| বাংলা | |||
| পালি | অট্ঠকথা | টীকা | অন্ন |
| 1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি | 1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা | 1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩ | 1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা |
| 2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি | 2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা | 2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২ | |
| 3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি | 3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা | 3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা | |
| 4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত) | 4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত) | 4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত) | |
| 5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি | 5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা | 5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা | |
| 6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি | 6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা | 6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী | |
| 7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫ | 7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা | 7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি | |
| 中文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 巴拉基咖(波羅夷) 1102 巴吉帝亞(波逸提) 1103 大品(律藏) 1104 小品 1105 附隨 | 1201 巴拉基咖(波羅夷)義註-1 1202 巴拉基咖(波羅夷)義註-2 1203 巴吉帝亞(波逸提)義註 1204 大品義註(律藏) 1205 小品義註 1206 附隨義註 | 1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3 | 1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑(詞幹篇) 8431 文法寶鑑(詞根篇) 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋 |
| 2101 戒蘊品 2102 大品(長部) 2103 波梨品 | 2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註(長部) 2203 波梨品義註 | 2301 戒蘊品疏 2302 大品複註(長部) 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2 | |
| 3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經 | 3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註 | 3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註 | |
| 4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品(相應部) | 4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注(相應部) | 4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註(相應部) | |
| 5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經 | 5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註 | 5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註 | |
| 6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋 | 6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注 | 6301 導論複註 6302 導論明解 | |
| 7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5 | 7201 法集論義註 7202 分別論義註(迷惑冰消) 7203 五部論義註 | 7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母 | |
| English | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Français | |||
| Canon Pali | Commentaires | Sous-commentaires | Autres |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Deutsch | |||
| Pali-Kanon | Kommentare | Subkommentare | Sonstige |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| हिंदी | |||
| पाली कैनन | कमेंट्री | उप-टिप्पणियाँ | अन्य |
| 1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि | 1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा | 1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3 | 1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना |
| 2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि | 2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा | 2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2 | |
| 3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि | 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा | 3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका | |
| 4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त) | 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त) | 4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त) | |
| 5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि | 5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा | 5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका | |
| 6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि | 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा | 6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी | |
| 7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5 | 7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा | 7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि | |
| Indonesia | |||
| Kanon Pali | Komentar | Sub-komentar | Lainnya |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 日文 | |||
| パーリ仏典 | 註釈書 | 副註釈書 | その他 |
| 1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ(ヴィナヤ) 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ | 1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター(ヴィナヤ) 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター | 1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3 | 1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ(プ・ヴィ) 8407 マッジマニカーヤ(プ・ヴィ) 8408 サンユッタニカーヤ(プ・ヴィ) 8409 アングッタラニカーヤ(プ・ヴィ) 8410 ヴィナヤピタカ(プ・ヴィ) 8411 アビダンマピタカ(プ・ヴィ) 8412 アッタカター(プ・ヴィ) 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン(パダマーラー) 8431 サッダニーティッパカラナン(ダートゥマーラー) 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー |
| 2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ(ディーガ) 2103 パーティカワッガ・パーリ | 2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター(ディーガ) 2203 パーティカワッガ・アッタカター | 2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー(ディーガ) 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2 | |
| 3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ | 3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター | 3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー | |
| 4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ(サンユッタ) | 4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター(サンユッタ) | 4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー(サンユッタ) | |
| 5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ | 5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター | 5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー | |
| 6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ | 6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター | 6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー | |
| 7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5 | 7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター | 7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ | |
| ខ្មែរ | |||
| ព្រះត្រៃបិដកបាលី | អដ្ឋកថា | ដីកា | ផ្សេងទៀត |
| 1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ | 1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា | 1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣ | 1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា |
| 2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ | 2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា | 2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២ | |
| 3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ | 3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា | 3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា | |
| 4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត) | 4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត) | 4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត) | |
| 5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ | 5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា | 5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា | |
| 6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ | 6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា | 6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី | |
| 7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥ | 7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា | 7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ | |
| 한국인 | |||
| 팔리 대장경 | 주석서 | 부주석서 | 기타 |
| 1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리 | 1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타 | 1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3 | 1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나 |
| 2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리 | 2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타 | 2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2 | |
| 3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리 | 3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타 | 3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까 | |
| 4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따) | 4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따) | 4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따) | |
| 5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리 | 5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타 | 5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까 | |
| 6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리 | 6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타 | 6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니 | |
| 7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5 | 7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타 | 7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리 | |
| ອັກສອນລາວ | |||
| ປາລີ | ອັດຖະກະຖາ | ຏີກາ | ອັນຍາ |
| 1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ | 1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ | 1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3 | 1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ |
| 2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ | 2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ | 2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2 | |
| 3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ | 3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ | 3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ | |
| 4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ) | 4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ) | 4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ) | |
| 5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ | 5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ | 5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ | |
| 6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ | 6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ | 6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ | |
| 7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5 | 7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ | 7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ | |
| मराठी | |||
| पाळी | अट्ठकथा | टीका | अन्य |
| 1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी | 1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा | 1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३ | 1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना |
| 2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी | 2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा | 2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२ | |
