বাংলা
পালিঅট্ঠকথাটীকাঅন্ন
1101 পারাজিক পালি
1102 পাচিত্তিয় পালি
1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়)
1104 চূলবগ্গ পালি
1105 পরিবার পালি
1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১
1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২
1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা
1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়)
1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা
1206 পরিবার অট্ঠকথা
1301 সারত্থদীপনী টীকা-১
1302 সারত্থদীপনী টীকা-২
1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩
1401 দ্বেমাতিকাপালি
1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা
1403 বজিরবুদ্ধি টীকা
1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১
1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২
1406 বিনয়ালংকার টীকা-১
1407 বিনয়ালংকার টীকা-২
1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা
1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয়
1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১
1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২
1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি
1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা

8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১
8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২
8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১
8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২
8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা

8406 দীঘনিকায় (পু-বি)
8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি)
8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি)
8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি)
8410 বিনয়পিটক (পু-বি)
8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি)
8412 অট্ঠকথা (পু-বি)
8413 নিরুত্তিদীপনী
8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ
8415 অনুদীপনীপাঠ
8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ
8417 নমক্কারটীকা
8418 মহাপণামপাঠ
8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা
8420 সুতবন্দনা
8421 কমলাঞ্জলি
8422 জিনালংকার
8423 পজ্জমধু
8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী
8425 চূলগন্থবংস
8426 মহাবংস
8427 সাসনবংস
8428 কচ্চায়নব্যাকরণং
8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং
8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা)
8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা)
8432 পদরূপসিদ্ধি
8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা
8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ
8435 বুত্তোদয়পাঠ
8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ
8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা
8438 সুবোধালংকারপাঠ
8439 সুবোধালংকারটীকা
8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার
8441 লোকনীতি
8442 সুত্তন্তনীতি
8443 সূরস্সতীনীতি
8444 মহারহনীতি
8445 ধম্মনীতি
8446 কবিদপ্পণনীতি
8447 নীতিমঞ্জরী
8448 নরদক্খদীপনী
8449 চতুরারক্খদীপনী
8450 চাণক্যনীতি
8451 রসবাহিনী
8452 সীমাবিসোধনীপাঠ
8453 বেস্সন্তরগীতি
8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা
8455 থূপবংস
8456 দাঠাবংস
8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া
8458 ধাতুবংস
8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস
8460 জিনচরিতয়
8461 জিনবংসদীপং
8462 তেলকটাহগাথা
8463 মিলিদটীকা
8464 পদমঞ্জরী
8465 পদসাধনং
8466 সদ্দবিন্দুপকরণং
8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা
8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি
2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ)
2103 পাথিকবগ্গ পালি
2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা
2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ)
2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা
2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা
2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ)
2303 পাথিকবগ্গ টীকা
2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১
2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি
3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি
3103 উপরিপণ্ণাস পালি
3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১
3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২
3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা
3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা
3301 মূলপণ্ণাস টীকা
3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা
3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি
4102 নিদানবগ্গ পালি
4103 খন্ধবগ্গ পালি
4104 সলায়তনবগ্গ পালি
4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)
4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা
4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা
4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা
4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা
4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)
4301 সগাথাবগ্গ টীকা
4302 নিদানবগ্গ টীকা
4303 খন্ধবগ্গ টীকা
4304 সলায়তনবগ্গ টীকা
4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি
5102 দুকনিপাত পালি
5103 তিকনিপাত পালি
5104 চতুক্কনিপাত পালি
5105 পঞ্চকনিপাত পালি
5106 ছক্কনিপাত পালি
5107 সত্তকনিপাত পালি
5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি
5109 নবকনিপাত পালি
5110 দশকনিপাত পালি
5111 একাদশকনিপাত পালি
5201 এককনিপাত অট্ঠকথা
5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা
5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা
5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা
5301 এককনিপাত টীকা
5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা
5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা
5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি
6102 ধম্মপদ পালি
6103 উদান পালি
6104 ইতিবুত্তক পালি
6105 সুত্তনিপাত পালি
6106 বিমানবত্থু পালি
6107 পেতবত্থু পালি
6108 থেরগাথা পালি
6109 থেরীগাথা পালি
6110 অপদান পালি-১
6111 অপদান পালি-২
6112 বুদ্ধবংস পালি
6113 চরিয়াপিটক পালি
6114 জাতক পালি-১
6115 জাতক পালি-২
6116 মহানিদ্দেস পালি
6117 চূলনিদ্দেস পালি
6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি
6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি
6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি
6121 পেটকোপদেস পালি
6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা
6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১
6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২
6204 উদান অট্ঠকথা
6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা
6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১
6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২
6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা
6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা
6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১
6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২
6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা
6213 অপদান অট্ঠকথা-১
6214 অপদান অট্ঠকথা-২
6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা
6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা
6217 জাতক অট্ঠকথা-১
6218 জাতক অট্ঠকথা-২
6219 জাতক অট্ঠকথা-৩
6220 জাতক অট্ঠকথা-৪
6221 জাতক অট্ঠকথা-৫
6222 জাতক অট্ঠকথা-৬
6223 জাতক অট্ঠকথা-৭
6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা
6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা
6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১
6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২
6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা
6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা
6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি
7102 বিভঙ্গ পালি
7103 ধাতুকথা পালি
7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি
7105 কথাবত্থু পালি
7106 যমক পালি-১
7107 যমক পালি-২
7108 যমক পালি-৩
7109 পট্ঠান পালি-১
7110 পট্ঠান পালি-২
7111 পট্ঠান পালি-৩
7112 পট্ঠান পালি-৪
7113 পট্ঠান পালি-৫
7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা
7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা
7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা
7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা
7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা
7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা
7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা
7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা
7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো
7307 অভিধম্মত্থসংগহো
7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা
7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利義註複註藏外典籍
1101 巴拉基咖(波羅夷)
1102 巴吉帝亞(波逸提)
1103 大品(律藏)
1104 小品
1105 附隨
1201 巴拉基咖(波羅夷)義註-1
1202 巴拉基咖(波羅夷)義註-2
1203 巴吉帝亞(波逸提)義註
1204 大品義註(律藏)
1205 小品義註
1206 附隨義註
1301 心義燈-1
1302 心義燈-2
1303 心義燈-3
1401 疑惑度脫
1402 律攝註釋
1403 金剛智疏
1404 疑難解除疏-1
1405 疑難解除疏-2
1406 律莊嚴疏-1
1407 律莊嚴疏-2
1408 古老解惑疏
1409 律抉擇-上抉擇
1410 律抉擇疏-1
1411 律抉擇疏-2
1412 巴吉帝亞等啟請經
1413 小戒學-根本戒學

8401 清淨道論-1
8402 清淨道論-2
8403 清淨道大複註-1
8404 清淨道大複註-2
8405 清淨道論導論

8406 長部問答
8407 中部問答
8408 相應部問答
8409 增支部問答
8410 律藏問答
8411 論藏問答
8412 義注問答
8413 語言學詮釋手冊
8414 勝義顯揚
8415 隨燈論誦
8416 發趣論燈論
8417 禮敬文
8418 大禮敬文
8419 依相讚佛偈
8420 經讚
8421 蓮花供
8422 勝者莊嚴
8423 語蜜
8424 佛德偈集
8425 小史
8427 佛教史
8426 大史
8429 目犍連文法
8428 迦旃延文法
8430 文法寶鑑(詞幹篇)
8431 文法寶鑑(詞根篇)
8432 詞形成論
8433 目犍連五章
8434 應用成就讀本
8435 音韻論讀本
8436 阿毗曇燈讀本
8437 阿毗曇燈疏
8438 妙莊嚴論讀本
8439 妙莊嚴論疏
8440 初學入門義抉擇精要
8446 詩王智論
8447 智論花鬘
8445 法智論
8444 大羅漢智論
8441 世間智論
8442 經典智論
8443 勇士百智論
8450 考底利耶智論
8448 人眼燈
8449 四護衛燈
8451 妙味之流
8452 界清淨
8453 韋桑達拉頌
8454 目犍連語釋五章
8455 塔史
8456 佛牙史
8457 詞根讀本注釋
8458 舍利史
8459 象頭山寺史
8460 勝者行傳
8461 勝者宗燈
8462 油鍋偈
8463 彌蘭王問疏
8464 詞花鬘
8465 詞成就論
8466 正理滴論
8467 迦旃延詞根注
8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品
2102 大品(長部)
2103 波梨品
2201 戒蘊品註義註
2202 大品義註(長部)
2203 波梨品義註
2301 戒蘊品疏
2302 大品複註(長部)
2303 波梨品複註
2304 戒蘊品新複註-1
2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經
3102 中五十經
3103 後五十經
3201 根本五十義註-1
3202 根本五十義註-2
3203 中五十義註
3204 後五十義註
3301 根本五十經複註
3302 中五十經複註
3303 後五十經複註
4101 有偈品
4102 因緣品
4103 蘊品
4104 六處品
4105 大品(相應部)
4201 有偈品義注
4202 因緣品義注
4203 蘊品義注
4204 六處品義注
4205 大品義注(相應部)
4301 有偈品複註
4302 因緣品註
4303 蘊品複註
4304 六處品複註
4305 大品複註(相應部)
5101 一集經
5102 二集經
5103 三集經
5104 四集經
5105 五集經
5106 六集經
5107 七集經
5108 八集等經
5109 九集經
5110 十集經
5111 十一集經
5201 一集義註
5202 二、三、四集義註
5203 五、六、七集義註
5204 八、九、十、十一集義註
5301 一集複註
5302 二、三、四集複註
5303 五、六、七集複註
5304 八集等複註
6101 小誦
6102 法句經
6103 自說
6104 如是語
6105 經集
6106 天宮事
6107 餓鬼事
6108 長老偈
6109 長老尼偈
6110 譬喻-1
6111 譬喻-2
6112 諸佛史
6113 所行藏
6114 本生-1
6115 本生-2
6116 大義釋
6117 小義釋
6118 無礙解道
6119 導論
6120 彌蘭王問
6121 藏釋
6201 小誦義注
6202 法句義注-1
6203 法句義注-2
6204 自說義注
6205 如是語義註
6206 經集義注-1
6207 經集義注-2
6208 天宮事義注
6209 餓鬼事義注
6210 長老偈義注-1
6211 長老偈義注-2
6212 長老尼義注
6213 譬喻義注-1
6214 譬喻義注-2
6215 諸佛史義注
6216 所行藏義注
6217 本生義注-1
6218 本生義注-2
6219 本生義注-3
6220 本生義注-4
6221 本生義注-5
6222 本生義注-6
6223 本生義注-7
6224 大義釋義注
6225 小義釋義注
6226 無礙解道義注-1
6227 無礙解道義注-2
6228 導論義注
6301 導論複註
6302 導論明解
7101 法集論
7102 分別論
7103 界論
7104 人施設論
7105 論事
7106 雙論-1
7107 雙論-2
7108 雙論-3
7109 發趣論-1
7110 發趣論-2
7111 發趣論-3
7112 發趣論-4
7113 發趣論-5
7201 法集論義註
7202 分別論義註(迷惑冰消)
7203 五部論義註
7301 法集論根本複註
7302 分別論根本複註
7303 五論根本複註
7304 法集論複註
7305 五論複註
7306 阿毘達摩入門
7307 攝阿毘達磨義論
7308 阿毘達摩入門古複註
7309 阿毘達摩論母

English
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon PaliCommentairesSous-commentairesAutres
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-KanonKommentareSubkommentareSonstige
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैननकमेंट्रीउप-टिप्पणियाँअन्य
1101 पाराजिक पाळि
1102 पाचित्तिय पाळि
1103 महावग्ग पाळि (विनय)
1104 चूळवग्ग पाळि
1105 परिवार पाळि
1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1
1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2
1203 पाचित्तिय अट्ठकथा
1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय)
1205 चूळवग्ग अट्ठकथा
1206 परिवार अट्ठकथा
1301 सारत्थदीपनी टीका-1
1302 सारत्थदीपनी टीका-2
1303 सारत्थदीपनी टीका-3
1401 द्वेमातिकापाळि
1402 विनयसंगह अट्ठकथा
1403 वजिरबुद्धि टीका
1404 विमतिविनोदनी टीका-1
1405 विमतिविनोदनी टीका-2
1406 विनयालंकार टीका-1
1407 विनयालंकार टीका-2
1408 कंखावितरणीपुराण टीका
1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय
1410 विनयविनिच्छय टीका-1
1411 विनयविनिच्छय टीका-2
1412 पाचित्यादियोजनापाळि
1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा

8401 विसुद्धिमग्ग-1
8402 विसुद्धिमग्ग-2
8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1
8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2
8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा

8406 दीघनिकाय (पु-वि)
8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि)
8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि)
8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि)
8410 विनयपिटक (पु-वि)
8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि)
8412 अट्ठकथा (पु-वि)
8413 निरुत्तिदीपनी
8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ
8415 अनुदीपनीपाठ
8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ
8417 नमक्कारटीका
8418 महापणामपाठ
8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा
8420 सुतवन्दना
8421 कमलाञ्जलि
8422 जिनालंकार
8423 पज्जमधु
8424 बुद्धगुणगाथावली
8425 चूळगन्थवंस
8427 सासनवंस
8426 महावंस
8429 मोग्गल्लानब्याकरणं
8428 कच्चायनब्याकरणं
8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला)
8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला)
8432 पदरूपसिद्धि
8433 मोग्गल्लानपञ्चिका
8434 पयोगसिद्धिपाठ
8435 वुत्तोदयपाठ
8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ
8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका
8438 सुबोधालंकारपाठ
8439 सुबोधालंकारटीका
8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार
8446 कविदप्पणनीति
8447 नीतिमञ्जरी
8445 धम्मनीति
8444 महारहनीति
8441 लोकनीति
8442 सुत्तन्तनीति
8443 सूरस्सतीनीति
8450 चाणक्यनीति
8448 नरदक्खदीपनी
8449 चतुरारक्खदीपनी
8451 रसवाहिनी
8452 सीमविसोधनीपाठ
8453 वेस्सन्तरगीति
8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका
8455 थूपवंस
8456 दाठावंस
8457 धातुपाठविलासिनिया
8458 धातुवंस
8459 हत्थवनगल्लविहारवंस
8460 जिनचरितय
8461 जिनवंसदीपं
8462 तेलकटाहगाथा
8463 मिलिदटीका
8464 पदमञ्जरी
8465 पदसाधनं
8466 सद्दबिन्दुपकरणं
8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा
8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि
2102 महावग्ग पाळि (दीघ)
2103 पाथिकवग्ग पाळि
2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा
2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ)
2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा
2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका
2302 महावग्ग टीका (दीघ)
2303 पाथिकवग्ग टीका
2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1
2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि
3102 मज्झिमपण्णास पाळि
3103 उपरिपण्णास पाळि
3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1
3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2
3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा
3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा
3301 मूलपण्णास टीका
3302 मज्झिमपण्णास टीका
3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि
4102 निदानवग्ग पाळि
4103 खन्धवग्ग पाळि
4104 सळायतनवग्ग पाळि
4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)
4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा
4202 निदानवग्ग अट्ठकथा
4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा
4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा
4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)
4301 सगाथावग्ग टीका
4302 निदानवग्ग टीका
4303 खन्धवग्ग टीका
4304 सळायतनवग्ग टीका
4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि
5102 दुकनिपात पाळि
5103 तिकनिपात पाळि
5104 चतुक्कनिपात पाळि
5105 पञ्चकनिपात पाळि
5106 छक्कनिपात पाळि
5107 सत्तकनिपात पाळि
5108 अट्ठकादिनिपात पाळि
5109 नवकनिपात पाळि
5110 दसकनिपात पाळि
5111 एकादसकनिपात पाळि
5201 एककनिपात अट्ठकथा
5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा
5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा
5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा
5301 एककनिपात टीका
5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका
5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका
5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि
6102 धम्मपद पाळि
6103 उदान पाळि
6104 इतिवुत्तक पाळि
6105 सुत्तनिपात पाळि
6106 विमानवत्थु पाळि
6107 पेतवत्थु पाळि
6108 थेरगाथा पाळि
6109 थेरीगाथा पाळि
6110 अपदान पाळि-1
6111 अपदान पाळि-2
6112 बुद्धवंस पाळि
6113 चरियापिटक पाळि
6114 जातक पाळि-1
6115 जातक पाळि-2
6116 महानिद्देस पाळि
6117 चूळनिद्देस पाळि
6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि
6119 नेत्तिप्पकरण पाळि
6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि
6121 पेटकोपदेस पाळि
6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा
6202 धम्मपद अट्ठकथा-1
6203 धम्मपद अट्ठकथा-2
6204 उदान अट्ठकथा
6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा
6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1
6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2
6208 विमानवत्थु अट्ठकथा
6209 पेतवत्थु अट्ठकथा
6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1
6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2
6212 थेरीगाथा अट्ठकथा
6213 अपदान अट्ठकथा-1
6214 अपदान अट्ठकथा-2
6215 बुद्धवंस अट्ठकथा
6216 चरियापिटक अट्ठकथा
6217 जातक अट्ठकथा-1
6218 जातक अट्ठकथा-2
6219 जातक अट्ठकथा-3
6220 जातक अट्ठकथा-4
6221 जातक अट्ठकथा-5
6222 जातक अट्ठकथा-6
6223 जातक अट्ठकथा-7
6224 महानिद्देस अट्ठकथा
6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा
6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1
6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2
6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा
6301 नेत्तिप्पकरण टीका
6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि
7102 विभङ्ग पाळि
7103 धातुकथा पाळि
7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि
7105 कथावत्थु पाळि
7106 यमक पाळि-1
7107 यमक पाळि-2
7108 यमक पाळि-3
7109 पट्ठान पाळि-1
7110 पट्ठान पाळि-2
7111 पट्ठान पाळि-3
7112 पट्ठान पाळि-4
7113 पट्ठान पाळि-5
7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा
7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा
7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा
7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका
7302 विभङ्ग-मूलटीका
7303 पञ्चपकरण-मूलटीका
7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका
7305 पञ्चपकरण-अनुटीका
7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो
7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो
7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका
7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon PaliKomentarSub-komentarLainnya
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典註釈書副註釈書その他
1101 パーラージカ・パーリ
1102 パーチッティヤ・パーリ
1103 マハーヴァッガ・パーリ(ヴィナヤ)
1104 チューラヴァッガ・パーリ
1105 パリヴァーラ・パーリ
1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1
1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2
1203 パーチッティヤ・アッタカター
1204 マハーヴァッガ・アッタカター(ヴィナヤ)
1205 チューラヴァッガ・アッタカター
1206 パリヴァーラ・アッタカター
1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1
1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2
1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3
1401 ドヴェマーティカー・パーリ
1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター
1403 ヴァジラブッディ・ティーカー
1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1
1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2
1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1
1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2
1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー
1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ
1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1
1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2
1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ
1413 クッダシッカー-ムーラシッカー

8401 ヴィスッディマッガ-1
8402 ヴィスッディマッガ-2
8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1
8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2
8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター

8406 ディーガニカーヤ(プ・ヴィ)
8407 マッジマニカーヤ(プ・ヴィ)
8408 サンユッタニカーヤ(プ・ヴィ)
8409 アングッタラニカーヤ(プ・ヴィ)
8410 ヴィナヤピタカ(プ・ヴィ)
8411 アビダンマピタカ(プ・ヴィ)
8412 アッタカター(プ・ヴィ)
8413 ニルッティディーパニー
8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ
8415 アヌディーパニーパータ
8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ
8417 ナマッカラ・ティーカー
8418 マハーパナーマ・パータ
8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター
8420 スタヴァンダナー
8421 カマラーニャジャリ
8422 ジナランカーラ
8423 パッジャマドゥ
8424 ブッダグナガーター・ヴァリー
8425 チューラガンタヴァンサ
8427 サーサナヴァンサ
8426 マハーヴァンサ
8429 モッガラーナ・ビャーカラナン
8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン
8430 サッダニーティッパカラナン(パダマーラー)
8431 サッダニーティッパカラナン(ダートゥマーラー)
8432 パダルーパシッディ
8433 モッガラーナ・パンチカー
8434 パヨーガシッディ・パータ
8435 ヴットーダヤ・パータ
8436 アビダーナッパディーピカー・パータ
8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー
8438 スボーダーランカーラ・パータ
8439 スボーダーランカーラ・ティーカー
8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ
8446 カヴィダッパナニーティ
8447 ニーティマンジャリー
8445 ダンマニーティ
8444 マハーラハニーティ
8441 ローカニーティ
8442 スタンタニーティ
8443 スーラッサティニーティ
8450 チャーナキャニーティ
8448 ナラダッカディーパニー
8449 チャトゥラーラッカディーパニー
8451 ラサヴァーヒニー
8452 シーマヴィソーダニー・パータ
8453 ヴェッサンタラ・ギーティ
8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー
8455 トゥーパヴァンサ
8456 ダーターヴァンサ
8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー
8458 ダートゥヴァンサ
8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ
8460 ジナチャリタヤ
8461 ジナヴァンサディーパン
8462 テーラカターガーター
8463 ミリダ・ティーカー
8464 パダマンジャリー
8465 パダサーダナン
8466 サッダビンドゥパカラナン
8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー
8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ
2102 マハーワッガ・パーリ(ディーガ)
2103 パーティカワッガ・パーリ
2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター
2202 マハーワッガ・アッタカター(ディーガ)
2203 パーティカワッガ・アッタカター
2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー
2302 マハーワッガ・ティーカー(ディーガ)
2303 パーティカワッガ・ティーカー
2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1
2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ
3102 マッジマパンナーサ・パーリ
3103 ウパリパンナーサ・パーリ
3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1
3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2
3203 マッジマパンナーサ・アッタカター
3204 ウパリパンナーサ・アッタカター
3301 ムーラパンナーサ・ティーカー
3302 マッジマパンナーサ・ティーカー
3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ
4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ
4103 カンダ・ワッガ・パーリ
4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ
4105 マハーワッガ・パーリ(サンユッタ)
4201 サガーター・ワッガ・アッタカター
4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター
4203 カンダ・ワッガ・アッタカター
4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター
4205 マハーワッガ・アッタカター(サンユッタ)
4301 サガーター・ワッガ・ティーカー
4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー
4303 カンダ・ワッガ・ティーカー
4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー
4305 マハーワッガ・ティーカー(サンユッタ)
5101 エーカカニパータ・パーリ
5102 ドゥカニパータ・パーリ
5103 ティカニパータ・パーリ
5104 チャトゥッカニパータ・パーリ
5105 パンチャカニパータ・パーリ
5106 チャッカニパータ・パーリ
5107 サッタカニパータ・パーリ
5108 アッタカーディニパータ・パーリ
5109 ナヴァカニパータ・パーリ
5110 ダサカニパータ・パーリ
5111 エーカーダサカニパータ・パーリ
5201 エーカカニパータ・アッタカター
5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター
5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター
5204 アッタカーディニパータ・アッタカター
5301 エーカカニパータ・ティーカー
5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー
5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー
5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ
6102 ダンマパダ・パーリ
6103 ウダーナ・パーリ
6104 イティヴッタカ・パーリ
6105 スッタニパータ・パーリ
6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ
6107 ペーヴァットゥ・パーリ
6108 テーラガーター・パーリ
6109 テーリーガーター・パーリ
6110 アパダーナ・パーリ-1
6111 アパダーナ・パーリ-2
6112 ブッダヴァンサ・パーリ
6113 チャリヤーピタカ・パーリ
6114 ジャータカ・パーリ-1
6115 ジャータカ・パーリ-2
6116 マハーニッデーサ・パーリ
6117 チューラニッデーサ・パーリ
6118 パティサンビダーマッガ・パーリ
6119 ネッティッパカラナ・パーリ
6120 ミリンダパンハ・パーリ
6121 ペータコーパデーサ・パーリ
6201 クッダカパータ・アッタカター
6202 ダンマパダ・アッタカター-1
6203 ダンマパダ・アッタカター-2
6204 ウダーナ・アッタカター
6205 イティヴッタカ・アッタカター
6206 スッタニパータ・アッタカター-1
6207 スッタニパータ・アッタカター-2
6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター
6209 ペータヴァットゥ・アッタカター
6210 テーラガーター・アッタカター-1
6211 テーラガーター・アッタカター-2
6212 テーリーガーター・アッタカター
6213 アパダーナ・アッタカター-1
6214 アパダーナ・アッタカター-2
6215 ブッダヴァンサ・アッタカター
6216 チャリヤーピタカ・アッタカター
6217 ジャータカ・アッタカター-1
6218 ジャータカ・アッタカター-2
6219 ジャータカ・アッタカター-3
6220 ジャータカ・アッタカター-4
6221 ジャータカ・アッタカター-5
6222 ジャータカ・アッタカター-6
6223 ジャータカ・アッタカター-7
6224 マハーニッデーサ・アッタカター
6225 チューラニッデーサ・アッタカター
6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1
6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2
6228 ネッティッパカラナ・アッタカター
6301 ネッティッパカラナ・ティーカー
6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ
7102 ヴィバンガ・パーリ
7103 ダートゥカター・パーリ
7104 プッガラパンニャッティ・パーリ
7105 カター・ヴァットゥ・パーリ
7106 ヤマカ・パーリ-1
7107 ヤマカ・パーリ-2
7108 ヤマカ・パーリ-3
7109 パッターナ・パーリ-1
7110 パッターナ・パーリ-2
7111 パッターナ・パーリ-3
7112 パッターナ・パーリ-4
7113 パッターナ・パーリ-5
7201 ダンマサンガニ・アッタカター
7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター
7203 パンチャパカラナ・アッタカター
7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー
7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー
7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー
7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー
7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー
7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード
7307 アビダンマッタ・サンガホ
7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー
7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលីអដ្ឋកថាដីកាផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ
1102 បាចិត្តិយបាឡិ
1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ)
1104 ចូឡវគ្គបាឡិ
1105 បរិវារបាឡិ
1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១
1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២
1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា
1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ)
1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា
1206 បរិវារអដ្ឋកថា
1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១
1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២
1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣
1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ
1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា
1403 វជិរពុទ្ធិដីកា
1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១
1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២
1406 វិនយាលង្ការដីកា-១
1407 វិនយាលង្ការដីកា-២
1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា
1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ
1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១
1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២
1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ
1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា

8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១
8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២
8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១
8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២
8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា

8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ)
8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ)
8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ)
8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ)
8410 វិនយបិដក (បុ-វិ)
8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ)
8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ)
8413 និរុត្តិទីបនី
8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ
8415 អនុទីបនីបាឋ
8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ
8417 នមក្ការដីកា
8418 មហាបណាមបាឋ
8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា
8420 សុតវន្ទនា
8421 កមលាញ្ជលិ
8422 ជិនាលង្ការ
8423 បជ្ជមធុ
8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី
8425 ចូឡគន្ថវង្ស
8427 សាសនវង្ស
8426 មហាវង្ស
8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ
8428 កច្ចាយនព្យាករណំ
8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា)
8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា)
8432 បទរូបសិទ្ធិ
8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា
8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ
8435 វុត្តោទយបាឋ
8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ
8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា
8438 សុពោធាលង្ការបាឋ
8439 សុពោធាលង្ការដីកា
8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ
8446 កវិទប្បណនីតិ
8447 នីតិមញ្ជរី
8445 ធម្មនីតិ
8444 មហារហនីតិ
8441 លោកនីតិ
8442 សុត្តន្តនីតិ
8443 សូរស្សតិនីតិ
8450 ចាណក្យនីតិ
8448 នរទក្ខទីបនី
8449 ចតុរារក្ខទីបនី
8451 រសវាហិនី
8452 សីមវិសោធនីបាឋ
8453 វេស្សន្តរគីតិ
8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា
8455 ថូបវង្ស
8456 ទាឋាវង្ស
8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា
8458 ធាតុវង្ស
8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស
8460 ជិនចរិតយ
8461 ជិនវង្សទីបំ
8462 តេលកដាហគាថា
8463 មិលិទដីកា
8464 បទមញ្ជរី
8465 បទសាធនំ
8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ
8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា
8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ
2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ)
2103 បាថិកវគ្គបាឡិ
2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា
2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ)
2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា
2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា
2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ)
2303 បាថិកវគ្គដីកា
2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១
2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ
3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ
3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ
3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១
3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២
3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា
3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា
3301 មូលបណ្ណាសដីកា
3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា
3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ
4102 និទានវគ្គបាឡិ
4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ
4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ
4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)
4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា
4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា
4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា
4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា
4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)
4301 សគាថាវគ្គដីកា
4302 និទានវគ្គដីកា
4303 ខន្ធវគ្គដីកា
4304 សឡាយតនវគ្គដីកា
4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ
5102 ទុកនិបាតបាឡិ
5103 តិកនិបាតបាឡិ
5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ
5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ
5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ
5107 សត្តកនិបាតបាឡិ
5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ
5109 នវកនិបាតបាឡិ
5110 ទសកនិបាតបាឡិ
5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ
5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា
5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា
5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា
5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា
5301 ឯកកនិបាតដីកា
5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា
5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា
5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ
6102 ធម្មបទបាឡិ
6103 ឧទានបាឡិ
6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ
6105 សុត្តនិបាតបាឡិ
6106 វិមានវត្ថុបាឡិ
6107 បេតវត្ថុបាឡិ
6108 ថេរគាថាបាឡិ
6109 ថេរីគាថាបាឡិ
6110 អបទានបាឡិ-១
6111 អបទានបាឡិ-២
6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ
6113 ចរិយាបិដកបាឡិ
6114 ជាតកបាឡិ-១
6115 ជាតកបាឡិ-២
6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ
6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ
6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ
6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ
6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ
6121 បេដកោបទេសបាឡិ
6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា
6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១
6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២
6204 ឧទានអដ្ឋកថា
6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា
6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១
6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២
6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា
6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា
6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១
6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២
6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា
6213 អបទានអដ្ឋកថា-១
6214 អបទានអដ្ឋកថា-២
6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា
6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា
6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១
6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២
6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣
6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤
6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥
6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦
6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧
6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា
6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា
6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១
6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២
6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា
6301 នេត្តិប្បករណដីកា
6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ
7102 វិភង្គបាឡិ
7103 ធាតុកថាបាឡិ
7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ
7105 កថាវត្ថុបាឡិ
7106 យមកបាឡិ-១
7107 យមកបាឡិ-២
7108 យមកបាឡិ-៣
7109 បដ្ឋានបាឡិ-១
7110 បដ្ឋានបាឡិ-២
7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣
7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤
7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥
7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា
7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា
7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា
7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា
7302 វិភង្គ-មូលដីកា
7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា
7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា
7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា
7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ
7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ
7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា
7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경주석서부주석서기타
1101 빠라지카 빨리
1102 빠찟띠야 빨리
1103 마하왁가 빨리 (비나야)
1104 출라왁가 빨리
1105 빠리와라 빨리
1201 빠라지까깐다 앗타카타-1
1202 빠라지까깐다 앗타카타-2
1203 빠찟띠야 앗타카타
1204 마하왁가 앗타카타 (비나야)
1205 출라왁가 앗타카타
1206 빠리와라 앗타카타
1301 사랏타디빠니 띠까-1
1302 사랏타디빠니 띠까-2
1303 사랏타디빠니 띠까-3
1401 드베마띠까빨리
1402 위나야상가하 앗타카타
1403 와지라붓디 띠까
1404 위마띠위노다니 띠까-1
1405 위마띠위노다니 띠까-2
1406 위나야랑까라 띠까-1
1407 위나야랑까라 띠까-2
1408 깡카위따라니뿌라나 띠까
1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야
1410 위나야위닛차야 띠까-1
1411 위나야위닛차야 띠까-2
1412 빠찟땨디요자나빨리
1413 쿳닷시카-물라시카

8401 위숟디막가-1
8402 위숟디막가-2
8403 위숟디막가-마하띠까-1
8404 위숟디막가-마하띠까-2
8405 위숟디막가 니다나까타

8406 디가니까야 (뿌-위)
8407 맛지마니까야 (뿌-위)
8408 삼윳따니까야 (뿌-위)
8409 앙굳따라니까야 (뿌-위)
8410 위나야삐따까 (뿌-위)
8411 아비담마삐따까 (뿌-위)
8412 앗타카타 (뿌-위)
8413 니룻띠디빠니
8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타
8415 아누디빠니빠타
8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타
8417 나막까라띠까
8418 마하빠나마빠타
8419 락카나또 붓다토마나가타
8420 수타완다나
8421 까말란자리
8422 지나랑까라
8423 빳자마두
8424 붓다구나가타왈리
8425 출라간타왕사
8427 사사나왕사
8426 마하왕사
8429 목갈라나뱌까라낭
8428 깟차야나뱌까라낭
8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라)
8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라)
8432 빠다루빠싣디
8433 목갈라나빤찌까
8434 빠요가싣디빠타
8435 붇또다야빠타
8436 아비다나빠디피까빠타
8437 아비다나빠디피까띠까
8438 수보다랑까라빠타
8439 수보다랑까라띠까
8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라
8446 까위닷빠나니띠
8447 니띠만자리
8445 담마니띠
8444 마하라하니띠
8441 로까니띠
8442 숫딴따니띠
8443 수랏사띠니띠
8450 짜낙야니띠
8448 나라닥카디빠니
8449 짜뚜라락카디빠니
8451 라사와히니
8452 시마위소다니빠타
8453 웨산따라기띠
8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까
8455 투빠왕사
8456 다타왕사
8457 다두빠타윌라시니야
8458 다두왕사
8459 핟타와나갈라위하라왕사
8460 지나짜리따야
8461 지나왕사디빵
8462 떼라까타하가타
8463 밀리다띠까
8464 빠다만자리
8465 빠다사다낭
8466 삿다빈두빠까라낭
8467 깟차야나다두만주사
8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리
2102 마하왁가 빨리 (디가)
2103 빠티까왁가 빨리
2201 실락칸다왁가 앗타카타
2202 마하왁가 앗타카타 (디가)
2203 빠티까왁가 앗타카타
2301 실락칸다왁가 띠까
2302 마하왁가 띠까 (디가)
2303 빠티까왁가 띠까
2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1
2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리
3102 맛지마빤나사 빨리
3103 우빠리빤나사 빨리
3201 물라빤나사 앗타카타-1
3202 물라빤나사 앗타카타-2
3203 맛지마빤나사 앗타카타
3204 우빠리빤나사 앗타카타
3301 물라빤나사 띠까
3302 맛지마빤나사 띠까
3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리
4102 니다나왁가 빨리
4103 칸다왁가 빨리
4104 살라야따나왁가 빨리
4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)
4201 사가타왁가 앗타카타
4202 니다나왁가 앗타카타
4203 칸다왁가 앗타카타
4204 살라야따나왁가 앗타카타
4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)
4301 사가타왁가 띠까
4302 니다나왁가 띠까
4303 칸다왁가 띠까
4304 살라야따나왁가 띠까
4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리
5102 두까니빠따 빨리
5103 띠까니빠따 빨리
5104 짜뚝까니빠따 빨리
5105 빤짜까니빠따 빨리
5106 착까니빠따 빨리
5107 삿따까니빠따 빨리
5108 앗타까디니빠따 빨리
5109 나와까니빠따 빨리
5110 다사까니빠따 빨리
5111 에까다사까니빠따 빨리
5201 에까까니빠따 앗타카타
5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타
5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타
5204 앗타까디니빠따 앗타카타
5301 에까까니빠따 띠까
5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까
5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까
5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리
6102 담마빠다 빨리
6103 우다나 빨리
6104 이띠웃따까 빨리
6105 숫따니빠따 빨리
6106 위마나왓투 빨리
6107 베따왓투 빨리
6108 테라가타 빨리
6109 테리가타 빨리
6110 아빠다나 빨리-1
6111 아빠다나 빨리-2
6112 붓다왕사 빨리
6113 짜리야삐따까 빨리
6114 자따까 빨리-1
6115 자따까 빨리-2
6116 마하닷데사 빨리
6117 출라닷데사 빨리
6118 빠티삼비다막가 빨리
6119 넷띠빠까라나 빨리
6120 밀린다빤하 빨리
6121 뻬따꼬빠데사 빨리
6201 쿳닥까빠타 앗타카타
6202 담마빠다 앗타카타-1
6203 담마빠다 앗타카타-2
6204 우다나 앗타카타
6205 이띠웃따까 앗타카타
6206 숫따니빠따 앗타카타-1
6207 숫따니빠따 앗타카타-2
6208 위마나왓투 앗타카타
6209 베따왓투 앗타카타
6210 테라가타 앗타카타-1
6211 테라가타 앗타카타-2
6212 테리가타 앗타카타
6213 아빠다나 앗타카타-1
6214 아빠다나 앗타카타-2
6215 붓다왕사 앗타카타
6216 짜리야삐따까 앗타카타
6217 자따까 앗타카타-1
6218 자따까 앗타카타-2
6219 자따까 앗타카타-3
6220 자따까 앗타카타-4
6221 자따까 앗타카타-5
6222 자따까 앗타카타-6
6223 자따까 앗타카타-7
6224 마하닷데사 앗타카타
6225 출라닷데사 앗타카타
6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1
6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2
6228 넷띠빠까라나 앗타카타
6301 넷띠빠까라나 띠까
6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리
7102 위방가 빨리
7103 다뚜까타 빨리
7104 뿍갈라빤냣띠 빨리
7105 까타왓투 빨리
7106 야마까 빨리-1
7107 야마까 빨리-2
7108 야마까 빨리-3
7109 빳타나 빨리-1
7110 빳타나 빨리-2
7111 빳타나 빨리-3
7112 빳타나 빨리-4
7113 빳타나 빨리-5
7201 담마상가니 앗타카타
7202 삼모하위노다니 앗타카타
7203 빤짜빠까라나 앗타카타
7301 담마상가니-물라띠까
7302 위방가-물라띠까
7303 빤짜빠까라나-물라띠까
7304 담마상가니-아누띠까
7305 빤짜빠까라나-아누띠까
7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도
7307 아비담맛타상가호
7308 아비담마와따라-뿌라나띠까
7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີອັດຖະກະຖາຏີກາອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ
1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ
1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ)
1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ
1105 ປະລິວາລະ ປາລີ
1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1
1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2
1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ
1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ)
1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ
1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1
1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2
1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3
1401 ທເວມາຕິກາປາລີ
1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ
1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ
1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1
1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2
1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1
1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2
1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ
1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ
1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1
1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2
1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ
1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ

8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1
8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2
8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1
8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2
8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ

8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ)
8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ)
8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ)
8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ)
8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ
8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ
8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ
8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ
8417 ນະມັກກາລະຏີກາ
8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ
8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ
8420 ສຸຕະວັນທະນາ
8421 ກະມະລາຍຈະລິ
8422 ຊິນາລັງກາລະ
8423 ປັດຊະມະທຸ
8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ
8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ
8426 ມະຫາວັງສະ
8427 ສາສະນະວັງສະ
8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ
8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ
8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ)
8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ)
8432 ປະທະຣູປະສິດທິ
8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ
8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ
8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ
8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ
8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ
8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ
8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ
8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ
8441 ໂລກະນີຕິ
8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ
8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ
8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ
8445 ທັມມະນີຕິ
8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ
8447 ນີຕິມັນຊະລີ
8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ
8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ
8450 ຈານັກຍະນີຕິ
8451 ລະສະວາຫິນີ
8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ
8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ
8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ
8455 ຖູປະວັງສະ
8456 ທາຐາວັງສະ
8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ
8458 ຘາຕຸວັງສະ
8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ
8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ
8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ
8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ
8463 ມິລິທະຏີກາ
8464 ປະທະມັນຊະລີ
8465 ປະທະສາຘະນັງ
8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ
8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ
8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ
2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ)
2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ
2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ)
2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ
2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ)
2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ
2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1
2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ
3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ
3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ
3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1
3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2
3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ
3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ
3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ
3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ
3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ
4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ
4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ
4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ
4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)
4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ
4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)
4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ
4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ
4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ
4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ
4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ
5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ
5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ
5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ
5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ
5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ
5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ
5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ
5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ
5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ
5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ
5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ
5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ
5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ
5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ
5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ
6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ
6103 ອຸທານະ ປາລີ
6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ
6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ
6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ
6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ
6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ
6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ
6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1
6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2
6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ
6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ
6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1
6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2
6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ
6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ
6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ
6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ
6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ
6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ
6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ
6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1
6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2
6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ
6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ
6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1
6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2
6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ
6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ
6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1
6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2
6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ
6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1
6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2
6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ
6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ
6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1
6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2
6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3
6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4
6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5
6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6
6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7
6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ
6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ
6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1
6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2
6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ
6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ
6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ
7102 ວິພັງຄະ ປາລີ
7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ
7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ
7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ
7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1
7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2
7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3
7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1
7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2
7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3
7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4
7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5
7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ
7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ
7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ
7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ
7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ
7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ
7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ
7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ
7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ
7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ
7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ
7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळीअट्ठकथाटीकाअन्य
1101 पाराजिक पाळी
1102 पाचित्तिय पाळी
1103 महावग्ग पाळी (विनय)
1104 चूळवग्ग पाळी
1105 परिवार पाळी
1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१
1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२
1203 पाचित्तिय अट्ठकथा
1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय)
1205 चूळवग्ग अट्ठकथा
1206 परिवार अट्ठकथा
1301 सारत्थदीपनी टीका-१
1302 सारत्थदीपनी टीका-२
1303 सारत्थदीपनी टीका-३
1401 द्वेमातिकापाळी
1402 विनयसंगह अट्ठकथा
1403 वजिरबुद्धि टीका
1404 विमतिविनोदनी टीका-१
1405 विमतिविनोदनी टीका-२
1406 विनयालंकार टीका-१
1407 विनयालंकार टीका-२
1408 कंखावितरणीपुराण टीका
1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय
1410 विनयविनिच्छय टीका-१
1411 विनयविनिच्छय टीका-२
1412 पाचित्यादियोजनापाळी
1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा

8401 विसुद्धिमग्ग-१
8402 विसुद्धिमग्ग-२
8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१
8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२
8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा

8406 दीघनिकाय (पु-वि)
8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि)
8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि)
8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि)
8410 विनयपिटक (पु-वि)
8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि)
8412 अट्ठकथा (पु-वि)
8413 निरुत्तिदीपनी
8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ
8415 अनुदीपनीपाठ
8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ
8417 नमक्कारटीका
8418 महापणामपाठ
8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा
8420 सुतवंदना
8421 कमलांजलि
8422 जिनालंकार
8423 पज्जमधु
8424 बुद्धगुणगाथावली
8425 चूळगंथवंस
8426 महावंस
8427 सासनवंस
8428 कच्चायनव्याकरणं
8429 मोग्गल्लानव्याकरणं
8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला)
8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला)
8432 पदरूपसिद्धि
8433 मोग्गल्लानपंचिका
8434 पयोगसिद्धिपाठ
8435 वुत्तोदयपाठ
8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ
8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका
8438 सुबोधालंकारपाठ
8439 सुबोधालंकारटीका
8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार
8441 लोकनीति
8442 सुत्तंतनीति
8443 सूरस्सतीनीति
8444 महारहनीति
8445 धम्मनीति
8446 कविदप्पणनीति
8447 नीतिमंजरी
8448 नरदक्खदीपनी
8449 चतुरारक्खदीपनी
8450 चाणक्यनीति
8451 रसवाहिनी
8452 सीमाविसोधनीपाठ
8453 वेस्संतरगीति
8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका
8455 थूपवंस
8456 दाठावंस
8457 धातुपाठविलासिनिया
8458 धातुवंस
8459 हत्थवनगल्लविहारवंस
8460 जिनचरितय
8461 जिनवंसदीपं
8462 तेलकटाहगाथा
8463 मिलिदटीका
8464 पदमंजरी
8465 पदसाधनं
8466 सद्दबिंदुपकरणं
8467 कच्चायनधातुमंजुसा
8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी
2102 महावग्ग पाळी (दीघ)
2103 पाथिकवग्ग पाळी
2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा
2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ)
2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा
2301 सीलक्खंधवग्ग टीका
2302 महावग्ग टीका (दीघ)
2303 पाथिकवग्ग टीका
2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१
2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी
3102 मज्झिमपण्णास पाळी
3103 उपरिपण्णास पाळी
3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१
3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२
3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा
3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा
3301 मूलपण्णास टीका
3302 मज्झिमपण्णास टीका
3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी
4102 निदानवग्ग पाळी
4103 खंधवग्ग पाळी
4104 सळायतनवग्ग पाळी
4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)
4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा
4202 निदानवग्ग अट्ठकथा
4203 खंधवग्ग अट्ठकथा
4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा
4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)
4301 सगाथावग्ग टीका
4302 निदानवग्ग टीका
4303 खंधवग्ग टीका
4304 सळायतनवग्ग टीका
4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी
5102 दुकनिपात पाळी
5103 तिकनिपात पाळी
5104 चतुक्कनिपात पाळी
5105 पंचकनिपात पाळी
5106 छक्कनिपात पाळी
5107 सत्तकनिपात पाळी
5108 अट्ठकादिनिपात पाळी
5109 नवकनिपात पाळी
5110 दसकनिपात पाळी
5111 एकादसकनिपात पाळी
5201 एककनिपात अट्ठकथा
5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा
5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा
5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा
5301 एककनिपात टीका
5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका
5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका
5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी
6102 धम्मपद पाळी
6103 उदान पाळी
6104 इतिवुत्तक पाळी
6105 सुत्तनिपात पाळी
6106 विमानवत्थु पाळी
6107 पेतवत्थु पाळी
6108 थेरगाथा पाळी
6109 थेरीगाथा पाळी
6110 अपदान पाळी-१
6111 अपदान पाळी-२
6112 बुद्धवंस पाळी
6113 चरियापिटक पाळी
6114 जातक पाळी-१
6115 जातक पाळी-२
6116 महानिद्देस पाळी
6117 चूळनिद्देस पाळी
6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी
6119 नेत्तिप्पकरण पाळी
6120 मिलिंदपंह पाळी
6121 पेटकोपदेस पाळी
6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा
6202 धम्मपद अट्ठकथा-१
6203 धम्मपद अट्ठकथा-२
6204 उदान अट्ठकथा
6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा
6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१
6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२
6208 विमानवत्थु अट्ठकथा
6209 पेतवत्थु अट्ठकथा
6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१
6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२
6212 थेरीगाथा अट्ठकथा
6213 अपदान अट्ठकथा-१
6214 अपदान अट्ठकथा-२
6215 बुद्धवंस अट्ठकथा
6216 चरियापिटक अट्ठकथा
6217 जातक अट्ठकथा-१
6218 जातक अट्ठकथा-२
6219 जातक अट्ठकथा-३
6220 जातक अट्ठकथा-४
6221 जातक अट्ठकथा-५
6222 जातक अट्ठकथा-६
6223 जातक अट्ठकथा-७
6224 महानिद्देस अट्ठकथा
6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा
6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१
6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२
6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा
6301 नेत्तिप्पकरण टीका
6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी
7102 विभंग पाळी
7103 धातुकथा पाळी
7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी
7105 कथावत्थु पाळी
7106 यमक पाळी-१
7107 यमक पाळी-२
7108 यमक पाळी-३
7109 पट्ठान पाळी-१
7110 पट्ठान पाळी-२
7111 पट्ठान पाळी-३
7112 पट्ठान पाळी-४
7113 पट्ठान पाळी-५
7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा
7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा
7203 पंचपकरण अट्ठकथा
7301 धम्मसंगणी-मूलटीका
7302 विभंग-मूलटीका
7303 पंचपकरण-मूलटीका
7304 धम्मसंगणी-अनुटीका
7305 पंचपकरण-अनुटीका
7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो
7307 अभिधम्मत्थसंगहो
7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका
7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်အဋ္ဌကထာဋီကာအခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ
1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ
1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ)
1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ
1105 ပရိဝါရ ပါဠိ
1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁
1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂
1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ
1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ)
1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ
1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁
1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂
1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃
1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ
1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ
1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ
1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁
1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂
1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁
1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂
1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ
1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ
1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁
1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂
1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ
1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ

8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁
8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂
8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁
8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂
8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ

8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ)
8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ)
8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ)
8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ)
8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ)
8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ)
8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ)
8413 နိရုတ္တိဒီပနီ
8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ
8415 အနုဒီပနီပါဌ
8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ
8417 နမက္ကာရဋီကာ
8418 မဟာပဏာမပါဌ
8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ
8420 သုတဝန္ဒနာ
8421 ကမလာဉ္ဇလိ
8422 ဇိနာလင်္ကာရ
8423 ပဇ္ဇမဓု
8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ
8425 စူဠဂန္ထဝံသ
8427 သာသနဝံသ
8426 မဟာဝံသ
8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ
8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ
8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ)
8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ)
8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ
8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ
8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ
8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ
8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ
8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ
8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ
8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ
8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ
8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ
8447 နီတိမဉ္ဇရီ
8445 ဓမ္မနီတိ
8444 မဟာရဟနီတိ
8441 လောကနီတိ
8442 သုတ္တန္တနီတိ
8443 သူရဿတိနီတိ
8450 စာဏကျနီတိ
8448 နရဒက္ခဒီပနီ
8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ
8451 ရသဝါဟိနီ
8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ
8453 ဝေဿန္တရဂီတိ
8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ
8455 ထူပဝံသ
8456 ဒါဌာဝံသ
8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ
8458 ဓါတုဝံသ
8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ
8460 ဇိနစရိတယ
8461 ဇိနဝံသဒီပံ
8462 တေလကဋာဟဂါထာ
8463 မိလိဒဋီကာ
8464 ပဒမဉ္ဇရီ
8465 ပဒသာဓနံ
8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ
8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ
8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ)
2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ
2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ)
2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ)
2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ
2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁
2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁
3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂
3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ
4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)
4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)
4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ
4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ
5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ
5103 တိကနိပါတ ပါဠိ
5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ
5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ
5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ
5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ
5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ
5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ
5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ
5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ
5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ
5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ
5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ
5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ
6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ
6103 ဥဒါန ပါဠိ
6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ
6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ
6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ
6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ
6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ
6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ
6110 အပဒါန ပါဠိ-၁
6111 အပဒါန ပါဠိ-၂
6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ
6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ
6114 ဇာတက ပါဠိ-၁
6115 ဇာတက ပါဠိ-၂
6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ
6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ
6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ
6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ
6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ
6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁
6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂
6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ
6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ
6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁
6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂
6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁
6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂
6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ
6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁
6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂
6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ
6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ
6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁
6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂
6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃
6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄
6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅
6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆
6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇
6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁
6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂
6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ
6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ
6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ
7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ
7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ
7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ
7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ
7106 ယမက ပါဠိ-၁
7107 ယမက ပါဠိ-၂
7108 ယမက ပါဠိ-၃
7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁
7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂
7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃
7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄
7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅
7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ
7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ
7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ
7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ
7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ
7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ
7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ
7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ
7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ
7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော
7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ
7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
PáliAṭṭhakathāṬīkāOutro
1101 Ofensas Graves (Pārājika)
1102 Ofensas Leves (Pācittiya)
1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga)
1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga)
1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)
1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1
1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2
1203 Comentário das Ofensas Leves
1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya
1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya
1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya
1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1
1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2
1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3
1401 Texto das Duas Matrizes
1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya
1403 Subcomentário de Vajirabuddhi
1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1
1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2
1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1
1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2
1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas
1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior
1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1
1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2
1412 Texto da Aplicação das Regras
1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental

8401 Caminho da Purificação - Vol. 1
8402 Caminho da Purificação - Vol. 2
8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1
8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2
8405 História da Origem do Caminho da Purificação

8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita)
8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita)
8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita)
8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita)
8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita)
8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita)
8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita)
8413 Elucidação da Etimologia
8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo
8415 Texto do Subcomentário Elucidativo
8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições
8417 Subcomentário da Saudação
8418 Grande Texto de Saudação
8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais
8420 Saudação com Recitação
8421 Oferenda de Lótus
8422 Ornamento dos Vencedores
8423 Mel dos Versos
8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda
8425 Pequena Crônica dos Livros
8427 Crônica do Ensinamento
8426 Grande Crônica
8429 Gramática de Moggallāna
8428 Gramática de Kaccāyana
8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras
8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes
8432 Realização das Formas das Palavras
8433 Comentário de Moggallāna
8434 Texto sobre a Realização da Aplicação
8435 Texto sobre a Origem dos Versos
8436 Texto do Dicionário Iluminado
8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado
8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão
8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão
8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra
8446 Ética do Poeta
8447 Coleção de Ética
8445 Ética do Dhamma
8444 Grande Ética Secreta
8441 Ética do Mundo
8442 Ética dos Suttas
8443 Ética do Herói
8450 Ética de Cāṇakya
8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens
8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções
8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes
8452 Texto sobre a Purificação dos Limites
8453 Canto de Vessantara
8454 Explicação do Comentário de Moggallāna
8455 Crônica das Estupas
8456 Crônica da Relíquia do Dente
8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos
8458 Crônica das Relíquias
8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla
8460 História do Vencedor
8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores
8462 Versos da Panela de Óleo
8463 Subcomentário de Milinda
8464 Cacho de Flores de Palavras
8465 Realização das Palavras
8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática
8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana
8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha
2102 Grande Seção - Dīgha
2103 Seção de Pāthika - Dīgha
2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha
2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha
2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha
2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha
2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha
2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha
2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1
2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima
3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima
3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima
3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1
3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2
3203 Comentário dos Cinquenta Médios
3204 Comentário dos Cinquenta Superiores
3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais
3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios
3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta
4102 Seção das Causas - Saṃyutta
4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta
4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta
4105 Grande Seção - Saṃyutta
4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta
4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta
4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta
4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta
4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta
4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta
4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta
4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta
4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta
4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara
5102 Grupos de Dois - Aṅguttara
5103 Grupos de Três - Aṅguttara
5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara
5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara
5106 Grupos de Seis - Aṅguttara
5107 Grupos de Sete - Aṅguttara
5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara
5109 Grupos de Nove - Aṅguttara
5110 Grupos de Dez - Aṅguttara
5111 Grupos de Onze - Aṅguttara
5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara
5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro
5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete
5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.
5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara
5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro
5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete
5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha)
6102 Versos do Dhamma (Dhammapada)
6103 Exclamações Inspiradas (Udāna)
6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka)
6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta)
6106 Histórias das Mansões Celestiais
6107 Histórias dos Fantasmas
6108 Versos dos Monges Anciãos
6109 Versos das Monjas Anciãs
6110 Histórias Passadas - Vol. 1
6111 Histórias Passadas - Vol. 2
6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa)
6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka)
6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1
6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2
6116 Grande Exposição (Mahāniddesa)
6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa)
6118 Caminho da Discriminação Analítica
6119 O Guia (Nettippakaraṇa)
6120 As Perguntas de Milinda
6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)
6201 Comentário da Pequena Leitura
6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1
6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2
6204 Comentário do Udāna
6205 Comentário do Itivuttaka
6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1
6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2
6208 Comentário das Histórias das Mansões
6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas
6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1
6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2
6212 Comentário dos Versos das Monjas
6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1
6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2
6215 Comentário da História dos Budas
6216 Comentário do Cesto das Condutas
6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1
6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2
6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3
6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4
6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5
6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6
6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7
6224 Comentário da Grande Exposição
6225 Comentário da Pequena Exposição
6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1
6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2
6228 Comentário do Guia
6301 Subcomentário do Guia
6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī)
7102 Análise (Vibhaṅga)
7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā)
7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti)
7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu)
7106 O Livro dos Pares - Vol. 1
7107 O Livro dos Pares - Vol. 2
7108 O Livro dos Pares - Vol. 3
7109 Condições de Originação - Vol. 1
7110 Condições de Originação - Vol. 2
7111 Condições de Originação - Vol. 3
7112 Condições de Originação - Vol. 4
7113 Condições de Originação - Vol. 5
7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos
7202 Comentário que Dissipa a Confusão
7203 Comentário dos Cinco Tratados
7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos
7302 Subcomentário Principal da Análise
7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados
7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos
7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados
7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma
7307 Compêndio do Abhidhamma
7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma
7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канонКомментарииСубкомментарииДругое
1101 Параджика-пали
1102 Пачиттия-пали
1103 Махавагга-пали (Виная)
1104 Чулавагга-пали
1105 Паривара-пали
1201 Параджиканда-аттхакатха-1
1202 Параджиканда-аттхакатха-2
1203 Пачиттия-аттхакатха
1204 Махавагга-аттхакатха (Виная)
1205 Чулавагга-аттхакатха
1206 Паривара-аттхакатха
1301 Сараттхадипани-тика-1
1302 Сараттхадипани-тика-2
1303 Сараттхадипани-тика-3
1401 Двематика-пали
1402 Винаясангаха-аттхакатха
1403 Ваджирабуддхи-тика
1404 Вимативинодани-тика-1
1405 Вимативинодани-тика-2
1406 Винаяланкара-тика-1
1407 Винаяланкара-тика-2
1408 Канкхавитаранипурана-тика
1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая
1410 Винаявиниччая-тика-1
1411 Винаявиниччая-тика-2
1412 Пачиттиядийоджана-пали
1413 Кхуддасиккха-муласиккха

8401 Висуддхимагга-1
8402 Висуддхимагга-2
8403 Висуддхимагга-махатика-1
8404 Висуддхимагга-махатика-2
8405 Висуддхимагга-ниданакатха

8406 Дигханикая (пу-ви)
8407 Мадджхиманикая (пу-ви)
8408 Самъюттаникая (пу-ви)
8409 Ангуттараникая (пу-ви)
8410 Винаяпитака (пу-ви)
8411 Абхидхаммапитака (пу-ви)
8412 Аттхакатха (пу-ви)
8413 Нируттидипани
8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха
8415 Анудипанипатха
8416 Паттхануддеса дипанипатха
8417 Намаккаратика
8418 Махапанамапатха
8419 Лаккханато буддхатхоманагатха
8420 Сутавандана
8421 Камаланджали
8422 Джиналанкара
8423 Паджамадху
8424 Буддхагунагатхавали
8425 Чулагантхавамса
8427 Сасанавамса
8426 Махавамса
8429 Моггалланабьякарана
8428 Каччаянабьякарана
8430 Садданитиппакарана (падамала)
8431 Садданитиппакарана (дхатумала)
8432 Падарупасиддхи
8433 Могалланапанчика
8434 Пайогасиддхипатха
8435 Вуттодаяпатха
8436 Абхидханаппадипикапатха
8437 Абхидханаппадипикатика
8438 Субодхаланкарапатха
8439 Субодхаланкаратика
8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара
8446 Кавидаппананити
8447 Нитиманджари
8445 Дхамманити
8444 Махараханити
8441 Локанити
8442 Суттантанити
8443 Сурассатинити
8450 Чанакьянити
8448 Нарадаккхадипани
8449 Чатурараккхадипани
8451 Расавахини
8452 Симависодханипатха
8453 Вессантарагити
8454 Моггаллана вуттививаранапанчика
8455 Тхупавамса
8456 Датхавамса
8457 Дхатупатхавиласиния
8458 Дхатувамса
8459 Хаттхаванагаллавихаравамса
8460 Джиначаритая
8461 Джинавамсадипа
8462 Телакатахагатха
8463 Милидатика
8464 Падаманджари
8465 Падасадхана
8466 Саддабиндупакарана
8467 Каччаянадхатуманджуса
8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали
2102 Махавагга-пали (Дигха)
2103 Патхикавагга-пали
2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха
2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха)
2203 Патхикавагга-аттхакатха
2301 Силаккхандхавагга-тика
2302 Махавагга-тика (Дигха)
2303 Патхикавагга-тика
2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1
2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали
3102 Мадджхимапаннаса-пали
3103 Упарипаннаса-пали
3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1
3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2
3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха
3204 Упарипаннаса-аттхакатха
3301 Мулапаннаса-тика
3302 Мадджхимапаннаса-тика
3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали
4102 Ниданавагга-пали
4103 Кхандхавагга-пали
4104 Салаятанавагга-пали
4105 Махавагга-пали (Самъютта)
4201 Сагатхавагга-аттхакатха
4202 Ниданавагга-аттхакатха
4203 Кхандхавагга-аттхакатха
4204 Салаятанавагга-аттхакатха
4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)
4301 Сагатхавагга-тика
4302 Ниданавагга-тика
4303 Кхандхавагга-тика
4304 Салаятанавагга-тика
4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали
5102 Дуканипата-пали
5103 Тиканипата-пали
5104 Чатукканипата-пали
5105 Панчаканипата-пали
5106 Чхакканипата-пали
5107 Саттаканипата-пали
5108 Аттхакадинипата-пали
5109 Наваканипата-пали
5110 Дасаканипата-пали
5111 Экадасаканипата-пали
5201 Экаканипата-аттхакатха
5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха
5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха
5204 Аттхакадинипата-аттхакатха
5301 Экаканипата-тика
5302 Дука-тика-чатукканипата-тика
5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика
5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали
6102 Дхаммапада-пали
6103 Удана-пали
6104 Итивуттака-пали
6105 Суттанипата-пали
6106 Виманаваттху-пали
6107 Петаваттху-пали
6108 Тхерагатха-пали
6109 Тхеригатха-пали
6110 Ападана-пали-1
6111 Ападана-пали-2
6112 Буддхавамса-пали
6113 Чарияпитака-пали
6114 Джатака-пали-1
6115 Джатака-пали-2
6116 Маханиддеса-пали
6117 Чуланиддеса-пали
6118 Патисамбхидамагга-пали
6119 Неттиппакарана-пали
6120 Милиндапаньха-пали
6121 Петакопадеса-пали
6201 Кхуддакапатха-аттхакатха
6202 Дхаммапада-аттхакатха-1
6203 Дхаммапада-аттхакатха-2
6204 Удана-аттхакатха
6205 Итивуттака-аттхакатха
6206 Суттанипата-аттхакатха-1
6207 Суттанипата-аттхакатха-2
6208 Виманаваттху-аттхакатха
6209 Петаваттху-аттхакатха
6210 Тхерагатха-аттхакатха-1
6211 Тхерагатха-аттхакатха-2
6212 Тхеригатха-аттхакатха
6213 Ападана-аттхакатха-1
6214 Ападана-аттхакатха-2
6215 Буддхавамса-аттхакатха
6216 Чарияпитака-аттхакатха
6217 Джатака-аттхакатха-1
6218 Джатака-аттхакатха-2
6219 Джатака-аттхакатха-3
6220 Джатака-аттхакатха-4
6221 Джатака-аттхакатха-5
6222 Джатака-аттхакатха-6
6223 Джатака-аттхакатха-7
6224 Маханиддеса-аттхакатха
6225 Чуланиддеса-аттхакатха
6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1
6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2
6228 Неттиппакарана-аттхакатха
6301 Неттиппакарана-тика
6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали
7102 Вибханга-пали
7103 Дхатукатха-пали
7104 Пуггалапаннятти-пали
7105 Катхаваттху-пали
7106 Ямака-пали-1
7107 Ямака-пали-2
7108 Ямака-пали-3
7109 Паттхана-пали-1
7110 Паттхана-пали-2
7111 Паттхана-пали-3
7112 Паттхана-пали-4
7113 Паттхана-пали-5
7201 Дхаммасангани-аттхакатха
7202 Саммохивинодани-аттхакатха
7203 Панчапакарана-аттхакатха
7301 Дхаммасангани-мулатика
7302 Вибханга-мулатика
7303 Панчапакарана-мулатика
7304 Дхаммасангани-анутика
7305 Панчапакарана-анутика
7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо
7307 Абхидхамматтхасангахо
7308 Абхидхаммаватара-пуранатика
7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනයවිවරණඅටුවාවෙනත්
1101 පාරාජික පාළි
1102 පාචිත්තිය පාළි
1103 මහාවග්ග පාළි (විනය)
1104 චූළවග්ග පාළි
1105 පරිවාර පාළි
1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1
1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2
1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා
1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය)
1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා
1206 පරිවාර අට්ඨකථා
1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1
1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2
1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3
1401 ද්වෙමාතිකාපාළි
1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා
1403 වජිරබුද්ධි ටීකා
1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1
1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2
1406 විනයාලංකාර ටීකා-1
1407 විනයාලංකාර ටීකා-2
1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා
1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය
1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1
1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2
1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි
1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා

8401 විසුද්ධිමග්ග-1
8402 විසුද්ධිමග්ග-2
8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1
8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2
8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා

8406 දීඝනිකාය (පු-වි)
8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි)
8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි)
8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි)
8410 විනයපිටක (පු-වි)
8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි)
8412 අට්ඨකථා (පු-වි)
8413 නිරුත්තිදීපනී
8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ
8415 අනුදීපනීපාඨ
8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ
8417 නමක්කාරටීකා
8418 මහාපණාමපාඨ
8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා
8420 සුතවන්දනා
8421 කමලාඤ්ජලි
8422 ජිනාලඞ්කාර
8423 පජ්ජමධු
8424 බුද්ධගුණගාථාවලී
8425 චූළගන්ථවංස
8427 සාසනවංස
8426 මහාවංස
8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං
8428 කච්චායනබ්යාකරණං
8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා)
8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා)
8432 පදරූපසිද්ධි
8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා
8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ
8435 වුත්තෝදයපාඨ
8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ
8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා
8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ
8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා
8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර
8446 කවිදප්පණනීති
8447 නීතිමඤ්ජරී
8445 ධම්මනීති
8444 මහාරහනීති
8441 ලෝකනීති
8442 සුත්තන්තනීති
8443 සූරස්සතිනීති
8450 චාණක්යනීති
8448 නරදක්ඛදීපනී
8449 චතුරාරක්ඛදීපනී
8451 රසවාහිනී
8452 සීමවිසෝධනීපාඨ
8453 වෙස්සන්තරගීති
8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා
8455 ථූපවංස
8456 දාඨාවංස
8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා
8458 ධාතුවංස
8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස
8460 ජිනචරිතය
8461 ජිනවංසදීපං
8462 තේලකටාහගාථා
8463 මිලිදටීකා
8464 පදමඤ්ජරී
8465 පදසාධනං
8466 සද්දබින්දුපකරණං
8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා
8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි
2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ)
2103 පාථිකවග්ග පාළි
2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා
2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ)
2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා
2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා
2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ)
2303 පාථිකවග්ග ටීකා
2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1
2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි
3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි
3103 උපරිපණ්ණාස පාළි
3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1
3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2
3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා
3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා
3301 මූලපණ්ණාස ටීකා
3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා
3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි
4102 නිදානවග්ග පාළි
4103 ඛන්ධවග්ග පාළි
4104 සළායතනවග්ග පාළි
4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)
4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා
4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා
4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා
4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා
4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)
4301 සගාථාවග්ග ටීකා
4302 නිදානවග්ග ටීකා
4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා
4304 සළායතනවග්ග ටීකා
4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි
5102 දුකනිපාත පාළි
5103 තිකනිපාත පාළි
5104 චතුක්කනිපාත පාළි
5105 පඤ්චකනිපාත පාළි
5106 ඡක්කනිපාත පාළි
5107 සත්තකනිපාත පාළි
5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි
5109 නවකනිපාත පාළි
5110 දසකනිපාත පාළි
5111 එකාදසකනිපාත පාළි
5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා
5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා
5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා
5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා
5301 එකකනිපාත ටීකා
5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා
5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා
5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි
6102 ධම්මපද පාළි
6103 උදාන පාළි
6104 ඉතිවුත්තක පාළි
6105 සුත්තනිපාත පාළි
6106 විමානවත්ථු පාළි
6107 පේතවත්ථු පාළි
6108 ථේරගාථා පාළි
6109 ථේරීගාථා පාළි
6110 අපදාන පාළි-1
6111 අපදාන පාළි-2
6112 බුද්ධවංස පාළි
6113 චරියාපිටක පාළි
6114 ජාතක පාළි-1
6115 ජාතක පාළි-2
6116 මහානිද්දේස පාළි
6117 චූළනිද්දේස පාළි
6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි
6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි
6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි
6121 පේටකෝපදේස පාළි
6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා
6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1
6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2
6204 උදාන අට්ඨකථා
6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා
6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1
6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2
6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා
6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා
6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1
6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2
6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා
6213 අපදාන අට්ඨකථා-1
6214 අපදාන අට්ඨකථා-2
6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා
6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා
6217 ජාතක අට්ඨකථා-1
6218 ජාතක අට්ඨකථා-2
6219 ජාතක අට්ඨකථා-3
6220 ජාතක අට්ඨකථා-4
6221 ජාතක අට්ඨකථා-5
6222 ජාතක අට්ඨකථා-6
6223 ජාතක අට්ඨකථා-7
6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා
6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා
6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1
6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2
6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා
6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා
6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි
7102 විභඞ්ග පාළි
7103 ධාතුකථා පාළි
7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි
7105 කථාවත්ථු පාළි
7106 යමක පාළි-1
7107 යමක පාළි-2
7108 යමක පාළි-3
7109 පට්ඨාන පාළි-1
7110 පට්ඨාන පාළි-2
7111 පට්ඨාන පාළි-3
7112 පට්ඨාන පාළි-4
7113 පට්ඨාන පාළි-5
7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා
7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා
7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා
7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා
7302 විභඞ්ග-මූලටීකා
7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා
7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා
7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා
7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ
7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ
7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා
7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon PaliLos ComentariosLos SubcomentariosOtros
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคนข้อคิดเห็นคำอธิบายย่อยอื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ
1102 ปาจิตติยปาฬิ
1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย)
1104 จูฬวคฺคปาฬิ
1105 ปริวารปาฬิ
1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑
1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒
1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา
1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย)
1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา
1206 ปริวารอฏฺฐกถา
1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑
1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒
1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓
1401 ทเวมาติกาปาฬิ
1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา
1403 วชิรพุทฺธิฏีกา
1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑
1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒
1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑
1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒
1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา
1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย
1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑
1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒
1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ
1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา

8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑
8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒
8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑
8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒
8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา

8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ)
8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ)
8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ)
8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ)
8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ)
8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ)
8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ)
8413 นิรุตฺติทีปนี
8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ
8415 อนุทีปนีปาฐ
8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ
8417 นมกฺการฏีกา
8418 มหาปณามปาฐ
8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา
8420 สุตวทน
8421 กมลาญฺชลิ
8422 ชินาลงฺการ
8423 ปชฺชมธุ
8424 พุทฺธคุณคาถาวลี
8425 จูฬคนฺถวํส
8427 สาสนวํส
8426 มหาวํส
8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ
8428 กจฺจายนพฺยากรณํ
8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา)
8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา)
8432 ปทรูปสิทฺธิ
8433 โมคคฺลานปญฺจิกา
8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ
8435 วุตฺโตทยปาฐ
8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ
8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา
8438 สุโพธาลงฺการปาฐ
8439 สุโพธาลงฺการฏีกา
8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร
8446 กวิทปฺปณนีติ
8447 นีติมญฺชรี
8445 ธมฺมนีติ
8444 มหารหนีติ
8441 โลกนีติ
8442 สุตฺตนฺตนีติ
8443 สูรสฺสตินีติ
8450 จาณกฺยนีติ
8448 นรทกฺขทีปนี
8449 จตุราวรกฺขทีปนี
8451 รสวาหินี
8452 สีมวิโสธนีปาฐ
8453 เวสฺสนฺตรคีติ
8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา
8455 ถูปวํส
8456 ทาฐาวํส
8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา
8458 ธาตุวํส
8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส
8460 ชนจริตย
8461 ชนวํสทีปํ
8462 เตลกฏาหคาถา
8463 มิลิทฏีกา
8464 ปทมญฺชรี
8465 ปทสาธนํ
8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ
8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา
8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ
2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ)
2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ
2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา
2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ)
2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา
2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา
2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ)
2303 ปาถิกวคฺคฏีกา
2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑
2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ
3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ
3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ
3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑
3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒
3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา
3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา
3301 มูลปณฺณาสฏีกา
3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา
3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ
4102 นิทานวคฺคปาฬิ
4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ
4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ
4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)
4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา
4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา
4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา
4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา
4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)
4301 สคาถาวคฺคฏีกา
4302 นิทานวคฺคฏีกา
4303 ขนฺธวคฺคฏีกา
4304 สฬายตนวคฺคฏีกา
4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ
5102 ทุกนิปาตปาฬิ
5103 ติกนิปาตปาฬิ
5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ
5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ
5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ
5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ
5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ
5109 นวกนิปาตปาฬิ
5110 ทสกนิปาตปาฬิ
5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ
5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา
5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา
5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา
5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา
5301 เอกกนิปาตฏีกา
5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา
5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา
5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ
6102 ธมฺมปทปาฬิ
6103 อุทานปาฬิ
6104 อิติวุตฺตกปาฬิ
6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ
6106 วิมานวตฺถุปาฬิ
6107 เปตวตฺถุปาฬิ
6108 เถรคาถาปาฬิ
6109 เถรีคาถาปาฬิ
6110 อปทานปาฬิ-๑
6111 อปทานปาฬิ-๒
6112 พุทธวงฺสปาฬิ
6113 จริยาปิฏกปาฬิ
6114 ชาตกปาฬิ-๑
6115 ชาตกปาฬิ-๒
6116 มหานิทฺเทสปาฬิ
6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ
6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ
6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ
6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ
6121 เปฏโกปเทสปาฬิ
6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา
6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑
6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒
6204 อุทานอฏฺฐกถา
6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา
6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑
6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒
6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา
6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา
6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑
6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒
6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา
6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑
6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒
6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา
6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา
6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑
6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒
6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓
6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔
6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕
6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖
6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗
6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา
6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา
6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑
6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒
6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา
6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา
6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ
7102 วิภงฺคปาฬิ
7103 ธาตุกถาปาฬิ
7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ
7105 กถาวตฺถุปาฬิ
7106 ยมกปาฬิ-๑
7107 ยมกปาฬิ-๒
7108 ยมกปาฬิ-๓
7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑
7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒
7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓
7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔
7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕
7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา
7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา
7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา
7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา
7302 วิภงฺคมูลฏีกา
7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา
7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา
7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา
7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท
7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห
7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา
7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།འགྲེལ་བཤད།འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི།
1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི།
1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ)
1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།
1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ)
1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡
1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢
1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣
1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།
1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ།
1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡
1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢
1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡
1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢
1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ།
1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡
1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢
1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི།
1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ།

8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡
8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢
8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡
8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢
8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ།

8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི)
8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི)
8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི)
8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི།
8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ།
8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ།
8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ།
8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ།
8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ།
8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ།
8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ།
8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི།
8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར།
8423 པཛྫ་མ་དྷུ།
8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི།
8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས།
8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས།
8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས།
8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ།
8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ།
8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ)
8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ)
8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི།
8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ།
8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ།
8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ།
8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ།
8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ།
8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ།
8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ།
8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར།
8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི།
8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི།
8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི།
8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི།
8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི།
8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི།
8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི།
8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི།
8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི།
8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི།
8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི།
8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ།
8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི།
8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ།
8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས།
8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས།
8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ།
8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས།
8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས།
8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ།
8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ།
8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ།
8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ།
8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི།
8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ།
8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ།
8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ།
8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ)
2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ)
2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ)
2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡
2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)
4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི།
6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི།
6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི།
6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི།
6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི།
6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི།
6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡
6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢
6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི།
6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི།
6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡
6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢
6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི།
6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི།
6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི།
6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི།
6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི།
6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།
6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣
6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤
6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥
6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦
6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧
6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི།
7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི།
7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི།
7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི།
7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡
7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢
7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣
7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡
7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢
7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣
7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤
7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥
7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ།
7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ།
7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ།
7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ།
7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển PaliChú giảiPhụ chú giảiKhác
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1
1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2
1203 Chú Giải Pācittiya
1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật)
1205 Chú Giải Cūḷavagga
1206 Chú Giải Parivāra
1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1
1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2
1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha
1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi
1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1
1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2
1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1
1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2
1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1
1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Thanh Tịnh Đạo - 1
8402 Thanh Tịnh Đạo - 2
8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1
8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2
8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo

8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8410 Tạng Luật (Vấn Đáp)
8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp)
8412 Chú Giải (Vấn Đáp)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Phụ Chú Giải Namakkāra
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8444 Mahārahanīti
8445 Dhammanīti
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8450 Cāṇakyanīti
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Phụ Chú Giải Milinda
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2203 Chú Giải Pāthikavagga
2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga
2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1
2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1
3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2
3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa
3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa
3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)
4201 Chú Giải Sagāthāvagga
4202 Chú Giải Nidānavagga
4203 Chú Giải Khandhavagga
4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga
4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga
4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga
4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga
4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga
4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Chú Giải Ekakanipāta
5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta
5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi - 1
6111 Apadāna Pāḷi - 2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi - 1
6115 Jātaka Pāḷi - 2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Chú Giải Khuddakapāṭha
6202 Chú Giải Dhammapada - 1
6203 Chú Giải Dhammapada - 2
6204 Chú Giải Udāna
6205 Chú Giải Itivuttaka
6206 Chú Giải Suttanipāta - 1
6207 Chú Giải Suttanipāta - 2
6208 Chú Giải Vimānavatthu
6209 Chú Giải Petavatthu
6210 Chú Giải Theragāthā - 1
6211 Chú Giải Theragāthā - 2
6212 Chú Giải Therīgāthā
6213 Chú Giải Apadāna - 1
6214 Chú Giải Apadāna - 2
6215 Chú Giải Buddhavaṃsa
6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka
6217 Chú Giải Jātaka - 1
6218 Chú Giải Jātaka - 2
6219 Chú Giải Jātaka - 3
6220 Chú Giải Jātaka - 4
6221 Chú Giải Jātaka - 5
6222 Chú Giải Jātaka - 6
6223 Chú Giải Jātaka - 7
6224 Chú Giải Mahāniddesa
6225 Chú Giải Cūḷaniddesa
6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1
6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2
6228 Chú Giải Nettippakaraṇa
6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi - 1
7107 Yamaka Pāḷi - 2
7108 Yamaka Pāḷi - 3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5
7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi
7202 Chú Giải Sammohavinodanī
7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa
7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī
7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga
7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa
7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī
7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra
7309 Abhidhammamātikāpāḷi


1

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.


