāya saṃvattati, idha paññassa bhikkhuno uttari vimuttiṃ appaṭivijjhato.

‘‘මහණෙනි, ස්ත්‍රියක විසින් හෝ පුරුෂයෙකු විසින් හෝ මේ මෙත්තා චේතෝවිමුක්තිය වැඩිය යුතුය. මහණෙනි, ස්ත්‍රියකට හෝ පුරුෂයෙකුට හෝ මේ (කරජ) කාය රැගෙන පරලොව යා නොහැකිය. මහණෙනි, මේ සත්ත්වයා සිත මූලික කොට ඇත්තේය. ඔහු මෙසේ දැනගනියි – ‘පෙර මවිසින් මේ කරජකායෙන් යම් පව්කමක් කරන ලදද, ඒ සියල්ල මෙහිදීම (මේ අත්බැවේදීම) විපාක විඳිය යුතුය; එය මතු ලුහුබඳින්නේ නැත’ කියායි. මහණෙනි, මෙසේ වඩන ලද මෙත්තා චේතෝවිමුක්තිය, මින් මතු විමුක්තියක් (අර්හත් ඵලය) අවබෝධ නොකරන, මෙහි ප්‍රඥාවන්ත මහණෙකුට අනාගාමී බව පිණිස පවතියි.’’

‘‘Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

‘‘කරුණා සහගත සිතින්... මුදිතා සහගත සිතින්... උපේක්ෂා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එමෙන්ම දෙවන දිශාවද, තෙවන දිශාවද, සිව්වන දිශාවද පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සිරස හා සෑම තැනම සෑම සත්ත්වයෙකු කෙරෙහිම තමා උපමාවට ගෙන, මුළු ලෝකයම පතළ වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, පීඩා රහිත වූ උපේක්ෂා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි.’’

‘‘So evaṃ pajānāti – ‘pubbe kho me idaṃ cittaṃ parittaṃ ahosi abhāvitaṃ, etarahi pana me idaṃ cittaṃ appamāṇaṃ subhāvitaṃ. Yaṃ kho pana kiñci pamāṇakataṃ kammaṃ, na taṃ tatrāvasissati na taṃ tatrāvatiṭṭhatī’ti.

‘‘ඔහු මෙසේ දැනගනියි – ‘පෙර මගේ මේ සිත පටු විය, වඩන ලද්දක් නොවීය; දැන් මගේ මේ සිත අප්‍රමාණව මැනවින් වඩන ලද්දකි. යම් පමණ වූ ප්‍රමාණ කළ හැකි කර්මයක් වේ නම්, එය එහි ශේෂ නොවෙයි, එහි රැඳී නොසිටියි’ කියායි.’’

‘‘Taṃ [Pg.505] kiṃ maññatha, bhikkhave, daharatagge ce so ayaṃ kumāro upekkhaṃ cetovimuttiṃ bhāveyya, api nu kho pāpakammaṃ kareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

‘‘මහණෙනි, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඉදින් මේ දරුවා කුඩා කල සිටම උපේක්ඛා චේතෝවිමුක්තිය වඩන්නේ නම්, ඔහු අතින් පව්කමක් සිදු වේද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේමය.’’

‘‘Akarontaṃ kho pana pāpakammaṃ api nu kho dukkhaṃ phuseyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante. Akarontañhi, bhante, pāpakammaṃ kuto dukkhaṃ phusissatī’’ti!

‘‘පව්කම් නොකරන්නාට දුකක් පැමිණේවිද?’’ ‘‘ස්වාමීනී, එය එසේ නොවේමය. ස්වාමීනී, පව්කම් නොකරන්නාට දුකක් කොහින් පැමිණෙන්නද?’’

‘‘Bhāvetabbā kho panāyaṃ, bhikkhave, upekkhā cetovimutti itthiyā vā purisena vā. Itthiyā vā, bhikkhave, purisassa vā nāyaṃ kāyo ādāya gamanīyo. Cittantaro ayaṃ, bhikkhave, macco. So evaṃ pajānāti – ‘yaṃ kho me idaṃ kiñci pubbe iminā karajakāyena pāpakammaṃ kataṃ, sabbaṃ taṃ idha vedanīyaṃ; na taṃ anugaṃ bhavissatī’ti. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, upekkhā cetovimutti anāgāmitāya saṃvattati, idha paññassa bhikkhuno uttari vimuttiṃ appaṭivijjhato’’ti. Navamaṃ.

‘‘මහණෙනි, ස්ත්‍රියක විසින් හෝ පුරුෂයෙකු විසින් හෝ මේ උපේක්ඛා චේතෝවිමුක්තිය වැඩිය යුතුය. මහණෙනි, ස්ත්‍රියකට හෝ පුරුෂයෙකුට හෝ මේ කාය රැගෙන පරලොව යා නොහැකිය. මහණෙනි, මේ සත්ත්වයා සිත මූලික කොට ඇත්තේය. ඔහු මෙසේ දැනගනියි – ‘පෙර මවිසින් මේ කරජකායෙන් යම් පව්කමක් කරන ලදද, ඒ සියල්ල මෙහිදීම විපාක විඳිය යුතුය; එය මතු ලුහුබඳින්නේ නැත’ කියායි. මහණෙනි, මෙසේ වඩන ලද උපේක්ඛා චේතෝවිමුක්තිය, මින් මතු විමුක්තියක් අවබෝධ නොකරන, මෙහි ප්‍රඥාවන්ත මහණෙකුට අනාගාමී බව පිණිස පවතියි. නවවැන්නයි.’’