| 3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी | 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा | 3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका | |
| 4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त) | 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त) | 4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त) | |
| 5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी | 5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा | 5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका | |
| 6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी | 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा | 6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी | |
| 7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५ | 7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा | 7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी | |
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa त्या भगवंत, अर्हत, सम्यक्संबुद्धाला माझा नमस्कार असो. Abhidhammapiṭake अभिधम्मपिटक Dhammasaṅgaṇīpāḷi धम्मसंगणीपाळी Mātikā मातिका 1. Tikamātikā १. तिकमातिका 1. (Ka) kusalā [Pg.1] dhammā. १. (क) कुशल धम्म. (Kha) akusalā dhammā. (ख) अकुशल धम्म. (Ga) abyākatā dhammā. (ग) अव्याकृत धम्म. 2. (Ka) sukhāya vedanāya sampayuttā dhammā. २. (क) सुखद वेदनेशी संप्रयुक्त धम्म. (Kha) dukkhāya vedanāya sampayuttā dhammā. (ख) दुःखद वेदनेशी संप्रयुक्त धम्म. (Ga) adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā dhammā. (ग) अदुःख-असुख वेदनेशी संप्रयुक्त धम्म. 3. (Ka) vipākā dhammā. ३. (क) विपाक धम्म. (Kha) vipākadhammadhammā. (ख) विपाकधर्मी धम्म. (Ga) nevavipākanavipākadhammadhammā. (ग) नैव-विपाक-न-विपाकधर्मी धम्म. 4. (Ka) upādiṇṇupādāniyā dhammā. ४. (क) उपादिन्न-उपादानीय धम्म. (Kha) anupādiṇṇupādāniyā dhammā. (ख) अनुपादिन्न-उपादानीय धम्म. (Ga) anupādiṇṇaanupādāniyā dhammā. (ग) अनुपादिन्न-अनुपादानीय धम्म. 5. (Ka) saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā dhammā. ५. (क) संक्लिष्ट-संक्लेशिक धम्म. (Kha) asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā dhammā. (ख) असंक्लिष्ट-संक्लेशिक धम्म. (Ga) asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā dhammā. (ग) असंक्लिष्ट-असंक्लेशिक धम्म. 6. (Ka) savitakkasavicārā [Pg.2] dhammā. ६. (क) सवितर्क-सविचार धम्म. (Kha) avitakkavicāramattā dhammā. (ख) अवितर्क-विचारमात्र धम्म. (Ga) avitakkaavicārā dhammā. (ग) अवितर्क-अविचार धम्म. 7. (Ka) pītisahagatā dhammā. ७. (क) प्रीतिसहगत धम्म. (Kha) sukhasahagatā dhammā. (ख) सुखसहगत धम्म. (Ga) upekkhāsahagatā dhammā. (ग) उपेक्षासहगत धम्म. 8. (Ka) dassanena pahātabbā dhammā. ८. (क) दर्शनाने प्रहातव्य धम्म. (Kha) bhāvanāya pahātabbā dhammā. (ख) भावनेने प्रहातव्य धम्म. (Ga) neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā dhammā. (ग) नैव दर्शनाने न भावनेने प्रहातव्य धम्म. 9. (Ka) dassanena pahātabbahetukā dhammā. ९. (क) दर्शनाने प्रहातव्य-हेतुक धम्म. (Kha) bhāvanāya pahātabbahetukā dhammā. (ख) भावनेने प्रहातव्य-हेतुक धम्म. (Ga) neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā dhammā. (ग) नैव दर्शनाने न भावनेने प्रहातव्य-हेतुक धम्म. 10. (Ka) ācayagāmino dhammā. १०. (क) आचयगामी धम्म. (Kha) apacayagāmino dhammā. (ख) अपचयगामी धम्म. (Ga) nevācayagāmināpacayagāmino dhammā. (ग) नैव-आचयगामी-न-अपचयगामी धम्म. 11. (Ka) sekkhā dhammā. ११. (क) शैक्ष धम्म. (Kha) asekkhā dhammā. (ख) अशैक्ष धम्म. (Ga) nevasekkhanāsekkhā dhammā. (ग) नैव-शैक्ष-न-अशैक्ष धम्म. 12. (Ka) parittā dhammā. १२. (क) परीत्त धम्म. (Kha) mahaggatā dhammā. (ख) महद्गत धम्म. (Ga) appamāṇā dhammā. (३) अप्रमाण धर्म. 13. (Ka) parittārammaṇā dhammā. १३. (१) परित्त-आलंबन (मर्यादित आलंबन) असलेले धर्म. (Kha) mahaggatārammaṇā dhammā. (२) महग्गत-आलंबन (उत्कृष्ट आलंबन) असलेले धर्म. (Ga) appamāṇārammaṇā dhammā. (३) अप्रमाण-आलंबन (असीम आलंबन) असलेले धर्म. 14. (Ka) hīnā [Pg.3] dhammā. १४. (१) हीन धर्म. (Kha) majjhimā dhammā. (२) मध्यम धर्म. (Ga) paṇītā dhammā. (३) प्रणीत (उत्कृष्ट) धर्म. 15. (Ka) micchattaniyatā dhammā. १५. (१) मिथ्यात्व-नियत धर्म. (Kha) sammattaniyatā dhammā. (२) सम्यक्त्व-नियत धर्म. (Ga) aniyatā dhammā. (३) अनियत धर्म. 16. (Ka) maggārammaṇā dhammā. १६. (१) मार्ग-आलंबन असलेले धर्म. (Kha) maggahetukā dhammā. (२) मार्ग-हेतुक धर्म. (Ga) maggādhipatino dhammā. (३) मार्गाधिपती धर्म. 17. (Ka) uppannā dhammā. १७. (१) उत्पन्न धर्म. (Kha) anuppannā dhammā. (२) अनुत्पन्न धर्म. (Ga) uppādino dhammā. (३) उत्पन्न होणारे (उत्पादी) धर्म. 18. (Ka) atītā dhammā. १८. (१) अतीत धर्म. (Kha) anāgatā dhammā. (२) अनागत धर्म. (Ga) paccuppannā dhammā. (३) प्रत्युत्पन्न धर्म. 19. (Ka) atītārammaṇā dhammā. १९. (१) अतीत-आलंबन असलेले धर्म. (Kha) anāgatārammaṇā dhammā. (२) अनागत-आलंबन असलेले धर्म. (Ga) paccuppannārammaṇā dhammā. (३) प्रत्युत्पन्न-आलंबन असलेले धर्म. 20. (Ka) ajjhattā dhammā. २०. (१) अध्यात्म धर्म. (Kha) bahiddhā dhammā. (२) बाह्य धर्म. (Ga) ajjhattabahiddhā dhammā. (३) अध्यात्म-बाह्य धर्म. 21. (Ka) ajjhattārammaṇā dhammā. २१. (१) अध्यात्म-आलंबन असलेले धर्म. (Kha) bahiddhārammaṇā dhammā. (२) बाह्य-आलंबन असलेले धर्म. (Ga) ajjhattabahiddhārammaṇā dhammā. (३) अध्यात्म-बाह्य-आलंबन असलेले धर्म. 22. (Ka) sanidassanasappaṭighā dhammā. २२. (१) सनिदर्शन-सप्रतिघ धर्म. (Kha) anidassanasappaṭighā dhammā. (२) अनिदर्शन-सप्रतिघ धर्म. (Ga) anidassanaappaṭighā dhammā. (३) अनिदर्शन-अप्रतिघ धर्म. Tikamātikā. त्रिक-मातृका समाप्त. 2. Dukamātikā २. द्विक-मातृका Hetugocchakaṃ हेतुगोच्छक 1. (Ka) hetū [Pg.4] dhammā. १. (१) हेतु धर्म. (Kha) na hetū dhammā. (२) न-हेतु धर्म. 2. (Ka) sahetukā dhammā. २. (१) सहेतुक धर्म. (Kha) ahetukā dhammā. (२) अहेतुक धर्म. 3. (Ka) hetusampayuttā dhammā. ३. (१) हेतुसंप्रयुक्त धर्म. (Kha) hetuvippayuttā dhammā. (२) हेतुविप्रयुक्त धर्म. 4. (Ka) hetū ceva dhammā sahetukā ca. ४. (क) जे धर्म हेतू देखील आहेत आणि सहेतुक देखील आहेत। (Kha) sahetukā ceva dhammā na ca hetū. (ख) जे धर्म सहेतुक आहेत पण हेतू नाहीत। 5. (Ka) hetū ceva dhammā hetusampayuttā ca. ५. (क) जे धर्म हेतू देखील आहेत आणि हेतू-संप्रयुक्त देखील आहेत। (Kha) hetusampayuttā ceva dhammā na ca hetū. (ख) जे धर्म हेतू-संप्रयुक्त आहेत पण हेतू नाहीत। 6. (Ka) na hetū kho pana dhammā sahetukāpi. ६. (क) जे धर्म हेतू नसूनही सहेतुक आहेत। (Kha) ahetukāpi. (ख) आणि जे अहेतुक देखील आहेत। Hetugocchakaṃ. हेतुगोच्छक। Cūḷantaradukaṃ चूळन्तरदुक। 7. (Ka) sappaccayā dhammā. ७. (क) सप्रत्यय धर्म। (Kha) appaccayā dhammā. (ख) अप्रत्यय धर्म। 8. (Ka) saṅkhatā dhammā. ८. (क) संस्कृत धर्म। (Kha) asaṅkhatā dhammā. (ख) असंस्कृत धर्म। 9. (Ka) sanidassanā dhammā. ९. (क) सनिदर्शन धर्म। (Kha) anidassanā dhammā. (ख) अनिदर्शन धर्म। 10. (Ka) sappaṭighā dhammā. १०. (क) सप्रतिघ धर्म। (Kha) appaṭighā dhammā. (ख) अप्रतिघ धर्म। 11. (Ka) rūpino [Pg.5] dhammā. ११. (क) रूपी धर्म। (Kha) arūpino dhammā. (ख) अरूपी धर्म। 12. (Ka) lokiyā dhammā. १२. (क) लौकिक धर्म। (Kha) lokuttarā dhammā. (ख) लोकोत्तर धर्म। 13. (Ka) kenaci viññeyyā dhammā. १३. (क) कोणत्यातरी विज्ञानाने जाणण्यायोग्य धर्म। (Kha) kenaci na viññeyyā dhammā. (ख) कोणत्यातरी विज्ञानाने न जाणण्यायोग्य धर्म। Cūḷantaradukaṃ. चूळन्तरदुक समाप्त। Āsavagocchakaṃ आसवगोच्छक। 14. (Ka) āsavā dhammā. १४. (क) आसव धर्म। (Kha) no āsavā dhammā. (ख) अनासव धर्म। 15. (Ka) sāsavā dhammā. १५. (क) सास्रव धर्म। (Kha) anāsavā dhammā. (ख) अनास्रव धर्म। 16. (Ka) āsavasampayuttā dhammā. १६. (क) आसव-संप्रयुक्त धर्म। (Kha) āsavavippayuttā dhammā. (ख) आसव-विप्रयुक्त धर्म। 17. (Ka) āsavā ceva dhammā sāsavā ca. १७. (क) जे धर्म आसव देखील आहेत आणि सास्रव देखील आहेत। (Kha) sāsavā ceva dhammā no ca āsavā. (ख) जे धर्म सास्रव आहेत पण आसव नाहीत। 18. (Ka) āsavā ceva dhammā āsavasampayuttā ca. १८. (क) जे धर्म आसव देखील आहेत आणि आसव-संप्रयुक्त देखील आहेत। (Kha) āsavasampayuttā ceva dhammā no ca āsavā. (ख) जे धर्म आसव-संप्रयुक्त आहेत पण आसव नाहीत। 19. (Ka) āsavavippayuttā kho pana dhammā sāsavāpi. १९. (क) जे धर्म आसव-विप्रयुक्त असूनही सास्रव आहेत। (Kha) anāsavāpi. (ख) आणि जे अनास्रव देखील आहेत। Āsavagocchakaṃ. आसवगोच्छक समाप्त। Saṃyojanagocchakaṃ संयोजनगोच्छक। 20. (Ka) saṃyojanā dhammā. २०. (क) संयोजन धर्म। (Kha) no saṃyojanā dhammā. (ख) असंयोजन धर्म। 21. (Ka) saṃyojaniyā [Pg.6] dhammā. २१. (क) संयोजनीय धर्म. (Kha) asaṃyojaniyā dhammā. (ख) असंयोजनीय धर्म. 22. (Ka) saṃyojanasampayuttā dhammā. २२. (क) संयोजनसंप्रयुक्त धर्म. (Kha) saṃyojanavippayuttā dhammā. (ख) संयोजनविप्रयुक्त धर्म. 23. (Ka) saṃyojanā ceva dhammā saṃyojaniyā ca. २३. (क) जे धर्म स्वतः संयोजन आहेत आणि संयोजनीय देखील आहेत. (Kha) saṃyojaniyā ceva dhammā no ca saṃyojanā. (ख) जे धर्म संयोजनीय आहेत, परंतु स्वतः संयोजन नाहीत. 24. (Ka) saṃyojanā ceva dhammā saṃyojanasampayuttā ca. २४. (क) जे धर्म स्वतः संयोजन आहेत आणि संयोजनसंप्रयुक्त देखील आहेत. (Kha) saṃyojanasampayuttā ceva dhammā no ca saṃyojanā. (ख) जे धर्म संयोजनसंप्रयुक्त आहेत, परंतु स्वतः संयोजन नाहीत. 25. (Ka) saṃyojanavippayuttā kho pana dhammā saṃyojaniyāpi. २५. (क) जे धर्म संयोजनविप्रयुक्त आहेत, परंतु संयोजनीय देखील आहेत. (Kha) asaṃyojaniyāpi. (ख) असंयोजनीय देखील आहेत. Saṃyojanagocchakaṃ. संयोजनगोच्छक समाप्त. Ganthagocchakaṃ गन्थगोच्छक 26. (Ka) ganthā dhammā. २६. (क) गन्थ धर्म. (Kha) no ganthā dhammā. (ख) जे धर्म गन्थ नाहीत. 27. (Ka) ganthaniyā dhammā. २७. (क) गन्थनीय धर्म. (Kha) aganthaniyā dhammā. (ख) अगन्थनीय धर्म. 28. (Ka) ganthasampayuttā dhammā. २८. (क) गन्थसंप्रयुक्त धर्म. (Kha) ganthavippayuttā dhammā. (ख) गन्थविप्रयुक्त धर्म. 29. (Ka) ganthā ceva dhammā ganthaniyā ca. २९. (क) जे धर्म स्वतः गन्थ आहेत आणि गन्थनीय देखील आहेत. (Kha) ganthaniyā ceva dhammā no ca ganthā. (ख) जे धर्म गन्थनीय आहेत, परंतु स्वतः गन्थ नाहीत. 30. (Ka) ganthā ceva dhammā ganthasampayuttā ca. ३०. (क) जे धर्म स्वतः गन्थ आहेत आणि गन्थसंप्रयुक्त देखील आहेत. (Kha) ganthasampayuttā ceva dhammā no ca ganthā. (ख) जे धर्म गन्थसंप्रयुक्त आहेत, परंतु स्वतः गन्थ नाहीत. 31. (Ka) ganthavippayuttā [Pg.7] kho pana dhammā ganthaniyāpi. ३१. (क) जे धर्म गन्थविप्रयुक्त आहेत, परंतु गन्थनीय देखील आहेत. (Kha) aganthaniyāpi. (ख) अगन्थनीय देखील आहेत. Ganthagocchakaṃ. गन्थगोच्छक समाप्त. Oghagocchakaṃ ओघगोच्छक 32. (Ka) oghā dhammā. ३२. (क) ओघ धर्म. (Kha) no oghā dhammā. (ख) जे धर्म ओघ नाहीत. 33. (Ka) oghaniyā dhammā. ३३. (क) ओघनीय धर्म. (Kha) anoghaniyā dhammā. (ख) अनोघनीय धर्म. 34. (Ka) oghasampayuttā dhammā. ३४. (क) ओघसंप्रयुक्त धर्म. (Kha) oghavippayuttā dhammā. (ख) ओघविप्रयुक्त धर्म. 35. (Ka) oghā ceva dhammā oghaniyā ca. ३५. (क) जे धर्म स्वतः ओघ आहेत आणि ओघनीय देखील आहेत. (Kha) oghaniyā ceva dhammā no ca oghā. (ख) जे धर्म ओघनीय आहेत, परंतु स्वतः ओघ नाहीत. 36. (Ka) oghā ceva dhammā oghasampayuttā ca. ३६. (क) जे धर्म स्वतः ओघ आहेत आणि ओघसंप्रयुक्त देखील आहेत. (Kha) oghasampayuttā ceva dhammā no ca oghā. (ख) जे धर्म ओघसंप्रयुक्त आहेत, परंतु स्वतः ओघ नाहीत. 37. (Ka) oghavippayuttā kho pana dhammā oghaniyāpi. ३७. (क) जे धर्म ओघविप्रयुक्त आहेत, परंतु ओघनीय देखील आहेत. (Kha) anoghaniyāpi. (ख) अनोघनीय देखील आहेत. Oghagocchakaṃ. ओघगोच्छक समाप्त. Yogagocchakaṃ योगगोच्छक 38. (Ka) yogā dhammā. ३८. (क) योग धर्म. (Kha) no yogā dhammā. (ख) अयोग धर्म. 39. (Ka) yoganiyā dhammā. ३९. (क) योगनीय धर्म. (Kha) ayoganiyā dhammā. (ख) अयोगनीय धर्म. 40. (Ka) yogasampayuttā dhammā. ४०. (क) योगसंप्रयुक्त धर्म. (Kha) yogavippayuttā dhammā. (ख) योगविप्रयुक्त धर्म. 41. (Ka) yogā [Pg.8] ceva dhammā yoganiyā ca. ४१. (क) जे धर्म योगही आहेत आणि योगनीयही आहेत. (Kha) yoganiyā ceva dhammā no ca yogā. (ख) जे धर्म योगनीय आहेत पण