Khuddakanikāye

Tiểu Bộ Kinh


Theragāthāpāḷi

Kinh Trưởng Lão Kệ


Nidānagāthā

Kệ Mở Đầu


Sīhānaṃva [Pg.19] nadantānaṃ, dāṭhīnaṃ girigabbhare;

Suṇātha bhāvitattānaṃ, gāthā atthūpanāyikā.

Hãy lắng nghe những câu kệ mang lại lợi ích của các bậc đã tu tập, những vị có nanh vuốt (trí tuệ), giống như tiếng rống của những con sư tử có nanh vuốt trong hang núi.


Yathānāmā yathāgottā, yathādhammavihārino;

Yathādhimuttā sappaññā, vihariṃsu atanditā.

Với những danh tánh như vậy, dòng tộc như vậy, trú trong các pháp như vậy, với các thắng giải như vậy, các bậc trí tuệ đã sống không mệt mỏi.


Tattha tattha vipassitvā, phusitvā accutaṃ padaṃ;

Katantaṃ paccavekkhantā, imamatthamabhāsisuṃ.

Ở nơi này nơi kia, sau khi thực hành minh sát, đã chứng ngộ trạng thái bất động, các vị ấy quán xét lại những gì đã làm và đã nói lên ý nghĩa này.


1. Ekakanipāto

1. Phẩm Một Kệ


1. Paṭhamavaggo

1. Phẩm Thứ Nhất


1. Subhūtittheragāthā

1. Kệ Trưởng Lão Subhūti


1.

1.


‘‘Channā me kuṭikā sukhā nivātā, vassa deva yathāsukhaṃ;

Cittaṃ me susamāhitaṃ vimuttaṃ, ātāpī viharāmi vassa devā’’ti.

Tịnh thất của tôi đã được lợp, thoải mái, và kín gió. Hỡi trời, hãy mưa theo ý ngài. Tâm tôi đã khéo định tĩnh và giải thoát. Tôi sống tinh cần. Hỡi trời, hãy mưa đi.


Itthaṃ sudaṃ āyasmā subhūtitthero gāthaṃ abhāsitthāti.

Như vậy, Tôn giả Trưởng lão Subhūti đã nói lên câu kệ này.


2. Mahākoṭṭhikattheragāthā

2. Kệ Trưởng Lão Mahākoṭṭhika


2.

2.


‘‘Upasanto [Pg.220] uparato, mantabhāṇī anuddhato;

Dhunāti pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto’’ti.

Vị an tịnh, vắng lặng, nói lời trí tuệ, không dao động, rũ bỏ các pháp ác, như gió thổi bay lá cây.


Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākoṭṭhiko thero gāthaṃ abhāsitthāti.

Như vậy, Tôn giả Trưởng lão Mahākoṭṭhika đã nói lên câu kệ này.


3. Kaṅkhārevatattheragāthā

3. Kệ Trưởng Lão Kaṅkhārevata


3.

3.


‘‘Paññaṃ imaṃ passa tathāgatānaṃ, aggi yathā pajjalito nisīthe;

Ālokadā cakkhudadā bhavanti, ye āgatānaṃ vinayanti kaṅkha’’nti.

Hãy xem trí tuệ này của các đấng Như Lai! Giống như ngọn lửa bùng cháy trong đêm, các ngài là những người ban ánh sáng, ban con mắt (trí tuệ), những vị đã xua tan hoài nghi của những ai tìm đến.


Itthaṃ sudaṃ āyasmā kaṅkhārevato thero gāthaṃ abhāsitthāti.

Như vậy, Tôn giả Trưởng lão Kaṅkhārevata đã nói lên câu kệ này.


4. Puṇṇattheragāthā

4. Kệ Trưởng Lão Puṇṇa


4.

4.


‘‘Sambhireva samāsetha, paṇḍitehatthadassibhi;

Atthaṃ mahantaṃ gambhīraṃ, duddasaṃ nipuṇaṃ aṇuṃ;

Dhīrā samadhigacchanti, appamattā vicakkhaṇā’’ti.

Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, những người hiền trí thấy được mục đích. Bậc trí, không phóng dật, sáng suốt, sẽ đạt được mục đích vĩ đại, sâu xa, khó thấy, vi tế, và tinh diệu.


Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇo mantāṇiputto thero gāthaṃ abhāsitthāti.

Như vậy, Tôn giả Trưởng lão Puṇṇa, con trai của bà Mantāṇī, đã nói lên câu kệ này.


5. Dabbattheragāthā

5. Kệ Trưởng Lão Dabba


5.

5.


‘‘Yo duddamiyo damena danto, dabbo santusito vitiṇṇakaṅkho;

Vijitāvī apetabheravo hi, dabbo so parinibbuto ṭhitatto’’ti.

Vị Dabba, người từng khó chế ngự, nay đã được chế ngự bởi sự điều phục. Ngài biết đủ, đã vượt qua hoài nghi, là người chiến thắng, không còn sợ hãi. Vị Dabba ấy đã tịch tịnh, tâm vững vàng.


Itthaṃ sudaṃ āyasmā dabbo thero gāthaṃ abhāsitthāti.

Như vậy, Tôn giả Trưởng lão Dabba đã nói lên câu kệ này.


6. Sītavaniyattheragāthā

6. Kệ Trưởng Lão Sītavaniya


6.

6.


‘‘Yo [Pg.221] sītavanaṃ upagā bhikkhu, eko santusito samāhitatto;

Vijitāvī apetalomahaṃso, rakkhaṃ kāyagatāsatiṃ dhitimā’’ti.

Vị Tỳ kheo nào đi đến rừng Sītavana, một mình, biết đủ, tâm định tĩnh, là người chiến thắng, không còn dựng tóc gáy, vị ấy kiên trì hộ niệm thân.


Itthaṃ sudaṃ āyasmā sītavaniyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.

Như vậy, Tôn giả Trưởng lão Sītavaniya đã nói lên câu kệ này.


7. Bhalliyattheragāthā

7. Kệ Trưởng Lão Bhalliya


7.

7.


‘‘Yopānudī maccurājassa senaṃ, naḷasetuṃva sudubbalaṃ mahogho;

Vijitāvī apetabheravo hi, danto so parinibbuto ṭhitatto’’ti.

Vị nào đã đánh tan đạo quân của tử thần, như trận đại hồng thủy cuốn phăng cây cầu sậy mỏng manh, vị ấy là người chiến thắng, không còn sợ hãi, đã được điều phục, đã tịch tịnh, tâm vững vàng.


Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhalliyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.

Như vậy, Tôn giả Trưởng lão Bhalliya đã nói lên câu kệ này.


8. Vīrattheragāthā

8. Kệ Trưởng lão Vīra


8.

8.


‘‘Yo duddamiyo damena danto, vīro santusito vitiṇṇakaṅkho;

Vijitāvī apetalomahaṃso, vīro so parinibbuto ṭhitatto’’ti.

“Vị nào trước khó điều phục, nay đã được thuần hóa bởi sự điều phục, là bậc tinh tấn, biết đủ, đã vượt qua hoài nghi; là người chiến thắng, không còn sởn gai ốc, vị tinh tấn ấy đã tịch tịnh, tâm vững vàng.”


Itthaṃ sudaṃ āyasmā vīro thero gāthaṃ abhāsitthāti.

Như vậy, Tôn giả Trưởng lão Vīra đã nói lên bài kệ này.


9. Pilindavacchattheragāthā

9. Kệ Trưởng lão Pilindavaccha


9.

9.


‘‘Svāgataṃ na durāgataṃ, nayidaṃ dumantitaṃ mama;

Saṃvibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgami’’nti.

“Sự đến (của ta) là khéo đến, không phải là vụng đến, đây không phải là sự suy tính tồi tệ của ta; trong các pháp đã được phân tích, pháp nào là cao thượng nhất, ta đã đạt đến pháp ấy.”


Itthaṃ sudaṃ āyasmā pilindavaccho thero gāthaṃ abhāsitthāti.

Như vậy, Tôn giả Trưởng lão Pilindavaccha đã nói lên bài kệ này.


10. Puṇṇamāsattheragāthā

10. Kệ Trưởng lão Puṇṇamāsa


10.

10.


‘‘Vihari [Pg.222] apekkhaṃ idha vā huraṃ vā, yo vedagū samito yatatto;

Sabbesu dhammesu anūpalitto, lokassa jaññā udayabbayañcā’’ti.

“Vị nào đã từ bỏ luyến ái ở đời này hay đời sau, là bậc thông đạt, đã được an tịnh, tự chế ngự; không bị ô nhiễm trong tất cả các pháp, và biết được sự sanh diệt của thế gian.”


Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇamāso thero gāthaṃ abhāsitthāti.

Như vậy, Tôn giả Trưởng lão Puṇṇamāsa đã nói lên bài kệ này.


Vaggo paṭhamo niṭṭhito.

Phẩm thứ nhất đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:


Subhūti koṭṭhiko thero, kaṅkhārevatasammato;

Mantāṇiputto dabbo ca, sītavaniyo ca bhalliyo;

Vīro pilindavaccho ca, puṇṇamāso tamonudoti.

Trưởng lão Subhūti, Koṭṭhika, Kaṅkhārevata được tôn kính; Puṇṇa con trai của Mantāṇī, và Dabba, và Sītavaniya, và Bhalliya; Vīra và Pilindavaccha, Puṇṇamāsa người xua tan bóng tối.


2. Dutiyavaggo

2. Phẩm Thứ Hai


1. Cūḷavacchattheragāthā

1. Kệ Trưởng lão Cūḷavaccha


11.

11.


‘‘Pāmojjabahulo bhikkhu, dhamme buddhappavedite;

Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukha’’nti.

“Vị Tỳ-khưu có nhiều hân hoan, trong Giáo pháp do Đức Phật tuyên thuyết; có thể chứng đạt trạng thái an tịnh, sự an lạc của việc làm lắng dịu các hành.”


… Cūḷavaccho thero….

… Trưởng lão Cūḷavaccha …


2. Mahāvacchattheragāthā

2. Kệ Trưởng lão Mahāvaccha


12.

12.


‘‘Paññābalī sīlavatūpapanno, samāhito jhānarato satīmā;

Yadatthiyaṃ bhojanaṃ bhuñjamāno, kaṅkhetha kālaṃ idha vītarāgo’’ti.

“Bậc có sức mạnh trí tuệ, thành tựu giới hạnh, có định tĩnh, thích thú trong thiền, có chánh niệm; trong khi thọ dụng vật thực cần thiết, vị ấy đã ly tham ở đây, nên chờ đợi thời điểm.”


… Mahāvaccho thero….

… Trưởng lão Mahāvaccha …


3. Vanavacchattheragāthā

3. Kệ Trưởng lão Vanavaccha


13.

13.


‘‘Nīlabbhavaṇṇā [Pg.223] rucirā, sītavārī sucindharā;

Indagopakasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.

“Có màu sắc như mây xanh, sáng chói, có nước mát, nền đất sạch sẽ; được bao phủ bởi côn trùng indagopaka, những tảng đá ấy làm ta vui thích.”


… Vanavaccho thero….

… Trưởng lão Vanavaccha …


4. Sivakasāmaṇeragāthā

4. Kệ Sa-di Sivaka


14.

14.


‘‘Upajjhāyo maṃ avaca, ito gacchāma sīvaka;

Gāme me vasati kāyo, araññaṃ me gato mano;

Semānakopi gacchāmi, natthi saṅgo vijānata’’nti.

“Vị Bổn sư đã nói với tôi: ‘Này Sivaka, chúng ta hãy đi khỏi đây. Thân của tôi ở trong làng, tâm của tôi đã đi vào rừng. Dù đang nằm, tôi cũng sẽ đi, không có sự dính mắc đối với người hiểu biết.’”


… Sivako sāmaṇero….

… Sa-di Sivaka …


5. Kuṇḍadhānattheragāthā

5. Kệ Trưởng lão Kuṇḍadhāna


15.

15.


‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;

Pañcasaṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.

“Nên đoạn trừ năm, nên từ bỏ năm, và nên tu tập năm pháp cao thượng hơn; vị Tỳ-khưu vượt qua năm sự dính mắc, được gọi là người đã vượt qua bộc lưu.”


… Kuṇḍadhāno thero….

… Trưởng lão Kuṇḍadhāna …


6. Belaṭṭhasīsattheragāthā

6. Kệ Trưởng lão Belaṭṭhasīsa


16.

16.


‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, naṅgalāvattanī sikhī;

Gacchati appakasirena, evaṃ rattindivā mama;

Gacchanti appakasirena, sukhe laddhe nirāmise’’ti.

“Ví như con bò đực thuần chủng, tốt đẹp, có bướu, đi trên đường cày một cách không khó nhọc; cũng vậy, ngày và đêm của ta trôi qua một cách không khó nhọc, khi đã đạt được an lạc phi vật chất.”


… Belaṭṭhasīso thero….

… Trưởng lão Belaṭṭhasīsa ….


7. Dāsakattheragāthā

7. Kệ Trưởng lão Dāsaka


17.

17.


‘‘Middhī yadā hoti mahagghaso ca, niddāyitā samparivattasāyī;

Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.

Khi kẻ ngu si ăn nhiều, bị hôn trầm xâm chiếm, ham ngủ, nằm lăn lóc qua lại; như con heo lớn được nuôi bằng thức ăn thừa, kẻ ấy phải tái sanh vào thai mẹ nhiều lần.


… Dāsako thero….

… Trưởng lão Dāsaka ….


8. Siṅgālapituttheragāthā

8. Kệ Trưởng lão Siṅgālapitu


18.

18.


‘‘Ahu [Pg.224] buddhassa dāyādo, bhikkhu bhesakaḷāvane;

Kevalaṃ aṭṭhisaññāya, apharī pathaviṃ imaṃ;

Maññehaṃ kāmarāgaṃ so, khippameva pahissatī’’ti.

Vị Tỳ kheo, người thừa tự của Đức Phật, ở trong rừng Bhesakaḷā; vị ấy đã biến mãn khắp mảnh đất này chỉ với tưởng về xương. Tôi nghĩ rằng, vị ấy sẽ nhanh chóng từ bỏ được ái dục.


… Siṅgālapitā thero….

… Trưởng lão Siṅgālapitā ….


9. Kulattheragāthā

9. Kệ Trưởng lão Kula


19.

19.


‘‘Udakaṃ hi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ;

Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti subbatā’’ti.

Người dẫn nước thì dẫn nước đi, người làm tên thì uốn tên cho thẳng; thợ mộc thì uốn gỗ, bậc có hạnh lành thì điều phục tự thân.


… Kulo thero….

… Trưởng lão Kula ….


10. Ajitattheragāthā

10. Kệ Trưởng lão Ajita


20.

20.


‘‘Maraṇe me bhayaṃ natthi, nikanti natthi jīvite;

Sandehaṃ nikkhipissāmi, sampajāno paṭissato’’ti.

Ta không có sợ hãi về cái chết, cũng không có luyến ái trong đời sống. Tỉnh giác, chánh niệm, ta sẽ từ bỏ thân này.


… Ajito thero ….

… Trưởng lão Ajita ….


Vaggo dutiyo niṭṭhito.

Phẩm thứ hai kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm tắt –


Cūḷavaccho mahāvaccho, vanavaccho ca sīvako;

Kuṇḍadhāno ca belaṭṭhi, dāsako ca tatopari;

Siṅgālapitiko thero, kulo ca ajito dasāti.

Cūḷavaccha, Mahāvaccha, Vanavaccha và Sīvaka; Kuṇḍadhāna và Belaṭṭhi, Dāsaka và sau đó; Trưởng lão Siṅgālapitika, Kula và Ajita, là mười vị.


3. Tatiyavaggo

3. Phẩm thứ ba


1. Nigrodhattheragāthā

1. Kệ Trưởng lão Nigrodha


21.

21.


‘‘Nāhaṃ bhayassa bhāyāmi, satthā no amatassa kovido;

Yattha bhayaṃ nāvatiṭṭhati, tena maggena vajanti bhikkhavo’’ti.

Ta không sợ hãi điều đáng sợ, Bậc Đạo Sư của chúng ta thiện xảo về Bất tử. Nơi nào không có sự sợ hãi, các Tỳ kheo đi theo con đường đó.


… Nigrodho thero….

… Trưởng lão Nigrodha ….


2. Cittakattheragāthā

2. Kệ Trưởng lão Cittaka


22.

22.


‘‘Nīlā [Pg.225] sugīvā sikhino, morā kārambhiyaṃ abhinadanti;

Te sītavātakīḷitā, suttaṃ jhāyaṃ nibodhentī’’ti.

Những con công có mào, cổ xanh đẹp, hót vang trong rừng Kārambhiya; chúng vui đùa trong làn gió mát, đánh thức người đang ngủ trong thiền định.


… Cittako thero….

… Trưởng lão Cittaka ….


3. Gosālattheragāthā

3. Kệ Trưởng lão Gosāla


23.

23.


‘‘Ahaṃ kho veḷugumbasmiṃ, bhutvāna madhupāyasaṃ;

Padakkhiṇaṃ sammasanto, khandhānaṃ udayabbayaṃ;

Sānuṃ paṭigamissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.

Sau khi ăn cháo sữa mật ong trong lùm tre, quán xét một cách đúng đắn sự sanh diệt của các uẩn, ta sẽ trở về sườn núi để phát triển sự viễn ly.


… Gosālo thero….

… Trưởng lão Gosāla ….


4. Sugandhattheragāthā

4. Kệ Trưởng lão Sugandha


24.

24.


‘‘Anuvassiko pabbajito, passa dhammasudhammataṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

Ta xuất gia chưa được một năm, hãy xem diệu pháp của Chánh pháp. Ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành.


… Sugandho thero….

… Trưởng lão Sugandha ….


5. Nandiyattheragāthā

5. Kệ Trưởng lão Nandiya


25.

25.


‘‘Obhāsajātaṃ phalagaṃ, cittaṃ yassa abhiṇhaso;

Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasī’’ti.

“Này Kaṇha (Hắc Ám), vị Tỳ khưu nào có tâm trí rực sáng, thường xuyên an trú trong Thánh quả; khi xúc phạm đến vị Tỳ khưu như thế, ngươi sẽ đi đến đau khổ.”


… Nandiyo thero….

… Trưởng lão Nandiya …


6. Abhayattheragāthā

6. Kệ của Trưởng lão Abhaya


26.

26.


‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, buddhassādiccabandhuno;

Paccabyadhiṃ hi nipuṇaṃ, vālaggaṃ usunā yathā’’ti.

“Sau khi lắng nghe lời khéo thuyết của đức Phật, bậc Thân Thuộc của mặt trời, tôi đã thâm nhập được pháp vi diệu, giống như (người bắn cung) dùng mũi tên bắn xuyên qua đầu sợi lông.”


… Abhayo thero….

… Trưởng lão Abhaya …


7. Lomasakaṅgiyattheragāthā

7. Kệ của Trưởng lão Lomasakaṅgiya


27.

27.


‘‘Dabbaṃ [Pg.226] kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ;

Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.

“Ta sẽ dùng ngực để gạt sang một bên các loại cỏ dabba, kusa, poṭakila, usīra, muñja, và pabbaja, trong khi đang phát triển sự độc cư.”


… Lomasakaṅgiyo thero….

… Trưởng lão Lomasakaṅgiya …


8. Jambugāmikaputtattheragāthā

8. Kệ của Trưởng lão Jambugāmikaputta


28.

28.


‘‘Kacci no vatthapasuto, kacci no bhūsanārato;

Kacci sīlamayaṃ gandhaṃ, kiṃ tvaṃ vāyasi netarā pajā’’ti.

“Có phải ngươi không chuyên tâm đến y phục? Có phải ngươi không ưa thích trang sức? Có phải hương thơm giới hạnh của ngươi đang lan tỏa, mà những người khác thì không?”


… Jambugāmikaputto thero….

… Trưởng lão Jambugāmikaputta …


9. Hāritattheragāthā

9. Kệ của Trưởng lão Hārita


29.

29.


‘‘Samunnamayamattānaṃ, usukārova tejanaṃ;

Cittaṃ ujuṃ karitvāna, avijjaṃ bhinda hāritā’’ti.

“Này Hārita, hãy tự mình vươn lên, giống như người thợ làm tên uốn thẳng mũi tên. Sau khi làm cho tâm được ngay thẳng, hãy phá tan vô minh.”


… Hārito thero….

… Trưởng lão Hārita …


10. Uttiyattheragāthā

10. Kệ của Trưởng lão Uttiya


30.

30.


‘‘Ābādhe me samuppanne, sati me udapajjatha;

Ābādho me samuppanno, kālo me nappamajjitu’’nti.

“Khi bệnh tật phát sinh nơi tôi, chánh niệm đã khởi lên trong tôi: ‘Bệnh tật đã phát sinh nơi ta, đây là lúc ta không nên dễ duôi.’”


… Uttiyo thero….

… Trưởng lão Uttiya …


Vaggo tatiyo niṭṭhito.

Phẩm thứ ba đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm này:


Nigrodho cittako thero, gosālathero sugandho;

Nandiyo abhayo thero, thero lomasakaṅgiyo;

Jambugāmikaputto ca, hārito uttiyo isīti.

Trưởng lão Nigrodha, Cittaka, Gosāla, Sugandha, Nandiya, Abhaya, Trưởng lão Lomasakaṅgiya, Jambugāmikaputta, Hārita, và ẩn sĩ Uttiya.


4. Catutthavaggo

4. Phẩm Thứ Tư


1. Gahvaratīriyattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Gahvaratīriya


31.

31.


‘‘Phuṭṭho [Pg.227] ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;

Nāgo saṃgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye’’ti.

“Bị ruồi và muỗi đốt trong khu rừng, trong đại lâm, người có chánh niệm nên chịu đựng ở nơi ấy, giống như con voi chiến ở đầu trận tuyến.”


… Gahvaratīriyo thero….

… Trưởng lão Gahvaratīriya …


2. Suppiyattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Suppiya


32.

32.


‘‘Ajaraṃ jīramānena, tappamānena nibbutiṃ;

Nimiyaṃ paramaṃ santiṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti.

“Ta sẽ dùng cái đang già nua này để đổi lấy cái không già; dùng cái đang bị thiêu đốt để đổi lấy sự tịch tịnh. Ta sẽ đổi lấy sự an ổn tối thượng, sự bình an vô song thoát khỏi các ách phược.”


… Suppiyo thero….

… Trưởng lão Suppiya …


3. Sopākattheragāthā

3. Kệ của Trưởng lão Sopāka


33.

33.


‘‘Yathāpi ekaputtasmiṃ, piyasmiṃ kusalī siyā;

Evaṃ sabbesu pāṇesu, sabbattha kusalo siyā’’ti.

“Như người mẹ đối với đứa con một yêu quý của mình, mong cầu cho nó được an lành; cũng vậy, đối với tất cả chúng sanh, ở khắp mọi nơi, người ấy nên có tâm mong cầu an lành.”


… Sopāko thero….

… Trưởng lão Sopāka …


4. Posiyattheragāthā

4. Kệ Trưởng lão Posiya


34.

34.


‘‘Anāsannavarā etā, niccameva vijānatā;

Gāmā araññamāgamma, tato gehaṃ upāvisi ;

Tato uṭṭhāya pakkāmi, anāmantetvā posiyo’’ti.

‘Những người phụ nữ này, tốt hơn là không ở gần,’ người có trí luôn biết như vậy. Từ rừng đến làng, rồi sau đó đi vào nhà; rồi từ đó, Posiya đứng dậy và ra đi, không từ giã.


… Posiyo thero….

... Trưởng lão Posiya...


5. Sāmaññakānittheragāthā

5. Kệ Trưởng lão Sāmaññakāni


35.

35.


‘‘Sukhaṃ sukhattho labhate tadācaraṃ, kittiñca pappoti yasassa vaḍḍhati;

Yo ariyamaṭṭhaṅgikamañjasaṃ ujuṃ, bhāveti maggaṃ amatassa pattiyā’’ti.

‘Vị nào tu tập con đường Thánh đạo Tám ngành, thẳng tắp, trực tiếp, để chứng đạt trạng thái bất tử, vị ấy, người mong cầu an lạc, thực hành như vậy, sẽ đạt được an lạc. Vị ấy đạt được danh tiếng, và tiếng tăm của vị ấy được tăng trưởng.’


… Sāmaññakānitthero….

... Trưởng lão Sāmaññakāni...


6. Kumāputtattheragāthā

6. Kệ Trưởng lão Kumāputta


36.

36.


‘‘Sādhu [Pg.228] sutaṃ sādhu caritakaṃ, sādhu sadā aniketavihāro;

Atthapucchanaṃ padakkhiṇakammaṃ, etaṃ sāmaññamakiñcanassā’’ti.

‘Lành thay, sự lắng nghe! Lành thay, sự thực hành! Lành thay, sự sống không gia đình! Việc hỏi han ý nghĩa, việc làm cung kính, đây là đời sống Sa-môn của người vô sở hữu.’


… Kumāputto thero….

... Trưởng lão Kumāputta...


7. Kumāputtasahāyakattheragāthā

7. Kệ Trưởng lão bạn của Kumāputta


37.

37.


‘‘Nānājanapadaṃ yanti, vicarantā asaññatā;

Samādhiñca virādhenti, kiṃsu raṭṭhacariyā karissati;

Tasmā vineyya sārambhaṃ, jhāyeyya apurakkhato’’ti.

‘Những vị không tự chế, đi lang thang đến nhiều xứ sở khác nhau, các vị ấy làm hỏng định tâm. Việc du hành trong xứ sở sẽ thành tựu được gì? Vì vậy, sau khi dẹp bỏ sự tranh cạnh, vị ấy nên thiền định, không bị dẫn dắt (bởi ái dục).’


… Kumāputtattherassa sahāyako thero….

... Trưởng lão, người bạn của Trưởng lão Kumāputta...


8. Gavampatittheragāthā

8. Kệ Trưởng lão Gavampati


38.

38.


‘‘Yo iddhiyā sarabhuṃ aṭṭhapesi, so gavampati asito anejo;

Taṃ sabbasaṅgātigataṃ mahāmuniṃ, devā namassanti bhavassa pāragu’’nti.

‘Vị nào dùng thần thông làm cho sông Sarabhū đứng lại, vị Gavampati ấy không nương tựa, không dao động. Vị Đại ẩn sĩ ấy, người đã vượt qua mọi chấp thủ, đã đến bờ kia của sự hiện hữu, chư Thiên cũng đảnh lễ.’


… Gavampatitthero….

... Trưởng lão Gavampati...


9. Tissattheragāthā

9. Kệ Trưởng lão Tissa


39.

39.


‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

‘Như người bị đâm bằng gươm, như người bị lửa cháy trên đầu, Tỳ khưu chánh niệm du hành để đoạn trừ ái dục.’


… Tisso thero….

... Trưởng lão Tissa...


10. Vaḍḍhamānattheragāthā

10. Kệ Trưởng lão Vaḍḍhamāna


40.

40.


‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Bhavarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

‘Như người bị đâm bằng gươm, như người bị lửa cháy trên đầu, Tỳ khưu chánh niệm du hành để đoạn trừ hữu ái.’


… Vaḍḍhamāno thero….

... Trưởng lão Vaḍḍhamāna...


Vaggo catuttho niṭṭhito.

Phẩm Thứ Tư đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:


Gahvaratīriyo [Pg.229] suppiyo, sopāko ceva posiyo;

Sāmaññakāni kumāputto, kumāputtasahāyako;

Gavampati tissatthero, vaḍḍhamāno mahāyasoti.

Gahvaratīriya, Suppiya, Sopāka, và Posiya; Sāmaññakāni, Kumāputta, bạn của Kumāputta; Gavampati, Trưởng lão Tissa, và Vaḍḍhamāna, người có danh tiếng lớn.


5. Pañcamavaggo

5. Phẩm Thứ Năm


1. Sirivaḍḍhattheragāthā

1. Kệ Trưởng lão Sirivaḍḍha


41.

41.


‘‘Vivaramanupatanti vijjutā, vebhārassa ca paṇḍavassa ca;

Nagavivaragato ca jhāyati, putto appaṭimassa tādino’’ti.

‘Những tia chớp giáng xuống khe núi giữa hai ngọn Vebhāra và Paṇḍava; và người con của Đấng Vô Song, bậc Như Nhiên, đi vào hang núi và thiền định.’


… Sirivaḍḍho thero….

... Trưởng lão Sirivaḍḍha...


2. Khadiravaniyattheragāthā

2. Kệ Trưởng lão Khadiravaniya


42.

42.


‘‘Cāle upacāle sīsūpacāle ( ) patissatā nu kho viharatha;

Āgato vo vālaṃ viya vedhī’’ti.

‘Này Cāla, Upacāla, Sīsūpacāla, hãy sống chánh niệm. Bậc thiện xạ, như người bắn xuyên sợi lông, đã đến.’


… Khadiravaniyo thero….

… Trưởng lão Khadiravaniya….


3. Sumaṅgalattheragāthā

3. Kệ của Trưởng lão Sumaṅgala


43.

43.


‘‘Sumuttiko sumuttiko sāhu, sumuttikomhi tīhi khujjakehi;

Asitāsu mayā naṅgalāsu, mayā khuddakuddālāsu mayā.

“Ta được giải thoát tốt đẹp, ta được giải thoát tốt đẹp, thật tốt thay! Ta được giải thoát khỏi ba vật cong queo. Ta (được giải thoát) khỏi các lưỡi liềm, ta (được giải thoát) khỏi các lưỡi cày, ta (được giải thoát) khỏi các cuốc nhỏ, các thuổng nhỏ.


Yadipi idhameva idhameva, atha vāpi alameva alameva;

Jhāya sumaṅgala jhāya sumaṅgala, appamatto vihara sumaṅgalā’’ti.

Dầu cho chúng ở ngay đây, ngay đây, tuy nhiên, thế là đủ rồi, thế là đủ rồi. Này Sumaṅgala, hãy thiền định. Này Sumaṅgala, hãy thiền định. Này Sumaṅgala, hãy sống không dể duôi.”


… Sumaṅgalo thero….

… Trưởng lão Sumaṅgala….


4. Sānuttheragāthā

4. Kệ của Trưởng lão Sānu


44.

44.


‘‘Mataṃ vā amma rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati;

Jīvantaṃ maṃ amma passantī, kasmā maṃ amma rodasī’’ti.

“Thưa mẹ, người ta khóc thương người đã chết, hoặc người đang sống mà không được nhìn thấy. Thưa mẹ, mẹ đang nhìn thấy con vẫn còn sống, tại sao mẹ lại khóc thương con?”


… Sānutthero….

… Trưởng lão Sānu….


5. Ramaṇīyavihārittheragāthā

5. Kệ của Trưởng lão Ramaṇīyavihāri


45.

45.


‘‘Yathāpi [Pg.230] bhaddo ājañño, khalitvā patitiṭṭhati;

Evaṃ dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvaka’’nti.

“Ví như con ngựa nòi thuần chủng, sau khi vấp ngã, lại đứng vững vàng; cũng vậy, là vị đệ tử của bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, người đã thành tựu tri kiến.”


… Ramaṇīyavihāritthero….

… Trưởng lão Ramaṇīyavihāri….


6. Samiddhittheragāthā

6. Kệ của Trưởng lão Samiddhi


46.

46.


‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

Sati paññā ca me vuḍḍhā, cittañca susamāhitaṃ;

Kāmaṃ karassu rūpāni, neva maṃ byādhayissasī’’ti.

“Ta đã xuất gia với niềm tin, từ đời sống gia đình đến không gia đình. Niệm và tuệ của ta đã tăng trưởng, và tâm của ta đã được khéo định tĩnh. Hãy tạo ra các sắc tướng theo ý muốn, ngươi sẽ không bao giờ làm phiền nhiễu được ta.”


… Samiddhitthero….

… Trưởng lão Samiddhi….


7. Ujjayattheragāthā

7. Kệ của Trưởng lão Ujjaya


47.

47.


‘‘Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi;

Tuyhāpadāne viharaṃ, viharāmi anāsavo’’ti.

“Kính lễ Ngài, bậc Giác Ngộ, bậc Anh Hùng! Ngài đã được giải thoát hoàn toàn về mọi phương diện. Con đang sống trong giáo pháp của Ngài, con sống không còn lậu hoặc.”


… Ujjayo thero….

… Trưởng lão Ujjaya….


8. Sañjayattheragāthā

8. Kệ của Trưởng lão Sañjaya


48.

48.


‘‘Yato ahaṃ pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

Nābhijānāmi saṅkappaṃ, anariyaṃ dosasaṃhita’’nti.

“Kể từ khi tôi xuất gia, từ đời sống gia đình đến không gia đình, tôi không hề biết đến một tư duy nào không xứng bậc Thánh, có liên quan đến sân hận.”


… Sañjayo thero….

… Trưởng lão Sañjaya….


9. Rāmaṇeyyakattheragāthā

9. Kệ của Trưởng lão Rāmaṇeyyaka


49.

49.


‘‘Cihacihābhinadite, sippikābhirutehi ca;

Na me taṃ phandati cittaṃ, ekattanirataṃ hi me’’ti.

“Bởi tiếng kêu ‘cihaciha’ và bởi tiếng rống của loài sippikā, tâm của ta không hề rung động, vì tâm của ta an vui trong sự nhất tâm.”


… Rāmaṇeyyako thero….

… Trưởng lão Rāmaṇeyyaka….


10. Vimalattheragāthā

10. Kệ của Trưởng lão Vimala


50.

50.


‘‘Dharaṇī [Pg.231] ca siñcati vāti, māluto vijjutā carati nabhe;

Upasamanti vitakkā, cittaṃ susamāhitaṃ mamā’’ti.

“Mặt đất được tưới đẫm, ngọn gió thổi qua, và tia chớp lóe lên trên bầu trời. Các tầm của con đã được lắng dịu, tâm của con đã được khéo định tĩnh.”


… Vimalo thero….

… Trưởng lão Vimala….


Vaggo pañcamo niṭṭhito.

Phẩm thứ năm đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:


Sirīvaḍḍho revato thero, sumaṅgalo sānusavhayo;

Ramaṇīyavihārī ca, samiddhiujjayasañjayā;

Rāmaṇeyyo ca so thero, vimalo ca raṇañjahoti.

Trưởng lão Sirīvaḍḍha, Revata, Sumaṅgala, vị có tên là Sānu, và Ramaṇīyavihārī, Samiddhi, Ujjaya, Sañjaya, và vị Trưởng lão Rāmaṇeyya ấy, và Vimala, người đã từ bỏ chiến trận (phiền não).


6. Chaṭṭhavaggo

6. Phẩm Thứ Sáu


1. Godhikattheragāthā

1. Kệ Trưởng lão Godhika


51.

51.


‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;

Cittaṃ susamāhitañca mayhaṃ, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.

“Trời mưa như bản nhạc hay, cốc ta che kín, an vui, kín gió. Và tâm của ta khéo định tĩnh. Này trời, nếu muốn, hãy mưa đi.”


… Godhiko thero….

… Trưởng lão Godhika …


2. Subāhuttheragāthā

2. Kệ Trưởng lão Subāhu


52.

52.


‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;

Cittaṃ susamāhitañca kāye, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.

“Trời mưa như bản nhạc hay, cốc ta che kín, an vui, kín gió. Và tâm trên thân khéo định tĩnh. Này trời, nếu muốn, hãy mưa đi.”


… Subāhutthero….

… Trưởng lão Subāhu …


3. Valliyattheragāthā

3. Kệ Trưởng lão Valliya


53.

53.


‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;

Tassaṃ viharāmi appamatto, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.

“Trời mưa như bản nhạc hay, cốc ta che kín, an vui, kín gió. Ta trú trong ấy, không dể duôi. Này trời, nếu muốn, hãy mưa đi.”


… Valliyo thero….

… Trưởng lão Valliya …


4. Uttiyattheragāthā

4. Kệ Trưởng lão Uttiya


54.

54.


‘‘Vassati [Pg.232] devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;

Tassaṃ viharāmi adutiyo, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.

“Trời mưa như bản nhạc hay, cốc ta che kín, an vui, kín gió. Ta trú trong ấy, một mình thôi. Này trời, nếu muốn, hãy mưa đi.”


… Uttiyo thero….

… Trưởng lão Uttiya …


5. Añjanavaniyattheragāthā

5. Kệ Trưởng lão Añjanavaniya


55.

55.


‘‘Āsandiṃ kuṭikaṃ katvā, ogayha añjanaṃ vanaṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Làm cốc bằng chiếc ghế dài, đi vào khu rừng Añjana, ba minh đã được chứng đạt, giáo pháp của Phật đã được thực hành.”


… Añjanavaniyo thero….

… Trưởng lão Añjanavaniya …


6. Kuṭivihārittheragāthā

6. Kệ Trưởng lão Kuṭivihāri


56.

56.


‘‘Ko kuṭikāyaṃ bhikkhu kuṭikāyaṃ, vītarāgo susamāhitacitto;

Evaṃ jānāhi āvuso, amoghā te kuṭikā katā’’ti.

“‘Vị Tỳ khưu nào ở trong cốc?’ ‘Vị Tỳ khưu ở trong cốc đã ly tham, có tâm khéo định tĩnh. Này hiền hữu, hãy biết như vậy, cái cốc ông làm không vô ích.’”


… Kuṭivihāritthero….

… Trưởng lão Kuṭivihāri …


7. Dutiyakuṭivihārittheragāthā

7. Kệ Trưởng lão Kuṭivihāri thứ hai


57.

57.


‘‘Ayamāhu purāṇiyā kuṭi, aññaṃ patthayase navaṃ kuṭiṃ;

Āsaṃ kuṭiyā virājaya, dukkhā bhikkhu puna navā kuṭī’’ti.

“‘Cái cốc này đã cũ rồi,’ ông lại mong muốn một cái cốc mới khác. Hãy từ bỏ lòng ham muốn về cái cốc. Này Tỳ khưu, một cái cốc mới nữa là khổ đau.”


… Dutiyakuṭivihāritthero….

… Trưởng lão Kuṭivihāri thứ hai …


8. Ramaṇīyakuṭikattheragāthā

8. Kệ Trưởng lão Ramaṇīyakuṭika


58.

58.


‘‘Ramaṇīyā me kuṭikā, saddhādeyyā manoramā;

Na me attho kumārīhi, yesaṃ attho tahiṃ gacchatha nāriyo’’ti.

“Cốc của ta khả ái, được cúng dường với đức tin, làm vui thích tâm. Ta không có nhu cầu với các thiếu nữ. Hỡi các phụ nữ, những ai có nhu cầu, hãy đi đến đó.”


… Ramaṇīyakuṭiko thero….

… Trưởng lão Ramaṇīyakuṭika …


9. Kosalavihārittheragāthā

9. Kệ Trưởng lão Kosalavihāri


59.

59.


‘‘Saddhāyāhaṃ [Pg.233] pabbajito, araññe me kuṭikā katā;

Appamatto ca ātāpī, sampajāno patissato’’ti.

“Ta đã xuất gia với đức tin, cốc của ta đã được làm trong rừng. Ta không dể duôi, nhiệt tâm, tỉnh giác, và chánh niệm.”


… Kosalavihāritthero….

… Trưởng lão Kosalavihāri …


10. Sīvalittheragāthā

10. Kệ Trưởng lão Sīvali


60.

60.


‘‘Te me ijjhiṃsu saṅkappā, yadattho pāvisiṃ kuṭiṃ;

Vijjāvimuttiṃ paccesaṃ, mānānusayamujjaha’’nti.

“Những ý định của ta đã được thành tựu, vì mục đích ấy ta đã vào cốc. Ta đã chứng ngộ minh và giải thoát, đã nhổ lên ngã mạn tùy miên.”


… Sīvalitthero….

… Trưởng lão Sīvali …


Vaggo chaṭṭho niṭṭhito.

Phẩm thứ sáu đã chấm dứt.


Tassuddānaṃ –

Đây là kệ tóm tắt của phẩm ấy:


Godhiko ca subāhu ca, valliyo uttiyo isi;

Añjanavaniyo thero, duve kuṭivihārino;

Ramaṇīyakuṭiko ca, kosalavhayasīvalīti.

Vị Godhika, và vị Subāhu, vị Valliya, ẩn sĩ Uttiya; vị trưởng lão Añjanavaniya, hai vị Kuṭivihārin; và vị Ramaṇīyakuṭika, vị Kosalavhaya, và vị Sīvali.


7. Sattamavaggo

7. Phẩm Thứ Bảy


1. Vappattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Vappa


61.

61.


‘‘Passati passo passantaṃ, apassantañca passati;

Apassanto apassantaṃ, passantañca na passatī’’ti.

Người thấy, thấy được người thấy, và thấy được người không thấy. Người không thấy, không thấy được người không thấy, và cũng không thấy được người thấy.


… Vappo thero….

... Trưởng lão Vappa ...


2. Vajjiputtattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Vajjiputta


62.

62.


‘‘Ekakā mayaṃ araññe viharāma, apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ;

Tassa me bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāmina’’nti.

Chúng tôi sống một mình trong khu rừng, giống như khúc gỗ bị vứt bỏ trong rừng cây; nhiều người ao ước (được như) tôi, giống như chúng sanh cõi địa ngục ao ước những người đi về cõi trời.


… Vajjiputto thero….

... Trưởng lão Vajjiputta ...


3. Pakkhattheragāthā

3. Kệ của Trưởng lão Pakkha


63.

63.


‘‘Cutā [Pg.234] patanti patitā, giddhā ca punarāgatā;

Kataṃ kiccaṃ rataṃ rammaṃ, sukhenanvāgataṃ sukha’’nti.

Đã rơi, lại rơi, và tiếp tục rơi; những kẻ tham lam lại quay trở lại. Việc cần làm đã được làm, hoan hỷ trong điều đáng hoan hỷ, hạnh phúc được theo sau bởi hạnh phúc.


… Pakkho thero….

... Trưởng lão Pakkha ...


4. Vimalakoṇḍaññattheragāthā

4. Kệ của Trưởng lão Vimalakoṇḍañña


64.

64.


‘‘Dumavhayāya uppanno, jāto paṇḍaraketunā;

Ketuhā ketunāyeva, mahāketuṃ padhaṃsayī’’ti.

Được sanh ra từ người có tên là cây, được sanh bởi vị Paṇḍaraketu (Cờ Trắng). Người hủy diệt cờ, chính bằng cây cờ, đã phá tan cây đại cờ (ngã mạn).


… Vimalakoṇḍañño thero….

... Trưởng lão Vimalakoṇḍañña ...


5. Ukkhepakatavacchattheragāthā

5. Kệ của Trưởng lão Ukkhepakatavaccha


65.

65.


‘‘Ukkhepakatavacchassa, saṅkalitaṃ bahūhi vassehi;

Taṃ bhāsati gahaṭṭhānaṃ, sunisinno uḷārapāmojjo’’ti.

Điều đã được Ukkhepakatavaccha sưu tập trong nhiều năm, vị ấy, với niềm hân hoan to lớn, ngồi xuống một cách tốt đẹp và thuyết giảng điều ấy cho các hàng tại gia.


… Ukkhepakatavaccho thero….

... Trưởng lão Ukkhepakatavaccha ...


6. Meghiyattheragāthā

6. Kệ của Trưởng lão Meghiya


66.

66.


‘‘Anusāsi mahāvīro, sabbadhammāna pāragū;

Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, vihāsiṃ santike sato;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

Bậc Đại Hùng, bậc đã đi đến bờ kia của tất cả các pháp, đã giáo huấn (cho tôi). Sau khi nghe được Pháp của vị ấy, tôi đã sống gần bên bậc Đạo Sư, với chánh niệm. Ba minh đã được chứng đạt, lời dạy của Đức Phật đã được thực hành.


… Meghiyo thero….

... Trưởng lão Meghiya ...


7. Ekadhammasavanīyattheragāthā

7. Kệ của Trưởng lão Ekadhammasavanīya


67.

67.


‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.

Các phiền não của tôi đã được đốt cháy, tất cả các hữu đã được nhổ sạch. Vòng sanh tử luân hồi đã được tận diệt, nay không còn tái sanh nữa.


… Ekadhammasavanīyo thero….

... Trưởng lão Ekadhammasavanīya ...


8. Ekudāniyattheragāthā

8. Kệ của Trưởng lão Ekudāniya


68.

68.


‘‘Adhicetaso appamajjato, munino monapathesu sikkhato;

Sokā na bhavanti tādino, upasantassa sadā satīmato’’ti.

Đối với bậc có tâm cao thượng, không dể duôi, bậc ẩn sĩ tu tập trên các con đường của bậc ẩn sĩ, đối với bậc như thế, người đã được an tịnh, luôn luôn chánh niệm, các sầu muộn không hiện hữu.


… Ekudāniyo thero….

... Trưởng lão Ekudāniya ...


9. Channattheragāthā

9. Kệ của Trưởng lão Channa


69.

69.


‘‘Sutvāna [Pg.235] dhammaṃ mahato mahārasaṃ, sabbaññutaññāṇavarena desitaṃ;

Maggaṃ papajjiṃ amatassa pattiyā, so yogakkhemassa pathassa kovido’’ti.

Sau khi nghe được Pháp có hương vị vi diệu từ bậc Vĩ Nhân, được thuyết giảng bởi bậc Tối Thắng có trí tuệ Nhất Thiết Chủng Trí, tôi đã đi vào con đường để chứng đạt Bất Tử. Vị ấy thật thiện xảo về con đường đưa đến an ổn khỏi các ách phược.


… Channo thero….

Như vầy, trưởng lão Channo đã nói lên kệ ngôn này.


10. Puṇṇattheragāthā

10. Kệ ngôn của Trưởng lão Puṇṇa


70.

70.


‘‘Sīlameva idha aggaṃ, paññavā pana uttamo;

Manussesu ca devesu, sīlapaññāṇato jaya’’nti.

“Ở đời này, chỉ có giới là cao thượng, nhưng người có trí tuệ là tối thắng. Ở giữa loài người và chư thiên, sự chiến thắng là nhờ vào giới và tuệ.”


… Puṇṇo thero….

Như vầy, trưởng lão Puṇṇa đã nói lên kệ ngôn này.


Vaggo sattamo niṭṭhito.

Phẩm thứ bảy đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:


Vappo ca vajjiputto ca, pakkho vimalakoṇḍañño;

Ukkhepakatavaccho ca, meghiyo ekadhammiko;

Ekudāniyachannā ca, puṇṇatthero mahabbaloti.

Vappa và Vajjiputta, Pakkha, Vimalakoṇḍañña, Ukkhepakatavaccha và Meghiya, Ekadhammika, Ekudāniya, Channa, và trưởng lão Puṇṇa có đại năng lực.


8. Aṭṭhamavaggo

8. Phẩm thứ tám


1. Vacchapālattheragāthā

1. Kệ ngôn của Trưởng lão Vacchapāla


71.

71.


‘‘Susukhumanipuṇatthadassinā, matikusalena nivātavuttinā;

Saṃsevitavuddhasīlinā, nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.

“Đối với người thấy được ý nghĩa rất vi tế và sâu sắc, người thiện xảo về trí tuệ, có hạnh khiêm hạ, người có giới hạnh đã được thân cận các bậc trưởng thượng, quả thật Niết-bàn không phải là khó đạt được.”


… Vacchapālo thero….

Như vầy, trưởng lão Vacchapāla đã nói lên kệ ngôn này.


2. Ātumattheragāthā

2. Kệ ngôn của Trưởng lão Ātuma


72.

72.


‘‘Yathā [Pg.236] kaḷīro susu vaḍḍhitaggo, dunnikkhamo hoti pasākhajāto;

Evaṃ ahaṃ bhariyāyānitāya, anumaññaṃ maṃ pabbajitomhi dānī’’ti.

“Giống như măng tre non mơn mởn, khi đã sinh ra cành nhánh thì trở nên khó nhổ ra; cũng vậy, nếu có người vợ được đưa đến cho ta, (ta sẽ bị vướng mắc). (Vì thế, ta đã nói rằng): ‘Xin hãy cho phép con, bây giờ con sẽ xuất gia.’”


… Ātumo thero….

Như vầy, trưởng lão Ātuma đã nói lên kệ ngôn này.


3. Māṇavattheragāthā

3. Kệ ngôn của Trưởng lão Māṇava


73.

73.


‘‘Jiṇṇañca disvā dukhitañca byādhitaṃ, matañca disvā gatamāyusaṅkhayaṃ;

Tato ahaṃ nikkhamitūna pabbajiṃ, pahāya kāmāni manoramānī’’ti.

“Sau khi đã thấy người già, người khổ đau, người bệnh hoạn, và sau khi đã thấy người chết, người đã đi đến chỗ mạng căn tận diệt, từ đó, tôi đã xuất gia, từ bỏ các dục lạc làm vui thích cho tâm.”


… Māṇavo thero….

Như vầy, trưởng lão Māṇava đã nói lên kệ ngôn này.


4. Suyāmanattheragāthā

4. Kệ ngôn của Trưởng lão Suyāmana


74.

74.


‘‘Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhañca bhikkhuno;

Uddhaccaṃ vicikicchā ca, sabbasova na vijjatī’’ti.

“Đối với vị Tỳ khưu, dục tham, sân hận, hôn trầm và thụy miên, trạo cử và hoài nghi, tất cả đều không tồn tại.”


… Suyāmano thero….

Như vầy, trưởng lão Suyāmana đã nói lên kệ ngôn này.


5. Susāradattheragāthā

5. Kệ ngôn của Trưởng lão Susārada


75.

75.


‘‘Sādhu suvihitāna dassanaṃ, kaṅkhā chijjati buddhi vaḍḍhati;

Bālampi karonti paṇḍitaṃ, tasmā sādhu sataṃ samāgamo’’ti.

“Lành thay, sự diện kiến các bậc đã được khéo tu tập; hoài nghi được cắt đứt, trí tuệ được tăng trưởng. Các vị ấy cũng làm cho người ngu trở thành bậc trí. Vì thế, lành thay, sự giao du với các bậc chân nhân.”


… Susārado thero….

Như vầy, trưởng lão Susārada đã nói lên kệ ngôn này.


6. Piyañjahattheragāthā

6. Kệ ngôn của Trưởng lão Piyañjaha


76.

76.


‘‘Uppatantesu nipate, nipatantesu uppate;

Vase avasamānesu, ramamānesu no rame’’ti.

“Giữa những người bay lên, hãy rơi xuống. Giữa những người rơi xuống, hãy bay lên. Giữa những người không trú ngụ, hãy trú ngụ. Giữa những người vui thích, chớ nên vui thích.”


… Piyañjaho thero….

Như vầy, trưởng lão Piyañjaha đã nói lên kệ ngôn này.


7. Hatthārohaputtattheragāthā

7. Kệ ngôn của Trưởng lão Hatthārohaputta


77.

77.


‘‘Idaṃ [Pg.237] pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ;

Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho’’ti.

“Trước đây, tâm này đã đi lang thang, đi đến nơi nào nó muốn, nơi nào nó thích, theo như ý nó. Hôm nay, ta sẽ chế ngự nó một cách khôn khéo, như người quản tượng cầm móc câu chế ngự con voi đang trong cơn động dục.”


… Hatthārohaputto thero….

Như vầy, trưởng lão Hatthārohaputta đã nói lên kệ ngôn này.


8. Meṇḍasirattheragāthā

8. Kệ ngôn của Trưởng lão Meṇḍasira


78.

78.


‘‘Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ;

Tassa me dukkhajātassa, dukkhakkhandho aparaddho’’ti.

“Ta đã lang thang trong vô số kiếp luân hồi, vì không tìm thấy (đạo quả). Đối với ta, người có sự sanh là khổ, khối khổ đã bị phá hủy.”


… Meṇḍasiro thero….

… Trưởng lão Meṇḍasira …


9. Rakkhitattheragāthā

9. Kệ của Trưởng lão Rakkhita


79.

79.


‘‘Sabbo rāgo pahīno me, sabbo doso samūhato;

Sabbo me vigato moho, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.

“Tất cả tham ái của ta đã được đoạn trừ, tất cả sân hận đã được nhổ bật gốc. Tất cả si mê của ta đã tan biến, ta đã trở nên thanh lương, đã được tịch tịnh.”


… Rakkhito thero….

… Trưởng lão Rakkhita …


10. Uggattheragāthā

10. Kệ của Trưởng lão Ugga


80.

80.


‘‘Yaṃ [Pg.238] mayā pakataṃ kammaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ;

Sabbametaṃ parikkhīṇaṃ, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Nghiệp nào đã được ta tạo tác, dù là ít hay là nhiều; tất cả nghiệp ấy đã được đoạn tận, nay không còn tái sanh nữa.”


… Uggo thero….

… Trưởng lão Ugga …


Vaggo aṭṭhamo niṭṭhito.

Phẩm thứ tám đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:


Vacchapālo ca yo thero, ātumo māṇavo isi;

Suyāmano susārado, thero yo ca piyañjaho;

Ārohaputto meṇḍasiro, rakkhito uggasavhayoti.

Trưởng lão Vacchapāla, và Ātuma, ẩn sĩ Māṇava; Suyāmana, Susārada, và Trưởng lão Piyañjaha; Ārohaputta, Meṇḍasira, Rakkhita, và vị tên là Ugga.


9. Navamavaggo

9. Phẩm Thứ Chín


1. Samitiguttattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Samitigutta


81.

81.


‘‘Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu;

Idheva taṃ vedanīyaṃ, vatthu aññaṃ na vijjatī’’ti.

“Ác nghiệp nào đã được ta tạo tác, trong các đời sống khác trước đây; nghiệp ấy phải được cảm thọ ngay tại đây, không còn có nền tảng (thân) nào khác nữa.”


… Samitigutto thero….

… Trưởng lão Samitigutta …


2. Kassapattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Kassapa


82.

82.


‘‘Yena yena subhikkhāni, sivāni abhayāni ca;

Tena puttaka gacchassu, mā sokāpahato bhavā’’ti.

“Này con trai, nơi nào, nơi nào có vật thực dễ tìm, được an ổn và không sợ hãi; con hãy đi đến nơi ấy, chớ trở thành người bị sầu muộn áp đảo.”


… Kassapo thero….

… Trưởng lão Kassapa …


3. Sīhattheragāthā

3. Kệ của Trưởng lão Sīha


83.

83.


‘‘Sīhappamatto vihara, rattindivamatandito;

Bhāvehi kusalaṃ dhammaṃ, jaha sīghaṃ samussaya’’nti.

“Này Sīha, hãy trú không dể duôi, ngày và đêm không mệt mỏi. Hãy tu tập pháp thiện, hãy mau chóng từ bỏ thân thể này.”


… Sīho thero….

… Trưởng lão Sīha …


4. Nītattheragāthā

4. Kệ của Trưởng lão Nīta


84.

84.


‘‘Sabbarattiṃ supitvāna, divā saṅgaṇike rato;

Kudāssu nāma dummedho, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.

“Sau khi ngủ suốt cả đêm, ban ngày lại thích thú với hội chúng; khi nào đây, kẻ trí tuệ thấp kém sẽ có thể chấm dứt được khổ đau?”


… Nīto thero….

… Trưởng lão Nīta …


5. Sunāgattheragāthā

5. Kệ của Trưởng lão Sunāga


85.

85.


‘‘Cittanimittassa kovido, pavivekarasaṃ vijāniya;

Jhāyaṃ nipako patissato, adhigaccheyya sukhaṃ nirāmisa’’nti.

“Người thiện xảo về tướng của tâm, sau khi biết được vị của sự độc cư; thiền quán một cách khôn khéo và chánh niệm, vị ấy có thể chứng đắc hạnh phúc phi vật chất.”


… Sunāgo thero….

… Trưởng lão Sunāga …


6. Nāgitattheragāthā

6. Kệ của Trưởng lão Nāgita


86.

86.


‘‘Ito bahiddhā puthu aññavādinaṃ, maggo na nibbānagamo yathā ayaṃ;

Itissu saṅghaṃ bhagavānusāsati, satthā sayaṃ pāṇitaleva dassaya’’nti.

“Bên ngoài giáo pháp này, trong các tà kiến khác nhau, không có con đường nào dẫn đến Niết-bàn giống như con đường này. Như vậy, Thế Tôn giáo huấn chúng Tăng, bậc Đạo Sư tự mình chỉ rõ như (vật) trong lòng bàn tay.”


… Nāgito thero….

… Trưởng lão Nāgita …


7. Paviṭṭhattheragāthā

7. Kệ Trưởng lão Paviṭṭha


87.

87.


‘‘Khandhā [Pg.239] diṭṭhā yathābhūtaṃ, bhavā sabbe padālitā;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Các uẩn đã được thấy như thật, tất cả các cõi hữu đã được phá tan. Vòng luân hồi sanh tử đã được tận diệt, nay không còn tái sanh nữa.”


… Paviṭṭho thero….

… Trưởng lão Paviṭṭha …


8. Ajjunattheragāthā

8. Kệ Trưởng lão Ajjuna


88.

88.


‘‘Asakkhiṃ vata attānaṃ, uddhātuṃ udakā thalaṃ;

Vuyhamāno mahogheva, saccāni paṭivijjhaha’’nti.

“Ôi, ta đã có thể tự mình, đưa từ dưới nước lên trên cạn, trong khi bị trôi giạt như trong dòng lũ lớn, vì ta đã thâm nhập các Chân Lý.”


… Ajjuno thero….

… Trưởng lão Ajjuna …


9. (Paṭhama)-devasabhattheragāthā

9. Kệ Trưởng lão Devasabha (Thứ nhất)


89.

89.


‘‘Uttiṇṇā paṅkapalipā, pātālā parivajjitā;

Mutto oghā ca ganthā ca, sabbe mānā visaṃhatā’’ti.

“Đã vượt qua bùn lầy và vũng lầy, vực thẳm đã được tránh xa. Đã được giải thoát khỏi các bộc lưu và các triền phược, tất cả các mạn đã được phá hủy.”


… Devasabho thero….

… Trưởng lão Devasabha …


10. Sāmidattattheragāthā

10. Kệ Trưởng lão Sāmidatta


90.

90.


‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Năm uẩn đã được liễu tri, chúng tồn tại với gốc rễ đã bị cắt đứt. Vòng luân hồi sanh tử đã được tận diệt, nay không còn tái sanh nữa.”


… Sāmidatto thero….

… Trưởng lão Sāmidatta …


Vaggo navamo niṭṭhito.

Phẩm thứ chín đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:


Thero samitigutto ca, kassapo sīhasavhayo;

Nīto sunāgo nāgito, paviṭṭho ajjuno isi;

Devasabho ca yo thero, sāmidatto mahabbaloti.

Vị Trưởng lão Samitigutta, và Kassapa, vị có tên là Sīha; Nīta, Sunāga, Nāgita, Paviṭṭha, vị ẩn sĩ Ajjuna; Và vị Trưởng lão Devasabha, Sāmidatta bậc đại lực.


10. Dasamavaggo

10. Phẩm Thứ Mười


1. Paripuṇṇakattheragāthā

1. Kệ Trưởng lão Paripuṇṇaka


91.

91.


‘‘Na tathā mataṃ satarasaṃ, sudhannaṃ yaṃ mayajja paribhuttaṃ;

Aparimitadassinā gotamena, buddhena desito dhammo’’ti.

“Món ăn trăm vị, vị thần lương, không được ưa thích bằng Pháp mà ta đã thọ dụng hôm nay; Pháp được thuyết giảng bởi Đức Phật Gotama, bậc thấy được điều vô hạn.”


… Paripuṇṇako thero….

… Trưởng lão Paripuṇṇaka …


2. Vijayattheragāthā

2. Kệ Trưởng lão Vijaya


92.

92.


‘‘Yassāsavā [Pg.240] parikkhīṇā, āhāre ca anissito;

Suññatā animitto ca, vimokkho yassa gocaro;

Ākāseva sakuntānaṃ, padaṃ tassa durannaya’’nti.

“Vị nào có các lậu hoặc đã được tận trừ, và không nương tựa vào các vật thực; vị nào có cảnh giới là giải thoát Không và Vô tướng, dấu chân của vị ấy khó tìm, như (dấu chân) của loài chim trên hư không.”


… Vijayo thero….

… Trưởng lão Vijaya …


3. Erakattheragāthā

3. Kệ Trưởng lão Eraka


93.

93.


‘‘Dukkhā kāmā eraka, na sukhā kāmā eraka;

Yo kāme kāmayati, dukkhaṃ so kāmayati eraka;

Yo kāme na kāmayati, dukkhaṃ so na kāmayati erakā’’ti.

“Này Eraka, các dục là khổ; này Eraka, các dục không phải là lạc. Này Eraka, người nào mong cầu các dục, người ấy mong cầu khổ. Này Eraka, người nào không mong cầu các dục, người ấy không mong cầu khổ.”


… Erako thero….

… Trưởng lão Eraka …


4. Mettajittheragāthā

4. Kệ Trưởng lão Mettaji


94.

94.


‘‘Namo hi tassa bhagavato, sakyaputtassa sirīmato;

Tenāyaṃ aggappattena, aggadhammo sudesito’’ti.

“Kính lễ vị Thế Tôn ấy, người con của dòng Sakya, bậc đầy phúc đức. Vị ấy, bậc đã đạt đến tối thượng, đã khéo thuyết giảng Pháp tối thượng này.”


… Mettaji thero….

… Trưởng lão Mettaji …


5. Cakkhupālattheragāthā

5. Kệ Trưởng lão Cakkhupāla


95.

95.


‘‘Andhohaṃ hatanettosmi, kantāraddhānapakkhando ;

Sayamānopi gacchissaṃ, na sahāyena pāpenā’’ti.

“Ta bị mù, mắt đã bị hỏng, đang đi trên con đường dài trong vùng hoang địa. Dù phải nằm lết, ta vẫn sẽ đi, (chứ) không đi cùng với người bạn đồng hành xấu ác.”


… Cakkhupālo thero….

... Trưởng lão Cakkhupāla ...


6. Khaṇḍasumanattheragāthā

6. Kệ Trưởng Lão Khaṇḍasumana


96.

96.


‘‘Ekapupphaṃ cajitvāna, asīti vassakoṭiyo;

Saggesu paricāretvā, sesakenamhi nibbuto’’ti.

“Do đã từ bỏ (cúng dường) một đóa hoa, (tôi) đã hưởng thụ ở các cõi trời trong tám mươi ức năm. Với quả còn sót lại, tôi đã được tịch diệt.”


… Khaṇḍasumano thero….

... Trưởng lão Khaṇḍasumana ...


7. Tissattheragāthā

7. Kệ Trưởng Lão Tissa


97.

97.


‘‘Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ;

Aggahiṃ mattikāpattaṃ, idaṃ dutiyābhisecana’’nti.

“Đã từ bỏ cái bát bằng vàng, trị giá một trăm pala, có trăm đường rãnh; tôi đã cầm lấy cái bát bằng đất. Đây là lễ quán đảnh lần thứ hai.”


… Tisso thero….

... Trưởng lão Tissa ...


8. Abhayattheragāthā

8. Kệ Trưởng Lão Abhaya


98.

98.


‘‘Rūpaṃ [Pg.241] disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasikaroto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati;

Tassa vaḍḍhanti āsavā, bhavamūlopagāmino’’ti.

“Khi thấy sắc, chánh niệm bị thất lạc, đối với người tác ý đến tướng khả ái. Với tâm tham luyến, người ấy cảm thọ, và an trú trong sự đắm nhiễm. Đối với người ấy, các lậu hoặc tăng trưởng, dẫn đến gốc rễ của sự hiện hữu.”


… Abhayo thero….

... Trưởng lão Abhaya ...


9. Uttiyattheragāthā

9. Kệ Trưởng Lão Uttiya


99.

99.


‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasikaroto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati;

Tassa vaḍḍhanti āsavā, saṃsāraṃ upagāmino’’ti.

“Khi nghe tiếng, chánh niệm bị thất lạc, đối với người tác ý đến tướng khả ái. Với tâm tham luyến, người ấy cảm thọ, và an trú trong sự đắm nhiễm. Đối với người ấy, các lậu hoặc tăng trưởng, dẫn đến luân hồi.”


… Uttiyo thero….

... Trưởng lão Uttiya ...


10. (Dutiya)-devasabhattheragāthā

10. Kệ Trưởng Lão Devasabha (Thứ Hai)


100.

100.


‘‘Sammappadhānasampanno, satipaṭṭhānagocaro;

Vimuttikusumasañchanno, parinibbissatyanāsavo’’ti.

“Vị Tỳ khưu đầy đủ Chánh Cần, có Niệm Xứ làm cảnh giới, được trang hoàng bởi đóa hoa giải thoát, sẽ tịch diệt Niết Bàn, không còn lậu hoặc.”


… Devasabho thero….

... Trưởng lão Devasabha ...


Vaggo dasamo niṭṭhito.

Phẩm thứ mười đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Tóm lược của phẩm ấy –


Paripuṇṇako ca vijayo, erako mettajī muni;

Cakkhupālo khaṇḍasumano, tisso ca abhayo tathā;

Uttiyo ca mahāpañño, thero devasabhopi cāti.

Paripuṇṇaka và Vijaya, Eraka, bậc ẩn sĩ Mettaji; Cakkhupāla, Khaṇḍasumana, Tissa và Abhaya cũng vậy; Uttiya và bậc Đại Trí Tuệ, Trưởng lão Devasabha nữa.


11. Ekādasamavaggo

11. Phẩm Thứ Mười Một


1. Belaṭṭhānikattheragāthā

1. Kệ Trưởng Lão Belaṭṭhānika


101.

101.


‘‘Hitvā gihittaṃ anavositatto, mukhanaṅgalī odariko kusīto;

Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.

“Đã từ bỏ đời sống tại gia nhưng phận sự chưa hoàn tất, kẻ có miệng lưỡi cày, tham ăn, lười biếng; giống như con heo rừng to lớn được nuôi bằng thức ăn thừa, kẻ ngu si ấy cứ tái đi tái lại vào trong bào thai.”


… Belaṭṭhāniko thero….

... Trưởng lão Belaṭṭhānika ...


2. Setucchattheragāthā

2. Kệ Trưởng Lão Setuccha


102.

102.


‘‘Mānena [Pg.242] vañcitāse, saṅkhāresu saṃkilissamānāse;

Lābhālābhena mathitā, samādhiṃ nādhigacchantī’’ti.

“Những người bị ngã mạn lừa dối, bị ô nhiễm trong các pháp hữu vi, bị dằn vặt bởi được và mất, họ không thể chứng đắc định.”


… Setuccho thero….

... Trưởng lão Setuccha ...


3. Bandhurattheragāthā

3. Kệ Trưởng Lão Bandhura


103.

103.


‘‘Nāhaṃ etena atthiko, sukhito dhammarasena tappito;

Pitvā rasaggamuttamaṃ, na ca kāhāmi visena santhava’’nti.

“Ta không có nhu cầu với điều này, ta hạnh phúc, thỏa mãn với vị của Pháp. Sau khi đã uống vị tối thượng, cao tột, ta sẽ không giao du với chất độc.”


… Bandhuro thero….

... Trưởng lão Bandhura ...


4. Khitakattheragāthā

4. Kệ Trưởng Lão Khitaka


104.

104.


‘‘Lahuko vata me kāyo, phuṭṭho ca pītisukhena vipulena;

Tūlamiva eritaṃ mālutena, pilavatīva me kāyo’’ti.

“Thân tôi thật nhẹ nhàng, thấm nhuần hỷ lạc bao la; như bông gòn bị gió tung, thân tôi dường như đang trôi nổi.”


… Khitako thero….

… Trưởng lão Khitaka …


5. Malitavambhattheragāthā

5. Kệ của Trưởng lão Malitavambha


105.

105.


‘‘Ukkaṇṭhitopi na vase, ramamānopi pakkame;

Na tvevānatthasaṃhitaṃ, vase vāsaṃ vicakkhaṇo’’ti.

“Dầu bất mãn, cũng không nên ở; dầu thích thú, cũng nên rời đi. Người có trí không nên sống cuộc sống liên quan đến điều vô ích.”


… Malitavambho thero….

… Trưởng lão Malitavambha …


6. Suhemantattheragāthā

6. Kệ của Trưởng lão Suhemanta


106.

106.


‘‘Sataliṅgassa atthassa, satalakkhaṇadhārino;

Ekaṅgadassī dummedho, satadassī ca paṇḍito’’ti.

“Đối với ý nghĩa có trăm dấu hiệu, mang theo trăm đặc điểm; người thiểu trí chỉ thấy một khía cạnh, còn bậc trí thì thấy cả trăm.”


… Suhemanto thero….

… Trưởng lão Suhemanta …


7. Dhammasavattheragāthā

7. Kệ của Trưởng lão Dhammasava


107.

107.


‘‘Pabbajiṃ [Pg.243] tulayitvāna, agārasmānagāriyaṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Sau khi cân nhắc, tôi đã xuất gia, từ bỏ gia đình; ba minh đã được chứng đắc, lời dạy của đức Phật đã được thực hành.”


… Dhammasavo thero….

… Trưởng lão Dhammasava …


8. Dhammasavapituttheragāthā

8. Kệ của Trưởng lão là thân phụ của Dhammasava


108.

108.


‘‘Sa vīsavassasatiko, pabbajiṃ anagāriyaṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Ta, một trăm hai mươi tuổi, đã xuất gia, sống không gia đình; ba minh đã được chứng đắc, lời dạy của đức Phật đã được thực hành.”


… Dhammasavapitu thero….

… Trưởng lão là thân phụ của Dhammasava …


9. Saṅgharakkhitattheragāthā

9. Kệ của Trưởng lão Saṅgharakkhita


109.

109.


‘‘Na nūnāyaṃ paramahitānukampino, rahogato anuvigaṇeti sāsanaṃ;

Tathāhayaṃ viharati pākatindriyo, migī yathā taruṇajātikā vane’’ti.

“Vị này, ở nơi vắng vẻ, chắc hẳn không suy nghiệm lời dạy của bậc tối thượng bi mẫn; vì thế, vị ấy sống với các căn không được phòng hộ, giống như con nai tơ trong rừng.”


… Saṅgharakkhito thero….

… Trưởng lão Saṅgharakkhita …


10. Usabhattheragāthā

10. Kệ của Trưởng lão Usabha


110.

110.


‘‘Nagā nagaggesu susaṃvirūḷhā, udaggameghena navena sittā;

Vivekakāmassa araññasaññino, janeti bhiyyo usabhassa kalyata’’nti.

“Cây cối trên đỉnh núi, được mây mới dâng lên tưới tắm, tươi tốt sum suê; đối với Usabha, người ưa độc cư, có tưởng về rừng, điều ấy lại càng làm phát sinh thêm sự thích hợp.”


… Usabho thero….

… Trưởng lão Usabha …


Vaggo ekādasamo niṭṭhito.

Phẩm thứ mười một đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:


Belaṭṭhāniko setuccho, bandhuro khitako isi;

Malitavambho suhemanto, dhammasavo dhammasavapitā;

Saṅgharakkhitatthero ca, usabho ca mahāmunīti.

Belaṭṭhānika, Setuccha, Bandhura, ẩn sĩ Khitaka; Malitavambha, Suhemanta, Dhammasava, thân phụ của Dhammasava; Trưởng lão Saṅgharakkhita, và Usabha, bậc đại ẩn sĩ.


12. Dvādasamavaggo

12. Phẩm thứ Mười Hai


1. Jentattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Jenta


111.

111.


‘‘Duppabbajjaṃ [Pg.244] ve duradhivāsā gehā, dhammo gambhīro duradhigamā bhogā;

Kicchā vutti no itarītareneva, yuttaṃ cintetuṃ satatamaniccata’’nti.

“Thật khó xuất gia, nhà cửa khó ở, Chánh pháp thâm sâu, tài sản khó được; đời sống của chúng ta thật khổ sở với cái này cái kia, thật thích hợp để luôn suy niệm về vô thường.”


… Jento thero….

… Trưởng lão Jenta …


2. Vacchagottattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Vacchagotta


112.

112.


‘‘Tevijjohaṃ mahājhāyī, cetosamathakovido;

Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Ta là người tam minh, bậc đại thiền định, thiện xảo về tâm định; mục đích của ta đã đạt được, lời dạy của đức Phật đã được thực hành.”


… Vacchagotto thero….

… Trưởng lão Vacchagotta …


3. Vanavacchattheragāthā

3. Kệ Trưởng Lão Vanavaccha


113.

113.


‘‘Acchodikā puthusilā,gonaṅgulamigāyutā;

Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.

“Nước trong, đá rộng, có loài nai gonaṅgula, rong rêu che phủ, những núi đá ấy làm ta hoan hỷ.”


… Vanavaccho thero….

… Trưởng lão Vanavaccha …


4. Adhimuttattheragāthā

4. Kệ Trưởng Lão Adhimutta


114.

114.


‘‘Kāyaduṭṭhullagaruno, hiyyamānamhi jīvite;

Sarīrasukhagiddhassa, kuto samaṇasādhutā’’ti.

“Với kẻ nặng nề thân xác thô kệch, khi mạng sống đang suy giảm, với kẻ tham đắm lạc thú của thân, thì đâu có được sự tốt đẹp của Sa-môn?”


… Adhimutto thero….

… Trưởng lão Adhimutta …


5. Mahānāmattheragāthā

5. Kệ Trưởng Lão Mahānāma


115.

115.


‘‘Esāvahiyyase pabbatena, bahukuṭajasallakikena ;

Nesādakena girinā, yasassinā paricchadenā’’ti.

“Này, ngươi đang bị suy thoái khỏi ngọn núi Nesādaka này, ngọn núi có nhiều cây kuṭaja và sallaki, nổi danh và được bao bọc.”


… Mahānāmo thero….

… Trưởng lão Mahānāma …


6. Pārāpariyattheragāthā

6. Kệ Trưởng Lão Pārāpariya


116.

116.


‘‘Chaphassāyatane [Pg.245] hitvā, guttadvāro susaṃvuto;

Aghamūlaṃ vamitvāna, patto me āsavakkhayo’’ti.

“Đã từ bỏ sáu xứ của xúc, các căn môn được phòng hộ, khéo thu thúc, đã nôn ra gốc rễ của khổ đau, ta đã đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc.”


… Pārāpariyo thero ….

… Trưởng lão Pārāpariya …


7. Yasattheragāthā

7. Kệ Trưởng Lão Yasa


117.

117.


‘‘Suvilitto suvasano,sabbābharaṇabhūsito;

Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Dầu được xức dầu thơm, mặc y phục đẹp, trang sức với mọi đồ trang hoàng, ta đã chứng đắc ba minh, đã thực hành xong lời dạy của đức Phật.”


… Yaso thero….

… Trưởng lão Yasa …


8. Kimilattheragāthā

8. Kệ Trưởng Lão Kimila


118.

118.


‘‘Abhisattova nipatati, vayo rūpaṃ aññamiva tatheva santaṃ;

Tasseva sato avippavasato, aññasseva sarāmi attāna’’nti.

“Tuổi và sắc đẹp suy tàn như bị nguyền rủa, thân này vẫn như thế mà dường như khác lạ. Dầu vẫn là nó, không hề xa cách, ta vẫn nhớ đến tự thân như là một kẻ khác.”


… Kimilo thero….

… Trưởng lão Kimila …


9. Vajjiputtattheragāthā

9. Kệ Trưởng Lão Vajjiputta


119.

119.


‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya;

Jhāya gotama mā ca pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.

“Hãy đi vào rừng sâu gốc cây, đặt Niết-bàn vào trong tâm, hãy thiền định, này Gotama, chớ có phóng dật. Tiếng ồn ào sẽ làm gì được cho ngươi?”


… Vajjiputto thero….

… Trưởng lão Vajjiputta …


10. Isidattattheragāthā

10. Kệ Trưởng Lão Isidatta


120.

120.


‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;

Dukkhakkhayo anuppatto,patto me āsavakkhayo’’ti.

“Năm uẩn đã được liễu tri, chúng tồn tại với gốc rễ bị cắt đứt. Sự chấm dứt khổ đau đã được chứng đạt, ta đã đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc.”


… Isidatto thero….

… Trưởng lão Isidatta …


Vaggo dvādasamo niṭṭhito.

Phẩm thứ mười hai đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Tóm lược của phẩm ấy:


Jento [Pg.246] ca vacchagotto ca, vaccho ca vanasavhayo;

Adhimutto mahānāmo, pārāpariyo yasopi ca;

Kimilo vajjiputto ca, isidatto mahāyasoti.

Jenta và Vacchagotta, và Vanavaccha; Adhimutta, Mahānāma, Pārāpariya, và cả Yaso; Kimila, Vajjiputta, và Isidatta, bậc đại danh tiếng.


Ekakanipāto niṭṭhito.

Phần một kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Tóm lược ở đây:


Vīsuttarasataṃ therā, katakiccā anāsavā;

Ekakeva nipātamhi, susaṅgītā mahesibhīti.

Một trăm hai mươi vị Trưởng lão, đã làm xong việc cần làm, không còn lậu hoặc; trong phần một kệ này, đã được các bậc Đại sĩ khéo kết tập.


2. Dukanipāto

2. Phẩm Hai Pháp


1. Paṭhamavaggo

1. Phẩm Thứ Nhất


1. Uttarattheragāthā

1. Trưởng Lão Uttara Kệ


121.

121.


‘‘Natthi [Pg.247] koci bhavo nicco, saṅkhārā vāpi sassatā;

Uppajjanti ca te khandhā, cavanti aparāparaṃ.

“Không có bất cứ sự hiện hữu nào là thường còn, hay các pháp hữu vi là vĩnh cửu; các uẩn ấy sanh lên rồi diệt đi, hết lần này đến lần khác.


122.

122.


‘‘Etamādīnaṃ ñatvā, bhavenamhi anatthiko;

Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.

“Sau khi biết được sự nguy hại này, ta không còn tha thiết với sự hiện hữu. Ta đã được giải thoát khỏi tất cả các dục vọng. Ta đã đạt được sự đoạn tận các lậu hoặc.”


Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttaro thero gāthāyo abhāsitthāti.

Như vậy, trưởng lão Uttara đã nói những câu kệ này.


2. Piṇḍolabhāradvājattheragāthā

2. Trưởng Lão Piṇḍola Bhāradvāja Kệ


123.

123.


‘‘Nayidaṃ anayena jīvitaṃ, nāhāro hadayassa santiko;

Āhāraṭṭhitiko samussayo, iti disvāna carāmi esanaṃ.

“Sự sống này không được duy trì bằng phương cách sai trái, vật thực không phải là sự an tịnh của tâm; thân thể này được duy trì bởi vật thực. Sau khi thấy rõ như vậy, ta đi tìm kiếm (vật thực).”


124.

124.


‘‘Paṅkoti hi naṃ pavedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;

Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho’’ti.

“Sự đảnh lễ và cúng dường này ở trong các gia đình, các vị ấy đã tuyên bố rằng đó là vũng lầy. Sự tôn trọng là mũi tên vi tế, khó nhổ ra, khó từ bỏ đối với kẻ tồi tệ.”


Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero gāthāyo abhāsitthāti.

Như vậy, trưởng lão Piṇḍola Bhāradvāja đã nói những câu kệ này.


3. Valliyattheragāthā

3. Trưởng Lão Valliya Kệ


125.

125.


‘‘Makkaṭo pañcadvārāyaṃ, kuṭikāyaṃ pasakkiya;

Dvārena anupariyeti, ghaṭṭayanto muhuṃ muhuṃ.

“Con khỉ đi vào trong ngôi nhà nhỏ có năm cửa, nó đi quanh quẩn từ cửa này đến cửa khác, lay động chúng lập đi lập lại.


126.

126.


‘‘Tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi, na hi te taṃ yathā pure;

Niggahītosi paññāya, neva dūraṃ gamissatī’’ti.

“Này con khỉ, hãy đứng lại, đừng có chạy nhảy! Đối với ngươi, sự việc không còn như trước nữa. Ngươi đã bị chế ngự bởi trí tuệ, ngươi sẽ không đi xa được nữa.”


… Valliyo thero….

… Trưởng lão Valliya …


4. Gaṅgātīriyattheragāthā

4. Trưởng Lão Gaṅgātīriya Kệ


127.

127.


‘‘Tiṇṇaṃ [Pg.248] me tālapattānaṃ, gaṅgātīre kuṭī katā;

Chavasittova me patto, paṃsukūlañca cīvaraṃ.

“Ta đã làm một cái chòi ở bờ sông Gaṅgā bằng ba lá cọ; bình bát của ta giống như cái gáo múc nước, và y của ta là y phấn tảo.


128.

128.


‘‘Dvinnaṃ antaravassānaṃ, ekā vācā me bhāsitā;

Tatiye antaravassamhi, tamokhandho padālito’’ti.

“Trong khoảng thời gian hai năm, ta chỉ nói ra một lời. Trong khoảng thời gian năm thứ ba, khối si mê đã được phá tan.”


… Gaṅgātīriyo thero….

… Trưởng lão Gaṅgātīriya …


5. Ajinattheragāthā

5. Trưởng Lão Ajina Kệ


129.

129.


‘‘Api ce hoti tevijjo, maccuhāyī anāsavo;

Appaññātoti naṃ bālā, avajānanti ajānatā.

“Cho dù vị ấy là người có tam minh, đã vượt qua sự chết, và không còn lậu hoặc, nhưng những kẻ ngu dốt, vì không biết, đã xem thường vị ấy là người không được biết đến.


130.

130.


‘‘Yo ca kho annapānassa, lābhī hotīdha puggalo;

Pāpadhammopi ce hoti, so nesaṃ hoti sakkato’’ti.

“Và ở đây, bất cứ người nào là người nhận được đồ ăn thức uống, cho dù có ác pháp, người ấy vẫn được họ tôn trọng.”


… Ajino thero….

… Trưởng lão Ajina …


6. Meḷajinattheragāthā

6. Trưởng Lão Meḷajina Kệ


131.

131.


‘‘Yadāhaṃ dhammamassosiṃ, bhāsamānassa satthuno;

Na kaṅkhamabhijānāmi, sabbaññūaparājite.

“Khi ta đã lắng nghe Chánh Pháp từ bậc Đạo Sư đang thuyết giảng, ta không còn biết đến sự nghi ngờ nào về bậc Toàn Giác, bậc Bất Bại.


132.

132.


‘‘Satthavāhe mahāvīre, sārathīnaṃ varuttame;

Magge paṭipadāyaṃ vā, kaṅkhā mayhaṃ na vijjatī’’ti.

“Về bậc Lãnh Đạo, bậc Đại Anh Hùng, bậc Tối Thượng giữa những người đánh xe, ta không có sự nghi ngờ nào về con đường hay về pháp hành.”


… Meḷajino thero….

… Trưởng lão Meḷajina …


7. Rādhattheragāthā

7. Trưởng Lão Rādha Kệ


133.

133.


‘‘Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati;

Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.

“Ví như mưa thấm vào ngôi nhà vụng lợp, cũng vậy, tham ái thấm vào tâm không tu tập.


134.

134.


‘‘Yathā agāraṃ succhannaṃ, vuḍḍhī na samativijjhati;

Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhatī’’ti.

“Ví như mưa không thấm vào ngôi nhà khéo lợp, cũng vậy, tham ái không thấm vào tâm khéo tu tập.”


… Rādho thero….

… Trưởng lão Rādha …


8. Surādhattheragāthā

8. Kệ Trưởng lão Surādha


135.

135.


‘‘Khīṇā [Pg.249] hi mayhaṃ jāti, vusitaṃ jinasāsanaṃ;

Pahīno jālasaṅkhāto, bhavanetti samūhatā.

“Sanh của ta đã tận, giáo pháp của bậc Chiến Thắng đã được sống; thứ được gọi là mạng lưới đã được đoạn trừ, dây dẫn đến tái sanh đã được nhổ bật gốc.”


136.

136.


‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.

“Vì mục đích nào tôi đã xuất gia, từ gia đình đến không gia đình; mục đích ấy của tôi đã được chứng đạt, là sự đoạn tận tất cả các kiết sử.”


… Surādho thero….

… Trưởng lão Surādha …


9. Gotamattheragāthā

9. Kệ Trưởng lão Gotama


137.

137.


‘‘Sukhaṃ supanti munayo, ye itthīsu na bajjhare;

Sadā ve rakkhitabbāsu, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ.

“Các bậc ẩn sĩ ngủ một cách an lạc, là những vị không bị trói buộc bởi phụ nữ. Ở nơi những người phụ nữ luôn phải được canh giữ, lời chân thật quả thật rất khó tìm.”


138.

138.


‘‘Vadhaṃ carimha te kāma, anaṇā dāni te mayaṃ;

Gacchāma dāni nibbānaṃ, yattha gantvā na socatī’’ti.

“Hỡi dục, chúng ta đã thực hành sự giết hại ngươi, bây giờ chúng ta không còn nợ nần ngươi; bây giờ chúng ta đi đến Niết-bàn, là nơi đi đến đó không còn sầu muộn.”


… Gotamo thero….

… Trưởng lão Gotama …


10. Vasabhattheragāthā

10. Kệ Trưởng lão Vasabha


139.

139.


‘‘Pubbe hanati attānaṃ, pacchā hanati so pare;

Suhataṃ hanti attānaṃ, vītaṃseneva pakkhimā.

“Trước tiên, hắn giết chính mình, sau đó hắn giết người khác; hắn giết chính mình một cách triệt để, giống như chim mồi (giết) bầy chim.”


140.

140.


‘‘Na brāhmaṇo bahivaṇṇo, anto vaṇṇo hi brāhmaṇo;

Yasmiṃ pāpāni kammāni, sa ve kaṇho sujampatī’’ti.

“Không phải vẻ bề ngoài làm nên Bà-la-môn, vẻ bên trong mới là Bà-la-môn; ở nơi người nào có các nghiệp ác, người ấy quả thật là kẻ đen tối, hỡi Sujampati.”


… Vasabho thero….

… Trưởng lão Vasabha …


Vaggo paṭhamo niṭṭhito.

Phẩm thứ nhất đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy –


Uttaro ceva piṇḍolo, valliyo tīriyo isi;

Ajino ca meḷajino, rādho surādho gotamo;

Vasabhena ime honti, dasa therā mahiddhikāti.

Uttara và Piṇḍola, Valliya, Tīriya vị ẩn sĩ; Ajina và Meḷajina, Rādha, Surādha, Gotama; cùng với Vasabha, đây là mười vị Trưởng lão có đại thần lực.


2. Dutiyavaggo

2. Phẩm Thứ Hai


1. Mahācundattheragāthā

1. Kệ Trưởng lão Mahācunda


141.

141.


‘‘Sussūsā [Pg.250] sutavaddhanī, sutaṃ paññāya vaddhanaṃ;

Paññāya atthaṃ jānāti, ñāto attho sukhāvaho.

“Sự lắng nghe làm tăng trưởng sở văn, sở văn là sự tăng trưởng của trí tuệ; nhờ trí tuệ, người ta biết được ý nghĩa, ý nghĩa đã được biết mang lại an lạc.”


142.

142.


‘‘Sevetha pantāni senāsanāni, careyya saṃyojanavippamokkhaṃ;

Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha, saṅghe vase rakkhitatto satimā’’ti.

“Nên lui tới các trú xứ vắng lặng, nên thực hành sự giải thoát khỏi các kiết sử; nếu không tìm thấy sự hoan hỷ ở nơi đó, hãy sống trong Tăng chúng, với tự thân được hộ trì, có chánh niệm.”


… Mahācundo thero….

… Trưởng lão Mahācunda …


2. Jotidāsattheragāthā

2. Kệ Trưởng lão Jotidāsa


143.

143.


‘‘Ye kho te veṭhamissena, nānattena ca kammunā;

Manusse uparundhanti, pharusūpakkamā janā;

Tepi tattheva kīranti, na hi kammaṃ panassati.

“Những người nào có sự cố gắng tàn bạo, họ làm hại con người bằng cách trói buộc và bằng các hành động khác nhau; chính họ cũng phải gánh chịu ngay tại đó, vì nghiệp không bị mất đi.”


144.

144.


‘‘Yaṃ karoti naro kammaṃ, kalyāṇaṃ yadi pāpakaṃ;

Tassa tasseva dāyādo, yaṃ yaṃ kammaṃ pakubbatī’’ti.

“Người nào làm nghiệp nào, dù là thiện hay ác; người ấy là người thừa tự của chính nghiệp ấy, bất cứ nghiệp nào người ấy tạo tác.”


… Jotidāso thero….

… Trưởng lão Jotidāsa …


3. Heraññakānittheragāthā

3. Kệ Trưởng lão Heraññakāni


145.

145.


‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;

Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odakaṃ.

“Ngày và đêm trôi qua, mạng sống bị chấm dứt; tuổi thọ của chúng sanh bị hao mòn, giống như nước của các con sông nhỏ.”


146.

146.


‘‘Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati;

Pacchāssa kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.

“Vậy mà kẻ ngu, trong khi làm các nghiệp ác, không hiểu; sau đó, nó trở nên cay đắng đối với kẻ ấy, vì quả của nó là xấu ác.”


… Heraññakānitthero….

… Trưởng lão Heraññakāni …


4. Somamittattheragāthā

4. Kệ Trưởng lão Somamitta


147.

147.


‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave;

Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;

Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.

“Giống như người leo lên một khúc gỗ nhỏ bị chìm trong đại dương; cũng vậy, do nương tựa vào người lười biếng, ngay cả người có đời sống tốt đẹp cũng bị chìm; do đó, nên tránh xa người ấy, kẻ lười biếng, thiếu tinh tấn.”


148.

148.


‘‘Pavivittehi [Pg.251] ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;

Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.

Nên chung sống cùng với các bậc Thánh hiền, những vị sống viễn ly, có tâm hướng đến Niết-bàn, thường thiền quán, luôn tinh tấn nỗ lực.


… Somamitto thero….

… Trưởng lão Somamitta….


5. Sabbamittattheragāthā

5. Kệ ngôn của Trưởng lão Sabbamitta


149.

149.


‘‘Jano janamhi sambaddho, janamevassito jano;

Jano janena heṭhīyati, heṭheti ca jano janaṃ.

Người đời ràng buộc với người đời, người đời nương tựa chính người đời; người đời bị người đời bức hại, và người đời cũng bức hại người đời.


150.

150.


‘‘Ko hi tassa janenattho, janena janitena vā;

Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ, heṭhayitvā bahuṃ jana’’nti.

Nào có lợi ích gì cho người ấy, bởi người khác hay bởi người được sinh ra? Ta sẽ từ bỏ chúng sanh mà ra đi, (từ bỏ) thứ đã bức hại bao người.


… Sabbamitto thero….

… Trưởng lão Sabbamitta….


6. Mahākāḷattheragāthā

6. Kệ ngôn của Trưởng lão Mahākāḷa


151.

151.


‘‘Kāḷī itthī brahatī dhaṅkarūpā, satthiñca bhetvā aparañca satthiṃ;

Bāhañca bhetvā aparañca bāhaṃ, sīsañca bhetvā dadhithālakaṃva;

Esā nisinnā abhisandahitvā.

Người nữ Kāḷī, to lớn, hình dạng như quạ, sau khi bẻ gãy một đùi rồi lại bẻ đùi kia; sau khi bẻ gãy một tay rồi lại bẻ tay kia, sau khi đập vỡ đầu như cái hũ sữa chua; người ấy ngồi đó, sau khi đã sắp xếp lại (các bộ phận).


152.

152.


‘‘Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;

Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, māhaṃ puna bhinnasiro sayissa’’nti.

Người nào không hiểu biết mà tạo ra chấp thủ, kẻ ngu si ấy lại đi vào đau khổ. Vì vậy, người có trí tuệ không nên tạo ra chấp thủ, mong rằng ta sẽ không phải nằm xuống với cái đầu bị vỡ một lần nữa.


… Mahākāḷo thero….

… Trưởng lão Mahākāḷa….


7. Tissattheragāthā

7. Kệ ngôn của Trưởng lão Tissa


153.

153.


‘‘Bahū sapatte labhati, muṇḍo saṅghāṭipāruto;

Lābhī annassa pānassa, vatthassa sayanassa ca.

Vị Sa-môn cạo đầu, khoác y tăng-già-lê, nếu được lợi lộc về thức ăn, thức uống, y phục và chỗ ở, sẽ có được nhiều kẻ thù.


154.

154.


‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, sakkāresu mahabbhayaṃ;

Appalābho anavassuto, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

Biết được sự nguy hại này, sự nguy hiểm lớn lao trong việc được cung kính, vị Tỳ-khưu nên du hành với ít lợi lộc, không bị tham ái thấm đẫm, và có chánh niệm.


… Tisso thero….

… Trưởng lão Tissa….


8. Kimilattheragāthā

8. Kệ ngôn của Trưởng lão Kimila


155.

155.


‘‘Pācīnavaṃsadāyamhi[Pg.252], sakyaputtā sahāyakā;

Pahāyānappake bhoge, uñchāpattāgate ratā.

Tại khu rừng Pācīnavaṃsa, các vị Thích tử, những người bạn đồng hành, đã từ bỏ tài sản không ít, hoan hỷ với vật thực khất thực được bằng bát.


156.

156.


‘‘Āraddhavīriyā pahitattā, niccaṃ daḷhaparakkamā;

Ramanti dhammaratiyā, hitvāna lokiyaṃ rati’’nti.

Tinh tấn, có tâm hướng đến (Niết-bàn), luôn nỗ lực kiên cố, từ bỏ niềm vui thế gian, họ hoan hỷ trong niềm vui của Pháp.


… Kimilo thero….

… Trưởng lão Kimila….


9. Nandattheragāthā

9. Kệ ngôn của Trưởng lão Nanda


157.

157.


‘‘Ayoniso manasikārā, maṇḍanaṃ anuyuñjisaṃ;

Uddhato capalo cāsiṃ, kāmarāgena aṭṭito.

Do tác ý không như lý, ta đã chuyên tâm vào việc trang điểm; ta đã trạo cử, dao động, và bị dục ái áp bức.


158.

158.


‘‘Upāyakusalenāhaṃ, buddhenādiccabandhunā;

Yoniso paṭipajjitvā, bhave cittaṃ udabbahi’’nti.

Nhờ Đức Phật, bậc khéo léo trong phương tiện, quyến thuộc của mặt trời, ta đã thực hành như lý và đã nhấc tâm mình ra khỏi vũng lầy của hữu.


… Nando thero….

… Trưởng lão Nanda….


10. Sirimattheragāthā

10. Kệ ngôn của Trưởng lão Sirima


159.

159.


‘‘Pare ca naṃ pasaṃsanti, attā ce asamāhito;

Moghaṃ pare pasaṃsanti, attā hi asamāhito.

Nếu người khác tán thán vị ấy, nhưng tự thân vị ấy không có định; thì người khác đã tán thán một cách vô ích, vì tự thân vị ấy không có định.


160.

160.


‘‘Pare ca naṃ garahanti, attā ce susamāhito;

Moghaṃ pare garahanti, attā hi susamāhito’’ti.

Nếu người khác chê bai vị ấy, nhưng tự thân vị ấy có định tốt; thì người khác đã chê bai một cách vô ích, vì tự thân vị ấy có định tốt.


… Sirimā thero….

… Trưởng lão Sirima….


Vaggo dutiyo niṭṭhito.

Phẩm thứ hai kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm tắt của phẩm ấy:


Cundo ca jotidāso ca, thero heraññakāni ca;

Somamitto sabbamitto, kālo tisso ca kimilo ;

Nando ca sirimā ceva, dasa therā mahiddhikāti.

Cunda và Jotidāsa, Trưởng lão Heraññakāni, Somamitta, Sabbamitta, Kāḷa, Tissa và Kimila, Nanda và Sirima, mười vị Trưởng lão có thần thông lớn.


3. Tatiyavaggo

3. Phẩm thứ ba


1. Uttarattheragāthā

1. Kệ Trưởng lão Uttara


161.

161.


‘‘Khandhā [Pg.253] mayā pariññātā, taṇhā me susamūhatā;

Bhāvitā mama bojjhaṅgā, patto me āsavakkhayo.

“Các uẩn đã được ta liễu tri, ái dục đã được ta nhổ sạch; Các giác chi đã được ta tu tập, sự đoạn tận các lậu hoặc đã được ta chứng đạt.”


162.

162.


‘‘Sohaṃ khandhe pariññāya, abbahitvāna jāliniṃ;

Bhāvayitvāna bojjhaṅge, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.

“Ta đây, sau khi liễu tri các uẩn, đã nhổ lên (ái dục) như lưới; Sau khi đã tu tập các giác chi, là người vô lậu, ta sẽ tịch tịnh Niết-bàn.”


… Uttaro thero….

… Trưởng lão Uttara …


2. Bhaddajittheragāthā

2. Kệ Trưởng lão Bhaddaji


163.

163.


‘‘Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo;

Tiriyaṃ soḷasubbedho, ubbhamāhu sahassadhā.

“Vị vua ấy tên là Panāda, có cây cột trụ bằng vàng; Bề ngang mười sáu usabha, người ta nói chiều cao là một ngàn (usabha).”


164.

164.


‘‘Sahassakaṇḍo satageṇḍu, dhajālu haritāmayo;

Anaccuṃ tattha gandhabbā, chasahassāni sattadhā’’ti.

“Có một ngàn tầng, trăm chóp đỉnh, cờ phướn tung bay, làm bằng vàng ròng; Ở đó, sáu ngàn nhạc công đã múa hát ở bảy nơi.”


… Bhaddajitthero….

… Trưởng lão Bhaddaji …


3. Sobhitattheragāthā

3. Kệ Trưởng lão Sobhita


165.

165.


‘‘Satimā paññavā bhikkhu, āraddhabalavīriyo;

Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussariṃ.

“Là vị Tỳ-khưu có chánh niệm, có trí tuệ, có năng lực và tinh tấn đã được khởi lên; Ta đã nhớ lại năm trăm kiếp như trong một đêm.”


166.

166.


‘‘Cattāro satipaṭṭhāne, satta aṭṭha ca bhāvayaṃ;

Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussari’’nti.

“Do tu tập bốn niệm xứ, bảy (giác chi) và tám (chánh đạo); Ta đã nhớ lại năm trăm kiếp như trong một đêm.”


… Sobhito thero….

… Trưởng lão Sobhita …


4. Valliyattheragāthā

4. Kệ Trưởng lão Valliya


167.

167.


‘‘Yaṃ kiccaṃ daḷhavīriyena, yaṃ kiccaṃ boddhumicchatā;

Karissaṃ nāvarajjhissaṃ, passa vīriyaṃ parakkama.

“Việc gì cần làm với tinh tấn kiên cố, việc gì cần làm bởi người muốn giác ngộ; Con sẽ làm, sẽ không sai sót, xin hãy xem sự tinh tấn, sự nỗ lực (của con).”


168.

168.


‘‘Tvañca me maggamakkhāhi, añjasaṃ amatogadhaṃ;

Ahaṃ monena monissaṃ, gaṅgāsotova sāgara’’nti.

“Và xin Ngài hãy chỉ dạy cho con con đường, con đường thẳng dẫn đến bất tử; Con sẽ đạt đến sự tịch tịnh bằng trí tuệ của bậc ẩn sĩ, như dòng sông Hằng (chảy vào) đại dương.”


… Valliyo thero….

… Trưởng lão Valliya …


5. Vītasokattheragāthā

5. Kệ Trưởng lão Vītasoka


169.

169.


‘‘Kese [Pg.254] me olikhissanti, kappako upasaṅkami;

Tato ādāsamādāya, sarīraṃ paccavekkhisaṃ.

“Người thợ cạo đã đến gần để cắt tóc cho ta; Sau đó, ta lấy tấm gương và quán xét thân thể này.”


170.

170.


‘‘Tuccho kāyo adissittha, andhakāro tamo byagā;

Sabbe coḷā samucchinnā, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Thân này được thấy là trống rỗng, bóng tối (vô minh) đã tan biến; Tất cả các phiền não đã được cắt đứt, bây giờ không còn tái sanh nữa.”


… Vītasoko thero….

… Trưởng lão Vītasoka …


6. Puṇṇamāsattheragāthā

6. Kệ Trưởng lão Puṇṇamāsa


171.

171.


‘‘Pañca nīvaraṇe hitvā, yogakkhemassa pattiyā;

Dhammādāsaṃ gahetvāna, ñāṇadassanamattano.

“Sau khi từ bỏ năm triền cái, để chứng đạt sự an ổn khỏi các ách; Ta đã cầm lấy tấm gương pháp, là trí kiến của chính mình.”


172.

172.


‘‘Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ, sabbaṃ santarabāhiraṃ;

Ajjhattañca bahiddhā ca, tuccho kāyo adissathā’’ti.

“Ta đã quán xét thân này, tất cả bên trong và bên ngoài; Cả bên trong lẫn bên ngoài, thân này được thấy là trống rỗng.”


… Puṇṇamāso thero….

… Trưởng lão Puṇṇamāsa …


7. Nandakattheragāthā

7. Kệ Trưởng lão Nandaka


173.

173.


‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, khalitvā patitiṭṭhati;

Bhiyyo laddāna saṃvegaṃ, adīno vahate dhuraṃ.

“Ví như con ngựa thuần chủng tốt, sau khi vấp ngã lại đứng vững; Có được sự chấn động hơn nữa, không nản lòng mà mang lấy gánh nặng.”


174.

174.


‘‘Evaṃ dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvakaṃ;

Ājānīyaṃ maṃ dhāretha, puttaṃ buddhassa orasa’’nti.

“Cũng vậy, hãy ghi nhận ta, người có đầy đủ tri kiến, là đệ tử của bậc Chánh Đẳng Giác; Hãy xem ta như con ngựa thuần chủng, là người con đích thực của Đức Phật.”


… Nandako thero….

… Trưởng lão Nandaka …


8. Bharatattheragāthā

8. Kệ Trưởng lão Bharata


175.

175.


‘‘Ehi nandaka gacchāma, upajjhāyassa santikaṃ;

Sīhanādaṃ nadissāma, buddhaseṭṭhassa sammukhā.

“Này Nandaka, hãy đến đây, chúng ta hãy đi đến gần vị Thầy Bổn sư; Chúng ta sẽ rống lên tiếng rống sư tử, trước mặt bậc Tối Thắng là Đức Phật.”


176.

176.


‘‘Yāya no anukampāya, amhe pabbājayī muni;

So no attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.

“Do lòng bi mẫn nào đối với chúng con, bậc Mâu-ni đã cho chúng con xuất gia; mục đích ấy của chúng con, sự đoạn tận tất cả các kiết sử, đã được thành tựu.”


… Bharato thero….

… Trưởng lão Bharata …


9. Bhāradvājattheragāthā

9. Kệ của Trưởng lão Bhāradvāja


177.

177.


‘‘Nadanti [Pg.255] evaṃ sappaññā, sīhāva girigabbhare;

Vīrā vijitasaṅgāmā, jetvā māraṃ savāhaniṃ.

“Những bậc dũng mãnh, có trí tuệ, đã chiến thắng trận chiến, sau khi chinh phục Ma vương cùng với quân đội, đã rống lên như vậy, giống như những con sư tử trong hang núi.”


178.

178.


‘‘Satthā ca pariciṇṇo me, dhammo saṅgho ca pūjito;

Ahañca vitto sumano, puttaṃ disvā anāsava’’nti.

“Bậc Đạo Sư đã được tôi hầu cận, Pháp và Tăng đã được cúng dường; và tôi, sau khi thấy người con trai không còn lậu hoặc, đã được hoan hỷ và vui mừng.”


… Bhāradvājo thero….

… Trưởng lão Bhāradvāja …


10. Kaṇhadinnattheragāthā

10. Kệ của Trưởng lão Kaṇhadinna


179.

179.


‘‘Upāsitā sappurisā, sutā dhammā abhiṇhaso;

Sutvāna paṭipajjissaṃ, añjasaṃ amatogadhaṃ.

“Các bậc chân nhân đã được (tôi) hầu cận, các pháp đã được nghe thường xuyên; sau khi đã nghe, tôi sẽ thực hành con đường thẳng dẫn đến bất tử.”


180.

180.


‘‘Bhavarāgahatassa me sato, bhavarāgo puna me na vijjati;

Na cāhu na ca me bhavissati, na ca me etarahi vijjatī’’ti.

“Đối với tôi, người đã từng bị ái hữu hành hạ, nay ái hữu không còn tồn tại nữa. Nó đã không có, nó sẽ không có nơi tôi, và ngay bây giờ nó cũng không tồn tại nơi tôi.”


… Kaṇhadinno thero….

… Trưởng lão Kaṇhadinna …


Vaggo tatiyo niṭṭhito.

Phẩm thứ ba đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm tắt của phẩm ấy:


Uttaro bhaddajitthero, sobhito valliyo isi;

Vītasoko ca yo thero, puṇṇamāso ca nandako;

Bharato bhāradvājo ca, kaṇhadinno mahāmunīti.

Trưởng lão Uttara, Bhaddaji, Sobhita, ẩn sĩ Valliya, Trưởng lão Vītasoka, Puṇṇamāsa, và Nandaka, Bharata, Bhāradvāja, và đại ẩn sĩ Kaṇhadinna.


4. Catutthavaggo

4. Phẩm Thứ Tư


1. Migasirattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Migasira


181.

181.


‘‘Yato ahaṃ pabbajito, sammāsambuddhasāsane;

Vimuccamāno uggacchiṃ, kāmadhātuṃ upaccagaṃ.

“Kể từ khi tôi xuất gia trong giáo pháp của bậc Chánh Đẳng Giác, trong khi được giải thoát, tôi đã đi lên và đã vượt qua cõi Dục.”


182.

182.


‘‘Brahmuno pekkhamānassa, tato cittaṃ vimucci me;

Akuppā me vimuttīti, sabbasaṃyojanakkhayā’’ti.

“Trong khi bậc Phạm Thiên (Đức Phật) đang nhìn, từ đó tâm của tôi đã được giải thoát. Sự giải thoát của tôi là không lay chuyển, do sự đoạn tận tất cả các kiết sử.”


… Migasiro thero….

… Trưởng lão Migasira …


2. Sivakattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Sivaka


183.

183.


‘‘Aniccāni [Pg.256] gahakāni, tattha tattha punappunaṃ;

Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ.

“Những ngôi nhà (thân) ở nơi này nơi kia, lặp đi lặp lại, là vô thường. Trong khi tìm kiếm người thợ xây nhà, sự sinh lặp đi lặp lại là khổ.”


184.

184.


‘‘Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi;

Sabbā te phāsukā bhaggā, thūṇikā ca vidālitā ;

Vimariyādikataṃ cittaṃ, idheva vidhamissatī’’ti.

“Hỡi người thợ xây nhà, ngươi đã bị thấy, ngươi sẽ không làm nhà nữa. Tất cả các sườn nhà của ngươi đã bị bẻ gãy, cây đòn nóc cũng đã bị phá hủy. Tâm đã vượt qua giới hạn, ngay tại đây sẽ được dập tắt.”


… Sivako thero….

… Trưởng lão Sivaka …


3. Upavāṇattheragāthā

3. Kệ của Trưởng lão Upavāṇa


185.

185.


‘‘Arahaṃ sugato loke, vātehābādhito muni;

Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa.

“Bậc A-la-hán, bậc Thiện Thệ ở trên đời, bậc Mâu-ni đang bị bệnh do gió. Hỡi người Bà-la-môn, nếu có nước nóng, xin hãy dâng lên cho bậc Mâu-ni.”


186.

186.


‘‘Pūjito pūjaneyyānaṃ, sakkareyyāna sakkato;

Apacitopaceyyānaṃ, tassa icchāmi hātave’’ti.

“Vị được cúng dường bởi những người đáng được cúng dường, được tôn kính bởi những người đáng được tôn kính, được kính trọng bởi những người đáng được kính trọng, tôi muốn mang (nước nóng) đến cho vị ấy.”


… Upavāṇo thero….

… Trưởng lão Upavāṇa …


4. Isidinnattheragāthā

4. Kệ của Trưởng lão Isidinna


187.

187.


‘‘Diṭṭhā mayā dhammadharā upāsakā, kāmā aniccā iti bhāsamānā;

Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca te apekkhā.

“Tôi đã thấy những người cận sự nam trì pháp, nói rằng: ‘Các dục là vô thường’; (nhưng) họ lại rất tham đắm, quyến luyến ngọc và hoa tai, con cái và vợ.”


188.

188.


‘‘Addhā na jānanti yatodha dhammaṃ, kāmā aniccā iti cāpi āhu;

Rāgañca tesaṃ na balatthi chettuṃ, tasmā sitā puttadāraṃ dhanañcā’’ti.

“Chắc chắn họ không biết pháp ở đây, dù họ cũng nói rằng: ‘Các dục là vô thường’. Họ không có sức mạnh để cắt đứt tham ái, vì vậy họ bị trói buộc vào con cái, vợ và của cải.”


… Isidinno thero….

… Trưởng lão Isidinna …


5. Sambulakaccānattheragāthā

5. Kệ Trưởng lão Sambulakaccāna


189.

189.


‘‘Devo [Pg.257] ca vassati devo ca gaḷagaḷāyati,Ekako cāhaṃ bherave bile viharāmi;

Tassa mayhaṃ ekakassa bherave bile viharato,Natthi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā.

Trời vừa mưa, trời vừa sấm sét, Ta một mình trú trong hang động đáng sợ; Đối với ta, người đang trú một mình trong hang động đáng sợ, Không có sợ hãi, hay run rẩy, hay dựng tóc gáy.


190.

190.


‘‘Dhammatā mamasā yassa me, ekakassa bherave bile;

Viharato natthi bhayaṃ vā, chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā’’ti.

Đó là pháp tánh của ta, đối với ta, người đang trú một mình trong hang động đáng sợ; Không có sợ hãi, hay run rẩy, hay dựng tóc gáy.


… Sambulakaccāno thero….

… Trưởng lão Sambulakaccāna …


6. Nitakattheragāthā

6. Kệ Trưởng lão Nitaka


191.

191.


‘‘Kassa selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati;

Virattaṃ rajanīyesu, kuppanīye na kuppati;

Yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto taṃ dukkhamessati.

Tâm của ai vững trú như tảng đá, không hề lay động; Ly tham trong các pháp đáng tham ái, không sân hận trong các việc đáng sân hận; Tâm của người nào được tu tập như vậy, khổ đau từ đâu có thể đến với người ấy?


192.

192.


‘‘Mama selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati;

Virattaṃ rajanīyesu, kuppanīye na kuppati;

Mamevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto maṃ dukkhamessatī’’ti.

Tâm của ta vững trú như tảng đá, không hề lay động; Ly tham trong các pháp đáng tham ái, không sân hận trong các việc đáng sân hận; Tâm của ta được tu tập như vậy, khổ đau từ đâu có thể đến với ta?


… Nitako thero….

… Trưởng lão Nitaka …


7. Soṇapoṭiriyattheragāthā

7. Kệ Trưởng lão Soṇapoṭiriya


193.

193.


‘‘Na tāva supituṃ hoti, ratti nakkhattamālinī;

Paṭijaggitumevesā, ratti hoti vijānatā.

Chưa phải là lúc để ngủ, trong đêm nay với vòng hoa các vì sao; Đối với người có trí, đêm nay chính là để tỉnh thức.


194.

194.


‘‘Hatthikkhandhāvapatitaṃ, kuñjaro ce anukkame;

Saṅgāme me mataṃ seyyo, yañce jīve parājito’’ti.

Bị rơi từ lưng voi, nếu con voi giẫm lên; Chết trong trận chiến đối với ta còn tốt hơn, hơn là sống mà bị đánh bại.


… Soṇo poṭiriyo thero ….

… Trưởng lão Soṇa Poṭiriya …


8. Nisabhattheragāthā

8. Kệ Trưởng lão Nisabha


195.

195.


‘‘Pañca [Pg.258] kāmaguṇe hitvā, piyarūpe manorame;

Saddhāya gharā nikkhamma, dukkhassantakaro bhave.

Từ bỏ năm dục công đức, có hình tướng đáng yêu, làm vui lòng; Với đức tin, xuất gia từ bỏ gia đình, người ấy có thể chấm dứt khổ đau.


196.

196.


‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;

Kālañca paṭikaṅkhāmi, sampajāno patissato’’ti.

Ta không hoan hỷ cái chết, ta không hoan hỷ sự sống; Ta chờ đợi thời điểm, với tỉnh giác và chánh niệm.


… Nisabho thero….

… Trưởng lão Nisabha …


9. Usabhattheragāthā

9. Kệ Trưởng lão Usabha


197.

197.


‘‘Ambapallavasaṅkāsaṃ, aṃse katvāna cīvaraṃ;

Nisinno hatthigīvāyaṃ, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ.

Mặc y có màu như lá xoài non trên vai; Ngồi trên cổ voi, ta vào làng để khất thực.


198.

198.


‘‘Hatthikkhandhato oruyha, saṃvegaṃ alabhiṃ tadā;

Sohaṃ ditto tadā santo, patto me āsavakkhayo’’ti.

Xuống khỏi lưng voi, lúc đó ta có được sự chấn động tâm; Ta, người kiêu mạn lúc đó, nay đã bình lặng, đã đạt được sự đoạn tận các lậu hoặc.


… Usabho thero….

… Trưởng lão Usabha …


10. Kappaṭakurattheragāthā

10. Kệ Trưởng lão Kappaṭakura


199.

199.


‘‘Ayamiti kappaṭo kappaṭakuro, acchāya atibharitāya ;

Amataghaṭikāyaṃ dhammakaṭamatto, katapadaṃ jhānāni ocetuṃ.

Hỡi Kappaṭakura, người như tấm giẻ rách, trong khi bình nước bất tử trong suốt và đầy tràn đang hiện hữu, tâm ngươi lại xa rời giáo pháp, chống lại con đường đã được chỉ dạy để tu tập các thiền định.


200.

200.


‘‘Mā kho tvaṃ kappaṭa pacālesi, mā tvaṃ upakaṇṇamhi tāḷessaṃ;

Na hi tvaṃ kappaṭa mattamaññāsi, saṅghamajjhamhi pacalāyamānoti.

Này Kappaṭa, ngươi đừng ngủ gật, ta sẽ không còn quở trách bên tai ngươi nữa; Này Kappaṭa, ngươi không biết chừng mực, khi ngủ gật giữa Tăng chúng.


… Kappaṭakuro thero….

… Trưởng lão Kappaṭakura …


Vaggo catuttho niṭṭhito.

Phẩm thứ tư đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược –


Migasiro [Pg.259] sivako ca, upavāno ca paṇḍito;

Isidinno ca kaccāno, nitako ca mahāvasī;

Poṭiriyaputto nisabho, usabho kappaṭakuroti.

Migasira và Sivaka, và Upavāna bậc trí; Isidinna và Kaccāna, Nitaka người đại năng; Con trai của Poṭiri, Nisabha, Usabha, và Kappaṭakura.


5. Pañcamavaggo

5. Phẩm thứ năm


1. Kumārakassapattheragāthā

1. Kệ Trưởng lão Kumārakassapa


201.

201.


‘‘Aho buddhā aho dhammā, aho no satthu sampadā;

Yattha etādisaṃ dhammaṃ, sāvako sacchikāhi’’ti.

Kỳ diệu thay, các vị Phật! Kỳ diệu thay, các Pháp! Kỳ diệu thay, sự toàn hảo của Bậc Đạo Sư chúng ta; Nơi Ngài, một vị đệ tử có thể chứng ngộ được Pháp cao diệu như vậy.


202.

202.


‘‘Asaṅkheyyesu kappesu, sakkāyādhigatā ahū;

Tesamayaṃ pacchimako, carimoyaṃ samussayo;

Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Trong vô số kiếp, thân kiến đã được thủ đắc; Trong số ấy, đây là kiếp cuối cùng, đây là thân thể sau rốt; Vòng luân hồi sanh tử, nay không còn tái sanh nữa.”


… Kumārakassapo thero….

… Trưởng lão Kumārakassapa …


2. Dhammapālattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Dhammapāla


203.

203.


‘‘Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;

Jāgaro sa hi suttesu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.

“Vị Tỳ khưu trẻ tuổi nào, nỗ lực trong giáo pháp của Đức Phật; Vị ấy là người tỉnh thức, giữa những người còn đang ngủ mê; Đời sống của vị ấy, không phải là vô ích.


204.

204.


‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.

“Vì vậy, người có trí tuệ, hãy nỗ lực thực hành; Tín, giới, sự tịnh tín, và thấy được Chánh pháp; Luôn tưởng nhớ đến giáo pháp của chư Phật.”


… Dhammapālo thero….

… Trưởng lão Dhammapāla …


3. Brahmālittheragāthā

3. Kệ của Trưởng lão Brahmāli


205.

205.


‘‘Kassindriyāni samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā;

Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi kassa pihayanti tādino’’ti.

“Các căn của vị nào đã được an tịnh, như ngựa hay được người đánh xe khéo điều phục; Vị nào đã đoạn trừ ngã mạn, không còn lậu hoặc, là bậc như vậy, chư Thiên cũng ái mộ vị ấy?”


206.

206.


‘‘Mayhindriyāni [Pg.260] samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā;

Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi mayhaṃ pihayanti tādino’’ti.

“Các căn của tôi đã được an tịnh, như ngựa hay được người đánh xe khéo điều phục; Tôi đã đoạn trừ ngã mạn, không còn lậu hoặc, là bậc như vậy, chư Thiên cũng ái mộ tôi.”


… Brahmāli thero….

… Trưởng lão Brahmāli …


4. Mogharājattheragāthā

4. Kệ của Trưởng lão Mogharāja


207.

207.


‘‘Chavipāpaka cittabhaddaka, mogharāja satataṃ samāhito;

Hemantikasītakālarattiyo, bhikkhu tvaṃsi kathaṃ karissasi’’.

“Này Mogharāja, da xấu nhưng tâm tốt, ngài luôn luôn định tĩnh; Vào những đêm lạnh giá của mùa đông, này Tỳ khưu, ngài sẽ làm thế nào?”


208.

208.


‘‘Sampannasassā magadhā, kevalā iti me sutaṃ;

Palālacchannako seyyaṃ, yathaññe sukhajīvino’’ti.

“Con đã nghe rằng, toàn cõi Ma-kiệt-đà đều có lúa thóc sung mãn; Con sẽ nằm ngủ với rơm rạ che thân, cũng như những vị khác sống an lạc.”


… Mogharājā thero….

… Trưởng lão Mogharāja …


5. Visākhapañcālaputtattheragāthā

5. Kệ của Trưởng lão Visākha Pañcālaputta


209.

209.


‘‘Na ukkhipe no ca parikkhipe pare, okkhipe pāragataṃ na eraye;

Na cattavaṇṇaṃ parisāsu byāhare, anuddhato sammitabhāṇi subbato.

“Không nên tự tán dương, cũng không nên hủy báng người khác, không nên xúc phạm bậc đã đến bờ kia; Không nên khoe khoang đức hạnh của mình giữa các hội chúng, không dao động, nói năng có chừng mực, có giới hạnh tốt đẹp.


210.

210.


‘‘Susukhumanipuṇatthadassinā, matikusalena nivātavuttinā;

Saṃsevitavuddhasīlinā, nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.

“Với người thấy được ý nghĩa rất vi tế và thâm sâu, người khéo léo về trí tuệ, có hạnh khiêm cung; Người đã trau dồi giới hạnh của bậc trưởng thượng, đối với người ấy, Niết Bàn không khó đạt được.”


… Visākho pañcālaputto thero ….

… Trưởng lão Visākha Pañcālaputta …


6. Cūḷakattheragāthā

6. Kệ của Trưởng lão Cūḷaka


211.

211.


‘‘Nadanti morā susikhā supekhuṇā, sunīlagīvā sumukhā sugajjino;

Susaddalā cāpi mahāmahī ayaṃ, subyāpitambu suvalāhakaṃ nabhaṃ.

“Những con công đang hót, mào đẹp, lông cánh đẹp, cổ xanh đẹp, mặt đẹp, tiếng kêu hay; Trái đất bao la này cũng có cỏ xanh tươi tốt, nước thấm nhuần, và bầu trời có mây đẹp.


212.

212.


‘‘Sukallarūpo [Pg.261] sumanassa jhāyataṃ, sunikkamo sādhu subuddhasāsane;

Susukkasukkaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ, phusāhi taṃ uttamamaccutaṃ pada’’nti.

“Thật thích hợp cho người có tâm hoan hỷ để thiền định, sự nỗ lực trong giáo pháp của Đức Phật thật là tốt đẹp; Hãy chứng ngộ trạng thái tối thượng, bất biến ấy, trạng thái hoàn toàn thanh tịnh, vi tế, rất khó thấy.”


… Cūḷako thero….

… Trưởng lão Cūḷaka …


7. Anūpamattheragāthā

7. Kệ của Trưởng lão Anūpama


213.

213.


‘‘Nandamānāgataṃ cittaṃ, sūlamāropamānakaṃ;

Tena teneva vajasi, yena sūlaṃ kaliṅgaraṃ.

“Tâm hoan hỷ khởi lên, giống như bị đóng cọc; Ngươi đi đến chính nơi nào, có cọc nhọn và trấu cám (của dục vọng).


214.

214.


‘‘Tāhaṃ cittakaliṃ brūmi, taṃ brūmi cittadubbhakaṃ;

Satthā te dullabho laddho, mānatthe maṃ niyojayī’’ti.

“Ta gọi ngươi là tâm xấu xa, ta gọi ngươi là tâm phản trắc; Bậc Đạo Sư khó gặp ngươi đã gặp được, chớ thúc giục ta vào việc vô ích.”


… Anūpamo thero….

… Trưởng lão Anūpama …


8. Vajjitattheragāthā

8. Kệ của Trưởng lão Vajjita


215.

215.


‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, gatīsu parivattisaṃ;

Apassaṃ ariyasaccāni, andhabhūto puthujjano.

“Ta đã lang thang trong một thời gian dài, xoay vần trong các cõi; Không thấy được các Thánh đế, như một kẻ phàm phu mù lòa.


216.

216.


‘‘Tassa me appamattassa, saṃsārā vinaḷīkatā;

Sabbā gatī samucchinnā, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Đối với ta, người không dể duôi, các vòng luân hồi đã được nhổ sạch; Tất cả các cõi đã được đoạn tận, nay không còn tái sanh nữa.”


… Vajjito thero….

… Trưởng lão Vajjita …


9. Sandhitattheragāthā

9. Kệ Trưởng lão Sandhita


217.

217.


‘‘Assatthe haritobhāse, saṃvirūḷhamhi pādape;

Ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ, alabhitthaṃ patissato.

Tại cây Bồ-đề, cây cối sum suê, có màu xanh biếc, với chánh niệm, tôi đã đạt được một tưởng duy nhất hướng về đức Phật.


218.

218.


‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā;

Tassā saññāya vāhasā, patto me āsavakkhayo’’ti.

Cách đây ba mươi mốt kiếp, tôi đã có được tưởng ấy. Nhờ năng lực của tưởng ấy, tôi đã đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc.


… Sandhito thero….

… Trưởng lão Sandhita …


Vaggo pañcamo niṭṭhito.

Phẩm thứ năm đã kết thúc.


Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy –


Kumārakassapo [Pg.262] thero, dhammapālo ca brahmāli;

Mogharājā visākho ca, cūḷako ca anūpamo;

Vajjito sandhito thero, kilesarajavāhanoti.

Trưởng lão Kumārakassapa, và Dhammapāla, Brahmāli, Mogharājā, và Visākha, và Cūḷaka, và Anūpama, Vajjita, Trưởng lão Sandhita, người đã gột sạch bụi bẩn phiền não.


Dukanipāto niṭṭhito.

Phẩm Hai Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây –


Gāthādukanipātamhi, navuti ceva aṭṭha ca;

Therā ekūnapaññāsaṃ, bhāsitā nayakovidāti.

Trong Phẩm Hai Kệ, có chín mươi tám câu kệ; đã được bốn mươi chín vị Trưởng lão, những bậc thiện xảo về phương pháp, tuyên thuyết.


3. Tikanipāto

3. Phẩm Ba Kệ


1. Aṅgaṇikabhāradvājattheragāthā

1. Kệ Trưởng lão Aṅgaṇikabhāradvāja


219.

219.


‘‘Ayoni [Pg.263] suddhimanvesaṃ, aggiṃ paricariṃ vane;

Suddhimaggaṃ ajānanto, akāsiṃ amaraṃ tapaṃ.

Tìm cầu sự thanh tịnh một cách không như lý, tôi đã thờ lửa trong rừng. Không biết con đường thanh tịnh, tôi đã thực hành khổ hạnh (tưởng là) bất tử.


220.

220.


‘‘Taṃ sukhena sukhaṃ laddhaṃ, passa dhammasudhammataṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Hạnh phúc ấy đã được chứng đắc bằng hạnh phúc. Hãy xem tính chất tốt đẹp của Giáo pháp! Ba minh đã được chứng đắc, lời dạy của đức Phật đã được thực hành.


221.

221.


‘‘Brahmabandhu pure āsiṃ, idāni khomhi brāhmaṇo;

Tevijjo nhātako camhi, sottiyo camhi vedagū’’ti.

Trước kia, ta là người thân của Phạm thiên (Bà-la-môn), nay ta thật sự là bậc Bà-la-môn. Ta là người có tam minh, người đã tắm gội (phiền não), ta là người an lành, ta là người thông đạt Vệ-đà (thánh trí).


… Aṅgaṇikabhāradvājo thero….

… Trưởng lão Aṅgaṇikabhāradvāja …


2. Paccayattheragāthā

2. Kệ Trưởng lão Paccaya


222.

222.


‘‘Pañcāhāhaṃ pabbajito, sekho appattamānaso,Vihāraṃ me paviṭṭhassa, cetaso paṇidhī ahu.

Tôi xuất gia được năm ngày, là bậc hữu học, tâm chưa chứng đắc. Khi tôi bước vào tịnh xá, một ước nguyện đã khởi lên trong tâm.


223.

223.


‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārato na nikkhame;

Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.

Tôi sẽ không ăn, không uống, không ra khỏi tịnh xá, cũng sẽ không nằm nghiêng, khi mũi tên ái dục chưa được nhổ lên.


224.

224.


‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

Hãy xem sự tinh tấn và nỗ lực của tôi, người sống như vậy! Ba minh đã được chứng đắc, lời dạy của đức Phật đã được thực hành.


… Paccayo thero….

… Trưởng lão Paccaya …


3. Bākulattheragāthā

3. Kệ Trưởng lão Bākula


225.

225.


‘‘Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati;

Sukhā so dhaṃsate ṭhānā, pacchā ca manutappati.

Người nào muốn làm sau những việc đáng lẽ phải làm trước, người ấy sẽ đánh mất cơ hội hạnh phúc, và sau đó sẽ hối hận.


226.

226.


‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;

Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.

Việc gì làm, hãy nói việc ấy; việc gì không làm, đừng nói việc ấy. Người nói mà không làm, bậc trí sẽ nhận biết.


227.

227.


‘‘Susukhaṃ [Pg.264] vata nibbānaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;

Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti.

Ôi, thật hạnh phúc thay, Niết-bàn do bậc Chánh Đẳng Giác thuyết giảng! Vô ưu, vô trần, an ổn, nơi mà mọi khổ đau đều chấm dứt.


… Bākulo thero….

… Trưởng lão Bākula …


4. Dhaniyattheragāthā

4. Kệ Trưởng lão Dhaniya


228.

228.


‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;

Saṅghikaṃ nātimaññeyya, cīvaraṃ pānabhojanaṃ.

Nếu muốn sống an lạc, có lòng trân trọng đời sống sa-môn, thì không nên xem thường y phục, thức uống, và vật thực của Tăng-già.


229.

229.


‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;

Ahi mūsikasobbhaṃva, sevetha sayanāsanaṃ.

Nếu muốn sống an lạc, có lòng trân trọng đời sống sa-môn, hãy sử dụng chỗ ở và giường nằm như con rắn (sử dụng) hang chuột.


230.

230.


‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;

Itarītarena tusseyya, ekadhammañca bhāvaye’’ti.

Nếu muốn sống an lạc, có lòng trân trọng đời sống sa-môn, hãy biết tri túc với bất cứ thứ gì (vật dụng) nhận được, và hãy tu tập một pháp duy nhất (sự không dể duôi).


… Dhaniyo thero….

... Trưởng lão Dhaniyo...


5. Mātaṅgaputtattheragāthā

5. Kệ Trưởng lão Mātaṅgaputta


231.

231.


‘‘Atisītaṃ atiuṇhaṃ, atisāyamidaṃ ahu;

Iti vissaṭṭhakammante, khaṇā accenti māṇave.

“Trời quá lạnh, trời quá nóng, giờ này đã quá muộn”; do nghĩ như vậy, những chúng sanh đã từ bỏ công việc, các thời khắc tốt đẹp đã trôi qua.


232.

232.


‘‘Yo ca sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññati;

Karaṃ purisakiccāni, so sukhā na vihāyati.

Vị nào không xem xét nóng và lạnh còn hơn cả cọng cỏ, trong khi đang làm các công việc của bậc nam nhân, vị ấy không bị thối thất khỏi an lạc.


233.

233.


‘‘Dabbaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ;

Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.

Ta sẽ dùng ngực để gạt qua một bên các loại cỏ dabba, cỏ kusa, cỏ poṭakila, cỏ usīra, cỏ muñja, và cỏ pabbaja, trong khi đang làm tăng trưởng sự độc cư.”


… Mātaṅgaputto thero….

... Trưởng lão Mātaṅgaputta...


6. Khujjasobhitattheragāthā

6. Kệ Trưởng lão Khujjasobhita


234.

234.


‘‘Ye cittakathī bahussutā, samaṇā pāṭaliputtavāsino;

Tesaññataroyamāyuvā, dvāre tiṭṭhati khujjasobhito.

“Trong số các vị Sa-môn là những người có tài ăn nói, có sự nghe nhiều, và là những người trú ở thành Pāṭaliputta, vị trưởng lão này, một trong số các vị ấy, tên là Khujjasobhita, đang đứng ở tại cửa.”


235.

235.


‘‘Ye [Pg.265] cittakathī bahussutā, samaṇā pāṭaliputtavāsino;

Tesaññataroyamāyuvā, dvāre tiṭṭhati māluterito.

“Trong số các vị Sa-môn là những người có tài ăn nói, có sự nghe nhiều, và là những người trú ở thành Pāṭaliputta, vị trưởng lão này, một trong số các vị ấy, được gió đưa đến, đang đứng ở tại cửa.”


236.

236.


‘‘Suyuddhena suyiṭṭhena, saṅgāmavijayena ca;

Brahmacariyānuciṇṇena, evāyaṃ sukhamedhatī’’ti.

“Với sự chiến đấu giỏi, với sự cúng dường tốt đẹp, và với sự chiến thắng trong trận mạc, với sự thực hành đời sống phạm hạnh, như vậy vị này được tăng trưởng trong an lạc.”


… Khujjasobhito thero….

... Trưởng lão Khujjasobhita...


7. Vāraṇattheragāthā

7. Kệ Trưởng lão Vāraṇa


237.

237.


‘‘Yodha koci manussesu, parapāṇāni hiṃsati;

Asmā lokā paramhā ca, ubhayā dhaṃsate naro.

“Ở đây, bất cứ người nào trong loài người làm hại các sinh mạng khác, người ấy bị rơi rớt khỏi cả hai, từ đời này và từ đời sau.”


238.

238.


‘‘Yo ca mettena cittena, sabbapāṇānukampati;

Bahuñhi so pasavati, puññaṃ tādisako naro.

“Và vị nào với tâm từ bi thương xót tất cả chúng sanh, người như vậy tạo ra được nhiều phước báu.”


239.

239.


‘‘Subhāsitassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca;

Ekāsanassa ca raho, cittavūpasamassa cā’’ti.

“Nên học tập lời khéo nói, và sự hầu cận các vị Sa-môn, và việc ngồi một mình ở nơi kín đáo, và sự an tịnh của tâm.”


… Vāraṇo thero….

... Trưởng lão Vāraṇa...


8. Vassikattheragāthā

8. Kệ Trưởng lão Vassika


240.

240.


‘‘Ekopi saddho medhāvī, assaddhānīdha ñātinaṃ;

Dhammaṭṭho sīlasampanno, hoti atthāya bandhunaṃ.

“Ở đây, dẫu chỉ một người có đức tin, có trí tuệ, an trú trong Chánh Pháp, có đầy đủ giới hạnh, cũng là vì lợi ích cho các bà con và thân hữu không có đức tin.”


241.

241.


‘‘Niggayha anukampāya, coditā ñātayo mayā;

Ñātibandhavapemena, kāraṃ katvāna bhikkhusu.

“Do lòng thương xót, sau khi đã khiển trách, các bà con đã được ta khuyến khích. Do tình thương đối với bà con thân hữu, sau khi đã tỏ lòng kính trọng đối với các vị Tỳ-khưu.”


242.

242.


‘‘Te abbhatītā kālaṅkatā, pattā te tidivaṃ sukhaṃ;

Bhātaro mayhaṃ mātā ca, modanti kāmakāmino’’ti.

“Họ đã qua đời, đã mệnh chung, họ đã đạt được sự an lạc ở cõi trời. Các người anh em của ta và mẹ của ta, những người được thỏa mãn các dục vọng, đang hoan hỷ.”


… Vassiko thero….

... Trưởng lão Vassika...


9. Yasojattheragāthā

9. Kệ Trưởng lão Yasoja


243.

243.


‘‘Kālapabbaṅgasaṅkāso, kiso dhamanisanthato;

Mattaññū annapānamhi, adīnamanaso naro’’.

“Giống như cành cây bị cong màu đen, gầy ốm, nổi đầy gân, người biết tiết độ trong đồ ăn thức uống, là người có tâm không hèn nhát.”


244.

244.


‘‘Phuṭṭho [Pg.266] ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;

Nāgo saṅgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye.

“Bị ruồi và muỗi đốt trong khu rừng, trong khu rừng lớn, vị ấy nên chịu đựng ở nơi ấy với chánh niệm, giống như con voi ở đầu trận chiến.”


245.

245.


‘‘Yathā brahmā tathā eko, yathā devo tathā duve;

Yathā gāmo tathā tayo, kolāhalaṃ tatuttari’’nti.

“Một mình thì giống như Phạm Thiên, hai người thì giống như chư Thiên, ba người thì giống như ngôi làng, nhiều hơn thế nữa là sự huyên náo.”


… Yasojo thero….

... Trưởng lão Yasoja...


10. Sāṭimattiyattheragāthā

10. Kệ Trưởng lão Sāṭimattiya


246.

246.


‘‘Ahu tuyhaṃ pure saddhā, sā te ajja na vijjati;

Yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetaṃ, natthi duccaritaṃ mama.

“Trước đây ngươi đã có đức tin, ngày nay đức tin ấy của ngươi không còn hiện hữu. Cái gì là của ngươi, hãy cứ là của ngươi. Ta không có hành vi xấu ác.”


247.

247.


‘‘Aniccā hi calā saddā, evaṃ diṭṭhā hi sā mayā;

Rajjantipi virajjanti, tattha kiṃ jiyyate muni.

“Thật vậy, đức tin là vô thường, hay dao động; như vậy đức tin ấy đã được ta thấy rõ. Họ có khi ưa thích, có khi không ưa thích. Về việc ấy, bậc ẩn sĩ có bị thiệt thòi gì đâu?”


248.

248.


‘‘Paccati munino bhattaṃ, thokaṃ thokaṃ kule kule;

Piṇḍikāya carissāmi, atthi jaṅghabalaṃ mamā’’ti.

“Vật thực của bậc ẩn sĩ được nấu một ít, một ít, trong mỗi gia đình. Ta sẽ đi khất thực, ta vẫn còn sức mạnh của đôi chân.”


… Sāṭimattiyo thero….

... Trưởng lão Sāṭimattiya...


11. Upālittheragāthā

11. Kệ của Trưởng lão Upāli


249.

249.


‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;

Mitte bhajeyya kalyāṇe, suddhājīve atandite.

“Do đức tin, vị ấy đã xuất gia, là người mới tu, còn non trẻ; vị ấy nên kết giao với các thiện hữu, là những người có mạng sống trong sạch, không biếng nhác.


250.

250.


‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;

Saṅghasmiṃ viharaṃ bhikkhu, sikkhetha vinayaṃ budho.

“Do đức tin, vị ấy đã xuất gia, là người mới tu, còn non trẻ; là vị tỳ khưu bậc trí, trong khi đang sống ở trong Tăng chúng, vị ấy nên học tập về Giới Luật.


251.

251.


‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;

Kappākappesu kusalo, careyya apurakkhato’’ti.

“Do đức tin, vị ấy đã xuất gia, là người mới tu, còn non trẻ; là người khéo léo về các điều thích nghi và không thích nghi, vị ấy nên sống không bị lôi cuốn (bởi ái và kiến).”


… Upālitthero….

... Trưởng lão Upāli...


12. Uttarapālattheragāthā

12. Kệ của Trưởng lão Uttarapāla


252.

252.


‘‘Paṇḍitaṃ vata maṃ santaṃ, alamatthavicintakaṃ;

Pañca kāmaguṇā loke, sammohā pātayiṃsu maṃ.

“Than ôi, ta là bậc trí, có khả năng suy xét về lợi ích, nhưng năm dục trưởng dưỡng ở thế gian đã làm cho ta rơi vào si mê.


253.

253.


‘‘Pakkhando māravisaye, daḷhasallasamappito;

Asakkhiṃ maccurājassa, ahaṃ pāsā pamuccituṃ.

“Ta đã lao vào lãnh địa của Ma vương, đã bị mũi tên cứng chắc đâm phải; ta đã có thể giải thoát bản thân khỏi cạm bẫy của tử thần.


254.

254.


‘‘Sabbe [Pg.267] kāmā pahīnā me, bhavā sabbe padālitā ;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Tất cả các dục đã được ta từ bỏ, tất cả các cõi hữu đã được phá tan; vòng luân hồi sinh tử đã được tận diệt, nay không còn tái sanh nữa.”


… Uttarapālo thero….

... Trưởng lão Uttarapāla...


13. Abhibhūtattheragāthā

13. Kệ của Trưởng lão Abhibhūta


255.

255.


‘‘Suṇātha ñātayo sabbe, yāvantettha samāgatā;

Dhammaṃ vo desayissāmi, dukkhā jāti punappunaṃ.

“Này tất cả các quyến thuộc, bao nhiêu vị đã tụ hội về đây, hãy lắng nghe. Ta sẽ thuyết Pháp cho các vị: sự sanh đi sanh lại là đau khổ.


256.

256.


‘‘Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;

Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.

“Hãy khởi sự, hãy ra đi, hãy nỗ lực trong giáo pháp của Đức Phật. Hãy rũ sạch đạo quân của tử thần, giống như con voi (phá tan) ngôi nhà bằng sậy.


257.

257.


‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati ;

Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.

“Vị nào sống không dể duôi trong Pháp và Luật này, sau khi từ bỏ vòng luân hồi sinh tử, vị ấy sẽ chấm dứt đau khổ.”


… Abhibhūto thero….

... Trưởng lão Abhibhūta...


14. Gotamattheragāthā

14. Kệ của Trưởng lão Gotama


258.

258.


‘‘Saṃsaraṃ hi nirayaṃ agacchissaṃ, petalokamagamaṃ punappunaṃ;

Dukkhamamhipi tiracchānayoniyaṃ, nekadhā hi vusitaṃ ciraṃ mayā.

“Thật vậy, trong khi luân hồi, ta đã đi đến địa ngục, ta đã đi đến cảnh giới ngạ quỷ nhiều lần; và thật vậy, ta đã sống lâu dài trong loài bàng sanh khổ đau, theo nhiều cách khác nhau.


259.

259.


‘‘Mānusopi ca bhavobhirādhito, saggakāyamagamaṃ sakiṃ sakiṃ;

Rūpadhātusu arūpadhātusu, nevasaññisu asaññisuṭṭhitaṃ.

“Và kiếp người cũng đã được thành tựu, ta đã đi đến cõi trời nhiều lần; ta đã được sanh vào các cõi Sắc giới, các cõi Vô Sắc giới, vào cõi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng, và vào cõi Vô Tưởng.


260.

260.


‘‘Sambhavā suviditā asārakā, saṅkhatā pacalitā saderitā;

Taṃ viditvā mahamattasambhavaṃ, santimeva satimā samajjhaga’’nti.

“Các cõi hữu đã được liễu tri là vô lõi, là pháp hữu vi, bị dao động, bị khuấy động. Sau khi biết được điều ấy và sự hiện hữu của tự thân, ta, người có chánh niệm, đã chứng ngộ được sự tịch tịnh.”


… Gotamo thero….

... Trưởng lão Gotama...


15. Hāritattheragāthā

15. Kệ của Trưởng lão Hārita


261.

261.


‘‘Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati;

Sukhā so dhaṃsate ṭhānā, pacchā ca manutappati.

“Người nào muốn làm sau này những việc đáng lẽ phải làm trước đây, người ấy bị rơi khỏi trạng thái an lạc, và sau đó bị ăn năn.


262.

262.


‘‘Yañhi [Pg.268] kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;

Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.

“Việc gì đã làm, hãy nói về việc ấy; việc gì không làm, chớ nói về việc ấy. Các bậc trí nhận biết người nói mà không làm.


263.

263.


‘‘Susukhaṃ vata nibbānaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;

Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti.

“Ôi, thật vô cùng an lạc thay là Niết Bàn, đã được bậc Chánh Đẳng Giác thuyết giảng; là nơi không sầu muộn, không bụi bẩn, an ổn, là nơi mà khổ đau được đoạn diệt.”


… Hārito thero….

... Trưởng lão Hārita...


16. Vimalattheragāthā

16. Kệ của Trưởng lão Vimala


264.

264.


‘‘Pāpamitte vivajjetvā, bhajeyyuttamapuggalaṃ;

Ovāde cassa tiṭṭheyya, patthento acalaṃ sukhaṃ.

“Sau khi từ bỏ các ác hữu, vị ấy nên kết giao với bậc tối thượng; và nên đứng vững trong lời giáo huấn của vị ấy, trong khi mong cầu sự an lạc không lay chuyển.


265.

265.


‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave;

Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;

Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.

“Giống như người bị chìm trong đại dương, sau khi leo lên một khúc gỗ nhỏ; cũng vậy, người có đời sống tốt đẹp cũng bị chìm đắm do nương tựa vào người biếng nhác. Do đó, nên tránh xa người biếng nhác, có tinh tấn thấp kém ấy.


266.

266.


‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;

Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.

“Nên sống chung với các bậc Thánh, những vị sống viễn ly, có tâm hướng đến (Niết Bàn), các vị thiền giả, những người luôn luôn có tinh tấn được khởi sự, các bậc trí.”


… Vimalo thero….

... Trưởng lão Vimala ...


Tikanipāto niṭṭhito.

Phẩm Ba Kệ đã chấm dứt.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây là –


Aṅgaṇiko bhāradvājo, paccayo bākulo isi;

Dhaniyo mātaṅgaputto, sobhito vāraṇo isi.

(Trưởng lão) Aṅgaṇika Bhāradvāja, Paccaya, ẩn sĩ Bākula; Dhaniya, Mātaṅgaputta, Sobhita, ẩn sĩ Vāraṇa.


Vassiko ca yasojo ca, sāṭimattiyupāli ca;

Uttarapālo abhibhūto, gotamo hāritopi ca.

Vassika và Yasojā, Sāṭimattiya và Upāli; Uttarapāla, Abhibhūta, Gotama, và cả Hārita.


Thero tikanipātamhi, nibbāne vimalo kato;

Aṭṭhatālīsa gāthāyo, therā soḷasa kittitāti.

Trong Phẩm Ba Kệ, có Trưởng lão Vimala hướng về Niết-bàn; bốn mươi tám kệ ngôn, mười sáu vị Trưởng lão đã được kể đến.


4. Catukanipāto

4. Phẩm Bốn Kệ


1. Nāgasamālattheragāthā

1. Kệ Trưởng Lão Nāgasamāla


267.

267.


‘‘Alaṅkatā [Pg.269] suvasanā, mālinī candanussadā;

Majjhe mahāpathe nārī, turiye naccati naṭṭakī.

“Được trang điểm, y phục đẹp xinh, đeo vòng hoa, thoa bột đàn hương; giữa đường lớn, người vũ nữ nhảy múa theo tiếng nhạc.”


268.

268.


‘‘Piṇḍikāya paviṭṭhohaṃ, gacchanto naṃ udikkhisaṃ;

Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ.

“Ta đi vào (làng) để khất thực, đang đi, ta đã thấy nàng; được trang điểm, y phục đẹp xinh, như chiếc bẫy của thần chết đã được giăng ra.”


269.

269.


‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;

Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.

“Do đó, sự tác ý như lý đã khởi lên trong ta; sự nguy hại đã hiện rõ, sự nhàm chán đã được thiết lập vững chắc.”


270.

270.


‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Sau đó, tâm của ta được giải thoát. Hãy xem sự tốt đẹp của Chánh Pháp! Ba minh đã được ta chứng đắc, giáo huấn của Đức Phật đã được thực hành.”


… Nāgasamālo thero….

... Trưởng lão Nāgasamāla ...


2. Bhaguttheragāthā

2. Kệ Trưởng Lão Bhagu


271.

271.


‘‘Ahaṃ middhena pakato, vihārā upanikkhamiṃ;

Caṅkamaṃ abhiruhanto, tattheva papatiṃ chamā.

“Ta, bị hôn trầm tấn công, đã đi ra khỏi tịnh xá; khi đang bước lên đường kinh hành, ta đã ngã xuống đất ngay tại đó.”


272.

272.


‘‘Gattāni parimajjitvā, punapāruyha caṅkamaṃ;

Caṅkame caṅkamiṃ sohaṃ, ajjhattaṃ susamāhito.

“Sau khi phủi sạch thân mình, ta lại bước lên đường kinh hành; ta đã kinh hành trên đường kinh hành, với nội tâm được định tĩnh tốt đẹp.”


273.

273.


‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;

Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.

“Do đó, sự tác ý như lý đã khởi lên trong ta; sự nguy hại đã hiện rõ, sự nhàm chán đã được thiết lập vững chắc.”


274.

274.


‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Sau đó, tâm của ta được giải thoát. Hãy xem sự tốt đẹp của Chánh Pháp! Ba minh đã được ta chứng đắc, giáo huấn của Đức Phật đã được thực hành.”


… Bhagutthero….

... Trưởng lão Bhagu ...


3. Sabhiyattheragāthā

3. Kệ Trưởng Lão Sabhiya


275.

275.


‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;

Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.

“Những người khác không nhận ra rằng: ‘Chúng ta sẽ đi đến chỗ chết ở đây.’ Nhưng những ai nhận ra điều đó, nhờ vậy mà các cuộc tranh cãi được lắng dịu.”


276.

276.


‘‘Yadā ca avijānantā, iriyantyamarā viya;

Vijānanti ca ye dhammaṃ, āturesu anāturā.

“Khi những người không biết, họ hành xử như thể bất tử. Nhưng những ai biết Pháp, họ sống không bị phiền não giữa những người bị phiền não.”


277.

277.


‘‘Yaṃ [Pg.270] kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ;

Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalaṃ.

“Bất cứ hành động lơi lỏng nào, bất cứ giới hạnh ô nhiễm nào, đời sống phạm hạnh đáng ngờ vực nào, điều đó không mang lại kết quả lớn lao.”


278.

278.


‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;

Ārakā hoti saddhammā, nabhaṃ puthaviyā yathā’’ti.

“Người nào không có sự tôn kính đối với các bạn đồng phạm hạnh, người đó xa rời Chánh Pháp, như trời xa đất vậy.”


… Sabhiyo thero….

... Trưởng lão Sabhiya ...


4. Nandakattheragāthā

4. Kệ Trưởng Lão Nandaka


279.

279.


‘‘Dhiratthu pūre duggandhe, mārapakkhe avassute;

Navasotāni te kāye, yāni sandanti sabbadā.

“Đáng khinh thay! (Thân này) đầy dẫy, hôi thối, thuộc về phe của Ma vương, luôn rỉ chảy. Chín dòng chảy trong thân ngươi luôn tuôn ra mọi lúc.”


280.

280.


‘‘Mā purāṇaṃ amaññittho, māsādesi tathāgate;

Saggepi te na rajjanti, kimaṅgaṃ pana mānuse.

“Đừng nghĩ về quá khứ, đừng xúc phạm đến các bậc Như Lai (đệ tử). Các vị ấy không tham đắm ngay cả ở cõi trời, huống chi là ở cõi người.”


281.

281.


‘‘Ye ca kho bālā dummedhā, dummantī mohapārutā;

Tādisā tattha rajjanti, mārakhittamhi bandhane.

“Những kẻ ngu si, thiếu trí tuệ, có ý định xấu, bị vô minh bao phủ; những kẻ như vậy bị tham đắm ở đó, trong sự trói buộc do Ma vương giăng ra.”


282.

282.


‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;

Tādī tattha na rajjanti, chinnasuttā abandhanā’’ti.

“Những vị nào mà tham, sân, và vô minh đã được loại trừ; những vị như vậy không bị tham đắm ở đó, họ đã cắt đứt sợi dây, không còn bị trói buộc.”


… Nandako thero….

... Trưởng lão Nandaka...


5. Jambukattheragāthā

5. Kệ Trưởng lão Jambuka


283.

283.


‘‘Pañcapaññāsavassāni, rajojallamadhārayiṃ;

Bhuñjanto māsikaṃ bhattaṃ, kesamassuṃ alocayiṃ.

Suốt năm mươi lăm năm, ta đã mang theo bụi bặm và cáu bẩn; Mỗi tháng ăn một bữa, ta đã nhổ tóc và râu.


284.

284.


‘‘Ekapādena aṭṭhāsiṃ, āsanaṃ parivajjayiṃ;

Sukkhagūthāni ca khādiṃ, uddesañca na sādiyiṃ.

Ta đã đứng trên một chân, ta đã tránh việc ngồi; Ta đã ăn cả phân khô, và không nhận lời mời ăn.


285.

285.


‘‘Etādisaṃ karitvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ;

Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ.

Sau khi đã làm nhiều việc như thế, dẫn đến khổ cảnh, bị cuốn trôi trong dòng lũ lớn, ta đã đến quy y với Đức Phật.


286.

286.


‘‘Saraṇagamanaṃ passa, passa dhammasudhammataṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

Hãy xem sự quy y của ta, hãy xem diệu pháp của Chánh Pháp; Ba minh đã được chứng đắc, lời dạy của Đức Phật đã được thực hành.


… Jambuko thero….

... Trưởng lão Jambuka...


6. Senakattheragāthā

6. Kệ Trưởng lão Senaka


287.

287.


‘‘Svāgataṃ [Pg.271] vata me āsi, gayāyaṃ gayaphagguyā;

Yaṃ addasāsiṃ sambuddhaṃ, desentaṃ dhammamuttamaṃ.

Thật là một sự đến tốt đẹp cho ta, tại Gayā trong lễ hội Gayāphaggu; Khi ta đã thấy được bậc Chánh Đẳng Giác, đang thuyết giảng pháp tối thượng.


288.

288.


‘‘Mahappabhaṃ gaṇācariyaṃ, aggapattaṃ vināyakaṃ;

Sadevakassa lokassa, jinaṃ atuladassanaṃ.

Vị có hào quang vĩ đại, bậc Thầy của các hội chúng, bậc đã đạt đến tối thượng, vị Lãnh đạo; Bậc Chiến Thắng của thế gian cùng với chư thiên, bậc có tuệ kiến không gì sánh bằng.


289.

289.


‘‘Mahānāgaṃ mahāvīraṃ, mahājutimanāsavaṃ;

Sabbāsavaparikkhīṇaṃ, satthāramakutobhayaṃ.