10. Adhammacariyāsuttaṃ

10. අධම්මචරියා සූත්‍රය

220. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī’’ti? ‘‘Adhammacariyāvisamacariyāhetu kho, brāhmaṇa, evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī’’ti.

220. එසමයෙහි එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු විය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ ඒ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු, සැපයෙන් තොර වූ, නපුරු ගති ඇති, විපතට පත්වන නිරයෙහි උපදින්නේ කිනම් හේතුවක් නිසාද? කිනම් ප්‍රත්‍යයක් නිසාද?" "බ්‍රාහ්මණය, අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව (අධාර්මික හා අසමබර හැසිරීම) හේතුවෙන්, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත, නිරයෙහි උපදිති."

‘‘Ko pana, bho gotama, hetu ko paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī’’ti? ‘‘Dhammacariyāsamacariyāhetu kho, brāhmaṇa, evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī’’ti.

"භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු, සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදින්නේ කිනම් හේතුවක් නිසාද? කිනම් ප්‍රත්‍යයක් නිසාද?" "බ්‍රාහ්මණය, ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව (ධාර්මික හා සමබර හැසිරීම) හේතුවෙන්, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති."

‘‘Na kho ahaṃ imassa bhoto gotamassa saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu yathāhaṃ imassa bhoto gotamassa saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājāneyya’’nti. ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi[Pg.506]; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho so brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

"භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සංක්ෂේපයෙන් දේශනා කළ මේ කරුණෙහි අර්ථය මම විස්තර වශයෙන් නොදනිමි. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සංක්ෂේපයෙන් වදාළ මෙහි අර්ථය මට විස්තර වශයෙන් වැටහෙන පරිදි ධර්මය දේශනා කරන්නේ නම් මැනවි." "බ්‍රාහ්මණය, එසේ නම් අසන්න, හොඳින් මනසට ගන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි." "එසේය, ස්වාමීනි" යි ඒ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක:

‘‘Tividhā kho, brāhmaṇa, kāyena adhammacariyāvisamacariyā hoti; catubbidhā vācāya adhammacariyāvisamacariyā hoti; tividhā manasā adhammacariyāvisamacariyā hoti.

"බ්‍රාහ්මණය, කයෙන් සිදුවන අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව තෙවැදෑරුම්ය. වචනයෙන් සිදුවන අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව සිවුවැදෑරුම්ය. මනසින් සිදුවන අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව තෙවැදෑරුම්ය."

‘‘Kathañca, brāhmaṇa, tividhā kāyena adhammacariyāvisamacariyā hoti…pe… evaṃ kho, brāhmaṇa, tividhā kāyena adhammacariyā visamacariyā hoti.

"බ්‍රාහ්මණය, කයෙන් සිදුවන අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව තෙවැදෑරුම් වන්නේ කෙසේද? ... (පෙ) ... බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස කයෙන් සිදුවන අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව තෙවැදෑරුම් වේ."

‘‘Kathañca, brāhmaṇa, catubbidhā vācāya adhammacariyāvisamacariyā hoti…pe… evaṃ kho, brāhmaṇa, catubbidhā vācāya adhammacariyā visamacariyā hoti.

"බ්‍රාහ්මණය, වචනයෙන් සිදුවන අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව සිවුවැදෑරුම් වන්නේ කෙසේද? ... (පෙ) ... බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස වචනයෙන් සිදුවන අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව සිවුවැදෑරුම් වේ."

‘‘Kathañca, brāhmaṇa, tividhā manasā adhammacariyāvisamacariyā hoti…pe… evaṃ kho, brāhmaṇa, tividhā manasā adhammacariyāvisamacariyā hoti. Evaṃ adhammacariyāvisamacariyāhetu kho, brāhmaṇa, evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti.

"බ්‍රාහ්මණය, මනසින් සිදුවන අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව තෙවැදෑරුම් වන්නේ කෙසේද? ... (පෙ) ... බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස මනසින් සිදුවන අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව තෙවැදෑරුම් වේ. බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස අධර්මචර්යාව හා විෂමචර්යාව හේතුවෙන්, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත, නිරයෙහි උපදිති."

‘‘Tividhā brāhmaṇa, kāyena dhammacariyāsamacariyā hoti; catubbidhā vācāya dhammacariyāsamacariyā hoti; tividhā manasā dhammacariyāsamacariyā hoti.

"බ්‍රාහ්මණය, කයෙන් සිදුවන ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව තෙවැදෑරුම්ය. වචනයෙන් සිදුවන ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව සිවුවැදෑරුම්ය. මනසින් සිදුවන ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව තෙවැදෑරුම්ය."