योग नाहीत. 42. (Ka) yogā ceva dhammā yogasampayuttā ca. ४२. (क) जे धर्म योगही आहेत आणि योगसंप्रयुक्तही आहेत. (Kha) yogasampayuttā ceva dhammā no ca yogā. (ख) जे धर्म योगसंप्रयुक्त आहेत पण योग नाहीत. 43. (Ka) yogavippayuttā kho pana dhammā yoganiyāpi. ४३. (क) जे धर्म योगविप्रयुक्त असूनही योगनीय आहेत. (Kha) ayoganiyāpi. (ख) अयोगनीयही आहेत. Yogagocchakaṃ. योगगोच्छक समाप्त. Nīvaraṇagocchakaṃ नीवरणगोच्छक 44. (Ka) nīvaraṇā dhammā. ४४. (क) नीवरण धर्म. (Kha) no nīvaraṇā dhammā. (ख) अनीवरण धर्म. 45. (Ka) nīvaraṇiyā dhammā. ४५. (क) नीवरणीय धर्म. (Kha) anīvaraṇiyā dhammā. (ख) अनीवरणीय धर्म. 46. (Ka) nīvaraṇasampayuttā dhammā. ४६. (क) नीवरणसंप्रयुक्त धर्म. (Kha) nīvaraṇavippayuttā dhammā. (ख) नीवरणविप्रयुक्त धर्म. 47. (Ka) nīvaraṇā ceva dhammā nīvaraṇiyā ca. ४७. (क) जे धर्म नीवरणही आहेत आणि नीवरणीयही आहेत. (Kha) nīvaraṇiyā ceva dhammā no ca nīvaraṇā. (ख) जे धर्म नीवरणीय आहेत पण नीवरण नाहीत. 48. (Ka) nīvaraṇā ceva dhammā nīvaraṇasampayuttā ca. ४८. (क) जे धर्म नीवरणही आहेत आणि नीवरणसंप्रयुक्तही आहेत. (Kha) nīvaraṇasampayuttā ceva dhammā no ca nīvaraṇā. (ख) जे धर्म नीवरणसंप्रयुक्त आहेत पण नीवरण नाहीत. 49. (Ka) nīvaraṇavippayuttā kho pana dhammā nīvaraṇiyāpi. ४९. (क) जे धर्म नीवरणविप्रयुक्त असूनही नीवरणीय आहेत. (Kha) anīvaraṇiyāpi. (ख) अनीवरणीयही आहेत. Nīvaraṇagocchakaṃ. नीवरणगोच्छक समाप्त. Parāmāsagocchakaṃ परामर्शगोच्छक 50. (Ka) parāmāsā [Pg.9] dhammā. ५०. (क) परामर्श धर्म. (Kha) no parāmāsā dhammā. (ख) अपरामर्श धर्म. 51. (Ka) parāmaṭṭhā dhammā. ५१. (क) परामृष्ट धर्म. (Kha) aparāmaṭṭhā dhammā. (ख) अपरामृष्ट धर्म. 52. (Ka) parāmāsasampayuttā dhammā. ५२. (क) परामर्शसंप्रयुक्त धर्म. (Kha) parāmāsavippayuttā dhammā. (ख) परामर्शविप्रयुक्त धर्म. 53. (Ka) parāmāsā ceva dhammā parāmaṭṭhā ca. ५३. (क) जे धर्म परामर्शही आहेत आणि परामृष्टही आहेत. (Kha) parāmaṭṭhā ceva dhammā no ca parāmāsā. (ख) जे धर्म परामृष्ट आहेत पण परामर्श नाहीत. 54. (Ka) parāmāsavippayuttā kho pana dhammā parāmaṭṭhāpi. ५४. (क) जे धर्म परामर्शविप्रयुक्त असूनही परामृष्ट आहेत. (Kha) aparāmaṭṭhāpi. (ख) अपरामृष्टही आहेत. Parāmāsagocchakaṃ. परामर्शगोच्छक समाप्त. Mahantaradukaṃ महन्तरदुक 55. (Ka) sārammaṇā dhammā. ५५. (क) सारम्मण धर्म (आलंबन असणारे धर्म). (Kha) anārammaṇā dhammā. (ख) अनारम्मण धर्म (आलंबन नसणारे धर्म). 56. (Ka) cittā dhammā. ५६. (क) चित्त धर्म (चित्त असणारे धर्म). (Kha) no cittā dhammā. (ख) नो-चित्त धर्म (चित्त नसणारे धर्म). 57. (Ka) cetasikā dhammā. ५७. (क) चेतसिक धर्म (चैतसिक धर्म). (Kha) acetasikā dhammā. (ख) अचेतसिक धर्म (चैतसिक नसणारे धर्म). 58. (Ka) cittasampayuttā dhammā. ५८. (क) चित्तसंप्रयुक्त धर्म (चित्ताशी संप्रयुक्त असणारे धर्म). (Kha) cittavippayuttā dhammā. (ख) चित्तविप्रयुक्त धर्म (चित्ताशी विप्रयुक्त असणारे धर्म). 59. (Ka) cittasaṃsaṭṭhā dhammā. ५९. (क) चित्तसंसृष्ट धर्म (चित्ताशी संमिश्रित असणारे धर्म). (Kha) cittavisaṃsaṭṭhā dhammā. (ख) चित्तविसंसृष्ट धर्म (चित्ताशी संमिश्रित नसणारे धर्म). 60. (Ka) cittasamuṭṭhānā dhammā. ६०. (क) चित्तसमुत्थान धर्म (चित्तापासून उत्पन्न होणारे धर्म). (Kha) no cittasamuṭṭhānā dhammā. (ख) नो-चित्तसमुत्थान धर्म (चित्तापासून उत्पन्न न होणारे धर्म). 61. (Ka) cittasahabhuno [Pg.10] dhammā. ६१. (क) चित्तसहभू धर्म (चित्तासोबत उत्पन्न होणारे धर्म). (Kha) no cittasahabhuno dhammā. (ख) नो-चित्तसहभू धर्म (चित्तासोबत उत्पन्न न होणारे धर्म). 62. (Ka) cittānuparivattino dhammā. ६२. (क) चित्तानुपरिवर्ती धर्म (चित्ताचे अनुगमन करणारे धर्म). (Kha) no cittānuparivattino dhammā. (ख) नो-चित्तानुपरिवर्ती धर्म (चित्ताचे अनुगमन न करणारे धर्म). 63. (Ka) cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā dhammā. ६३. (क) चित्तसंसृष्टसमुत्थान धर्म (चित्ताशी संमिश्रित आणि चित्तापासून उत्पन्न होणारे धर्म). (Kha) no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā dhammā. (ख) नो-चित्तसंसृष्टसमुत्थान धर्म (चित्ताशी संमिश्रित नसणारे आणि चित्तापासून उत्पन्न न होणारे धर्म). 64. (Ka) cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno dhammā. ६४. (क) चित्तसंसृष्टसमुत्थानसहभू धर्म (चित्ताशी संमिश्रित, चित्तापासून उत्पन्न होणारे आणि चित्तासोबत उत्पन्न होणारे धर्म). (Kha) no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno dhammā. (ख) नो-चित्तसंसृष्टसमुत्थानसहभू धर्म (चित्ताशी संमिश्रित नसणारे, चित्तापासून उत्पन्न न होणारे आणि चित्तासोबत उत्पन्न न होणारे धर्म). 65. (Ka) cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino dhammā. ६५. (क) चित्तसंसृष्टसमुत्थानानुपरिवर्ती धर्म (चित्ताशी संमिश्रित, चित्तापासून उत्पन्न होणारे आणि चित्ताचे अनुगमन करणारे धर्म). (Kha) no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino dhammā. (ख) नो-चित्तसंसृष्टसमुत्थानानुपरिवर्ती धर्म (चित्ताशी संमिश्रित नसणारे, चित्तापासून उत्पन्न न होणारे आणि चित्ताचे अनुगमन न करणारे धर्म). 66. (Ka) ajjhattikā dhammā. ६६. (क) अज्झत्तिक धर्म (अंतर्गत असणारे धर्म). (Kha) bāhirā dhammā. (ख) बाह्य धर्म (बाह्य असणारे धर्म). 67. (Ka) upādā dhammā. ६७. (क) उपादा धर्म (आश्रित असणारे धर्म). (Kha) no upādā dhammā. (ख) नो-उपादा धर्म (आश्रित नसणारे धर्म). 68. (Ka) upādiṇṇā dhammā. ६८. (क) उपादिन्न धर्म (उपादान किंवा कर्माद्वारे ग्रहण केलेले धर्म). (Kha) anupādiṇṇā dhammā. (ख) अनुपादिन्न धर्म (उपादान किंवा कर्माद्वारे ग्रहण न केलेले धर्म). Mahantaradukaṃ. महन्तरदुक समाप्त. Upādānagocchakaṃ उपादानगोच्छक 69. (Ka) upādānā dhammā. ६९. (क) उपादान धर्म (उपादान असणारे धर्म). (Kha) no upādānā dhammā. (ख) नो-उपादान धर्म (उपादान नसणारे धर्म). 70. (Ka) upādāniyā dhammā. ७०. (क) उपादानिय धर्म (उपादानाचा विषय असणारे धर्म). (Kha) anupādāniyā dhammā. (ख) अनुपादानिय धर्म (उपादानाचा विषय नसणारे धर्म). 71. (Ka) upādānasampayuttā dhammā. ७१. (क) उपादानसंप्रयुक्त धर्म (उपादानाशी संप्रयुक्त असणारे धर्म). (Kha) upādānavippayuttā dhammā. (ख) उपादानविप्रयुक्त धर्म (उपादानाशी विप्रयुक्त असणारे धर्म). 72. (Ka) upādānā ceva dhammā upādāniyā ca. ७२. (क) जे धर्म उपादान देखील आहेत आणि उपादानिय देखील आहेत. (Kha) upādāniyā ceva dhammā no ca upādānā. (ख) जे धर्म उपादानिय आहेत परंतु उपादान नाहीत. 73. (Ka) upādānā [Pg.11] ceva dhammā upādānasampayuttā ca. ७३. (क) जे धर्म उपादान देखील आहेत आणि उपादानसंप्रयुक्त देखील आहेत. (Kha) upādānasampayuttā ceva dhammā no ca upādānā. (ख) जे धर्म उपादानसंप्रयुक्त आहेत परंतु उपादान नाहीत. 74. (Ka) upādānavippayuttā kho pana dhammā upādāniyāpi. ७४. (क) जे धर्म उपादानाशी विप्रयुक्त आहेत, पण उपादानविषय (उपादानीय) आहेत. (Kha) anupādāniyāpi. (ख) आणि जे उपादानविषय नसलेले (अनुपादानीय) आहेत. Upādānagocchakaṃ. उपादानगोच्छक समाप्त. Kilesagocchakaṃ क्लेशगोच्छक. 75. (Ka) kilesā dhammā. ७५. (क) जे धर्म क्लेश आहेत. (Kha) no kilesā dhammā. (ख) जे धर्म क्लेश नाहीत. 76. (Ka) saṃkilesikā dhammā. ७६. (क) जे धर्म संक्लेशविषय (संकिलेसिक) आहेत. (Kha) asaṃkilesikā dhammā. (ख) जे धर्म संक्लेशविषय नसलेले (असंकिलेसिक) आहेत. 77. (Ka) saṃkiliṭṭhā dhammā. ७७. (क) जे धर्म संक्लिष्ट (संकिलेट्ठ) आहेत. (Kha) asaṃkiliṭṭhā dhammā. (ख) जे धर्म असंक्लिष्ट (असंकिलेट्ठ) आहेत. 78. (Ka) kilesasampayuttā dhammā. ७८. (क) जे धर्म क्लेशांशी संप्रयुक्त आहेत. (Kha) kilesavippayuttā dhammā. (ख) जे धर्म क्लेशांशी विप्रयुक्त आहेत. 79. (Ka) kilesā ceva dhammā saṃkilesikā ca. ७९. (क) जे धर्म क्लेशही आहेत आणि संक्लेशविषयही आहेत. (Kha) saṃkilesikā ceva dhammā no ca kilesā. (ख) जे धर्म संक्लेशविषय आहेत पण क्लेश नाहीत. 80. (Ka) kilesā ceva dhammā saṃkiliṭṭhā ca. ८०. (क) जे धर्म क्लेशही आहेत आणि संक्लिष्टही आहेत. (Kha) saṃkiliṭṭhā ceva dhammā no ca kilesā. (ख) जे धर्म संक्लिष्ट आहेत पण क्लेश नाहीत. 81. (Ka) kilesā ceva dhammā kilesasampayuttā ca. ८१. (क) जे धर्म क्लेशही आहेत आणि क्लेशांशी संप्रयुक्तही आहेत. (Kha) kilesasampayuttā ceva dhammā no ca kilesā. (ख) जे धर्म क्लेशांशी संप्रयुक्त आहेत पण क्लेश नाहीत. 82. (Ka) kilesavippayuttā kho pana dhammā saṃkilesikāpi. ८२. (क) जे धर्म क्लेशांशी विप्रयुक्त आहेत, पण संक्लेशविषय आहेत. (Kha) asaṃkilesikāpi. (ख) आणि जे संक्लेशविषय नसलेले आहेत. Kilesagocchakaṃ. क्लेशगोच्छक समाप्त. Piṭṭhidukaṃ पीठ-द्विक (पिट्ठिदुक्क). 83. (Ka) dassanena [Pg.12] pahātabbā dhammā. ८३. (क) जे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य आहेत. (Kha) na dassanena pahātabbā dhammā. (ख) जे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य नाहीत. 84. (Ka) bhāvanāya pahātabbā dhammā. ८४. (क) जे धर्म भावनेने प्रहातव्य आहेत. (Kha) na bhāvanāya pahātabbā dhammā. (ख) जे धर्म भावनेने प्रहातव्य नाहीत. 85. (Ka) dassanena pahātabbahetukā dhammā. ८५. (क) जे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतू असलेले आहेत. (Kha) na dassanena pahātabbahetukā dhammā. (ख) जे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतू नसलेले आहेत. 86. (Ka) bhāvanāya pahātabbahetukā dhammā. ८६. (क) जे धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतू असलेले आहेत. (Kha) na bhāvanāya pahātabbahetukā dhammā. (ख) जे धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतू नसलेले आहेत. 87. (Ka) savitakkā dhammā. ८७. (क) जे धर्म सवितर्क आहेत. (Kha) avitakkā dhammā. (ख) जे धर्म अवितर्क आहेत. 88. (Ka) savicārā dhammā. ८८. (क) जे धर्म सविचार आहेत. (Kha) avicārā dhammā. (ख) जे धर्म अविचार आहेत. 89. (Ka) sappītikā dhammā. ८९. (क) जे धर्म सप्रीतिक आहेत. (Kha) appītikā dhammā. (ख) जे धर्म अप्रीतिक आहेत. 90. (Ka) pītisahagatā dhammā. ९०. (क) जे धर्म प्रीतिसहगत आहेत. (Kha) na pītisahagatā dhammā. (ख) जे धर्म प्रीतिसहगत नसलेले आहेत. 91. (Ka) sukhasahagatā dhammā. ९१. (क) जे धर्म सुखसहगत आहेत. (Kha) na sukhasahagatā dhammā. (ख) जे धर्म सुखसहगत नसलेले आहेत. 92. (Ka) upekkhāsahagatā dhammā. ९२. (क) उपेक्खासहगत धम्म. (Kha) na upekkhāsahagatā dhammā. (ख) न-उपेक्खासहगत धम्म. 93. (Ka) kāmāvacarā dhammā. ९३. (क) कामावचर धम्म. (Kha) na kāmāvacarā dhammā. (ख) न-कामावचर धम्म. 94. (Ka) rūpāvacarā dhammā. ९४. (क) रूपावचर धम्म. (Kha) na rūpāvacarā dhammā. (ख) न-रूपावचर धम्म. 95. (Ka) arūpāvacarā dhammā. ९५. (क) अरूपावचर धम्म. (Kha) na arūpāvacarā dhammā. (ख) न-अरूपावचर धम्म. 96. (Ka) pariyāpannā [Pg.13] dhammā. ९६. (क) परियापन्न धम्म. (Kha) apariyāpannā dhammā. (ख) अपरियापन्न धम्म. 97. (Ka) niyyānikā dhammā. ९७. (क) निय्यानिक धम्म. (Kha) aniyyānikā dhammā. (ख) अनिय्यानिक धम्म. 98. (Ka) niyatā dhammā. ९८. (क) नियत धम्म. (Kha) aniyatā dhammā. (ख) अनियत धम्म. 99. (Ka) sauttarā dhammā. ९९. (क) सउत्तर धम्म. (Kha) anuttarā dhammā. (ख) अनुत्तर धम्म. 100. (Ka) saraṇā dhammā. १००. (क) सरण धम्म. (Kha) araṇā dhammā. (ख) अरण धम्म. Piṭṭhidukaṃ. पिठ्ठिदुक्कं. Abhidhammadukamātikā. अभिधम्मदुक्कमातिका. Suttantikadukamātikā सुत्तन्तिकदुक्कमातिका. 101. (Ka) vijjābhāgino dhammā. १०१. (क) विज्जाभागी धम्म. (Kha) avijjābhāgino dhammā. (ख) अविज्जाभागी धम्म. 102. (Ka) vijjūpamā dhammā. १०२. (क) विज्जूपम धम्म. (Kha) vajirūpamā dhammā. (ख) वजिरूपम धम्म. 103. (Ka) bālā dhammā. १०३. (क) बाल धम्म. (Kha) paṇḍitā dhammā. (ख) पण्डित धम्म. 104. (Ka) kaṇhā dhammā. १०४. (क) कण्ह धम्म. (Kha) sukkā dhammā. (ख) सुक्क धम्म. 105. (Ka) tapanīyā dhammā. १०५. (क) तपनीय धम्म. (Kha) atapanīyā dhammā. (ख) अतपनीय धम्म. 106. (Ka) adhivacanā dhammā. १०६. (क) अधिवचन धम्म. (Kha) adhivacanapathā dhammā. (ख) अधिवचनपथ धम्म. 107. (Ka) nirutti [Pg.14] dhammā. १०७. (क) निरुत्ति धम्म. (Kha) niruttipathā dhammā. (ख) निरुत्तिपथ धम्म. 108. (Ka) paññatti dhammā. १०८. (क) पण्णत्ति धम्म. (Kha) paññattipathā dhammā. (ख) पण्णत्तिपथ धम्म. 109. (Ka) nāmañca. १०९. (क) नाम आणि. (Kha) rūpañca. (ख) रूप आणि. 110. (Ka) avijjā ca. ११०. (क) अविज्जा आणि. (Kha) bhavataṇhā ca. (२) भव-तण्हा (अस्तित्वाची तृष्णा). 