Bậc Đại Long, bậc Đại Anh Hùng, bậc có uy lực lớn, bậc Vô Lậu; Bậc đã đoạn tận mọi lậu hoặc, bậc Đạo Sư, bậc không còn sợ hãi từ đâu.


290.

290.


‘‘Cirasaṃkiliṭṭhaṃ vata maṃ, diṭṭhisandānabandhitaṃ ;

Vimocayi so bhagavā, sabbaganthehi senaka’’nti.

Ta, Senaka, người đã bị ô nhiễm từ lâu, bị trói buộc bởi chuỗi tà kiến; Vị Thế Tôn ấy đã giải thoát cho ta khỏi tất cả các trói buộc.


… Senako thero….

... Trưởng lão Senaka...


7. Sambhūtattheragāthā

7. Kệ Trưởng lão Sambhūta


291.

291.


‘‘Yo dandhakāle tarati, taraṇīye ca dandhaye;

Ayoni saṃvidhānena, bālo dukkhaṃ nigacchati.

Người nào vội vã lúc cần chậm rãi, và chậm chạp lúc cần nhanh chóng; Do sự sắp đặt không hợp lý, kẻ ngu si đi đến đau khổ.


292.

292.


‘‘Tassatthā parihāyanti, kāḷapakkheva candimā;

Āyasakyañca pappoti, mittehi ca virujjhati.

Lợi ích của người ấy suy giảm, như mặt trăng trong kỳ trăng khuyết; Người ấy gặp phải tai tiếng, và mâu thuẫn với bạn bè.


293.

293.


‘‘Yo dandhakāle dandheti, taraṇīye ca tāraye;

Yoniso saṃvidhānena, sukhaṃ pappoti paṇḍito.

Người nào chậm rãi lúc cần chậm rãi, và nhanh chóng lúc cần nhanh chóng; Do sự sắp đặt hợp lý, người trí tuệ đạt được hạnh phúc.


294.

294.


‘‘Tassatthā paripūrenti, sukkapakkheva candimā;

Yaso kittiñca pappoti, mittehi na virujjhatī’’ti.

Lợi ích của người ấy tăng trưởng, như mặt trăng trong kỳ trăng tròn; Người ấy đạt được danh tiếng và tiếng tăm, và không mâu thuẫn với bạn bè.


… Sambhūto thero….

... Trưởng lão Sambhūta...


8. Rāhulattheragāthā

8. Kệ Trưởng lão Rāhula


295.

295.


‘‘Ubhayeneva sampanno, rāhulabhaddoti maṃ vidū;

Yañcamhi putto buddhassa, yañca dhammesu cakkhumā.

Được trang bị cả hai phương diện, các bậc trí biết ta là ‘Rāhula Hiền Thiện’; Vì ta là con của Đức Phật, và vì ta có con mắt trong các pháp.


296.

296.


‘‘Yañca me āsavā khīṇā, yañca natthi punabbhavo;

Arahā dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso.

Và vì các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận, và vì không còn tái sanh; Ta là bậc A-la-hán, xứng đáng được cúng dường, bậc Tam Minh, người thấy được sự bất tử.


297.

297.


‘‘Kāmandhā [Pg.272] jālapacchannā, taṇhāchādanachāditā;

Pamattabandhunā baddhā, macchāva kumināmukhe.

Bị mù quáng bởi dục vọng, bị che đậy bởi lưới (ái), bị bao phủ bởi màn che ái dục; Bị trói buộc bởi người bà con của sự dể duôi, như cá ở miệng hom.


298.

298.


‘‘Taṃ kāmaṃ ahamujjhitvā, chetvā mārassa bandhanaṃ;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.

Ta, sau khi đã từ bỏ dục vọng ấy, cắt đứt sự trói buộc của Ma vương; Nhổ tận gốc rễ ái dục, ta đã trở nên thanh lương, đã được dập tắt.


… Rāhulo thero….

... Trưởng lão Rāhula...


9. Candanattheragāthā

9. Kệ Trưởng lão Candana


299.

299.


‘‘Jātarūpena sañchannā, dāsīgaṇapurakkhatā;

Aṅkena puttamādāya, bhariyā maṃ upāgami.

Được trang sức bằng vàng, được đoàn nữ tỳ vây quanh; Vợ ta, bế con trong lòng, đã đến gần ta.


300.

300.


‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, sakaputtassa mātaraṃ;

Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ.

Và khi thấy nàng đang đến, người mẹ của con trai mình; Được trang điểm, ăn mặc đẹp, như một cái bẫy của thần chết đã được giăng ra.


301.

301.


‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;

Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.

Rồi sau đó, sự tác ý như lý của ta đã khởi lên; Sự nguy hại đã hiển lộ, sự nhàm chán đã được thiết lập vững chắc.


302.

302.


‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

Rồi sau đó, tâm của ta được giải thoát, hãy xem diệu pháp của Chánh Pháp; Ba minh đã được chứng đắc, lời dạy của Đức Phật đã được thực hành.


… Candano thero….

... Trưởng lão Candano...


10. Dhammikattheragāthā

10. Kệ Trưởng Lão Dhammika


303.

303.


‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati;

Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī.

“Pháp thật sự hộ trì người hành pháp, pháp được khéo hành trì, mang lại an lạc. Đây là quả báu của pháp được khéo hành trì: người hành pháp không đi vào ác thú.”


304.

304.


‘‘Nahi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino;

Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ.

“Chánh pháp và phi pháp, cả hai không có quả báo tương đồng. Phi pháp dẫn đến địa ngục, chánh pháp đưa đến thiện thú.”


305.

305.


‘‘Tasmā hi dhammesu kareyya chandaṃ, iti modamāno sugatena tādinā;

Dhamme ṭhitā sugatavarassa sāvakā, nīyanti dhīrā saraṇavaraggagāmino.

“Do vậy, đối với các pháp, hãy nên có ước muốn. Như vậy, hoan hỷ với (lời dạy của) bậc Thiện Thệ, bậc Như Nhiên; các vị đệ tử của bậc Thiện Thệ Tối Thắng, những bậc trí an trú trong Pháp, những người đi đến nơi quy y tối thượng, được dẫn ra (khỏi luân hồi).”


306.

306.


‘‘Vipphoṭito [Pg.273] gaṇḍamūlo, taṇhājālo samūhato;

So khīṇasaṃsāro na catthi kiñcanaṃ,Cando yathā dosinā puṇṇamāsiya’’nti.

“Gốc rễ của khối u đã được phá vỡ, lưới ái đã được nhổ lên. Ta đã đoạn tận luân hồi, không còn gì vướng bận, như vầng trăng ngày rằm thoát khỏi mây che.”


… Dhammiko thero….

... Trưởng lão Dhammiko...


11. Sappakattheragāthā

11. Kệ Trưởng Lão Sappaka


307.

307.


‘‘Yadā balākā sucipaṇḍaracchadā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā;

Palehiti ālayamālayesinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ.

“Khi đàn diệc trắng, cánh trắng tinh khôi, bị mây đen dọa dẫm, kinh hoàng; tìm về tổ ấm, chúng bay lượn về, khi ấy sông Ajakaraṇī làm ta vui thích.”


308.

308.


‘‘Yadā balākā suvisuddhapaṇḍarā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā;

Pariyesati leṇamaleṇadassinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ.

“Khi đàn diệc trắng, trắng ngần tinh khôi, bị mây đen dọa dẫm, kinh hoàng; không thấy nơi trú, tìm nơi ẩn mình, khi ấy sông Ajakaraṇī làm ta vui thích.”


309.

309.


‘‘Kaṃ nu tattha na ramenti, jambuyo ubhato tahiṃ;

Sobhenti āpagākūlaṃ, mama leṇassa pacchato.

“Ở nơi ấy, ai mà không vui thích? Những cây trâm ở cả hai bên bờ, làm đẹp cho bờ sông, ở phía sau hang động của ta.”


310.

310.


‘‘Tā matamadasaṅghasuppahīnā,Bhekā mandavatī panādayanti;

‘Nājja girinadīhi vippavāsasamayo,Khemā ajakaraṇī sivā surammā’’’ti.

“Những con ếch kia, đã thoát khỏi bầy rắn độc, cất lên tiếng kêu êm dịu. ‘Hôm nay không phải là lúc xa rời các dòng sông trên núi. Sông Ajakaraṇī an ổn, an lành, và rất đáng vui thích.’”


… Sappako thero….

... Trưởng lão Sappako...


12. Muditattheragāthā

12. Kệ Trưởng Lão Mudita


311.

311.


‘‘Pabbajiṃ jīvikatthohaṃ, laddhāna upasampadaṃ;

Tato saddhaṃ paṭilabhiṃ, daḷhavīriyo parakkamiṃ.

“Ta xuất gia vì mục đích sinh kế, sau khi thọ cụ túc giới. Từ đó, ta đã có được đức tin, và đã nỗ lực với tinh tấn kiên cố.”


312.

312.


‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, maṃsapesī visīyaruṃ ;

Ubho jaṇṇukasandhīhi, jaṅghāyo papatantu me.

“Mặc cho thân này tan vỡ, các thớ thịt rã rời; mặc cho hai ống chân của ta rơi ra khỏi hai khớp gối.”


313.

313.


‘‘Nāsissaṃ [Pg.274] na pivissāmi, vihārā ca na nikkhame;

Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.

“Ta sẽ không ăn, sẽ không uống, sẽ không ra khỏi tịnh xá; cũng sẽ không nằm nghiêng, khi mũi tên ái dục chưa được nhổ lên.”


314.

314.


‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Hãy xem sự tinh tấn nỗ lực của ta, người sống như vậy. Ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành.”


… Mudito thero….

... Trưởng lão Mudito...


Catukkanipāto niṭṭhito.

Phẩm Bốn Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm tắt ở đây –


Nāgasamālo bhagu ca, sabhiyo nandakopi ca;

Jambuko senako thero, sambhūto rāhulopi ca.

Nāgasamāla và Bhagu, Sabhiya và cả Nandaka; Jambuka, Trưởng lão Senaka, Sambhūta và cả Rāhula.


Bhavati candano thero, dasete buddhasāvakā;

Dhammiko sappako thero, mudito cāpi te tayo;

Gāthāyo dve ca paññāsa, therā sabbepi terasāti.

Có Trưởng lão Candana, mười vị này là đệ tử của Đức Phật. Dhammika, Trưởng lão Sappaka, và cả Mudita, ba vị ấy. Có năm mươi hai kệ ngôn, và tất cả là mười ba vị Trưởng lão.


5. Pañcakanipāto

5. Phẩm Năm Kệ


1. Rājadattattheragāthā

1. Kệ Trưởng Lão Rājadatta


315.

315.


‘‘Bhikkhu [Pg.275] sivathikaṃ gantvā, addasa itthimujjhitaṃ;

Apaviddhaṃ susānasmiṃ, khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ.

“Vị Tỳ kheo đi đến nghĩa địa, thấy một người nữ bị vứt bỏ; bị quăng đi trong bãi tha ma, đang bị giòi bọ rúc rỉa.”


316.

316.


‘‘Yañhi eke jigucchanti, mataṃ disvāna pāpakaṃ;

Kāmarāgo pāturahu, andhova savatī ahuṃ.

“Cái xác chết xấu xa mà một số người thấy và ghê tởm, (nơi ta) dục tham đã khởi lên; ta đã trở nên như người mù, (thân thể) tuôn chảy (bất tịnh).”


317.

317.


‘‘Oraṃ odanapākamhā, tamhā ṭhānā apakkamiṃ;

Satimā sampajānohaṃ, ekamantaṃ upāvisiṃ.

“Trong khoảng thời gian nấu một nồi cơm, ta đã rời khỏi nơi đó. Có chánh niệm, tỉnh giác, ta đã ngồi xuống ở một nơi riêng biệt.”


318.

318.


‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;

Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.

“Sau đó, sự tác ý như lý đã khởi lên trong ta. Sự nguy hại đã hiện rõ, sự nhàm chán đã được thiết lập vững chắc.”


319.

319.


‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Sau đó, tâm ta đã được giải thoát. Hãy xem sự tốt đẹp của Chánh pháp! Ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành.”


… Rājadatto thero….

… Trưởng lão Rājadatta ….


2. Subhūtattheragāthā

2. Kệ Trưởng Lão Subhūta


320.

320.


‘‘Ayoge yuñjamattānaṃ, puriso kiccamicchako ;

Caraṃ ce nādhigaccheyya, ‘taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ’.

“Người nào mong cầu mục đích, lại gắn mình vào điều không thích hợp; nếu thực hành như thế, sẽ không thể thành tựu. (Ta đã nghĩ rằng): ‘Đó là dấu hiệu bất hạnh của ta’.”


321.

321.


‘‘Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitaṃ, ekañce ossajeyya kalīva siyā;

Sabbānipi ce ossajeyya andhova siyā, samavisamassa adassanato.

“Sự sống bị chinh phục bởi đau khổ, chưa được nhổ lên. Nếu từ bỏ một điều (chánh niệm), người ấy sẽ như kẻ bất hạnh. Nếu từ bỏ tất cả (các thiện pháp), người ấy sẽ như kẻ mù, vì không thấy được điều bằng phẳng và không bằng phẳng.”


322.

322.


‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;

Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.

“Việc gì làm, hãy nói việc ấy; việc gì không làm, chớ nói việc ấy. Bậc trí nhận rõ người nói mà không làm.”


323.

323.


‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ;

Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato.

“Cũng như đóa hoa xinh đẹp, có sắc mà không hương; lời khéo nói cũng vậy, không kết quả cho người không thực hành.”


324.

324.


‘‘Yathāpi [Pg.276] ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ ;

Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato’’ti.

“Cũng như đóa hoa xinh đẹp, có sắc lại có hương; lời khéo nói cũng vậy, có kết quả cho người thực hành.”


… Subhūto thero….

… Trưởng lão Subhūta ….


3. Girimānandattheragāthā

3. Kệ Trưởng Lão Girimānanda


325.

325.


‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;

Tassaṃ viharāmi vūpasanto, atha ce patthayasī pavassa deva.

“Trời mưa như khúc hát hay, am ta lợp kỹ, an vui, kín gió. Ta trú trong ấy, với tâm lắng dịu. Này trời, nếu muốn, hãy cứ mưa đi.”


326.

326.


‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;

Tassaṃ viharāmi santacitto, atha ce patthayasī pavassa deva.

“Trời mưa như khúc hát hay, am ta lợp kỹ, an vui, kín gió. Ta trú trong ấy, với tâm an tịnh. Này trời, nếu muốn, hãy cứ mưa đi.”


327.

327.


‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītarāgo…pe….

“Trời mưa … Ta trú trong ấy, không còn tham ái …”


328.

328.


‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītadoso…pe….

“Trời mưa … Ta trú trong ấy, không còn sân hận …”


329.

329.


‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītamoho;

Atha ce patthayasī pavassa devā’’ti.

“Trời mưa … Ta trú trong ấy, không còn si mê. Này trời, nếu muốn, hãy cứ mưa đi.”


… Girimānando thero….

… Trưởng lão Girimānanda ….


4. Sumanattheragāthā

4. Kệ Trưởng Lão Sumana


330.

330.


‘‘Yaṃ patthayāno dhammesu, upajjhāyo anuggahi;

Amataṃ abhikaṅkhantaṃ, kataṃ kattabbakaṃ mayā.

“Vị Bổn sư đã tế độ con, người đang mong cầu các pháp, người đang khao khát Bất tử. Việc cần làm, con đã làm xong.”


331.

331.


‘‘Anuppatto sacchikato, sayaṃ dhammo anītiho;

Visuddhiñāṇo nikkaṅkho, byākaromi tavantike.

“Pháp đã được con đạt đến, đã được tự mình chứng ngộ, không phải do truyền lại. Với trí tuệ thanh tịnh, không còn nghi ngờ, con xin trình báo trước Ngài.”


332.

332.


‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;

Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

“Con biết các đời quá khứ, thiên nhãn đã được thanh tịnh. Lợi ích của tự thân, con đã đạt được. Giáo pháp của Đức Phật, con đã thực hành xong.”


333.

333.


‘‘Appamattassa me sikkhā, sussutā tava sāsane;

Sabbe me āsavā khīṇā, natthi dāni punabbhavo.

“Con đã không phóng dật, đã khéo học hỏi giới luật trong giáo pháp của Ngài. Tất cả lậu hoặc của con đã tận diệt, nay không còn tái sanh nữa.”


334.

334.


‘‘Anusāsi [Pg.277] maṃ ariyavatā, anukampi anuggahi;

Amogho tuyhamovādo, antevāsimhi sikkhito’’ti.

“Ngài đã chỉ dạy con với hạnh của bậc Thánh, đã thương xót, đã tế độ. Lời giáo huấn của Ngài không luống uổng, con là đệ tử đã được học tập.”


… Sumano thero….

… Trưởng lão Sumana ….


5. Vaḍḍhattheragāthā

5. Kệ Trưởng Lão Vaḍḍha


335.

335.


‘‘Sādhū hi kira me mātā, patodaṃ upadaṃsayi;

Yassāhaṃ vacanaṃ sutvā, anusiṭṭho janettiyā;

Āraddhavīriyo pahitatto, patto sambodhimuttamaṃ.

“Lành thay, mẹ của con đã chỉ cho con cây gậy thúc. Nghe lời của mẹ, được mẹ chỉ dạy, con đã tinh cần, quyết chí, và đã đạt được giác ngộ tối thượng.”


336.

336.


‘‘Arahā dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso;

Jetvā namucino senaṃ, viharāmi anāsavo.

“Ta là bậc A-la-hán, xứng đáng được cúng dường, bậc Tam minh, người thấy được Bất tử. Sau khi chiến thắng quân đội của Namuci, ta sống không còn lậu hoặc.”


337.

337.


‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, ye me vijjiṃsu āsavā;

Sabbe asesā ucchinnā, na ca uppajjare puna.

“Những lậu hoặc nào đã từng có trong ta, cả bên trong lẫn bên ngoài, tất cả đã được đoạn trừ không còn dư sót, và sẽ không khởi lên lại nữa.”


338.

338.


‘‘Visāradā kho bhaginī, etamatthaṃ abhāsayi;

‘Apihā nūna mayipi, vanatho te na vijjati’.

“Vị ni sư, người chị em (trong giáo pháp), đã can đảm nói lên điều này: ‘Chắc hẳn đối với ta, nơi con không còn ái dục nữa.’”


339.

339.


‘‘Pariyantakataṃ dukkhaṃ, antimoyaṃ samussayo;

Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Khổ đã được ta chấm dứt, đây là thân cuối cùng. Vòng luân hồi sanh tử, nay không còn tái sanh nữa.”


… Vaḍḍho thero….

… Trưởng lão Vaḍḍha ….


6. Nadīkassapattheragāthā

6. Kệ Trưởng Lão Nadīkassapa


340.

340.


‘‘Atthāya vata me buddho, nadiṃ nerañjaraṃ agā;

Yassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, micchādiṭṭhiṃ vivajjayiṃ.

“Quả thật, vì lợi ích cho ta, đức Phật đã đến sông Nerañjarā. Sau khi nghe pháp của ngài, ta đã từ bỏ tà kiến.”


341.

341.


‘‘Yajiṃ uccāvace yaññe, aggihuttaṃ juhiṃ ahaṃ;

‘Esā suddhī’ti maññanto, andhabhūto puthujjano.

“Ta đã thực hiện các lễ tế đàn cao thấp khác nhau, ta đã cúng dường lửa. Nghĩ rằng: ‘Đây là sự thanh tịnh,’ (ta đã là) kẻ phàm phu mù quáng.”


342.

342.


‘‘Diṭṭhigahanapakkhando, parāmāsena mohito;

Asuddhiṃ maññisaṃ suddhiṃ, andhabhūto aviddasu.

“Lao vào rừng rậm tà kiến, bị mê hoặc bởi sự chấp thủ, ta đã xem điều không thanh tịnh là thanh tịnh, (ta đã là) người mù quáng, không có trí tuệ.”


343.

343.


‘‘Micchādiṭṭhi pahīnā me, bhavā sabbe padālitā ;

Juhāmi dakkhiṇeyyaggiṃ, namassāmi tathāgataṃ.

“Tà kiến của ta đã được đoạn trừ, tất cả các cõi hữu đã bị phá hủy. Ta cúng dường ngọn lửa đáng được cúng dường, ta đảnh lễ đấng Như Lai.”


344.

344.


‘‘Mohā [Pg.278] sabbe pahīnā me, bhavataṇhā padālitā;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Tất cả si mê của ta đã được đoạn trừ, hữu ái đã bị phá hủy. Vòng luân hồi sinh tử đã tận diệt, nay không còn tái sanh nữa.”


… Nadīkassapo thero….

… Trưởng lão Nadīkassapa …


7. Gayākassapattheragāthā

7. Kệ của Trưởng lão Gayākassapa


345.

345.


‘‘Pāto majjhanhikaṃ sāyaṃ, tikkhattuṃ divasassahaṃ;

Otariṃ udakaṃ sohaṃ, gayāya gayaphagguyā.

“Sáng, trưa, và chiều, ba lần trong ngày, ta đã xuống nước. Ta đã xuống nước tại bến Gayā, vào dịp lễ Phaggu.”


346.

346.


‘‘‘Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu;

Taṃ dānīdha pavāhemi’, evaṃdiṭṭhi pure ahuṃ.

“‘Bất cứ tội lỗi nào ta đã làm trong các đời trước, nay ta sẽ gột rửa nó ở đây.’ Trước đây, ta đã có tà kiến như vậy.”


347.

347.


‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, dhammatthasahitaṃ padaṃ;

Tathaṃ yāthāvakaṃ atthaṃ, yoniso paccavekkhisaṃ;

“Sau khi nghe lời nói được khéo thuyết, là những lời bao gồm pháp và nghĩa, ta đã như lý quán xét về ý nghĩa chân thật, đúng như thật.”


348.

348.


‘‘Ninhātasabbapāpomhi, nimmalo payato suci;

Suddho suddhassa dāyādo, putto buddhassa oraso.

“Ta là người đã gột rửa mọi tội lỗi, không cấu uế, trong sạch, thanh tịnh. Ta là người thừa tự thanh tịnh của Bậc Thanh Tịnh, là người con đích thực của đức Phật.”


349.

349.


‘‘Ogayhaṭṭhaṅgikaṃ sotaṃ, sabbapāpaṃ pavāhayiṃ;

Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Sau khi nhập vào dòng chảy tám ngành, ta đã cuốn trôi mọi tội lỗi. Ta đã đạt được ba minh, đã thực hành xong giáo huấn của đức Phật.”


… Gayākassapo thero….

… Trưởng lão Gayākassapa …


8. Vakkalittheragāthā

8. Kệ của Trưởng lão Vakkali


350.

350.


‘‘Vātarogābhinīto tvaṃ, viharaṃ kānane vane;

Paviṭṭhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasi.

“Này Tỳ kheo, ông bị bệnh phong thấp hành hạ, khi sống trong rừng, trong khu rừng hoang vắng, nơi khất thực khó khăn và thô sơ, ông sẽ làm thế nào?”


351.

351.


‘‘Pītisukhena vipulena, pharamāno samussayaṃ;

Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane.

“Làm cho thân thể thấm nhuần hỷ và lạc rộng lớn, chịu đựng được cả những điều thô sơ, con sẽ sống trong rừng.”


352.

352.


‘‘Bhāvento satipaṭṭhāne, indriyāni balāni ca;

Bojjhaṅgāni ca bhāvento, viharissāmi kānane.

“Tu tập các niệm xứ, các căn và các lực, và tu tập các giác chi, con sẽ sống trong rừng.”


353.

353.


‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame ;

Samagge sahite disvā, viharissāmi kānane.

“Thấy các vị tinh cần, tâm hướng đến mục đích, luôn nỗ lực kiên cố, hòa hợp, sống chung với nhau, con sẽ sống trong rừng.”


354.

354.


‘‘Anussaranto sambuddhaṃ, aggaṃ dantaṃ samāhitaṃ;

Atandito rattindivaṃ, viharissāmi kānane’’ti.

“Tùy niệm về đấng Chánh Đẳng Giác, bậc tối thượng, đã được điều phục, định tĩnh, không mệt mỏi ngày và đêm, con sẽ sống trong rừng.”


… Vakkalitthero….

… Trưởng lão Vakkali …


9. Vijitasenattheragāthā

9. Kệ của Trưởng lão Vijitasena


355.

355.


‘‘Olaggessāmi [Pg.279] te citta, āṇidvāreva hatthinaṃ;

Na taṃ pāpe niyojessaṃ, kāmajāla sarīraja.

“Hỡi tâm, ta sẽ ngăn chặn ngươi như (ngăn) con voi ở cổng có chốt. Ta sẽ không để ngươi, kẻ sanh từ thân, vướng vào lưới dục và điều ác.”


356.

356.


‘‘Tvaṃ olaggo na gacchasi, dvāravivaraṃ gajova alabhanto;

Na ca cittakali punappunaṃ, pasakka pāparato carissasi.

“Bị ngăn chặn, ngươi sẽ không đi lang thang như con voi không tìm thấy cửa mở. Hỡi tâm xấu xa, ngươi sẽ không còn đi lang thang lặp đi lặp lại, thích thú trong điều ác nữa.”


357.

357.


‘‘Yathā kuñjaraṃ adantaṃ, navaggahamaṅkusaggaho;

Balavā āvatteti akāmaṃ, evaṃ āvattayissaṃ taṃ.

“Như người quản tượng mạnh mẽ cầm cây móc khiến con voi chưa được thuần hóa, mới bị bắt, phải quay lại trái với ý muốn của nó, ta cũng sẽ khiến ngươi quay lại như vậy.”


358.

358.


‘‘Yathā varahayadamakusalo, sārathi pavaro dameti ājaññaṃ;

Evaṃ damayissaṃ taṃ, patiṭṭhito pañcasu balesu.

“Như người đánh xe thiện xảo, khéo léo trong việc huấn luyện ngựa tốt, huấn luyện con ngựa thuần chủng, ta cũng vậy, an trú trong năm lực, sẽ huấn luyện ngươi.”


359.

359.


‘‘Satiyā taṃ nibandhissaṃ, payutto te damessāmi ;

Vīriyadhuraniggahito, na yito dūraṃ gamissase cittā’’ti.

“Ta sẽ buộc ngươi bằng sợi dây niệm. Tinh cần, ta sẽ điều phục ngươi. Hỡi tâm, bị kiềm chế bởi ách tinh tấn, ngươi sẽ không đi xa khỏi đây.”


… Vijitaseno thero….

… Trưởng lão Vijitasena …


10. Yasadattattheragāthā

10. Kệ của Trưởng lão Yasadatta


360.

360.


‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;

Ārakā hoti saddhammā, nabhaso pathavī yathā.

“Kẻ ngu si với tâm hay chỉ trích, nghe giáo pháp của Bậc Chiến Thắng, nhưng xa rời diệu pháp như trời xa đất.”


361.

361.


‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;

Parihāyati saddhammā, kāḷapakkheva candimā.

“Kẻ ngu si với tâm hay chỉ trích, nghe giáo pháp của Bậc Chiến Thắng, nhưng suy giảm khỏi diệu pháp như mặt trăng trong tuần trăng khuyết.”


362.

362.


‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;

Parisussati saddhamme, maccho appodake yathā.

Kẻ ngu si với tâm hay chỉ trích, lắng nghe giáo pháp của bậc Chiến Thắng; bị khô héo trong Chánh pháp, như cá trong vũng nước cạn.


363.

363.


‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;

Na virūhati saddhamme, khette bījaṃva pūtikaṃ.

Kẻ ngu si với tâm hay chỉ trích, lắng nghe giáo pháp của bậc Chiến Thắng; không tăng trưởng trong Chánh pháp, như hạt giống thối trong ruộng đồng.


364.

364.


‘‘Yo ca tuṭṭhena cittena, suṇāti jinasāsanaṃ;

Khepetvā āsave sabbe, sacchikatvā akuppataṃ;

Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbātināsavo’’ti.

Và vị nào với tâm hoan hỷ, lắng nghe giáo pháp của bậc Chiến Thắng; sau khi đã tận diệt tất cả các lậu hoặc, đã chứng ngộ trạng thái bất động; đã đạt đến sự tịch tịnh tối thượng, vị ấy, bậc vô lậu, sẽ nhập Vô Dư Niết-bàn.


… Yasadatto thero….

… Trưởng lão Yasadatta …


11. Soṇakuṭikaṇṇattheragāthā

11. Kệ của Trưởng lão Soṇakuṭikaṇṇa


365.

365.


‘‘Upasampadā [Pg.280] ca me laddhā, vimutto camhi anāsavo;

So ca me bhagavā diṭṭho, vihāre ca sahāvasiṃ.

Ta đã được thọ cụ túc giới, ta đã được giải thoát và là bậc vô lậu; ta đã được thấy Đức Thế Tôn ấy, và đã sống cùng (Ngài) trong tịnh xá.


366.

366.


‘‘Bahudeva rattiṃ bhagavā, abbhokāsetināmayi;

Vihārakusalo satthā, vihāraṃ pāvisī tadā.

Trong nhiều ngày đêm, Đức Thế Tôn đã trải qua ở ngoài trời; bậc Đạo Sư, thiện xảo về các trú xứ, khi ấy đã đi vào tịnh xá.


367.

367.


‘‘Santharitvāna saṅghāṭiṃ, seyyaṃ kappesi gotamo;

Sīho selaguhāyaṃva, pahīnabhayabheravo.

Sau khi trải y tăng-già-lê, vị Gotama đã nằm nghỉ; như sư tử trong hang đá, đã đoạn tận sợ hãi và kinh hoàng.


368.

368.


‘‘Tato kalyāṇavākkaraṇo, sammāsambuddhasāvako;

Soṇo abhāsi saddhammaṃ, buddhaseṭṭhassa sammukhā.

Sau đó, Soṇa, người có lời nói tốt đẹp, vị đệ tử của bậc Chánh Đẳng Giác, đã tuyên thuyết Chánh pháp trước sự hiện diện của Đức Phật, bậc Tối Thắng.


369.

369.


‘‘Pañcakkhandhe pariññāya, bhāvayitvāna añjasaṃ;

Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbissatyanāsavo’’ti.

Sau khi đã liễu tri năm uẩn, sau khi đã tu tập con đường thẳng, đã đạt đến sự tịch tịnh tối thượng, vị ấy, bậc vô lậu, sẽ nhập Vô Dư Niết-bàn.


… Soṇo kuṭikaṇṇathero….

… Trưởng lão Soṇa Kuṭikaṇṇa …


12. Kosiyattheragāthā

12. Kệ của Trưởng lão Kosiya


370.

370.


‘‘Yo ve garūnaṃ vacanaññu dhīro, vase ca tamhi janayetha pemaṃ;

So bhattimā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.

Bậc trí nào hiểu lời dạy của các bậc thầy, nên sống theo (lời dạy) ấy và nên phát sinh lòng kính mến. Vị ấy được gọi là người có lòng tôn kính và là bậc hiền trí; và sau khi biết các pháp, vị ấy sẽ có được sự đặc thù.


371.

371.


‘‘Yaṃ āpadā uppatitā uḷārā, nakkhambhayante paṭisaṅkhayantaṃ;

So thāmavā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.

Người nào, khi các tai họa lớn lao khởi lên, không bị chúng làm cho dao động, người đang quán xét; vị ấy được gọi là người có sức mạnh và là bậc hiền trí; và sau khi biết các pháp, vị ấy sẽ có được sự đặc thù.


372.

372.


‘‘Yo ve samuddova ṭhito anejo, gambhīrapañño nipuṇatthadassī;

Asaṃhāriyo nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.

Vị nào đứng vững như biển cả, không dao động, có trí tuệ sâu sắc, thấy được nghĩa lý vi tế; vị ấy được gọi là người không thể bị lay chuyển và là bậc hiền trí; và sau khi biết các pháp, vị ấy sẽ có được sự đặc thù.


373.

373.


‘‘Bahussuto dhammadharo ca hoti, dhammassa hoti anudhammacārī;

So tādiso nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.

Vị nào là người đa văn và hộ trì pháp, là người thực hành pháp tùy pháp; vị như vậy được gọi là bậc hiền trí; và sau khi biết các pháp, vị ấy sẽ có được sự đặc thù.


374.

374.


‘‘Atthañca [Pg.281] yo jānāti bhāsitassa, atthañca ñatvāna tathā karoti;

Atthantaro nāma sa hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assā’’ti.

Vị nào biết nghĩa của điều được nói, và sau khi biết nghĩa, thực hành đúng như vậy; vị ấy được gọi là bậc hiền trí thấu suốt nghĩa lý; và sau khi biết các pháp, vị ấy sẽ có được sự đặc thù.


… Kosiyo thero….

… Trưởng lão Kosiyo …


Pañcakanipāto niṭṭhito.

Phẩm Năm Pháp đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây:


Rājadatto subhūto ca, girimānandasumanā;

Vaḍḍho ca kassapo thero, gayākassapavakkalī.

Rājadatta và Subhūta, Vaḍḍha và trưởng lão Kassapa, Gayākassapa, Vakkali.


Vijito yasadatto ca, soṇo kosiyasavhayo;

Saṭṭhi ca pañca gāthāyo, therā ca ettha dvādasāti.

Vijita và Yasadatta, Soṇa và vị tên Kosiya; ở đây có sáu mươi lăm câu kệ, và mười hai vị trưởng lão.


6. Chakkanipāto

6. Phẩm Sáu Pháp


1. Uruveḷakassapattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Uruveḷakassapa


375.

375.


‘‘Disvāna [Pg.282] pāṭihīrāni, gotamassa yasassino;

Na tāvāhaṃ paṇipatiṃ, issāmānena vañcito.

Sau khi thấy các phép thần thông của vị Gotama lừng danh, tôi đã không đảnh lễ, vì bị lừa dối bởi ganh tỵ và ngã mạn.


376.

376.


‘‘Mama saṅkappamaññāya, codesi narasārathi;

Tato me āsi saṃvego, abbhuto lomahaṃsano.

Biết được ý định của tôi, bậc Điều Ngự Trượng Phu đã nhắc nhở; do đó, sự chấn động tâm đã khởi lên trong tôi, một điều chưa từng có, làm dựng tóc gáy.


377.

377.


‘‘Pubbe jaṭilabhūtassa, yā me siddhi parittikā;

Tāhaṃ tadā nirākatvā, pabbajiṃ jinasāsane.

Trước kia, khi còn là đạo sĩ bện tóc, sự thành tựu nhỏ nhoi nào của ta; khi ấy ta đã từ bỏ điều đó, và xuất gia trong giáo pháp của bậc Chiến Thắng.


378.

378.


‘‘Pubbe yaññena santuṭṭho, kāmadhātupurakkhato;

Pacchā rāgañca dosañca, mohañcāpi samūhaniṃ.

Trước kia, ta hài lòng với việc tế tự, hướng đến cõi Dục; sau này, ta đã nhổ bật gốc cả tham, sân và si.


379.

379.


‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;

Iddhimā paracittaññū, dibbasotañca pāpuṇiṃ.

Ta biết các kiếp quá khứ, thiên nhãn đã được thanh tịnh; ta có thần thông, biết tâm người khác, và đã đạt được thiên nhĩ.


380.

380.


‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.

Vì mục đích nào ta đã xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình; mục đích ấy đã được ta đạt đến, đó là sự tận diệt tất cả các kiết sử.


… Uruveḷakassapo thero….

... Trưởng lão Uruveḷakassapa...


2. Tekicchakārittheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Tekicchakārī


381.

381.


‘‘Atihitā vīhi, khalagatā sālī;

Na ca labhe piṇḍaṃ, kathamahaṃ kassaṃ.

“Lúa đã được cất vào kho, lúa sāli đang ở sân đập; và ta không nhận được vật thực khất thực, ta sẽ làm gì đây?”


382.

382.


‘‘Buddhamappameyyaṃ anussara pasanno;

Pītiyā phuṭasarīro hohisi satatamudaggo.

“Với tâm tịnh tín, hãy tùy niệm về Đức Phật, bậc vô lượng; toàn thân được thấm nhuần bởi hỷ lạc, ngươi sẽ luôn luôn phấn chấn.”


383.

383.


‘‘Dhammamappameyyaṃ anussara pasanno;

Pītiyā phuṭasarīro hohisi satatamudaggo.

“Với tâm tịnh tín, hãy tùy niệm về Giáo Pháp, pháp vô lượng; toàn thân được thấm nhuần bởi hỷ lạc, ngươi sẽ luôn luôn phấn chấn.”


384.

384.


‘‘Saṅghamappameyyaṃ anussara pasanno;

Pītiyā phuṭasarīro hohisi satatamudaggo.

“Với tâm tịnh tín, hãy tùy niệm về Tăng chúng, chúng vô lượng; toàn thân được thấm nhuần bởi hỷ lạc, ngươi sẽ luôn luôn phấn chấn.”


385.

385.


‘‘Abbhokāse [Pg.283] viharasi, sītā hemantikā imā ratyo;

Mā sītena pareto vihaññittho, pavisa tvaṃ vihāraṃ phusitaggaḷaṃ.

“Ngươi đang trú ngụ ở ngoài trời, những đêm mùa đông này thì lạnh giá; chớ có bị cái lạnh hành hạ, hãy đi vào tịnh xá có cửa đã được đóng lại.”


386.

386.


‘‘Phusissaṃ catasso appamaññāyo, tāhi ca sukhito viharissaṃ;

Nāhaṃ sītena vihaññissaṃ, aniñjito viharanto’’ti.

“Ta sẽ tiếp xúc với bốn Vô Lượng Tâm, và với các pháp ấy ta sẽ sống an lạc; ta sẽ không bị cái lạnh hành hạ, trong khi đang trú ngụ không dao động.”


… Tekicchakārī thero….

... Trưởng lão Tekicchakārī...


3. Mahānāgattheragāthā

3. Kệ của Trưởng lão Mahānāga


387.

387.


‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;

Parihāyati saddhammā, maccho appodake yathā.

“Vị nào không có được sự tôn kính đối với các bạn đồng phạm hạnh, vị ấy bị suy thoái khỏi Chánh Pháp, giống như con cá ở nơi có ít nước.”


388.

388.


‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;

Na virūhati saddhamme, khette bījaṃva pūtikaṃ.

“Vị nào không có được sự tôn kính đối với các bạn đồng phạm hạnh, vị ấy không tăng trưởng trong Chánh Pháp, giống như hạt giống bị thối ở trong ruộng.”


389.

389.


‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;

Ārakā hoti nibbānā, dhammarājassa sāsane.

“Vị nào không có được sự tôn kính đối với các bạn đồng phạm hạnh, vị ấy ở xa Níp-bàn trong giáo pháp của Đức Pháp Vương.”


390.

390.


‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo upalabbhati;

Na vihāyati saddhammā, maccho bavhodake yathā.

“Vị nào có được sự tôn kính đối với các bạn đồng phạm hạnh, vị ấy không bị suy thoái khỏi Chánh Pháp, giống như con cá ở nơi có nhiều nước.”


391.

391.


‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo upalabbhati;

So virūhati saddhamme, khette bījaṃva bhaddakaṃ.

“Vị ấy, người có được sự tôn kính đối với các bạn đồng phạm hạnh, tăng trưởng trong Chánh Pháp, giống như hạt giống tốt ở trong ruộng.”


392.

392.


‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo upalabbhati;

Santike hoti nibbānaṃ, dhammarājassa sāsane’’ti.

“Vị nào có được sự tôn kính đối với các bạn đồng phạm hạnh, vị ấy ở gần Níp-bàn trong giáo pháp của Đức Pháp Vương.”


… Mahānāgo thero….

... Trưởng lão Mahānāga...


4. Kullattheragāthā

4. Kệ của Trưởng lão Kulla


393.

393.


‘‘Kullo sivathikaṃ gantvā, addasa itthimujjhitaṃ;

Apaviddhaṃ susānasmiṃ, khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ.

“Kulla, sau khi đi đến nghĩa địa, đã nhìn thấy một người nữ bị vứt bỏ; bị quăng bỏ ở bãi tha ma, đầy dòi bọ và đang bị chúng ăn.”


394.

394.


‘‘Āturaṃ [Pg.284] asuciṃ pūtiṃ, passa kulla samussayaṃ;

Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhinanditaṃ.

“Này Kulla, hãy nhìn xem thân thể này, bệnh hoạn, không trong sạch, hôi thối; đang rỉ ra, đang chảy ra, được những kẻ ngu ưa thích.”


395.

395.


‘‘Dhammādāsaṃ gahetvāna, ñāṇadassanapattiyā;

Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ, tucchaṃ santarabāhiraṃ.

“Sau khi đã lấy tấm gương Pháp, để đạt được tri kiến, ta đã quán xét thân này, trống rỗng ở bên trong và bên ngoài.”


396.

396.


‘‘Yathā idaṃ tathā etaṃ, yathā etaṃ tathā idaṃ;

Yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho.

“Như thế này, cũng như thế kia; như thế kia, cũng như thế này. Như ở bên dưới, cũng như ở bên trên; như ở bên trên, cũng như ở bên dưới.”


397.

397.


‘‘Yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā;

Yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure.

“Như vào ban ngày, cũng như vào ban đêm; như vào ban đêm, cũng như vào ban ngày. Như trước đây, cũng như sau này; như sau này, cũng như trước đây.”


398.

398.


‘‘Pañcaṅgikena turiyena, na ratī hoti tādisī;

Yathā ekaggacittassa, sammā dhammaṃ vipassato’’ti.

“Với dàn nhạc năm loại, không có được sự hoan hỷ giống như là sự hoan hỷ của người có tâm nhất điểm, đang quán thấy các pháp một cách chân chánh.”


… Kullo thero….

... Trưởng lão Kulla...


5. Mālukyaputtattheragāthā

5. Kệ của Trưởng lão Mālukyaputta


399.

399.


‘‘Manujassa pamattacārino, taṇhā vaḍḍhati māluvā viya;

So plavatī hurā huraṃ, phalamicchaṃva vanasmi vānaro.

“Đối với người sống buông lung, ái dục tăng trưởng giống như dây leo māluvā; vị ấy nhảy từ nơi này đến nơi khác, giống như con khỉ ở trong rừng mong muốn trái cây.”


400.

400.


‘‘Yaṃ esā sahate jammī, taṇhā loke visattikā;

Sokā tassa pavaḍḍhanti, abhivaṭṭhaṃva bīraṇaṃ.

“Người nào bị ái dục hèn hạ này, thứ bám víu ở trong đời, chế ngự, các sầu muộn của người ấy tăng trưởng, giống như cỏ bīraṇa được mưa nhiều.”


401.

401.


‘‘Yo cetaṃ sahate jammiṃ, taṇhaṃ loke duraccayaṃ;

Sokā tamhā papatanti, udabindūva pokkharā.

“Và người nào chế ngự được ái dục hèn hạ này, thứ khó vượt qua ở trong đời, các sầu muộn rơi khỏi người ấy, giống như giọt nước từ lá sen.”


402.

402.


‘‘Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo, yāvantettha samāgatā;

Taṇhāya mūlaṃ khaṇatha, usīratthova bīraṇaṃ;

Mā vo naḷaṃva sotova, māro bhañji punappunaṃ.

“Điều ấy ta nói với các vị, mong các vị được an lành, tất cả những ai đã tụ hội về đây. Hãy đào lên gốc rễ của ái dục, như người muốn có rễ hương bài đào cỏ bīraṇa. Chớ để Ma vương bẻ gãy các vị nhiều lần, giống như dòng nước đối với cây sậy.”


403.

403.


‘‘Karotha buddhavacanaṃ, khaṇo vo mā upaccagā;

Khaṇātītā hi socanti, nirayamhi samappitā.

“Hãy thực hành lời dạy của đức Phật, chớ để thời khắc (tốt) của các vị trôi qua; Quả thật, những người để lỡ thời khắc, bị rơi vào địa ngục, phải sầu muộn.”


404.

404.


‘‘Pamādo rajo pamādo, pamādānupatito rajo;

Appamādena vijjāya, abbahe sallamattano’’ti.

“Sự dễ duôi là bụi bặm, sự dễ duôi, bụi bặm đi theo sự dễ duôi; Với sự không dễ duôi và với minh kiến, hãy nhổ ra mũi tên của chính mình.”


… Mālukyaputto thero….

… Trưởng lão Mālukyaputta …


6. Sappadāsattheragāthā

6. Kệ Trưởng Lão Sappadāsa


405.

405.


‘‘Paṇṇavīsativassāni[Pg.285], yato pabbajito ahaṃ;

Accharāsaṅghātamattampi, cetosantimanajjhagaṃ.

“Hai mươi lăm năm, kể từ khi tôi xuất gia; Dù chỉ trong khoảnh khắc búng ngón tay, tôi đã không đạt được sự an tịnh của tâm.”


406.

406.


‘‘Aladdhā cittassekaggaṃ, kāmarāgena aṭṭito ;

Bāhā paggayha kandanto, vihārā upanikkhamiṃ.

“Không đạt được sự nhất tâm, bị dục tham áp bức; Tôi đã giơ tay khóc lóc, đi ra khỏi tịnh xá.”


407.

407.


‘‘Satthaṃ vā āharissāmi, ko attho jīvitena me;

Kathaṃ hi sikkhaṃ paccakkhaṃ, kālaṃ kubbetha mādiso.

“Ta sẽ lấy vũ khí (tự sát), mạng sống này của ta có ích gì; Một người như ta, làm sao có thể từ bỏ học giới mà chết đi được?”


408.

408.


‘‘Tadāhaṃ khuramādāya, mañcakamhi upāvisiṃ;

Parinīto khuro āsi, dhamaniṃ chettumattano.

“Khi ấy, tôi đã lấy dao cạo, ngồi trên giường nhỏ; Con dao đã được đưa đến, để cắt tĩnh mạch của chính mình.”


409.

409.


‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;

Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.

“Sau đó, sự như lý tác ý đã khởi lên trong tôi; Sự nguy hại đã hiện rõ, sự nhàm chán được thiết lập vững chắc.”


410.

410.


‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Sau đó, tâm tôi đã được giải thoát, hãy xem tính chất tốt đẹp của Giáo pháp; Ba minh đã được chứng đắc, giáo huấn của đức Phật đã được thực hành.”


… Sappadāso thero….

… Trưởng lão Sappadāsa …


7.Kātiyānattheragāthā

7. Kệ Trưởng Lão Kātiyāna


411.

411.


‘‘Uṭṭhehi nisīda kātiyāna, mā niddābahulo ahu jāgarassu;

Mā taṃ alasaṃ pamattabandhu, kūṭeneva jinātu maccurājā.

“Này Kātiyāna, hãy đứng dậy, hãy ngồi xuống, đừng ngủ nhiều, hãy tỉnh thức; Chớ để tử vương, bạn của kẻ dễ duôi, chinh phục ngươi, kẻ lười biếng, bằng cái bẫy của nó.”


412.

412.


‘‘Seyyathāpi mahāsamuddavego, evaṃ jātijarātivattate taṃ;

So karohi sudīpamattano tvaṃ, na hi tāṇaṃ tava vijjateva aññaṃ.

“Ví như sức mạnh của sóng biển lớn, cũng vậy, sanh và già đang vượt qua ngươi; Ngươi hãy tự mình tạo hòn đảo (nương tựa), vì quả thật ngươi không có nơi nương tựa nào khác.”


413.

413.


‘‘Satthā hi vijesi maggametaṃ, saṅgā jātijarābhayā atītaṃ;

Pubbāpararattamappamatto, anuyuñjassu daḷhaṃ karohi yogaṃ.

“Bậc Đạo Sư đã chinh phục con đường này, vượt qua sự dính mắc, nỗi sợ sanh và già; Hãy không dễ duôi, nỗ lực trong đêm trước và đêm sau, hãy thực hành sự tinh tấn một cách kiên cố.”


414.

414.


‘‘Purimāni [Pg.286] pamuñca bandhanāni, saṅghāṭikhuramuṇḍabhikkhabhojī;

Mā khiḍḍāratiñca mā niddaṃ, anuyuñjittha jhāya kātiyāna.

“Hãy từ bỏ những trói buộc trước đây, ngươi là người mặc y tăng-già-lê, đầu cạo trọc, sống bằng khất thực; Này Kātiyāna, đừng vui đùa thích thú, đừng ngủ nghỉ, hãy thực hành thiền định.”


415.

415.


‘‘Jhāyāhi jināhi kātiyāna, yogakkhemapathesu kovidosi;

Pappuyya anuttaraṃ visuddhiṃ, parinibbāhisi vārināva joti.

“Này Kātiyāna, hãy thiền định, hãy chiến thắng, ngươi là người thiện xảo trên các con đường dẫn đến an ổn khỏi các ách; Sau khi đạt được sự thanh tịnh vô thượng, ngươi sẽ tịch diệt như ngọn lửa bị dập tắt bởi nước.”


416.

416.


‘‘Pajjotakaro parittaraṃso, vātena vinamyate latāva;

Evampi tuvaṃ anādiyāno, māraṃ indasagotta niddhunāhi;

So vedayitāsu vītarāgo, kālaṃ kaṅkha idheva sītibhūto’’ti.

“Hỡi người cùng dòng dõi với Indra, như ngọn đèn dầu ánh sáng yếu, hay như dây leo bị gió làm cho hư hoại; Cũng vậy, ngươi hãy không chấp thủ, hãy rũ bỏ Ma vương; Người ấy, đối với các cảm thọ, đã ly tham, ngay tại đây trở nên mát mẻ, hãy chờ đợi thời điểm (viên tịch).”


… Kātiyāno thero….

… Trưởng lão Kātiyāna …


8. Migajālattheragāthā

8. Kệ Trưởng Lão Migajāla


417.

417.


‘‘Sudesito cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;

Sabbasaṃyojanātīto, sabbavaṭṭavināsano.

(Giáo pháp) được khéo thuyết bởi bậc có mắt, đức Phật, bà con của mặt trời; Vượt qua mọi kiết sử, hủy diệt mọi vòng luân hồi.


418.

418.


‘‘Niyyāniko uttaraṇo, taṇhāmūlavisosano;

Visamūlaṃ āghātanaṃ, chetvā pāpeti nibbutiṃ.

Đưa ra khỏi (luân hồi), giúp vượt qua (bộc lưu), làm khô cạn gốc rễ của ái; Sau khi cắt đứt gốc rễ độc hại, nơi giết chóc, (pháp) đưa đến Niết-bàn.


419.

419.


‘‘Aññāṇamūlabhedāya, kammayantavighāṭano;

Viññāṇānaṃ pariggahe, ñāṇavajiranipātano.

Để phá vỡ gốc rễ của vô minh, phá hủy cỗ máy của nghiệp; Trong sự nắm giữ của các thức, làm rơi xuống kim cang trí tuệ.


420.

420.


‘‘Vedanānaṃ viññāpano, upādānappamocano;

Bhavaṃ aṅgārakāsuṃva, ñāṇena anupassano.

Làm cho biết rõ các cảm thọ, giải thoát khỏi các thủ; Quán chiếu các cõi hữu như hố than hừng, với trí tuệ.


421.

421.


‘‘Mahāraso sugambhīro, jarāmaccunivāraṇo;

Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, dukkhūpasamano sivo.

Có hương vị tuyệt vời, rất sâu sắc, ngăn ngừa già và chết; Thánh đạo tám ngành, làm lắng dịu khổ đau, an lành.


422.

422.


‘‘Kammaṃ kammanti ñatvāna, vipākañca vipākato;

Paṭiccuppannadhammānaṃ, yathāvālokadassano;

Mahākhemaṅgamo santo, pariyosānabhaddako’’ti.

Biết nghiệp là nghiệp, và biết quả là quả; Thấy được ánh sáng như thật của các pháp do duyên sanh; Đi đến nơi an ổn vĩ đại, tịch tịnh, tốt đẹp ở đoạn cuối.


… Migajālo thero….

… Trưởng lão Migajāla …


9. Purohitaputtajentattheragāthā

9. Kệ Trưởng Lão Jenta, Con Vị Quốc Sư


423.

423.


‘‘Jātimadena [Pg.287] mattohaṃ, bhogaissariyena ca;

Saṇṭhānavaṇṇarūpena, madamatto acārihaṃ.

“Ta đã say sưa với ngã mạn dòng dõi, và với của cải, quyền lực; Với hình dáng, màu da, và sắc đẹp, ta đã đi lại trong cơn say ngã mạn.”


424.

424.


‘‘Nāttano samakaṃ kañci, atirekaṃ ca maññisaṃ;

Atimānahato bālo, patthaddho ussitaddhajo.

“Ta đã không nghĩ rằng có ai bằng mình, hay hơn mình; Kẻ ngu bị ngã mạn quá mức tàn phá, cứng ngắc, dựng cờ ngã mạn.”


425.

425.


‘‘Mātaraṃ pitarañcāpi, aññepi garusammate;

Na kañci abhivādesiṃ, mānatthaddho anādaro.

“Ta, với tâm kiêu căng, cứng nhắc, và không tôn trọng, đã không đảnh lễ bất cứ ai, cả mẹ, cả cha, và những người khác được xem là bậc đáng kính.”


426.

426.


‘‘Disvā vināyakaṃ aggaṃ, sārathīnaṃ varuttamaṃ;

Tapantamiva ādiccaṃ, bhikkhusaṅghapurakkhataṃ.

“Sau khi thấy bậc Đạo Sư, vị tối thượng, bậc điều ngự cao cả nhất, tỏa sáng như mặt trời, được Tăng chúng vây quanh.”


427.

427.


‘‘Mānaṃ madañca chaḍḍetvā, vippasannena cetasā;

Sirasā abhivādesiṃ, sabbasattānamuttamaṃ.

“Từ bỏ ngã mạn và sự say đắm, với tâm vô cùng trong sạch, ta đã cúi đầu đảnh lễ bậc tối thượng của tất cả chúng sanh.”


428.

428.


‘‘Atimāno ca omāno, pahīnā susamūhatā;

Asmimāno samucchinno, sabbe mānavidhā hatā’’ti.

“Quá mạn và ty mạn đã được đoạn trừ, đã được nhổ bật gốc rễ. Ngã mạn ‘ta là’ đã được cắt đứt hoàn toàn, tất cả các loại mạn đã bị tiêu diệt.”


… Jento purohitaputto thero….

… Trưởng lão Jenta, con trai của vị giáo sĩ….


10. Sumanattheragāthā

10. Kệ của Trưởng lão Sumana


429.

429.


‘‘Yadā navo pabbajito, jātiyā sattavassiko;

Iddhiyā abhibhotvāna, pannagindaṃ mahiddhikaṃ.

“Khi ta mới xuất gia, bảy tuổi đời, sau khi dùng thần lực chế ngự vua rắn có đại thần lực.”


430.

430.


‘‘Upajjhāyassa udakaṃ, anotattā mahāsarā;

Āharāmi tato disvā, maṃ satthā etadabravi’’.

“Ta đã lấy nước từ hồ lớn Anotatta cho thầy tế độ. Khi ấy, bậc Đạo Sư thấy ta và đã nói lời này.”


431.

431.


‘‘Sāriputta imaṃ passa, āgacchantaṃ kumārakaṃ;

Udakakumbhamādāya, ajjhattaṃ susamāhitaṃ.

“Này Sāriputta, hãy nhìn vị sa-di nhỏ này đang đến, mang theo bình nước, nội tâm khéo định tĩnh.”


432.

432.


‘‘Pāsādikena vattena, kalyāṇairiyāpatho;

Sāmaṇeronuruddhassa, iddhiyā ca visārado.

“Vị sa-di của Anuruddha có hạnh kiểm đáng kính, oai nghi tốt đẹp, và thiện xảo về thần thông.”


433.

433.


‘‘Ājānīyena ājañño, sādhunā sādhukārito;

Vinīto anuruddhena, katakiccena sikkhito.

“Vị ấy được bậc thuần chủng Anuruddha làm cho thành thuần chủng, được bậc thiện nhân làm cho thành thiện nhân, được người đã làm xong việc cần làm huấn luyện và giáo huấn.”


434.

434.


‘‘So patvā paramaṃ santiṃ, sacchikatvā akuppataṃ;

Sāmaṇero sa sumano, mā maṃ jaññāti icchatī’’ti.

“Vị sa-di Sumana ấy, đã đạt đến sự tịch tịnh tối thượng, đã chứng ngộ trạng thái bất động, nhưng lại mong muốn rằng: ‘Mong rằng không ai biết đến ta’.”


… Sumano thero….

… Trưởng lão Sumana….


11. Nhātakamunittheragāthā

11. Kệ của Trưởng lão Nhātakamuni


435.

435.


‘‘Vātarogābhinīto [Pg.288] tvaṃ, viharaṃ kānane vane;

Paviddhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasi’’.

“Này Tỳ-kheo, ông bị bệnh phong thấp hành hạ, sống trong rừng sâu, nơi khất thực khó khăn, thô sơ, ông sẽ làm thế nào?”


436.

436.


‘‘Pītisukhena vipulena, pharitvāna samussayaṃ;

Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane.

“Con sẽ làm cho thân này biến mãn với hỷ và lạc rộng lớn, chịu đựng được cả sự thô sơ, và sẽ sống trong rừng.”


437.

437.


‘‘Bhāvento satta bojjhaṅge, indriyāni balāni ca;

Jhānasokhummasampanno, viharissaṃ anāsavo.

“Tu tập bảy giác chi, các căn và các lực, thành tựu các thiền vi tế, con sẽ sống không lậu hoặc.”


438.

438.


‘‘Vippamuttaṃ kilesehi, suddhacittaṃ anāvilaṃ;

Abhiṇhaṃ paccavekkhanto, viharissaṃ anāsavo.

“Thường xuyên quán xét tâm thanh tịnh, không vẩn đục, đã giải thoát khỏi các phiền não, con sẽ sống không lậu hoặc.”


439.

439.


‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, ye me vijjiṃsu āsavā;

Sabbe asesā ucchinnā, na ca uppajjare puna.

“Những lậu hoặc nào của tôi đã từng có, cả bên trong lẫn bên ngoài, tất cả đã được đoạn tận không còn dư sót, và sẽ không khởi lên lại nữa.”


440.

440.


‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;

Dukkhakkhayo anuppatto, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Năm uẩn đã được tôi liễu tri, chúng tồn tại với gốc rễ đã bị cắt đứt. Sự chấm dứt khổ đã được đạt đến, nay không còn tái sanh nữa.”


… Nhātakamunitthero….

… Trưởng lão Nhātakamuni….


12. Brahmadattattheragāthā

12. Kệ của Trưởng lão Brahmadatta


441.

441.


‘‘Akkodhassa kuto kodho, dantassa samajīvino;

Sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino.

“Sân hận từ đâu có đối với người không sân hận, người đã được điều phục, sống quân bình, người đã giải thoát nhờ chánh trí, người đã tịch tịnh, người không lay động?”


442.

442.


‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

“Người nào sân lại với người đang sân, chính người đó trở nên xấu ác hơn vì điều đó. Người không sân lại với người đang sân, chiến thắng một trận chiến khó thắng.”


443.

443.


‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

“Người nào, khi biết người khác đang tức giận, giữ chánh niệm và làm cho lắng dịu, người đó thực hành lợi ích cho cả hai, cho mình và cho người.”


444.

444.


‘‘Ubhinnaṃ tikicchantaṃ taṃ, attano ca parassa ca;

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā.

“Người đó, người chữa lành cho cả hai, cho mình và cho người, bị những kẻ không thông thạo Pháp cho là kẻ ngu.”


445.

445.


‘‘Uppajje te sace kodho, āvajja kakacūpamaṃ;

Uppajje ce rase taṇhā, puttamaṃsūpamaṃ sara.

“Nếu sân hận khởi lên trong ông, hãy suy ngẫm ví dụ cái cưa. Nếu tham ái đối với vị khởi lên, hãy nhớ đến ví dụ thịt con.”


446.

446.


‘‘Sace dhāvati cittaṃ te, kāmesu ca bhavesu ca;

Khippaṃ niggaṇha satiyā, kiṭṭhādaṃ viya duppasu’’nti;

“Nếu tâm ông chạy theo các dục và các cõi hữu, hãy mau chóng chế ngự nó bằng chánh niệm, như người ta chế ngự con bò xấu ăn lúa.”


… Brahmadatto thero….

… Trưởng lão Brahmadatta….


13. Sirimaṇḍattheragāthā

13. Kệ của Trưởng lão Sirimaṇḍa


447.

447.


‘‘Channamativassati[Pg.289], vivaṭaṃ nātivassati;

Tasmā channaṃ vivaretha, evaṃ taṃ nātivassati.

“Cái được che giấu thì bị mưa làm cho ướt đẫm, cái được mở ra thì không bị mưa làm cho ướt đẫm. Do vậy, hãy mở ra cái được che giấu, như vậy nó sẽ không bị mưa làm cho ướt đẫm.”


448.

448.


‘‘Maccunābbhahato loko, jarāya parivārito;

Taṇhāsallena otiṇṇo, icchādhūpāyito sadā.

“Thế gian bị thần chết đánh bại, bị tuổi già bao vây, bị mũi tên ái dục đâm vào, luôn luôn bị bốc khói bởi lòng ham muốn.”


449.

449.


‘‘Maccunābbhahato loko, parikkhitto jarāya ca;

Haññati niccamattāṇo, pattadaṇḍova takkaro.

“Thế gian bị thần chết đánh bại, và bị tuổi già bao vây. Giống như kẻ phạm tội bị trừng phạt, thế gian không nơi nương tựa, luôn luôn bị hành hạ.”


450.

450.


‘‘Āgacchantaggikhandhāva, maccu byādhi jarā tayo;

Paccuggantuṃ balaṃ natthi, javo natthi palāyituṃ.

“Ba thứ là thần chết, bệnh tật, tuổi già đang tiến đến giống như những khối lửa. Không có sức mạnh để chống lại, không có tốc độ để chạy trốn.”


451.

451.


‘‘Amoghaṃ divasaṃ kayirā, appena bahukena vā;

Yaṃ yaṃ vijahate rattiṃ, tadūnaṃ tassa jīvitaṃ.

“Nên làm cho ngày tháng không bị trôi qua vô ích, dù là trong chốc lát hay trong thời gian dài. Mỗi đêm nào trôi qua, mạng sống của người ấy bị giảm đi từng ấy.”


452.

452.


‘‘Carato tiṭṭhato vāpi, āsīnasayanassa vā;

Upeti carimā ratti, na te kālo pamajjitu’’nti.

“Đêm cuối cùng đang đến gần, dù là đối với người đang đi, đang đứng, đang ngồi, hay đang nằm. Không phải là lúc để ngươi dễ duôi.”


… Sirimaṇḍo thero….

… Trưởng lão Sirimaṇḍa …


14. Sabbakāmittheragāthā

14. Kệ của Trưởng lão Sabbakāmi


453.

453.


‘‘Dvipādakoyaṃ asuci, duggandho parihīrati ;

Nānākuṇapaparipūro, vissavanto tato tato.

“Thân này có hai chân, là vật bất tịnh, có mùi hôi thối, được mang đi khắp nơi. Nó chứa đầy các loại tử thi khác nhau, và rỉ chảy từ chỗ này chỗ kia.”


454.

454.


‘‘Migaṃ nilīnaṃ kūṭena, baḷiseneva ambujaṃ;

Vānaraṃ viya lepena, bādhayanti puthujjanaṃ.

“Giống như (thợ săn) bắt con nai đang ẩn náu bằng cạm bẫy, (người câu) bắt con cá bằng lưỡi câu, hay như (thợ săn) bắt con khỉ bằng nhựa cây, họ (những người nữ) làm khổ não kẻ phàm phu.”


455.

455.


‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā;

Pañca kāmaguṇā ete, itthirūpasmi dissare.

“Sắc, thanh, hương, vị, và xúc chạm làm vui thích cho tâm; năm dục trưởng dưỡng này được thấy ở nơi hình thể của người nữ.”


456.

456.


‘‘Ye etā upasevanti, rattacittā puthujjanā;

Vaḍḍhenti kaṭasiṃ ghoraṃ, ācinanti punabbhavaṃ.

“Những kẻ phàm phu nào có tâm tham ái mà gần gũi những người nữ ấy, họ làm tăng trưởng nghĩa địa ghê rợn, và tích lũy sự tái sanh.”


457.

457.


‘‘Yo cetā parivajjeti, sappasseva padā siro;

Somaṃ visattikaṃ loke, sato samativattati.

“Vị nào tránh xa những người nữ ấy, như người dùng chân tránh xa đầu rắn; vị ấy, có chánh niệm, vượt qua được sự dính mắc này ở trên đời.”


458.

458.


‘‘Kāmesvādīnavaṃ [Pg.290] disvā, nekkhammaṃ daṭṭhu khemato;

Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.

“Sau khi đã thấy sự nguy hiểm trong các dục lạc, và đã nhận thấy sự xuất ly là an ổn, ta đã thoát khỏi tất cả các dục lạc, và đã đạt được sự đoạn tận các lậu hoặc.”


… Sabbakāmitthero….

… Trưởng lão Sabbakāmi …


Chakkanipāto niṭṭhito.

Phẩm Sáu Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây là –


Uruveḷakassapo ca, thero tekicchakāri ca;

Mahānāgo ca kullo ca, mālukyo sappadāsako.

Uruveḷakassapa, và Trưởng lão Tekicchakāri, và Mahānāga, và Kulla, Mālukya, Sappadāsaka.


Kātiyāno migajālo, jento sumanasavhayo;

Nhātamuni brahmadatto, sirimaṇḍo sabbakāmī ca;

Gāthāyo caturāsīti, therā cettha catuddasāti.

Kātiyāna, Migajāla, Jenta, người có tên là Sumana, Nhātamuni, Brahmadatta, Sirimaṇḍa, và Sabbakāmī. Có tám mươi bốn câu kệ, và ở đây có mười bốn vị Trưởng lão.


7. Sattakanipāto

7. Phẩm Bảy Kệ


1. Sundarasamuddattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Sundarasamudda


459.

459.


‘‘Alaṅkatā [Pg.291] suvasanā, māladhārī vibhūsitā;

Alattakakatāpādā, pādukāruyha vesikā.

“Người kỹ nữ được trang điểm, y phục đẹp đẽ, đeo vòng hoa, trang sức lộng lẫy, đôi chân được tô bằng thuốc nhuộm đỏ, mang đôi dép guốc.”


460.

460.


‘‘Pādukā oruhitvāna, purato pañjalīkatā;

Sā maṃ saṇhena mudunā, mhitapubbaṃ abhāsatha’’.

“Sau khi cởi đôi dép guốc, nàng chắp tay ở phía trước. Nàng ấy đã nói với tôi bằng lời lẽ nhẹ nhàng, mềm mỏng, và với nụ cười đi trước.”


461.

461.


‘‘Yuvāsi tvaṃ pabbajito, tiṭṭhāhi mama sāsane;

Bhuñja mānusake kāme, ahaṃ vittaṃ dadāmi te;

Saccaṃ te paṭijānāmi, aggiṃ vā te harāmahaṃ.

“Ngài còn trẻ tuổi đã xuất gia, hãy tuân theo lời dạy của tôi. Hãy hưởng thụ các dục lạc của loài người, tôi sẽ trao của cải cho ngài. Tôi xin hứa với ngài sự thật, hoặc tôi sẽ mang lửa đến cho ngài.”


462.

462.


‘‘Yadā jiṇṇā bhavissāma, ubho daṇḍaparāyanā;

Ubhopi pabbajissāma, ubhayattha kaṭaggaho’’.

“Khi nào chúng ta trở nên già nua, cả hai đều phải nương tựa vào cây gậy, cả hai chúng ta sẽ cùng nhau xuất gia. Như vậy sẽ là sự thành công ở cả hai nơi.”


463.

463.


‘‘Tañca disvāna yācantiṃ, vesikaṃ pañjalīkataṃ;

Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ.

“Và sau khi đã thấy người kỹ nữ ấy đang van xin, chắp tay, được trang điểm, y phục đẹp đẽ, (nàng) giống như chiếc bẫy của thần chết đã được giăng ra.”


464.

464.


‘‘Tato me manasīkāro…pe… nibbidā samatiṭṭhatha.

“Sau đó, sự tác ý của tôi (đã khởi lên) … vân vân … sự nhàm chán đã được thiết lập vững chắc.”


465.

465.


‘‘Tato cittaṃ vimucci me…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

“Sau đó, tâm của tôi đã được giải thoát … vân vân … lời dạy của Đức Phật đã được thực hành.”


… Sundarasamuddo thero….

… Trưởng lão Sundarasamudda …


2. Lakuṇḍakabhaddiyattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Lakuṇḍakabhaddiya


466.

466.


Pare ambāṭakārāme, vanasaṇḍamhi bhaddiyo;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, tattha bhaddova jhāyati.

Tại khu vườn Ambāṭaka cao quý, trong lùm cây rừng, trưởng lão Bhaddiyo, sau khi đã nhổ lên tận gốc rễ ái dục, vị ấy, bậc thiện hảo, nhập thiền tại nơi ấy.


467.

467.


‘‘Ramanteke mudiṅgehi, vīṇāhi paṇavehi ca;

Ahañca rukkhamūlasmiṃ, rato buddhassa sāsane.

Một số người vui thích với trống mudiṅga, với đàn vīṇā, và với trống paṇava. Còn ta, ta hoan hỷ ở dưới gốc cây, trong giáo pháp của Đức Phật.


468.

468.


‘‘Buddho ce me varaṃ dajjā, so ca labbhetha me varo;

Gaṇhehaṃ sabbalokassa, niccaṃ kāyagataṃ satiṃ.

Nếu Đức Phật ban cho ta một điều ước, và nếu điều ước ấy ta có thể nhận được, ta sẽ chọn lấy điều ước: niệm thân được thường xuyên (phát triển) cho toàn thể thế gian.


469.

469.


‘‘Ye [Pg.292] maṃ rūpena pāmiṃsu, ye ca ghosena anvagū;

Chandarāgavasūpetā, na maṃ jānanti te janā.

Những ai đã đánh giá ta qua hình sắc, và những ai đã đi theo ta vì giọng nói; những người ấy, bị chi phối bởi dục và tham, họ không biết (thật sự về) ta.


470.

470.


‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca na passati;

Samantāvaraṇo bālo, sa ve ghosena vuyhati.

Người không biết (pháp) nội tại, và không thấy (pháp) bên ngoài; kẻ ngu ấy, bị che lấp tứ phía, thật sự bị cuốn trôi bởi lời đồn (âm thanh).


471.

471.


‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca vipassati;

Bahiddhā phaladassāvī, sopi ghosena vuyhati.

Người không biết (pháp) nội tại, nhưng lại thấy rõ (pháp) bên ngoài; người chỉ thấy kết quả bên ngoài, người ấy cũng bị cuốn trôi bởi lời đồn (âm thanh).


472.

472.


‘‘Ajjhattañca pajānāti, bahiddhā ca vipassati;

Anāvaraṇadassāvī, na so ghosena vuyhatī’’ti.

Người tuệ tri (pháp) nội tại, và thấy rõ (pháp) bên ngoài; người có cái thấy không bị che lấp, người ấy không bị cuốn trôi bởi lời đồn (âm thanh).


… Lakuṇḍakabhaddiyo thero….

... Trưởng lão Lakuṇḍakabhaddiya...


3. Bhaddattheragāthā

3. Kệ Trưởng Lão Bhadda


473.

473.


‘‘Ekaputto ahaṃ āsiṃ, piyo mātu piyo pitu;

Bahūhi vatacariyāhi, laddho āyācanāhi ca.

Ta đã là người con trai duy nhất, được mẹ thương, được cha quý; được sinh ra nhờ nhiều hạnh nguyện và cả những lời cầu xin.


474.

474.


‘‘Te ca maṃ anukampāya, atthakāmā hitesino;

Ubho pitā ca mātā ca, buddhassa upanāmayuṃ’’.

Và hai vị ấy, vì lòng thương tưởng, mong cầu lợi ích và phúc lợi cho ta; cả cha và mẹ, đã dẫn dắt ta đến với Đức Phật.


475.

475.


‘‘Kicchā laddho ayaṃ putto, sukhumālo sukhedhito;

Imaṃ dadāma te nātha, jinassa paricārakaṃ’’.

‘Đứa con này, có được một cách khó khăn, thật thanh tú, được nuôi dưỡng trong an lạc. Thưa Ngài, bậc Lãnh Đạo, chúng con xin dâng đứa trẻ này làm người phục vụ cho Đấng Chiến Thắng.’


476.

476.


‘‘Satthā ca maṃ paṭiggayha, ānandaṃ etadabravi;

‘Pabbājehi imaṃ khippaṃ, hessatyājāniyo ayaṃ.

Và bậc Đạo Sư, sau khi tiếp nhận ta, đã nói điều này với ngài Ānanda: ‘Hãy mau cho đứa trẻ này xuất gia. Người này sẽ trở thành bậc hảo hán (Ājāniya).’


477.

477.


‘‘Pabbājetvāna maṃ satthā, vihāraṃ pāvisī jino;

Anoggatasmiṃ sūriyasmiṃ, tato cittaṃ vimucci me.

Sau khi cho ta xuất gia, bậc Đạo Sư, Đấng Chiến Thắng, đã đi vào tịnh xá. Khi mặt trời chưa lặn, ngay sau đó, tâm của ta đã được giải thoát.


478.

478.


‘‘Tato satthā nirākatvā, paṭisallānavuṭṭhito;

‘Ehi bhaddā’ti maṃ āha, sā me āsūpasampadā.

Sau đó, bậc Đạo Sư, sau khi hoàn tất (việc riêng) và ra khỏi nơi độc cư, đã nói với ta: ‘Hãy đến đây, Bhadda.’ Đó chính là lễ cụ túc của ta.


479.

479.


‘‘Jātiyā sattavassena, laddhā me upasampadā;

Tisso vijjā anuppattā, aho dhammasudhammatā’’ti.

Vào năm bảy tuổi, ta đã được nhận lễ cụ túc. Ba minh đã được ta chứng đạt. Ôi, thật là diệu pháp của Chánh Pháp!


… Bhaddo thero….

... Trưởng lão Bhadda...


4. Sopākattheragāthā

4. Kệ Trưởng Lão Sopāka


480.

480.


‘‘Disvā [Pg.293] pāsādachāyāyaṃ, caṅkamantaṃ naruttamaṃ;

Tattha naṃ upasaṅkamma, vandissaṃ purisuttamaṃ.

Sau khi thấy bậc Tối Thượng Nhân đang kinh hành trong bóng của ngôi lầu, ta đã đến gần vị ấy tại nơi đó và đã đảnh lễ bậc Tối Thượng Nhân.


481.

481.


‘‘Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, saṃharitvāna pāṇayo;

Anucaṅkamissaṃ virajaṃ, sabbasattānamuttamaṃ.

Sau khi vắt y qua một bên vai, và chắp tay lại, ta đã đi kinh hành theo sau bậc Vô Trần, bậc Tối Thượng của tất cả chúng sanh.


482.

482.


‘‘Tato pañhe apucchi maṃ, pañhānaṃ kovido vidū;

Acchambhī ca abhīto ca, byākāsiṃ satthuno ahaṃ.

Sau đó, bậc Hiểu Biết, bậc Thông Thạo các câu hỏi, đã hỏi ta những câu hỏi. Không run sợ và không hoảng hốt, ta đã trả lời bậc Đạo Sư.


483.

483.


‘‘Vissajjitesu pañhesu, anumodi tathāgato;

Bhikkhusaṅghaṃ viloketvā, imamatthaṃ abhāsatha’’.

Khi các câu hỏi đã được trả lời, đấng Như Lai đã hoan hỷ. Sau khi nhìn về Tăng chúng, Ngài đã nói lên ý nghĩa này.


484.

484.


‘‘Lābhā aṅgānaṃ magadhānaṃ, yesāyaṃ paribhuñjati;

Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;

Paccuṭṭhānañca sāmīciṃ, tesaṃ lābhā’’ti cābravi.

‘Thật là lợi ích cho dân xứ Aṅga và Magadha, những người mà vị này thọ dụng y phục, vật thực khất thực, dược phẩm, và chỗ ở. Việc đứng lên chào đón và cử chỉ kính trọng (dành cho vị này), thật là lợi ích cho họ,’ Ngài đã nói như vậy.


485.

485.


‘‘Ajjatagge maṃ sopāka, dassanāyopasaṅkama;

Esā ceva te sopāka, bhavatu upasampadā’’.

‘Này Sopāka, kể từ hôm nay, hãy đến gặp ta. Này Sopāka, chính điều này hãy là lễ cụ túc của con.’


486.

486.


‘‘Jātiyā sattavassohaṃ, laddhāna upasampadaṃ;

Dhāremi antimaṃ dehaṃ, aho dhammasudhammatā’’ti.