‘‘Kathañca, brāhmaṇa, tividhā kāyena dhammacariyāsamacariyā hoti…pe… evaṃ kho, brāhmaṇa, tividhā kāyena dhammacariyāsamacariyā hoti.

"බ්‍රාහ්මණය, කයෙන් සිදුවන ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව තෙවැදෑරුම් වන්නේ කෙසේද? ... (පෙ) ... බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස කයෙන් සිදුවන ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව තෙවැදෑරුම් වේ."

‘‘Kathañca, brāhmaṇa, catubbidhā vācāya dhammacariyāsamacariyā hoti…pe… evaṃ kho, brāhmaṇa, catubbidhā vācāya dhammacariyāsamacariyā hoti.

"බ්‍රාහ්මණය, වචනයෙන් සිදුවන ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව සිවුවැදෑරුම් වන්නේ කෙසේද? ... (පෙ) ... බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස වචනයෙන් සිදුවන ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව සිවුවැදෑරුම් වේ."

‘‘Kathañca, brāhmaṇa, tividhā manasā dhammacariyāsamacariyā hoti…pe… evaṃ kho, brāhmaṇa, tividhā manasā dhammacariyāsamacariyā hoti. Evaṃ dhammacariyāsamacariyāhetu kho, brāhmaṇa, evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī’’ti.

"බ්‍රාහ්මණය, මනසින් සිදුවන ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව තෙවැදෑරුම් වන්නේ කෙසේද? ... (පෙ) ... බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස මනසින් සිදුවන ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව තෙවැදෑරුම් වේ. බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙස ධර්මචර්යාව හා සමචර්යාව හේතුවෙන්, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ ශරීරය බිඳී මරණින් මතු සුගති ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදිති."

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ.

"භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ... (පෙ) ... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා." දසවන සූත්‍රයයි.

Karajakāyavaggo paṭhamo.

පළමු වන කරජකාය වර්ගය නිම විය.

(22) 2. Sāmaññavaggo

(22) 2. සාමඤ්ඤ වර්ගය

221. ‘‘Dasahi[Pg.507], bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi dasahi? Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhiko hoti – imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

221. "මහණෙනි, කරුණු දහයකින් සමන්නාගත වූ පුද්ගලයා, (අනුන් විසින්) ගෙන ගොස් දැමුවාක් මෙන් නිරයෙහි උපදී. කිනම් දස කරුණකින්ද? ප්‍රාණාඝාත කරන්නේ වෙයි, සොරකම් කරන්නේ වෙයි, කාමයන්හි වරදවා හැසිරෙන්නේ වෙයි, මුසාවාද පවසන්නේ වෙයි, කේලාම් පවසන්නේ වෙයි, පරුෂ වචන පවසන්නේ වෙයි, හිස් වචන පවසන්නේ වෙයි, දැඩි ලෝභයෙන් යුක්ත වෙයි, ව්‍යාපන්න සිත් (ද්වේෂ සහගත සිත්) ඇත්තේ වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි. මහණෙනි, මේ කරුණු දහයකින් සමන්නාගත වූ පුද්ගලයා, ගෙන ගොස් දැමුවාක් මෙන් නිරයෙහි උපදී."

‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi dasahi? Pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhiko hoti – imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti.

“මහණෙනි, කරුණු දහයකින් සමන්විත වූ පුද්ගලයා, (තම කුසල කර්මය විසින්) ගෙනැවිත් තබන ලද්දක් සේ එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී. ඒ කරුණු දහය කුමක්ද? ඔහු ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකී සිටියි, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකී සිටියි, වැරදි කාම සේවනයෙන් වැළකී සිටියි, බොරු කීමෙන් වැළකී සිටියි, කේලාම් කීමෙන් වැළකී සිටියි, පරුෂ වචන කීමෙන් වැළකී සිටියි, හිස් ප්‍රලාප කීමෙන් වැළකී සිටියි, දැඩි ලෝභයෙන් (අභිජ්ඣාවෙන්) තොර වූයේ වෙයි, ව්‍යාපාදයෙන් තොර සිතක් ඇත්තෙක් වෙයි, සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි. මහණෙනි, සැබවින්ම මෙම කරුණු දහයකින් සමන්විත වූ පුද්ගලයා, ගෙනැවිත් තබන ලද්දක් සේ එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී.”

222. ‘‘Vīsatiyā, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi vīsatiyā? Attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti; attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti; attanā ca kāmesumicchācārī hoti, parañca kāmesumicchācāre samādapeti; attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti; attanā ca pisuṇavāco hoti, parañca pisuṇāya vācāya samādapeti; attanā ca pharusavāco hoti, parañca pharusāya vācāya samādapeti; attanā ca samphappalāpī hoti, parañca samphappalāpe samādapeti; attanā ca abhijjhālu hoti, parañca abhijjhāya samādapeti; attanā ca byāpannacitto hoti, parañca byāpāde samādapeti; attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti – imehi kho, bhikkhave, vīsatiyā dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