111. (Ka) bhavadiṭṭhi ca. १११. (१) भव-दिट्ठी (अस्तित्वाची शाश्वतता मानणारी दृष्टी). (Kha) vibhavadiṭṭhi ca. (२) विभव-दिट्ठी (अस्तित्वाचा उच्छेद मानणारी दृष्टी). 112. (Ka) sassatadiṭṭhi ca. ११२. (१) सस्सत-दिट्ठी (शाश्वत दृष्टी - आत्मा आणि जग नित्य मानणारी दृष्टी). (Kha) ucchedadiṭṭhi ca. (२) उच्छेद-दिट्ठी (उच्छेद दृष्टी - आत्मा आणि जग नष्ट होणारे मानणारी दृष्टी). 113. (Ka) antavā diṭṭhi ca. ११३. (१) अन्तवा-दिट्ठी (मर्यादित किंवा सान्त दृष्टी - आत्मा आणि जग मर्यादित मानणारी दृष्टी). (Kha) anantavā diṭṭhi ca. (२) अनन्तवा-दिट्ठी (अमर्याद किंवा अनंत दृष्टी - आत्मा आणि जग अमर्याद मानणारी दृष्टी). 114. (Ka) pubbantānudiṭṭhi ca. ११४. (१) पुब्बन्तानुदिट्ठी (भूतकाळासंबंधीची पूर्वान्त-अनुदृष्टी). (Kha) aparantānudiṭṭhi ca. (२) अपरान्तानुदिट्ठी (भविष्यासंबंधीची अपरान्त-अनुदृष्टी). 115. (Ka) ahirikañca. ११५. (१) अहिरिक (पाप कर्माची लाज न वाटणे - निर्लज्जपणा). (Kha) anottappañca. (२) अनोत्तप्प (पाप कर्माचे भय न वाटणे - भीतिहीनता). 116. (Ka) hirī ca. ११६. (१) हिरी (पाप कर्माची लाज वाटणे - लज्जा). (Kha) ottappañca. (२) ओत्तप्प (पाप कर्माचे भय वाटणे - भीती). 117. (Ka) dovacassatā ca. ११७. (१) दोवचस्सता (दुर्वाच्यता किंवा उपदेश न मानणे - उद्धटपणा). (Kha) pāpamittatā ca. (२) पापमित्तता (वाईट मित्रांची संगत असणे - कुसंगती). 118. (Ka) sovacassatā ca. ११८. (१) सोवचस्सता (सुवच्यता किंवा उपदेश सहज मानणे - नम्रता). (Kha) kalyāṇamittatā ca. (२) कल्याणमित्तता (चांगल्या मित्रांची संगत असणे - सत्संगती). 119. (Ka) āpattikusalatā ca. ११९. (१) आपत्ति-कुसळता (आपत्ती किंवा गुन्ह्यांचे स्वरूप समजण्यात कुशलता). (Kha) āpattivuṭṭhānakusalatā ca. (२) आपत्ति-वुट्ठाण-कुसळता (आपत्ती किंवा गुन्ह्यातून मुक्त होण्यात कुशलता). 120. (Ka) samāpattikusalatā ca. १२०. (१) समापत्ति-कुसळता (समापत्ती किंवा ध्यानावस्थेत प्रवेश करण्यात कुशलता). (Kha) samāpattivuṭṭhānakusalatā ca. (२) समापत्ति-वुट्ठाण-कुसळता (समापत्ती किंवा ध्यानावस्थेतून बाहेर पडण्यात कुशलता). 121. (Ka) dhātukusalatā [Pg.15] ca. १२१. (१) धातु-कुसळता (धातूंचे - १८ धातूंचे ज्ञान असण्यात कुशलता). (Kha) manasikārakusalatā ca. (२) मनसिकार-कुसळता (मनन किंवा मनस्कार करण्यात कुशलता). 122. (Ka) āyatanakusalatā ca. १२२. (१) आयतन-कुसळता (आयतन - १२ आयतनांचे ज्ञान असण्यात कुशलता). (Kha) paṭiccasamuppādakusalatā ca. (२) पटिच्चसमुप्पाद-कुसळता (प्रतीत्यसमुत्पाद समजण्यात कुशलता). 123. (Ka) ṭhānakusalatā ca. १२३. (१) ठाण-कुसळता (योग्य कारण किंवा स्थान ओळखण्यात कुशलता). (Kha) aṭṭhānakusalatā ca. (२) अठ्ठाण-कुसळता (अयोग्य कारण किंवा अस्थान ओळखण्यात कुशलता). 124. (Ka) ajjavo ca. १२४. (१) अज्जव (सरळपणा किंवा प्रामाणिकपणा). (Kha) maddavo ca. (२) मद्दव (मृदुता किंवा कोमलता). 125. (Ka) khanti ca. १२५. (१) खन्ति (सहनशीलता किंवा क्षमाशीलता). (Kha) soraccañca. (२) सोरच्च (सौम्यता किंवा सुशीलता). 126. (Ka) sākhalyañca. १२६. (१) साखल्य (मधुर किंवा प्रिय बोलणे). (Kha) paṭisanthāro ca. (२) पटिसन्थार (आदर-सत्कार किंवा आदरातिथ्य). 127. (Ka) indriyesu aguttadvāratā ca. १२७. (१) इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारता (इंद्रियांचे दरवाजे सुरक्षित न ठेवणे - इंद्रिय असंयम). (Kha) bhojane amattaññutā ca. (२) भोजने अमत्तञ्ञुता (भोजनाच्या प्रमाणात अज्ञानी असणे - खाण्यापिण्यात अतिरेक). 128. (Ka) indriyesu guttadvāratā ca. १२८. (१) इन्द्रियेसु गुत्तद्वारता (इंद्रियांचे दरवाजे सुरक्षित ठेवणे - इंद्रिय संयम). (Kha) bhojane mattaññutā ca. (२) भोजने मत्तञ्ञुता (भोजनाच्या प्रमाणात ज्ञानी असणे - खाण्यापिण्यात संयम). 129. (Ka) muṭṭhasaccañca. १२९. (१) मुट्ठसच्च (स्मृतीचा लोप किंवा विस्मरणशीलता). (Kha) asampajaññañca. (२) असम्पजञ्ञ (सजकता किंवा सम्यक ज्ञानाचा अभाव). 130. (Ka) sati ca. १३०. (१) सति (स्मृती किंवा सजगता). (Kha) sampajaññañca. (ख) संप्रजन्य (स्पष्ट जाणीव). 131. (Ka) paṭisaṅkhānabalañca. १३१. (क) प्रतिसंख्यान बल (विचारशक्तीचे बल). (Kha) bhāvanābalañca. (ख) भावना बल. 132. (Ka) samatho ca. १३२. (क) शमथ. (Kha) vipassanā ca. (ख) विपश्यना. 133. (Ka) samathanimittañca. १३३. (क) शमथ निमित्त. (Kha) paggāhanimittañca. (ख) प्रग्रह निमित्त. 134. (Ka) paggāho [Pg.16] ca. १३४. (क) प्रग्रह. (Kha) avikkhepo ca. (ख) अविक्षेप. 135. (Ka) sīlavipatti ca. १३५. (क) शील विपत्ती. (Kha) diṭṭhivipatti ca. (ख) दृष्टी विपत्ती. 136. (Ka) sīlasampadā ca. १३६. (क) शील संपदा. (Kha) diṭṭhisampadā ca. (ख) दृष्टी संपदा. 137. (Ka) sīlavisuddhi ca. १३७. (क) शील विशुद्धी. (Kha) diṭṭhivisuddhi ca. (ख) दृष्टी विशुद्धी. 138. (Ka) diṭṭhivisuddhi kho pana. १३८. (क) दृष्टी विशुद्धी खरोखर. (Kha) yathādiṭṭhissa ca padhānaṃ. (ख) दृष्टीनुसार प्रयत्न. 139. (Ka) saṃvego ca saṃvejaniyesu ṭhānesu. १३९. (क) संवेगजनक स्थानांमध्ये संवेग. (Kha) saṃviggassa ca yoniso padhānaṃ. (ख) संवेग प्राप्त झालेल्याचा योग्य प्रकारे प्रयत्न. 140. (Ka) asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesu. १४०. (क) कुशल धर्मांमध्ये असंतुष्टता. (Kha) appaṭivānitā ca padhānasmiṃ. (ख) प्रयत्नांमध्ये माघार न घेणे. 141. (Ka) vijjā ca. १४१. (क) विद्या. (Kha) vimutti ca. (ख) विमुक्ती. 142. (Ka) khaye ñāṇaṃ. १४२. (क) क्षय ज्ञान. (Kha) anuppāde ñāṇanti. (ख) अनुत्पाद ज्ञान. Suttantikadukamātikā. सुत्तन्तिक दुक मातिका समाप्त. Mātikā niṭṭhitā. मातिका समाप्त झाली. 1. Cittuppādakaṇḍaṃ १. चित्तुत्पाद काण्ड. Kāmāvacarakusalaṃ कामावचर कुशल. Padabhājanī पदभाजन. 1. Katame [Pg.17] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, paññindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammādiṭṭhi hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti, saddhābalaṃ hoti, vīriyabalaṃ hoti, satibalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, paññābalaṃ hoti, hiribalaṃ hoti, ottappabalaṃ hoti, alobho hoti, adoso hoti, amoho hoti, anabhijjhā hoti, abyāpādo hoti, sammādiṭṭhi hoti, hirī hoti, ottappaṃ hoti, kāyapassaddhi hoti, cittapassaddhi hoti, kāyalahutā hoti, cittalahutā hoti, kāyamudutā hoti, cittamudutā hoti, kāyakammaññatā hoti, cittakammaññatā hoti, kāyapāguññatā hoti, cittapāguññatā hoti, kāyujukatā hoti, cittujukatā hoti, sati hoti, sampajaññaṃ hoti, samatho hoti, vipassanā hoti, paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā. १. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी सोमनस्ययुक्त, ज्ञानसंप्रयुक्त कामावचर कुशल चित्त उत्पन्न होते—जे रूपाचे आलंबन घेऊन, किंवा शब्दाचे आलंबन घेऊन, किंवा गंधाचे आलंबन घेऊन, किंवा रसाचे आलंबन घेऊन, किंवा स्पर्शाचे आलंबन घेऊन, किंवा धर्माचे आलंबन घेऊन, किंवा ज्या ज्या कोणत्याही आलंबनाला ग्रहण करून उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, प्रीती असते, सुख असते, चित्ताची एकाग्रता असते, श्रद्धेंद्रिय असते, वीर्येंद्रिय असते, स्मृतींद्रिय असते, समाधींद्रिय असते, प्रज्ञेंद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, सोमनस्येंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, सम्यक दृष्टी असते, सम्यक संकल्प असतो, सम्यक व्यायाम असतो, सम्यक स्मृती असते, सम्यक समाधी असते, श्रद्धा बल असते, वीर्य बल असते, स्मृती बल असते, समाधी बल असते, प्रज्ञा बल असते, ह्री बल असते, ओत्तप्प बल असते, अलोभ असतो, अदोष असतो, अमोह असतो, अनभिध्या असते, अव्यापाद असतो, सम्यक दृष्टी असते, ह्री असते, ओत्तप्प असते, कायप्रस्रब्धी असते, चित्तप्रस्रब्धी असते, कायलघुता असते, चित्तलघुता असते, कायमृदुता असते, चित्तमृदुता असते, कायकर्मण्यता असते, चित्तकर्मण्यता असते, कायप्रागुण्य असते, चित्तप्रागुण्य असते, कायऋजुता असते, चित्तऋजुता असते, स्मृती असते, संप्रजन्य असते, शमथ असतो, विपश्यना असते, प्रग्रह असतो, अविक्षेप असतो; आणि त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत. 2. Katamo [Pg.18] tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. २. त्या वेळी स्पर्श कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, पूर्ण स्पर्श करण्याची क्रिया, स्पर्शित असण्याची अवस्था असते—हा त्या वेळी स्पर्श असतो. 3. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti. ३. त्या वेळी वेदना कोणती असते? त्या वेळी त्या (अनुकूल) मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न होणारे जे चैतसिक सुखद अनुभव, चैतसिक सुख, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले सुखद व सुखाचे वेदयित (अनुभवणे), चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली सुखद व सुखाची वेदना असते—ही त्या वेळी वेदना असते. 4. Katamā tasmiṃ samaye saññā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saññā hoti. ४. त्या वेळी संज्ञा कोणती असते? त्या वेळी त्या (अनुकूल) मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न होणारी जी संज्ञा, संज्ञान (ओळखण्याची क्रिया), संज्ञानितत्व (ओळखण्याची अवस्था) असते—ही त्या वेळी संज्ञा असते. 5. Katamā tasmiṃ samaye cetanā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā cetanā sañcetanā cetayitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cetanā hoti. ५. त्या वेळी चेतना कोणती असते? त्या वेळी त्या (अनुकूल) मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न होणारी जी चेतना, संचेतना, चेतयितत्व (चेतवण्याची अवस्था) असते—ही त्या वेळी चेतना असते. 6. Katamaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti. ६. त्या वेळी चित्त कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानसं, हृदय, पांडर (शुद्ध मन), मन, मनायतन, मनेंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, त्या (अनुकूल) मनोविज्ञानधातू असते—हे त्या वेळी चित्त असते. 7. Katamo tasmiṃ samaye vitakko hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo – ayaṃ tasmiṃ samaye vitakko hoti. ७. त्या वेळी वितर्क कोणता असतो? त्या वेळी जो तर्क, वितर्क, संकल्प, अर्पणा (चित्ताला आलंबनावर स्थिर करणे), व्यर्पणा (चित्ताला आलंबनावर पूर्णपणे स्थिर करणे), चित्ताचे अभिनिरोपण (आलंबनावर चढवणे), सम्यक संकल्प असतो—हा त्या वेळी वितर्क असतो. 8. Katamo tasmiṃ samaye vicāro hoti? Yo tasmiṃ samaye cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhānatā anupekkhanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye vicāro hoti. ८. त्या वेळी विचार कोणता असतो? त्या वेळी जो चार (आलंबनावर फिरणे), विचार, अनुविचार, उपविचार, चित्ताची अनुसंधानता (आलंबनाशी जोडणे), अनुप्रेक्षणता (आलंबनाचे वारंवार निरीक्षण करणे) असते—हा त्या वेळी विचार असतो. 9. Katamā tasmiṃ samaye pīti hoti? Yā tasmiṃ samaye pīti pāmojjaṃ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassa – ayaṃ tasmiṃ samaye pīti hoti. ९. त्या वेळी प्रीती कोणती असते? त्या वेळी जी प्रीती, प्रामोद्य (विलास/आनंद), आमोदना, प्रमोदना, हास्य, प्रहास्य, वित्ती (तृप्ती), औदग्य (उत्साह), चित्ताची आत्ममनता (चित्ताची प्रसन्नता) असते—ही त्या वेळी प्रीती असते. 10. Katamaṃ [Pg.19] tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti. १०. त्या वेळी सुख कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक सुखद अनुभव, चैतसिक सुख, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले सुखद व सुखाचे वेदयित (अनुभवणे), चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली सुखद व सुखाची वेदना असते—हे त्या वेळी सुख असते. 11. Katamā tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti. ११. त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता (चित्तस्सेकग्गता) कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिरता (ठिती), सुस्थिरता (सण्ठिती), दृढता (अवट्ठिती), अविक्षेप (अविसाहार), अविक्षेपता (अविक्खेप), चित्ताची अचंचलता (अविसाहटमानसतता), शम (समथ), समाधींद्रिय (समाधिन्द्रिय), समाधिबल (समाधिबल), सम्यक् समाधी (सम्मासमाधि) असते – ही त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता असते. 12. Katamaṃ tasmiṃ samaye saddhindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye saddhā saddahanā okappanā abhippasādo saddhā saddhindriyaṃ saddhābalaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye saddhindriyaṃ hoti. १२. त्या वेळी श्रद्धा इंद्रिय (सद्धिन्द्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जी श्रद्धा (सद्धा), श्रद्धा ठेवणे (सद्दहना), दृढ विश्वास (ओकप्पना), अत्यंत प्रसन्नता (अभिप्पसाद), श्रद्धा, श्रद्धा इंद्रिय (सद्धिन्द्रिय), श्रद्धा बल (सद्धाबल) असते – हे त्या वेळी श्रद्धा इंद्रिय असते. 13. Katamaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo – idaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti. १३. त्या वेळी वीर्य इंद्रिय (वीरियिन्द्रिय) कोणते असते? त्या वेळी मनाशी संबंधित असलेला जो वीर्यारंभ (वीरियारम्भो), निष्क्रमण (निक्कमो), पराक्रम (परक्कमो), उद्योग (उय्यामो), व्यायाम (वायामो), उत्साह (उस्साहो), अत्यंत प्रयत्न (उस्सोळ्ही), दृढता (थामो), धृती (धिती), अशिथिल पराक्रम (असिथिलपरक्कमता), न सोडलेली इच्छा (अनिक्खित्तछन्दता), न सोडलेली धुरा (अनिक्खित्तधुरता), धुरा सांभाळणे (धुरसम्पग्गाहो), वीर्य (वीरियं), वीर्य इंद्रिय (वीरियिन्द्रिय), वीर्य बल (वीरियबल), सम्यक् व्यायाम (सम्मावायामो) असतो – हे त्या वेळी वीर्य इंद्रिय असते. 14. Katamaṃ tasmiṃ samaye satindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – idaṃ tasmiṃ samaye satindriyaṃ hoti. १४. त्या वेळी स्मृती इंद्रिय (सतिन्द्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जी स्मृती (सती), अनुस्मृती (अनुस्सती), प्रतिस्मृती (पटिस्सती), स्मृती, स्मरणशीलता (सरणता), धारणशीलता (धारणता), चित्ताची स्थिरता (अपिलापनता), विस्मरण न होणे (असम्मूसनता), स्मृती, स्मृती इंद्रिय (सतिन्द्रिय), स्मृती बल (सतिबल), सम्यक् स्मृती (सम्मासती) असते – हे त्या वेळी स्मृती इंद्रिय असते. 15. Katamaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – idaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti. १५. त्या वेळी समाधी इंद्रिय (समाधिन्द्रिय) कोणते असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिरता (ठिती), सुस्थिरता (सण्ठिती), दृढता (अवट्ठिती), अविक्षेप (अविसाहार), अविक्षेपता (अविक्खेप), चित्ताची अचंचलता (अविसाहटमानसतता), शम (समथ), समाधींद्रिय (समाधिन्द्रिय), समाधिबल (समाधिबल), सम्यक् समाधी (सम्मासमाधि) असते – हे त्या वेळी समाधी इंद्रिय असते. 16. Katamaṃ tasmiṃ samaye paññindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā [Pg.20] pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ tasmiṃ samaye paññindriyaṃ hoti. १६. त्या वेळी प्रज्ञा इंद्रिय (पञ्ञिन्द्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रजानन (पजानना), विचय (विचयो), प्रविचय (पविचयो), धर्मविचय (धम्मविचयो), संलक्षण (सल्लक्खणा), उपलक्षण (उपलक्खणा), प्रत्युपलक्षण (पच्चुपलक्खणा), पांडित्य (पण्डिच्चं), कौशल्य (कोसल्लं), नैपुण्य (नेपुञ्ञं), वैभव्य (वेभब्या), चिंता (चिन्ता), उपपरीक्षा (उपपरिक्खा), भूरी (भूरी), मेधा (मेधा), परिणायिका (परिणायिका), वियश्यना (विपस्सना), संप्रजन्य (सम्पजञ्ञं), प्रतोद (पतोदो), प्रज्ञा, प्रज्ञा इंद्रिय (पञ्ञिन्द्रिय), प्रज्ञा बल (पञ्ञाबलं), प्रज्ञा शस्त्र (पञ्ञासत्थं), प्रज्ञा प्रासाद (पञ्ञापासादो), प्रज्ञा आलोक (पञ्ञाआलोको), प्रज्ञा ओभास (पञ्ञाओभासो), प्रज्ञा प्रद्योत (पञ्ञापज्जोतो), प्रज्ञा रत्न (पञ्ञारतनं), अमोह (अमोहो), धर्मविचय (धम्मविचयो), सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि) असते – हे त्या वेळी प्रज्ञा इंद्रिय असते. 17. Katamaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. १७. त्या वेळी मन इंद्रिय (मनिन्द्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त (चित्तं), मन (मनो), मानस (मानसं), हृदय (हदयं), पांडर (पण्डरं), मन, मनायतन (मनायतनं), मन इंद्रिय (मनिन्द्रिय), विज्ञान (विञ्ञाणं), विज्ञानस्कंध (विञ्ञाणक्खन्धो), तज्जन्य मनोविज्ञानधातू (तज्जामनोविञ्ञाणधातु) असते – हे त्या वेळी मन इंद्रिय असते. 18. Katamaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti. १८. त्या वेळी सौमनस्य इंद्रिय (सोमनस्सिन्द्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक आल्हाद (चेतसिकं सातं), चैतसिक सुख (चेतसिकं सुखं), चित्त-संस्पर्शजन्य आल्हाद (चेतोसम्फस्सजं सातं), सुखद अनुभव (सुखं वेदयितं), चित्त-संस्पर्शजन्य आल्हाददायक व सुखद वेदना (चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना) असते – हे त्या वेळी सौमनस्य इंद्रिय असते. 19. Katamaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti? Yo tesaṃ arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti. १९. त्या वेळी जीवित इंद्रिय (जीवितिन्द्रिय) कोणते असते? त्या वेळी त्या अरूप (नाम) धर्मांचे जे आयुष्य (आयु), स्थिती (ठिती), यापना (यपना), यापना (यापना), जीवनयात्रा (इरियना), प्रवृत्ती (वत्तना), पालन (पालना), जीवित (जीवितं), जीवित इंद्रिय (जीवितिन्द्रिय) असते – हे त्या वेळी जीवित इंद्रिय असते. 20. Katamā tasmiṃ samaye sammādiṭṭhi hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ tasmiṃ samaye sammādiṭṭhi hoti. २०. त्या वेळी सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि) कोणती असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रजानन (पजानना), विचय (विचयो), प्रविचय (पविचयो), धर्मविचय (धम्मविचयो), संलक्षण (सल्लक्खणा), उपलक्षण (उपलक्खणा), प्रत्युपलक्षण (पच्चुपलक्खणा), पांडित्य (पण्डिच्चं), कौशल्य (कोसल्लं), नैपुण्य (नेपुञ्ञं), वैभव्य (वेभब्या), चिंता (चिन्ता), उपपरीक्षा (उपपरिक्खा), भूरी (भूरी), मेधा (मेधा), परिणायिका (परिणायिका), विपश्यना (विपस्सना), संप्रजन्य (सम्पजञ्ञं), प्रतोद (पतोदो), प्रज्ञा, प्रज्ञा इंद्रिय (पञ्ञिन्द्रिय), प्रज्ञा बल (पञ्ञाबलं), प्रज्ञा शस्त्र (पञ्ञासत्थं), प्रज्ञा प्रासाद (पञ्ञापासादो), प्रज्ञा आलोक (पञ्ञाआलोको), प्रज्ञा ओभास (पञ्ञाओभासो), प्रज्ञा प्रद्योत (पञ्ञापज्जोतो), प्रज्ञा रत्न (पञ्ञारतनं), अमोह (अमोहो), धर्मविचय (धम्मविचयो), सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि) असते – ही त्या वेळी सम्यक् दृष्टी असते. 21. Katamo tasmiṃ samaye sammāsaṅkappo hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāsaṅkappo hoti. २१. त्या वेळी सम्यक् संकल्प (सम्मासङ्कप्पो) कोणता असतो? त्या वेळी जो तर्क (तक्को), वितर्क (वितक्को), संकल्प (सङ्कप्पो), अर्पणा (अप्पना), व्यार्पणा (ब्यप्पना), चित्ताचे विषयावर स्थिर होणे (चेतसो अभिनिरोपना), सम्यक् संकल्प (सम्मासङ्कप्पो) असतो – हा त्या वेळी सम्यक् संकल्प असतो. 22. Katamo [Pg.21] tasmiṃ samaye sammāvāyāmo hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāvāyāmo hoti. २२. त्या वेळी सम्यक् व्यायाम (सम्मावायामो) कोणता असतो? त्या वेळी मनाशी संबंधित असलेला जो वीर्यारंभ (वीरियारम्भो), निष्क्रमण (निक्कमो), पराक्रम (परक्कमो), उद्योग (उय्यामो), व्यायाम (वायामो), उत्साह (उस्साहो), अत्यंत प्रयत्न (उस्सोळ्ही), दृढता (थामो), धृती (धिती), अशिथिल पराक्रम (असिथिलपरक्कमता), न सोडलेली इच्छा (अनिक्खित्तछन्दता), न सोडलेली धुरा (अनिक्खित्तधुरता), धुरा सांभाळणे (धुरसम्पग्गाहो), वीर्य (वीरियं), वीर्य इंद्रिय (वीरियिन्द्रिय), वीर्य बल (वीरियबल), सम्यक् व्यायाम (सम्मावायामो) असतो – हा त्या वेळी सम्यक् व्यायाम असतो. 23. Katamā tasmiṃ samaye sammāsati hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāsati hoti. २३. त्या वेळी सम्यक् स्मृती (सम्मासती) कोणती असते? त्या वेळी जी स्मृती (सती), अनुस्मृती (अनुस्सती), प्रतिस्मृती (पटिस्सती), स्मृती, स्मरणशीलता (सरणता), धारणशीलता (धारणता), चित्ताची स्थिरता (अपिलापनता), विस्मरण न होणे (असम्मूसनता), स्मृती, स्मृती इंद्रिय (सतिन्द्रिय), स्मृती बल (सतिबल), सम्यक् स्मृती (सम्मासती) असते – ही त्या वेळी सम्यक् स्मृती असते. 24. Katamo tasmiṃ samaye sammāsamādhi hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāsamādhi hoti. २४. त्या वेळी सम्यक् समाधी (सम्मासमाधि) कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिरता (ठिती), सुस्थिरता (सण्ठिती), दृढता (अवट्ठिती), अविक्षेप (अविसाहार), अविक्षेपता (अविक्खेप), चित्ताची अचंचलता (अविसाहटमानसतता), शम (समथ), समाधींद्रिय (समाधिन्द्रिय), समाधिबल (समाधिबल), सम्यक् समाधी (सम्मासमाधि) असते – ही त्या वेळी सम्यक् समाधी असते. 25. Katamaṃ tasmiṃ samaye saddhābalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye saddhā saddahanā okappanā abhippasādo saddhā saddhindriyaṃ saddhābalaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye saddhābalaṃ hoti. २५. त्या वेळी श्रद्धा बल (सद्धाबलं) कोणते असते? त्या वेळी जी श्रद्धा (सद्धा), श्रद्धा ठेवणे (सद्दहना), दृढ विश्वास (ओकप्पना), अत्यंत प्रसन्नता (अभिप्पसाद), श्रद्धा, श्रद्धा इंद्रिय (सद्धिन्द्रिय), श्रद्धा बल (सद्धाबलं) असते – हे त्या वेळी श्रद्धा बल असते. 26. Katamaṃ tasmiṃ samaye vīriyabalaṃ hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo – idaṃ tasmiṃ samaye vīriyabalaṃ hoti. २६. त्या वेळी वीर्य बल (वीरियबलं) कोणते असते? त्या वेळी मनाशी संबंधित असलेला जो वीर्यारंभ (वीरियारम्भो), निष्क्रमण (निक्कमो), पराक्रम (परक्कमो), उद्योग (उय्यामो), व्यायाम (वायामो), उत्साह (उस्साहो), अत्यंत प्रयत्न (उस्सोळ्ही), दृढता (थामो), धृती (धिती), अशिथिल पराक्रम (असिथिलपरक्कमता), न सोडलेली इच्छा (अनिक्खित्तछन्दता), न सोडलेली धुरा (अनिक्खित्तधुरता), धुरा सांभाळणे (धुरसम्पग्गाहो), वीर्य (वीरियं), वीर्य इंद्रिय (वीरियिन्द्रिय), वीर्य बल (वीरियबलं), सम्यक् व्यायाम (सम्मावायामो) असतो – हे त्या वेळी वीर्य बल असते. 27. Katamaṃ tasmiṃ samaye satibalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – idaṃ tasmiṃ samaye satibalaṃ hoti. २७. त्या वेळी स्मृती बल (सतिबलं) कोणते असते? त्या वेळी जी स्मृती (सती), अनुस्मृती (अनुस्सती), प्रतिस्मृती (पटिस्सती), स्मृती, स्मरणशीलता (सरणता), धारणशीलता (धारणता), चित्ताची स्थिरता (अपिलापनता), विस्मरण न होणे (असम्मूसनता), स्मृती, स्मृती इंद्रिय (सतिन्द्रिय), स्मृती बल (सतिबलं), सम्यक् स्मृती (सम्मासती) असते – हे त्या वेळी स्मृती बल असते. 28. Katamaṃ tasmiṃ samaye samādhibalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – idaṃ tasmiṃ samaye samādhibalaṃ hoti. २८. त्या वेळी समाधि बल (समाधिबलं) कोणते असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिरता (ठिती), सुस्थिरता (सण्ठिती), दृढता (अवट्ठिती), अविक्षेप (अविसाहार), अविक्षेपता (अविक्खेप), चित्ताची अचंचलता (अविसाहटमानसतता), शम (समथ), समाधींद्रिय (समाधिन्द्रिय), समाधिबल (समाधिबलं), सम्यक् समाधी (सम्मासमाधि) असते – हे त्या वेळी समाधि बल असते. 29. Katamaṃ [Pg.22] tasmiṃ samaye paññābalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ tasmiṃ samaye paññābalaṃ hoti. २९. त्या वेळी 'प्रज्ञाबल' कोणते असते? जी त्या वेळी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धर्मविचय, संलक्षणा, उपलक्षणा, प्रत्युपलक्षणा, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभव्य, चिंता, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद, प्रज्ञा, प्रज्ञेंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक, प्रज्ञाओभास, प्रज्ञाप्रद्योत, प्रज्ञारत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक् दृष्टी असते – याला त्या वेळी 'प्रज्ञाबल' असे म्हणतात. 30. Katamaṃ tasmiṃ samaye hiribalaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye hirīyati hiriyitabbena hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye hiribalaṃ hoti. ३०. त्या वेळी 'हिरिबल' कोणते असते? जो त्या वेळी लज्जास्पद गोष्टींबद्दल लज्जा बाळगतो, पापमय व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल लज्जा बाळगतो – याला त्या वेळी 'हिरिबल' असे म्हणतात. 31. Katamaṃ tasmiṃ samaye ottappabalaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye ottappati ottappitabbena ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye ottappabalaṃ hoti. ३१. त्या वेळी 'ओत्तप्पबल' कोणते असते? जो त्या वेळी भय वाटण्याजोग्या गोष्टींबद्दल भय बाळगतो, पापमय व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल भय बाळगतो – याला त्या वेळी 'ओत्तप्पबल' असे म्हणतात. 32. Katamo tasmiṃ samaye alobho hoti? Yo tasmiṃ samaye alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye alobho hoti. ३२. त्या वेळी 'अलोभ' कोणता असतो? जो त्या वेळी अलोभ, अलुब्भना (लोभ न करणे), अलुब्भितत्त (लोभहीनता), असाराग (आसक्ती नसणे), असा रज्जना (आसक्ती न करणे), असा रज्जितत्त (आसक्तीहीनता), अनभिध्या, अलोभ कुशलमूल असते – याला त्या वेळी 'अलोभ' असे म्हणतात. 33. Katamo tasmiṃ samaye adoso hoti? Yo tasmiṃ samaye adoso adussanā adussitattaṃ abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye adoso hoti? ३३. त्या वेळी 'अद्वेष' कोणता असतो? जो त्या वेळी अद्वेष, अदुस्सनावृत्ती (द्वेष न करणे), अदुस्सितत्त (द्वेषहीनता), अव्यापाद, अव्यापज्ज, अद्वेष कुशलमूल असते – याला त्या वेळी 'अद्वेष' असे म्हणतात. 34. Katamo tasmiṃ samaye amoho hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi amoho kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye amoho hoti. ३४. त्या वेळी 'अमोह' कोणता असतो? जी त्या वेळी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धर्मविचय, संलक्षणा, उपलक्षणा, प्रत्युपलक्षणा, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभव्य, चिंता, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद, प्रज्ञा, प्रज्ञेंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक, प्रज्ञाओभास, प्रज्ञाप्रद्योत, प्रज्ञारत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक् दृष्टी, अमोह कुशलमूल असते – याला त्या वेळी 'अमोह' असे म्हणतात. 35. Katamā [Pg.23] tasmiṃ samaye anabhijjhā hoti? Yo tasmiṃ samaye alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye anabhijjhā hoti. ३५. त्या वेळी 'अनभिध्या' कोणती असते? जो त्या वेळी अलोभ, अलुब्भना (लोभ न करणे), अलुब्भितत्त (लोभहीनता), असाराग (आसक्ती नसणे), असा रज्जना (आसक्ती न करणे), असा रज्जितत्त (आसक्तीहीनता), अनभिध्या, अलोभ कुशलमूल असते – याला त्या वेळी 'अनभिध्या' असे म्हणतात. 36. Katamo tasmiṃ samaye abyāpādo hoti? Yo tasmiṃ samaye adoso adussanā adussitattaṃ abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye abyāpādo hoti. ३६. त्या वेळी 'अव्यापाद' कोणता असतो? जो त्या वेळी अद्वेष, अदुस्सनावृत्ती (द्वेष न करणे), अदुस्सितत्त (द्वेषहीनता), अव्यापाद, अव्यापज्ज, अद्वेष कुशलमूल असते – याला त्या वेळी 'अव्यापाद' असे म्हणतात. 37. Katamā tasmiṃ samaye sammādiṭṭhi hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ tasmiṃ samaye sammādiṭṭhi hoti. ३७. त्या वेळी 'सम्यक् दृष्टी' कोणती असते? जी त्या वेळी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धर्मविचय, संलक्षणा, उपलक्षणा, प्रत्युपलक्षणा, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभव्य, चिंता, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद, प्रज्ञा, प्रज्ञेंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक, प्रज्ञाओभास, प्रज्ञाप्रद्योत, प्रज्ञारत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक् दृष्टी असते – याला त्या वेळी 'सम्यक् दृष्टी' असे म्हणतात. 38. Katamā tasmiṃ samaye hirī hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye hirīyati hiriyitabbena hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – ayaṃ tasmiṃ samaye hirī hoti. ३८. त्या वेळी 'हिरि' कोणती असते? जो त्या वेळी लज्जास्पद गोष्टींबद्दल लज्जा बाळगतो, पापमय व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल लज्जा बाळगतो – याला त्या वेळी 'हिरि' असे म्हणतात. 39. Katamaṃ tasmiṃ samaye ottappaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye ottappati ottappitabbena ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye ottappaṃ hoti. ३९. त्या वेळी 'ओत्तप्प' कोणते असते? जो त्या वेळी भय वाटण्याजोग्या गोष्टींबद्दल भय बाळगतो, पापमय व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल भय बाळगतो – याला त्या वेळी 'ओत्तप्प' असे म्हणतात. 40. Katamā tasmiṃ samaye kāyapassaddhi hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa passaddhi paṭipassaddhi passambhanā paṭipassambhanā paṭipassambhitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyapassaddhi hoti. ४०. त्या वेळी 'कायप्रस्रब्धी' कोणती असते? जी त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची व संस्कारस्कंधाची प्रस्रब्धी, प्रतिप्रस्रब्धी, प्रस्रंभना, प्रतिप्रस्रंभना, प्रतिप्रस्रंभितत्व असते – याला त्या वेळी 'कायप्रस्रब्धी' असे म्हणतात. 41. Katamā tasmiṃ samaye cittapassaddhi hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa passaddhi paṭipassaddhi passambhanā paṭipassambhanā paṭipassambhitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cittapassaddhi hoti. ४१. त्या वेळी 'चित्तप्रस्रब्धी' कोणती असते? जी त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची प्रस्रब्धी, प्रतिप्रस्रब्धी, प्रस्रंभना, प्रतिप्रस्रंभना, प्रतिप्रस्रंभितत्व असते – याला त्या वेळी 'चित्तप्रस्रब्धी' असे म्हणतात. 42. Katamā [Pg.24] tasmiṃ samaye kāyalahutā hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyalahutā hoti. ४२. त्या वेळी 'कायलघुता' कोणती असते? जी त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची व संस्कारस्कंधाची लघुता, लघुपरिणामता, अदंधता, अविथ्नता असते – याला त्या वेळी 'कायलघुता' असे म्हणतात. 43. Katamā tasmiṃ samaye cittalahutā hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye cittalahutā hoti. ४३. त्या वेळी 'चित्तलघुता' कोणती असते? जी त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची लघुता, लघुपरिणामता, अदंधता, अविथ्नता असते – याला त्या वेळी 'चित्तलघुता' असे म्हणतात. 44. Katamā tasmiṃ samaye kāyamudutā hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyamudutā hoti. ४४. त्या वेळी 'कायमृदुता' कोणती असते? जी त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची व संस्कारस्कंधाची मृदुता, मार्दवता, अकर्कशता, अकठिनता असते – याला त्या वेळी 'कायमृदुता' असे म्हणतात. 45. Katamā tasmiṃ samaye cittamudutā hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā – ayaṃ tasmiṃ samaye cittamudutā hoti. ४५. त्या वेळी 'चित्तमृदुता' कोणती असते? जी त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची मृदुता, मार्दवता, अकर्कशता, अकठिनता असते – याला त्या वेळी 'चित्तमृदुता' असे म्हणतात. 46. Katamā tasmiṃ samaye kāyakammaññatā hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa kammaññatā kammaññattaṃ kammaññabhāvo – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyakammaññatā hoti. ४६. त्या वेळी 'कायकर्मण्यता' कोणती असते? जी त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची व संस्कारस्कंधाची कर्मण्यता, कर्मण्यत्व, कर्मण्यभाव असते – याला त्या वेळी 'कायकर्मण्यता' असे म्हणतात. 47. Katamā tasmiṃ samaye cittakammaññatā hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa kammaññatā kammaññattaṃ kammaññabhāvo – ayaṃ tasmiṃ samaye cittakammaññatā hoti. ४७. त्या वेळी 'चित्तकर्मण्यता' कोणती असते? जी त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची कर्मण्यता, कर्मण्यत्व, कर्मण्यभाव असते – याला त्या वेळी 'चित्तकर्मण्यता' असे म्हणतात. 48. Katamā tasmiṃ samaye kāyapāguññatā hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa paguṇatā paguṇattaṃ paguṇabhāvo – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyapāguññatā hoti. ४८. त्या वेळी 'कायप्रागुण्यता' कोणती असते? जी त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची व संस्कारस्कंधाची प्रागुण्यता, प्रागुण्यत्व, प्रागुण्यभाव असते – याला त्या वेळी 'कायप्रागुण्यता' असे म्हणतात. 49. Katamā tasmiṃ samaye cittapāguññatā hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa paguṇatā paguṇattaṃ paguṇabhāvo – ayaṃ tasmiṃ samaye cittapāguññatā hoti. ४९. त्या वेळी 'चित्तप्रागुण्यता' कोणती असते? जी त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची प्रागुण्यता, प्रागुण्यत्व, प्रागुण्यभाव असते – याला त्या वेळी 'चित्तप्रागुण्यता' असे म्हणतात. 50. Katamā tasmiṃ samaye kāyujukatā hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa ujutā ujukatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyujukatā hoti. ५०. त्या वेळी 'काय-उजुकता' (चेतसिकांची सरळता) म्हणजे काय? त्या वेळी वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि संस्कारस्कंध यांची जी सरळता (उजुता), ऋजुता (उजुकता), अकुटिलता (अजिम्हता), अवक्रता (अवंकता), सरळपणा (अकुटिलता) असते - याला त्या वेळी 'काय-उजुकता' असे म्हणतात. 51. Katamā [Pg.25] tasmiṃ samaye cittujukatā hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa ujutā ujukatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā – ayaṃ tasmiṃ samaye cittujukatā hoti. ५१. त्या वेळी 'चित्त-उजुकता' (चित्ताची सरळता) म्हणजे काय? त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची जी सरळता (उजुता), ऋजुता (उजुकता), अकुटिलता (अजिम्हता), अवक्रता (अवंकता), सरळपणा (अकुटिलता) असते - याला त्या वेळी 'चित्त-उजुकता' असे म्हणतात. 52. Katamā tasmiṃ samaye sati hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – ayaṃ tasmiṃ samaye sati hoti. ५२. त्या वेळी 'सती' (स्मृती) म्हणजे काय? त्या वेळी जी स्मृती (सती), अनुस्मृती (अनुस्सती), प्रतिस्मृती (पटिस्सती), स्मरणशीलता (सती सरणता), धारणाशीलता (धारणता), एकाग्रता (अपिलापनता), संभ्रमरहितता (असंमुस्सनता), स्मृती, स्मृतींद्रिय (सतिन्द्रिय), स्मृतीबल (सतिबल), सम्यक्-स्मृती (सम्मासती) असते - याला त्या वेळी 'सती' असे म्हणतात. 53. Katamaṃ tasmiṃ samaye sampajaññaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ tasmiṃ samaye sampajaññaṃ hoti. ५३. त्या वेळी 'संपजन्य' (सम्यक् ज्ञान) म्हणजे काय? त्या वेळी जी प्रज्ञा, प्रजानन (स्पष्ट ज्ञान), विचार (विचय), प्रविचय, धर्मविचय (धम्मांचे विश्लेषण), संलक्षण (सल्लक्खणा), उपलक्षण (उपलक्खणा), प्रत्युपलक्षण (पच्चुपलक्खणा), पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, विश्लेषणशीलता (वेभब्या), चिंतन (चिंता), उपपरीक्षा, भूरी (विस्तृत प्रज्ञा), मेधा, परिणायिका (मार्गदर्शक प्रज्ञा), विपश्यना, संपजन्य, प्रतोद (अंकुशरूप प्रज्ञा), प्रज्ञा, प्रज्ञेंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाप्रकाश (आलोक), प्रज्ञाभास (ओभास), प्रज्ञाप्रदीप (पज्जोत), प्रज्ञारत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक्-दृष्टी (सम्मादिट्ठी) असते - याला त्या वेळी 'संपजन्य' असे म्हणतात. 54. Katamo tasmiṃ samaye samatho hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye samatho hoti. ५४. त्या वेळी 'समथ' (चित्ताची शांतता) म्हणजे काय? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिरता (ठिती), सुस्थिरता (संठिती), दृढता (अवट्ठिती), अविक्षेप (अविसाहारो), एकाग्रता (अविक्खेपो), चित्ताची अविक्षिप्तता (अविसाहटमानसिता), समथ, समाधींद्रिय, समाधीबल, सम्यक्-समाधी असते - याला त्या वेळी 'समथ' असे म्हणतात. 55. Katamā tasmiṃ samaye vipassanā hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ tasmiṃ samaye vipassanā hoti. ५५. त्या वेळी 'विपश्यना' म्हणजे काय? त्या वेळी जी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धर्मविचय, संलक्षण, उपलक्षण, प्रत्युपलक्षण, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, विश्लेषणशीलता, चिंतन, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संपजन्य, प्रतोद, प्रज्ञा, प्रज्ञेंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाप्रकाश, प्रज्ञाभास, प्रज्ञाप्रदीप, प्रज्ञारत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक्-दृष्टी असते - याला त्या वेळी 'विपश्यना' असे म्हणतात. 56. Katamo tasmiṃ samaye paggāho hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā [Pg.26] anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo – ayaṃ tasmiṃ samaye paggāho hoti. ५६. त्या वेळी 'पग्गाह' (प्रयत्न/उत्साह) म्हणजे काय? त्या वेळी जो चेतसिक वीर्यारंभ (उत्साह), निष्क्रम (निक्कमो), पराक्रम, उद्योग (उय्यामो), व्यायाम (प्रयत्न), उत्साह (उस्साहो), महा-उत्साह (उस्सोळ्ही), स्थैर्य (थामो), धृती, शिथिल नसलेला पराक्रम (असिथिलपरक्कमता), न सोडलेली इच्छा (अनिक्खित्तछंदता), न टाकलेली धुरा (अनिक्खित्तधुरता), धुरा सांभाळणे (धुरसंपग्गाहो), वीर्य, वीर्येद्रिय, वीर्यबल, सम्यक्-व्यायाम असतो - याला त्या वेळी 'पग्गाह' असे म्हणतात. 57. Katamo tasmiṃ samaye avikkhepo hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye avikkhepo hoti. ५७. त्या वेळी 'अविक्षेप' (एकाग्रता) म्हणजे काय? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिरता, सुस्थिरता, दृढता, अविक्षेप, एकाग्रता, चित्ताची अविक्षिप्तता, समथ, समाधींद्रिय, समाधीबल, सम्यक्-समाधी असते - याला त्या वेळी 'अविक्षेप' असे म्हणतात. Ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā. किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप (अमूर्त) धर्म असतात - हे सर्व धर्म 'कुशल' आहेत. Padabhājanīyaṃ. पदभाजनीय (पदांचे विश्लेषण) समाप्त झाले. Paṭhamabhāṇavāro. प्रथम भाणवार समाप्त झाला. Koṭṭhāsavāro कोष्ठासवार (विभागवार मांडणी). 58. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, aṭṭhindriyāni honti, pañcaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, pañcaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti, ekā vedanā hoti, ekā saññā hoti, ekā cetanā hoti, ekaṃ cittaṃ hoti, eko vedanākkhandho hoti, eko saññākkhandho hoti, eko saṅkhārakkhandho hoti, eko viññāṇakkhandho hoti, ekaṃ manāyatanaṃ hoti, ekaṃ manindriyaṃ hoti, ekā manoviññāṇadhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā. ५८. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, आठ इंद्रिये असतात, पाच अंगांचे ध्यान असते, पाच अंगांचा मार्ग असतो, सात बले असतात, तीन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो, एक वेदना असते, एक संज्ञा असते, एक चेतना असते, एक चित्त असते, एक वेदनास्कंध असतो, एक संज्ञास्कंध असतो, एक संस्कारस्कंध असतो, एक विज्ञानस्कंध असतो, एक मनायतन असते, एक मनेंद्रिय असते, एक मनोविज्ञानधातू असते, एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे सर्व धर्म 'कुशल' आहेत. 59. Katame tasmiṃ samaye cattāro khandhā honti? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho. ५९. त्या वेळी असणारे चार स्कंध कोणते? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध आणि विज्ञानस्कंध. 60. Katamo tasmiṃ samaye vedanākkhandho hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ [Pg.27] vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanākkhandho hoti. ६०. त्या वेळी 'वेदनास्कंध' म्हणजे काय? त्या वेळी जे चेतसिक साता (सुखद अनुभव), चेतसिक सुख, चित्त-स्पर्शापासून उत्पन्न झालेले साता व सुखद वेदयित (अनुभव), चित्त-स्पर्शापासून उत्पन्न झालेली साता व सुखावह वेदना असते - याला त्या वेळी 'वेदनास्कंध' असे म्हणतात. 61. Katamo tasmiṃ samaye saññākkhandho hoti? Yā tasmiṃ samaye saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saññākkhandho hoti. ६१. त्या वेळी 'संज्ञास्कंध' म्हणजे काय? त्या वेळी जी संज्ञा (ओळखणे), संजानना (ओळखण्याची क्रिया), संजानितत्व (ओळखण्याची अवस्था) असते - याला त्या वेळी 'संज्ञास्कंध' असे म्हणतात. 62. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ hiribalaṃ ottappabalaṃ alobho adoso amoho anabhijjhā abyāpādo sammādiṭṭhi hirī ottappaṃ kāyapassaddhi cittapassaddhi kāyalahutā cittalahutā kāyamudutā cittamudutā kāyakammaññatā cittakammaññatā kāyapāguññatā cittapāguññatā kāyujukatā cittujukatā sati sampajaññaṃ samatho vipassanā paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti. ६२. त्या वेळी 'संस्कारस्कंध' म्हणजे काय? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, प्रीती, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीर्येद्रिय, स्मृतींद्रिय, समाधींद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक्-दृष्टी, सम्यक्-संकल्प, सम्यक्-व्यायाम, सम्यक्-स्मृती, सम्यक्-समाधी, श्रद्धाबल, वीर्यबल, स्मृतीबल, समाधीबल, प्रज्ञाबल, ह्रीबल (लाज), ओत्तप्पबल (भय), अलोभ, अद्वेष, अमोह, अनभिध्या, अव्यापाद, सम्यक्-दृष्टी, ह्री, ओत्तप्प, काय-प्रस्रब्धी, चित्त-प्रस्रब्धी, काय-लघुता, चित्त-लघुता, काय-मृदुता, चित्त-मृदुता, काय-कर्मण्यता, चित्त-कर्मण्यता, काय-प्रागुण्यत, चित्त-प्रागुण्यत, काय-ऋजुता, चित्त-ऋजुता, स्मृती, संपजन्य, समथ, विपश्यना, प्रग्रह, अविक्षेप; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि विज्ञानस्कंध वगळून इतर जे काही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - याला त्या वेळी 'संस्कारस्कंध' असे म्हणतात. 63. Katamo tasmiṃ samaye viññāṇakkhandho hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – ayaṃ tasmiṃ samaye viññāṇakkhandho hoti. ६३. त्या वेळी 'विज्ञानस्कंध' म्हणजे काय? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांडर (शुद्ध मन), मन, मनायतन, मनेंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, तज्जन्य-मनोविज्ञानधातू असते - याला त्या वेळी 'विज्ञानस्कंध' असे म्हणतात. Ime tasmiṃ samaye cattāro khandhā honti. हे त्या वेळी असणारे चार स्कंध आहेत. 64. Katamāni tasmiṃ samaye dvāyatanāni honti? Manāyatanaṃ dhammāyatanaṃ. ६४. त्या वेळी असणारी दोन आयतने कोणती? मनायतन आणि धर्मायतन. 65. Katamaṃ tasmiṃ samaye manāyatanaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye manāyatanaṃ hoti. ६५. त्या वेळी 'मनायतन' कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, प्रभास्वर मन, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध आणि तज्जा-मनोविज्ञानधातू असते – हे त्या वेळी 'मनायतन' असते. 66. Katamaṃ [Pg.28] tasmiṃ samaye dhammāyatanaṃ hoti? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ tasmiṃ samaye dhammāyatanaṃ hoti. ६६. त्या वेळी 'धम्मायतन' कोणते असते? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध – हे त्या वेळी 'धम्मायतन' असते. Imāni tasmiṃ samaye dvāyatanāni honti. त्या वेळी ही दोन आयतने असतात. 67. Katamā tasmiṃ samaye dve dhātuyo honti? Manoviññāṇadhātu, dhammadhātu. ६७. त्या वेळी कोणत्या दोन धातू असतात? मनोविज्ञानधातू आणि धम्मधातू. 68. Katamā tasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – ayaṃ tasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu hoti. ६८. त्या वेळी 'मनोविज्ञानधातू' कोणती असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, प्रभास्वर मन, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध आणि तज्जा-मनोविज्ञानधातू असते – ही त्या वेळी 'मनोविज्ञानधातू' असते. 69. Katamā tasmiṃ samaye dhammadhātu hoti? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ayaṃ tasmiṃ samaye dhammadhātu hoti. ६९. त्या वेळी 'धम्मधातू' कोणती असते? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध – ही त्या वेळी 'धम्मधातू' असते. Imā tasmiṃ samaye dve dhātuyo honti. त्या वेळी या दोन धातू असतात. 70. Katame tasmiṃ samaye tayo āhārā honti? Phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro. ७०. त्या वेळी कोणते तीन आहार असतात? स्पर्शाहार, मनोसंचेतनाहार आणि विज्ञानाहार. 71. Katamo tasmiṃ samaye phassāhāro hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phassāhāro hoti. ७१. त्या वेळी 'स्पर्शाहार' कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, सम्यक स्पर्श, स्पर्शित असण्याची अवस्था – हा त्या वेळी 'स्पर्शाहार' असतो. 72. Katamo tasmiṃ samaye manosañcetanāhāro hoti? Yā tasmiṃ samaye cetanā sañcetanā cetayitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye manosañcetanāhāro hoti. ७२. त्या वेळी 'मनोसंचेतनाहार' कोणता असतो? त्या वेळी जी चेतना, संचेतना, चेतित असण्याची अवस्था – हा त्या वेळी 'मनोसंचेतनाहार' असतो. 73. Katamo tasmiṃ samaye viññāṇāhāro hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – ayaṃ tasmiṃ samaye viññāṇāhāro hoti. ७३. त्या वेळी 'विज्ञानाहार' कोणता असतो? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, प्रभास्वर मन, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध आणि तज्जा-मनोविज्ञानधातू असते – हा त्या वेळी 'विज्ञानाहार' असतो. Ime tasmiṃ samaye tayo āhārā honti. त्या वेळी हे तीन आहार असतात. 74. Katamāni [Pg.29] tasmiṃ samaye aṭṭhindriyāni honti? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ, manindriyaṃ, somanassindriyaṃ, jīvitindriyaṃ. ७४. त्या वेळी कोणती आठ इंद्रिये असतात? सद्धिंद्रिय, वीरियिंद्रिय, सतिंद्रिय, समाधिंद्रिय, पञ्ञिंद्रिय, मनिंद्रिय, सोमनस्सिंद्रिय आणि जीवितिंद्रिय. 75. Katamaṃ tasmiṃ samaye saddhindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye saddhā saddahanā okappanā abhippasādo saddhā saddhindriyaṃ saddhābalaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye saddhindriyaṃ hoti. ७५. त्या वेळी 'सद्धिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जी श्रद्धा, विश्वास ठेवणे, दृढ विश्वास (ओकप्पना), अतिप्रसन्नता (अभिप्रसाद), श्रद्धा, सद्धिंद्रिय, श्रद्धाबल – हे त्या वेळी 'सद्धिंद्रिय' असते. 76. Katamaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo – idaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti. ७६. त्या वेळी 'वीरियिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जो चैतसिक वीर्यारंभ, निष्क्रमण, पराक्रम, उद्योग, व्यायाम, उत्साह, अत्यंत उद्योग (उस्सोळ्ही), दृढता, धैर्य, अशिथिलपराक्रमता, अनिक्खित्तछंदता (न सोडलेली इच्छा), अनिक्खित्तधुरता (न टाकलेली धुरा), धुरसंपग्गाह (धुरा सांभाळणे), वीर्य, वीरियिंद्रिय, वीर्यबल, सम्यक व्यायाम – हे त्या वेळी 'वीरियिंद्रिय' असते. 77. Katamaṃ tasmiṃ samaye satindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – idaṃ tasmiṃ samaye satindriyaṃ hoti. ७७. त्या वेळी 'sati' (सतिंद्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जी सती, अनुस्मृती, प्रतिस्मृती, सती, स्मरणता, धारणता, अपिलापनता, असंमुष्णता, सती, सतिंद्रिय, सतिबल, सम्यक सती – हे त्या वेळी 'सतिंद्रिय' असते. 78. Katamaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – idaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti. ७८. त्या वेळी 'समाधिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जी चित्ताची स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविक्षेप (अविसाहार), अविक्षेप, अविसाहतमानसता, शमथ, समाधिंद्रिय, समाधिबल, सम्यक समाधी – हे त्या वेळी 'समाधिंद्रिय' असते. 79. Katamaṃ tasmiṃ samaye paññindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ tasmiṃ samaye paññindriyaṃ hoti. ७९. त्या वेळी 'पञ्ञिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धम्मविचय, संलक्षण, उपलक्षण, प्रत्युपलक्षण, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभव्यता, चिंता, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद, प्रज्ञा, पञ्ञिंद्रिय, prज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक, प्रज्ञाओभास, प्रज्ञाप्रज्योत, प्रज्ञारत्न, अमोह, धम्मविचय, सम्यक दृष्टी – हे त्या वेळी 'पञ्ञिंद्रिय' असते. 80. Katamaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. ८०. त्या वेळी 'मनिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, प्रभास्वर मन, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध आणि तज्जा-मनोविज्ञानधातू असते – हे त्या वेळी 'मनिंद्रिय' असते. 81. Katamaṃ [Pg.30] tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti. ८१. त्या वेळी 'सोमनस्सिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक सात, चैतसिक सुख, चेतोसंस्पर्शज सात व सुख, वेदयित, चेतोसंस्पर्शज सात व सुखकारक वेदना – हे त्या वेळी 'सोमनस्सिंद्रिय' असते. 82. Katamaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti? Yo tesaṃ arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti. ८२. त्या वेळी 'जीवितिंद्रिय' कोणते असते? त्या अरूप धर्मांचे जे आयुष्य, स्थिती, यापना, यापना, इरियना, वर्तना, पालना, जीवित, जीवितिंद्रिय – हे त्या वेळी 'जीवितिंद्रिय' असते. Imāni tasmiṃ samaye aṭṭhindriyāni honti. त्या वेळी ही आठ इंद्रिये असतात. 83. Katamaṃ tasmiṃ samaye pañcaṅgikaṃ jhānaṃ hoti? Vitakko, vicāro, pīti, sukhaṃ, cittassekaggatā. ८३. त्या वेळी पाच अंगांचे 'ध्यान' कोणते असते? वितर्क, विचार, प्रीती, सुख आणि चित्ताची एकाग्रता. 84. Katamo tasmiṃ samaye vitakko hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo – ayaṃ tasmiṃ samaye vitakko hoti. ८४. त्या वेळी 'वितर्क' कोणता असतो? त्या वेळी जो तर्क, वितर्क, संकल्प, अर्पणा, व्यर्पणा, चित्ताचे अभिनिरोपण, सम्यक संकल्प – हा त्या वेळी 'वितर्क' असतो. 85. Katamo tasmiṃ samaye vicāro hoti? Yo tasmiṃ samaye cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhānatā anupekkhanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye vicāro hoti. ८५. त्या वेळी 'विचार' कोणता असतो? त्या वेळी जो चार, विचार, अनुविचार, उपविचार, चित्ताची अनुसंधानता, अनुपेक्षा – हा त्या वेळी 'विचार' असतो. 