Ta, vào năm bảy tuổi, sau khi đã nhận lễ cụ túc, đang mang thân cuối cùng này. Ôi, thật là diệu pháp của Chánh Pháp!


… Sopāko thero….

... Trưởng lão Sopāka...


5. Sarabhaṅgattheragāthā

5. Kệ Trưởng Lão Sarabhaṅga


487.

487.


‘‘Sare hatthehi bhañjitvā, katvāna kuṭimacchisaṃ;

Tena me sarabhaṅgoti, nāmaṃ sammutiyā ahu.

Ta đã bẻ cỏ lau bằng tay, và sau khi làm một cái am, ta đã ở đó. Do đó, theo quy ước, ta đã có tên là Sarabhaṅga.


488.

488.


‘‘Na mayhaṃ kappate ajja, sare hatthehi bhañjituṃ;

Sikkhāpadā no paññattā, gotamena yasassinā.

Hôm nay, ta không được phép bẻ cỏ lau bằng tay. Các học giới đã được quy định cho chúng ta bởi đấng Gotama, bậc danh tiếng lẫy lừng.


489.

489.


‘‘Sakalaṃ samattaṃ rogaṃ, sarabhaṅgo nāddasaṃ pubbe;

Soyaṃ rogo diṭṭho, vacanakarenātidevassa.

Trước đây, Sarabhaṅga đã không thấy được toàn bộ, trọn vẹn căn bệnh. Căn bệnh ấy nay đã được thấy rõ, nhờ thực hành theo lời dạy của bậc Thiên Thượng Thiên.


490.

490.


‘‘Yeneva maggena gato vipassī, yeneva maggena sikhī ca vessabhū;

Kakusandhakoṇāgamano ca kassapo, tenañjasena agamāsi gotamo.

Đức Phật Tỳ Bà Thi đã đi bằng con đường nào, Đức Phật Thi Khí và Tỳ Xá Phù cũng bằng con đường ấy; Đức Phật Câu Lưu Tôn, Câu Na Hàm và Ca Diếp, Đức Cồ Đàm cũng đã đi bằng con đường thẳng ấy.


491.

491.


‘‘Vītataṇhā [Pg.294] anādānā, satta buddhā khayogadhā;

Yehāyaṃ desito dhammo, dhammabhūtehi tādibhi.

Bảy vị Phật đã đoạn tận ái, không còn chấp thủ, đã đạt đến nơi tận cùng (phiền não); Pháp này đã được thuyết giảng bởi các Ngài, những bậc đã trở thành Pháp, những bậc Như Thị.


492.

492.


‘‘Cattāri ariyasaccāni, anukampāya pāṇinaṃ;

Dukkhaṃ samudayo maggo, nirodho dukkhasaṅkhayo.

Bốn Thánh Đế, với lòng bi mẫn chúng sanh: Khổ, Tập, Đạo, và Diệt, sự chấm dứt của khổ, đã được thuyết giảng.


493.

493.


‘‘Yasmiṃ nivattate dukkhaṃ, saṃsārasmiṃ anantakaṃ;

Bhedā imassa kāyassa, jīvitassa ca saṅkhayā;

Añño punabbhavo natthi, suvimuttomhi sabbadhī’’ti.

Nơi nào khổ đau vô tận trong luân hồi được chấm dứt; sau khi thân này tan rã, mạng sống tận diệt, không còn một lần tái sanh nào khác, tôi đã hoàn toàn giải thoát khỏi tất cả.


… Sarabhaṅgo thero….

… Trưởng lão Sarabhaṅga …


Sattakanipāto niṭṭhito.

Dứt Phẩm Bảy Kệ.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm tắt ở đây –


Sundarasamuddo thero, thero lakuṇḍabhaddiyo;

Bhaddo thero ca sopāko, sarabhaṅgo mahāisi;

Sattake pañcakā therā, gāthāyo pañcatiṃsatīti.

Trưởng lão Sundarasamudda, Trưởng lão Lakuṇḍabhaddiya; Trưởng lão Bhadda và Sopāka, Sarabhaṅga bậc Đại Sĩ; trong Phẩm Bảy Kệ có năm vị Trưởng lão, ba mươi lăm câu kệ.


8. Aṭṭhakanipāto

8. Phẩm Tám Kệ


1. Mahākaccāyanattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Mahākaccāyana


494.

494.


‘‘Kammaṃ [Pg.295] bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya janaṃ na uyyame;

So ussukko rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhādhivāho.

Không nên làm nhiều công việc, nên tránh xa đám đông, không nên nỗ lực; người nào sốt sắng, tham đắm vị ngon, sẽ từ bỏ lợi ích mang lại an lạc.


495.

495.


‘‘Paṅkoti hi naṃ avedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;

Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho.

Sự đảnh lễ, cúng dường trong các gia đình, các Ngài đã tuyên bố đó là bùn lầy. Mũi tên vi tế, khó nhổ ra; sự cung kính đối với kẻ thấp kém thật khó từ bỏ.


496.

496.


‘‘Na parassupanidhāya, kammaṃ maccassa pāpakaṃ;

Attanā taṃ na seveyya, kammabandhūhi mātiyā.

Không nên vì người khác mà làm việc ác cho chúng sanh; chính mình cũng không nên thực hành điều đó, vì chúng sanh có nghiệp là quyến thuộc.


497.

497.


‘‘Na pare vacanā coro, na pare vacanā muni;

Attā ca naṃ yathāvedi, devāpi naṃ tathā vidū.

Không phải vì lời người khác mà thành kẻ trộm, không phải vì lời người khác mà thành bậc ẩn sĩ; chính mình biết mình như thế nào, chư thiên cũng biết người ấy như thế đó.


498.

498.


‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;

Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.

Những người khác không biết rằng: 'Chúng ta ở đây sẽ đi đến chỗ chết'; còn những ai biết điều đó ở đây, nhờ vậy mà các cuộc tranh cãi được lắng dịu.


499.

499.


‘‘Jīvate vāpi sappañño, api vittaparikkhayo;

Paññāya ca alābhena, vittavāpi na jīvati.

Người có trí tuệ vẫn sống, dù tài sản đã cạn kiệt; còn người có tài sản mà không có trí tuệ thì không thể sống (đúng nghĩa).


500.

500.


‘‘Sabbaṃ suṇāti sotena, sabbaṃ passati cakkhunā;

Na ca diṭṭhaṃ sutaṃ dhīro, sabbaṃ ujjhitumarahati.

Nghe tất cả bằng tai, thấy tất cả bằng mắt; và người trí không nên vứt bỏ tất cả những gì đã thấy, đã nghe.


501.

501.


‘‘Cakkhumāssa yathā andho, sotavā badhiro yathā;

Paññavāssa yathā mūgo, balavā dubbaloriva;

Atha atthe samuppanne, sayetha matasāyika’’nti.

Người có mắt hãy như người mù, người có tai như người điếc; người có trí tuệ hãy như người câm, người có sức mạnh như kẻ yếu đuối; rồi khi có việc xảy ra, hãy nằm như người chết.


… Mahākaccāyano thero….

… Trưởng lão Mahākaccāyana …


2. Sirimittattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Sirimitta


502.

502.


‘‘Akkodhanonupanāhī, amāyo rittapesuṇo;

Sa ve tādisako bhikkhu, evaṃ pecca na socati.

Không sân hận, không phẫn uất, không xảo trá, không nói đâm thọc; vị Tỳ-kheo như vậy, sau khi chết chắc chắn không sầu muộn.


503.

503.


‘‘Akkodhanonupanāhī, amāyo rittapesuṇo;

Guttadvāro sadā bhikkhu, evaṃ pecca na socati.

Không sân hận, không phẫn uất, không xảo trá, không nói đâm thọc; vị Tỳ-kheo luôn hộ trì các căn, sau khi chết không sầu muộn.


504.

504.


‘‘Akkodhanonupanāhī[Pg.296], amāyo rittapesuṇo;

Kalyāṇasīlo so bhikkhu, evaṃ pecca na socati.

Không sân hận, không phẫn uất, không xảo trá, không nói đâm thọc; vị Tỳ-kheo ấy có giới đức tốt đẹp, sau khi chết không sầu muộn.


505.

505.


‘‘Akkodhanonupanāhī, amāyo rittapesuṇo;

Kalyāṇamitto so bhikkhu, evaṃ pecca na socati.

Không sân hận, không phẫn uất, không xảo trá, không nói đâm thọc; vị Tỳ-kheo ấy có bạn lành, sau khi chết không sầu muộn.


506.

506.


‘‘Akkodhanonupanāhī, amāyo rittapesuṇo;

Kalyāṇapañño so bhikkhu, evaṃ pecca na socati.

Không sân hận, không phẫn uất, không xảo trá, không nói đâm thọc; vị Tỳ-kheo ấy có trí tuệ tốt đẹp, sau khi chết không sầu muộn.


507.

507.


‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;

Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.

Người nào có niềm tin nơi Như Lai, bất động, an trú vững chắc; và người nào có giới đức tốt đẹp, được bậc Thánh yêu mến, tán thán.


508.

508.


‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;

‘Adaliddo’ti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.

Người nào có lòng tịnh tín nơi Tăng đoàn, và có tri kiến chánh trực; người ấy được gọi là 'không nghèo khó', đời sống của người ấy không vô ích.


509.

509.


‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.

Vì vậy, người có trí, nhớ đến giáo pháp của chư Phật, nên chuyên tâm vào niềm tin, giới, lòng tịnh tín và sự thấy Pháp.


… Sirimitto thero….

… Trưởng lão Sirimitta …


3. Mahāpanthakattheragāthā

3. Kệ của Trưởng lão Mahāpanthaka


510.

510.


‘‘Yadā paṭhamamaddakkhiṃ, satthāramakutobhayaṃ;

Tato me ahu saṃvego, passitvā purisuttamaṃ.

“Khi lần đầu tiên con diện kiến, bậc Đạo Sư không còn sợ hãi; Từ đó, lòng con khởi lên xúc động, sau khi thấy bậc Tối Thượng Nhân.


511.

511.


‘‘Siriṃ hatthehi pādehi, yo paṇāmeyya āgataṃ;

Etādisaṃ so satthāraṃ, ārādhetvā virādhaye.

“Người nào dùng tay chân xua đuổi, phúc lộc đã đến với mình; Người ấy, dù đã phụng sự bậc Đạo Sư như thế, cũng có thể làm hỏng cơ duyên.


512.

512.


‘‘Tadāhaṃ puttadārañca, dhanadhaññañca chaḍḍayiṃ;

Kesamassūni chedetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.

“Khi ấy, con từ bỏ vợ con, và cả tài sản, lúa gạo; Cạo bỏ râu tóc, con đã xuất gia, vào đời sống không gia đình.


513.

513.


‘‘Sikkhāsājīvasampanno, indriyesu susaṃvuto;

Namassamāno sambuddhaṃ, vihāsiṃ aparājito.

“Con đầy đủ giới hạnh và mạng sống trong sạch, khéo thu thúc trong các căn; Đảnh lễ bậc Chánh Đẳng Giác, con đã sống không bị khuất phục.


514.

514.


‘‘Tato me paṇidhī āsi, cetaso abhipatthito;

Na nisīde muhuttampi, taṇhāsalle anūhate.

“Từ đó, lời nguyện của con đã khởi lên, điều mà tâm con mong mỏi; Con sẽ không ngồi dù chỉ một khoảnh khắc, khi mũi tên ái dục chưa được nhổ ra.


515.

515.


‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

“Hãy xem sự tinh tấn nỗ lực, của con, người đang sống như vậy; Ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành.


516.

516.


‘‘Pubbenivāsaṃ [Pg.297] jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;

Arahā dakkhiṇeyyomhi, vippamutto nirūpadhi.

“Con biết được các kiếp quá khứ, thiên nhãn đã được thanh tịnh; Con là bậc A-la-hán, xứng đáng được cúng dường, đã giải thoát, không còn sanh y.


517.

517.


‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;

Sabbaṃ taṇhaṃ visosetvā, pallaṅkena upāvisi’’nti.

“Sau đó, vào lúc cuối đêm, khi mặt trời sắp mọc; Sau khi làm khô cạn mọi ái dục, con đã ngồi xuống trong thế kiết-già.”


… Mahāpanthako thero….

… Trưởng lão Đại Lộ Biện (Mahāpanthaka) …


Aṭṭhakanipāto niṭṭhito.

Phẩm Tám Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây:


Mahākaccāyano thero, sirimitto mahāpanthako;

Trưởng lão Đại Ca-chiên-diên (Mahākaccāyana), trưởng lão Sirimitta, và trưởng lão Đại Lộ Biện (Mahāpanthaka);


Ete aṭṭhanipātamhi, gāthāyo catuvīsatīti.

Những vị này ở trong Phẩm Tám Kệ, có hai mươi bốn bài kệ.


9. Navakanipāto

9. Phẩm Chín Kệ


1. Bhūtattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Bhūta


518.

518.


‘‘Yadā [Pg.298] dukkhaṃ jarāmaraṇanti paṇḍito, aviddasū yattha sitā puthujjanā;

Dukkhaṃ pariññāya satova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.

“Khi bậc trí tuệ biết rằng già và chết là khổ, nơi mà kẻ phàm phu không biết bị trói buộc; Sau khi liễu tri khổ, vị ấy có chánh niệm thiền định, và không tìm thấy sự hoan hỷ nào cao thượng hơn thế.


519.

519.


‘‘Yadā dukkhassāvahaniṃ visattikaṃ, papañcasaṅghātadukhādhivāhiniṃ;

Taṇhaṃ pahantvāna satova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.

“Khi vị ấy đoạn trừ ái dục, thứ mang đến khổ đau, sự dính mắc, và mang đến khổ đau của khối hý luận, rồi có chánh niệm thiền định, vị ấy không tìm thấy sự hoan hỷ nào cao thượng hơn thế.


520.

520.


‘‘Yadā sivaṃ dvecaturaṅgagāminaṃ, magguttamaṃ sabbakilesasodhanaṃ;

Paññāya passitva satova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.

“Khi vị ấy thấy bằng trí tuệ con đường tối thượng, an lành, Bát Thánh Đạo, thanh lọc mọi phiền não, rồi có chánh niệm thiền định, vị ấy không tìm thấy sự hoan hỷ nào cao thượng hơn thế.


521.

521.


‘‘Yadā asokaṃ virajaṃ asaṅkhataṃ, santaṃ padaṃ sabbakilesasodhanaṃ;

Bhāveti saññojanabandhanacchidaṃ, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.

“Khi vị ấy tu tập chứng ngộ trạng thái tịch tịnh, không sầu, không bụi bẩn, vô vi, thanh lọc mọi phiền não, cắt đứt các kiết sử trói buộc, vị ấy không tìm thấy sự hoan hỷ nào cao thượng hơn thế.


522.

522.


‘‘Yadā nabhe gajjati meghadundubhi, dhārākulā vihagapathe samantato;

Bhikkhū ca pabbhāragatova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.

“Khi trên trời tiếng sấm rền vang như trống trời, những dòng nước tuôn chảy khắp nơi trên đường chim bay; và vị Tỳ-khưu, đi vào hang núi, thiền định, vị ấy không tìm thấy sự hoan hỷ nào cao thượng hơn thế.


523.

523.


‘‘Yadā nadīnaṃ kusumākulānaṃ, vicitta-vāneyya-vaṭaṃsakānaṃ;

Tīre nisinno sumanova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.

“Khi vị ấy ngồi trên bờ những dòng sông đầy hoa, được trang điểm bằng những vòng hoa rừng đa dạng, với tâm hoan hỷ thiền định, vị ấy không tìm thấy sự hoan hỷ nào cao thượng hơn thế.


524.

524.


‘‘Yadā [Pg.299] nisīthe rahitamhi kānane, deve gaḷantamhi nadanti dāṭhino;

Bhikkhū ca pabbhāragatova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.

“Khi vào ban đêm, trong khu rừng vắng vẻ, trời đổ mưa và những con thú có nanh gầm rống; và vị Tỳ-khưu, đi vào hang núi, thiền định, vị ấy không tìm thấy sự hoan hỷ nào cao thượng hơn thế.


525.

525.


‘‘Yadā vitakke uparundhiyattano, nagantare nagavivaraṃ samassito;

Vītaddaro vītakhilova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.

“Khi vị ấy, sau khi ngăn chặn các tầm của chính mình, nương náu trong khe núi, hang núi, không còn sợ hãi, không còn chướng ngại, thiền định, vị ấy không tìm thấy sự hoan hỷ nào cao thượng hơn thế.


526.

526.


‘‘Yadā sukhī malakhilasokanāsano, niraggaḷo nibbanatho visallo;

Sabbāsave byantikatova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindatī’’ti.

“Khi vị ấy, có hạnh phúc, đã hủy diệt cấu uế, chướng ngại, sầu bi, không còn rào cản, không còn ái dục, không còn mũi tên phiền não, sau khi đã chấm dứt mọi lậu hoặc, thiền định, vị ấy không tìm thấy sự hoan hỷ nào cao thượng hơn thế.”


… Bhūto thero….

… Trưởng lão Bhūta …


Navakanipāto niṭṭhito.

Phẩm Chín Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây:


Bhūto tathaddaso thero, eko khaggavisāṇavā;

Navakamhi nipātamhi, gāthāyopi imā navāti.

Trưởng lão Bhūta, người thấy như vậy, sống một mình như tê giác; Trong Phẩm Chín Kệ này, có chín bài kệ này.


10. Dasakanipāto

10. Phẩm Mười Kệ


1. Kāḷudāyittheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Kāḷudāyi (Hắc-Ưu-Đà-Di)


527.

527.


‘‘Aṅgārino [Pg.300] dāni dumā bhadante, phalesino chadanaṃ vippahāya;

Te accimantova pabhāsayanti, samayo mahāvīra bhāgī rasānaṃ.

Kính bạch Ngài, nay những cây cối như than hồng, mong kết trái, đã rũ bỏ lá cành; Chúng tỏa sáng như những ngọn lửa. Hỡi bậc Đại Hùng, đây là thời điểm thích hợp để lên đường.


528.

528.


‘‘Dumāni phullāni manoramāni, samantato sabbadisā pavanti;

Pattaṃ pahāya phalamāsasānā, kālo ito pakkamanāya vīra.

Những cây cối đang nở hoa, thật là đẹp ý, hương thơm từ khắp nơi tỏa ra mọi phương; Chúng rũ bỏ lá, mong chờ kết trái. Hỡi bậc Dũng mãnh, đã đến lúc rời khỏi nơi này.


529.

529.


‘‘Nevātisītaṃ na panātiuṇhaṃ, sukhā utu addhaniyā bhadante;

Passantu taṃ sākiyā koḷiyā ca, pacchāmukhaṃ rohiniyaṃ tarantaṃ.

Kính bạch Ngài, tiết trời không quá lạnh, cũng không quá nóng, thật dễ chịu và thích hợp cho việc đi đường dài. Mong sao dòng họ Sākya và Koliya được thấy Ngài, khi Ngài đi về hướng Tây, vượt qua sông Rohinī.


530.

530.


‘‘Āsāya kasate khettaṃ, bījaṃ āsāya vappati;

Āsāya vāṇijā yanti, samuddaṃ dhanahārakā;

Yāya āsāya tiṭṭhāmi, sā me āsā samijjhatu.

Vì hy vọng, người ta cày ruộng; vì hy vọng, người ta gieo hạt. Vì hy vọng, những thương nhân mang của cải đi ra biển. Với niềm hy vọng nào con đang đứng đây, mong sao niềm hy vọng ấy của con được thành tựu.


531.

531.


‘‘Punappunaṃ ceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā;

Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ.

Người ta lại gieo hạt giống luôn luôn, vua trời lại ban mưa luôn luôn; Người nông dân lại cày ruộng luôn luôn, và lúa gạo lại được mang về xứ sở luôn luôn.


532.

532.


‘‘Punappunaṃ yācanakā caranti, punappunaṃ dānapatī dadanti;

Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ.

Người ăn xin đi lại luôn luôn, thí chủ lại bố thí luôn luôn; Sau khi bố thí luôn luôn, thí chủ lại đi đến cảnh giới chư thiên luôn luôn.


533.

533.


‘‘Vīro have sattayugaṃ puneti, yasmiṃ kule jāyati bhūripañño;

Maññāmahaṃ sakkati devadevo, tayā hi jāto muni saccanāmo.

Bậc dũng mãnh, bậc trí tuệ rộng lớn, khi sanh ra trong dòng họ nào, chắc chắn sẽ làm thanh tịnh bảy thế hệ. Con nghĩ rằng, bậc Thiên Trung Thiên còn có thể làm được hơn thế. Vì Ngài đã sanh ra là bậc Mâu-ni, danh xưng ấy thật xứng đáng.


534.

534.


‘‘Suddhodano [Pg.301] nāma pitā mahesino, buddhassa mātā pana māyanāmā;

Yā bodhisattaṃ parihariya kucchinā, kāyassa bhedā tidivamhi modati.

Thân phụ của bậc Đại Sĩ, của Đức Phật, tên là Suddhodana, còn thân mẫu tên là Māyā. Vị ấy, sau khi mang Bồ-tát trong lòng, khi thân hoại mạng chung, đã hoan hỷ ở cõi trời Tusita.


535.

535.


‘‘Sā gotamī kālakatā ito cutā, dibbehi kāmehi samaṅgibhūtā;

Sā modati kāmaguṇehi pañcahi, parivāritā devagaṇehi tehi.

Vị ấy, thuộc dòng Gotama, đã qua đời, mệnh chung từ nơi đây, được đầy đủ các dục lạc cõi trời. Vị ấy hoan hỷ với năm loại dục trưởng, được các chúng chư thiên ấy vây quanh.


536.

536.


‘‘Buddhassa puttomhi asayhasāhino, aṅgīrasassappaṭimassa tādino;

Pitupitā mayhaṃ tuvaṃsi sakka, dhammena me gotama ayyakosī’’ti.

Con là con trai của Đức Phật, bậc chinh phục những gì khó chinh phục, bậc Aṅgīrasa, bậc Vô song, bậc Như Nhiên. Hỡi vị vua dòng Sakka, Ngài là cha của cha con. Hỡi vị vua dòng Gotama, theo Pháp, Ngài là ông nội của con.


… Kāḷudāyī thero….

... Trưởng lão Kāḷudāyī...


2. Ekavihāriyattheragāthā

2. Kệ Trưởng Lão Ekavihāriya (Vị Sống Một Mình)


537.

537.


‘‘Purato pacchato vāpi, aparo ce na vijjati;

Atīva phāsu bhavati, ekassa vasato vane.

Nếu không có người nào khác, dù ở phía trước hay phía sau, thì thật là vô cùng thoải mái cho người sống một mình trong rừng.


538.

538.


‘‘Handa eko gamissāmi, araññaṃ buddhavaṇṇitaṃ;

Phāsu ekavihārissa, pahitattassa bhikkhuno.

Nào, ta sẽ đi một mình vào khu rừng được Đức Phật tán thán. Thật thoải mái cho vị Tỳ khưu sống một mình, với tâm đã được hướng đến mục tiêu.


539.

539.


‘‘Yogī-pītikaraṃ rammaṃ, mattakuñjarasevitaṃ;

Eko attavasī khippaṃ, pavisissāmi kānanaṃ.

Ta sẽ nhanh chóng đi vào khu rừng rậm, nơi làm phát sinh hỷ lạc cho hành giả, thật khả ái, nơi những con voi say lui tới, một mình và tự chủ.


540.

540.


‘‘Supupphite sītavane, sītale girikandare;

Gattāni parisiñcitvā, caṅkamissāmi ekako.

Trong khu rừng mát mẻ hoa nở rộ, trong hang núi mát lạnh, sau khi tắm gội thân mình, ta sẽ kinh hành một mình.


541.

541.


‘‘Ekākiyo adutiyo, ramaṇīye mahāvane;

Kadāhaṃ viharissāmi, katakicco anāsavo.

Khi nào ta sẽ được an trú một mình, không có người thứ hai, trong khu rừng lớn khả ái, đã làm xong việc cần làm, không còn lậu hoặc?


542.

542.


‘‘Evaṃ me kattukāmassa, adhippāyo samijjhatu;

Sādhiyissāmahaṃyeva, nāñño aññassa kārako.

Mong sao ý nguyện của ta, người mong muốn làm như vậy, được thành tựu. Chính ta sẽ tự mình thành tựu, không có ai khác làm cho người khác được.


543.

543.


‘‘Esa [Pg.302] bandhāmi sannāhaṃ, pavisissāmi kānanaṃ;

Na tato nikkhamissāmi, appatto āsavakkhayaṃ.

Đây, ta mang vào áo giáp, ta sẽ đi vào khu rừng rậm. Ta sẽ không ra khỏi đó chừng nào chưa đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc.


544.

544.


‘‘Mālute upavāyante, sīte surabhigandhike ;

Avijjaṃ dālayissāmi, nisinno nagamuddhani.

Khi ngọn gió mát thoảng qua, mang theo hương thơm ngào ngạt, ta sẽ ngồi trên đỉnh núi và phá tan vô minh.


545.

545.


‘‘Vane kusumasañchanne, pabbhāre nūna sītale;

Vimuttisukhena sukhito, ramissāmi giribbaje.

Chắc chắn ta sẽ vui thích ở Giribbaja, trong khu rừng được bao phủ bởi hoa, trên sườn núi mát mẻ, an lạc với hạnh phúc của sự giải thoát.


546.

546.


‘‘Sohaṃ paripuṇṇasaṅkappo, cando pannaraso yathā;

Sabbāsavaparikkhīṇo, natthi dāni punabbhavo’’ti.

Ta đây, với ý nguyện đã viên mãn, như vầng trăng vào ngày rằm. Tất cả lậu hoặc đã được đoạn tận, nay không còn tái sanh nữa.


… Ekavihāriyo thero….

... Trưởng lão Ekavihāriya...


3. Mahākappinattheragāthā

3. Kệ Trưởng Lão Mahākappina


547.

547.


‘‘Anāgataṃ yo paṭikacca passati, hitañca atthaṃ ahitañca taṃ dvayaṃ;

Viddesino tassa hitesino vā, randhaṃ na passanti samekkhamānā.

Người nào thấy trước được việc chưa đến, cả hai việc: việc có lợi ích và việc không có lợi ích; kẻ thù hay bạn bè của người ấy, dù tìm kiếm cũng không thấy được sơ hở.


548.

548.


‘‘Ānāpānasatī yassa, paripuṇṇā subhāvitā;

Anupubbaṃ paricitā, yathā buddhena desitā;

Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.

Người nào có niệm hơi thở vào ra được viên mãn, khéo tu tập, được thực hành tuần tự như đã được Đức Phật giảng dạy; người ấy chiếu sáng thế gian này, như vầng trăng thoát khỏi mây che.


549.

549.


‘‘Odātaṃ vata me cittaṃ, appamāṇaṃ subhāvitaṃ;

Nibbiddhaṃ paggahītañca, sabbā obhāsate disā.

Ôi, tâm của ta thật trong sạch, vô lượng, được khéo tu tập. Đã được thâm nhập và nắm giữ, nó chiếu sáng khắp mọi phương.


550.

550.


‘‘Jīvate vāpi sappañño, api vittaparikkhayo;

Paññāya ca alābhena, vittavāpi na jīvati.

Người có trí tuệ vẫn sống được, dù cho tài sản đã cạn kiệt. Nhưng vì không có được trí tuệ, người có tài sản cũng không sống được (một cách đúng đắn).


551.

551.


‘‘Paññā sutavinicchinī, paññā kittisilokavaddhanī;

Paññāsahito naro idha, api dukkhesu sukhāni vindati.

Trí tuệ giúp phân định những điều đã được nghe, trí tuệ làm tăng trưởng danh tiếng và tiếng tăm. Người có trí tuệ ở đời này, ngay cả trong đau khổ cũng tìm thấy hạnh phúc.


552.

552.


‘‘Nāyaṃ ajjatano dhammo, nacchero napi abbhuto;

Yattha jāyetha mīyetha, tattha kiṃ viya abbhutaṃ.

Pháp (sanh tử) này không phải chỉ có ngày hôm nay, không đáng kinh ngạc, cũng không phi thường. Nơi nào có sanh, nơi đó có tử; ở đó có gì là phi thường đâu?


553.

553.


‘‘Anantaraṃ hi jātassa, jīvitā maraṇaṃ dhuvaṃ;

Jātā jātā marantīdha, evaṃdhammā hi pāṇino.

“Quả thật, đối với chúng sanh đã được sanh ra, cái chết là điều chắc chắn ngay sau sự sống. Hễ sanh ra, sanh ra rồi đều chết ở đời này. Quả thật, các chúng sanh có pháp là như vậy.”


554.

554.


‘‘Na [Pg.303] hetadatthāya matassa hoti, yaṃ jīvitatthaṃ paraporisānaṃ;

Matamhi ruṇṇaṃ na yaso na lokyaṃ, na vaṇṇitaṃ samaṇabrāhmaṇehi.

“Sự khóc lóc của những người khác vì sự sống của người đã chết không mang lại lợi ích gì cho người ấy. Khóc lóc cho người chết không phải là danh tiếng, không phải là sự trong sạch, và không được các vị Sa-môn, Bà-la-môn tán thán.”


555.

555.


‘‘Cakkhuṃ sarīraṃ upahanti tena, nihīyati vaṇṇabalaṃ matī ca;

Ānandino tassa disā bhavanti, hitesino nāssa sukhī bhavanti.

“Do sự khóc lóc ấy, mắt và thân bị tổn hại; sắc, lực, và trí tuệ bị suy giảm. Kẻ thù của người ấy được vui mừng, còn những người bạn mong lợi ích cho người ấy thì không được an vui.”


556.

556.


‘‘Tasmā hi iccheyya kule vasante, medhāvino ceva bahussute ca;

Yesaṃ hi paññāvibhavena kiccaṃ, taranti nāvāya nadiṃva puṇṇa’’nti.

“Do vậy, nên mong muốn có những người trí tuệ và những người đa văn sống trong gia tộc. Quả thật, nhờ vào năng lực trí tuệ của các vị ấy, người ta có thể hoàn thành công việc, giống như vượt qua dòng sông đầy nước bằng thuyền.”


… Mahākappino thero….

… Trưởng lão Mahākappina …


4. Cūḷapanthakattheragāthā

4. Kệ Trưởng Lão Cūḷapanthaka


557.

557.


‘‘Dandhā mayhaṃ gatī āsi, paribhūto pure ahaṃ;

Bhātā ca maṃ paṇāmesi, ‘gaccha dāni tuvaṃ gharaṃ’.

“Trí tuệ của tôi đã từng chậm lụt, trước đây tôi đã bị khinh miệt. Và người anh đã đuổi tôi đi, (nói rằng): ‘Bây giờ, ngươi hãy về nhà’.”


558.

558.


‘‘Sohaṃ paṇāmito santo, saṅghārāmassa koṭṭhake;

Dummano tattha aṭṭhāsiṃ, sāsanasmiṃ apekkhavā.

“Tôi ấy, bị đuổi đi, đã đứng ở cổng tu viện với tâm buồn rầu, còn luyến tiếc giáo pháp.”


559.

559.


‘‘Bhagavā tattha āgacchi, sīsaṃ mayhaṃ parāmasi;

Bāhāya maṃ gahetvāna, saṅghārāmaṃ pavesayi.

“Đức Thế Tôn đã đến nơi ấy, Ngài đã xoa đầu tôi. Sau khi nắm lấy cánh tay, Ngài đã dẫn tôi vào tu viện.”


560.

560.


‘‘Anukampāya me satthā, pādāsi pādapuñchaniṃ;

‘Etaṃ suddhaṃ adhiṭṭhehi, ekamantaṃ svadhiṭṭhitaṃ’.

“Bậc Đạo Sư, với lòng bi mẫn, đã ban cho tôi tấm vải lau chân, (và nói rằng): ‘Hãy chú tâm vào tấm vải trong sạch này, ở một nơi vắng vẻ, được chú tâm đúng cách’.”


561.

561.


‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, vihāsiṃ sāsane rato;

Samādhiṃ paṭipādesiṃ, uttamatthassa pattiyā.

“Sau khi nghe lời dạy của Ngài, tôi đã sống hoan hỷ trong giáo pháp. Tôi đã thành tựu định, để đạt được mục đích tối thượng.”


562.

562.


‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

“Tôi biết được các kiếp quá khứ, thiên nhãn đã được thanh tịnh. Ba minh đã được chứng đắc, lời dạy của Đức Phật đã được thực hành.”


563.

563.


‘‘Sahassakkhattumattānaṃ[Pg.304], nimminitvāna panthako;

Nisīdambavane ramme, yāva kālappavedanā.

“Panthaka, sau khi hóa hiện ra chính mình một ngàn lần, đã ngồi trong vườn xoài khả ái, cho đến khi thời gian được báo.”


564.

564.


‘‘Tato me satthā pāhesi, dūtaṃ kālappavedakaṃ;

Paveditamhi kālamhi, vehāsādupasaṅkamiṃ.

“Sau đó, Bậc Đạo Sư đã gửi đến tôi một sứ giả để báo thời gian. Khi thời gian được báo, tôi đã đến bằng đường hư không.”


565.

565.


‘‘Vanditvā satthuno pāde, ekamantaṃ nisīdahaṃ;

Nisinnaṃ maṃ viditvāna, atha satthā paṭiggahi.

“Sau khi đảnh lễ chân Bậc Đạo Sư, tôi đã ngồi xuống một bên. Sau khi biết tôi đã ngồi, bấy giờ Bậc Đạo Sư đã thọ nhận (vật thực).”


566.

566.


‘‘Āyāgo sabbalokassa, āhutīnaṃ paṭiggaho;

Puññakkhettaṃ manussānaṃ, paṭigaṇhittha dakkhiṇa’’nti.

“Ngài là người đáng được cúng dường của toàn thể thế gian, là người thọ nhận các vật hiến cúng, là ruộng phước của loài người, đã thọ nhận vật cúng dường.”


… Cūḷapanthako thero….

… Trưởng lão Cūḷapanthaka …


5. Kappattheragāthā

5. Kệ Trưởng Lão Kappa


567.

567.


‘‘Nānākulamalasampuṇṇo, mahāukkārasambhavo;

Candanikaṃva paripakkaṃ, mahāgaṇḍo mahāvaṇo.

“(Thân này) đầy dẫy các loại bất tịnh khác nhau, sanh ra từ đống rác lớn. Giống như hố xí đã cũ, là một khối u lớn, một vết thương lớn.”


568.

568.


‘‘Pubbaruhirasampuṇṇo, gūthakūpena gāḷhito ;

Āpopaggharaṇo kāyo, sadā sandati pūtikaṃ.

“(Thân này) đầy mủ và máu, chìm ngập trong hố phân. Thân này có chất lỏng chảy ra, luôn luôn rỉ ra chất hôi thối.”


569.

569.


‘‘Saṭṭhikaṇḍarasambandho, maṃsalepanalepito;

Cammakañcukasannaddho, pūtikāyo niratthako.

“(Thân này) được kết nối bởi sáu mươi gân, được trát bằng lớp vữa thịt, được bọc trong áo giáp da. Thân hôi thối này thật vô ích.”


570.

570.


‘‘Aṭṭhisaṅghātaghaṭito, nhārusuttanibandhano;

Nekesaṃ saṃgatībhāvā, kappeti iriyāpathaṃ.

“(Thân này) được tạo thành từ một tập hợp xương, được buộc lại bằng các sợi gân. Do sự kết hợp của nhiều yếu tố, nó tạo ra các oai nghi.”


571.

571.


‘‘Dhuvappayāto maraṇāya, maccurājassa santike;

Idheva chaḍḍayitvāna, yenakāmaṅgamo naro.

“Chắc chắn đi đến cái chết, ở gần vua tử thần. Sau khi từ bỏ (thân này) ngay tại đây, con người đi đến bất cứ nơi nào mình muốn.”


572.

572.


‘‘Avijjāya nivuto kāyo, catuganthena ganthito;

Oghasaṃsīdano kāyo, anusayajālamotthato.

“Thân này bị vô minh che lấp, bị trói buộc bởi bốn triền phược. Thân này chìm trong các bộc lưu, bị bao phủ bởi lưới tùy miên.”


573.

573.


‘‘Pañcanīvaraṇe yutto, vitakkena samappito;

Taṇhāmūlenānugato, mohacchādanachādito.

“(Thân này) liên kết với năm triền cái, bị tầm chi phối, đi theo gốc rễ ái dục, bị che đậy bởi màn si mê.”


574.

574.


‘‘Evāyaṃ vattate kāyo, kammayantena yantito;

Sampatti ca vipatyantā, nānābhāvo vipajjati.

“Như vậy thân này vận hành, được điều khiển bởi cỗ máy nghiệp. Sự thành công có sự thất bại là kết thúc, sự đa dạng đi đến hoại diệt.”


575.

575.


‘‘Yemaṃ [Pg.305] kāyaṃ mamāyanti, andhabālā puthujjanā;

Vaḍḍhenti kaṭasiṃ ghoraṃ, ādiyanti punabbhavaṃ.

“Những kẻ phàm phu mù quáng, ngu si nào chấp thủ thân này là ‘của ta’, họ làm tăng trưởng nghĩa địa đáng sợ, và chấp nhận tái sanh.”


576.

576.


‘‘Yemaṃ kāyaṃ vivajjenti, gūthalittaṃva pannagaṃ;

Bhavamūlaṃ vamitvāna, parinibbissantināsavā’’ti.

“Những ai tránh xa thân này, như (tránh) con rắn bị dính phân, sau khi từ bỏ gốc rễ của hữu, không còn lậu hoặc, sẽ nhập Niết-bàn.”


… Kappo thero….

… Trưởng lão Kappa …


6. Vaṅgantaputtaupasenattheragāthā

6. Kệ Trưởng Lão Upasena, Con Trai Của Vaṅganta


577.

577.


‘‘Vivittaṃ appanigghosaṃ, vāḷamiganisevitaṃ;

Seve senāsanaṃ bhikkhu, paṭisallānakāraṇā.

“Vị tỳ khưu nên trú tại trú xứ vắng lặng, không ồn ào, là nơi các loài dã thú thường lui tới, vì mục đích độc cư.


578.

578.


‘‘Saṅkārapuñjā āhatvā, susānā rathiyāhi ca;

Tato saṅghāṭikaṃ katvā, lūkhaṃ dhāreyya cīvaraṃ.

“Sau khi lượm (vải) từ đống rác, từ nghĩa địa, và từ các con đường, rồi từ đó làm thành y tăng-già-lê, nên mặc y phục thô xấu.


579.

579.


‘‘Nīcaṃ manaṃ karitvāna, sapadānaṃ kulā kulaṃ;

Piṇḍikāya care bhikkhu, guttadvāro susaṃvuto.

“Sau khi đã hạ tâm khiêm tốn, vị tỳ khưu đi khất thực từ nhà này sang nhà khác theo thứ tự, với các căn được phòng hộ, khéo chế ngự.


580.

580.


‘‘Lūkhenapi vā santusse, nāññaṃ patthe rasaṃ bahuṃ;

Rasesu anugiddhassa, jhāne na ramatī mano.

“Nên biết đủ dù với (vật thực) thô xấu, không nên mong cầu nhiều vị ngon khác. Đối với người tham đắm các vị, tâm không hoan hỷ trong thiền định.


581.

581.


‘‘Appiccho ceva santuṭṭho, pavivitto vase muni;

Asaṃsaṭṭho gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ.

“Bậc ẩn sĩ nên sống ít ham muốn, biết đủ, và sống viễn ly; không giao du với cả hai: người tại gia và người xuất gia.


582.

582.


‘‘Yathā jaḷo va mūgo va, attānaṃ dassaye tathā;

Nātivelaṃ sambhāseyya, saṅghamajjhamhi paṇḍito.

“Vị hiền trí nên tỏ mình ra như người ngu đần hay người câm; không nên nói chuyện quá nhiều giữa Tăng chúng.


583.

583.


‘‘Na so upavade kañci, upaghātaṃ vivajjaye;

Saṃvuto pātimokkhasmiṃ, mattaññū cassa bhojane.

“Vị ấy không nên khiển trách bất cứ ai, nên tránh sự hãm hại; nên được chế ngự trong giới bổn Pātimokkha, và nên biết chừng mực trong vật thực.


584.

584.


‘‘Suggahītanimittassa, cittassuppādakovido;

Samaṃ anuyuñjeyya, kālena ca vipassanaṃ.

“Nên là người có tướng định được khéo nắm giữ, là người thông thạo về sự sanh khởi của tâm; nên thực hành chỉ (samatha), và đúng thời thực hành quán (vipassanā).


585.

585.


‘‘Vīriyasātaccasampanno, yuttayogo sadā siyā;

Na ca appatvā dukkhantaṃ, vissāsaṃ eyya paṇḍito.

“Vị hiền trí nên là người có đầy đủ tinh tấn và kiên trì, nên luôn luôn chuyên tâm; và chưa đạt đến tận cùng của khổ, không nên buông thả (nỗ lực).


586.

586.


‘‘Evaṃ viharamānassa, suddhikāmassa bhikkhuno;

Khīyanti āsavā sabbe, nibbutiñcādhigacchatī’’ti.

“Đối với vị tỳ khưu đang sống như vậy, người mong cầu sự thanh tịnh, tất cả các lậu hoặc đều được đoạn tận, và vị ấy chứng đạt Niết-bàn.”


… Upaseno vaṅgantaputto thero….

… Trưởng lão Upasena, con trai của Vanganta …


7. (Apara)-gotamattheragāthā

7. Kệ của (một vị khác là) Trưởng lão Gotama


587.

587.


‘‘Vijāneyya [Pg.306] sakaṃ atthaṃ, avalokeyyātha pāvacanaṃ;

Yañcettha assa patirūpaṃ, sāmaññaṃ ajjhupagatassa.

“Nên biết được lợi ích của mình, nên xem xét lời dạy (của đức Phật); và điều gì là thích hợp ở đây đối với người đã chấp nhận đời sống sa-môn.


588.

588.


‘‘Mittaṃ idha ca kalyāṇaṃ, sikkhā vipulaṃ samādānaṃ;

Sussūsā ca garūnaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.

“Bạn lành ở đây, và sự thực hành học giới rộng lớn, và sự lắng nghe các bậc tôn trưởng, điều này là thích hợp với sa-môn.


589.

589.


‘‘Buddhesu sagāravatā, dhamme apaciti yathābhūtaṃ;

Saṅghe ca cittikāro, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.

“Sự tôn kính đối với các đức Phật, sự sùng kính đúng như thật đối với Chánh pháp, và sự trân trọng đối với Tăng chúng, điều này là thích hợp với sa-môn.


590.

590.


‘‘Ācāragocare yutto, ājīvo sodhito agārayho;

Cittassa ca saṇṭhapanaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.

“Gắn liền với hạnh kiểm và nơi hành xứ, mạng sống được thanh lọc không đáng chê trách, và sự an lập của tâm, điều này là thích hợp với sa-môn.


591.

591.


‘‘Cārittaṃ atha vārittaṃ, iriyāpathiyaṃ pasādaniyaṃ;

Adhicitte ca āyogo, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.

“Giới hạnh thực hành và giới hạnh phòng tránh, oai nghi đáng kính tín, và sự chuyên tâm vào tăng thượng tâm, điều này là thích hợp với sa-môn.


592.

592.


‘‘Āraññakāni senāsanāni, pantāni appasaddāni;

Bhajitabbāni muninā, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.

“Các trú xứ trong rừng, nơi xa vắng, ít tiếng động, nên được bậc ẩn sĩ lui tới; điều này là thích hợp với sa-môn.


593.

593.


‘‘Sīlañca bāhusaccañca, dhammānaṃ pavicayo yathābhūtaṃ;

Saccānaṃ abhisamayo, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.

“Giới hạnh và sự đa văn, sự thẩm sát các pháp đúng như thật, và sự chứng ngộ các chân lý, điều này là thích hợp với sa-môn.


594.

594.


‘‘Bhāveyya ca aniccanti, anattasaññaṃ asubhasaññañca;

Lokamhi ca anabhiratiṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.

“Nên tu tập tưởng về vô thường, tưởng vô ngã và tưởng bất tịnh, và sự không hoan hỷ trong thế gian, điều này là thích hợp với sa-môn.


595.

595.


‘‘Bhāveyya ca bojjhaṅge, iddhipādāni indriyāni balāni;

Aṭṭhaṅgamaggamariyaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.

“Nên tu tập các giác chi, các thần túc, các căn, các lực, và Thánh đạo Tám ngành, điều này là thích hợp với sa-môn.


596.

596.


‘‘Taṇhaṃ pajaheyya muni, samūlake āsave padāleyya;

Vihareyya vippamutto, etaṃ samaṇassa patirūpa’’nti.

“Bậc ẩn sĩ nên từ bỏ ái dục, nên phá tan các lậu hoặc cùng với gốc rễ; nên sống được giải thoát hoàn toàn, điều này là thích hợp với sa-môn.”


… Gotamo thero….

… Trưởng lão Gotama …


Dasakanipāto niṭṭhito.

Phẩm Mười Kệ kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây:


Kāḷudāyī ca so thero, ekavihārī ca kappino;

Cūḷapanthako kappo ca, upaseno ca gotamo;

Sattime dasake therā, gāthāyo cettha sattatīti.

Trưởng lão Kāḷudāyī, và Ekavihārī, và Kappina, Cūḷapanthaka, và Kappa, và Upasena, và Gotama; bảy vị trưởng lão này ở trong phẩm mười kệ, và ở đây có bảy mươi bài kệ.


11. Ekādasanipāto

11. Phẩm Mười Một Kệ


1. Saṃkiccattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Saṃkicca


597.

597.


‘‘Kiṃ [Pg.307] tavattho vane tāta, ujjuhānova pāvuse;

Verambhā ramaṇīyā te, paviveko hi jhāyinaṃ.

“Này con, con có lợi ích gì trong rừng, như (núi) Ujjuhāna trong mùa mưa? Gió Verambhā có gì đáng vui thích đối với con? Vì rằng sự viễn ly là điều mong muốn của người hành thiền.


598.

598.


‘‘Yathā abbhāni verambho, vāto nudati pāvuse;

Saññā me abhikiranti, vivekapaṭisaññutā.

“Như cơn gió Verambha xua tan các đám mây trong mùa mưa, cũng vậy, các tưởng của tôi, liên hệ đến sự viễn ly, đang tràn ngập (trong tâm).


599.

599.


‘‘Apaṇḍaro aṇḍasambhavo, sīvathikāya niketacāriko;

Uppādayateva me satiṃ, sandehasmiṃ virāganissitaṃ.

Con quạ đen, sinh từ trứng, sống và đi lại trong nghĩa địa; nó thật sự làm phát sanh trong tôi chánh niệm, nương tựa vào sự ly tham, ở nơi thân này.


600.

600.


‘‘Yañca aññe na rakkhanti, yo ca aññe na rakkhati;

Sa ve bhikkhu sukhaṃ seti, kāmesu anapekkhavā.

Vị Tỳ khưu nào không được người khác bảo vệ, và vị ấy cũng không bảo vệ người khác; vị ấy thật sự sống an lạc, không luyến tiếc các dục.


601.

601.


‘‘Acchodikā puthusilā, gonaṅgulamigāyutā;

Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti maṃ.

Những ngọn núi đá ấy làm ta vui thích, với dòng nước trong, những phiến đá rộng, đầy dẫy bò tót, voọc, và nai, được bao phủ bởi rêu và tảo.


602.

602.


‘‘Vasitaṃ me araññesu, kandarāsu guhāsu ca;

Senāsanesu pantesu, vāḷamiganisevite.

Ta đã từng sống trong các khu rừng, trong các khe núi và hang động, tại những trú xứ xa vắng, nơi các loài thú dữ và nai thường lui tới.


603.

603.


‘‘‘Ime haññantu vajjhantu, dukkhaṃ pappontu pāṇino’;

Saṅkappaṃ nābhijānāmi, anariyaṃ dosasaṃhitaṃ.

Ta không hề biết đến một tư duy nào bất thiện, liên hệ đến sân hận rằng: 'Mong cho những chúng sanh này bị giết, bị hại, mong cho họ gặp phải đau khổ'.


604.

604.


‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;

Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.

Ta đã hầu hạ Bậc Đạo Sư, đã thực hành lời giáo huấn của Đức Phật; gánh nặng đã được đặt xuống, dây dẫn đến tái sanh đã được nhổ lên.


605.

605.


‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.

Mục đích mà vì nó ta đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; mục đích ấy, sự đoạn tận tất cả các kiết sử, đã được ta chứng đạt.


606.

606.


‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;

Kālañca paṭikaṅkhāmi, nibbisaṃ bhatako yathā.

Ta không hoan hỷ cái chết, ta không hoan hỷ sự sống; và ta chờ đợi thời khắc, như người làm thuê chờ đợi tiền công.


607.

607.


‘‘Nābhinandāmi [Pg.308] maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;

Kālañca paṭikaṅkhāmi, sampajāno patissato’’ti.

Ta không hoan hỷ cái chết, ta không hoan hỷ sự sống; và ta chờ đợi thời khắc, với tỉnh giác và chánh niệm.


… Saṃkicco thero….

... Trưởng lão Saṃkicca...


Ekādasanipāto niṭṭhito.

Phẩm Mười Một Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm tắt ở đây –


Saṃkiccathero ekova, katakicco anāsavo;

Ekādasanipātamhi, gāthā ekādaseva cāti.

Trưởng lão Saṃkicca, người duy nhất, đã làm xong việc cần làm, không còn lậu hoặc; trong Phẩm Mười Một Kệ, có mười một bài kệ.


12. Dvādasakanipāto

12. Phẩm Mười Hai Kệ


1. Sīlavattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Sīlava


608.

608.


‘‘Sīlamevidha [Pg.309] sikkhetha, asmiṃ loke susikkhitaṃ;

Sīlaṃ hi sabbasampattiṃ, upanāmeti sevitaṃ.

Ở đời này, chỉ nên học tập giới hạnh, được khéo học tập; vì giới hạnh, khi được thực hành, sẽ mang lại tất cả mọi thành tựu.


609.

609.


‘‘Sīlaṃ rakkheyya medhāvī, patthayāno tayo sukhe;

Pasaṃsaṃ vittilābhañca, pecca sagge pamodanaṃ.

Người trí tuệ, mong cầu ba loại hạnh phúc, nên hộ trì giới hạnh: được tán dương, được tài sản, và sau khi chết, được hoan hỷ ở cõi trời.


610.

610.


‘‘Sīlavā hi bahū mitte, saññamenādhigacchati;

Dussīlo pana mittehi, dhaṃsate pāpamācaraṃ.

Người có giới hạnh, nhờ sự tự chế, có được nhiều bạn bè; còn người vô giới, hành động xấu ác, làm tan vỡ tình bằng hữu.


611.

611.


‘‘Avaṇṇañca akittiñca, dussīlo labhate naro;

Vaṇṇaṃ kittiṃ pasaṃsañca, sadā labhati sīlavā.

Người vô giới phải chịu tiếng xấu và tai tiếng; người có giới hạnh luôn nhận được tiếng tốt, danh thơm và lời tán dương.


612.

612.


‘‘Ādi sīlaṃ patiṭṭhā ca, kalyāṇānañca mātukaṃ;

Pamukhaṃ sabbadhammānaṃ, tasmā sīlaṃ visodhaye.

Giới là khởi đầu, là nền tảng, là mẹ của các thiện pháp, là đầu mối của tất cả các pháp. Vì vậy, hãy thanh lọc giới hạnh.


613.

613.


‘‘Velā ca saṃvaraṃ sīlaṃ, cittassa abhihāsanaṃ;

Titthañca sabbabuddhānaṃ, tasmā sīlaṃ visodhaye.

Giới là đê ngăn, là sự phòng hộ, là niềm vui của tâm, là bến đỗ của tất cả chư Phật. Vì vậy, hãy thanh lọc giới hạnh.


614.

614.


‘‘Sīlaṃ balaṃ appaṭimaṃ, sīlaṃ āvudhamuttamaṃ;

Sīlamābharaṇaṃ seṭṭhaṃ, sīlaṃ kavacamabbhutaṃ.

Giới là sức mạnh vô song, giới là vũ khí tối thượng, giới là trang sức cao quý, giới là áo giáp kỳ diệu.


615.

615.


‘‘Sīlaṃ setu mahesakkho, sīlaṃ gandho anuttaro;

Sīlaṃ vilepanaṃ seṭṭhaṃ, yena vāti disodisaṃ.

Giới là cây cầu vững chắc, giới là hương thơm vô thượng, giới là hương liệu thoa dịu dàng, nhờ đó hương thơm lan tỏa khắp mọi phương.


616.

616.


‘‘Sīlaṃ sambalamevaggaṃ, sīlaṃ pātheyyamuttamaṃ;

Sīlaṃ seṭṭho ativāho, yena yāti disodisaṃ.

Giới là tư lương hàng đầu, giới là hành trang tối thượng, giới là người dẫn đường cao quý, nhờ đó người ta đi đến khắp mọi phương.


617.

617.


‘‘Idheva nindaṃ labhati, peccāpāye ca dummano;

Sabbattha dummano bālo, sīlesu asamāhito.

Ngay tại đây, kẻ ngu si không vững vàng trong giới hạnh phải chịu khiển trách, và sau khi chết, trong cõi khổ, tâm họ buồn rầu; họ buồn rầu ở khắp mọi nơi.


618.

618.


‘‘Idheva kittiṃ labhati, pecca sagge ca summano;

Sabbattha sumano dhīro, sīlesu susamāhito.

Ngay tại đây, người trí tuệ vững vàng trong giới hạnh được danh thơm, và sau khi chết, ở cõi trời, tâm họ hoan hỷ; họ hoan hỷ ở khắp mọi nơi.


619.

619.


‘‘Sīlameva idha aggaṃ, paññavā pana uttamo;

Manussesu ca devesu, sīlapaññāṇato jaya’’nti.

Ở đời này, giới hạnh là cao quý, nhưng người có trí tuệ là tối thượng. Giữa loài người và chư thiên, chiến thắng là nhờ giới và tuệ.


… Sīlavo thero….

... Trưởng lão Sīlava...


2. Sunītattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Sunīta


620.

620.


‘‘Nīce [Pg.310] kulamhi jātohaṃ, daliddo appabhojano;

Hīnakammaṃ mamaṃ āsi, ahosiṃ pupphachaḍḍako.

Ta sanh ra trong gia đình hạ tiện, nghèo khó và ít thức ăn; công việc của ta thật thấp hèn, ta là người hốt rác hoa.


621.

621.


‘‘Jigucchito manussānaṃ, paribhūto ca vambhito;

Nīcaṃ manaṃ karitvāna, vandissaṃ bahukaṃ janaṃ.

“Bị loài người ghê tởm, bị khinh miệt và chê bai; tôi đã hạ tâm mình xuống thấp, đảnh lễ rất nhiều người.”


622.

622.


‘‘Athaddasāsiṃ sambuddhaṃ, bhikkhusaṅghapurakkhataṃ;

Pavisantaṃ mahāvīraṃ, magadhānaṃ puruttamaṃ.

“Rồi tôi đã thấy bậc Chánh Đẳng Giác, bậc Đại Anh Hùng, được Tăng chúng vây quanh, đang đi vào thành phố tốt đẹp nhất của xứ Ma-kiệt-đà.”


623.

623.


‘‘Nikkhipitvāna byābhaṅgiṃ, vandituṃ upasaṅkamiṃ;

Mameva anukampāya, aṭṭhāsi purisuttamo.

“Đặt gánh xuống, tôi đã đến gần để đảnh lễ. Bậc Tối Thượng Nhân đã dừng lại, chính vì lòng bi mẫn đối với tôi.”


624.

624.


‘‘Vanditvā satthuno pāde, ekamantaṃ ṭhito tadā;

Pabbajjaṃ ahamāyāciṃ, sabbasattānamuttamaṃ.

“Đảnh lễ dưới chân Bậc Đạo Sư, lúc ấy tôi đứng một bên; tôi đã xin xuất gia với Ngài, bậc tối thượng của tất cả chúng sanh.”


625.

625.


‘‘Tato kāruṇiko satthā, sabbalokānukampako;

‘Ehi bhikkhū’ti maṃ āha, sā me āsūpasampadā.

“Khi ấy, Bậc Đạo Sư từ bi, người có lòng thương xót tất cả thế gian, đã nói với tôi: ‘Hãy đến, tỳ khưu’. Đó chính là lễ thọ cụ túc của tôi.”


626.

626.


‘‘Sohaṃ eko araññasmiṃ, viharanto atandito;

Akāsiṃ satthuvacanaṃ, yathā maṃ ovadī jino.

“Và tôi, một mình trong rừng, sống không mệt mỏi; tôi đã thực hành lời dạy của Bậc Đạo Sư, đúng như Bậc Chiến Thắng đã chỉ dạy cho tôi.”


627.

627.


‘‘Rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ, pubbajātimanussariṃ;

Rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ, dibbacakkhuṃ visodhayiṃ ;

Rattiyā pacchime yāme, tamokhandhaṃ padālayiṃ.

“Trong canh đầu của đêm, tôi đã nhớ lại các kiếp sống trước. Trong canh giữa của đêm, tôi đã thanh lọc thiên nhãn. Trong canh cuối của đêm, tôi đã phá tan khối u minh.”


628.

628.


‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;

Indo brahmā ca āgantvā, maṃ namassiṃsu pañjalī.

“Rồi khi đêm tàn, lúc mặt trời sắp mọc, Đế Thích và Phạm Thiên đã đến, chắp tay đảnh lễ tôi.”


629.

629.


‘‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;

Yassa te āsavā khīṇā, dakkhiṇeyyosi mārisa’.

“‘Kính lễ ngài, bậc Nhân Hùng! Kính lễ ngài, bậc Tối Thượng Nhân! Ngài là người có các lậu hoặc đã tận diệt, thưa hiền giả, ngài xứng đáng được cúng dường’.”


630.

630.


‘‘Tato disvāna maṃ satthā, devasaṅghapurakkhataṃ;

Sitaṃ pātukaritvāna, imamatthaṃ abhāsatha.

“Khi ấy, Bậc Đạo Sư thấy tôi được chúng chư thiên vây quanh, Ngài đã mỉm cười và nói lên ý nghĩa này.”


631.

631.


‘‘‘Tapena [Pg.311] brahmacariyena, saṃyamena damena ca;

Etena brāhmaṇo hoti, etaṃ brāhmaṇamuttama’’’nti.

“‘Nhờ khổ hạnh và phạm hạnh, nhờ sự chế ngự và tự điều phục; nhờ những điều này, một người trở thành Bà-la-môn. Đó là phẩm hạnh Bà-la-môn tối thượng’.”


… Sunīto thero….

… Trưởng lão Sunīta….


Dvādasakanipāto niṭṭhito.

Phẩm Mười Hai Kệ được chấm dứt.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây:


Sīlavā ca sunīto ca, therā dve te mahiddhikā;

Dvādasamhi nipātamhi, gāthāyo catuvīsatīti.

Sīlava và Sunīta, hai vị trưởng lão có đại thần lực. Trong Phẩm Mười Hai Kệ, có hai mươi bốn bài kệ.


13. Terasanipāto

13. Phẩm Mười Ba Kệ


1. Soṇakoḷivisattheragāthā

1. Trưởng Lão Kệ Soṇa Koḷivisa


632.

632.


‘‘Yāhu [Pg.312] raṭṭhe samukkaṭṭho, rañño aṅgassa paddhagū ;

Svājja dhammesu ukkaṭṭho, soṇo dukkhassa pāragū.

“Người từng là bậc xuất chúng trong xứ, là tùy tùng của vua xứ Aṅga; chính Soṇa ấy, nay là bậc xuất chúng trong các pháp, đã đi đến bờ kia của khổ đau.”


633.

633.


‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;

Pañcasaṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccati.

“Hãy cắt đứt năm, hãy từ bỏ năm, và hãy tu tập thêm năm nữa. Vị tỳ khưu vượt qua năm trói buộc được gọi là người đã vượt qua bộc lưu.”


634.

634.


‘‘Unnaḷassa pamattassa, bāhirāsassa bhikkhuno;

Sīlaṃ samādhi paññā ca, pāripūriṃ na gacchati.

“Đối với vị tỳ khưu kiêu mạn, phóng dật, có tâm hướng ngoại, giới, định và tuệ sẽ không đi đến viên mãn.”


635.

635.


‘‘Yañhi kiccaṃ apaviddhaṃ, akiccaṃ pana karīyati;

Unnaḷānaṃ pamattānaṃ, tesaṃ vaḍḍhanti āsavā.

“Việc cần làm thì lại bỏ qua, việc không cần làm thì lại làm; đối với những người kiêu mạn và phóng dật, các lậu hoặc của họ tăng trưởng.”


636.

636.


‘‘Yesañca susamāraddhā, niccaṃ kāyagatā sati;

Akiccaṃ te na sevanti, kicce sātaccakārino;

Satānaṃ sampajānānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavā.

“Những ai luôn nỗ lực tinh tấn trong niệm thân, họ không làm việc không nên làm, và luôn kiên trì trong việc nên làm. Đối với những người có chánh niệm và tỉnh giác, các lậu hoặc sẽ đi đến đoạn diệt.”


637.

637.


‘‘Ujumaggamhi akkhāte, gacchatha mā nivattatha;

Attanā codayattānaṃ, nibbānamabhihāraye.

“Con đường thẳng đã được chỉ dạy, hãy đi tới, đừng quay lại. Hãy tự mình thúc giục mình, hướng đến Niết-bàn.”


638.

638.


‘‘Accāraddhamhi vīriyamhi, satthā loke anuttaro;

Vīṇopamaṃ karitvā me, dhammaṃ desesi cakkhumā;

Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, vihāsiṃ sāsane rato.

“Khi tinh tấn của tôi quá căng, Bậc Đạo Sư, bậc vô thượng trong đời, bậc có mắt tuệ, đã dùng ví dụ cây đàn tỳ-bà để thuyết pháp cho tôi. Nghe lời dạy của Ngài, tôi sống hoan hỷ trong giáo pháp.”


639.

639.


‘‘Samathaṃ paṭipādesiṃ, uttamatthassa pattiyā;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

“Tôi đã thực hành sự quân bình để đạt được mục đích tối thượng. Ba minh đã được chứng đắc, lời dạy của Đức Phật đã được thực hành.”


640.

640.


‘‘Nekkhamme adhimuttassa, pavivekañca cetaso;

Abyāpajjhādhimuttassa, upādānakkhayassa ca.

“Đối với người có tâm hướng về xuất ly, về sự viễn ly của tâm, về tâm vô sân, và về sự đoạn tận của chấp thủ.”


641.

641.


‘‘Taṇhakkhayādhimuttassa, asammohañca cetaso;

Disvā āyatanuppādaṃ, sammā cittaṃ vimuccati.

“Đối với người có tâm hướng về sự đoạn tận của ái dục, về sự không si mê của tâm; thấy được sự sanh khởi của các xứ, tâm được giải thoát một cách chơn chánh.”


642.

642.


‘‘Tassa sammā vimuttassa, santacittassa bhikkhuno;

Katassa paṭicayo natthi, karaṇīyaṃ na vijjati.

“Đối với vị tỳ khưu có tâm an tịnh, đã được giải thoát một cách chơn chánh, không còn tích lũy những gì đã làm, và không còn việc gì phải làm nữa.”


643.

643.


‘‘Selo [Pg.313] yathā ekaghano, vātena na samīrati;

Evaṃ rūpā rasā saddā, gandhā phassā ca kevalā.

“Như tảng đá nguyên khối không bị gió lay chuyển, cũng vậy, tất cả các sắc, vị, thanh, hương, và xúc.”


644.

644.


‘‘Iṭṭhā dhammā aniṭṭhā ca, nappavedhenti tādino;

Ṭhitaṃ cittaṃ visaññuttaṃ, vayañcassānupassatī’’ti.

“Các pháp khả ái và không khả ái không làm lay động tâm của bậc như vậy. Tâm của ngài vững chắc, không bị trói buộc, và ngài thấy được sự hoại diệt của chúng.”


… Soṇo koḷiviso thero….

… Trưởng lão Soṇa Koḷivisa….


Terasanipāto niṭṭhito.

Phẩm Mười Ba Kệ đã chấm dứt.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây –


Soṇo koḷiviso thero, ekoyeva mahiddhiko;

Terasamhi nipātamhi, gāthāyo cettha terasāti.

Trưởng lão Soṇa Koḷivisa, là vị duy nhất có đại thần lực; trong Phẩm Mười Ba Kệ này, có mười ba bài kệ ở đây.


14. Cuddasakanipāto

14. Phẩm Mười Bốn Kệ


1. Khadiravaniyarevatattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Revata ở rừng Khadira


645.

645.


‘‘Yadā [Pg.314] ahaṃ pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

Nābhijānāmi saṅkappaṃ, anariyaṃ dosasaṃhitaṃ.

“Từ khi tôi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; tôi không hề biết đến một tư duy nào, bất thiện, đi liền với sân hận.


646.

646.


‘‘‘Ime haññantu vajjhantu, dukkhaṃ pappontu pāṇino’;

Saṅkappaṃ nābhijānāmi, imasmiṃ dīghamantare.

“‘Mong rằng các chúng sanh này bị giết hại, bị trói buộc, mong rằng họ gặp phải đau khổ’; trong suốt khoảng thời gian dài này, tôi không hề biết đến một tư duy như vậy.


647.

647.


‘‘Mettañca abhijānāmi, appamāṇaṃ subhāvitaṃ;

Anupubbaṃ paricitaṃ, yathā buddhena desitaṃ.

“Và tôi biết đến tâm từ, vô lượng, được khéo tu tập; được thực hành tuần tự, như đã được đức Phật thuyết giảng.


648.

648.


‘‘Sabbamitto sabbasakho, sabbabhūtānukampako;

Mettacittañca bhāvemi, abyāpajjarato sadā.

“Là bạn của tất cả, là thân hữu của tất cả, là người thương xót tất cả chúng sanh; tôi tu tập tâm từ, và luôn luôn hoan hỷ trong sự vô sân.


649.

649.


‘‘Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, cittaṃ āmodayāmahaṃ;

Brahmavihāraṃ bhāvemi, akāpurisasevitaṃ.

“Tôi làm cho tâm được hoan hỷ, không bị co rút, không bị lay động; tôi tu tập Phạm trú, điều không được kẻ hạ liệt thực hành.


650.

650.


‘‘Avitakkaṃ samāpanno, sammāsambuddhasāvako;

Ariyena tuṇhībhāvena, upeto hoti tāvade.

“Vị đệ tử của bậc Chánh Đẳng Giác, khi đã chứng đạt trạng thái không tầm, liền được trang bị với sự im lặng bậc Thánh.


651.

651.


‘‘Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito;

Evaṃ mohakkhayā bhikkhu, pabbatova na vedhati.

“Ví như ngọn núi đá, vững chắc, được an lập; cũng vậy, do si mê đã được đoạn tận, vị Tỳ khưu không bị lay động, giống như ngọn núi.


652.

652.


‘‘Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino;

Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhamattaṃva khāyati.

“Đối với người không uế nhiễm, người luôn tìm cầu sự trong sạch; một điều ác nhỏ bằng đầu sợi lông, cũng hiện ra lớn như một đám mây.


653.

653.


‘‘Nagaraṃ yathā paccantaṃ, guttaṃ santarabāhiraṃ;

Evaṃ gopetha attānaṃ, khaṇo vo mā upaccagā.

“Ví như thành trì ở biên giới, được phòng hộ cả trong lẫn ngoài; cũng vậy, hãy phòng hộ tự thân, chớ để cho thời khắc (tốt) trôi qua.


654.

654.


‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;

Kālañca paṭikaṅkhāmi, nibbisaṃ bhatako yathā.

“Tôi không hoan hỷ cái chết, tôi không hoan hỷ sự sống; và tôi trông chờ thời điểm, như người làm thuê chờ đợi tiền công.


655.

655.


‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ…pe… sampajāno patissato.

“Tôi không hoan hỷ cái chết… v.v… với tỉnh giác và chánh niệm.


656.

656.


‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;

Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.

“Bậc Đạo Sư đã được tôi phụng sự, giáo pháp của đức Phật đã được thực hành; gánh nặng đã được đặt xuống, dây dẫn đến tái sanh đã được nhổ lên.


657.

657.


‘‘Yassa [Pg.315] catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.

“Vì mục đích nào tôi đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; mục đích ấy đã được tôi chứng đạt, đó là sự đoạn tận tất cả các kiết sử.


658.

658.


‘‘Sampādethappamādena, esā me anusāsanī;

Handāhaṃ parinibbissaṃ, vippamuttomhi sabbadhī’’ti.

“Hãy nỗ lực với sự không dể duôi, đây là lời giáo huấn của tôi; này, tôi sẽ nhập Vô Dư Niết Bàn, tôi đã được giải thoát khỏi tất cả.”


… Khadiravaniyarevato thero….

… Trưởng lão Revata ở rừng Khadira….


2. Godattattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Godatta


659.

659.


‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, dhure yutto dhurassaho ;

Mathito atibhārena, saṃyugaṃ nātivattati.

“Ví như con bò đực thuần chủng, khi được att vào ách, có thể mang gánh nặng; dù bị đè nén bởi gánh quá nặng, nó cũng không vượt qua khỏi cái ách.


660.

660.


‘‘Evaṃ paññāya ye tittā, samuddo vārinā yathā;

Na pare atimaññanti, ariyadhammova pāṇinaṃ.

“Cũng vậy, những ai đã mãn túc với trí tuệ, như biển cả với nước; họ không khinh miệt người khác, đó là Thánh pháp đối với các chúng sanh.


661.

661.


‘‘Kāle kālavasaṃ pattā, bhavābhavavasaṃ gatā;

Narā dukkhaṃ nigacchanti, tedha socanti māṇavā.

“Vào lúc gặp thời, chịu sự chi phối của thời gian, chịu sự chi phối của thịnh và suy; con người đi đến đau khổ, và họ sầu muộn ở đây, hỡi các thanh niên.


662.

662.


‘‘Unnatā sukhadhammena, dukkhadhammena conatā;

Dvayena bālā haññanti, yathābhūtaṃ adassino.

“Được nâng lên bởi các pháp an lạc, và bị hạ xuống bởi các pháp đau khổ; bởi hai điều này, những kẻ ngu si, những người không thấy như thật, bị tổn hại.


663.

663.


‘‘Ye ca dukkhe sukhasmiñca, majjhe sibbinimaccagū;

Ṭhitā te indakhīlova, na te unnataonatā.

“Và những ai, trong khổ, trong lạc, và ở giữa, đã vượt qua được người thợ may (ái dục); các vị ấy đứng vững như cột trụ của Indra, các vị ấy không có cao, thấp.


664.

664.


‘‘Na heva lābhe nālābhe, na yase na ca kittiyā;

Na nindāyaṃ pasaṃsāya, na te dukkhe sukhamhi.

“Chắc chắn không phải trong được và không được, không phải trong danh và không danh, không phải trong chê và khen, các vị ấy (không dao động) trong khổ và lạc.


665.

665.


‘‘Sabbattha te na limpanti, udabinduva pokkhare;

Sabbattha sukhitā dhīrā, sabbattha aparājitā.

“Ở khắp mọi nơi, các vị ấy không bị dính mắc, như giọt nước trên lá sen; ở khắp mọi nơi, bậc hiền trí được an lạc, ở khắp mọi nơi, các vị ấy không bị thất bại.


666.

666.


‘‘Dhammena ca alābho yo, yo ca lābho adhammiko;

Alābho dhammiko seyyo, yaṃ ce lābho adhammiko.

“Sự không được lợi lộc nào đúng theo Chánh pháp, và sự được lợi lộc nào không đúng theo Chánh pháp; sự không được lợi lộc đúng theo Chánh pháp là tốt hơn, so với sự được lợi lộc không đúng theo Chánh pháp.


667.

667.


‘‘Yaso ca appabuddhīnaṃ, viññūnaṃ ayaso ca yo;

Ayasova seyyo viññūnaṃ, na yaso appabuddhinaṃ.

“Danh tiếng của kẻ ít trí, và sự vô danh của người có trí; Sự vô danh của người có trí là tốt hơn, chứ không phải danh tiếng của kẻ ít trí.”


668.

668.


‘‘Dummedhehi [Pg.316] pasaṃsā ca, viññūhi garahā ca yā;

Garahāva seyyo viññūhi, yaṃ ce bālappasaṃsanā.

“Sự tán thán của kẻ ngu dốt, và sự khiển trách của người có trí; Sự khiển trách bởi người có trí là tốt hơn, chứ không phải sự tán thán của kẻ ngu.”


669.

669.


‘‘Sukhañca kāmamayikaṃ, dukkhañca pavivekiyaṃ;

Pavivekadukkhaṃ seyyo, yaṃ ce kāmamayaṃ sukhaṃ.

“Sự an lạc liên quan đến dục vọng, và sự đau khổ do viễn ly; Sự đau khổ do viễn ly là tốt hơn, chứ không phải sự an lạc liên quan đến dục vọng.”


670.

670.


‘‘Jīvitañca adhammena, dhammena maraṇañca yaṃ;

Maraṇaṃ dhammikaṃ seyyo, yaṃ ce jīve adhammikaṃ.

“Sự sống một cách phi pháp, và sự chết một cách đúng pháp; Sự chết đúng pháp là tốt hơn, chứ không phải sự sống một cách phi pháp.”


671.

671.


‘‘Kāmakopappahīnā ye, santacittā bhavābhave;

Caranti loke asitā, natthi tesaṃ piyāpiyaṃ.

“Những vị đã từ bỏ tham ái và sân hận, có tâm an tịnh trong các cõi hữu, các vị ấy sống trong thế gian không bị dính mắc, đối với các vị ấy không có sự yêu và ghét.”


672.

672.


‘‘Bhāvayitvāna bojjhaṅge, indriyāni balāni ca;

Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbantināsavā’’ti.

“Sau khi đã tu tập các giác chi, các quyền, và các lực, sau khi đã đạt đến sự an tịnh tối thượng, các vị ấy không còn lậu hoặc và nhập Vô Dư Niết-bàn.”


… Godatto thero….

… Trưởng lão Godatta …


Cuddasakanipāto niṭṭhito.

Phẩm Mười Bốn Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây là –


Revato ceva godatto, therā dve te mahiddhikā;

Cuddasamhi nipātamhi, gāthāyo aṭṭhavīsatīti.

Revata và Godatta, hai vị Trưởng lão ấy có đại thần lực; trong Phẩm Mười Bốn, có hai mươi tám bài kệ.


15. Soḷasakanipāto

15. Phẩm Mười Sáu Kệ


1. Aññāsikoṇḍaññattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Aññāsikoṇḍañña


673.

673.


‘‘Esa [Pg.317] bhiyyo pasīdāmi, sutvā dhammaṃ mahārasaṃ;

Virāgo desito dhammo, anupādāya sabbaso.

“Con lại càng thêm tịnh tín, sau khi nghe Giáo pháp có hương vị tuyệt vời; Giáo pháp về sự ly tham đã được thuyết giảng, hoàn toàn không có sự chấp thủ.”


674.

674.


‘‘Bahūni loke citrāni, asmiṃ pathavimaṇḍale;

Mathenti maññe saṅkappaṃ, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ.

“Có nhiều điều đa dạng ở thế gian, trên mặt đất này; tôi nghĩ rằng chúng khuấy động tư duy về cái đẹp, vốn liên hệ đến tham ái.”


675.

675.


‘‘Rajamuhatañca vātena, yathā meghopasammaye;

Evaṃ sammanti saṅkappā, yadā paññāya passati.

“Giống như đám mây mưa làm lắng dịu lớp bụi bị gió cuốn lên; cũng vậy, các tư duy được lắng dịu, khi người ấy thấy bằng trí tuệ.”


676.

676.


‘‘Sabbe saṅkhārā aniccāti, yadā paññāya passati;

Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.

“‘Tất cả các pháp hữu vi là vô thường,’ khi người ấy thấy điều này bằng trí tuệ; khi ấy, người ấy nhàm chán đối với khổ, đây là con đường dẫn đến sự thanh tịnh.”


677 .

677.


‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhāti, yadā paññāya passatiAtha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.

“‘Tất cả các pháp hữu vi là khổ,’ khi người ấy thấy điều này bằng trí tuệ; khi ấy, người ấy nhàm chán đối với khổ, đây là con đường dẫn đến sự thanh tịnh.”


678.

678.


‘‘Sabbe dhammā anattāti, yadā paññāya passati;

Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.