222. “මහණෙනි, කරුණු විස්සකින් සමන්විත වූ පුද්ගලයා, (තම අකුසල කර්මය විසින්) ගෙනැවිත් තබන ලද්දක් සේ එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී. ඒ කරුණු විස්ස කුමක්ද? තමා ද ප්‍රාණඝාතයෙහි යෙදෙයි, අනුන් ද ප්‍රාණඝාතයෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද සොරකමෙහි යෙදෙයි, අනුන් ද සොරකමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද වැරදි කාම සේවනයෙහි යෙදෙයි, අනුන් ද වැරදි කාම සේවනයෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද බොරු කියයි, අනුන් ද බොරු කීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද කේලාම් කියයි, අනුන් ද කේලාම් කීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද පරුෂ වචන කියයි, අනුන් ද පරුෂ වචන කීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද හිස් ප්‍රලාප පවසයි, අනුන් ද හිස් ප්‍රලාප පැවසීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද අභිජ්ඣාව (දැඩි ලෝභය) ඇත්තෙක් වෙයි, අනුන් ද අභිජ්ඣාවෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද ව්‍යාපාද සහිත සිතක් ඇත්තෙක් වෙයි, අනුන් ද ව්‍යාපාදයෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙකු වෙයි, අනුන් ද මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, සැබවින්ම මෙම කරුණු විස්සෙන් සමන්විත වූ පුද්ගලයා, ගෙනැවිත් තබන ලද්දක් සේ එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී.”

‘‘Vīsatiyā, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi vīsatiyā? Attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti[Pg.508], parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā samādapeti; attanā ca pharusāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā samādapeti; attanā ca samphappalāpā paṭivirato hoti, parañca samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti; attanā ca anabhijjhālu hoti, parañca anabhijjhāya samādapeti; attanā ca abyāpannacitto hoti, parañca abyāpāde samādapeti; attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti – imehi kho, bhikkhave, vīsatiyā dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti.

“මහණෙනි, කරුණු විස්සකින් සමන්විත වූ පුද්ගලයා, (තම කුසල කර්මය විසින්) ගෙනැවිත් තබන ලද්දක් සේ එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී. ඒ කරුණු විස්ස කුමක්ද? තමා ද ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකෙයි, අනුන් ද ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද සොරකමින් වැළකෙයි, අනුන් ද සොරකමින් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද වැරදි කාම සේවනයෙන් වැළකෙයි, අනුන් ද වැරදි කාම සේවනයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද බොරු කීමෙන් වැළකෙයි, අනුන් ද බොරු කීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද කේලාම් කීමෙන් වැළකෙයි, අනුන් ද කේලාම් කීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද පරුෂ වචන කීමෙන් වැළකෙයි, අනුන් ද පරුෂ වචන කීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද හිස් ප්‍රලාප කීමෙන් වැළකෙයි, අනුන් ද හිස් ප්‍රලාප කීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද අභිජ්ඣාවෙන් තොර වූයේ වෙයි, අනුන් ද අභිජ්ඣාවෙන් තොර වීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද ව්‍යාපාදයෙන් තොර සිතක් ඇත්තෙක් වෙයි, අනුන් ද ව්‍යාපාදයෙන් තොර වීමෙහි සමාදන් කරවයි; තමා ද සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි, අනුන් ද සම්මා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි. මහණෙනි, සැබවින්ම මෙම කරුණු විස්සෙන් සමන්විත පුද්ගලයා, ගෙනැවිත් තබන ලද්දක් සේ එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී.”

223. ‘‘Tiṃsāya, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tiṃsāya? Attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti, pāṇātipāte ca samanuñño hoti; attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti, adinnādāne ca samanuñño hoti; attanā ca kāmesumicchācārī hoti, parañca kāmesumicchācāre samādapeti, kāmesumicchācāre ca samanuñño hoti; attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti, musāvāde ca samanuñño hoti; attanā ca pisuṇavāco hoti, parañca pisuṇāya vācāya samādapeti, pisuṇāya vācāya ca samanuñño hoti; attanā ca pharusavāco hoti, parañca pharusāya vācāya samādapeti, pharusāya vācāya ca samanuñño hoti; attanā ca samphappalāpī hoti, parañca samphappalāpe samādapeti, samphappalāpe ca samanuñño hoti; attanā ca abhijjhālu hoti, parañca abhijjhāya samādapeti, abhijjhāya ca samanuñño hoti; attanā ca byāpannacitto hoti, parañca byāpāde samādapeti, byāpāde ca samanuñño hoti; attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti, micchādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti – imehi kho[Pg.509], bhikkhave, tiṃsāya dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

223. “මහණෙනි, කරුණු තිහකින් සමන්විත වූ පුද්ගලයා, (තම අකුසල කර්මය විසින්) ගෙනැවිත් තබන ලද්දක් සේ එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී. ඒ කරුණු තිහ කුමක්ද? තමා ද ප්‍රාණඝාතයෙහි යෙදෙයි, අනුන් ද ප්‍රාණඝාතයෙහි සමාදන් කරවයි, ප්‍රාණඝාතය අනුමත කරයි; තමා ද සොරකමෙහි යෙදෙයි, අනුන් ද සොරකමෙහි සමාදන් කරවයි, සොරකම අනුමත කරයි; තමා ද වැරදි කාම සේවනයෙහි යෙදෙයි, අනුන් ද වැරදි කාම සේවනයෙහි සමාදන් කරවයි, වැරදි කාම සේවනය අනුමත කරයි; තමා ද බොරු කියයි, අනුන් ද බොරු කීමෙහි සමාදන් කරවයි, බොරු කීම අනුමත කරයි; තමා ද කේලාම් කියයි, අනුන් ද කේලාම් කීමෙහි සමාදන් කරවයි, කේලාම් කීම අනුමත කරයි; තමා ද පරුෂ වචන කියයි, අනුන් ද පරුෂ වචන කීමෙහි සමාදන් කරවයි, පරුෂ වචන කීම අනුමත කරයි; තමා ද හිස් ප්‍රලාප පවසයි, අනුන් ද හිස් ප්‍රලාප පැවසීමෙහි සමාදන් කරවයි, හිස් ප්‍රලාප පැවසීම අනුමත කරයි; තමා ද අභිජ්ඣාව ඇත්තෙක් වෙයි, අනුන් ද අභිජ්ඣාවෙහි සමාදන් කරවයි, අභිජ්ඣාව අනුමත කරයි; තමා ද ව්‍යාපාද සහිත සිතක් ඇත්තෙක් වෙයි, අනුන් ද ව්‍යාපාදයෙහි සමාදන් කරවයි, ව්‍යාපාදය අනුමත කරයි; තමා ද මිථ්‍යා දෘෂ්ටිකයෙකු වෙයි, අනුන් ද මිථ්‍යා දෘෂ්ටියෙහි සමාදන් කරවයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය අනුමත කරයි. මහණෙනි, සැබවින්ම මෙම කරුණු තිහෙන් සමන්විත වූ පුද්ගලයා, ගෙනැවිත් තබන ලද්දක් සේ එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී.”

‘‘Tiṃsāya, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi tiṃsāya? Attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti, pāṇātipātā veramaṇiyā ca samanuñño hoti; attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti, adinnādānā veramaṇiyā ca samanuñño hoti; attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā ca samanuñño hoti; attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti, musāvādā veramaṇiyā ca samanuñño hoti; attanā ca pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, pisuṇāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti; attanā ca pharusāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, pharusāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti; attanā ca samphappalāpā paṭivirato hoti, parañca samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti, samphappalāpā veramaṇiyā ca samanuñño hoti; attanā ca anabhijjhālu hoti, parañca anabhijjhāya samādapeti, anabhijjhāya ca samanuñño hoti; attanā ca abyāpannacitto hoti, parañca abyāpāde samādapeti, abyāpāde ca samanuñño hoti; attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti, sammādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti – imehi kho, bhikkhave, tiṃsāya dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti.

“මහණෙනි, කරුණු තිහකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා මෙලොවින් ගෙන ගොස් තැබුවාක් මෙන් එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී. ඒ කරුණු තිහ කුමක්ද? තමා ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි; තමා අදත්තාදානයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද අදත්තාදානයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, අදත්තාදානයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි; තමා කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි; තමා මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද මුසාවාදයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, මුසාවාදයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි; තමා කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද කේලාම් කීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, කේලාම් කීමෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි; තමා පරුෂ වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද පරුෂ වචනයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, පරුෂ වචනයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි; තමා හිස් වචනයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්වද හිස් වචනයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, හිස් වචනයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි; තමා දැඩි ලෝභයෙන් තොර වූයේ වෙයි, අනුන්වද දැඩි ලෝභයෙන් තොර වීමෙහි සමාදන් කරවයි, දැඩි ලෝභයෙන් තොර වීමෙහි මනාපය දක්වයි; තමා ව්‍යාපාදයෙන් තොර වූ සිත් ඇත්තේ වෙයි, අනුන්වද ව්‍යාපාදයෙන් වැළකීමෙහි (අව්‍යාපාදයෙහි) සමාදන් කරවයි, ව්‍යාපාදයෙන් වැළකීමෙහි මනාපය දක්වයි; තමා සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වූයේ වෙයි, අනුන්වද සම්මා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි, සම්මා දිට්ඨියෙහි මනාපය දක්වයි - මහණෙනි, සැබවින්ම මේ කරුණු තිහෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා මෙලොවින් ගෙන ගොස් තැබුවාක් මෙන් එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදී.”

224. ‘‘Cattārīsāya, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi cattārīsāya? Attanā ca pāṇātipātī hoti, parañca pāṇātipāte samādapeti, pāṇātipāte ca samanuñño hoti, pāṇātipātassa ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca adinnādāyī hoti, parañca adinnādāne samādapeti, adinnādāne ca samanuñño hoti, adinnādānassa ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca kāmesumicchācārī hoti[Pg.510], parañca kāmesumicchācāre samādapeti, kāmesumicchācāre ca samanuñño hoti, kāmesumicchācārassa ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca musāvādī hoti, parañca musāvāde samādapeti, musāvāde ca samanuñño hoti, musāvādassa ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca pisuṇavāco hoti, parañca pisuṇāya vācāya samādapeti, pisuṇāya vācāya ca samanuñño hoti, pisuṇāya vācāya ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca pharusavāco hoti, parañca pharusāya vācāya samādapeti, pharusāya vācāya ca samanuñño hoti, pharusāya vācāya ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca samphappalāpī hoti, parañca samphappalāpe samādapeti, samphappalāpe ca samanuñño hoti, samphappalāpassa ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca abhijjhālu hoti, parañca abhijjhāya samādapeti, abhijjhāya ca samanuñño hoti, abhijjhāya ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca byāpannacitto hoti, parañca byāpāde samādapeti, byāpāde ca samanuñño hoti, byāpādassa ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca micchādiṭṭhiko hoti, parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti, micchādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti, micchādiṭṭhiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho, bhikkhave, cattārīsāya dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