“‘Tất cả các pháp là vô ngã,’ khi người ấy thấy điều này bằng trí tuệ; khi ấy, người ấy nhàm chán đối với khổ, đây là con đường dẫn đến sự thanh tịnh.”


679.

679.


‘‘Buddhānubuddho yo thero, koṇḍañño tibbanikkamo;

Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī.

“Vị Trưởng lão Koṇḍañña, người đã giác ngộ theo sau Đức Phật, có sự tinh tấn mãnh liệt, đã từ bỏ sanh và tử, là người đã hoàn thành trọn vẹn phạm hạnh.”


680.

680.


‘‘Oghapāso daḷhakhilo, pabbato duppadālayo;

Chetvā khilañca pāsañca, selaṃ bhetvāna dubbhidaṃ;

Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī, mutto so mārabandhanā.

“Bộc lưu là cái bẫy, cái cọc chắc chắn, ngọn núi khó phá vỡ; sau khi cắt đứt cái cọc và cái bẫy, sau khi phá vỡ tảng đá khó vỡ, vị ấy đã vượt qua, đã đến bờ kia, là người thiền định, vị ấy được giải thoát khỏi sự trói buộc của Ma vương.”


681.

681.


‘‘Uddhato capalo bhikkhu, mitte āgamma pāpake;

Saṃsīdati mahoghasmiṃ, ūmiyā paṭikujjito.

“Vị Tỳ khưu phóng dật, dao động, nương tựa vào bạn bè xấu ác, bị sóng lật úp, chìm đắm trong dòng bộc lưu lớn.”


682.

682.


‘‘Anuddhato acapalo, nipako saṃvutindriyo;

Kalyāṇamitto medhāvī, dukkhassantakaro siyā.

“Người không phóng dật, không dao động, khéo léo, thu thúc các căn, có bạn lành, có trí tuệ, vị ấy có thể là người chấm dứt khổ đau.”


683.

683.


‘‘Kālapabbaṅgasaṅkāso, kiso dhamanisanthato;

Mattaññū annapānasmiṃ, adīnamanaso naro.

“Người ấy giống như đốt tre bị cháy đen, gầy gò, nổi gân xanh; biết tiết độ trong ăn và uống, là người có tâm không nản lòng.”


684.

684.


‘‘Phuṭṭho ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;

Nāgo saṅgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye.

“Bị ruồi và muỗi cắn trong khu rừng lớn, người ấy nên chánh niệm chịu đựng ở đó, giống như con voi ở đầu trận chiến.”


685.

685.


‘‘Nābhinandāmi [Pg.318] maraṇaṃ…pe… nibbisaṃ bhatako yathā.

“Ta không hoan hỷ cái chết… như người làm thuê chờ đợi tiền lương.”


686.

686.


‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ…pe… sampajāno patissato.

“Ta không hoan hỷ cái chết… với sự tỉnh giác và chánh niệm.”


687.

687.


‘‘Pariciṇṇo mayā satthā…pe… bhavanetti samūhatā.

“Bậc Đạo Sư đã được ta phụng sự… dây dẫn đến tái sanh đã được nhổ lên.”


688.

688.


‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

So me attho anuppatto, kiṃ me saddhivihārinā’’ti.

“Vì mục đích nào ta đã xuất gia, từ đời sống gia đình đến đời sống không gia đình; mục đích ấy đã được ta đạt đến, có ích gì cho ta với vị đồng trú này?”


… Aññāsikoṇḍañño thero….

… Trưởng lão Aññāsikoṇḍañña …


2. Udāyittheragāthā

2. Kệ Trưởng lão Udāyī


689.

689.


‘‘Manussabhūtaṃ sambuddhaṃ, attadantaṃ samāhitaṃ;

Iriyamānaṃ brahmapathe, cittassūpasame rataṃ.

Bậc Chánh Đẳng Giác đã trở thành người, tự mình thuần thục, tâm định tĩnh; Ngài đi trên con đường Phạm trú, hoan hỷ trong sự an tịnh của tâm.


690.

690.


‘‘Yaṃ manussā namassanti, sabbadhammāna pāraguṃ;

Devāpi taṃ namassanti, iti me arahato sutaṃ.

Vị mà loài người đảnh lễ, bậc thông suốt tất cả các pháp; Chư thiên cũng đảnh lễ vị ấy, tôi đã nghe điều này từ bậc A-la-hán.


691.

691.


‘‘Sabbasaṃyojanātītaṃ, vanā nibbanamāgataṃ;

Kāmehi nekkhammarataṃ, muttaṃ selāva kañcanaṃ.

Ngài đã vượt qua mọi kiết sử, từ rừng (phiền não) đã đến nơi vô rừng (Niết-bàn); hoan hỷ trong sự xuất ly khỏi các dục, như vàng ròng thoát khỏi đá.


692.

692.


‘‘Sa ve accaruci nāgo, himavāvaññe siluccaye;

Sabbesaṃ nāganāmānaṃ, saccanāmo anuttaro.

Vị Nāga (Long Tượng) ấy thật rực rỡ, như núi Himavā vượt trội các núi đá khác; trong tất cả những vị có tên là Nāga, Ngài là bậc vô thượng, có danh hiệu Nāga chân thật.


693.

693.


‘‘Nāgaṃ vo kittayissāmi, na hi āguṃ karoti so;

Soraccaṃ avihiṃsā ca, pādā nāgassa te duve.

Ta sẽ tuyên thuyết cho các ngươi về Nāga (Long Tượng), vị ấy không làm điều ác; nhu hòa và bất hại, đó là hai chân của vị Nāga.


694.

694.


‘‘Sati ca sampajaññañca, caraṇā nāgassa tepare;

Saddhāhattho mahānāgo, upekkhāsetadantavā.

Niệm và tỉnh giác, là đôi chân khác của vị Nāga; vị Đại Nāga có tín là vòi, có xả là ngà trắng.


695.

695.


‘‘Sati gīvā siro paññā, vīmaṃsā dhammacintanā;

Dhammakucchisamāvāso, viveko tassa vāladhi.

Niệm là cổ, trí tuệ là đầu, cùng với sự thẩm sát và suy tư về pháp; bụng là pháp, sự an trú đúng đắn, viễn ly là đuôi của vị ấy.


696.

696.


‘‘So jhāyī assāsarato, ajjhattaṃ susamāhito;

Gacchaṃ samāhito nāgo, ṭhito nāgo samāhito.

Vị ấy thường thiền định, hoan hỷ trong nơi an ổn, nội tâm định tĩnh vững vàng; vị Nāga khi đi thì định tĩnh, vị Nāga khi đứng cũng định tĩnh.


697.

697.


‘‘Sayaṃ samāhito nāgo, nisinnopi samāhito;

Sabbattha saṃvuto nāgo, esā nāgassa sampadā.

Vị Nāga khi nằm thì định tĩnh, khi ngồi cũng định tĩnh; vị Nāga phòng hộ trong tất cả mọi nơi, đó là sự thành tựu của vị Nāga.


698.

698.


‘‘Bhuñjati [Pg.319] anavajjāni, sāvajjāni na bhuñjati;

Ghāsamacchādanaṃ laddhā, sannidhiṃ parivajjayaṃ.

Ngài thọ dụng những vật không có lỗi lầm, không thọ dụng những vật có lỗi lầm; khi nhận được vật thực và y phục, Ngài tránh xa sự tích trữ.


699.

699.


‘‘Saṃyojanaṃ aṇuṃ thūlaṃ, sabbaṃ chetvāna bandhanaṃ;

Yena yeneva gacchati, anapakkhova gacchati.

Đã chặt đứt mọi sự trói buộc, kiết sử dù vi tế hay thô; Ngài đi đến bất cứ nơi nào, và đi không hề luyến tiếc.


700.

700.


‘‘Yathāpi udake jātaṃ, puṇḍarīkaṃ pavaḍḍhati;

Nopalippati toyena, sucigandhaṃ manoramaṃ.

Ví như hoa sen trắng sinh ra và lớn lên trong nước, có hương thơm thanh khiết, làm vui lòng, nhưng không bị nước làm lấm bẩn.


701.

701.


‘‘Tatheva ca loke jāto, buddho loke viharati;

Nopalippati lokena, toyena padumaṃ yathā.

Cũng vậy, Đức Phật sinh ra và an trú trong thế gian, nhưng không bị thế gian làm lấm bẩn, như hoa sen không bị nước làm lấm bẩn.


702.

702.


‘‘Mahāgini pajjalito, anāhāropasammati;

Aṅgāresu ca santesu, nibbutoti pavuccati.

Ngọn lửa lớn đang bùng cháy, khi không có nhiên liệu sẽ tắt; và khi than hồng đã nguội, nó được gọi là đã tịch diệt.


703.

703.


‘‘Atthassāyaṃ viññāpanī, upamā viññūhi desitā;

Viññissanti mahānāgā, nāgaṃ nāgena desitaṃ.

Ví dụ này làm sáng tỏ ý nghĩa, đã được những người có trí thuyết giảng; các bậc Đại Nāga sẽ hiểu về vị Nāga (Phật) được thuyết bởi một vị Nāga.


704.

704.


‘‘Vītarāgo vītadoso, vītamoho anāsavo;

Sarīraṃ vijahaṃ nāgo, parinibbissatyanāsavo’’ti.

Vị Nāga đã ly tham, ly sân, ly si, không còn lậu hoặc; từ bỏ thân này, vị Nāga không còn lậu hoặc sẽ nhập Vô Dư Niết-bàn.


… Udāyī thero….

… Trưởng lão Udāyī …


Soḷasakanipāto niṭṭhito.

Phẩm Mười Sáu Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây –


Koṇḍañño ca udāyī ca, therā dve te mahiddhikā;

Soḷasamhi nipātamhi, gāthāyo dve ca tiṃsa cāti.

Koṇḍañña và Udāyī, hai vị Trưởng lão có đại thần lực; trong Phẩm Mười Sáu Kệ, có ba mươi hai bài kệ.


16. Vīsatinipāto

16. Phẩm Hai Mươi Kệ


1. Adhimuttattheragāthā

1. Kệ Trưởng lão Adhimutta


705.

705.


‘‘Yaññatthaṃ [Pg.320] vā dhanatthaṃ vā, ye hanāma mayaṃ pure;

Avasesaṃ bhayaṃ hoti, vedhanti vilapanti ca.

Vì mục đích tế lễ hay vì của cải, những chúng sinh mà chúng tôi đã giết trước đây; những người còn lại đều sợ hãi, họ run rẩy và than khóc.


706.

706.


‘‘Tassa te natthi bhītattaṃ, bhiyyo vaṇṇo pasīdati;

Kasmā na paridevesi, evarūpe mahabbhaye.

Nơi ngươi không có sự sợ hãi, sắc mặt lại càng trong sáng; tại sao ngươi không than khóc, trước nỗi sợ hãi lớn lao như vậy?


707.

707.


‘‘Natthi cetasikaṃ dukkhaṃ, anapekkhassa gāmaṇi;

Atikkantā bhayā sabbe, khīṇasaṃyojanassa ve.

Này thủ lĩnh, không có khổ tâm đối với người không còn luyến tiếc; tất cả mọi sợ hãi thật sự đã được vượt qua đối với người đã đoạn tận kiết sử.


708.

708.


‘‘Khīṇāya bhavanettiyā, diṭṭhe dhamme yathātathe;

Na bhayaṃ maraṇe hoti, bhāranikkhepane yathā.

Vì tham ái dẫn dắt đến các cõi hữu đã được đoạn tận, và các pháp đã được thấy như thật trong hiện tại; nên không có sợ hãi trong cái chết, cũng như khi đặt gánh nặng xuống.


709.

709.


‘‘Suciṇṇaṃ brahmacariyaṃ me, maggo cāpi subhāvito;

Maraṇe me bhayaṃ natthi, rogānamiva saṅkhaye.

Phạm hạnh đã được tôi thực hành tốt đẹp, con đường đạo cũng đã được tu tập tốt đẹp; tôi không có sợ hãi trong cái chết, như khi các bệnh tật được chấm dứt.


710.

710.


‘‘Suciṇṇaṃ brahmacariyaṃ me, maggo cāpi subhāvito;

Nirassādā bhavā diṭṭhā, visaṃ pitvāva chaḍḍitaṃ.

Phạm hạnh đã được tôi thực hành tốt đẹp, con đường đạo cũng đã được tu tập tốt đẹp; các cõi hữu đã được thấy là vô vị, như đã nôn ra chất độc đã uống.


711.

711.


‘‘Pāragū anupādāno, katakicco anāsavo;

Tuṭṭho āyukkhayā hoti, mutto āghātanā yathā.

Người đã đến bờ kia, không còn chấp thủ, đã làm xong việc cần làm, không còn lậu hoặc; hoan hỷ khi mạng căn chấm dứt, như người được giải thoát khỏi nơi hành quyết.


712.

712.


‘‘Uttamaṃ dhammataṃ patto, sabbaloke anatthiko;

Ādittāva gharā mutto, maraṇasmiṃ na socati.

“Đã đạt đến pháp tánh tối thượng, không còn luyến tiếc trong tất cả thế gian; Giống như người thoát khỏi ngôi nhà đang cháy, vị ấy không sầu muộn trước cái chết.”


713.

713.


‘‘Yadatthi saṅgataṃ kiñci, bhavo vā yattha labbhati;

Sabbaṃ anissaraṃ etaṃ, iti vuttaṃ mahesinā.

“Bất cứ pháp hữu vi nào có mặt, hay bất cứ cõi nào được thành tựu; Tất cả những điều ấy đều vô chủ, bậc Đại Sĩ đã dạy như vậy.”


714.

714.


‘‘Yo taṃ tathā pajānāti, yathā buddhena desitaṃ;

Na gaṇhāti bhavaṃ kiñci, sutattaṃva ayoguḷaṃ.

“Vị nào biết rõ điều ấy như thật, như lời Đức Phật đã giảng dạy; Vị ấy không nắm giữ bất cứ cõi nào, như không cầm lấy hòn sắt nung đỏ.”


715.

715.


‘‘Na me hoti ‘ahosi’nti, ‘bhavissa’nti na hoti me;

Saṅkhārā vigamissanti, tattha kā paridevanā.

“Đối với ta, không có ý niệm ‘đã từng có’, cũng không có ý niệm ‘sẽ có’; Các pháp hành rồi sẽ hoại diệt, ở đó có gì để than van.”


716.

716.


‘‘Suddhaṃ dhammasamuppādaṃ, suddhaṃ saṅkhārasantatiṃ;

Passantassa yathābhūtaṃ, na bhayaṃ hoti gāmaṇi.

“Này thủ lĩnh, với người thấy như thật sự sanh khởi thuần túy của các pháp, dòng tương tục thuần túy của các pháp hành, thì không còn có sợ hãi.”


717.

717.


‘‘Tiṇakaṭṭhasamaṃ [Pg.321] lokaṃ, yadā paññāya passati;

Mamattaṃ so asaṃvindaṃ, ‘natthi me’ti na socati.

“Khi người dùng trí tuệ thấy rằng thế gian này giống như cỏ cây, vị ấy không tìm thấy ‘cái của ta’, và không sầu muộn rằng: ‘của ta không có’.”


718.

718.


‘‘Ukkaṇṭhāmi sarīrena, bhavenamhi anatthiko;

Soyaṃ bhijjissati kāyo, añño ca na bhavissati.

“Ta chán ngán với thân này, không còn mong muốn các cõi hữu; Thân này rồi sẽ tan rã, và sẽ không có thân nào khác nữa.”


719.

719.


‘‘Yaṃ vo kiccaṃ sarīrena, taṃ karotha yadicchatha;

Na me tappaccayā tattha, doso pemañca hehiti’’.

“Các ngươi có việc gì cần làm với thân này, muốn gì thì hãy làm nấy; Do duyên cớ đó, đối với ta sẽ không có sân hận hay yêu thương.”


720.

720.


Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;

Satthāni nikkhipitvāna, māṇavā etadabravuṃ.

Nghe lời nói vi diệu, làm dựng tóc gáy của vị ấy, những tên cướp trẻ tuổi đặt vũ khí xuống và nói lời này.


721.

721.


‘‘Kiṃ bhadante karitvāna, ko vā ācariyo tava;

Kassa sāsanamāgamma, labbhate taṃ asokatā’’.

“Bạch ngài, ngài đã làm gì, và ai là thầy của ngài? Nương theo giáo pháp của ai mà ngài đạt được trạng thái không sầu muộn như vậy?”


722.

722.


‘‘Sabbaññū sabbadassāvī, jino ācariyo mama;

Mahākāruṇiko satthā, sabbalokatikicchako.

“Vị thầy của ta là bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc Chiến Thắng, bậc Đại Bi, bậc Đạo Sư, bậc Y Sư của tất cả thế gian.”


723.

723.


‘‘Tenāyaṃ desito dhammo, khayagāmī anuttaro;

Tassa sāsanamāgamma, labbhate taṃ asokatā’’.

“Pháp này, đưa đến sự đoạn tận, vô thượng, đã được vị ấy thuyết giảng. Nương theo giáo pháp của vị ấy mà ta đạt được trạng thái không sầu muộn này.”


724.

724.


Sutvāna corā isino subhāsitaṃ, nikkhippa satthāni ca āvudhāni ca;

Tamhā ca kammā viramiṃsu eke, eke ca pabbajjamarocayiṃsu.

Nghe lời thiện thuyết của vị ẩn sĩ, những tên cướp đã vứt bỏ gươm đao và vũ khí; Một số từ bỏ hành động ấy, một số khác thì xin được xuất gia.


725.

725.


Te pabbajitvā sugatassa sāsane, bhāvetva bojjhaṅgabalāni paṇḍitā;

Udaggacittā sumanā katindriyā, phusiṃsu nibbānapadaṃ asaṅkhatanti.

Họ xuất gia trong giáo pháp của bậc Thiện Thệ, những bậc trí tu tập giác chi và các lực; Với tâm hoan hỷ, ý vui mừng, các căn được chế ngự, họ đã chứng đắc Niết-bàn, pháp vô vi.


…Adhimutto thero….

…Trưởng lão Adhimutta….


2. Pārāpariyattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Pārāpariya


726.

726.


‘‘Samaṇassa ahu cintā, pārāpariyassa bhikkhuno;

Ekakassa nisinnassa, pavivittassa jhāyino.

“Sa-môn, Tỳ-kheo Pārāpariya, khi đang ngồi một mình, sống viễn ly, thiền định, một suy nghĩ đã khởi lên.”


727.

727.


‘‘Kimānupubbaṃ puriso, kiṃ vataṃ kiṃ samācāraṃ;

Attano kiccakārīssa, na ca kañci viheṭhaye.

“Người nam nên theo thứ tự nào, giới hạnh nào, hạnh kiểm nào, để làm tròn phận sự của mình mà không làm hại bất cứ ai.”


728.

728.


‘‘Indriyāni [Pg.322] manussānaṃ, hitāya ahitāya ca;

Arakkhitāni ahitāya, rakkhitāni hitāya ca.

“Các căn của con người có thể đưa đến lợi ích hoặc bất lợi; Không được phòng hộ thì đưa đến bất lợi, được phòng hộ thì đưa đến lợi ích.”


729.

729.


‘‘Indriyāneva sārakkhaṃ, indriyāni ca gopayaṃ;

Attano kiccakārīssa, na ca kañci viheṭhaye.

“Chính là phòng hộ các căn, bảo vệ các căn, người ấy sẽ làm tròn phận sự của mình và không làm hại bất cứ ai.”


730.

730.


‘‘Cakkhundriyaṃ ce rūpesu, gacchantaṃ anivārayaṃ;

Anādīnavadassāvī, so dukkhā na hi muccati.

“Nếu không ngăn cản nhãn căn đang chạy theo các sắc, không thấy được sự nguy hại, vị ấy chắc chắn không thoát khỏi khổ đau.”


731.

731.


‘‘Sotindriyaṃ ce saddesu, gacchantaṃ anivārayaṃ;

Anādīnavadassāvī, so dukkhā na hi muccati.

“Nếu không ngăn cản nhĩ căn đang chạy theo các tiếng, không thấy được sự nguy hại, vị ấy chắc chắn không thoát khỏi khổ đau.”


732.

732.


‘‘Anissaraṇadassāvī, gandhe ce paṭisevati;

Na so muccati dukkhamhā, gandhesu adhimucchito.

“Không thấy được lối thoát, nếu thọ dụng các mùi hương; Vị ấy không thoát khỏi khổ đau, vì say đắm trong các mùi hương.”


733.

733.


‘‘Ambilaṃ madhuraggañca, tittakaggamanussaraṃ;

Rasataṇhāya gadhito, hadayaṃ nāvabujjhati.

“Tưởng nhớ đến vị chua, vị ngọt, vị đắng cay; Bị tham ái đối với vị trói buộc, vị ấy không thể giác ngộ được tâm.”


734.

734.


‘‘Subhānyappaṭikūlāni, phoṭṭhabbāni anussaraṃ;

Ratto rāgādhikaraṇaṃ, vividhaṃ vindate dukhaṃ.

“Tưởng nhớ đến các xúc chạm tốt đẹp, không đáng ghê tởm; Bị tham ái, do tham ái làm nhân, vị ấy gặp phải nhiều loại khổ đau.”


735.

735.


‘‘Manaṃ cetehi dhammehi, yo na sakkoti rakkhituṃ;

Tato naṃ dukkhamanveti, sabbehetehi pañcahi.

“Người nào không thể phòng hộ ý khỏi những pháp này; Khổ đau sẽ theo sau người ấy, qua tất cả năm căn môn này.”


736.

736.


‘‘Pubbalohitasampuṇṇaṃ, bahussa kuṇapassa ca;

Naravīrakataṃ vagguṃ, samuggamiva cittitaṃ.

“Thân này đầy mủ và máu, và nhiều thứ tử thi; Giống như chiếc hộp đẹp đẽ, được trang trí, do người thợ khéo làm ra.”


737.

737.


‘‘Kaṭukaṃ madhurassādaṃ, piyanibandhanaṃ dukhaṃ;

Khuraṃva madhunā littaṃ, ullihaṃ nāvabujjhati.

“Vốn đắng cay mà có vị ngọt, là khổ đau nhưng ràng buộc bởi cái thương; Giống như liếm lưỡi dao phết mật, người ta không nhận ra.”


738.

738.


‘‘Itthirūpe itthisare, phoṭṭhabbepi ca itthiyā;

Itthigandhesu sāratto, vividhaṃ vindate dukhaṃ.

“Say đắm trong sắc của người nữ, trong tiếng của người nữ, trong xúc chạm của người nữ, và trong hương thơm của người nữ, người ấy gặp phải nhiều loại khổ đau.”


739.

739.


‘‘Itthisotāni sabbāni, sandanti pañca pañcasu;

Tesamāvaraṇaṃ kātuṃ, yo sakkoti vīriyavā.

“Tất cả năm dòng chảy từ người nữ tuôn chảy vào năm căn môn. Người nào có tinh tấn, có thể tạo ra sự ngăn chặn chúng.”


740.

740.


‘‘So atthavā so dhammaṭṭho, so dakkho so vicakkhaṇo;

Kareyya ramamānopi, kiccaṃ dhammatthasaṃhitaṃ.

“Người ấy là bậc trí tuệ, người ấy an trú trong Pháp, người ấy khéo léo, người ấy sáng suốt. Dù đang vui hưởng, vẫn nên làm công việc liên quan đến Pháp và lợi ích.”


741.

741.


‘‘Atho [Pg.323] sīdati saññuttaṃ, vajje kiccaṃ niratthakaṃ;

‘Na taṃ kicca’nti maññitvā, appamatto vicakkhaṇo.

“Hơn nữa, nếu công việc liên quan (lợi ích) bị chìm đắm, người sáng suốt, không buông lung, nên tránh công việc vô ích, sau khi nghĩ rằng: ‘Đó không phải là việc nên làm’.”


742.

742.


‘‘Yañca atthena saññuttaṃ, yā ca dhammagatā rati;

Taṃ samādāya vattetha, sā hi ve uttamā rati.

“Công việc nào liên quan đến lợi ích, và sự hoan hỷ nào đi theo Chánh Pháp, hãy thọ trì và thực hành điều ấy. Quả thật, đó là sự hoan hỷ tối thượng.”


743.

743.


‘‘Uccāvacehupāyehi, paresamabhijigīsati;

Hantvā vadhitvā atha socayitvā, ālopati sāhasā yo paresaṃ.

“Kẻ nào bằng nhiều phương cách khác nhau, mong muốn chiếm đoạt của người khác; sau khi giết, đánh đập, rồi làm cho sầu muộn, kẻ ấy cướp bóc của người khác một cách bạo tàn.”


744.

744.


‘‘Tacchanto āṇiyā āṇiṃ, nihanti balavā yathā;

Indriyānindriyeheva, nihanti kusalo tathā.

“Như người thợ mộc khỏe mạnh, dùng cái nêm này để đánh bật cái nêm kia; cũng vậy, bậc thiện xảo dùng các căn (tín, tấn, v.v.) để chế ngự các căn (mắt, tai, v.v.).”


745.

745.


‘‘Saddhaṃ vīriyaṃ samādhiñca, satipaññañca bhāvayaṃ;

Pañca pañcahi hantvāna, anīgho yāti brāhmaṇo.

“Tu tập tín, tấn, định, niệm và tuệ; dùng năm (căn) này diệt trừ năm (căn) kia, vị Bà-la-môn không còn phiền não, đi đến (Niết-bàn).”


746.

746.


‘‘So atthavā so dhammaṭṭho, katvā vākyānusāsaniṃ;

Sabbena sabbaṃ buddhassa, so naro sukhamedhatī’’ti.

“Người ấy là bậc trí tuệ, người ấy an trú trong Pháp. Sau khi thực hành trọn vẹn lời giáo huấn của Đức Phật, người ấy làm tăng trưởng hạnh phúc.”


…Pārāpariyo thero….

… Trưởng lão Pārāpariya…


3. Telakānittheragāthā

3. Kệ của Trưởng lão Telakāni


747.

747.


‘‘Cirarattaṃ vatātāpī, dhammaṃ anuvicintayaṃ;

Samaṃ cittassa nālatthaṃ, pucchaṃ samaṇabrāhmaṇe.

“Thật vậy, trong một thời gian dài, ta đã tinh tấn, suy nghiệm về Pháp; nhưng đã không đạt được sự an tịnh của tâm, dù đã hỏi các vị Sa-môn, Bà-la-môn.”


748.

748.


‘‘‘Ko so pāraṅgato loke, ko patto amatogadhaṃ;

Kassa dhammaṃ paṭicchāmi, paramatthavijānanaṃ’.

“‘Ai là người đã đến bờ kia trong thế gian? Ai đã đạt đến sự chứng ngộ Bất Tử? Ta nên thọ nhận Pháp của ai, để biết được chân nghĩa tối thượng?’”


749.

749.


‘‘Antovaṅkagato āsi, macchova ghasamāmisaṃ;

Baddho mahindapāsena, vepacityasuro yathā.

“Ta đã bị cong vẹo ở bên trong, như con cá nuốt phải mồi; bị trói buộc bởi vòng dây của Mahinda (Đế Thích), như vị A-tu-la Vepacitti.”


750.

750.


‘‘Añchāmi naṃ na muñcāmi, asmā sokapariddavā;

Ko me bandhaṃ muñcaṃ loke, sambodhiṃ vedayissati.

“Ta kéo nó nhưng không thể thoát khỏi sầu bi này. Ai trong thế gian này, có thể cởi trói cho ta, và tuyên thuyết về sự giác ngộ hoàn toàn?”


751.

751.


‘‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vā kaṃ, ādisantaṃ pabhaṅgunaṃ.Kassa dhammaṃ paṭicchāmi, jarāmaccupavāhanaṃ.

“Vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào, có thể chỉ dạy (pháp) hủy diệt (phiền não)? Ta nên thọ nhận Pháp của ai, pháp có thể loại trừ già và chết?”


752.

752.


‘‘Vicikicchākaṅkhāganthitaṃ, sārambhabalasaññutaṃ;

Kodhappattamanatthaddhaṃ, abhijappappadāraṇaṃ.

“(Mũi tên) bị thắt nút bởi nghi hoặc và do dự, kết hợp với sức mạnh của sự tranh cạnh; bị chi phối bởi sân hận, tâm trở nên cứng nhắc, bị xé nát bởi tham ái.”


753.

753.


‘‘Taṇhādhanusamuṭṭhānaṃ[Pg.324], dve ca pannarasāyutaṃ ;

Passa orasikaṃ bāḷhaṃ, bhetvāna yadi tiṭṭhati.

“Phát sinh từ cây cung ái dục, gồm hai và mười lăm loại; hãy xem mũi tên mạnh mẽ ở trong ngực, nó đứng yên sau khi đã xuyên thủng.”


754.

754.


‘‘Anudiṭṭhīnaṃ appahānaṃ, saṅkappaparatejitaṃ;

Tena viddho pavedhāmi, pattaṃva māluteritaṃ.

“(Mũi tên) là sự không đoạn trừ các tà kiến phụ thuộc, được mài sắc bởi các tư duy (sai lầm) của người khác; bị nó đâm trúng, ta run rẩy, như chiếc lá bị gió thổi.”


755.

755.


‘‘Ajjhattaṃ me samuṭṭhāya, khippaṃ paccati māmakaṃ;

Chaphassāyatanī kāyo, yattha sarati sabbadā.

“Phát sinh từ bên trong ta, cái ‘của ta’ nhanh chóng bị thiêu đốt; thân này với sáu xứ xúc, nơi mà (ái dục) luôn luôn vận hành.”


756.

756.


‘‘Taṃ na passāmi tekicchaṃ, yo metaṃ sallamuddhare;

Nānārajjena satthena, nāññena vicikicchitaṃ.

“Ta không thấy vị thầy thuốc nào có thể nhổ mũi tên này ra cho ta; không phải bằng các loại dây, bằng dao, hay bằng phương cách nào khác đối với (mũi tên) nghi hoặc này.”


757.

757.


‘‘Ko me asattho avaṇo, sallamabbhantarapassayaṃ;

Ahiṃsaṃ sabbagattāni, sallaṃ me uddharissati.

“Ai sẽ nhổ ra cho ta mũi tên này, mà không cần dao, không gây thương tích, không làm tổn hại đến toàn thân, mũi tên đang nằm sâu bên trong?”


758.

758.


‘‘Dhammappati hi so seṭṭho, visadosappavāhako;

Gambhīre patitassa me, thalaṃ pāṇiñca dassaye.

“Vị ấy quả là bậc tối thắng, là chủ của Pháp, người có thể tẩy sạch nọc độc (phiền não). Đối với ta, người đã rơi vào vực sâu, xin Ngài hãy chỉ cho vùng đất khô và bàn tay (cứu vớt).”


759.

759.


‘‘Rahadehamasmi ogāḷho, ahāriyarajamattike;

Māyāusūyasārambha, thinamiddhamapatthaṭe.

“Ta đã chìm sâu trong hồ nước, với bùn và bụi không thể tẩy sạch; bị bao phủ bởi xảo trá, ganh tỵ, tranh cạnh, hôn trầm và thụy miên.”


760.

760.


‘‘Uddhaccameghathanitaṃ, saṃyojanavalāhakaṃ;

Vāhā vahanti kuddiṭṭhiṃ, saṅkappā rāganissitā.

“Với tiếng sấm của đám mây trạo cử, với đám mây mưa là các kiết sử; những dòng nước (tư duy) dựa vào tham ái cuốn trôi kẻ có tà kiến.”


761.

761.


‘‘Savanti sabbadhi sotā, latā ubbhijja tiṭṭhati;

Te sote ko nivāreyya, taṃ lataṃ ko hi checchati.

“Các dòng chảy tuôn khắp nơi, dây leo mọc lên và đứng vững. Ai có thể ngăn chặn những dòng chảy ấy? Ai sẽ chặt đứt dây leo ấy?”


762.

762.


‘‘Velaṃ karotha bhaddante, sotānaṃ sannivāraṇaṃ;

Mā te manomayo soto, rukkhaṃva sahasā luve.

“Thưa các ngài, xin hãy xây một con đê, để ngăn chặn các dòng chảy. Mong rằng dòng chảy từ tâm sinh ra, sẽ không bất ngờ đốn ngã các ngài như một cái cây.”


763.

763.


‘‘Evaṃ me bhayajātassa, apārā pāramesato;

Tāṇo paññāvudho satthā, isisaṅghanisevito.

“Như vậy, đối với ta, người đang sợ hãi, đang tìm kiếm bờ kia từ bờ này, đã có một nơi nương tựa: Bậc Đạo Sư với vũ khí trí tuệ, được chúng Thánh Tăng phụng sự.”


764.

764.


‘‘Sopāṇaṃ sugataṃ suddhaṃ, dhammasāramayaṃ daḷhaṃ;

Pādāsi vuyhamānassa, ‘mā bhāyī’ti ca mabravi.

“Ngài đã ban cho ta, người đang bị cuốn trôi, một chiếc thang được làm khéo léo, trong sạch, vững chắc, làm bằng cốt tủy của Pháp, và Ngài nói với ta: ‘Đừng sợ hãi’.”


765.

765.


‘‘Satipaṭṭhānapāsādaṃ, āruyha paccavekkhisaṃ;

Yaṃ taṃ pubbe amaññissaṃ, sakkāyābhirataṃ pajaṃ.

“Sau khi trèo lên lâu đài của các nền tảng chánh niệm, ta đã quán xét chúng sanh, những kẻ vui thích trong thân kiến, điều mà trước đây ta đã từng quan niệm (là thật).”


766.

766.


‘‘Yadā [Pg.325] ca maggamaddakkhiṃ, nāvāya abhirūhanaṃ;

Anadhiṭṭhāya attānaṃ, titthamaddakkhimuttamaṃ.

“Và khi ta thấy con đường để lên thuyền, không còn chấp thủ vào một tự ngã, ta đã thấy bến đỗ tối thượng.”


767.

767.


‘‘Sallaṃ attasamuṭṭhānaṃ, bhavanettippabhāvitaṃ;

Etesaṃ appavattāya, desesi maggamuttamaṃ.

“Mũi tên phát sinh từ tự ngã, được tạo ra bởi (ái dục) dẫn dắt đến hữu; để những thứ này không còn tiếp diễn, Ngài đã thuyết giảng con đường tối thượng.”


768.

768.


‘‘Dīgharattānusayitaṃ, cirarattamadhiṭṭhitaṃ;

Buddho mepānudī ganthaṃ, visadosappavāhano’’ti.

Đức Phật, bậc đã tẩy trừ nọc độc phiền não, đã khiến cho tôi từ bỏ các triền phược, vốn đã ngủ ngầm từ lâu, đã an trú từ lâu.


…Telakāni thero….

… Trưởng lão Telakāni …


4. Raṭṭhapālattheragāthā

4. Kệ Trưởng Lão Raṭṭhapāla


769.

769.


‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ;

Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.

Hãy nhìn xem hình ảnh được trang điểm, một thân thể đầy thương tích, được dựng lên, ốm đau, nhiều suy tưởng, thứ mà không có sự thường còn, bền vững.


770.

770.


‘‘Passa cittakataṃ rūpaṃ, maṇinā kuṇḍalena ca;

Aṭṭhiṃ tacena onaddhaṃ, saha vatthehi sobhati.

Hãy nhìn xem hình thể được trang điểm, với ngọc và bông tai; một bộ xương được bọc bởi da, được đẹp đẽ cùng với y phục.


771.

771.


‘‘Alattakakatā pādā, mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ;

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

Đôi chân được nhuộm đỏ, gương mặt được thoa phấn; đủ để làm mê muội kẻ phàm phu, nhưng không phải người tìm cầu bờ kia.


772.

772.


‘‘Aṭṭhapadakatā kesā, nettā añjanamakkhitā;

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

Mái tóc được chải thành tám bím, đôi mắt được tô thuốc vẽ; đủ để làm mê muội kẻ phàm phu, nhưng không phải người tìm cầu bờ kia.


773.

773.


‘‘Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato;

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

Giống như hộp thuốc vẽ mắt mới và được trang điểm, thân thể hôi thối này được tô điểm; đủ để làm mê muội kẻ phàm phu, nhưng không phải người tìm cầu bờ kia.


774.

774.


‘‘Odahi migavo pāsaṃ, nāsadā vāguraṃ migo;

Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, kandante migabandhake.

Người thợ săn đã đặt bẫy, con nai đã không đến gần cạm bẫy; sau khi ăn mồi, chúng ta ra đi, trong khi người bẫy nai đang than khóc.


775.

775.


‘‘Chinno pāso migavassa, nāsadā vāguraṃ migo;

Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, socante migaluddake.

Bẫy của người thợ săn đã bị cắt đứt, con nai đã không đến gần cạm bẫy; sau khi ăn mồi, chúng ta ra đi, trong khi người săn nai đang sầu muộn.


776.

776.


‘‘Passāmi loke sadhane manusse, laddhāna vittaṃ na dadanti mohā;

Luddhā dhanaṃ sannicayaṃ karonti, bhiyyova kāme abhipatthayanti.

Tôi thấy ở đời những người có của cải, sau khi có được tài sản, do si mê nên không bố thí; những người tham lam tích trữ của cải, và lại còn mong cầu các dục lạc nhiều hơn nữa.


777.

777.


‘‘Rājā [Pg.326] pasayhappathaviṃ vijetvā, sasāgarantaṃ mahimāvasanto;

Oraṃ samuddassa atittarūpo, pāraṃ samuddassapi patthayetha.

Vị vua, sau khi chinh phục trái đất bằng vũ lực, cai trị mặt đất cho đến tận bờ đại dương; không thỏa mãn với bờ bên này của đại dương, lại còn mong muốn bờ bên kia của đại dương nữa.


778.

778.


‘‘Rājā ca aññe ca bahū manussā, avītataṇhā maraṇaṃ upenti;

Ūnāva hutvāna jahanti dehaṃ, kāmehi lokamhi na hatthi titti.

Cả vua và nhiều người khác, với ái dục chưa được dập tắt, đi đến cái chết; vẫn còn thiếu thốn, họ từ bỏ thân xác; ở đời, không có sự thỏa mãn với các dục lạc.


779.

779.


‘‘Kandanti naṃ ñātī pakiriya kese, aho vatā no amarāti cāhu;

Vatthena naṃ pārutaṃ nīharitvā, citaṃ samodhāya tato ḍahanti.

Thân quyến khóc than cho người ấy, xõa tóc ra, và họ nói: ‘Ôi, giá như người thân của chúng ta bất tử!’; sau khi dùng vải liệm bao bọc người ấy, họ mang ra ngoài, đặt lên giàn thiêu, rồi sau đó hỏa táng.


780.

780.


‘‘So ḍayhati sūlehi tujjamāno, ekena vatthena pahāya bhoge;

Na mīyamānassa bhavanti tāṇā, ñātī ca mittā atha vā sahāyā.

Người ấy bị hỏa táng, bị xiên bằng các cây cọc, từ bỏ của cải với chỉ một tấm vải; đối với người đang hấp hối, không có sự bảo vệ nào từ thân quyến, bạn bè, hay bằng hữu.


781.

781.


‘‘Dāyādakā tassa dhanaṃ haranti, satto pana gacchati yena kammaṃ;

Na mīyamānaṃ dhanamanveti kiñci, puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṃ.

Những người thừa kế lấy đi của cải của người ấy, còn chúng sanh thì đi theo nghiệp của mình; không có của cải nào đi theo người đang hấp hối, cả con cái, vợ, tài sản, và vương quốc.


782.

782.


‘‘Na dīghamāyuṃ labhate dhanena, na cāpi vittena jaraṃ vihanti;

Appappaṃ hidaṃ jīvitamāhu dhīrā, asassataṃ vippariṇāmadhammaṃ.

Người ta không thể có được tuổi thọ bằng của cải, cũng không thể xua đuổi tuổi già bằng tài sản; các bậc hiền trí nói rằng cuộc đời này rất ngắn ngủi, vô thường, và có bản chất biến đổi.


783.

783.


‘‘Aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṃ, bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho;

Bālo hi bālyā vadhitova seti, dhīro ca no vedhati phassaphuṭṭho.

Cả người giàu và người nghèo đều cảm nhận sự xúc chạm; kẻ phàm phu và bậc hiền trí cũng bị xúc chạm như vậy. Kẻ phàm phu, do sự phàm phu của mình, nằm xuống như bị đánh gục; còn bậc hiền trí, khi bị xúc chạm, không hề run sợ.


784.

784.


‘‘Tasmā [Pg.327] hi paññāva dhanena seyyā, yāya vosānamidhādhigacchati;

Abyositattā hi bhavābhavesu, pāpāni kammāni karoti mohā.

Vì vậy, trí tuệ quả thật tốt hơn của cải, nhờ đó người ta đạt đến sự chấm dứt ở đây. Vì chưa đạt đến sự chấm dứt, do si mê, kẻ phàm phu tạo các nghiệp bất thiện trong các kiếp sống.


785.

785.


‘‘Upeti gabbhañca parañca lokaṃ, saṃsāramāpajja paramparāya;

Tassappapañño abhisaddahanto, upeti gabbhañca parañca lokaṃ.

Người ấy đi vào bào thai và thế giới bên kia, rơi vào vòng luân hồi kế tiếp nhau; người ít trí tuệ, đặt niềm tin vào người ấy, cũng đi vào bào thai và thế giới bên kia.


786.

786.


‘‘Coro yathā sandhimukhe gahīto, sakammunā haññati pāpadhammo;

Evaṃ pajā pecca paramhi loke, sakammunā haññati pāpadhammo.

Giống như tên trộm có ác tánh bị bắt quả tang tại nơi đột nhập, bị hành hạ bởi chính hành vi của mình; cũng vậy, chúng sanh có ác tánh, sau khi chết, ở thế giới bên kia, bị hành hạ bởi chính hành vi của mình.


787.

787.


‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ;

Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, tasmā ahaṃ pabbajitomhi rāja.

Thưa đại vương, các dục lạc quả thật đa dạng, ngọt ngào, và làm vui lòng, chúng khuấy động tâm trí bằng nhiều hình thức khác nhau; sau khi thấy được sự nguy hiểm trong các dục lạc, vì vậy tôi đã xuất gia.


788.

788.


‘‘Dumapphalānīva patanti māṇavā, daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā;

Etampi disvā pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo.

Thưa đại vương, giống như trái cây trên cây, chúng sanh rơi rụng, cả trẻ lẫn già, khi thân thể tan rã; thấy được điều này, tôi đã xuất gia; đời sống sa-môn không thể bị chê trách quả thật là tốt hơn.


789.

789.


‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, upeto jinasāsane;

Avajjhā mayhaṃ pabbajjā, anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.

Tôi đã xuất gia với đức tin, đã đến với giáo pháp của bậc Chiến Thắng; sự xuất gia của tôi không phải là vô ích; không còn nợ nần, tôi thọ dụng vật thực.


790.

790.


‘‘Kāme ādittato disvā, jātarūpāni satthato;

Gabbhavokkantito dukkhaṃ, nirayesu mahabbhayaṃ.

Thấy các dục lạc như đang bốc cháy, vàng bạc như vũ khí; sự khổ đau khi nhập thai, và sự kinh hoàng tột độ trong các địa ngục.


791.

791.


‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, saṃvegaṃ alabhiṃ tadā;

Sohaṃ viddho tadā santo, sampatto āsavakkhayaṃ.

Biết được sự nguy hiểm này, khi ấy tôi đã có được sự chấn động tâm linh; tôi, người khi ấy đã bị xuyên thủng, nay đã đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc.


792.

792.


‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;

Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.

Bậc Đạo Sư đã được tôi phụng sự, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành; gánh nặng đã được đặt xuống, dây dẫn đến tái sanh đã được nhổ lên.


793.

793.


‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.

Mục đích mà vì đó tôi đã xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình để sống không gia đình, mục đích ấy đã được tôi thành tựu: sự đoạn tận tất cả các kiết sử.


… Raṭṭhapālo thero….

… Trưởng lão Raṭṭhapāla …


5. Mālukyaputtattheragāthā

5. Kệ Trưởng Lão Mālukyaputta


794.

794.


‘‘Rūpaṃ [Pg.328] disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.

“Khi thấy sắc, niệm bị thất thoát, đối với người tác ý đến tướng khả ái; với tâm tham luyến, người ấy cảm thọ, và an trú trong sự đắm nhiễm sắc ấy.”


795.

795.


‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;

Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.

“Đối với người ấy, các cảm thọ tăng trưởng, nhiều loại sanh khởi từ sắc; tham ái và sân hận, làm tổn hại tâm của người ấy; đối với người tích tập như vậy, khổ đau (phát sanh), được gọi là xa lìa Níp-bàn.”


796.

796.


‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.

“Khi nghe tiếng, niệm bị thất thoát, đối với người tác ý đến tướng khả ái; với tâm tham luyến, người ấy cảm thọ, và an trú trong sự đắm nhiễm tiếng ấy.”


797.

797.


‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā saddasambhavā;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;

Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.

“Đối với người ấy, các cảm thọ tăng trưởng, nhiều loại sanh khởi từ tiếng; tham ái và sân hận, làm tổn hại tâm của người ấy; đối với người tích tập như vậy, khổ đau (phát sanh), được gọi là xa lìa Níp-bàn.”


798.

798.


‘‘Gandhaṃ ghatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.

“Khi ngửi hương, niệm bị thất thoát, đối với người tác ý đến tướng khả ái; với tâm tham luyến, người ấy cảm thọ, và an trú trong sự đắm nhiễm hương ấy.”


799.

799.


‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā gandhasambhavā;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;

Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.

“Đối với người ấy, các cảm thọ tăng trưởng, nhiều loại sanh khởi từ hương; tham ái và sân hận, làm tổn hại tâm của người ấy; đối với người tích tập như vậy, khổ đau (phát sanh), được gọi là xa lìa Níp-bàn.”


800.

800.


‘‘Rasaṃ bhotvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.

“Khi nếm vị, niệm bị thất thoát, đối với người tác ý đến tướng khả ái; với tâm tham luyến, người ấy cảm thọ, và an trú trong sự đắm nhiễm vị ấy.”


801.

801.


‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rasasambhavā;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;

Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.

“Đối với người ấy, các cảm thọ tăng trưởng, nhiều loại sanh khởi từ vị; tham ái và sân hận, làm tổn hại tâm của người ấy; đối với người tích tập như vậy, khổ đau (phát sanh), được gọi là xa lìa Níp-bàn.”


802.

802.


‘‘Phassaṃ phussa sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.

“Khi xúc chạm, niệm bị thất thoát, đối với người tác ý đến tướng khả ái; với tâm tham luyến, người ấy cảm thọ, và an trú trong sự đắm nhiễm xúc ấy.”


803.

803.


‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā phassasambhavā;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;

Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.

“Đối với người ấy, các cảm thọ tăng trưởng, nhiều loại sanh khởi từ xúc; tham ái và sân hận, làm tổn hại tâm của người ấy; đối với người tích tập như vậy, khổ đau (phát sanh), được gọi là xa lìa Níp-bàn.”


804.

804.


‘‘Dhammaṃ ñatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.

“Khi biết pháp, niệm bị thất thoát, đối với người tác ý đến tướng khả ái; với tâm tham luyến, người ấy cảm thọ, và an trú trong sự đắm nhiễm pháp ấy.”


805.

805.


‘‘Tassa [Pg.329] vaḍḍhanti vedanā, anekā dhammasambhavā;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;

Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.

“Đối với người ấy, các cảm thọ tăng trưởng, nhiều loại sanh khởi từ pháp; tham ái và sân hận, làm tổn hại tâm của người ấy; đối với người tích tập như vậy, khổ đau (phát sanh), được gọi là xa lìa Níp-bàn.”


806.

806.


‘‘Na so rajjati rūpesu, rūpaṃ disvā patissato;

Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.

“Vị ấy không tham luyến các sắc, sau khi thấy sắc với tâm có niệm; với tâm đã ly tham, vị ấy cảm thọ, và không an trú trong sự đắm nhiễm sắc ấy.”


807.

807.


‘‘Yathāssa passato rūpaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.

“Cũng như đối với người đang thấy sắc, và cũng đang cảm thọ; (phiền não) được đoạn trừ, không được tích tập, vị ấy sống như vậy, có chánh niệm; đối với người không tích tập như vậy, khổ đau (được đoạn trừ), được gọi là gần kề Níp-bàn.”


808.

808.


‘‘Na so rajjati saddesu, saddaṃ sutvā patissato;

Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.

“Vị ấy không tham luyến các tiếng, sau khi nghe tiếng với tâm có niệm; với tâm đã ly tham, vị ấy cảm thọ, và không an trú trong sự đắm nhiễm tiếng ấy.”


809.

809.


‘‘Yathāssa suṇato saddaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.

“Cũng như đối với người đang nghe tiếng, và cũng đang cảm thọ; (phiền não) được đoạn trừ, không được tích tập, vị ấy sống như vậy, có chánh niệm; đối với người không tích tập như vậy, khổ đau (được đoạn trừ), được gọi là gần kề Níp-bàn.”


810.

810.


‘‘Na so rajjati gandhesu, gandhaṃ ghatvā patissato;

Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.

“Vị ấy không tham luyến các hương, sau khi ngửi hương với tâm có niệm; với tâm đã ly tham, vị ấy cảm thọ, và không an trú trong sự đắm nhiễm hương ấy.”


811.

811.


‘‘Yathāssa ghāyato gandhaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.

“Cũng như đối với người đang ngửi hương, và cũng đang cảm thọ; (phiền não) được đoạn trừ, không được tích tập, vị ấy sống như vậy, có chánh niệm; đối với người không tích tập như vậy, khổ đau (được đoạn trừ), được gọi là gần kề Níp-bàn.”


812.

812.


‘‘Na so rajjati rasesu, rasaṃ bhotvā patissato;

Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.

“Vị ấy không tham luyến các vị, sau khi nếm vị với tâm có niệm; với tâm đã ly tham, vị ấy cảm thọ, và không an trú trong sự đắm nhiễm vị ấy.”


813.

813.


‘‘Yathāssa sāyarato rasaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.

“Cũng như đối với người đang nếm vị, và cũng đang cảm thọ; (phiền não) được đoạn trừ, không được tích tập, vị ấy sống như vậy, có chánh niệm; đối với người không tích tập như vậy, khổ đau (được đoạn trừ), được gọi là gần kề Níp-bàn.”


814.

814.


‘‘Na so rajjati phassesu, phassaṃ phussa patissato;

Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.

“Vị ấy không tham luyến các xúc, sau khi xúc chạm với tâm có niệm; với tâm đã ly tham, vị ấy cảm thọ, và không an trú trong sự đắm nhiễm xúc ấy.”


815.

815.


‘‘Yathāssa phusato phassaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.

“Cũng như đối với người đang xúc chạm, và cũng đang cảm thọ; (phiền não) được đoạn trừ, không được tích tập, vị ấy sống như vậy, có chánh niệm; đối với người không tích tập như vậy, khổ đau (được đoạn trừ), được gọi là gần kề Níp-bàn.”


816.

816.


‘‘Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā patissato;

Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.

“Vị ấy không tham luyến các pháp, sau khi biết pháp với tâm có niệm; với tâm đã ly tham, vị ấy cảm thọ, và không an trú trong sự đắm nhiễm pháp ấy.”


817.

817.


‘‘Yathāssa [Pg.330] vijānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati’’.

“Cũng như đối với người đang biết pháp, và cũng đang cảm thọ; (phiền não) được đoạn trừ, không được tích tập, vị ấy sống như vậy, có chánh niệm; đối với người không tích tập như vậy, khổ đau (được đoạn trừ), được gọi là gần kề Níp-bàn.”


… Mālukyaputto thero….

… Trưởng lão Mālukyaputta….


6. Selattheragāthā

6. Trưởng Lão Kệ Sela


818.

818.


‘‘Paripuṇṇakāyo suruci, sujāto cārudassano;

Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, susukkadāṭhosi vīriyavā.

“Thân Ngài viên mãn, quang sắc đẹp, sanh trưởng tốt, dáng ưa nhìn; bạch Thế Tôn, Ngài có màu da vàng ròng, răng nanh trắng tinh, đầy nghị lực.”


819.

819.


‘‘Narassa hi sujātassa, ye bhavanti viyañjanā;

Sabbe te tava kāyasmiṃ, mahāpurisalakkhaṇā.

“Thật vậy, những tướng phụ nào, có ở người nam được sanh tốt; tất cả những tướng đại nhân ấy, đều có ở trên thân của Ngài.”


820.

820.


‘‘Pasannanetto sumukho, brahā uju patāpavā;

Majjhe samaṇasaṅghassa, ādiccova virocasi.

“Mắt trong sáng, mặt xinh đẹp, thân to lớn, thẳng, oai nghi; ở giữa chúng Tăng Sa-môn, Ngài tỏa sáng như mặt trời.”


821.

821.


‘‘Kalyāṇadassano bhikkhu, kañcanasannibhattaco;

Kiṃ te samaṇabhāvena, evaṃ uttamavaṇṇino.

“Này vị Tỳ-khưu, Ngài có dáng đẹp, da như vàng ròng; với dung sắc tối thượng như vậy, đời sống Sa-môn có ích gì cho Ngài?”


822.

822.


‘‘Rājā arahasi bhavituṃ, cakkavattī rathesabho;

Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro.

Ngài xứng đáng trở thành vị vua, bậc Chuyển Luân Vương, người điều khiển chiến xa; bậc chinh phục bốn phương, là chúa tể của cõi Diêm-phù-đề.


823.

823.


‘‘Khattiyā bhogī rājāno, anuyantā bhavanti te;

Rājābhirājā manujindo, rajjaṃ kārehi gotama’’.

Các vị vua Sát-đế-lỵ, các vị vua chư hầu, sẽ là những người tùy tùng của Ngài. Hỡi Gotama, bậc vua của các vị vua, chúa tể của loài người, xin hãy trị vì vương quốc.


824.

824.


‘‘Rājāhamasmi sela, (selāti bhagavā) dhammarājā anuttaro;

Dhammena cakkaṃ vattemi, cakkaṃ appaṭivattiyaṃ’’.

(Thế Tôn phán:) Này Sela, Ta là vị vua, bậc Pháp Vương vô thượng; Ta chuyển vận bánh xe bằng Chánh Pháp, bánh xe không thể bị xoay ngược lại.


825.

825.


‘‘Sambuddho paṭijānāsi, (iti selo brāhmaṇo) dhammarājā anuttaro;

‘Dhammena cakkaṃ vattemi’, iti bhāsatha gotama.

(Bà-la-môn Sela thưa:) Ngài tự nhận là bậc Chánh Đẳng Giác, bậc Pháp Vương vô thượng. Hỡi Gotama, Ngài nói rằng: ‘Ta chuyển vận bánh xe bằng Chánh Pháp’.


826.

826.


‘‘Ko nu senāpati bhoto, sāvako satthuranvayo ;

Ko tetamanuvatteti, dhammacakkaṃ pavattitaṃ’’.

Ai là vị tướng quân của Ngài, vị đệ tử đi theo sau bậc Đạo Sư? Ai là người tiếp nối theo Ngài để chuyển vận bánh xe Pháp đã được khởi động?


827.

827.


‘‘Mayā [Pg.331] pavattitaṃ cakkaṃ, (selāti bhagavā) dhammacakkaṃ anuttaraṃ;

Sāriputto anuvatteti, anujāto tathāgataṃ.

(Thế Tôn phán:) Này Sela, bánh xe đã được Ta chuyển vận, bánh xe Pháp vô thượng; Sāriputta, người sanh sau Như Lai, tiếp tục chuyển vận bánh xe ấy.


828.

828.


‘‘Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, bhāvetabbañca bhāvitaṃ;

Pahātabbaṃ pahīnaṃ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇa.

Điều cần thắng tri, Ta đã thắng tri; điều cần tu tập, Ta đã tu tập; điều cần đoạn tận, Ta đã đoạn tận. Vì thế, này Bà-la-môn, Ta là Phật.


829.

829.


‘‘Vinayassu mayi kaṅkhaṃ, adhimuñcassu brāhmaṇa;

Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānaṃ abhiṇhaso.

Này Bà-la-môn, hãy xua tan nghi ngờ đối với Ta, hãy đặt niềm tin. Việc được thấy các bậc Chánh Đẳng Giác thường xuyên là điều khó gặp.


830.

830.


‘‘Yesaṃ ve dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso;

Sohaṃ brāhmaṇa buddhosmi, sallakatto anuttaro.

Sự xuất hiện của các vị ấy ở thế gian thường xuyên là điều khó gặp. Này Bà-la-môn, Ta chính là vị Phật ấy, bậc nhổ mũi tên, đấng vô thượng.


831.

831.


‘‘Brahmabhūto atitulo, mārasenappamaddano;

Sabbāmitte vase katvā, modāmi akutobhayo’’.

Ta đã trở thành bậc Phạm Thiên, không thể so sánh, người dẹp tan quân ma; đã chinh phục tất cả kẻ thù, Ta hoan hỷ, không còn sợ hãi từ đâu.


832.

832.


‘‘Idaṃ bhonto nisāmetha, yathā bhāsati cakkhumā;

Sallakatto mahāvīro, sīhova nadatī vane.

Này các hiền hữu, hãy lắng nghe điều này, như lời bậc Mắt Thần đang nói; bậc nhổ mũi tên, đấng Đại Hùng, rống lên như sư tử trong rừng.


833.

833.


‘‘Brahmabhūtaṃ atitulaṃ, mārasenappamaddanaṃ;

Ko disvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiko.

Ai thấy được bậc Phạm Thiên, không thể so sánh, người dẹp tan quân ma, mà lại không tịnh tín, cho dù là người có dòng dõi thấp hèn?


834.

834.


‘‘Yo maṃ icchati anvetu, yo vā nicchati gacchatu;

Idhāhaṃ pabbajissāmi, varapaññassa santike’’.

Ai muốn thì hãy đi theo ta, ai không muốn thì hãy đi. Nơi đây, ta sẽ xuất gia, trước sự hiện diện của bậc Trí Tuệ Tuyệt Vời.


835.

835.


‘‘Etaṃ ce ruccati bhoto, sammāsambuddhasāsanaṃ;

Mayampi pabbajissāma, varapaññassa santike.

Thưa tôn sư, nếu giáo pháp của bậc Chánh Đẳng Giác này làm ngài hài lòng, chúng con cũng sẽ xuất gia, trước sự hiện diện của bậc Trí Tuệ Tuyệt Vời.


836.

836.


‘‘Brāhmaṇā tisatā ime, yācanti pañjalīkatā;

‘Brahmacariyaṃ carissāma, bhagavā tava santike’’’.

Ba trăm vị Bà-la-môn này, chắp tay cung kính, đang cầu xin: ‘Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ thực hành phạm hạnh, trước sự hiện diện của Ngài.’


837.

837.


‘‘Svākhātaṃ brahmacariyaṃ, (selāti bhagavā) sandiṭṭhikamakālikaṃ;

Yattha amoghā pabbajjā, appamattassa sikkhato’’.

(Thế Tôn phán:) Này Sela, phạm hạnh đã được khéo thuyết giảng, có kết quả tức thời, không có thời gian; nơi đây, sự xuất gia không luống uổng đối với người không phóng dật tu học.


838.

838.


‘‘Yaṃ taṃ saraṇamāgamha, ito aṭṭhame cakkhuma;

Sattarattena bhagavā, dantāmha tava sāsane.

Bạch bậc Mắt Thần, chúng con đã đến quy y Ngài vào ngày thứ tám kể từ hôm nay. Bạch Thế Tôn, trong bảy đêm, chúng con đã được thuần hóa trong giáo pháp của Ngài.


839.

839.


‘‘Tuvaṃ [Pg.332] buddho tuvaṃ satthā, tuvaṃ mārābhibhū muni;

Tuvaṃ anusaye chetvā, tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ.

Ngài là Phật, Ngài là Đạo Sư, Ngài là bậc Mâu-ni đã chiến thắng Ma vương. Ngài đã cắt đứt các tùy miên, đã vượt qua và giúp cho chúng sanh này vượt qua.


840.

840.


‘‘Upadhī te samatikkantā, āsavā te padālitā;

Sīhova anupādāno, pahīnabhayabheravo.

Các sanh y đã được Ngài vượt qua, các lậu hoặc đã được Ngài phá tan. Ngài như sư tử, không còn chấp thủ, đã từ bỏ mọi sợ hãi kinh hoàng.


841.

841.


‘‘Bhikkhavo tisatā ime, tiṭṭhanti pañjalīkatā;

Pāde vīra pasārehi, nāgā vandantu satthuno’’ti.

Ba trăm vị Tỳ-khưu này đang đứng chắp tay cung kính. Hỡi đấng Đại Hùng, xin hãy duỗi chân ra, để các bậc Long Tượng đảnh lễ bậc Đạo Sư.


… Selo thero….

... Trưởng lão Sela...


7. Kāḷigodhāputtabhaddiyattheragāthā

7. Trưởng Lão Kệ của Bhaddiya, con trai của bà Kāḷigodhā


842.

842.


‘‘Yātaṃ me hatthigīvāya, sukhumā vatthā padhāritā;

Sālīnaṃ odano bhutto, sucimaṃsūpasecano.

Ta đã từng đi trên cổ voi, đã từng mặc những y phục mịn màng; đã từng ăn cơm nấu từ gạo sālī, với nước sốt thịt tinh sạch.


843.

843.


‘‘Sojja bhaddo sātatiko, uñchāpattāgate rato;

Jhāyati anupādāno, putto godhāya bhaddiyo.

Hôm nay, vị Bhaddiya hiền thiện, kiên trì ấy, hoan hỷ với vật thực khất thực trong bát; Bhaddiya, con trai của bà Godhā, thiền định không còn chấp thủ.


844.

844.


‘‘Paṃsukūlī sātatiko, uñchāpattāgate rato;

Jhāyati anupādāno, putto godhāya bhaddiyo.

Người mặc y phấn tảo, kiên trì, hoan hỷ với vật thực khất thực trong bát; Bhaddiya, con trai của bà Godhā, thiền định không còn chấp thủ.


845.

845.


‘‘Piṇḍapātī sātatiko…pe….

Người chỉ ăn đồ khất thực, kiên trì... v.v...


846.

846.


‘‘Tecīvarī sātatiko…pe….

Người chỉ dùng ba y, kiên trì... v.v...


847.

847.


‘‘Sapadānacārī sātatiko…pe….

Người đi khất thực từng nhà, kiên trì... v.v...


848.

848.


‘‘Ekāsanī sātatiko…pe….

Người ăn mỗi ngày một bữa, kiên trì... v.v...


849.

849.


‘‘Pattapiṇḍī sātatiko…pe….

Người chỉ ăn vật thực trong bát, kiên trì... v.v...


850.

850.


‘‘Khalupacchābhattī sātatiko…pe….

Là người thực hành hạnh đầu-đà không ăn thêm sau khi đã nói đủ, là người kiên trì... v.v...


851.

851.


‘‘Āraññiko sātatiko…pe….

Là người ở rừng, là người kiên trì... v.v...


852.

852.


‘‘Rukkhamūliko sātatiko…pe….

Là người ở gốc cây, là người kiên trì... v.v...


853.

853.


‘‘Abbhokāsī sātatiko…pe….

Là người ở ngoài trời, là người kiên trì... v.v...


854.

854.


‘‘Sosāniko sātatiko…pe….

Là người ở nghĩa địa, là người kiên trì... v.v...


855.

855.


‘‘Yathāsanthatiko sātatiko…pe….

Là người ở theo chỗ được sắp đặt, là người kiên trì... v.v...


856.

856.


‘‘Nesajjiko [Pg.333] sātatiko…pe….

Là người thực hành hạnh ngồi, là người kiên trì... v.v...


857.

857.


‘‘Appiccho sātatiko…pe….

Là người ít ham muốn, là người kiên trì... v.v...


858.

858.


‘‘Santuṭṭho sātatiko…pe….

Là người biết đủ, là người kiên trì... v.v...


859.

859.


‘‘Pavivitto sātatiko…pe….

Là người sống độc cư, là người kiên trì... v.v...


860.

860.


‘‘Asaṃsaṭṭho sātatiko…pe….

Là người không giao du, là người kiên trì... v.v...


861.

861.


‘‘Āraddhavīriyo sātatiko…pe….

Là người tinh tấn, là người kiên trì... v.v...


862.

862.


‘‘Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ;

Aggahiṃ mattikāpattaṃ, idaṃ dutiyābhisecanaṃ.

Từ bỏ cái mâm bằng vàng, có trăm đường viền, trị giá trăm pala, ta đã nhận lấy bình bát bằng đất. Đây là lễ đăng quang lần thứ hai.


863.

863.


‘‘Ucce maṇḍalipākāre, daḷhamaṭṭālakoṭṭhake;

Rakkhito khaggahatthehi, uttasaṃ vihariṃ pure.

Trước kia, ta đã sống trong sợ hãi, được những người cầm gươm bảo vệ, ở nơi cao có tường thành bao quanh, có tháp canh và cổng thành vững chắc.


864.

864.


‘‘Sojja bhaddo anutrāsī, pahīnabhayabheravo;

Jhāyati vanamogayha, putto godhāya bhaddiyo.

Hôm nay, vị ấy, Bhaddiya, con trai của bà Godhā, là người hiền thiện, không còn kinh hãi, đã từ bỏ sợ hãi và khiếp đảm, đi vào rừng và thiền định.


865.

865.


‘‘Sīlakkhandhe patiṭṭhāya, satiṃ paññañca bhāvayaṃ;

Pāpuṇiṃ anupubbena, sabbasaṃyojanakkhaya’’nti.

An trú trong giới uẩn, tu tập niệm và tuệ, ta đã tuần tự đạt đến sự đoạn tận tất cả các kiết sử.


… Bhaddiyo kāḷigodhāya putto thero….

... Trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷigodhā...


8. Aṅgulimālattheragāthā

8. Trưởng Lão Kệ Aṅgulimāla (Vô Não)


866.

866.


‘‘Gacchaṃ vadesi samaṇa ‘ṭṭhitomhi’, mamañca brūsi ṭhitamaṭṭhitoti;

Pucchāmi taṃ samaṇa etamatthaṃ, ‘kathaṃ ṭhito tvaṃ ahamaṭṭhitomhi’’’.

Này Sa-môn, ngài đang đi mà lại nói: ‘Ta đã dừng lại,’ còn tôi đang dừng lại thì ngài lại bảo là chưa dừng. Này Sa-môn, tôi xin hỏi ngài về ý nghĩa này: ‘Tại sao ngài đã dừng lại, còn tôi thì chưa dừng lại?’


867.

867.


‘‘Ṭhito ahaṃ aṅgulimāla sabbadā, sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ;

Tuvañca pāṇesu asaññatosi, tasmā ṭhitohaṃ tuvamaṭṭhitosi’’.

Này Aṅgulimāla, Ta đã dừng lại mãi mãi, đã từ bỏ trừng phạt đối với tất cả chúng sanh. Còn ngươi thì không tự chế đối với các loài hữu tình. Vì thế, Ta đã dừng lại, còn ngươi thì chưa dừng lại.


868.

868.


‘‘Cirassaṃ vata me mahito mahesī, mahāvanaṃ samaṇo paccapādi ;

Sohaṃ cajissāmi sahassapāpaṃ, sutvāna gāthaṃ tava dhammayuttaṃ’’.

Thật đã lâu thay, bậc Đại Sĩ, bậc Sa-môn được tôn kính, đã đến khu rừng lớn vì lợi ích của con. Sau khi nghe kệ ngôn hợp pháp của ngài, con sẽ từ bỏ ngàn điều ác.


869.

869.


Icceva [Pg.334] coro asimāvudhañca, sobbhe papāte narake anvakāsi ;

Avandi coro sugatassa pāde, tattheva pabbajjamayāci buddhaṃ.

Vừa nói xong, tên cướp đã vứt gươm và vũ khí xuống vực thẳm, khe sâu, hố thẳm. Tên cướp đảnh lễ dưới chân bậc Thiện Thệ, và ngay tại đó, đã xin Đức Phật cho được xuất gia.


870.

870.


Buddho ca kho kāruṇiko mahesi, yo satthā lokassa sadevakassa;

‘Tamehi bhikkhū’ti tadā avoca, eseva tassa ahu bhikkhubhāvo.

Và Đức Phật, bậc bi mẫn, bậc Đại Sĩ, là Đạo Sư của thế giới cùng với chư thiên, lúc ấy đã nói: ‘Hãy đến, tỳ khưu.’ Chính lời ấy đã trở thành sự xuất gia của vị ấy.


871.

871.


‘‘Yo ca pubbe pamajjitvā, pacchā so nappamajjati;

Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.

Người nào trước kia đã buông lung, sau đó không buông lung nữa, người ấy soi sáng thế gian này, như vầng trăng thoát khỏi mây che.


872.

872.


‘‘Yassa pāpaṃ kataṃ kammaṃ, kusalena pidhīyati ;

Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.

Nghiệp ác nào của người nào đã được làm, được thiện nghiệp che lấp, người ấy soi sáng thế gian này, như vầng trăng thoát khỏi mây che.


873.

873.


‘‘Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;

Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.

Vị tỳ khưu trẻ tuổi nào, nỗ lực trong giáo pháp của Đức Phật, vị ấy soi sáng thế gian này, như vầng trăng thoát khỏi mây che.


874.

874.


‘‘Disāpi me dhammakathaṃ suṇantu, disāpi me yuñjantu buddhasāsane;

Disāpi me te manuje bhajantu, ye dhammamevādapayanti santo.

Mong rằng các kẻ thù của tôi cũng được nghe pháp thoại, mong rằng các kẻ thù của tôi cũng nỗ lực trong giáo pháp của Đức Phật. Mong rằng các kẻ thù của tôi cũng thân cận những người hiền thiện, những vị chỉ dạy chánh pháp.


875.

875.


‘‘Disā hi me khantivādānaṃ, avirodhappasaṃsinaṃ;

Suṇantu dhammaṃ kālena, tañca anuvidhīyantu.

Mong rằng các kẻ thù của tôi được nghe chánh pháp đúng thời từ những vị thuyết giảng về nhẫn nại, tán thán sự không chống đối, và mong họ thực hành theo lời dạy ấy.


876.

876.


‘‘Na hi jātu so mamaṃ hiṃse, aññaṃ vā pana kiñcanaṃ ;

Pappuyya paramaṃ santiṃ, rakkheyya tasathāvare.

Mong rằng người ấy không bao giờ làm hại tôi, hay bất cứ ai khác. Sau khi đạt được sự an tịnh tối thượng, mong người ấy bảo vệ các loài động và bất động.


877.

877.


‘‘Udakañhi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ;

Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti paṇḍitā.

Người dẫn nước thì dẫn nước đi, người làm tên thì uốn tên cho thẳng, người thợ mộc thì uốn gỗ, bậc hiền trí thì nhiếp phục chính mình.


878.

878.


‘‘Daṇḍeneke [Pg.335] damayanti, aṅkusebhi kasāhi ca;

Adaṇḍena asatthena, ahaṃ dantomhi tādinā.

“Một số người dùng gậy gộc, dùng móc câu và roi vọt để điều phục; còn tôi, không gậy, không gươm, đã được bậc Như Nhiên điều phục.”


879.

879.


‘‘‘Ahiṃsako’ti me nāmaṃ, hiṃsakassa pure sato;

Ajjāhaṃ saccanāmomhi, na naṃ hiṃsāmi kiñcanaṃ.

“Tên tôi là ‘Vô Hại’, dù trước kia tôi là kẻ ‘Gây Hại’. Ngày nay, tôi thật đúng với tên mình, tôi không làm hại bất cứ ai.”


880.

880.


‘‘Coro ahaṃ pure āsiṃ, aṅgulimāloti vissuto;

Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ.

“Trước kia, tôi là tên cướp, nổi danh là Aṅgulimāla. Bị dòng thác lớn cuốn trôi, tôi đã đến quy y với Đức Phật.”


881.

881.


‘‘Lohitapāṇi pure āsiṃ, aṅgulimāloti vissuto;

Saraṇagamanaṃ passa, bhavanetti samūhatā.

“Trước kia, tôi tay vấy máu, nổi danh là Aṅgulimāla. Hãy xem sự quy y này, dây dẫn đến tái sanh đã được nhổ bật.”


882.

882.


‘‘Tādisaṃ kammaṃ katvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ;

Phuṭṭho kammavipākena, anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.

“Đã làm nghiệp như thế, nhiều nghiệp dẫn đến khổ cảnh; bị quả báo của nghiệp chạm đến, tôi ăn vật thực mà không mắc nợ.”


883.

883.


‘‘Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā;

Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.

“Những kẻ ngu, người thiếu trí, thường buông lung trong phóng dật; còn người trí bảo vệ sự không phóng dật, như tài sản quý giá nhất.”


884.

884.


‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmaratisanthavaṃ ;

Appamatto hi jhāyanto, pappoti paramaṃ sukhaṃ.

“Chớ buông lung trong phóng dật, chớ thân cận với ái dục; người không phóng dật, khi thiền định, sẽ đạt được an lạc tối thượng.”


885.

885.


‘‘Svāgataṃ nāpagataṃ, netaṃ dummantitaṃ mama;

Savibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamaṃ.

“Thật là một sự đến tốt đẹp, không phải là sự đến vô ích, đây không phải là quyết định tồi tệ của tôi. Giữa các pháp đã được phân tích, tôi đã đạt đến pháp cao thượng nhất.”


886.

886.


‘‘Svāgataṃ nāpagataṃ, netaṃ dummantitaṃ mama;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

“Thật là một sự đến tốt đẹp, không phải là sự đến vô ích, đây không phải là quyết định tồi tệ của tôi. Ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành.”


887.

887.


‘‘Araññe rukkhamūle vā, pabbatesu guhāsu vā;

Tattha tattheva aṭṭhāsiṃ, ubbiggamanaso tadā.

“Trong rừng, hoặc dưới gốc cây, trên núi, hoặc trong hang động; bất cứ nơi đâu, lúc ấy tôi cũng đứng với tâm hoảng sợ.”


888.

888.


‘‘Sukhaṃ sayāmi ṭhāyāmi, sukhaṃ kappemi jīvitaṃ;

Ahatthapāso mārassa, aho satthānukampito.

“Tôi ngủ yên, đứng yên, tôi sống cuộc đời an lạc. Tôi đã thoát khỏi bẫy của Ma vương. Ôi, thật là lòng bi mẫn của bậc Đạo Sư!”


889.

889.


‘‘Brahmajacco pure āsiṃ, udicco ubhato ahu;

Sojja putto sugatassa, dhammarājassa satthuno.

“Trước kia, tôi thuộc dòng dõi Bà-la-môn, cao quý từ cả hai phía cha mẹ. Hôm nay, tôi là con của bậc Thiện Thệ, của Pháp Vương, của bậc Đạo Sư.”


890.

890.


‘‘Vītataṇho anādāno, guttadvāro susaṃvuto;

Aghamūlaṃ vadhitvāna, patto me āsavakkhayo.

“Không còn tham ái, không còn chấp thủ, các căn được phòng hộ, khéo chế ngự. Đã diệt tận gốc rễ của khổ đau, tôi đã đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc.”


891.

891.


‘‘Pariciṇṇo [Pg.336] mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;

Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā’’ti.

“Tôi đã phụng sự bậc Đạo Sư, đã thực hành giáo pháp của Đức Phật. Gánh nặng đã được đặt xuống, dây dẫn đến tái sanh đã được nhổ bật.”


… Aṅgulimālo thero….

… Trưởng lão Aṅgulimāla …


9. Anuruddhattheragāthā

9. Kệ Trưởng Lão Anuruddha


892.

892.


‘‘Pahāya mātāpitaro, bhaginī ñātibhātaro;

Pañca kāmaguṇe hitvā, anuruddhova jhāyatu.

“Từ bỏ mẹ cha, chị em, bà con, anh em; từ bỏ năm dục lạc, Anuruddha này đang thiền định.”


893.

893.


‘‘Sameto naccagītehi, sammatāḷappabodhano;

Na tena suddhimajjhagaṃ, mārassa visaye rato.

“Được vây quanh bởi ca múa, được đánh thức bởi tiếng não bạt; do đó, tôi không đạt được sự thanh tịnh, vì còn vui thích trong cảnh giới của Ma vương.”


894.

894.


‘‘Etañca samatikkamma, rato buddhassa sāsane;

Sabboghaṃ samatikkamma, anuruddhova jhāyati.

“Vượt qua cả điều này, hoan hỷ trong giáo pháp của Đức Phật; vượt qua tất cả bộc lưu, Anuruddha này đang thiền định.”


895.

895.


‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā;

Ete ca samatikkamma, anuruddhova jhāyati.

“Sắc, thanh, hương, vị, và xúc chạm khả ái; vượt qua cả những điều này, Anuruddha này đang thiền định.”


896.

896.


‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, eko adutiyo muni;

Esati paṃsukūlāni, anuruddho anāsavo.

“Sau khi đi khất thực về, vị ẩn sĩ một mình, không bạn đồng hành; Anuruddha, bậc vô lậu, tìm kiếm những tấm y phấn tảo.”


897.

897.


‘‘Vicinī aggahī dhovi, rajayī dhārayī muni;

Paṃsukūlāni matimā, anuruddho anāsavo.

“Vị ẩn sĩ đã chọn lựa, nhặt lên, giặt giũ, nhuộm, và mặc vào; bậc trí tuệ, Anuruddha, bậc vô lậu, (mặc) những tấm y phấn tảo.”


898.

898.


‘‘Mahiccho ca asantuṭṭho, saṃsaṭṭho yo ca uddhato;

Tassa dhammā ime honti, pāpakā saṃkilesikā.

“Người nào có nhiều tham muốn, không biết đủ, sống chung đụng, và tâm trạo cử; người ấy có những pháp này: những pháp xấu ác, gây ô nhiễm.”


899.

899.


‘‘Sato ca hoti appiccho, santuṭṭho avighātavā;

Pavivekarato vitto, niccamāraddhavīriyo.

“Người nào có chánh niệm, ít ham muốn, biết đủ, không bị phiền não; vui thích viễn ly, hoan hỷ, và luôn tinh tấn.”


900.

900.


‘‘Tassa dhammā ime honti, kusalā bodhipakkhikā;

Anāsavo ca so hoti, iti vuttaṃ mahesinā.

“Người ấy có những pháp này: những pháp thiện, thuộc phần giác ngộ; và người ấy trở thành bậc vô lậu, như lời bậc Đại Sĩ đã dạy.”


901.

901.


‘‘Mama saṅkappamaññāya, satthā loke anuttaro;

Manomayena kāyena, iddhiyā upasaṅkami.

“Biết được ý nghĩ của tôi, bậc Đạo Sư vô thượng trong đời; với thân do ý tạo thành, bằng thần thông, Ngài đã đến gần.”


902.

902.


‘‘Yadā me ahu saṅkappo, tato uttari desayi;

Nippapañcarato buddho, nippapañcamadesayi.

“Khi ý nghĩ của tôi khởi lên, Ngài đã dạy pháp cao hơn nữa; Đức Phật, bậc vui thích trong pháp vô hý luận, đã dạy về pháp vô hý luận.”


903.

903.


‘‘Tassāhaṃ dhammamaññāya, vihāsiṃ sāsane rato;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

“Hiểu được pháp của Ngài, tôi sống hoan hỷ trong giáo pháp; ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành.”


904.

904.


‘‘Pañcapaññāsavassāni[Pg.337], yato nesajjiko ahaṃ;

Pañcavīsativassāni, yato middhaṃ samūhataṃ.

“Đã năm mươi lăm năm, kể từ khi tôi thực hành hạnh không nằm; đã hai mươi lăm năm, kể từ khi tôi đoạn trừ cơn buồn ngủ.”


905.

905.


‘‘Nāhu assāsapassāsā, ṭhitacittassa tādino;

Anejo santimārabbha, cakkhumā parinibbuto.

“Không còn hơi thở ra vào, đối với bậc có tâm an trú, bậc Như Nhiên; không còn dao động, hướng đến tịch tịnh, bậc có Mắt đã nhập Niết-bàn.”


906.

906.


‘‘Asallīnena cittena, vedanaṃ ajjhavāsayi;

Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho cetaso ahu.

Với tâm không nao núng, Ngài đã chịu đựng cảm thọ; Sự giải thoát của tâm thức, giống như ngọn đèn dầu đã tắt.


907.

907.


‘‘Ete pacchimakā dāni, munino phassapañcamā;

Nāññe dhammā bhavissanti, sambuddhe parinibbute.

Đối với bậc Mâu-ni, các pháp này có xúc là thứ năm, nay là những pháp cuối cùng; Khi bậc Chánh Đẳng Giác nhập Niết-bàn, sẽ không còn các pháp khác sanh khởi.


908.

908.


‘‘Natthi dāni punāvāso, devakāyasmi jālini;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo.

Này Jālinī, nay không còn trú ngụ lại trong cõi chư thiên; Vòng luân hồi sanh tử đã tận diệt, nay không còn tái sanh nữa.


909.

909.


‘‘Yassa muhuttena sahassadhā, loko saṃvidito sabrahmakappo;

Vasī iddhiguṇe cutūpapāte, kāle passati devatā sa bhikkhu.

Vị Tỳ-khưu nào trong khoảnh khắc biết rõ ngàn thế giới cùng với cõi Phạm thiên, làm chủ thần thông lực và sự sanh tử (của chúng sanh), vị ấy thấy được chư thiên vào đúng lúc.


910.

910.


‘‘Annabhāro pure āsiṃ, daliddo ghāsahārako;

Samaṇaṃ paṭipādesiṃ, upariṭṭhaṃ yasassinaṃ.

Thuở trước, ta là Annabhāra, một người nghèo khó cắt cỏ; Ta đã cúng dường vị Sa-môn Upariṭṭha, bậc có danh tiếng.


911.

911.


‘‘Somhi sakyakule jāto, anuruddhoti maṃ vidū;

Upeto naccagītehi, sammatāḷappabodhano.

Ta đây sanh trong dòng Thích-ca, người ta biết ta là Anuruddha; Sống trong cảnh ca múa, được đánh thức bởi tiếng não bạt và chũm chọe.


912.

912.


‘‘Athaddasāsiṃ sambuddhaṃ, satthāraṃ akutobhayaṃ;

Tasmiṃ cittaṃ pasādetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.

Rồi ta đã thấy bậc Chánh Đẳng Giác, bậc Đạo Sư không còn sợ hãi; Với tâm tịnh tín nơi Ngài, ta đã xuất gia vào đời sống không nhà.


913.

913.


‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, yattha me vusitaṃ pure;

Tāvatiṃsesu devesu, aṭṭhāsiṃ sakkajātiyā.

Ta biết các kiếp quá khứ, nơi ta đã từng sống trước đây; Ta đã từng là Đế-thích giữa các vị trời ở cõi Đao-lợi.


914.

914.


‘‘Sattakkhattuṃ manussindo, ahaṃ rajjamakārayiṃ;

Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro;

Adaṇḍena asatthena, dhammena anusāsayiṃ.

Bảy lần ta làm vua của loài người, đã trị vì vương quốc; Là người chinh phục bốn phương, làm chủ cõi Diêm-phù-đề; Ta đã giáo hóa bằng chánh pháp, không dùng hình phạt, không dùng vũ khí.


915.

915.


‘‘Ito satta tato satta, saṃsārāni catuddasa;

Nivāsamabhijānissaṃ, devaloke ṭhitā tadā.

Bảy lần từ đây, bảy lần từ đó, mười bốn lần luân hồi; Khi đang ở cõi trời, ta đã biết rõ nơi mình từng ở.


916.

916.


‘‘Pañcaṅgike [Pg.338] samādhimhi, sante ekodibhāvite;

Paṭippassaddhiladdhamhi, dibbacakkhu visujjhi me.

Trong định có năm chi, khi an tịnh và được tu tập đến nhất tâm; Khi đạt được sự an tịnh, thiên nhãn của ta đã được thanh tịnh.


917.

917.


‘‘Cutūpapātaṃ jānāmi, sattānaṃ āgatiṃ gatiṃ;

Itthabhāvaññathābhāvaṃ, jhāne pañcaṅgike ṭhito.

An trú trong thiền có năm chi, ta biết sự sanh tử của chúng sanh, sự đến và đi của họ, trạng thái này và trạng thái khác.


918.

918.


‘‘Pariciṇṇo mayā satthā…pe… bhavanetti samūhatā.

Ta đã hầu cận bậc Đạo Sư... Dây dẫn đến tái sanh đã được nhổ bật.


919.

919.


‘‘Vajjīnaṃ veḷuvagāme, ahaṃ jīvitasaṅkhayā;

Heṭṭhato veḷugumbasmiṃ, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.

Tại làng Veḷuva của xứ Vajjī, do mạng sống đã tận, ta, người không còn lậu hoặc, sẽ nhập Niết-bàn dưới một bụi tre.


… Anuruddho thero….

... Trưởng lão Anuruddha...


10. Pārāpariyattheragāthā

10. Kệ Trưởng lão Pārāpariya


920.

920.


Samaṇassa ahu cintā, pupphitamhi mahāvane;

Ekaggassa nisinnassa, pavivittassa jhāyino.

10. Một suy nghĩ đã khởi lên cho vị Sa-môn, đang thiền định, ngồi một mình với tâm chuyên nhất ở nơi vắng vẻ trong khu rừng lớn đang nở hoa.


921.

921.


‘‘Aññathā lokanāthamhi, tiṭṭhante purisuttame;

Iriyaṃ āsi bhikkhūnaṃ, aññathā dāni dissati.

Khi bậc Lãnh đạo thế gian, bậc Tối thượng nhân còn tại thế, oai nghi của các Tỳ-khưu là một kiểu; bây giờ, nó lại được thấy theo một kiểu khác.


922.

922.


‘‘Sītavātaparittānaṃ, hirikopīnachādanaṃ;

Mattaṭṭhiyaṃ abhuñjiṃsu, santuṭṭhā itarītare.

Họ đã dùng y phục chỉ vừa đủ để ngăn gió lạnh và che phần kín đáng xấu hổ, biết đủ với bất cứ thứ gì có được.


923.

923.


‘‘Paṇītaṃ yadi vā lūkhaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ;

Yāpanatthaṃ abhuñjiṃsu, agiddhā nādhimucchitā.

Dù là ngon hay thô, dù là ít hay nhiều; Họ đã ăn chỉ để duy trì mạng sống, không tham lam, không say đắm.


924.

924.


‘‘Jīvitānaṃ parikkhāre, bhesajje atha paccaye;

Na bāḷhaṃ ussukā āsuṃ, yathā te āsavakkhaye.

Về các vật dụng cho đời sống, thuốc men và các vật dụng khác; Họ đã không quá nhiệt tâm, như họ đã nhiệt tâm trong việc đoạn tận các lậu hoặc.


925.

925.


‘‘Araññe rukkhamūlesu, kandarāsu guhāsu ca;

Vivekamanubrūhantā, vihaṃsu tapparāyanā.

Trong rừng, dưới gốc cây, trong hang núi và trong động; Họ đã sống, tu tập sự viễn ly, với đó là mục đích của họ.


926.

926.


‘‘Nīcā niviṭṭhā subharā, mudū atthaddhamānasā;

Abyāsekā amukharā, atthacintā vasānugā.

Khiêm hạ, vững chắc, dễ nuôi, nhu hòa, tâm không cứng cỏi; Không dính mắc, không lắm lời, suy tư về lợi ích, sống thuận theo đó.


927.

927.


‘‘Tato pāsādikaṃ āsi, gataṃ bhuttaṃ nisevitaṃ;

Siniddhā teladhārāva, ahosi iriyāpatho.

Do đó, việc đi, việc ăn, việc giao tiếp của họ đều khả ái; Oai nghi của họ giống như dòng dầu trơn tru.


928.

928.


‘‘Sabbāsavaparikkhīṇā, mahājhāyī mahāhitā;

Nibbutā dāni te therā, parittā dāni tādisā.

Các vị Trưởng lão ấy, những người đã đoạn tận mọi lậu hoặc, những bậc đại thiền định, những bậc có lợi ích lớn, nay đã nhập Niết-bàn. Nay những vị như vậy còn lại rất ít.


929.

929.


‘‘Kusalānañca [Pg.339] dhammānaṃ, paññāya ca parikkhayā;

Sabbākāravarūpetaṃ, lujjate jinasāsanaṃ.

Do sự suy giảm của các thiện pháp và của trí tuệ; Giáo pháp của bậc Chiến Thắng, vốn đầy đủ mọi phương diện cao quý, đang bị hủy hoại.


930.

930.


‘‘Pāpakānañca dhammānaṃ, kilesānañca yo utu;

Upaṭṭhitā vivekāya, ye ca saddhammasesakā.

Đây là thời của các ác pháp và của các phiền não; Những ai nỗ lực vì sự viễn ly, họ là những người còn sót lại của chánh pháp.


931.

931.


‘‘Te kilesā pavaḍḍhantā, āvisanti bahuṃ janaṃ;

Kīḷanti maññe bālehi, ummattehiva rakkhasā.

Những phiền não ấy tăng trưởng, xâm nhập nhiều người; Ta nghĩ rằng chúng đang đùa giỡn với những kẻ ngu, như các quỷ dạ-xoa với người điên.


932.

932.


‘‘Kilesehābhibhūtā te, tena tena vidhāvitā;

Narā kilesavatthūsu, sasaṅgāmeva ghosite.

Bị phiền não chế ngự, họ chạy tán loạn đây đó; Những con người trong các đối tượng của phiền não, như trong một trận chiến đã được tuyên bố.


933.

933.


‘‘Pariccajitvā saddhammaṃ, aññamaññehi bhaṇḍare;

Diṭṭhigatāni anventā, idaṃ seyyoti maññare.

Từ bỏ chánh pháp, họ tranh cãi với nhau; Đi theo các tà kiến, họ nghĩ rằng: 'Cái này là cao thượng hơn'.


934.

934.


‘‘Dhanañca puttaṃ bhariyañca, chaḍḍayitvāna niggatā;

Kaṭacchubhikkhahetūpi, akicchāni nisevare.

Họ từ bỏ của cải, con cái, và vợ, rồi ra đi xuất gia; (thế nhưng) chỉ vì một muỗng vật thực, họ lại làm những điều không nên làm.


935.

935.


‘‘Udarāvadehakaṃ bhutvā, sayantuttānaseyyakā;

Kathaṃ vattenti paṭibuddhā, yā kathā satthugarahitā.

Sau khi ăn no căng bụng, họ nằm ngửa ra ngủ; khi thức dậy, họ lại nói những câu chuyện bị Bậc Đạo Sư quở trách.


936.

936.


‘‘Sabbakārukasippāni, cittiṃ katvāna sikkhare;

Avūpasantā ajjhattaṃ, sāmaññatthoti acchati.

Họ thành tâm học hỏi tất cả các nghề thủ công và nghệ thuật; với nội tâm không an tịnh, ý nghĩa của sa-môn hạnh trở nên xa rời.


937.

937.


‘‘Mattikaṃ telacuṇṇañca, udakāsanabhojanaṃ;

Gihīnaṃ upanāmenti, ākaṅkhantā bahuttaraṃ.

Họ dâng cúng cho các gia chủ đất sét, dầu, bột thơm, nước, chỗ ngồi, và vật thực, trong khi mong muốn nhận lại nhiều hơn nữa.


938.

938.


‘‘Dantaponaṃ kapitthañca, pupphaṃ khādaniyāni ca;

Piṇḍapāte ca sampanne, ambe āmalakāni ca.

(Họ dâng cúng) tăm xỉa răng, trái quách, hoa, và các vật thực cứng; cả vật thực khất thực hảo hạng, xoài, và trái amla.


939.

939.


‘‘Bhesajjesu yathā vejjā, kiccākicce yathā gihī;

Gaṇikāva vibhūsāyaṃ, issare khattiyā yathā.

Trong việc thuốc men, họ như thầy thuốc; trong các công việc lớn nhỏ, họ như người tại gia; trong việc trang điểm, họ như kỹ nữ; trong việc cai trị, họ như vua chúa.


940.

940.


‘‘Nekatikā vañcanikā, kūṭasakkhī apāṭukā;

Bahūhi parikappehi, āmisaṃ paribhuñjare.

Họ là những kẻ lừa đảo, gian dối, làm chứng gian, không có sự phòng hộ; bằng nhiều mưu kế, họ thọ dụng các lợi dưỡng vật chất.


941.

941.


‘‘Lesakappe pariyāye, parikappenudhāvitā;

Jīvikatthā upāyena, saṅkaḍḍhanti bahuṃ dhanaṃ.

Bị cuốn theo những lời gợi ý, cách nói bóng gió, và mưu kế, vì mục đích sinh nhai, họ dùng phương tiện để thu gom nhiều của cải.


942.

942.


‘‘Upaṭṭhāpenti [Pg.340] parisaṃ, kammato no ca dhammato;

Dhammaṃ paresaṃ desenti, lābhato no ca atthato.

Họ khiến hội chúng phục vụ mình vì công việc (của họ), chứ không phải vì Pháp. Họ thuyết Pháp cho người khác vì lợi lộc, chứ không phải vì lợi ích.


943.

943.


‘‘Saṅghalābhassa bhaṇḍanti, saṅghato paribāhirā;

Paralābhopajīvantā, ahirīkā na lajjare.

Là những người ngoài Tăng-già, họ tranh cãi vì lợi lộc của Tăng-già. Sống nhờ vào lợi lộc của người khác, họ không có tàm, không biết hổ thẹn.


944.

944.


‘‘Nānuyuttā tathā eke, muṇḍā saṅghāṭipārutā;

Sambhāvanaṃyevicchanti, lābhasakkāramucchitā.

Cũng vậy, một số người không chuyên tâm, đầu cạo trọc, khoác y tăng-già-lê; say đắm trong lợi lộc và danh vọng, họ chỉ mong muốn được tán dương.


945.

945.


‘‘Evaṃ nānappayātamhi, na dāni sukaraṃ tathā;

Aphusitaṃ vā phusituṃ, phusitaṃ vānurakkhituṃ.

Khi mọi việc đã đi theo nhiều hướng sai lệch như vậy, bây giờ không còn dễ dàng như trước để chứng đắc điều chưa chứng đắc, hoặc để bảo vệ điều đã chứng đắc.


946.

946.


‘‘Yathā kaṇṭakaṭṭhānamhi, careyya anupāhano;

Satiṃ upaṭṭhapetvāna, evaṃ gāme munī care.

Như người không mang giày đi trong nơi có gai, bậc mâu-ni cũng vậy, sau khi thiết lập niệm, nên đi trong làng.


947.

947.


‘‘Saritvā pubbake yogī, tesaṃ vattamanussaraṃ;

Kiñcāpi pacchimo kālo, phuseyya amataṃ padaṃ.

Hãy nhớ lại các vị hành giả xưa, tùy niệm theo hạnh của các vị ấy; dù cho là thời kỳ cuối cùng, vẫn có thể chứng đắc trạng thái bất tử.


948.

948.


‘‘Idaṃ vatvā sālavane, samaṇo bhāvitindriyo;

Brāhmaṇo parinibbāyī, isi khīṇapunabbhavo’’ti.

Sau khi nói điều này trong rừng sāla, vị sa-môn đã tu tập các căn, vị Bà-la-môn, vị ẩn sĩ đã đoạn tận tái sanh, đã nhập vô dư y Niết-bàn.


… Pārāpariyo thero….

… Trưởng lão Pārāpariya …


Vīsatinipāto niṭṭhito.

Phẩm Hai Mươi Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây:


Adhimutto pārāpariyo, telakāni raṭṭhapālo;

Mālukyaselo bhaddiyo, aṅguli dibbacakkhuko.

Adhimutta, Pārāpariya, Telakāni, Raṭṭhapāla; Mālukya(putta), Selo, Bhaddiya, Aṅguli(māla), và vị có thiên nhãn (Anuruddha).


Pārāpariyo dasete, vīsamhi parikittitā;

Gāthāyo dve satā honti, pañcatālīsa uttarinti.

Mười vị này đã được kể trong Phẩm Hai Mươi. Số kệ là hai trăm bốn mươi lăm.


17. Tiṃsanipāto

17. Phẩm Ba Mươi Kệ


1. Phussattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Phussa


949.

949.


Pāsādike [Pg.341] bahū disvā, bhāvitatte susaṃvute;

Isi paṇḍarasagotto, apucchi phussasavhayaṃ.

Sau khi thấy nhiều vị tỳ-khưu đáng kính, có tâm đã tu tập, được phòng hộ khéo, vị ẩn sĩ thuộc dòng dõi Paṇḍara đã hỏi vị có tên là Phussa.


950.

950.


‘‘Kiṃchandā kimadhippāyā, kimākappā bhavissare;

Anāgatamhi kālamhi, taṃ me akkhāhi pucchito’’.

Trong thời vị lai, các vị (tỳ-khưu) sẽ có ý muốn gì, chí hướng gì, và cách hành xử ra sao? Khi được hỏi, xin ngài hãy nói cho tôi biết điều đó.


951.

951.


‘‘Suṇohi vacanaṃ mayhaṃ, isipaṇḍarasavhaya;

Sakkaccaṃ upadhārehi, ācikkhissāmyanāgataṃ.

Hỡi vị ẩn sĩ tên Paṇḍara, hãy lắng nghe lời của ta. Hãy kính cẩn ghi nhớ, ta sẽ nói về tương lai.


952.

952.


‘‘Kodhanā upanāhī ca, makkhī thambhī saṭhā bahū;

Ussukī nānāvādā ca, bhavissanti anāgate.

Trong tương lai, sẽ có nhiều vị (tỳ-khưu) hay sân hận, phẫn uất, che giấu công ơn, cứng đầu, xảo trá, ganh tỵ, và có nhiều quan điểm khác nhau.


953.

953.


‘‘Aññātamānino dhamme, gambhīre tīragocarā;

Lahukā agaru dhamme, aññamaññamagāravā.

Tự mãn rằng mình đã biết Pháp sâu xa, họ sẽ hành hoạt ở bờ bên này. Họ sẽ hời hợt, không tôn trọng Pháp, và không tôn trọng lẫn nhau.


954.

954.


‘‘Bahū ādīnavā loke, uppajjissantyanāgate;

Sudesitaṃ imaṃ dhammaṃ, kilesessanti dummatī.

Trong tương lai, nhiều sự nguy hại sẽ phát sanh trên thế gian. Những kẻ ác tuệ sẽ làm ô uế Pháp đã được khéo thuyết này.


955.

955.


‘‘Guṇahīnāpi saṅghamhi, voharantā visāradā;

Balavanto bhavissanti, mukharā assutāvino.

Dù thiếu đức hạnh, họ vẫn dạn dĩ nói năng giữa Tăng-già. Những kẻ lớn tiếng, không có đa văn sẽ trở nên có thế lực.


956.

956.


‘‘Guṇavantopi saṅghamhi, voharantā yathātthato;

Dubbalā te bhavissanti, hirīmanā anatthikā.

Ngay cả những vị có đức hạnh, khi nói năng đúng theo sự thật giữa Tăng-già, cũng sẽ trở nên yếu thế, vì có lòng tàm và không muốn dính líu.


957.

957.


‘‘Rajataṃ jātarūpañca, khettaṃ vatthumajeḷakaṃ;

Dāsidāsañca dummedhā, sādiyissantyanāgate.

Trong tương lai, những kẻ vô trí sẽ vui thích nhận bạc và vàng, ruộng, đất, dê và cừu, cùng nô tỳ nam nữ.


958.

958.


‘‘Ujjhānasaññino bālā, sīlesu asamāhitā;

Unnaḷā vicarissanti, kalahābhiratā magā.

Những kẻ ngu dốt có tâm khinh miệt, không định tĩnh trong các giới, kiêu mạn, thích thú tranh cãi, sẽ đi lại như loài thú.


959.

959.


‘‘Uddhatā ca bhavissanti, nīlacīvarapārutā;

Kuhā thaddhā lapā siṅgī, carissantyariyā viya.

Họ sẽ có tâm trạo cử, và khoác y màu xanh sẫm; là những kẻ lừa dối, cứng rắn, ba hoa, đầy phiền não, họ sẽ đi lại như thể là bậc Thánh.


960.

960.


‘‘Telasaṇṭhehi kesehi, capalā añjanakkhikā;

Rathiyāya gamissanti, dantavaṇṇikapārutā.

Với tóc được chải bằng dầu sáp, lăng xăng, mắt được tô vẽ, khoác y màu ngà voi, họ sẽ đi lại trên đường phố.


961.

961.


‘‘Ajegucchaṃ [Pg.342] vimuttehi, surattaṃ arahaddhajaṃ;

Jigucchissanti kāsāvaṃ, odātesu samucchitā.

Say đắm trong y phục trắng, họ sẽ chán ghét y cà-sa, là lá cờ của bậc A-la-hán, được nhuộm khéo, không đáng chê bai bởi các bậc giải thoát.


962.

962.


‘‘Lābhakāmā bhavissanti, kusītā hīnavīriyā;

Kicchantā vanapatthāni, gāmantesu vasissare.

Họ sẽ tham muốn lợi lộc, lười biếng, ít tinh tấn; cảm thấy khổ sở với các trú xứ trong rừng, họ sẽ trú ngụ ở gần làng.


963.

963.


‘‘Ye ye lābhaṃ labhissanti, micchājīvaratā sadā;

Te teva anusikkhantā, bhajissanti asaṃyatā.

Những ai luôn thích thú tà mạng và nhận được lợi lộc, những kẻ không thu thúc sẽ bắt chước theo họ và sẽ thân cận (với quyền thế).


964.

964.


‘‘Ye ye alābhino lābhaṃ, na te pujjā bhavissare;

Supesalepi te dhīre, sevissanti na te tadā.

Những ai không nhận được lợi lộc, họ sẽ không được tôn kính. Dù là bậc hiền trí, rất yêu mến giới hạnh, họ cũng sẽ không được thân cận vào lúc ấy.


965.

965.


‘‘Milakkhurajanaṃ rattaṃ, garahantā sakaṃ dhajaṃ;

Titthiyānaṃ dhajaṃ keci, dhārissantyavadātakaṃ.

Chê bai lá cờ của mình được nhuộm bằng thuốc nhuộm của người man di, một số sẽ mặc y phục trắng, là lá cờ của ngoại đạo.


966.

966.


‘‘Agāravo ca kāsāve, tadā tesaṃ bhavissati;

Paṭisaṅkhā ca kāsāve, bhikkhūnaṃ na bhavissati.

Khi ấy, họ sẽ không có sự tôn kính đối với y cà-sa; và sẽ không có sự quán xét về y cà-sa đối với các tỳ khưu.


967.

967.


‘‘Abhibhūtassa dukkhena, sallaviddhassa ruppato;

Paṭisaṅkhā mahāghorā, nāgassāsi acintiyā.

Bị áp đảo bởi đau khổ, bị mũi tên bắn trúng, đang quằn quại, một sự quán xét vĩ đại, kinh khủng, không thể nghĩ bàn đã khởi lên nơi voi chúa.


968.

968.


‘‘Chaddanto hi tadā disvā, surattaṃ arahaddhajaṃ;

Tāvadeva bhaṇī gāthā, gajo atthopasaṃhitā’’.

Quả vậy, khi ấy voi chúa Chaddanta, sau khi thấy lá cờ của bậc A-la-hán được nhuộm khéo, đã nói lên những câu kệ liên quan đến lợi ích.


969.

969.


‘‘Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridhassati ;

Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati.

Người nào chưa loại bỏ cấu uế, xa lìa sự tự chế và chân thật, mà mặc y cà-sa, người ấy không xứng đáng với y cà-sa.


970.

970.


‘‘Yo ca vantakāsāvassa, sīlesu susamāhito;

Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati.

Còn người nào đã nôn ra cấu uế, khéo định tĩnh trong các giới, đầy đủ sự tự chế và chân thật, chính người ấy xứng đáng với y cà-sa.


971.

971.


‘‘Vipannasīlo dummedho, pākaṭo kāmakāriyo;

Vibbhantacitto nissukko, na so kāsāvamarahati.

Người nào giới bị hư hoại, vô trí, nổi tiếng là kẻ làm theo dục vọng, tâm tán loạn, không có thiện pháp trong sạch, người ấy không xứng đáng với y cà-sa.


972.

972.


‘‘Yo ca sīlena sampanno, vītarāgo samāhito;

Odātamanasaṅkappo, sa ve kāsāvamarahati.

Còn người nào đầy đủ giới hạnh, ly tham, định tĩnh, có tâm tư trong sạch, chính người ấy xứng đáng với y cà-sa.


973.

973.


‘‘Uddhato unnaḷo bālo, sīlaṃ yassa na vijjati;

Odātakaṃ arahati, kāsāvaṃ kiṃ karissati.

Người nào có tâm trạo cử, kiêu mạn, ngu dốt, không có giới hạnh, người ấy xứng đáng với y trắng. Y cà-sa sẽ làm được gì?


974.

974.


‘‘Bhikkhū [Pg.343] ca bhikkhuniyo ca, duṭṭhacittā anādarā;

Tādīnaṃ mettacittānaṃ, niggaṇhissantyanāgate.

Trong tương lai, các tỳ khưu và tỳ khưu ni có tâm ác độc, không tôn kính, sẽ đàn áp những bậc như vậy, là những vị có tâm từ.


975.

975.


‘‘Sikkhāpentāpi therehi, bālā cīvaradhāraṇaṃ;

Na suṇissanti dummedhā, pākaṭā kāmakāriyā.

Dù được các trưởng lão dạy dỗ về cách đắp y, những kẻ ngu dốt, vô trí, nổi tiếng là làm theo dục vọng, sẽ không lắng nghe.


976.

976.


‘‘Te tathā sikkhitā bālā, aññamaññaṃ agāravā;

Nādiyissantupajjhāye, khaḷuṅko viya sārathiṃ.

Những kẻ ngu dốt được dạy dỗ như vậy, không tôn trọng lẫn nhau, sẽ không chấp nhận các vị thầy tế độ, giống như con ngựa bất kham đối với người đánh xe.


977.

977.


‘‘Evaṃ anāgataddhānaṃ, paṭipatti bhavissati;

Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, patte kālamhi pacchime.

Như vậy, trong thời vị lai, khi thời cuối cùng đến, sự thực hành của các tỳ khưu và tỳ khưu ni sẽ trở nên (sai lệch).


978.

978.


‘‘Purā āgacchate etaṃ, anāgataṃ mahabbhayaṃ;

Subbacā hotha sakhilā, aññamaññaṃ sagāravā.

Trước khi mối nguy lớn lao trong tương lai này đến, hãy là người dễ dạy, ôn hòa, và tôn trọng lẫn nhau.


979.

979.


‘‘Mettacittā kāruṇikā, hotha sīlesu saṃvutā;

Āraddhavīriyā pahitattā, niccaṃ daḷhaparakkamā.

Hãy có tâm từ, lòng bi, thu thúc trong các giới; hãy có tinh tấn đã được khởi sự, có tâm hướng đến (Niết-bàn), luôn luôn nỗ lực kiên cố.


980.

980.


‘‘Pamādaṃ bhayato disvā, appamādañca khemato;

Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, phusantā amataṃ pada’’nti.

Hãy thấy sự dễ duôi là đáng sợ và sự không dễ duôi là an ổn, hãy tu tập Bát Chánh Đạo, trong khi chứng ngộ trạng thái bất tử.


… Phusso thero….

... Trưởng lão Phussa...


2. Sāriputtattheragāthā

2. Kệ của Trưởng lão Sāriputta


981.

981.


‘‘Yathācārī yathāsato satīmā, yatasaṅkappajjhāyi appamatto;

Ajjhattarato samāhitatto, eko santusito tamāhu bhikkhuṃ.

Vị nào có hành vi và chánh niệm tương xứng, có chánh niệm, có tư duy được chế ngự, có thói quen thiền định, không dễ duôi; thích thú trong nội tâm, có tâm định tĩnh, sống một mình, tri túc, vị ấy được gọi là tỳ khưu.


982.

982.


‘‘Allaṃ sukkhaṃ vā bhuñjanto, na bāḷhaṃ suhito siyā;

Ūnūdaro mitāhāro, sato bhikkhu paribbaje.

Khi ăn thức ăn ướt hay khô, vị ấy không nên quá no; bụng vơi, ăn có chừng mực, vị tỳ khưu có chánh niệm nên du hành.


983.

983.


‘‘Cattāro pañca ālope, abhutvā udakaṃ pive;

Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno.

Không ăn bốn hoặc năm miếng cuối cùng, nên uống nước. Điều này đủ để vị tỳ khưu có tâm hướng đến (Niết-bàn) được sống an lạc.


984.

984.


‘‘Kappiyaṃ taṃ ce chādeti, cīvaraṃ idamatthikaṃ ;

Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno.

Nếu vị ấy mặc y phục thích hợp chỉ với mục đích này (che thân), điều đó đủ để vị tỳ khưu có tâm hướng đến (Niết-bàn) được sống an lạc.


985.

985.


‘‘Pallaṅkena [Pg.344] nisinnassa, jaṇṇuke nābhivassati;

Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno.

Đối với vị tỳ khưu ngồi kiết già, mà hai đầu gối không bị mưa ướt; (chỗ ở như vậy) là đủ để an trú thoải mái cho vị tỳ khưu có tâm đã được hướng đến (Niết-bàn).


986.

986.


‘‘Yo sukhaṃ dukkhato adda, dukkhamaddakkhi sallato;

Ubhayantarena nāhosi, kena lokasmi kiṃ siyā.

Vị nào đã thấy lạc là khổ, đã thấy khổ như mũi tên; ở giữa cả hai (thọ) đã không hiện hữu (như là 'ta', 'của ta'), thì ở trong đời, do cái gì, điều gì có thể xảy ra (cho vị ấy)?


987.

987.


‘‘Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo;

Appassuto anādaro, kena lokasmi kiṃ siyā.

Mong rằng người có ước muốn xấu xa, lười biếng, nghị lực thấp kém, ít nghe học, không tôn kính, đừng bao giờ ở gần ta. Ở trong đời, đối với người như vậy, do cái gì, điều gì có thể xảy ra (tốt đẹp)?


988.

988.


‘‘Bahussuto ca medhāvī, sīlesu susamāhito;

Cetosamathamanuyutto, api muddhani tiṭṭhatu.

Người đa văn và có trí tuệ, vững vàng trong các giới hạnh, chuyên tâm vào sự tĩnh lặng của tâm, người như vậy hãy ngự cả trên đầu của ta.


989.

989.


‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago;

Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.

Người nào chuyên tâm vào hý luận, ưa thích hý luận, giống như con thú; người ấy đã đánh mất Niết-bàn, sự an ổn vô thượng khỏi các ách縛.


990.

990.


‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapathe rato;

Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.

Còn người nào từ bỏ hý luận, ưa thích con đường không hý luận; người ấy đã thành tựu Niết-bàn, sự an ổn vô thượng khỏi các ách縛.


991.

991.


‘‘Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale;

Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ.

Dù ở trong làng hay trong rừng, dù ở vùng trũng hay trên cao nguyên; nơi nào các vị A-la-hán an trú, nơi ấy là mảnh đất khả ái.


992.

992.


‘‘Ramaṇīyāni araññāni, yattha na ramatī jano;

Vītarāgā ramissanti, na te kāmagavesino.

Những khu rừng thật khả ái, nơi mà người đời không ưa thích; những vị đã ly tham sẽ ưa thích (nơi ấy), vì các vị ấy không tìm cầu dục lạc.


993.

993.


‘‘Nidhīnaṃva pavattāraṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ;

Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje;

Tādisaṃ bhajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo.

Nếu gặp được người chỉ ra lỗi lầm, người hay khiển trách, bậc trí tuệ, hãy thân cận bậc hiền trí như vậy, như người chỉ ra kho tàng. Đối với người thân cận bậc như vậy, chỉ có tốt hơn, không có xấu đi.


994.

994.


‘‘Ovadeyyānusāseyya, asabbhā ca nivāraye;

Satañhi so piyo hoti, asataṃ hoti appiyo.

Nên khuyên dạy, nên giáo huấn, và nên ngăn chặn điều không tốt lành. Người như vậy thật được người thiện yêu mến, nhưng không được người ác yêu mến.


995.

995.


‘‘Aññassa bhagavā buddho, dhammaṃ desesi cakkhumā;

Dhamme desiyamānamhi, sotamodhesimatthiko;

Taṃ me amoghaṃ savanaṃ, vimuttomhi anāsavo.

Đức Thế Tôn, bậc Giác Ngộ, bậc có Mắt, đã thuyết Pháp cho người khác. Khi Pháp đang được thuyết giảng, tôi đã chú tâm lắng nghe vì có mong cầu. Sự nghe pháp ấy của tôi không vô ích; tôi đã được giải thoát, không còn lậu hoặc.


996.

996.


‘‘Neva pubbenivāsāya, napi dibbassa cakkhuno;

Cetopariyāya iddhiyā, cutiyā upapattiyā;

Sotadhātuvisuddhiyā, paṇidhī me na vijjati.

Tôi không có nguyện vọng nào đối với Túc Mạng Minh, cũng không đối với Thiên Nhãn, đối với thần thông Tha Tâm, (biết) sự chết và tái sanh, hay đối với sự thanh tịnh của Thiên Nhĩ Giới.


997.

997.


‘‘Rukkhamūlaṃva [Pg.345] nissāya, muṇḍo saṅghāṭipāruto;

Paññāya uttamo thero, upatissova jhāyati.

Nương tựa dưới gốc cây, đầu cạo trọc, khoác y tăng-già-lê, vị trưởng lão Upatissa, bậc tối thượng về trí tuệ, đang thiền định.


998.

998.


‘‘Avitakkaṃ samāpanno, sammāsambuddhasāvako;

Ariyena tuṇhībhāvena, upeto hoti tāvade.

Đã nhập vào trạng thái vô tầm, vị thinh văn của bậc Chánh Đẳng Giác, ngay lúc ấy, đã thành tựu sự im lặng của bậc thánh.


999.

999.


‘‘Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito;

Evaṃ mohakkhayā bhikkhu, pabbatova na vedhati.

Cũng như ngọn núi đá, không lay động, đứng vững vàng; cũng vậy, do si mê đã được đoạn tận, vị tỳ khưu như ngọn núi, không hề rung chuyển.


1000.

1000.


‘‘Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino;

Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhamattaṃva khāyati.

Đối với người không còn phiền não, người luôn tìm cầu sự trong sạch, một điều ác nhỏ bằng đầu sợi lông, cũng hiện ra lớn như một đám mây.


1001.

1001.


‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;

Nikkhipissaṃ imaṃ kāyaṃ, sampajāno patissato.

Ta không hoan hỷ cái chết, ta không hoan hỷ sự sống. Ta sẽ đặt xuống thân này, với sự tỉnh giác và chánh niệm.


1002.

1002.


‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;

Kālañca paṭikaṅkhāmi, nibbisaṃ bhatako yathā.

Ta không hoan hỷ cái chết, ta không hoan hỷ sự sống. Ta chỉ chờ đợi thời điểm, như người làm thuê chờ đợi tiền công.


1003.

1003.


‘‘Ubhayena midaṃ maraṇameva, nāmaraṇaṃ pacchā vā pure vā;

Paṭipajjatha mā vinassatha, khaṇo vo mā upaccagā.

Dù sớm hay muộn, cái chết là điều chắc chắn, không có chuyện bất tử. Hãy thực hành, đừng để bị hủy hoại, chớ để khoảnh khắc (quý báu) trôi qua các ngươi.


1004.

1004.


‘‘Nagaraṃ yathā paccantaṃ, guttaṃ santarabāhiraṃ;

Evaṃ gopetha attānaṃ, khaṇo vo mā upaccagā;

Khaṇātītā hi socanti, nirayamhi samappitā.

Như thành phố ở biên thùy, được canh gác cả trong lẫn ngoài; cũng vậy, hãy bảo vệ tự thân, chớ để khoảnh khắc (quý báu) trôi qua các ngươi. Vì những ai để khoảnh khắc trôi qua, sẽ sầu muộn khi bị đọa vào địa ngục.


1005.

1005.


‘‘Upasanto uparato, mantabhāṇī anuddhato;

Dhunāti pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto.

Người có các căn an tịnh, đã đình chỉ (việc ác), nói năng có suy xét, không trạo cử; vị ấy rũ bỏ các pháp ác, như gió thổi bay lá cây.


1006.

1006.


‘‘Upasanto uparato, mantabhāṇī anuddhato;

Appāsi pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto.

Người có các căn an tịnh, đã đình chỉ (việc ác), nói năng có suy xét, không trạo cử; vị ấy đã rũ bỏ các pháp ác, như gió thổi bay lá cây.


1007.

1007.


‘‘Upasanto anāyāso, vippasanno anāvilo;

Kalyāṇasīlo medhāvī, dukkhassantakaro siyā.

Người có các căn an tịnh, không còn phiền muộn, tâm trong sáng, không vẩn đục, có giới hạnh tốt đẹp, bậc trí tuệ, vị ấy có thể chấm dứt khổ đau.


1008.

1008.


‘‘Na vissase ekatiyesu evaṃ, agārisu pabbajitesu cāpi;

Sādhūpi hutvā na asādhu honti, asādhu hutvā puna sādhu honti.

Không nên tin tưởng một số người, dù là tại gia hay xuất gia. Vì có những người, dù đã là người tốt, lại trở thành người không tốt; và có những người, dù đã là người không tốt, lại trở thành người tốt.


1009.

1009.


‘‘Kāmacchando [Pg.346] ca byāpādo, thinamiddhañca bhikkhuno;

Uddhaccaṃ vicikicchā ca, pañcete cittakelisā.

Dục tham, sân hận, hôn trầm-thụy miên, trạo cử, và nghi hoặc của vị tỳ khưu; năm pháp này là những cấu uế của tâm.


1010.

1010.


‘‘Yassa sakkariyamānassa, asakkārena cūbhayaṃ;

Samādhi na vikampati, appamādavihārino.

Đối với người sống không phóng dật, khi được tôn kính hay không được tôn kính, do cả hai trường hợp này, định của vị ấy không hề lay động.


1011.

1011.


‘‘Taṃ jhāyinaṃ sātatikaṃ, sukhumadiṭṭhivipassakaṃ;

Upādānakkhayārāmaṃ, āhu sappuriso iti.

Người thường xuyên thiền định, có tuệ quán vi tế, ưa thích sự đoạn tận của chấp thủ; người như vậy được gọi là bậc chân nhân.


1012.

1012.


‘‘Mahāsamuddo pathavī, pabbato anilopi ca;

Upamāya na yujjanti, satthu varavimuttiyā.

Đại dương, đất liền, núi non, và cả gió nữa; không thể dùng làm ví dụ so sánh với sự giải thoát cao quý của bậc Đạo Sư.


1013.

1013.


‘‘Cakkānuvattako thero, mahāñāṇī samāhito;

Pathavāpaggisamāno, na rajjati na dussati.

Vị trưởng lão, người kế thừa Pháp luân, có trí tuệ vĩ đại, tâm định tĩnh; giống như đất, nước, và lửa, ngài không tham ái, không sân hận.


1014.

1014.


‘‘Paññāpāramitaṃ patto, mahābuddhi mahāmati;

Ajaḷo jaḷasamāno, sadā carati nibbuto.

Đã đạt đến sự toàn hảo của trí tuệ, có đại giác, đại trí; dù không ngu đần, ngài vẫn giống như người ngu đần; ngài luôn đi lại trong trạng thái tịch tịnh.


1015.

1015.


‘‘Pariciṇṇo mayā satthā…pe… bhavanetti samūhatā.

“Ta đã hầu hạ bậc Đạo Sư... v.v... Dây dẫn đến hữu đã được nhổ sạch.”


1016.

1016.


‘‘Sampādethappamādena, esā me anusāsanī;

Handāhaṃ parinibbissaṃ, vippamuttomhi sabbadhī’’ti.

“Hãy nỗ lực với sự không dể duôi, đây là lời giáo huấn của ta. Này, ta sẽ nhập Vô Dư Niết Bàn, ta đã được giải thoát khỏi tất cả.”


… Sāriputto thero….

… Trưởng lão Sāriputta (Xá-lợi-phất) ….


3. Ānandattheragāthā

3. Kệ của Trưởng lão Ānanda (A-nan-đà)


1017.

1017.


‘‘Pisuṇena ca kodhanena ca, maccharinā ca vibhūtanandinā;

Sakhitaṃ na kareyya paṇḍito, pāpo kāpurisena saṅgamo.

“Người trí không nên kết bạn, với kẻ nói lời chia rẽ, kẻ hay phẫn nộ, với người keo kiệt, và kẻ vui với sự hủy hoại. Giao du với kẻ xấu là điều xấu xa.”


1018.

1018.


‘‘Saddhena ca pesalena ca, paññavatā bahussutena ca;

Sakhitaṃ kareyya paṇḍito, bhaddo sappurisena saṅgamo.

“Người trí nên kết bạn, với người có tín tâm, người khả ái, với người có trí tuệ và bậc đa văn. Giao du với bậc chân nhân là điều tốt lành.”


1019.

1019.


‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ…pe… yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.

“Hãy nhìn xem hình tượng được trang điểm... v.v... thứ không có sự tồn tại vững bền.”


1020.

1020.


‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ…pe… vatthehi sobhati.

“Hãy nhìn xem hình tượng được trang điểm... v.v... chỉ đẹp đẽ khi có y phục.”


1021.

1021.


‘‘Alattakakatā [Pg.347] …pe… no ca pāragavesino.

“Đôi chân được tô bằng thuốc nhuộm... v.v... nhưng không (làm mê hoặc) người tìm cầu bờ kia.”


1022.

1022.


‘‘Aṭṭhapadakatā…pe… no ca pāragavesino.

“Mái tóc được chải thành tám bím... v.v... nhưng không (làm mê hoặc) người tìm cầu bờ kia.”


1023.

1023.


‘‘Añjanīva navā…pe… no ca pāragavesino.

“Như hộp đựng thuốc kẻ mắt mới... v.v... nhưng không (làm mê hoặc) người tìm cầu bờ kia.”


1024.

1024.


‘‘Bahussuto cittakathī, buddhassa paricārako;

Pannabhāro visaññutto, seyyaṃ kappeti gotamo.

“Bậc đa văn, thuyết giả thiện xảo, là thị giả của Đức Phật, đã đặt gánh nặng xuống, đã được giải thoát, vị Gotama (A-nan-đà) nằm nghỉ.”


1025.

1025.


‘‘Khīṇāsavo visaññutto, saṅgātīto sunibbuto;

Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jātimaraṇapāragū.

“Bậc đã tận diệt các lậu hoặc, đã được giải thoát, đã vượt qua các chấp trước, đã được tịch tịnh, bậc đã đến bờ kia của sanh và tử, đang mang thân cuối cùng.”


1026.

1026.


‘‘Yasmiṃ patiṭṭhitā dhammā, buddhassādiccabandhuno;

Nibbānagamane magge, soyaṃ tiṭṭhati gotamo.

“Vị mà các pháp của Đức Phật, bậc Thân Thuộc của mặt trời, được an lập; vị Gotama (A-nan-đà) ấy đang đứng trên con đường dẫn đến Niết Bàn.”


1027.

1027.


‘‘Dvāsīti buddhato gaṇhiṃ, dve sahassāni bhikkhuto;

Caturāsītisahassāni, ye me dhammā pavattino.

“Ta đã học tám mươi hai ngàn (pháp môn) từ Đức Phật, và hai ngàn từ các vị Tỳ khưu. Tám mươi bốn ngàn pháp môn ấy, ta đều thông suốt.”


1028.

1028.


‘‘Appassutāyaṃ puriso, balibaddova jīrati;

Maṃsāni tassa vaḍḍhanti, paññā tassa na vaḍḍhati.

“Người ít học này, già đi như con bò đực. Thịt của nó tăng trưởng, nhưng trí tuệ của nó thì không.”


1029.

1029.


‘‘Bahussuto appassutaṃ, yo sutenātimaññati;

Andho padīpadhārova, tatheva paṭibhāti maṃ.

“Người đa văn nào, vì sự học của mình mà khinh miệt người ít học, đối với ta, người ấy dường như kẻ mù cầm đèn.”


1030.

1030.


‘‘Bahussutaṃ upāseyya, sutañca na vināsaye;

Taṃ mūlaṃ brahmacariyassa, tasmā dhammadharo siyā.

“Nên thân cận bậc đa văn, và không để sở học bị mất đi. Đó là gốc rễ của phạm hạnh, vì vậy, hãy là người hộ trì Chánh pháp.”


1031.

1031.


‘‘Pubbāparaññū atthaññū, niruttipadakovido;

Suggahītañca gaṇhāti, atthañcopaparikkhati.

“Biết trước và sau, biết ý nghĩa, thông thạo ngữ nguyên và văn cú; nắm bắt điều đã được khéo nắm bắt, và thẩm sát ý nghĩa.”


1032.

1032.


‘‘Khantyā chandikato hoti, ussahitvā tuleti taṃ;

Samaye so padahati, ajjhattaṃ susamāhito.

“Với sự kham nhẫn, người ấy trở nên có ý muốn. Sau khi nỗ lực, người ấy cân nhắc điều đó. Vào đúng thời điểm, người ấy tinh tấn, nội tâm khéo định tĩnh.”


1033.

1033.


‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ, sappaññaṃ buddhasāvakaṃ;

Dhammaviññāṇamākaṅkhaṃ, taṃ bhajetha tathāvidhaṃ.

“Bậc đa văn, hộ trì Chánh pháp, bậc có trí tuệ, là đệ tử của Đức Phật; người mong muốn liễu tri Chánh pháp, nên thân cận với vị như vậy.”


1034.

1034.


‘‘Bahussuto dhammadharo, kosārakkho mahesino;

Cakkhu sabbassa lokassa, pūjanīyo bahussuto.

“Bậc đa văn, hộ trì Chánh pháp, là người giữ kho tàng của bậc Đại Sĩ. Là con mắt cho toàn thể thế gian, bậc đa văn đáng được cúng dường.”


1035.

1035.


‘‘Dhammārāmo dhammarato, dhammaṃ anuvicintayaṃ;

Dhammaṃ anussaraṃ bhikkhu, saddhammā na parihāyati.

“Vị Tỳ khưu có Pháp làm khu vườn, hoan hỷ trong Pháp, suy nghiệm về Pháp, và tùy niệm Pháp, sẽ không thối thất khỏi Chánh pháp.”


1036.

1036.


‘‘Kāyamaccheragaruno [Pg.348], hiyyamāne anuṭṭhahe;

Sarīrasukhagiddhassa, kuto samaṇaphāsutā.

“Người nặng nề, keo kiệt với thân, không nỗ lực khi đang suy giảm; với kẻ tham đắm lạc thú của thân, làm sao có được sự an lạc của sa môn?”


1037.

1037.


‘‘Na pakkhanti disā sabbā, dhammā na paṭibhanti maṃ;

Gate kalyāṇamittamhi, andhakāraṃva khāyati.

“Mọi phương hướng đều không sáng tỏ, các pháp không hiện khởi trong tâm ta. Khi thiện hữu đã ra đi, dường như bóng tối bao trùm.”


1038.

1038.


‘‘Abbhatītasahāyassa, atītagatasatthuno;

Natthi etādisaṃ mittaṃ, yathā kāyagatā sati.

“Với người bạn đã qua đời, với bậc Đạo Sư đã ra đi, không có người bạn nào như vậy, giống như niệm thân.”


1039.

1039.


‘‘Ye purāṇā atītā te, navehi na sameti me;

Svajja ekova jhāyāmi, vassupetova pakkhimā.

“Những người bạn cũ đã qua đời, ta không hòa hợp được với những người mới. Hôm nay, ta thiền định một mình, như con chim vào mùa mưa.”


1040.

1040.


‘‘Dassanāya abhikkante, nānāverajjake bahū;

Mā vārayittha sotāro, passantu samayo mamaṃ.

“Nhiều người từ các xứ khác nhau đến để yết kiến, chớ có ngăn cản họ, những người muốn lắng nghe. Hãy để họ thấy ta, đây là thời của ta.”


1041.

1041.


‘‘Dassanāya abhikkante, nānāverajjake puthu;

Karoti satthā okāsaṃ, na nivāreti cakkhumā.

“Nhiều người từ các xứ khác nhau đến để yết kiến, bậc Đạo Sư đã cho phép. Bậc có Mắt tuệ không ngăn cản.”


1042.

1042.


‘‘Paṇṇavīsativassāni, sekhabhūtassa me sato;

Na kāmasaññā uppajji, passa dhammasudhammataṃ.

“Trong hai mươi lăm năm, khi ta còn là bậc hữu học, không một tưởng nào về dục ái khởi lên. Hãy xem sự tuyệt diệu của Chánh pháp!”


1043.

1043.


‘‘Paṇṇavīsativassāni, sekhabhūtassa me sato;

Na dosasaññā uppajji, passa dhammasudhammataṃ.

“Suốt hai mươi lăm năm, khi ta còn là bậc hữu học; Tưởng sân đã không khởi lên, hãy xem diệu pháp tính của các pháp.”


1044.

1044.


‘‘Paṇṇavīsativassāni, bhagavantaṃ upaṭṭhahiṃ;

Mettena kāyakammena, chāyāva anapāyinī.

“Suốt hai mươi lăm năm, con đã hầu hạ Đức Thế Tôn; Bằng thân nghiệp từ ái, như bóng không rời hình.”


1045.

1045.


‘‘Paṇṇavīsativassāni, bhagavantaṃ upaṭṭhahiṃ;

Mettena vacīkammena, chāyāva anapāyinī.

“Suốt hai mươi lăm năm, con đã hầu hạ Đức Thế Tôn; Bằng khẩu nghiệp từ ái, như bóng không rời hình.”


1046.

1046.


‘‘Paṇṇavīsativassāni, bhagavantaṃ upaṭṭhahiṃ;

Mettena manokammena, chāyāva anapāyinī.

“Suốt hai mươi lăm năm, con đã hầu hạ Đức Thế Tôn; Bằng ý nghiệp từ ái, như bóng không rời hình.”


1047.

1047.


‘‘Buddhassa caṅkamantassa, piṭṭhito anucaṅkamiṃ;

Dhamme desiyamānamhi, ñāṇaṃ me udapajjatha.

“Khi Đức Phật đang kinh hành, con đã kinh hành theo sau; Khi Pháp được thuyết giảng, trí tuệ đã khởi lên nơi con.”


1048.

1048.


‘‘Ahaṃ sakaraṇīyomhi, sekho appattamānaso;

Satthu ca parinibbānaṃ, yo amhaṃ anukampako.

“Ta vẫn còn việc phải làm, là bậc hữu học, tâm chưa đạt đến; Và sự viên tịch của Bậc Đạo Sư, người đã thương tưởng chúng ta, đã gần kề.”


1049.

1049.


‘‘Tadāsi [Pg.349] yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;

Sabbākāravarūpete, sambuddhe parinibbute.

“Khi ấy đã có sự kinh hoàng, khi ấy đã có sự dựng tóc gáy; Khi bậc Chánh Đẳng Giác, vị toàn hảo trong mọi phương diện, đã viên tịch.”


1050.

1050.


‘‘Bahussuto dhammadharo, kosārakkho mahesino;

Cakkhu sabbassa lokassa, ānando parinibbuto.

“Là bậc đa văn, trì pháp, người giữ kho tàng của bậc Đại Sĩ; Là con mắt của toàn thể thế gian, Ānanda đã tịch tịnh (phiền não).”


1051.

1051.


‘‘Bahussuto dhammadharo, kosārakkho mahesino;

Cakkhu sabbassa lokassa, andhakāre tamonudo.

“Là bậc đa văn, trì pháp, người giữ kho tàng của bậc Đại Sĩ; Là con mắt của toàn thể thế gian, người xua tan bóng tối trong đêm đen.”


1052.

1052.


‘‘Gatimanto satimanto, dhitimanto ca yo isi;

Saddhammadhārako thero, ānando ratanākaro.

“Vị ẩn sĩ ấy là người có trí tuệ, có chánh niệm, và có sự kiên trì; Vị trưởng lão trì giữ diệu pháp, Ānanda là kho tàng châu báu.”


1053.

1053.


‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;

Ohito garuko bhāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Bậc Đạo Sư đã được ta hầu hạ, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành; Gánh nặng đã được đặt xuống, nay không còn tái sanh nữa.”


… Ānando thero….

… Trưởng lão Ānanda….


Tiṃsanipāto niṭṭhito.

Phẩm Ba Mươi Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây –


Phussopatisso ānando, tayotime pakittitā;

Gāthāyo tattha saṅkhātā, sataṃ pañca ca uttarīti;

Phussa, Upatissa, và Ānanda, ba vị này đã được kể đến; Số kệ ở đây được tính là một trăm và thêm năm.


18. Cattālīsanipāto

18. Phẩm Bốn Mươi Kệ


1. Mahākassapattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Mahākassapa


1054.

1054.


‘‘Na [Pg.350] gaṇena purakkhato care, vimano hoti samādhi dullabho;

Nānājanasaṅgaho dukho, iti disvāna gaṇaṃ na rocaye.

“Không nên đi với đoàn thể vây quanh, tâm bị phân tán, định khó đạt được; Việc giao tiếp với nhiều người là khổ, thấy vậy nên không ưa thích đoàn thể.”


1055.

1055.


‘‘Na kulāni upabbaje muni, vimano hoti samādhi dullabho;

So ussukko rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhāvaho.

“Bậc ẩn sĩ không nên thân cận các gia đình, tâm bị phân tán, định khó đạt được; Người hăng hái, tham đắm vị ngon, từ bỏ lợi ích mang lại hạnh phúc.”


1056.

1056.


‘‘Paṅkoti hi naṃ avedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;

Sukhumaṃ salla durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho.

“Sự đảnh lễ và cúng dường trong các gia đình, các bậc hiền trí gọi đó là ‘vũng bùn’; Là mũi tên vi tế khó nhổ, sự cung kính đối với kẻ hạ liệt thật khó từ bỏ.”


1057.

1057.


‘‘Senāsanamhā oruyha, nagaraṃ piṇḍāya pāvisiṃ;

Bhuñjantaṃ purisaṃ kuṭṭhiṃ, sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhahiṃ.

“Xuống từ nơi ở, ta đã vào thành để khất thực; Ta đã cung kính đứng gần một người cùi đang ăn.”


1058.

1058.


‘‘So me pakkena hatthena, ālopaṃ upanāmayi;

Ālopaṃ pakkhipantassa, aṅguli cettha chijjatha.

“Người ấy với bàn tay lở loét, đã dâng một vắt cơm cho ta; Khi đang đặt vắt cơm vào, một ngón tay đã rớt vào đây.”


1059.

1059.


‘‘Kuṭṭamūlañca nissāya, ālopaṃ taṃ abhuñjisaṃ;

Bhuñjamāne vā bhutte vā, jegucchaṃ me na vijjati.

“Dựa vào chân tường, ta đã ăn vắt cơm ấy; Dù đang ăn hay đã ăn xong, nơi ta không có sự ghê tởm.”


1060.

1060.


‘‘Uttiṭṭhapiṇḍo āhāro, pūtimuttañca osadhaṃ;

Senāsanaṃ rukkhamūlaṃ, paṃsukūlañca cīvaraṃ;

Yassete abhisambhutvā, sa ve cātuddiso naro.

“Thức ăn là vật thực khất thực, thuốc là nước tiểu hôi thối; Nơi ở là gốc cây, y là y phấn tảo; Người nào có được những thứ này, người ấy thực là người của bốn phương.”


1061.

1061.


‘‘Yattha eke vihaññanti, āruhantā siluccayaṃ;

Tassa buddhassa dāyādo, sampajāno patissato;

Iddhibalenupatthaddho, kassapo abhirūhati.

“Nơi mà một số người bị mệt mỏi, khi leo lên núi đá; Người thừa tự của Đức Phật ấy, tỉnh giác và chánh niệm; Được hỗ trợ bởi thần lực, Kassapa leo lên.”


1062.

1062.


‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto[Pg.351], selamāruyha kassapo;

Jhāyati anupādāno, pahīnabhayabheravo.

“Trở về từ khất thực, Kassapa leo lên núi; Thiền định không chấp thủ, đã từ bỏ sợ hãi và kinh hoàng.”


1063.

1063.


‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, selamāruyha kassapo;

Jhāyati anupādāno, ḍayhamānesu nibbuto.

“Trở về từ khất thực, Kassapa leo lên núi; Thiền định không chấp thủ, tịch tịnh giữa những gì đang bị thiêu đốt.”


1064.

1064.


‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, selamāruyha kassapo;

Jhāyati anupādāno, katakicco anāsavo.

“Trở về từ khất thực, Kassapa leo lên núi; Thiền định không chấp thủ, việc cần làm đã làm xong, không còn lậu hoặc.”


1065.

1065.


‘‘Karerimālāvitatā, bhūmibhāgā manoramā;

Kuñjarābhirudā rammā, te selā ramayanti maṃ.

“Được bao phủ bởi những vòng hoa kareri, những vùng đất làm vui thích tâm; Thú vị với tiếng rống của voi, những ngọn núi ấy làm ta vui thích.”


1066.

1066.


‘‘Nīlabbhavaṇṇā rucirā, vārisītā sucindharā;

Indagopakasañchannā, te selā ramayanti maṃ.

“Có màu sắc như mây xanh, sáng đẹp, có nước mát, có đất trong sạch; Phủ đầy những con bọ rùa, những ngọn núi ấy làm ta vui thích.”


1067.

1067.


‘‘Nīlabbhakūṭasadisā, kūṭāgāravarūpamā;

Vāraṇābhirudā rammā, te selā ramayanti maṃ.

Những ngọn núi ấy làm ta hoan hỷ, có đỉnh núi tựa như đỉnh mây xanh, có hình dáng như lầu gác tuyệt vời, và khả ái với tiếng rống của loài voi.


1068.

1068.


‘‘Abhivuṭṭhā rammatalā, nagā isibhi sevitā;

Abbhunnaditā sikhīhi, te selā ramayanti maṃ.

Những ngọn núi ấy làm ta hoan hỷ, được mưa gội rửa, có bề mặt khả ái, được các vị ẩn sĩ thường lui tới, và vang dội tiếng kêu của loài công.


1069.

1069.


‘‘Alaṃ jhāyitukāmassa, pahitattassa me sato;

Alaṃ me atthakāmassa, pahitattassa bhikkhuno.

Nơi ấy thích hợp cho ta, người có chánh niệm, tâm hướng đến mục tiêu, và mong muốn thiền định. Nơi ấy thích hợp cho ta, vị tỳ khưu tâm hướng đến mục tiêu, và mong cầu lợi ích.


1070.

1070.


‘‘Alaṃ me phāsukāmassa, pahitattassa bhikkhuno;

Alaṃ me yogakāmassa, pahitattassa tādino.

Nơi ấy thích hợp cho ta, vị tỳ khưu tâm hướng đến mục tiêu, và mong muốn sự an ổn. Nơi ấy thích hợp cho ta, người vững chãi, tâm hướng đến mục tiêu, và mong muốn tinh tấn.


1071.

1071.


‘‘Umāpupphena samānā, gaganāvabbhachāditā;

Nānādijagaṇākiṇṇā, te selā ramayanti maṃ.

Những ngọn núi ấy làm ta hoan hỷ, có màu sắc như hoa lanh, được mây che phủ như bầu trời, và đầy ắp những đàn chim đủ loại.


1072.

1072.


‘‘Anākiṇṇā gahaṭṭhehi, migasaṅghanisevitā;

Nānādijagaṇākiṇṇā, te selā ramayanti maṃ.

Những ngọn núi ấy làm ta hoan hỷ, không đông đúc người tại gia, là nơi các đàn thú tìm đến, và đầy ắp những đàn chim đủ loại.


1073.

1073.


‘‘Acchodikā puthusilā, gonaṅgulamigāyutā;

Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti maṃ.

Những ngọn núi ấy làm ta hoan hỷ, có nước trong vắt, có phiến đá rộng, có các loài bò rừng, voọc, và nai, và được bao phủ bởi rêu và tảo nước.


1074.

1074.


‘‘Na pañcaṅgikena turiyena, rati me hoti tādisī;

Yathā ekaggacittassa, sammā dhammaṃ vipassato.

Sự hoan hỷ của ta không đến từ dàn nhạc ngũ âm, mà đến từ việc có tâm nhất điểm, quán chiếu chánh pháp một cách đúng đắn.


1075.

1075.


‘‘Kammaṃ [Pg.352] bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya janaṃ na uyyame;

Ussukko so rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhāvaho.

Không nên làm nhiều công việc, nên tránh xa đám đông, không nên nỗ lực (theo cách thế gian). Người nào sốt sắng, tham đắm vị ngon, dù mang lại an lạc (cho mình), cũng từ bỏ mục đích.


1076.

1076.


‘‘Kammaṃ bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya anattaneyyametaṃ;

Kicchati kāyo kilamati, dukkhito so samathaṃ na vindati.

Không nên làm nhiều công việc, nên tránh xa điều không mang lại lợi ích này. Thân thể sẽ mệt mỏi, kiệt sức; người đau khổ ấy không tìm thấy sự tĩnh lặng.


1077.

1077.


‘‘Oṭṭhappahatamattena, attānampi na passati;

Patthaddhagīvo carati, ahaṃ seyyoti maññati.

Chỉ bằng việc mấp máy môi, người ấy cũng không thấy được chính mình. Với cái cổ cứng ngắc, người ấy đi lại và tự cho rằng: 'Ta là bậc hơn cả'.


1078.

1078.


‘‘Aseyyo seyyasamānaṃ, bālo maññati attānaṃ;

Na taṃ viññū pasaṃsanti, patthaddhamānasaṃ naraṃ.

Kẻ ngu si, dù không phải bậc hơn, lại tự cho mình ngang bằng với bậc hơn. Bậc trí không tán thán người có tâm kiêu mạn cứng nhắc ấy.


1079.

1079.


‘‘Yo ca seyyohamasmīti, nāhaṃ seyyoti vā pana;

Hīno taṃsadiso vāti, vidhāsu na vikampati.

Còn người nào không dao động bởi các loại so sánh, dù là 'Ta là bậc hơn', hay 'Ta không phải bậc hơn', hay 'Ta là kẻ thấp kém', hay 'Ta ngang bằng'.


1080.

1080.


‘‘Paññavantaṃ tathā tādiṃ, sīlesu susamāhitaṃ;

Cetosamathamanuttaṃ, tañce viññū pasaṃsare.

Bậc trí sẽ tán thán người có trí tuệ, vững chãi như vậy, khéo an trú trong giới hạnh, và chuyên tâm vào sự tĩnh lặng của tâm.


1081.

1081.


‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;

Ārakā hoti saddhammā, nabhato puthavī yathā.

Người nào không có lòng tôn kính đối với các bạn đồng phạm hạnh, người ấy xa rời chánh pháp, như đất xa trời vậy.


1082.

1082.


‘‘Yesañca hiri ottappaṃ, sadā sammā upaṭṭhitaṃ;

Virūḷhabrahmacariyā te, tesaṃ khīṇā punabbhavā.

Những ai luôn có lòng tàm và quý được thiết lập đúng đắn, phạm hạnh của họ đã tăng trưởng, và sự tái sanh của họ đã được đoạn tận.


1083.

1083.


‘‘Uddhato capalo bhikkhu, paṃsukūlena pāruto;

Kapīva sīhacammena, na so tenupasobhati.

Vị tỳ khưu trạo cử, dao động, khoác y phấn tảo, cũng giống như con khỉ khoác da sư tử, không xứng hợp với y phục ấy.


1084.

1084.


‘‘Anuddhato acapalo, nipako saṃvutindriyo;

Sobhati paṃsukūlena, sīhova girigabbhare.

Người không trạo cử, không dao động, thận trọng, hộ trì các căn, sẽ tỏa sáng trong y phấn tảo, như sư tử trong hang núi.


1085.

1085.


‘‘Ete sambahulā devā, iddhimanto yasassino;

Dasadevasahassāni, sabbe te brahmakāyikā.

Có rất nhiều vị trời, đầy quyền năng và danh tiếng, mười ngàn vị trời, tất cả đều thuộc chúng Phạm thiên.


1086.

1086.


‘‘Dhammasenāpatiṃ vīraṃ, mahājhāyiṃ samāhitaṃ;

Sāriputtaṃ namassantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.

Họ đứng chắp tay, đảnh lễ ngài Sāriputta, vị Tướng quân Chánh pháp, bậc anh hùng, bậc đại thiền giả, người có tâm định tĩnh.


1087.

1087.


‘‘‘Namo [Pg.353] te purisājañña, namo te purisuttama;

Yassa te nābhijānāma, yampi nissāya jhāyati.

‘Kính lễ ngài, bậc nhân trung hảo mã! Kính lễ ngài, bậc nhân trung tối thượng! Chúng con không biết được ngài y cứ vào điều gì mà thiền định.’


1088.

1088.


‘‘‘Accheraṃ vata buddhānaṃ, gambhīro gocaro sako;

Ye mayaṃ nābhijānāma, vālavedhisamāgatā’.

‘Thật kỳ diệu thay, cảnh giới của các vị Phật thật sâu xa, là của riêng các ngài! Dù chúng con (có trí tuệ) như những người bắn xuyên sợi lông, chúng con cũng không thể biết được.’


1089.

1089.


‘‘Taṃ tathā devakāyehi, pūjitaṃ pūjanārahaṃ;

Sāriputtaṃ tadā disvā, kappinassa sitaṃ ahu.

Khi ấy, thấy ngài Sāriputta, bậc đáng được cúng dường, đang được các chúng trời cúng dường như vậy, ngài Kappina mỉm cười.


1090.

1090.


‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapayitvā mahāmuniṃ;

Dhutaguṇe visiṭṭhohaṃ, sadiso me na vijjati.

Trong khắp cõi Phật, ngoại trừ bậc Đại Mâu Ni, về các phẩm hạnh đầu đà, ta là bậc tối thắng, không ai sánh bằng ta.


1091.

1091.


‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;

Ohito garuko bhāro, natthi dāni punabbhavo.

Ta đã phụng sự bậc Đạo Sư, đã thực hành lời dạy của Đức Phật. Gánh nặng đã được đặt xuống, nay không còn tái sanh nữa.


1092.

1092.


‘‘Na cīvare na sayane, bhojane nupalimpati;

Gotamo anappameyyo, muḷālapupphaṃ vimalaṃva;

Ambunā nekkhammaninno, tibhavābhinissaṭo.

Ngài không bị dính mắc bởi y phục, chỗ ở, hay vật thực. Đức Gotama, bậc không thể đo lường, giống như hoa sen không tì vết không dính nước, ngài hướng về sự xuất ly, đã thoát khỏi ba cõi.


1093.

1093.


‘‘Satipaṭṭhānagīvo so, saddhāhattho mahāmuni;

Paññāsīso mahāñāṇī, sadā carati nibbuto’’ti.

Bậc Đại Mâu Ni ấy có Tứ Niệm Xứ là cổ, có đức tin là tay, có trí tuệ là đầu, có đại trí, và luôn an trú trong tịch tịnh.


… Mahākassapo thero….

… Trưởng lão Mahākassapa (Đại Ca Diếp) …


Cattālīsanipāto niṭṭhito.

Phẩm Bốn Mươi Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm tắt ở đây là:


Cattālīsanipātamhi, mahākassapasavhayo;

Ekova thero gāthāyo, cattāsīla duvepi cāti.

Trong Phẩm Bốn Mươi, có một vị trưởng lão tên là Mahākassapa, và các bài kệ của vị ấy.


19. Paññāsanipāto

19. Phẩm Năm Mươi


1. Tālapuṭattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Tālapuṭa


1094.

1094.


‘‘Kadā [Pg.354] nuhaṃ pabbatakandarāsu, ekākiyo addutiyo vihassaṃ;

Aniccato sabbabhavaṃ vipassaṃ, taṃ me idaṃ taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào ta sẽ được sống một mình, không bạn đồng hành, trong các hang núi; quán chiếu tất cả cõi hữu là vô thường? Ước nguyện ấy của ta, khi nào sẽ thành tựu?


1095.

1095.


‘‘Kadā nuhaṃ bhinnapaṭandharo muni, kāsāvavattho amamo nirāso;

Rāgañca dosañca tatheva mohaṃ, hantvā sukhī pavanagato vihassaṃ.

Khi nào ta, bậc ẩn sĩ, mang y phấn tảo, mặc y cà sa, không luyến ái, không mong cầu; sau khi diệt trừ tham, sân, và cả si, sẽ được an lạc sống trong rừng sâu?


1096.

1096.


‘‘Kadā aniccaṃ vadharoganīḷaṃ, kāyaṃ imaṃ maccujarāyupaddutaṃ;

Vipassamāno vītabhayo vihassaṃ, eko vane taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào ta sẽ được sống một mình trong rừng, không còn sợ hãi, quán chiếu thân này là vô thường, là tổ của giết chóc và bệnh tật, bị áp bức bởi chết và già? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1097.

1097.


‘‘Kadā nuhaṃ bhayajananiṃ dukhāvahaṃ, taṇhālataṃ bahuvidhānuvattaniṃ;

Paññāmayaṃ tikhiṇamasiṃ gahetvā, chetvā vase tampi kadā bhavissati.

Khi nào ta sẽ cầm lấy thanh gươm trí tuệ sắc bén, chặt đứt dây leo ái dục, là nguồn sinh sợ hãi, mang đến khổ đau, chảy theo muôn vàn nẻo? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1098.

1098.


‘‘Kadā nu paññāmayamuggatejaṃ, satthaṃ isīnaṃ sahasādiyitvā;

Māraṃ sasenaṃ sahasā bhañjissaṃ, sīhāsane taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào ta sẽ nhanh chóng cầm lấy vũ khí của các bậc ẩn sĩ, thanh gươm trí tuệ uy lực, và nhanh chóng phá tan Ma vương cùng quân đội của nó trên tòa sư tử? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1099.

1099.


‘‘Kadā nuhaṃ sabbhi samāgamesu, diṭṭho bhave dhammagarūhi tādibhi;

Yāthāvadassīhi jitindriyehi, padhāniyo taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào ta, một người tinh tấn, sẽ được thấy giữa các bậc chân nhân, những vị tôn trọng Pháp, vững chãi, thấy như thật, đã chế ngự các căn? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1100.

1100.


‘‘Kadā nu maṃ tandi khudā pipāsā, vātātapā kīṭasarīsapā vā;

Na bādhayissanti na taṃ giribbaje, atthatthiyaṃ taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào sự lười biếng, đói, khát, gió, nắng, côn trùng hay loài bò sát sẽ không còn làm phiền ta, người đang mong cầu lợi ích trong hang núi? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1101.

1101.


‘‘Kadā [Pg.355] nu kho yaṃ viditaṃ mahesinā, cattāri saccāni sududdasāni;

Samāhitatto satimā agacchaṃ, paññāya taṃ taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào ta, với tâm định tĩnh, có chánh niệm, sẽ thấu triệt bằng trí tuệ bốn chân lý rất khó thấy, đã được bậc Đại Sĩ thấu biết? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1102.

1102.


‘‘Kadā nu rūpe amite ca sadde, gandhe rase phusitabbe ca dhamme;

Ādittatohaṃ samathehi yutto, paññāya dacchaṃ tadidaṃ kadā me.

Khi nào ta, hợp với sự tĩnh lặng, sẽ thấy bằng trí tuệ các sắc, thanh, hương, vị, xúc, và các pháp vô lượng đang bốc cháy? Điều ấy của ta, khi nào sẽ thành tựu?


1103.

1103.


‘‘Kadā nuhaṃ dubbacanena vutto, tatonimittaṃ vimano na hessaṃ;

Atho pasatthopi tatonimittaṃ, tuṭṭho na hessaṃ tadidaṃ kadā me.

Khi nào ta, bị nói lời ác, sẽ không vì cớ ấy mà buồn lòng; và khi được tán thán, cũng không vì cớ ấy mà vui mừng? Điều ấy của ta, khi nào sẽ thành tựu?


1104.

1104.


‘‘Kadā nu kaṭṭhe ca tiṇe latā ca, khandhe imehaṃ amite ca dhamme;

Ajjhattikāneva ca bāhirāni ca, samaṃ tuleyyaṃ tadidaṃ kadā me.

Khi nào ta sẽ có thể xem gỗ, cỏ, và dây leo ngang bằng với các uẩn này, với các pháp vô lượng, cả nội phần lẫn ngoại phần? Điều ấy của ta, khi nào sẽ thành tựu?


1105.

1105.


‘‘Kadā nu maṃ pāvusakālamegho, navena toyena sacīvaraṃ vane;

Isippayātamhi pathe vajantaṃ, ovassate taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào đám mây mùa mưa, với dòng nước mới, sẽ làm ướt ta cùng y phục trong rừng, khi ta đang đi trên con đường của các bậc ẩn sĩ? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1106.

1106.


‘‘Kadā mayūrassa sikhaṇḍino vane, dijassa sutvā girigabbhare rutaṃ;

Paccuṭṭhahitvā amatassa pattiyā, saṃcintaye taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào ta, trong rừng, nghe tiếng công có mào hót trong hang núi, sẽ thức dậy để suy tư, nhằm đạt đến bất tử? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1107.