224. “මහණෙනි, කරුණු හතළිහකින් යුක්ත වූ පුද්ගලයා මෙලොවින් ගෙන ගොස් තැබුවාක් මෙන් එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී. ඒ කරුණු හතළිහ කුමක්ද? තමා ප්‍රාණඝාත කරන්නෙක් වෙයි, අනුන්වද ප්‍රාණඝාතයෙහි සමාදන් කරවයි, ප්‍රාණඝාතයෙහි මනාපය දක්වයි, ප්‍රාණඝාතයෙහි ගුණ පවසයි; තමා අදත්තාදානය කරන්නෙක් වෙයි, අනුන්වද අදත්තාදානයෙහි සමාදන් කරවයි, අදත්තාදානයෙහි මනාපය දක්වයි, අදත්තාදානයෙහි ගුණ පවසයි; තමා කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි, අනුන්වද කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙහි සමාදන් කරවයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙහි මනාපය දක්වයි, කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙහි ගුණ පවසයි; තමා මුසාවාද පවසන්නෙක් වෙයි, අනුන්වද මුසාවාදයෙහි සමාදන් කරවයි, මුසාවාදයෙහි මනාපය දක්වයි, මුසාවාදයෙහි ගුණ පවසයි; තමා කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි, අනුන්වද කේලාම් කීමෙහි සමාදන් කරවයි, කේලාම් කීමෙහි මනාපය දක්වයි, කේලාම් කීමෙහි ගුණ පවසයි; තමා පරුෂ වචන පවසන්නෙක් වෙයි, අනුන්වද පරුෂ වචනයෙහි සමාදන් කරවයි, පරුෂ වචනයෙහි මනාපය දක්වයි, පරුෂ වචනයෙහි ගුණ පවසයි; තමා හිස් වචන පවසන්නෙක් වෙයි, අනුන්වද හිස් වචනයෙහි සමාදන් කරවයි, හිස් වචනයෙහි මනාපය දක්වයි, හිස් වචනයෙහි ගුණ පවසයි; තමා දැඩි ලෝභය ඇත්තෙක් වෙයි, අනුන්වද දැඩි ලෝභයෙහි සමාදන් කරවයි, දැඩි ලෝභයෙහි මනාපය දක්වයි, දැඩි ලෝභයෙහි ගුණ පවසයි; තමා ව්‍යාපාදයෙන් දූෂිත වූ සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, අනුන්වද ව්‍යාපාදයෙහි සමාදන් කරවයි, ව්‍යාපාදයෙහි මනාපය දක්වයි, ව්‍යාපාදයෙහි ගුණ පවසයි; තමා මිච්ඡා දිට්ඨිකයෙකු වෙයි, අනුන්වද මිච්ඡා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි, මිච්ඡා දිට්ඨියෙහි මනාපය දක්වයි, මිච්ඡා දිට්ඨියෙහි ගුණ පවසයි - මහණෙනි, සැබවින්ම මේ කරුණු හතළිහෙන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා මෙලොවින් ගෙන ගොස් තැබුවාක් මෙන් එලෙසින්ම නිරයෙහි උපදී.”

‘‘Cattārīsāya, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi cattārīsāya? Attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti, parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti, pāṇātipātā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, pāṇātipātā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti, parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti, adinnādānā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, adinnādānā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, kāmesumicchācārā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti, musāvādā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, musāvādā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā [Pg.511] samādapeti, pisuṇāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti, pisuṇāya vācāya veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca pharusāya vācāya paṭivirato hoti, parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā ca samādapeti, pharusāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti, pharusāya vācāya veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca samphappalāpā paṭivirato hoti, parañca samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti, samphappalāpā veramaṇiyā ca samanuñño hoti, samphappalāpā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca anabhijjhālu hoti, parañca anabhijjhāya samādapeti, anabhijjhāya ca samanuñño hoti, anabhijjhāya ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca abyāpannacitto hoti, parañca abyāpāde samādapeti, abyāpāde ca samanuñño hoti, abyāpādassa ca vaṇṇaṃ bhāsati; attanā ca sammādiṭṭhiko hoti, parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti, sammādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti, sammādiṭṭhiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati – imehi kho, bhikkhave, cattārīsāya dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti.