1107.


‘‘Kadā nu gaṅgaṃ yamunaṃ sarassatiṃ, pātālakhittaṃ vaḷavāmukhañca ;

Asajjamāno patareyyamiddhiyā, vibhiṃsanaṃ taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào ta sẽ bằng thần thông, không dính mắc, vượt qua sông Hằng, sông Yamunā, sông Sarassatī, vực sâu đáng sợ và xoáy nước Vaḷavāmukha? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1108.

1108.


‘‘Kadā [Pg.356] nu nāgova asaṅgacārī, padālaye kāmaguṇesu chandaṃ;

Nibbajjayaṃ sabbasubhaṃ nimittaṃ, jhāne yuto taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào ta, như voi chúa đi lại không dính mắc, chuyên tâm vào thiền, tránh xa mọi tướng tốt đẹp, sẽ phá tan dục vọng trong các dục trần? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1109.

1109.


‘‘Kadā iṇaṭṭova daliddako nidhiṃ, ārādhayitvā dhanikehi pīḷito;

Tuṭṭho bhavissaṃ adhigamma sāsanaṃ, mahesino taṃ nu kadā bhavissati.

Khi nào ta, như người nghèo mắc nợ bị chủ nợ bức bách, tìm được kho báu mà hoan hỷ; sẽ được hoan hỷ khi chứng đắc giáo pháp của bậc Đại Sĩ? Ước nguyện ấy, khi nào sẽ thành tựu?


1110.

1110.


‘‘Bahūni vassāni tayāmhi yācito, ‘agāravāsena alaṃ nu te idaṃ’;

Taṃ dāni maṃ pabbajitaṃ samānaṃ, kiṃkāraṇā citta tuvaṃ na yuñjasi.

Trong nhiều năm, ta đã được ngươi yêu cầu: ‘Đủ rồi với đời sống tại gia này’. Vậy nay, khi ta đã xuất gia, vì cớ gì, hỡi tâm, ngươi không thúc giục ta?


1111.

1111.


‘‘Nanu ahaṃ citta tayāmhi yācito, ‘giribbaje citrachadā vihaṅgamā’;

Mahindaghosatthanitābhigajjino, te taṃ ramessanti vanamhi jhāyinaṃ.

Hỡi tâm, chẳng phải ta đã được ngươi yêu cầu sao: ‘Trong vùng núi, những con chim cánh sặc sỡ, tiếng hót vang như sấm, sẽ làm cho ngươi, người đang hành thiền trong rừng, được vui thích’?


1112.

1112.


‘‘Kulamhi mitte ca piye ca ñātake, khiḍḍāratiṃ kāmaguṇañca loke;

Sabbaṃ pahāya imamajjhupāgato, athopi tvaṃ citta na mayha tussasi.

Gia tộc, bạn bè, bà con thân yêu, trò vui, thú vui và các dục lạc trên đời; từ bỏ tất cả, ta đã đến đây. Vậy mà, hỡi tâm, ngươi không làm ta vui lòng.


1113.

1113.


‘‘Mameva etaṃ na hi tvaṃ paresaṃ, sannāhakāle paridevitena kiṃ;

Sabbaṃ idaṃ calamiti pekkhamāno, abhinikkhamiṃ amatapadaṃ jigīsaṃ.

Tâm này là của ta, không phải của người khác. Vào lúc chuẩn bị chiến đấu, than khóc để làm gì? Thấy rằng tất cả đều biến động, ta đã xuất gia, mong cầu trạng thái bất tử.


1114.

1114.


‘‘Suyuttavādī dvipadānamuttamo, mahābhisakko naradammasārathi ;

‘Cittaṃ calaṃ makkaṭasannibhaṃ iti, avītarāgena sudunnivārayaṃ’.

Bậc nói lời hợp lý, tối thượng giữa loài hai chân, bậc Đại Y Vương, bậc Điều Ngự Trượng Phu, đã dạy rằng: ‘Tâm dao động, giống như con khỉ, rất khó ngăn cản đối với người chưa ly tham’.


1115.

1115.


‘‘Kāmā [Pg.357] hi citrā madhurā manoramā, aviddasū yattha sitā puthujjanā;

Te dukkhamicchanti punabbhavesino, cittena nītā niraye nirākatā.

Các dục lạc quả thật muôn màu, ngọt ngào, làm vui lòng, nơi những kẻ phàm phu ngu si bị trói buộc. Họ tìm cầu tái sanh, mong muốn khổ đau, bị tâm dẫn dắt, bị tước đoạt hạnh phúc trong địa ngục.


1116.

1116.


‘‘‘Mayūrakoñcābhirutamhi kānane, dīpīhi byagghehi purakkhato vasaṃ;

Kāye apekkhaṃ jaha mā virādhaya’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.

‘Trong khu rừng rộn tiếng công và hạc, sống giữa bầy báo và cọp, hãy từ bỏ luyến ái thân này, đừng để lỡ mất cơ hội’. Hỡi tâm, trước kia ngươi đã thúc giục ta như vậy.


1117.

1117.


‘‘‘Bhāvehi jhānāni ca indriyāni ca, balāni bojjhaṅgasamādhibhāvanā;

Tisso ca vijjā phusa buddhasāsane’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.

‘Hãy tu tập các thiền, các quyền, các lực, các giác chi, định và sự tu tập; hãy chứng đắc tam minh trong giáo pháp của Đức Phật’. Hỡi tâm, trước kia ngươi đã thúc giục ta như vậy.


1118.

1118.


‘‘‘Bhāvehi maggaṃ amatassa pattiyā, niyyānikaṃ sabbadukhakkhayogadhaṃ;

Aṭṭhaṅgikaṃ sabbakilesasodhanaṃ’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.

‘Hãy tu tập con đường tám ngành để đạt đến bất tử, con đường dẫn đến giải thoát, chấm dứt mọi khổ đau, thanh lọc mọi phiền não’. Hỡi tâm, trước kia ngươi đã thúc giục ta như vậy.


1119.

1119.


‘‘‘Dukkhanti khandhe paṭipassa yoniso, yato ca dukkhaṃ samudeti taṃ jaha;

Idheva dukkhassa karohi antaṃ’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.

‘Hãy như lý quán các uẩn là khổ, hãy từ bỏ nguyên nhân sinh khởi khổ đau; hãy chấm dứt khổ đau ngay tại đây’. Hỡi tâm, trước kia ngươi đã thúc giục ta như vậy.


1120.

1120.


‘‘‘Aniccaṃ dukkhanti vipassa yoniso, suññaṃ anattāti aghaṃ vadhanti ca;

Manovicāre uparundha cetaso’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.

‘Hãy như lý quán là vô thường, khổ, là không, vô ngã, là tai họa, là kẻ sát nhân; hãy ngăn chặn những suy tầm của tâm trí’. Hỡi tâm, trước kia ngươi đã thúc giục ta như vậy.


1121.

1121.


‘‘‘Muṇḍo virūpo abhisāpamāgato, kapālahatthova kulesu bhikkhasu;

Yuñjassu satthuvacane mahesino’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.

‘Hãy cạo trọc đầu, hình tướng xấu xí, tay cầm bình bát đi khất thực trong các gia đình; hãy nỗ lực trong lời dạy của Đức Bổn Sư, bậc Đại Sĩ’, hỡi tâm, xưa kia ngươi đã thúc giục ta như vậy.


1122.

1122.


‘‘‘Susaṃvutatto [Pg.358] visikhantare caraṃ, kulesu kāmesu asaṅgamānaso;

Cando yathā dosinapuṇṇamāsiyā’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.

‘Hãy phòng hộ tốt đẹp, đi lại giữa các ngã đường, tâm không dính mắc vào các gia đình và các dục lạc, như mặt trăng ngày rằm không tì vết’, hỡi tâm, xưa kia ngươi đã thúc giục ta như vậy.


1123.

1123.


‘‘‘Āraññiko hohi ca piṇḍapātiko, sosāniko hohi ca paṃsukūliko;

Nesajjiko hohi sadā dhute rato’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.

‘Hãy là người ở rừng, người đi khất thực, người ở nghĩa địa, người mặc y phấn tảo; hãy là người thực hành hạnh không nằm, luôn hoan hỷ trong các pháp đầu đà’, hỡi tâm, xưa kia ngươi đã thúc giục ta như vậy.


1124.

1124.


‘‘Ropetva rukkhāni yathā phalesī, mūle taruṃ chettu tameva icchasi;

Tathūpamaṃ cittamidaṃ karosi, yaṃ maṃ aniccamhi cale niyuñjasi.

Như người trồng cây mong quả, rồi lại muốn chặt chính cây đó từ gốc; hỡi tâm, ngươi làm việc tương tự như vậy, khi thúc giục ta trong vòng luân hồi vô thường, biến động.


1125.

1125.


‘‘Arūpa dūraṅgama ekacāri, na te karissaṃ vacanaṃ idānihaṃ;

Dukkhā hi kāmā kaṭukā mahabbhayā, nibbānamevābhimano carissaṃ.

Hỡi tâm, không hình tướng, đi xa, đi một mình, bây giờ ta sẽ không làm theo lời ngươi nữa. Các dục thật là khổ, có quả đắng cay, nhiều nguy hiểm; ta sẽ sống với tâm hướng về chỉ riêng Niết-bàn.


1126.

1126.


‘‘Nāhaṃ alakkhyā ahirikkatāya vā, na cittahetū na ca dūrakantanā;

Ājīvahetū ca ahaṃ na nikkhamiṃ, kato ca te citta paṭissavo mayā.

Ta không xuất gia vì không có phúc lộc, hay vì không biết hổ thẹn, không phải vì nguyên nhân của tâm, cũng không phải vì sợ hãi từ xa; ta không xuất gia vì sinh kế. Hỡi tâm, ta đã hứa với ngươi rồi.


1127.

1127.


‘‘‘Appicchatā sappurisehi vaṇṇitā, makkhappahānaṃ vūpasamo dukhassa’;

Itissu maṃ citta tadā niyuñjasi, idāni tvaṃ gacchasi pubbaciṇṇaṃ.

‘Sự ít ham muốn được các bậc thiện nhân tán thán, sự từ bỏ lòng gièm pha, sự tịch tịnh của khổ đau’; hỡi tâm, khi đó ngươi đã thúc giục ta như vậy, bây giờ ngươi lại đi theo thói quen cũ.


1128.

1128.


‘‘Taṇhā avijjā ca piyāpiyañca, subhāni rūpāni sukhā ca vedanā;

Manāpiyā kāmaguṇā ca vantā, vante ahaṃ āvamituṃ na ussahe.

Ái, vô minh, và điều thương ghét, các sắc tướng đẹp đẽ và các cảm thọ lạc; các dục công đức đáng yêu đã được nôn ra, những thứ đã nôn ra ta không thể nuốt lại.


1129.

1129.


‘‘Sabbattha [Pg.359] te citta vaco kataṃ mayā, bahūsu jātīsu na mesi kopito;

Ajjhattasambhavo kataññutāya te, dukkhe ciraṃ saṃsaritaṃ tayā kate.

Hỡi tâm, ở khắp mọi nơi, lời của ngươi đã được ta thực hiện, trong nhiều kiếp ta đã không tức giận ngươi; ngươi sinh khởi từ bên trong, vì sự vô ơn của ngươi, trong khổ đau do ngươi tạo ra, ta đã lang thang lâu dài.


1130.

1130.


‘‘Tvaññeva no citta karosi brāhmaṇo, tvaṃ khattiyo rājadasī karosi;

Vessā ca suddā ca bhavāma ekadā, devattanaṃ vāpi taveva vāhasā.

Hỡi tâm, chính ngươi làm cho chúng ta thành Bà-la-môn, ngươi làm thành Sát-đế-lỵ và các vị vua; có lúc chúng ta thành Phệ-xá và Thủ-đà-la, hoặc thành chư thiên cũng do năng lực của ngươi.


1131.

1131.


‘‘Taveva hetū asurā bhavāmase, tvaṃmūlakaṃ nerayikā bhavāmase;

Atho tiracchānagatāpi ekadā, petattanaṃ vāpi taveva vāhasā.

Chỉ vì ngươi mà chúng ta thành A-tu-la, do ngươi làm gốc mà chúng ta thành chúng sinh địa ngục; rồi có lúc đi vào loài súc sinh, hoặc thành ngạ quỷ cũng do năng lực của ngươi.


1132.

1132.


‘‘Nanu dubbhissasi maṃ punappunaṃ, muhuṃ muhuṃ cāraṇikaṃva dassayaṃ;

Ummattakeneva mayā palobhasi, kiñcāpi te citta virādhitaṃ mayā.

Chẳng phải ngươi đã hãm hại ta nhiều lần sao, luôn luôn chỉ bày như một kẻ lang thang? Ngươi quyến rũ ta như thể ta là người điên. Hỡi tâm, ta đã làm trái ý ngươi điều gì?


1133.

1133.


‘‘Idaṃ pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ;

Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho.

Trước đây, tâm này đã lang thang tùy ý, đến nơi nó muốn, theo sở thích. Hôm nay, ta sẽ chế ngự nó một cách khéo léo, như người nài voi (chế ngự) con voi đang say.


1134.

1134.


‘‘Satthā ca me lokamimaṃ adhiṭṭhahi, aniccato addhuvato asārato;

Pakkhanda maṃ citta jinassa sāsane, tārehi oghā mahatā suduttarā.

Bậc Đạo Sư của ta đã quyết định rằng thế gian này là vô thường, không bền vững, không có cốt lõi. Hỡi tâm, hãy đưa ta vào giáo pháp của bậc Chiến Thắng, hãy đưa ta vượt qua dòng bộc lưu lớn lao, rất khó vượt qua.


1135.

1135.


‘‘Na te idaṃ citta yathā purāṇakaṃ, nāhaṃ alaṃ tuyha vase nivattituṃ ;

Mahesino pabbajitomhi sāsane, na mādisā honti vināsadhārino.

Hỡi tâm, điều này không còn như xưa đối với ngươi nữa, ta không thể quay lại dưới quyền lực của ngươi; ta đã xuất gia trong giáo pháp của bậc Đại Sĩ, những người như ta không phải là người mang lại sự hủy diệt.


1136.

1136.


‘‘Nagā [Pg.360] samuddā saritā vasundharā, disā catasso vidisā adho divā;

Sabbe aniccā tibhavā upaddutā, kuhiṃ gato citta sukhaṃ ramissasi.

Núi, biển, sông, đất, bốn phương, các phương góc, phương dưới, cõi trời; tất cả ba cõi đều vô thường, bị áp bức. Hỡi tâm, đi đến nơi nào ngươi sẽ được hoan hỷ trong hạnh phúc?


1137.

1137.


‘‘Dhitipparaṃ kiṃ mama citta kāhisi, na te alaṃ citta vasānuvattako;

Na jātu bhastaṃ ubhatomukhaṃ chupe, dhiratthu pūraṃ nava sotasandaniṃ.

Hỡi tâm, ngươi sẽ làm gì được ta, người có sự kiên định tối thượng? Hỡi tâm, ta không thể là người theo ý muốn của ngươi. Không bao giờ nên chạm vào cái túi có hai miệng; đáng ghê tởm thay thân này, đầy những thứ (bất tịnh) chảy ra từ chín lỗ.


1138.

1138.


‘‘Varāhaeṇeyyavigāḷhasevite, pabbhārakuṭṭe pakateva sundare;

Navambunā pāvusasitthakānane, tahiṃ guhāgehagato ramissasi.

Nơi heo rừng, nai, sói lui tới, trong hang núi, trên đỉnh núi đẹp một cách tự nhiên; trong khu rừng được tưới bởi nước mưa mới, ở đó, đi vào ngôi nhà hang động, ngươi sẽ hoan hỷ.


1139.

1139.


‘‘Sunīlagīvā susikhā supekhunā, sucittapattacchadanā vihaṅgamā;

Sumañjughosatthanitābhigajjino, te taṃ ramessanti vanamhi jhāyinaṃ.

Những loài chim có cổ xanh biếc, mào đẹp, đuôi đẹp, lông cánh sặc sỡ, tiếng hót du dương, hót vang, chúng sẽ làm cho ngươi, người đang thiền trong rừng, được hoan hỷ.


1140.

1140.


‘‘Vuṭṭhamhi deve caturaṅgule tiṇe, saṃpupphite meghanibhamhi kānane;

Nagantare viṭapisamo sayissaṃ, taṃ me mudū hehiti tūlasannibhaṃ.

Khi trời mưa, cỏ cao bốn ngón tay, trong khu rừng nở rộ hoa màu như mây; giữa núi, ta sẽ nằm như một cái cây, thảm cỏ đó sẽ mềm mại như bông gòn đối với ta.


1141.

1141.


‘‘Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, yaṃ labbhati tenapi hotu me alaṃ;

Na tāhaṃ kassāmi yathā atandito, biḷārabhastaṃva yathā sumadditaṃ.

Ta sẽ làm cho ngươi (theo ý ta) như một người chủ; bất cứ thứ gì nhận được, hãy để nó đủ cho ta. Ta sẽ làm cho ngươi (thích hợp cho công việc) như một người không lười biếng, như một túi da mèo được nhào nặn kỹ.


1142.

1142.


‘‘Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, yaṃ labbhati tenapi hotu me alaṃ;

Vīriyena taṃ mayha vasānayissaṃ, gajaṃva mattaṃ kusalaṅkusaggaho.

Ta sẽ làm như một người chủ, bất cứ thứ gì nhận được, hãy để nó đủ cho ta; bằng tinh tấn, ta sẽ đưa ngươi về dưới quyền của ta, như người nài voi khéo léo (đưa) con voi say (về dưới quyền).


1143.

1143.


‘‘Tayā [Pg.361] sudantena avaṭṭhitena hi, hayena yoggācariyova ujjunā;

Pahomi maggaṃ paṭipajjituṃ sivaṃ, cittānurakkhīhi sadā nisevitaṃ.

Với ngươi, được huấn luyện tốt và vững vàng, như người điều khiển xe ngựa với con ngựa thẳng thắn, ta có thể đi trên con đường an lành, con đường luôn được các bậc hộ trì tâm thực hành.


1144.

1144.


‘‘Ārammaṇe taṃ balasā nibandhisaṃ, nāgaṃva thambhamhi daḷhāya rajjuyā;

Taṃ me suguttaṃ satiyā subhāvitaṃ, anissitaṃ sabbabhavesu hehisi.

Ta sẽ trói ngươi vào đối tượng bằng sức mạnh, như (người nài voi trói) con voi vào cột bằng dây thừng chắc chắn; được ta phòng hộ tốt, được tu tập tốt bằng niệm, ngươi sẽ không còn nương tựa vào bất cứ cõi nào.


1145.

1145.


‘‘Paññāya chetvā vipathānusārinaṃ, yogena niggayha pathe nivesiya;

Disvā samudayaṃ vibhavañca sambhavaṃ, dāyādako hehisi aggavādino.

Cắt đứt (tâm) đi theo con đường sai lầm bằng trí tuệ, chế ngự nó bằng nỗ lực, an trú nó trên con đường; thấy được nguyên nhân, sự chấm dứt và sự sinh khởi, ngươi sẽ là người thừa tự của bậc thuyết giảng điều tối thượng.


1146.

1146.


‘‘Catubbipallāsavasaṃ adhiṭṭhitaṃ, gāmaṇḍalaṃva parinesi citta maṃ;

Nanu saṃyojanabandhanacchidaṃ, saṃsevase kāruṇikaṃ mahāmuniṃ.

Hỡi tâm, ngươi kéo ta, người an trú theo bốn điên đảo tưởng, đi đây đi đó như một đứa trẻ trong làng. Chẳng phải nên thân cận bậc Đại Mâu-ni, bậc có lòng bi mẫn, bậc cắt đứt các kiết sử sao?


1147.

1147.


‘‘Migo yathā seri sucittakānane, rammaṃ giriṃ pāvusaabbhamāliniṃ ;

Anākule tattha nage ramissaṃ, asaṃsayaṃ citta parā bhavissasi.

Như con nai tự do trong khu rừng đẹp đẽ, ta sẽ hoan hỷ trên ngọn núi đáng yêu, có những vòng hoa mây của mùa mưa, không ồn ào. Hỡi tâm, không nghi ngờ gì nữa, ngươi sẽ bị hủy diệt.


1148.

1148.


‘‘Ye tuyha chandena vasena vattino, narā ca nārī ca anubhonti yaṃ sukhaṃ;

Aviddasū māravasānuvattino, bhavābhinandī tava citta sāvakā’’ti.

Hỡi tâm, những người đàn ông và phụ nữ nào sống theo ý muốn và sự thích thú của ngươi, hưởng thụ hạnh phúc nào đó; những kẻ ngu đó, những người theo ý muốn của ma vương, hoan hỷ trong các cõi, là đệ tử của ngươi.


… Tālapuṭo thero….

... Trưởng lão Tālapuṭa...


Paññāsanipāto niṭṭhito.

Phẩm Năm Mươi đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm tắt như sau:


Paññāsamhi nipātamhi, eko tālapuṭo suci;

Gāthāyo tattha paññāsa, puna pañca ca uttarīti.

Trong Phẩm Năm Mươi, có một vị Tālapuṭa thanh tịnh; ở đó có năm mươi lăm bài kệ.


20. Saṭṭhinipāto

20. Phẩm Sáu Mươi


1. Mahāmoggallānattheragāthā

1. Kệ của Trưởng Lão Mahāmoggallāna


1149.

1149.


‘‘Āraññikā [Pg.362] piṇḍapātikā, uñchāpattāgate ratā;

Dālemu maccuno senaṃ, ajjhattaṃ susamāhitā.

Là người sống trong rừng, là người đi khất thực, hoan hỷ với những gì nhận được trong bát; chúng ta hãy phá tan đạo quân của tử thần, với nội tâm được khéo định tĩnh.


1150.

1150.


‘‘Āraññikā piṇḍapātikā, uñchāpattāgate ratā;

Dhunāma maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.

Là người sống trong rừng, là người đi khất thực, hoan hỷ với những gì nhận được trong bát; chúng ta hãy rũ sạch đạo quân của tử thần, như voi lớn phá tan ngôi nhà bằng sậy.


1151.

1151.


‘‘Rukkhamūlikā sātatikā, uñchāpattāgate ratā;

Dālemu maccuno senaṃ, ajjhattaṃ susamāhitā.

Là người sống dưới gốc cây, là người tinh tấn, hoan hỷ với những gì nhận được trong bát; chúng ta hãy phá tan đạo quân của tử thần, với nội tâm được khéo định tĩnh.


1152.

1152.


‘‘Rukkhamūlikā sātatikā, uñchāpattāgate ratā;

Dhunāma maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.

Là người sống dưới gốc cây, là người tinh tấn, hoan hỷ với những gì nhận được trong bát; chúng ta hãy rũ sạch đạo quân của tử thần, như voi lớn phá tan ngôi nhà bằng sậy.


1153.

1153.


‘‘Aṭṭhikaṅkalakuṭike, maṃsanhārupasibbite;

Dhiratthu pure duggandhe, paragatte mamāyase.

Trong ngôi nhà bằng khung xương, được khâu vá bằng thịt và gân; đáng khinh thay thành phố hôi thối này, và thân của người khác mà ngươi lại yêu quý.


1154.

1154.


‘‘Gūthabhaste taconaddhe, uragaṇḍipisācini;

Nava sotāni te kāye, yāni sandanti sabbadā.

Như túi da đựng đầy phẩn, được bao bọc bởi da, với hai khối u (vú) trên ngực, như một nữ quỷ; chín dòng chảy trong thân ngươi, chúng tuôn trào mọi lúc.


1155.

1155.


‘‘Tava sarīraṃ navasotaṃ, duggandhakaraṃ paribandhaṃ;

Bhikkhu parivajjayate taṃ, mīḷhaṃ ca yathā sucikāmo.

Thân của ngươi có chín dòng chảy, tạo ra mùi hôi thối, là một chướng ngại. Này Tỳ khưu, hãy tránh xa nó, như người ưa thanh tịnh tránh xa phẩn uế.


1156.

1156.


‘‘Evañce taṃ jano jaññā, yathā jānāmi taṃ ahaṃ;

Ārakā parivajjeyya, gūthaṭṭhānaṃva pāvuse’’.

Nếu người đời biết được nó, như chính ta đã biết về nó, họ sẽ tránh xa nó, như tránh xa nơi phẩn uế trong mùa mưa.


1157.

1157.


‘‘Evametaṃ mahāvīra, yathā samaṇa bhāsasi;

Ettha ceke visīdanti, paṅkamhiva jaraggavo.

Thật đúng như vậy, hỡi bậc Đại hùng, như lời ngài nói, hỡi vị Sa-môn. Ở đây, một số người bị chìm đắm, như con bò già trong vũng lầy.


1158.

1158.


‘‘Ākāsamhi haliddiyā, yo maññetha rajetave;

Aññena vāpi raṅgena, vighātudayameva taṃ.

Người nào nghĩ rằng có thể nhuộm hư không bằng nghệ, hoặc bằng bất kỳ màu nào khác, việc ấy chỉ đem lại sự mệt mỏi.


1159.

1159.


‘‘Tadākāsasamaṃ cittaṃ, ajjhattaṃ susamāhitaṃ;

Mā pāpacitte āsādi, aggikhandhaṃva pakkhimā.

Tâm ấy, giống như hư không, nội tâm được khéo định tĩnh. Chớ có dùng tâm xấu ác mà xúc phạm, như con thiêu thân lao vào đống lửa.


1160.

1160.


‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ;

Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.

Hãy nhìn xem hình tượng được tô vẽ, một đống vết thương được dựng lên; bệnh hoạn, được nhiều người suy tưởng, thứ không có sự tồn tại vững bền.


1161.

1161.


‘‘Passa cittakataṃ rūpaṃ, maṇinā kuṇḍalena ca;

Aṭṭhiṃ tacena onaddhaṃ, saha vatthehi sobhati.

Hãy nhìn xem hình sắc được tô vẽ, với ngọc và hoa tai; một bộ xương được bao bọc bởi da, chỉ đẹp đẽ cùng với y phục.


1162.

1162.


‘‘Alattakakatā [Pg.363] pādā, mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ;

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

Đôi chân tô bằng thuốc nhuộm đỏ, khuôn mặt thoa phấn; đủ để làm mê mờ kẻ ngu, chứ không phải người tìm cầu bờ kia.


1163.

1163.


‘‘Aṭṭhapadakatā kesā, nettā añjanamakkhitā;

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

Mái tóc được bện thành tám bím, đôi mắt được tô thuốc vẽ; đủ để làm mê mờ kẻ ngu, chứ không phải người tìm cầu bờ kia.


1164.

1164.


‘‘Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato;

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

Như một hộp đựng thuốc vẽ mắt mới và được tô điểm, thân thể hôi thối này được trang hoàng; đủ để làm mê mờ kẻ ngu, chứ không phải người tìm cầu bờ kia.


1165.

1165.


‘‘Odahi migavo pāsaṃ, nāsadā vāguraṃ migo;

Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, kaddante migabandhake.

Người thợ săn đã đặt bẫy, nhưng con nai không đến gần cạm bẫy; ăn xong mồi nhử, chúng ta ra đi, mặc cho người bẫy nai than khóc.


1166.

1166.


‘‘Chinno pāso migavassa, nāsadā vāguraṃ migo;

Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, socante migaluddake.

Bẫy của người thợ săn đã bị cắt, con nai không đến gần cạm bẫy; ăn xong mồi nhử, chúng ta ra đi, mặc cho người săn nai sầu muộn.


1167.

1167.


‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;

Anekākārasampanne, sāriputtamhi nibbute.

Khi ấy thật là kinh khiếp, khi ấy thật là rợn tóc gáy; lúc ngài Sāriputta, bậc đầy đủ vô số phẩm hạnh, đã nhập Niết-bàn.


1168.

1168.


‘‘Aniccā vata saṅkhārā uppādavaya dhammino.Upajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho.

Than ôi, các pháp hữu vi là vô thường, có sanh có diệt. Sanh rồi lại diệt, sự tịch tịnh của chúng là an lạc.


1169.

1169.


‘‘Sukhumaṃ te paṭivijjhanti, vālaggaṃ usunā yathā;

Ye pañcakkhandhe passanti, parato no ca attato.

Các vị ấy thâm nhập được pháp vi diệu, như (xạ thủ) dùng tên bắn vào đầu sợi lông; những ai thấy năm uẩn là cái khác, chứ không phải là tự ngã.


1170.

1170.


‘‘Ye ca passanti saṅkhāre, parato no ca attato;

Paccabyādhiṃsu nipuṇaṃ, vālaggaṃ usunā yathā.

Và những ai thấy các pháp hữu vi là cái khác, chứ không phải là tự ngã; các vị ấy đã thâm nhập được pháp tinh tế, như (xạ thủ) dùng tên bắn vào đầu sợi lông.


1171.

1171.


‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje.

Như bị đâm bằng ngọn giáo, hay như đầu đang bốc cháy; vị Tỳ khưu chánh niệm du hành, để đoạn trừ ái dục.


1172.

1172.


‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Bhavarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’.

Như bị đâm bằng ngọn giáo, hay như đầu đang bốc cháy; vị Tỳ khưu chánh niệm du hành, để đoạn trừ hữu ái.


1173.

1173.


‘‘Codito bhāvitattena, sarīrantimadhārinā;

Migāramātupāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayiṃ.

Được thúc giục bởi bậc có tâm tu tập, bậc mang thân cuối cùng; tôi đã làm rung chuyển giảng đường của mẹ Migāra bằng ngón chân cái.


1174.

1174.


‘‘Nayidaṃ sithilamārabbha, nayidaṃ appena thāmasā;

Nibbānamadhigantabbaṃ, sabbagantha-pamocanaṃ.

Không phải bằng sự tinh tấn lơi lỏng, không phải bằng sức lực nhỏ nhoi; mà Niết-bàn, sự giải thoát khỏi mọi trói buộc, có thể được chứng đắc.


1175.

1175.


‘‘Ayañca daharo bhikkhu, ayamuttamaporiso;

Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhiniṃ.

“Vị tỳ khưu này còn trẻ tuổi, vị trượng phu tối thượng này; đã chiến thắng ma vương cùng quyến thuộc, đang mang thân cuối cùng.”


1176.

1176.


‘‘Vivaramanupabhanti [Pg.364] vijjutā, vebhārassa ca paṇḍavassa ca;

Nagavivaragato jhāyati, putto appaṭimassa tādino.

“Tia chớp lóe lên giữa hai ngọn núi Vebhāra và Paṇḍava; người con của bậc Vô song, của bậc Tādī, đã đi vào khe núi và đang thiền định.”


1177.

1177.


‘‘Upasanto uparato, pantasenāsano muni;

Dāyādo buddhaseṭṭhassa, brahmunā abhivandito.

“Vị mâu-ni với các căn an tịnh, tâm vắng lặng, thường ở nơi trú ẩn xa vắng; là người thừa tự của bậc Tối thắng Giác, được Phạm thiên đảnh lễ.”


1178.

1178.


‘‘Upasantaṃ uparataṃ, pantasenāsanaṃ muniṃ;

Dāyādaṃ buddhaseṭṭhassa, vanda brāhmaṇa kassapaṃ.

“Này Bà-la-môn, hãy đảnh lễ ngài Kassapa, bậc mâu-ni với các căn an tịnh, tâm vắng lặng, thường ở nơi trú ẩn xa vắng, là người thừa tự của bậc Tối thắng Giác.”


1179.

1179.


‘‘Yo ca jātisataṃ gacche, sabbā brāhmaṇajātiyo;

Sottiyo vedasampanno, manussesu punappunaṃ.

“Cho dù có người nào đó, trải qua trăm đời, sanh vào tất cả các dòng dõi Bà-la-môn, là người thông thạo kinh điển, tinh thông Vệ-đà, sanh đi sanh lại giữa loài người.”


1180.

1180.


‘‘Ajjhāyakopi ce assa, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;

Etassa vandanāyetaṃ, kalaṃ nāgghati soḷasiṃ.

“Và nếu người ấy là một người tụng đọc, một bậc thầy của ba tập Vệ-đà; thì (công đức của người ấy) cũng không bằng một phần mười sáu của việc đảnh lễ vị này (Kassapa).”


1181.

1181.


‘‘Yo so aṭṭha vimokkhāni, purebhattaṃ aphassayi ;

Anulomaṃ paṭilomaṃ, tato piṇḍāya gacchati.

“Vị nào đã chứng nghiệm tám giải thoát, thuận và nghịch, trước buổi ăn; sau đó, vị ấy đi khất thực.”


1182.

1182.


‘‘Tādisaṃ bhikkhuṃ māsādi, māttānaṃ khaṇi brāhmaṇa;

Abhippasādehi manaṃ, arahantamhi tādine;

Khippaṃ pañjaliko vanda, mā te vijaṭi matthakaṃ.

“Này Bà-la-môn, chớ xúc phạm đến vị tỳ khưu như vậy, chớ tự đào huyệt chôn mình. Hãy làm cho tâm ý hoàn toàn trong sạch đối với bậc A-la-hán, bậc Tādī. Hãy mau chóng chắp tay đảnh lễ, kẻo đầu ngươi vỡ tan.”


1183.

1183.


‘‘Neso passati saddhammaṃ, saṃsārena purakkhato;

Adhogamaṃ jimhapathaṃ, kummaggamanudhāvati.

“Vị này không thấy được Chánh pháp, bị luân hồi dẫn dắt; chạy theo con đường đi xuống, con đường cong vẹo, con đường sai lầm.”


1184.

1184.


‘‘Kimīva mīḷhasallitto, saṅkhāre adhimucchito;

Pagāḷho lābhasakkāre, tuccho gacchati poṭṭhilo.

“Giống như con giòi dính đầy phẩn uế, say đắm trong các pháp hữu vi; chìm ngập trong lợi lộc và danh vọng, Poṭṭhila ra đi một cách trống rỗng.”


1185.

1185.


‘‘Imañca passa āyantaṃ, sāriputtaṃ sudassanaṃ;

Vimuttaṃ ubhatobhāge, ajjhattaṃ susamāhitaṃ.

“Và hãy nhìn xem ngài Sāriputta đang đến, diện mạo khả ái; đã giải thoát cả hai phương diện, nội tâm khéo định tĩnh.”


1186.

1186.


‘‘Visallaṃ khīṇasaṃyogaṃ, tevijjaṃ maccuhāyinaṃ;

Dakkhiṇeyyaṃ manussānaṃ, puññakkhettaṃ anuttaraṃ.

“Không còn mũi tên (phiền não), đã đoạn tận các kiết sử, bậc tam minh, đã vượt qua cái chết; là người đáng được cúng dường của nhân loại, là ruộng phước vô thượng.”


1187.

1187.


‘‘Ete sambahulā devā, iddhimanto yasassino;

Dasa devasahassāni, sabbe brahmapurohitā;

Moggallānaṃ namassantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.

“Kia là rất nhiều vị trời, có thần lực, có danh tiếng; mười ngàn vị trời, tất cả là Phạm chúng thiên; đang đứng chắp tay đảnh lễ ngài Moggallāna.”


1188.

1188.


‘‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;

Yassa te āsavā khīṇā, dakkhiṇeyyosi mārisa’.

“‘Kính lễ ngài, bậc Long tượng giữa loài người, kính lễ ngài, bậc Tối thượng nhân; các lậu hoặc của ngài đã đoạn tận, thưa ngài, ngài thật xứng đáng được cúng dường’.”


1189.

1189.


‘‘Pūjito [Pg.365] naradevena, uppanno maraṇābhibhū;

Puṇḍarīkaṃva toyena, saṅkhārenupalippati.

“Được người và trời cúng dường, đã sanh ra, đã chinh phục cái chết; như hoa sen trắng không dính nước, ngài không bị ô nhiễm bởi các pháp hữu vi.”


1190.

1190.


‘‘Yassa muhuttena sahassadhā loko, saṃvidito sabrahmakappo vasi;

Iddhiguṇe cutupapāte kāle, passati devatā sa bhikkhu.

“Vị tỳ khưu nào, trong một khoảnh khắc, đã biết rõ ngàn thế giới cùng với cõi Phạm thiên, là bậc tự tại; về năng lực thần thông, về sự sanh tử, đúng thời điểm, vị ấy thấy được chư thiên.”


1191.

1191.


‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca;

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā.

“Về trí tuệ, về giới hạnh, và về sự an tịnh, cũng giống như ngài Sāriputta; vị tỳ khưu nào đã đến bờ kia, vị ấy cũng chỉ có thể ngang bằng như vậy là tối đa.”


1192.

1192.


‘‘Koṭisatasahassassa, attabhāvaṃ khaṇena nimmine;

Ahaṃ vikubbanāsu kusalo, vasībhūtomhi iddhiyā.

“Trong một khoảnh khắc, ta có thể hóa hiện ra một trăm ngàn ức thân; ta thiện xảo trong các phép biến hóa, ta đã đạt đến tự tại về thần thông.”


1193.

1193.


‘‘Samādhivijjāvasipāramīgato, moggallānagotto asitassa sāsane;

Dhīro samucchindi samāhitindriyo, nāgo yathā pūtilataṃva bandhanaṃ.

“Bậc đã đạt đến bờ kia của sự tự tại về định và minh, thuộc dòng dõi Moggallāna, trong giáo pháp của bậc Vô Chấp; bậc kiên định, với các căn được định tĩnh, đã cắt đứt các ràng buộc, như voi chúa cắt đứt dây leo mục nát.”


1194.

1194.


‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;

Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.

“Ta đã phụng sự bậc Đạo Sư, đã thực hành lời dạy của đức Phật; gánh nặng đã được đặt xuống, dây dẫn đến tái sanh đã được nhổ lên.”


1195.

1195.


‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.

“Mục đích mà vì nó ta đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình; mục đích ấy ta đã đạt được, đó là sự đoạn tận tất cả các kiết sử.”


1196.

1196.


‘‘Kīdiso nirayo āsi, yattha dussī apaccatha;

Vidhuraṃ sāvakamāsajja, kakusandhañca brāhmaṇaṃ.

“Địa ngục ấy như thế nào, nơi mà Dussī đã bị nung nấu; sau khi xúc phạm đến vị thinh văn Vidhura và vị Bà-la-môn Kakusandha?”


1197.

1197.


‘‘Sataṃ āsi ayosaṅkū, sabbe paccattavedanā;

Īdiso nirayo āsi, yattha dussī apaccatha;

Vidhuraṃ sāvakamāsajja, kakusandhañca brāhmaṇaṃ.

“Có một trăm cây cọc sắt, mỗi cây mang lại cảm thọ riêng; địa ngục ấy là như vậy, nơi mà Dussī đã bị nung nấu, sau khi xúc phạm đến vị thinh văn Vidhura và vị Bà-la-môn Kakusandha.”


1198.

1198.


‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;

Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.

“Vị tỳ khưu nào, là thinh văn của đức Phật, biết rõ điều này; hỡi Kaṇha, do xúc phạm đến một vị tỳ khưu như vậy, ngươi sẽ đi đến đau khổ.”


1199.

1199.


‘‘Majjhesarasmiṃ tiṭṭhanti, vimānā kappaṭhāyino;

Veḷuriyavaṇṇā rucirā, accimanto pabhassarā;

Accharā tattha naccanti, puthu nānattavaṇṇiyo.

“Giữa lòng đại dương, có những cung điện tồn tại suốt một kiếp; màu sắc như ngọc lưu ly, rực rỡ, chói sáng, huy hoàng. Ở đó, các tiên nữ với nhiều màu sắc khác nhau đang nhảy múa.”


1200.

1200.


‘‘Yo [Pg.366] etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.

“Vị nào biết rõ điều này... hỡi Kaṇha, ngươi sẽ đi đến đau khổ.”


1201.

1201.


‘‘Yo ve buddhena codito, bhikkhusaṅghassa pekkhato;

Migāramātupāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayi.

“Vị nào, được đức Phật khuyến khích, trong khi Tăng chúng đang nhìn; đã làm rung chuyển giảng đường của mẹ Migāra bằng ngón chân cái.”


1202.

1202.


‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.

“Vị nào biết rõ điều này... hỡi Kaṇha, ngươi sẽ đi đến đau khổ.”


1203.

1203.


‘‘Yo vejayantapāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayi;

Iddhibalenupatthaddho, saṃvejesi ca devatā.

“Vị nào đã làm rung chuyển cung điện Vejayanta bằng ngón chân cái; được củng cố bởi năng lực thần thông, và đã làm cho chư thiên kinh sợ.”


1204.

1204.


‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.

“Vị nào biết rõ điều này... hỡi Kaṇha, ngươi sẽ đi đến đau khổ.”


1204.

1204.


‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.

“Vị nào biết rõ điều này... này Kẻ Đen, ngươi sẽ gặp phải đau khổ.”


1205.

1205.


‘‘Yo vejayantapāsāde, sakkaṃ so paripucchati;

Api āvuso jānāsi, taṇhakkhayavimuttiyo;

Tassa sakko viyākāsi, pañhaṃ puṭṭho yathātathaṃ.

“Vị nào ở trong cung điện Vejayanta, đã hỏi vua Sakka rằng: ‘Này hiền hữu, ngài có biết về sự giải thoát do đoạn tận ái không?’ Vua Sakka, khi được hỏi, đã trả lời câu hỏi ấy đúng như thật.”


1206.

1206.


‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.

“Vị nào biết rõ điều này... này Kẻ Đen, ngươi sẽ gặp phải đau khổ.”


1207.

1207.


‘‘Yo brahmānaṃ paripucchati, sudhammāyaṃ ṭhito sabhaṃ;

Ajjāpi tyāvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu;

Passasi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ.

“Vị nào đứng trong pháp đường Sudhammā, đã hỏi Phạm thiên rằng: ‘Này hiền hữu, ngày nay tà kiến mà ngài đã có trước đây, có còn không? Ngài có thấy ánh sáng rực rỡ đang lan tỏa trong cõi Phạm thiên không?’”


1208.

1208.


‘‘Tassa brahmā viyākāsi, pañhaṃ puṭṭho yathātathaṃ;

Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu.

“Phạm thiên, khi được hỏi, đã trả lời câu hỏi ấy đúng như thật: ‘Này hiền giả, tôi không còn tà kiến ấy, tà kiến mà tôi đã có trước đây.’”


1209.

1209.


‘‘Passāmi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ;

Sohaṃ ajja kathaṃ vajjaṃ, ahaṃ niccomhi sassato.

“‘Tôi thấy ánh sáng rực rỡ đang lan tỏa trong cõi Phạm thiên. Vậy hôm nay làm sao tôi có thể nói rằng: ‘Ta là thường hằng, là vĩnh cửu’?’”


1210.

1210.


‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.

“Vị nào biết rõ điều này... này Kẻ Đen, ngươi sẽ gặp phải đau khổ.”


1211.

1211.


‘‘Yo mahāneruno kūṭaṃ, vimokkhena aphassayi ;

Vanaṃ pubbavidehānaṃ, ye ca bhūmisayā narā.

“Vị nào đã chạm đến đỉnh núi Đại Meru bằng sự giải thoát, (chạm đến) khu rừng của người Pubbavideha, và những người nằm trên đất.”


1212.

1212.


‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;

Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.

“Vị Tỳ khưu, đệ tử của Đức Phật, nào biết rõ điều này; khi xúc phạm đến một vị Tỳ khưu như vậy, này Kẻ Đen, ngươi sẽ gặp phải đau khổ.”


1213.

1213.


‘‘Na ve aggi cetayati, ahaṃ bālaṃ ḍahāmīti;

Bālova jalitaṃ aggiṃ, āsajja naṃ paḍayhati.

“Lửa thật không có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đốt kẻ ngu.’ Chính kẻ ngu, khi chạm vào ngọn lửa đang cháy, đã bị nó thiêu đốt.”


1214.

1214.


‘‘Evameva tuvaṃ māra, āsajja naṃ tathāgataṃ;

Sayaṃ ḍahissasi attānaṃ, bālo aggiṃva samphusaṃ.

“Cũng vậy, hỡi Māra, khi xúc phạm đến vị Như Lai (đệ tử), ngươi sẽ tự thiêu đốt chính mình, như kẻ ngu chạm vào lửa.”


1215.

1215.


‘‘Apuññaṃ [Pg.367] pasavī māro, āsajja naṃ tathāgataṃ;

Kiṃ nu maññasi pāpima, na me pāpaṃ vipaccati.

“Māra đã tạo ra điều phi phước khi xúc phạm đến vị Như Lai (đệ tử). Này Ác ma, ngươi nghĩ gì chăng: ‘Điều ác của ta sẽ không trổ quả’?”


1216.

1216.


‘‘Karato te cīyate pāpaṃ, cirarattāya antaka;

Māra nibbinda buddhamhā, āsaṃ mākāsi bhikkhusu.

“Khi ngươi làm ác, điều ác được tích lũy trong một thời gian dài, hỡi Kẻ Chấm Dứt. Hỡi Māra, hãy tránh xa Đức Phật, đừng có mong muốn (hãm hại) đối với các Tỳ khưu.”


1217.

1217.


‘‘Iti māraṃ atajjesi, bhikkhu bhesakaḷāvane;

Tato so dummano yakkho, tatthevantaradhāyathā’’ti.

“Như vậy, vị Tỳ khưu đã khiển trách Māra trong khu rừng Bhesakaḷā. Do đó, dạ xoa ấy, với tâm buồn rầu, đã biến mất ngay tại chỗ ấy.”


Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno thero gāthāyo abhāsitthāti.

Như vậy, được biết, Trưởng lão Đại Mục Kiền Liên khả kính đã nói lên những câu kệ này.


Saṭṭhinipāto niṭṭhito.

Phẩm Sáu Mươi (kệ) đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược:


Saṭṭhikamhi nipātamhi, moggallāno mahiddhiko;

Ekova theragāthāyo, aṭṭhasaṭṭhi bhavanti tāti.

Trong Phẩm Sáu Mươi, có ngài Moggallāna, vị có đại thần lực. Chỉ có một vị Trưởng lão duy nhất, và những câu kệ ấy có sáu mươi tám câu.


21. Mahānipāto

21. Đại Phẩm


1. Vaṅgīsattheragāthā

1. Kệ của Trưởng lão Vaṅgīsa


1218.

1218.


‘‘Nikkhantaṃ [Pg.368] vata maṃ santaṃ, agārasmānagāriyaṃ;

Vitakkā upadhāvanti, pagabbhā kaṇhato ime.

“Ta, người đã xuất gia từ gia đình vào đời sống không gia đình, lại bị những tầm niệm này, những tầm niệm táo bạo từ Kẻ Đen, tấn công.”


1219.

1219.


‘‘Uggaputtā mahissāsā, sikkhitā daḷhadhammino ;

Samantā parikireyyuṃ, sahassaṃ apalāyinaṃ.

“Cho dù một ngàn cung thủ vĩ đại, con của dòng dõi cao quý, được huấn luyện kỹ, cầm cung vững chắc, và không bao giờ chạy trốn, có thể bao vây (ta) từ mọi phía.”


1220.

1220.


‘‘Sacepi ettakā bhiyyo, āgamissanti itthiyo;

Neva maṃ byādhayissanti, dhamme samhi patiṭṭhito.

“Cho dù nhiều hơn thế nữa những người nữ có đến, họ cũng sẽ không làm ta phiền não, vì ta đã an trú vững chắc trong Pháp của mình.”


1221.

1221.


‘‘Sakkhī hi me sutaṃ etaṃ, buddhassādiccabandhuno;

Nibbānagamanaṃ maggaṃ, tattha me nirato mano.

“Chính tai ta đã nghe điều này từ Đức Phật, người bà con của mặt trời: con đường dẫn đến Niết Bàn. Tâm ta hoan hỷ trong đó.”


1222.

1222.


‘‘Evaṃ ce maṃ viharantaṃ, pāpima upagacchasi;

Tathā maccu karissāmi, na me maggampi dakkhasi.

“Hỡi Ác ma, nếu ngươi đến gần ta, người đang sống như vậy, ta sẽ chấm dứt sự chết theo cách mà ngươi sẽ không thấy được cả con đường của ta.”


1223.

1223.


‘‘Aratiñca ratiñca pahāya, sabbaso gehasitañca vitakkaṃ;

Vanathaṃ na kareyya kuhiñci, nibbanatho avanatho sa bhikkhu.

“Từ bỏ sự không hoan hỷ và sự hoan hỷ, và hoàn toàn từ bỏ tầm niệm liên quan đến gia đình; không tạo ra sự tham ái ở bất cứ đâu. Vị Tỳ khưu ấy không còn tham ái, không còn rừng rậm (phiền não).”


1224.

1224.


‘‘Yamidha pathaviñca vehāsaṃ, rūpagataṃ jagatogadhaṃ kiñci;

Parijīyati sabbamaniccaṃ, evaṃ samecca caranti mutattā.

“Bất cứ thứ gì ở đây, trên mặt đất và trên không trung, bất cứ thứ gì có hình sắc, thuộc về thế gian, tất cả đều bị hủy hoại, tất cả đều vô thường. Hiểu biết như vậy, những bậc hiền trí sống (với tâm) đã được giải thoát.”


1225.

1225.


‘‘Upadhīsu janā gadhitāse, diṭṭhasute paṭighe ca mute ca;

Ettha vinodaya chandamanejo, yo hettha na limpati muni tamāhu.

“Chúng sanh tham đắm trong các chấp thủ, trong những gì được thấy, được nghe, được xúc chạm, và được nhận thức. Ở đây, hãy loại bỏ ham muốn, trở nên không dao động. Vị nào ở đây không bị dính mắc, vị ấy được gọi là bậc Mâu-ni.”


1226.

1226.


‘‘Atha [Pg.369] saṭṭhisitā savitakkā, puthujjanatāya adhammā niviṭṭhā;

Na ca vaggagatassa kuhiñci, no pana duṭṭhullagāhī sa bhikkhu.

“Lại nữa, những người dựa vào sáu mươi (tà kiến), có những tầm niệm (sai lầm), do là phàm phu, họ an trú trong phi pháp. Vị Tỳ khưu không thuộc về một phe phái nào, cũng không phải là người chấp giữ những tà kiến thô thiển.”


1227.

1227.


‘‘Dabbo cirarattasamāhito, akuhako nipako apihālu;

Santaṃ padaṃ ajjhagamā muni, paṭicca parinibbuto kaṅkhati kālaṃ.

“Bậc hiền trí, định tĩnh trong thời gian dài, không lừa dối, khôn khéo, không tham ái. Bậc Mâu-ni đã chứng đắc trạng thái tịch tịnh. Duyên theo đó, đã đạt tịch diệt và chờ đợi thời điểm.”


1228.

1228.


‘‘Mānaṃ pajahassu gotama, mānapathañca jahassu asesaṃ;

Mānapathamhi sa mucchito, vippaṭisārīhuvā cirarattaṃ.

Này Gotama, hãy từ bỏ ngã mạn, và hãy từ bỏ hoàn toàn con đường của ngã mạn; Vì mê muội trên con đường ngã mạn, ngươi đã hối hận suốt đêm dài.


1229.

1229.


‘‘Makkhena makkhitā pajā, mānahatā nirayaṃ papatanti;

Socanti janā cirarattaṃ, mānahatā nirayaṃ upapannā.

Chúng sanh bị sự gièm pha che lấp, bị ngã mạn tàn phá, rơi vào địa ngục; Chúng sanh sầu muộn suốt đêm dài, bị ngã mạn tàn phá, sanh vào địa ngục.


1230.

1230.


‘‘Na hi socati bhikkhu kadāci, maggajino sammā paṭipanno;

Kittiñca sukhañcānubhoti, dhammadasoti tamāhu tathattaṃ.

Vị Tỳ khưu không bao giờ sầu muộn, người đã chiến thắng bằng đạo, thực hành chân chánh; Vị ấy hưởng được danh tiếng và an lạc, bậc trí gọi vị ấy là người thấy Pháp, đúng như thật.


1231.

1231.


‘‘Tasmā akhilo idha padhānavā, nīvaraṇāni pahāya visuddho;

Mānañca pahāya asesaṃ, vijjāyantakaro samitāvī.

Do đó, ở đây, vị Tỳ khưu không còn chướng ngại, tinh cần, thanh tịnh sau khi từ bỏ các triền cái; Và sau khi từ bỏ hoàn toàn ngã mạn, vị ấy tịch tịnh, dùng minh để chấm dứt (khổ đau).


1232.

1232.


‘‘Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati;

Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotama.

Con bị thiêu đốt bởi tham dục, tâm con đang bừng cháy; Lành thay, hỡi Gotama, vì lòng bi mẫn, xin hãy nói cho con phương pháp dập tắt.


1233.

1233.


‘‘Saññāya [Pg.370] vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati;

Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ ( ).

Do tưởng điên đảo, tâm của ngươi đang bừng cháy; Hãy tránh xa tịnh tướng, vốn liên hệ đến tham ái.


1234.

1234.


‘‘Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ;

Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava.

Hãy tu tập tâm về bất tịnh, nhất tâm và định tĩnh tốt đẹp; Nguyện cho ngươi có niệm thân, hãy trở nên người có nhiều sự nhàm chán.


1235.

1235.


‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha;

Tato mānābhisamayā, upasanto carissasi.

Hãy tu tập cả vô tướng, hãy từ bỏ mạn tuỳ miên; Rồi do thắng tri ngã mạn, ngươi sẽ sống trong an tịnh.


1236.

1236.


‘‘Tameva vācaṃ bhāseyya, yāyattānaṃ na tāpaye;

Pare ca na vihiṃseyya, sā ve vācā subhāsitā.

Chỉ nên nói lời nói nào mà không làm khổ mình, và cũng không làm hại người khác. Lời nói ấy thật sự là lời thiện thuyết.


1237.

1237.


‘‘Piyavācameva bhāseyya, yā vācā paṭinanditā;

Yaṃ anādāya pāpāni, paresaṃ bhāsate piyaṃ.

Chỉ nên nói lời ái ngữ, lời nói được hoan nghênh; Lời nói không mang theo điều ác của người khác, mà nói lời khả ái.


1238.

1238.


‘‘Saccaṃ ve amatā vācā, esa dhammo sanantano;

Sacce atthe ca dhamme ca, āhu santo patiṭṭhitā.

Lời chân thật quả là lời bất tử, đây là chánh pháp vĩnh hằng; Bậc thiện nhân, họ nói, an trú trong sự thật, trong lợi ích và trong chánh pháp.


1239.

1239.


‘‘Yaṃ buddho bhāsati vācaṃ, khemaṃ nibbānapattiyā;

Dukkhassantakiriyāya, sā ve vācānamuttamā.

Lời nói mà Đức Phật thuyết giảng, an ổn, để đạt đến Niết-bàn, để chấm dứt khổ đau, lời nói ấy quả là tối thượng trong các lời nói.


1240.

1240.


‘‘Gambhīrapañño medhāvī, maggāmaggassa kovido;

Sāriputto mahāpañño, dhammaṃ deseti bhikkhunaṃ.

Ngài Sāriputta, có trí tuệ thâm sâu, bậc hiền trí, thông thạo đường và không phải đường, bậc đại trí tuệ, thuyết pháp cho các Tỳ khưu.


1241.

1241.


‘‘Saṅkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati;

Sālikāyiva nigghoso, paṭibhānaṃ udiyyati.

Ngài thuyết giảng cả tóm tắt, và nói cả chi tiết; Như tiếng chim sáo, biện tài của ngài tuôn trào.


1242.

1242.


‘‘Tassa taṃ desayantassa, suṇanti madhuraṃ giraṃ;

Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā;

Udaggacittā muditā, sotaṃ odhenti bhikkhavo.

Khi ngài đang thuyết giảng, họ lắng nghe lời nói ngọt ngào; Với giọng nói quyến rũ, dễ nghe, du dương; Các Tỳ khưu với tâm hân hoan, vui mừng, lắng tai nghe.


1243.

1243.


‘‘Ajja pannarase visuddhiyā, bhikkhū pañcasatā samāgatā;

Saṃyojanabandhanacchidā, anīghā khīṇapunabbhavā isī.

Hôm nay, ngày rằm, vì sự thanh tịnh, năm trăm vị Tỳ khưu đã tụ họp; Các bậc ẩn sĩ đã cắt đứt các kiết sử, không phiền não, đã đoạn tận tái sanh.


1244.

1244.


‘‘Cakkavattī yathā rājā, amaccaparivārito;

Samantā anupariyeti, sāgarantaṃ mahiṃ imaṃ.

Như vị vua Chuyển luân, được các quan vây quanh, đi tuần du khắp nơi trên mặt đất này cho đến biển cả.


1245.

1245.


‘‘Evaṃ [Pg.371] vijitasaṅgāmaṃ, satthavāhaṃ anuttaraṃ;

Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.

Cũng vậy, các đệ tử, bậc Tam minh, đã từ bỏ sự chết, hầu cận bậc Đạo sư vô thượng, người đã chiến thắng chiến trận.


1246.

1246.


‘‘Sabbe bhagavato puttā, palāpettha na vijjati;

Taṇhāsallassa hantāraṃ, vande ādiccabandhunaṃ.

Tất cả đều là con của Thế Tôn, ở đây không có kẻ rỗng tuếch; Con đảnh lễ bậc Thân quyến của mặt trời, người đã nhổ mũi tên ái dục.


1247.

1247.


‘‘Parosahassaṃ bhikkhūnaṃ, sugataṃ payirupāsati;

Desentaṃ virajaṃ dhammaṃ, nibbānaṃ akutobhayaṃ.

Hơn một ngàn vị Tỳ khưu hầu cận bậc Thiện Thệ, đang thuyết giảng pháp vô trần, Niết-bàn, nơi không còn sợ hãi từ bất cứ đâu.


1248.

1248.


‘‘Suṇanti dhammaṃ vimalaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;

Sobhati vata sambuddho, bhikkhusaṅghapurakkhato.

Họ lắng nghe pháp thanh tịnh, do bậc Chánh Đẳng Giác thuyết giảng; Bậc Chánh Đẳng Giác thật là rực rỡ, được Tăng chúng vây quanh.


1249.

1249.


‘‘‘Nāganāmo’si bhagavā, isīnaṃ isisattamo;

Mahāmeghova hutvāna, sāvake abhivassasi.

Bạch Thế Tôn, Ngài có danh là Nāga, là bậc ẩn sĩ thứ bảy trong các bậc ẩn sĩ; Trở thành như đám mây lớn, Ngài đổ mưa (pháp) xuống các đệ tử.


1250.

1250.


‘‘Divā vihārā nikkhamma, satthudassanakamyatā;

Sāvako te mahāvīra, pāde vandati vaṅgiso.

Hỡi bậc Đại Hùng, đệ tử của Ngài là Vaṅgīsa, với lòng mong muốn thấy bậc Đạo sư, đã ra khỏi nơi nghỉ ban ngày, đảnh lễ dưới chân Ngài.


1251.

1251.


‘‘Ummaggapathaṃ mārassa, abhibhuyya carati pabhijja khīlāni;

Taṃ passatha bandhapamuñcakaraṃ, asitaṃva bhāgaso pavibhajja.

Ngài đi, chế ngự con đường sai lầm của Ma vương, phá vỡ các chướng ngại; Hãy nhìn Ngài, người giải thoát khỏi trói buộc, bậc vô chấp, phân tích (pháp) từng phần.


1252.

1252.


‘‘Oghassa hi nitaraṇatthaṃ, anekavihitaṃ maggaṃ akkhāsi;

Tasmiñca amate akkhāte, dhammadasā ṭhitā asaṃhīrā.

Quả thật, để vượt qua bộc lưu, Ngài đã chỉ dạy con đường với nhiều phương diện; Và khi pháp bất tử ấy được chỉ dạy, những người thấy pháp an trú vững chắc, không dao động.


1253.

1253.


‘‘Pajjotakaro ativijjha, sabbaṭhitīnaṃ atikkamamaddasa ;

Ñatvā ca sacchikatvā ca, aggaṃ so desayi dasaddhānaṃ.

Bậc tạo ra ánh sáng, sau khi thấu triệt, đã thấy sự vượt qua tất cả các trú xứ; Sau khi biết và chứng ngộ, Ngài đã thuyết giảng pháp tối thượng cho nhóm năm vị.


1254.

1254.


‘‘Evaṃ sudesite dhamme, ko pamādo vijānataṃ dhammaṃ;

Tasmā hi tassa bhagavato sāsane, appamatto sadā namassamanusikkhe.

Khi pháp được khéo thuyết như vậy, sao có thể dễ duôi đối với người biết pháp? Do đó, trong giáo pháp của Thế Tôn ấy, hãy luôn không dễ duôi, đảnh lễ và học tập theo.


1255.

1255.


‘‘Buddhānubuddho yo thero, koṇḍañño tibbanikkamo;

Lābhī sukhavihārānaṃ, vivekānaṃ abhiṇhaso.

Vị trưởng lão Koṇḍañña, người giác ngộ theo sau Đức Phật, có sự tinh tấn mãnh liệt; Ngài thường xuyên chứng đắc những trú xứ an lạc, những sự viễn ly.


1256.

1256.


‘‘Yaṃ [Pg.372] sāvakena pattabbaṃ, satthu sāsanakārinā;

Sabbassa taṃ anuppattaṃ, appamattassa sikkhato.

Điều gì cần phải đạt được bởi một đệ tử thực hành giáo huấn của bậc Đạo sư; Tất cả điều đó đã được vị ấy đạt đến, người không dễ duôi và luôn học tập.


1257.

1257.


‘‘Mahānubhāvo tevijjo, cetopariyakovido;

Koṇḍañño buddhadāyādo, pāde vandati satthuno.

Ngài Koṇḍañña, có đại oai lực, bậc Tam minh, thông thạo tha tâm thông; Người thừa tự của Đức Phật, đảnh lễ dưới chân bậc Đạo sư.


1258.

1258.


‘‘Nagassa passe āsīnaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ;

Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.

Các vị đệ tử tam minh, những người đã từ bỏ sự chết, đang hầu cận bậc Mâu-ni, người đã đến bờ kia của khổ, đang ngự tại sườn núi.


1259.

1259.


‘‘Cetasā anupariyeti, moggallāno mahiddhiko;

Cittaṃ nesaṃ samanvesaṃ, vippamuttaṃ nirūpadhiṃ.

Ngài Moggallāna, bậc có đại thần lực, trong khi tìm hiểu tâm của các vị ấy, đã lần lượt biết rõ bằng tâm rằng (tâm ấy) đã giải thoát, không còn sanh y.


1260.

1260.


‘‘Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ;

Anekākārasampannaṃ, payirupāsanti gotamaṃ.

Như vậy, (các vị đệ tử) hầu cận Đức Gotama, bậc Mâu-ni đầy đủ mọi chi phần, người đã đến bờ kia của khổ, người đầy đủ nhiều phương diện.


1261.

1261.


‘‘Cando yathā vigatavalāhake nabhe, virocati vītamalova bhāṇumā;

Evampi aṅgīrasa tvaṃ mahāmuni, atirocasi yasasā sabbalokaṃ.

Như mặt trăng trên bầu trời không mây, tỏa sáng rực rỡ, như mặt trời không tỳ vết; cũng vậy, bạch Ngài Aṅgīrasa, bậc Đại Mâu-ni, Ngài tỏa sáng rực rỡ khắp thế gian với danh tiếng của mình.


1262.

1262.


‘‘Kāveyyamattā vicarimha pubbe, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;

Athaddasāma sambuddhaṃ, sabbadhammāna pāraguṃ.

Trước kia, say sưa với thi ca, chúng con đã đi từ làng này đến làng khác, từ thành phố này đến thành phố khác. Rồi chúng con đã thấy bậc Chánh Đẳng Giác, người đã đến bờ kia của tất cả các pháp.


1263.

1263.


‘‘So me dhammamadesesi, muni dukkhassa pāragū;

Dhammaṃ sutvā pasīdimha, saddhā no udapajjatha.

Bậc Mâu-ni ấy, người đã đến bờ kia của khổ, đã thuyết pháp cho con. Sau khi nghe pháp, chúng con đã tịnh tín, đức tin của chúng con đã sanh khởi.


1264.

1264.


‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, khandhe āyatanāni ca;

Dhātuyo ca viditvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.

Con, sau khi nghe lời dạy của vị ấy, và sau khi biết rõ các uẩn, các xứ, và các giới, đã xuất gia vào đời sống không nhà.


1265.

1265.


‘‘Bahūnaṃ vata atthāya, uppajjanti tathāgatā;

Itthīnaṃ purisānañca, ye te sāsanakārakā.

Thật vậy, các đấng Như Lai xuất hiện vì lợi ích của nhiều người, của những người nữ và những người nam, những ai là người thực hành giáo pháp.


1266.

1266.


‘‘Tesaṃ kho vata atthāya, bodhimajjhagamā muni;

Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, ye nirāmagataddasā.

Thật vậy, vì lợi ích của họ, của các Tỳ-khưu và Tỳ-khưu-ni, những người thấy được con đường chắc chắn, bậc Mâu-ni đã chứng đắc giác ngộ.


1267.

1267.


‘‘Sudesitā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;

Cattāri ariyasaccāni, anukampāya pāṇinaṃ.

Bốn Thánh đế đã được khéo thuyết bởi bậc có mắt, bởi Đức Phật, bà con của mặt trời, với lòng bi mẫn đối với chúng sanh.


1268.

1268.


‘‘Dukkhaṃ [Pg.373] dukkhasamuppādaṃ, dukkhassa ca atikkamaṃ;

Ariyaṃ caṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ.

(Đó là) Khổ, sự sanh khởi của khổ, sự vượt qua khổ, và con đường thánh tám ngành dẫn đến sự chấm dứt khổ.


1269.

1269.


‘‘Evamete tathā vuttā, diṭṭhā me te yathā tathā;

Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Những điều này đã được nói như vậy, như thật. Chúng đã được con thấy đúng như chúng là. Lợi ích của chính mình đã được con đạt đến, giáo pháp của Đức Phật đã được thực hành.


1270.

1270.


‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;

Suvibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamiṃ.

Thật vậy, sự đến của con đến gần Đức Phật là một sự đến tốt đẹp. Trong các pháp đã được khéo phân tích, con đã đạt đến điều tối thắng.


1271.

1271.


‘‘Abhiññāpāramippatto, sotadhātu visodhitā;

Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyakovido.

Con đã đạt đến sự toàn hảo của các thắng trí, nhĩ giới đã được thanh lọc. Con là người tam minh, đã đạt được thần thông, thông thạo về tha tâm thông.


1272.

1272.


‘‘Pucchāmi satthāramanomapaññaṃ, diṭṭheva dhamme yo vicikicchānaṃ chettā;

Aggāḷave kālamakāsi bhikkhu, ñāto yasassī abhinibbutatto.

Con xin hỏi bậc Đạo Sư có trí tuệ không thấp kém: Vị Tỳ-khưu nào đã đoạn trừ các hoài nghi ngay trong hiện tại, nổi tiếng, có danh tiếng, có tự thân đã tịch tịnh, đã mệnh chung tại Aggāḷava?


1273.

1273.


‘‘Nigrodhakappo iti tassa nāmaṃ, tayā kataṃ bhagavā brāhmaṇassa;

So taṃ namassaṃ acari mutyapekho, āraddhavīriyo daḷhadhammadassī.

Bạch Thế Tôn, tên của vị Bà-la-môn ấy là Nigrodhakappa, do Ngài đặt. Vị ấy, mong cầu giải thoát, tinh tấn, thấy pháp vững chắc, đã đi lại đảnh lễ Ngài.


1274.

1274.


‘‘Taṃ sāvakaṃ sakka mayampi sabbe, aññātumicchāma samantacakkhu;

Samavaṭṭhitā no savanāya sotā, tuvaṃ no satthā tvamanuttarosi’’.

Bạch đấng Sakka, bạch bậc Toàn Nhãn, tất cả chúng con cũng muốn biết về vị đệ tử ấy. Tai của chúng con đã được định hướng để nghe. Ngài là bậc Đạo Sư của chúng con, Ngài là bậc vô thượng.


1275.

1275.


Chinda no vicikicchaṃ brūhi metaṃ, parinibbutaṃ vedaya bhūripañña;

Majjheva no bhāsa samantacakkhu, sakkova devāna sahassanetto.

Xin hãy đoạn trừ hoài nghi của chúng con, xin hãy nói cho con điều này. Bạch bậc có trí tuệ rộng lớn, xin hãy cho biết (vị ấy) đã tịch tịnh. Bạch bậc Toàn Nhãn, xin hãy nói ngay giữa chúng con, như Sakka có ngàn mắt (nói) giữa các vị trời.


1276.

1276.


‘‘Ye keci ganthā idha mohamaggā, aññāṇapakkhā vicikicchaṭhānā;

Tathāgataṃ patvā na te bhavanti, cakkhuñhi etaṃ paramaṃ narānaṃ.

Bất cứ sự trói buộc nào ở đây là con đường của si mê, thuộc phe vô minh, là nơi trú của hoài nghi; sau khi đến Như Lai, chúng không còn tồn tại. Vì con mắt này là tối thượng của loài người.


1277.

1277.


‘‘No [Pg.374] ce hi jātu puriso kilese, vāto yathā abbhaghanaṃ vihāne;

Tamovassa nivuto sabbaloko, jotimantopi na pabhāseyyuṃ.

Nếu quả thật bậc trượng phu không bao giờ thổi tan các phiền não như gió thổi tan đám mây dày đặc, thì toàn thể thế gian sẽ bị bóng tối bao phủ, và dù có những người có ánh sáng cũng không thể chiếu sáng.


1278.

1278.


‘‘Dhīrā ca pajjotakarā bhavanti, taṃ taṃ ahaṃ vīra tatheva maññe;

Vipassinaṃ jānamupāgamimha, parisāsu no āvikarohi kappaṃ.

Và những bậc trí là những người tạo ra ánh sáng. Bạch bậc Anh Hùng, con cũng nghĩ về Ngài như vậy. Biết Ngài là bậc có tuệ quán, chúng con đã đến. Xin hãy làm cho hiển lộ về Kappa giữa hội chúng cho chúng con.


1279.

1279.


‘‘Khippaṃ giraṃ eraya vaggu vagguṃ, haṃsova paggayha saṇikaṃ nikūja;

Bindussarena suvikappitena, sabbeva te ujjugatā suṇoma.

Xin hãy nhanh chóng phát ra lời nói êm dịu, êm dịu, như con thiên nga vươn cổ kêu nhẹ nhàng. Với giọng nói tròn trịa, được trau chuốt kỹ lưỡng, tất cả chúng con với tâm ngay thẳng sẽ lắng nghe.


1280.

1280.


‘‘Pahīnajātimaraṇaṃ asesaṃ, niggayha dhonaṃ vadessāmi dhammaṃ;

Na kāmakāro hi puthujjanānaṃ, saṅkheyyakāro ca tathāgatānaṃ.

Sau khi chế ngự (phiền não), con sẽ nói về pháp (tức là hỏi) với bậc đã gột rửa, đã từ bỏ hoàn toàn sanh và tử. Vì các phàm phu không thể làm theo ý muốn, còn các đấng Như Lai thì có thể làm sau khi cân nhắc.


1281.

1281.


‘‘Sampannaveyyākaraṇaṃ tavedaṃ, samujjupaññassa samuggahītaṃ;

Ayamañjali pacchimo suppaṇāmito, mā mohayī jānamanomapañña.

Sự giải đáp đầy đủ này của Ngài, bậc có trí tuệ ngay thẳng, đã được (con) tiếp thu tốt đẹp. Sự chắp tay cúi lạy một cách tốt đẹp này là cuối cùng. Bạch bậc có trí tuệ không thấp kém, trong khi biết, xin đừng làm con mê mờ.


1282.

1282.


‘‘Paroparaṃ ariyadhammaṃ viditvā, mā mohayī jānamanomavīriya;

Vāriṃ yathā ghammani ghammatatto, vācābhikaṅkhāmi sutaṃ pavassa.

Sau khi biết Thánh pháp cao và cao hơn, bạch bậc có tinh tấn không thấp kém, trong khi biết, xin đừng làm con mê mờ. Như người bị nóng bức trong mùa nóng khao khát nước, con khao khát lời nói của Ngài. Xin hãy mưa xuống (pháp) được nghe.


1283.

1283.


‘‘Yadatthikaṃ brahmacariyaṃ acarī, kappāyano kaccissataṃ amoghaṃ;

Nibbāyi so ādu saupādiseso, yathā vimutto ahu taṃ suṇoma.

Phạm hạnh mà Kappāyana đã thực hành vì mục đích nào đó, có phải chăng điều đó không vô ích? Vị ấy đã tịch diệt hay vẫn còn dư y? Vị ấy đã giải thoát như thế nào, chúng con muốn nghe điều đó.


1284.

1284.


‘‘‘Acchecchi [Pg.375] taṇhaṃ idha nāmarūpe,(Iti bhagavā) kaṇhassa sotaṃ dīgharattānusayitaṃ;

Atāri jātiṃ maraṇaṃ asesaṃ’, iccabravi bhagavā pañcaseṭṭho.

(Thế Tôn phán:) 'Vị ấy đã đoạn trừ ái trong danh sắc ở đây, (đã đoạn trừ) dòng chảy của Ma đã ngủ ngầm từ lâu; đã vượt qua hoàn toàn sanh và tử.' Thế Tôn, bậc tối thắng trong năm (căn), đã nói như vậy.


1285.

1285.


‘‘Esa sutvā pasīdāmi, vaco te isisattama;

Amoghaṃ kira me puṭṭhaṃ, na maṃ vañcesi brāhmaṇo.

Con đây, sau khi nghe lời nói của Ngài, bạch bậc ẩn sĩ thứ bảy, đã tịnh tín. Thật vậy, câu hỏi của con không vô ích. Bậc Bà-la-môn đã không lừa dối con.


1286.

1286.


‘‘Yathā vādī tathā kārī, ahu buddhassa sāvako;

Acchecchi maccuno jālaṃ, tataṃ māyāvino daḷhaṃ.

Vị đệ tử của Đức Phật đã là người nói như thế nào, làm như thế ấy. Vị ấy đã cắt đứt tấm lưới kiên cố được giăng ra của thần chết xảo quyệt.


1287.

1287.


‘‘Addasa bhagavā ādiṃ, upādānassa kappiyo;

Accagā vata kappāno, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.

Bạch Thế Tôn, Kappiya đã thấy nguồn gốc của chấp thủ. Thật vậy, Kappāna đã vượt qua lãnh địa của thần chết, nơi rất khó vượt qua.


1288.

1288.


‘‘Taṃ devadevaṃ vandāmi, puttaṃ te dvipaduttama;

Anujātaṃ mahāvīraṃ, nāgaṃ nāgassa orasa’’nti.

“Con xin đảnh lễ Ngài, bậc trời của các vị trời. Hỡi bậc tối thượng trong loài hai chân, con xin đảnh lễ người con trai của Ngài, bậc đại dũng, người con xứng đáng, người con sinh từ ngực của bậc Nāga, chính là bậc Nāga.”


Itthaṃ sudaṃ āyasmā vaṅgīso thero gāthāyo

Như thế ấy, Trưởng lão Vangīsa các câu kệ


Abhāsitthāti.

đã nói lên.


Mahānipāto niṭṭhito.

Phẩm Lớn đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây –


Sattatimhi nipātamhi, vaṅgīso paṭibhāṇavā;

Ekova thero natthañño, gāthāyo ekasattatīti.

Trong Phẩm Bảy Mươi, chỉ có một vị Trưởng lão là Vangīsa, người có tài ứng đối, không có vị nào khác. Các câu kệ là bảy mươi mốt.


Niṭṭhitā theragāthāyo.

Kinh Trưởng Lão Kệ đã kết thúc.


Tatruddānaṃ –

Phần tóm lược ở đây –


Sahassaṃ honti tā gāthā, tīṇi saṭṭhisatāni ca;

Therā ca dve satā saṭṭhi, cattāro ca pakāsitā.

Các câu kệ ấy là một ngàn, và ba trăm sáu mươi. Và các vị Trưởng lão được tuyên bố là hai trăm sáu mươi bốn vị.


Sīhanādaṃ naditvāna, buddhaputtā anāsavā;

Khemantaṃ pāpuṇitvāna, aggikhandhāva nibbutāti.

Các vị con của Đức Phật, bậc vô lậu, sau khi cất lên tiếng rống sư tử, sau khi đã đạt đến nơi an ổn cuối cùng, đã tịch diệt như khối lửa lớn.


Theragāthāpāḷi niṭṭhitā.

Thánh điển Trưởng Lão Kệ đã kết thúc.