“මහණෙනි, කරුණු හතළිසකින් සමන්නාගත වූයේ [එහි] පමුණුවන ලද්දකු බහා තබන්නාක් මෙන් එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදියි. ඒ කරුණු හතළිස කවරේද? තමා සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්ව සතුන් මැරීමෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම අනුමත කරයි, සතුන් මැරීමෙන් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි; තමා සොරකමින් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්ව සොරකමින් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, සොරකමින් වැළකීම අනුමත කරයි, සොරකමින් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි; තමා කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්ව කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකීම අනුමත කරයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි; තමා මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්ව මුසාවාදයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, මුසාවාදයෙන් වැළකීම අනුමත කරයි, මුසාවාදයෙන් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි; තමා පිසුණු බසින් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්ව පිසුණු බසින් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, පිසුණු බසින් වැළකීම අනුමත කරයි, පිසුණු බසින් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි; තමා පරුෂ බසින් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්ව පරුෂ බසින් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, පරුෂ බසින් වැළකීම අනුමත කරයි, පරුෂ බසින් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි; තමා සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකුණේ වෙයි, අනුන්ව සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකීමෙහි සමාදන් කරවයි, සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකීම අනුමත කරයි, සම්ඵප්පලාපයෙන් වැළකීමෙහි ගුණ පවසයි; තමා අභිජ්ඣාවෙන් තොර වූයේ වෙයි, අනුන්ව අභිජ්ඣාවෙන් තොර වීමෙහි සමාදන් කරවයි, අභිජ්ඣාවෙන් තොර වීම අනුමත කරයි, අභිජ්ඣාවෙන් තොර වීමේ ගුණ පවසයි; තමා ව්‍යාපාදයෙන් තොර වූ සිත් ඇත්තේ වෙයි, අනුන්ව ව්‍යාපාදයෙන් තොර වීමෙහි සමාදන් කරවයි, ව්‍යාපාදයෙන් තොර වීම අනුමත කරයි, ව්‍යාපාදයෙන් තොර වීමේ ගුණ පවසයි; තමා සම්මා දිට්ඨියෙන් යුක්ත වෙයි, අනුන්ව සම්මා දිට්ඨියෙහි සමාදන් කරවයි, සම්මා දිට්ඨිය අනුමත කරයි, සම්මා දිට්ඨියෙහි ගුණ පවසයි. මහණෙනි, මේ කරුණු හතළිසින් සමන්නාගත වූයේ පමුණුවන ලද්දකු බහා තබන්නාක් මෙන් එලෙසින්ම ස්වර්ගයෙහි උපදියි.”

225-228. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati…pe… akkhataṃ anupahataṃ attānaṃ pariharati…pe… vīsatiyā, bhikkhave…pe… tiṃsāya, bhikkhave…pe… cattārīsāya, bhikkhave, dhammehi samannāgato khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati…pe….

225-228. “මහණෙනි, කරුණු දසයකින් සමන්නාගත වූයේ ගුණ කැඩුණු, විනාශ වූ තමා පවත්වා ගනී...පෙ... ගුණ නොකැඩුණු, විනාශ නොවූ තමා පවත්වා ගනී...පෙ... මහණෙනි, කරුණු විස්සකින්... කරුණු තිසකින්... මහණෙනි, කරුණු හතළිසකින් සමන්නාගත වූයේ ගුණ කැඩුණු, විනාශ වූ තමා පවත්වා ගනී...පෙ... [ගුණ නොකැඩුණු, විනාශ නොවූ තමා පවත්වා ගනී].”

229-232. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato idhekacco kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati…pe… idhekacco kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Vīsatiyā, bhikkhave…pe… tiṃsāya, bhikkhave,…pe… cattārīsāya, bhikkhave, dhammehi samannāgato idhekacco kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati…pe… idhekacco kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati’’.

229-232. “මහණෙනි, කරුණු දසයකින් සමන්නාගත වූ මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත, නිරයෙහි උපදියි...පෙ... මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි. මහණෙනි, කරුණු විස්සකින්... කරුණු තිසකින්... කරුණු හතළිසකින් සමන්නාගත වූ මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත, නිරයෙහි උපදියි...පෙ... මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි.”

233-236. ‘‘Dasahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo…pe… paṇḍito veditabbo…pe… vīsatiyā, bhikkhave…pe… tiṃsāya, bhikkhave…pe… cattārīsāya, bhikkhave, dhammehi samannāgato bālo veditabbo…pe… paṇḍito veditabbo [Pg.512] …pe… imehi kho, bhikkhave, cattārīsāya dhammehi samannāgato paṇḍito veditabbo’’ti.

233-236. “මහණෙනි, කරුණු දසයකින් සමන්නාගත වූයේ අඥානයෙකු (බාලයෙකු) ලෙස දත යුතුය...පෙ... පණ්ඩිතයෙකු ලෙස දත යුතුය...පෙ... මහණෙනි, කරුණු විස්සකින්... කරුණු තිසකින්... කරුණු හතළිසකින් සමන්නාගත වූයේ අඥානයෙකු ලෙස දත යුතුය...පෙ... පණ්ඩිතයෙකු ලෙස දත යුතුය...පෙ... මහණෙනි, මේ කරුණු හතළිසින් සමන්නාගත වූයේ පණ්ඩිතයෙකු ලෙස දත යුතුය.”

Sāmaññavaggo dutiyo.

දෙවන සාමඤ්ඤ වර්ගය නිම විය.

23. Rāgapeyyālaṃ

23. රාග පෙය්‍යාලය

237. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya dasa dhammā bhāvetabbā. Katame dasa? Asubhasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime dasa dhammā bhāvetabbā’’ti.

237. “මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කර ගැනීම පිණිස කරුණු දසයක් වැඩිය යුතුය. ඒ දසය කවරේද? අසුභ සංඥාව, මරණ සංඥාව, ආහාරයෙහි පිළිකුල් සංඥාව, සියලු ලෝකයෙහි නොඇලීමේ සංඥාව, අනිත්‍ය සංඥාව, අනිත්‍යයෙහි දුක් සංඥාව, දුකෙහි අනාත්ම සංඥාව, ප්‍රහාණ සංඥාව, විරාග සංඥාව සහ නිරෝධ සංඥාවයි. මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කර ගැනීම පිණිස මේ කරුණු දසය වැඩිය යුතුය.”

238. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya dasa dhammā bhāvetabbā. Katame dasa? Aniccasaññā, anattasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aṭṭhikasaññā, puḷavakasaññā, vinīlakasaññā, vipubbakasaññā, vicchiddakasaññā, uddhumātakasaññā – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime dasa dhammā bhāvetabbā’’ti.

238. “මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කර ගැනීම පිණිස කරුණු දසයක් වැඩිය යුතුය. ඒ දසය කවරේද? අනිත්‍ය සංඥාව, අනාත්ම සංඥාව, ආහාරයෙහි පිළිකුල් සංඥාව, සියලු ලෝකයෙහි නොඇලීමේ සංඥාව, ඇටසැකිලි සංඥාව, පණුවන් ගැසූ සිරුරු සංඥාව, නිල් පැහැ ගැන්වුණු සිරුරු සංඥාව, සැරව පිරුණු සිරුරු සංඥාව, කැපී විසිරී ගිය සිරුරු සංඥාව සහ ඉදිමුණු සිරුරු සංඥාවයි. මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කර ගැනීම පිණිස මේ කරුණු දසය වැඩිය යුතුය.”

239. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya dasa dhammā bhāvetabbā. Katame dasa? Sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi, sammāñāṇaṃ, sammāvimutti – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime dasa dhammā bhāvetabbā’’ti.

239. “මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස ධර්මයන් දසයක් වැඩිය යුතුය. ඒ දසය කුමක්ද? සම්මා දිට්ඨිය, සම්මා සංකප්පය, සම්මා වාචාව, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා වායාමය, සම්මා සතිය, සම්මා සමාධිය, සම්මා ඥානය සහ සම්මා විමුක්තියයි. මහණෙනි, රාගය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගැනීම පිණිස මෙම ධර්ම දසය වැඩිය යුතුය.”

240-266. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, pariññāya…pe… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… ( ) cāgāya… paṭinissaggāya…pe… ime dasa dhammā bhāvetabbā.

240-266. “මහණෙනි, රාගය පිරිසිඳ දැනගැනීම පිණිස ද... (පෙ)... මැනවින් ක්ෂය කිරීම පිණිස ද, ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ද, ක්ෂය වීම පිණිස ද, වැය වීම පිණිස ද, විරාගය පිණිස ද, නිරෝධය පිණිස ද, අත්හැරීම පිණිස ද, බැහැර කිරීම පිණිස ද මෙම ධර්ම දසය වැඩිය යුතුය.”

267-746. ‘‘Dosassa [Pg.513] …pe… mohassa… kodhassa… upanāhassa… makkhassa… paḷāsassa… issāya… macchariyassa… māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa pariññāya…pe… parikkhayāya… pahānāya … khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… ( ) cāgāya… paṭinissaggāya…pe… ime dasa dhammā bhāvetabbā’’ti.

267-746. “ද්වේෂය පිණිස ද... (පෙ)... මෝහය පිණිස ද, ක්‍රෝධය පිණිස ද, බද්ධ වෛරය පිණිස ද, ගුණමකු බව පිණිස ද, පළාසය පිණිස ද, ඊර්ෂ්‍යාව පිණිස ද, මසුරුකම පිණිස ද, මායාව පිණිස ද, කපටි බව පිණිස ද, දැඩි බව පිණිස ද, තරඟකාරී බව (සාරම්භය) පිණිස ද, මානය පිණිස ද, අතිමානය පිණිස ද, මදය පිණිස ද, ප්‍රමාදය පිරිසිඳ දැනගැනීම පිණිස ද... (පෙ)... මැනවින් ක්ෂය කිරීම පිණිස ද, ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ද, ක්ෂය වීම පිණිස ද, වැය වීම පිණිස ද, විරාගය පිණිස ද, නිරෝධය පිණිස ද, අත්හැරීම පිණිස ද, බැහැර කිරීම පිණිස ද මෙම ධර්ම දසය වැඩිය යුතුය.”

Rāgapeyyālaṃ niṭṭhitaṃ.

රාග පෙය්‍යාලය නිමාවට පත් විය.

Dasakanipātapāḷi niṭṭhitā.

දසක නිපාත පාළිය නිමාවට පත් විය.