86. Katamā tasmiṃ samaye pīti hoti? Yā tasmiṃ samaye pīti pāmojjaṃ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassa – ayaṃ tasmiṃ samaye pīti hoti. ८६. त्या वेळी 'प्रीती' कोणती असते? त्या वेळी जी प्रीती, प्रामोज्य, आमोदना, प्रमोदना, हास्य, प्रहास्य, वित्ती, उदग्रता, चित्ताची आत्ममनस्कता – ही त्या वेळी 'प्रीती' असते. 87. Katamaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti. ८७. त्या वेळी 'सुख' कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक सात, चैतसिक सुख, चेतोसंस्पर्शज सात व सुख, वेदयित, चेतोसंस्पर्शज सात व सुखकारक वेदना – हे त्या वेळी 'सुख' असते. 88. Katamā tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti. ८८. त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता (चित्तस्सेकग्गता) कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिरता (ठिति), सुस्थिरता (सण्ठिति), दृढता (अवट्ठिति), अविक्षेपता (अविसाहारो), अशांततेचा अभाव (अविक्खेपो), चित्ताची अचंचलता (अविसाहटमानसा), शम (समथो), समाधीचे इंद्रिय (समाधिन्द्रियं), समाधीचे बल (समाधिबलं), सम्यक् समाधी (सम्मासमाधि) असते – याला त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता असे म्हणतात। Idaṃ tasmiṃ samaye pañcaṅgikaṃ jhānaṃ hoti. त्या वेळी हे पाच अंगांचे ध्यान (पंचङ्गिकं झानं) असते। 89. Katamo [Pg.31] tasmiṃ samaye pañcaṅgiko maggo hoti? Sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. ८९. त्या वेळी पाच अंगांचा मार्ग (पंचङ्गिको मग्गो) कोणता असतो? सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि), सम्यक् संकल्प (सम्मासङ्कप्पो), सम्यक् व्यायाम (सम्मावायामो), सम्यक् स्मृती (सम्मासति), सम्यक् समाधी (सम्मासमाधि)। 90. Katamā tasmiṃ samaye sammādiṭṭhi hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ tasmiṃ samaye sammādiṭṭhi hoti. ९०. त्या वेळी सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि) कोणती असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रज्ञान (पजानना), शोध (विचयो), विश्लेषण (पविचयो), धर्म-संशोधन (धम्मविचयो), अचूक ओळख (सल्लक्खणा), सूक्ष्म ओळख (उपलक्खणा), प्रत्यक्ष ओळख (पच्चुपलक्खणा), विद्वत्ता (पण्डिच्चं), कौशल्य (कोसल्लं), निपुणता (नेपुञ्ञं), स्पष्टता (वेभब्या), चिंतन (चिन्ता), परीक्षा (उपपरिक्खा), विस्तीर्ण प्रज्ञा (भूरी), मेधा (मेधा), मार्गदर्शिका प्रज्ञा (परिणायिका), विपश्यना (विपस्सना), संप्रजन्य (सम्पजञ्ञं), अंकुशरूप प्रज्ञा (पतोदो), प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रज्ञेचे इंद्रिय (पञ्ञिन्द्रियं), प्रज्ञेचे बल (पञ्ञाबलं), प्रज्ञारूपी शस्त्र (पञ्ञासत्थं), प्रज्ञारूपी प्रासाद (पञ्ञापासादो), प्रज्ञारूपी प्रकाश (पञ्ञाआलोको), प्रज्ञारूपी आभा (पञ्ञाओभासो), प्रज्ञारूपी प्रदीप (पञ्ञापज्जोतो), प्रज्ञारूपी रत्न (पञ्ञारतनं), अमोह (अमोहो), धर्म-संशोधन (धम्मविचयो), सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि) असते – याला त्या वेळी सम्यक् दृष्टी असे म्हणतात। 91. Katamo tasmiṃ samaye sammāsaṅkappo hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāsaṅkappo hoti. ९१. त्या वेळी सम्यक् संकल्प (सम्मासङ्कप्पो) कोणता असतो? त्या वेळी जो तर्क (तक्को), वितर्क (वितक्को), संकल्प (सङ्कप्पो), चित्ताचे ध्येयावर स्थिर होणे (अप्पना), चित्ताचे ध्येयावर दृढपणे स्थिर होणे (ब्यप्पना), चित्ताचे ध्येयावर रोपण करणे (चेतसो अभिनिरोपना), सम्यक् संकल्प (सम्मासङ्कप्पो) असतो – याला त्या वेळी सम्यक् संकल्प असे म्हणतात। 92. Katamo tasmiṃ samaye sammāvāyāmo hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāvāyāmo hoti. ९२. त्या वेळी सम्यक् व्यायाम (सम्मावायामो) कोणता असतो? त्या वेळी जो चैतसिक वीर्यारंभ (चेतसिको वीरियारम्भो), आळसातून बाहेर पडणे (निक्कमो), पराक्रम (परक्कमो), उद्योग (उय्यामो), व्यायाम (वायामो), उत्साह (उस्साहो), अत्यंत उत्साह (उस्सोळ्ही), स्थिरता (थामो), धृती (धिति), शिथिल नसलेला पराक्रम (असिथिलपरक्कमता), न सोडलेली इच्छा (अनिक्खित्तछन्दता), न सोडलेले उत्तरदायित्व (अनिक्खित्तधुरता), उत्तरदायित्वाचे वहन (धुरसम्पग्गाहो), वीर्य (वीरियं), वीर्याचे इंद्रिय (वीरियिन्द्रियं), वीर्याचे बल (वीरियबलं), सम्यक् व्यायाम (सम्मावायामो) असतो – याला त्या वेळी सम्यक् व्यायाम असे म्हणतात। 93. Katamā tasmiṃ samaye sammāsati hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāsati hoti. ९३. त्या वेळी सम्यक् स्मृती (सम्मासति) कोणती असते? त्या वेळी जी स्मृती (सति), अनुस्मृती (अनुस्सति), प्रतिस्मृती (पटिस्सति), स्मृती (सति), स्मरणशीलता (सरणता), धारणा (धारणता), चित्ताची एकाग्रता (अपिलापनता), विस्मरण न होणे (असम्मुस्सनता), स्मृती (सति), स्मृतीचे इंद्रिय (सतिन्द्रियं), स्मृतीचे बल (सतिबलं), सम्यक् स्मृती (सम्मासति) असते – याला त्या वेळी सम्यक् स्मृती असे म्हणतात। 94. Katamo tasmiṃ samaye sammāsamādhi hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāsamādhi hoti. ९४. त्या वेळी सम्यक् समाधी (सम्मासमाधि) कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिरता (ठिति), सुस्थिरता (सण्ठिति), दृढता (अवट्ठिति), अविक्षेपता (अविसाहारो), अशांततेचा अभाव (अविक्खेपो), चित्ताची अचंचलता (अविसाहटमानसा), शम (समथो), समाधीचे इंद्रिय (समाधिन्द्रियं), समाधीचे बल (समाधिबलं), सम्यक् समाधी (सम्मासमाधि) असते – याला त्या वेळी सम्यक् समाधी असे म्हणतात। Ayaṃ tasmiṃ samaye pañcaṅgiko maggo hoti. त्या वेळी हा पाच अंगांचा मार्ग (पंचङ्गिको मग्गो) असतो। 95. Katamāni [Pg.32] tasmiṃ samaye satta balāni honti? Saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ. ९५. त्या वेळी सात बले (सत्त बलानि) कोणती असतात? श्रद्धाबल (सद्धाबलं), वीर्यबल (वीरियबलं), स्मृतीबल (सतिबलं), समाधीबल (समाधिबलं), प्रज्ञाबल (पञ्ञाबलं), हिरिबल (हिरिबलं), ओत्तप्पबल (ओत्तप्पबलं)। 96. Katamaṃ tasmiṃ samaye saddhābalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye saddhā saddahanā okappanā abhippasādo saddhā saddhindriyaṃ saddhābalaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye saddhābalaṃ hoti. ९६. त्या वेळी श्रद्धाबल (सद्धाबलं) कोणते असते? त्या वेळी जी श्रद्धा (सद्धा), विश्वास (सद्दहना), दृढ विश्वास (ओकप्पना), अत्यंत प्रसन्नता (अभिप्पसादो), श्रद्धा (सद्धा), श्रद्धेचे इंद्रिय (सद्धिन्द्रियं), श्रद्धाबल (सद्धाबलं) असते – याला त्या वेळी श्रद्धाबल असे म्हणतात। 97. Katamaṃ tasmiṃ samaye vīriyabalaṃ hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo – idaṃ tasmiṃ samaye vīriyabalaṃ hoti. ९७. त्या वेळी वीर्यबल (वीरियबलं) कोणते असते? त्या वेळी जो चैतसिक वीर्यारंभ (चेतसिको वीरियारम्भो), आळसातून बाहेर पडणे (निक्कमो), पराक्रम (परक्कमो), उद्योग (उय्यामो), व्यायाम (वायामो), उत्साह (उस्साहो), अत्यंत उत्साह (उस्सोळ्ही), स्थिरता (थामो), धृती (धिति), शिथिल नसलेला पराक्रम (असिथिलपरक्कमता), न सोडलेली इच्छा (अनिक्खित्तछन्दता), न सोडलेले उत्तरदायित्व (अनिक्खित्तधुरता), उत्तरदायित्वाचे वहन (धुरसम्पग्गाहो), वीर्य (वीरियं), वीर्याचे इंद्रिय (वीरियिन्द्रियं), वीर्याचे बल (वीरियबलं), सम्यक् व्यायाम (सम्मावायामो) असतो – याला त्या वेळी वीर्यबल असे म्हणतात। 98. Katamaṃ tasmiṃ samaye satibalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – idaṃ tasmiṃ samaye satibalaṃ hoti. ९८. त्या वेळी स्मृतीबल (सतिबलं) कोणते असते? त्या वेळी जी स्मृती (सति), अनुस्मृती (अनुस्सति), प्रतिस्मृती (पटिस्सति), स्मृती (सति), स्मरणशीलता (सरणता), धारणा (धारणता), चित्ताची एकाग्रता (अपिलापनता), विस्मरण न होणे (असम्मुस्सनता), स्मृती (सति), स्मृतीचे इंद्रिय (सतिन्द्रियं), स्मृतीचे बल (सतिबलं), सम्यक् स्मृती (सम्मासति) असते – याला त्या वेळी स्मृतीबल असे म्हणतात। 99. Katamaṃ tasmiṃ samaye samādhibalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – idaṃ tasmiṃ samaye samādhibalaṃ hoti. ९९. त्या वेळी समाधीबल (समाधिबलं) कोणते असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिरता (ठिति), सुस्थिरता (सण्ठिति), दृढता (अवट्ठिति), अविक्षेपता (अविसाहारो), अशांततेचा अभाव (अविक्खेपो), चित्ताची अचंचलता (अविसाहटमानसा), शम (समथो), समाधीचे इंद्रिय (समाधिन्द्रियं), समाधीचे बल (समाधिबलं), सम्यक् समाधी (सम्मासमाधि) असते – याला त्या वेळी समाधीबल असे म्हणतात। 100. Katamaṃ tasmiṃ samaye paññābalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ tasmiṃ samaye paññābalaṃ hoti. १००. त्या वेळी प्रज्ञाबल (पञ्ञाबलं) कोणते असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रज्ञान (पजानना), शोध (विचयो), विश्लेषण (पविचयो), धर्म-संशोधन (धम्मविचयो), अचूक ओळख (सल्लक्खणा), सूक्ष्म ओळख (उपलक्खणा), प्रत्यक्ष ओळख (पच्चुपलक्खणा), विद्वत्ता (पण्डिच्चं), कौशल्य (कोसल्लं), niपुणता (नेपुञ्ञं), स्पष्टता (वेभब्या), चिंतन (चिन्ता), परीक्षा (उपपरिक्खा), विस्तीर्ण प्रज्ञा (भूरी), मेधा (मेधा), मार्गदर्शिका प्रज्ञा (परिणायिका), विपश्यना (विपस्सना), संप्रजन्य (सम्पजञ्ञं), अंकुशरूप प्रज्ञा (पतोदो), प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रज्ञेचे इंद्रिय (पञ्ञिन्द्रियं), प्रज्ञेचे बल (पञ्ञाबलं), प्रज्ञारूपी शस्त्र (पञ्ञासत्थं), प्रज्ञारूपी प्रासाद (पञ्ञापासादो), प्रज्ञारूपी प्रकाश (पञ्ञाआलोको), प्रज्ञारूपी आभा (पञ्ञाओभासो), प्रज्ञारूपी प्रदीप (पञ्ञापज्जोतो), प्रज्ञारूपी रत्न (पञ्ञारतनं), अमोह (अमोहो), धर्म-संशोधन (धम्मविचयो), सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि) असते – याला त्या वेळी प्रज्ञाबल असे म्हणतात। 101. Katamaṃ tasmiṃ samaye hiribalaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye hirīyati hiriyitabbena hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye hiribalaṃ hoti. १०१. त्या वेळी हिरिबल (हिरिबलं) कोणते असते? त्या वेळी जे लज्जास्पद गोष्टींबद्दल लज्जित होते (हिरीयति), लज्जा वाटण्यास योग्य अशा गोष्टींबद्दल लज्जा वाटते, पापी व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल लज्जा वाटते – याला त्या वेळी हिरिबल असे म्हणतात। 102. Katamaṃ [Pg.33] tasmiṃ samaye ottappabalaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye ottappati ottappitabbena ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye ottappabalaṃ hoti. १०२. त्या वेळी ओत्तप्पबल (ओत्तप्पबलं) कोणते असते? त्या वेळी जे भय वाटण्यास योग्य अशा गोष्टींबद्दल भयभीत होते (ओत्तप्पति), भय वाटण्यास योग्य अशा गोष्टींबद्दल भय वाटते, पापी व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल भय वाटते – याला त्या वेळी ओत्तप्पबल असे म्हणतात। Imāni tasmiṃ samaye satta balāni honti. त्या वेळी ही सात बले (सत्त बलानि) असतात। 103. Katame tasmiṃ samaye tayo hetū honti? Alobho, adoso, amoho. १०३. त्या वेळी तीन हेतू (तयो हेतू) कोणते असतात? अलोभ (अलोभो), अदोष (अदोसो), अमोह (अमोहो)। 104. Katamo tasmiṃ samaye alobho hoti? Yo tasmiṃ samaye alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye alobho hoti. १०४. त्या वेळी अलोभ (अलोभो) कोणता असतो? त्या वेळी जो अलोभ (अलोभो), अलोभता (अलुब्भना), अलोभत्व (अलुब्भितत्तं), आसक्तीचा अभाव (असारागो), अनासक्ती (असारज्जना), अनासक्तत्व (असारज्जितत्तं), अनभिध्या (अनभिज्झा), अलोभ हे कुशलमूळ (अलोभो कुसलमूलं) असते – याला त्या वेळी अलोभ असे म्हणतात। 105. Katamo tasmiṃ samaye adoso hoti? Yo tasmiṃ samaye adoso adussanā adussitattaṃ abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye adoso hoti. १०५. त्या वेळी अदोष (अदोसो) कोणता असतो? त्या वेळी जो अदोष (अदोसो), अद्वेष (अदुस्सना), अद्वेषत्व (अदुस्सितत्तं), अव्यापाद (अब्यापादो), अव्यापज्ज (अब्यापज्जो), अदोष हे कुशलमूळ (अदोसो कुसलमूलं) असते – याला त्या वेळी अदोष असे म्हणतात। 106. Katamo tasmiṃ samaye amoho hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ tasmiṃ samaye amoho hoti. १०६. त्या वेळी अमोह (अमोहो) कोणता असतो? त्या वेळी जी प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रज्ञान (पजानना)...पे०... अमोह (अमोहो), धर्म-संशोधन (धम्मविचयो), सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि) असते – याला त्या वेळी अमोह असे म्हणतात। Ime tasmiṃ samaye tayo hetū honti. त्या वेळी हे तीन हेतू (तयो हेतू) असतात। 107. Katamo tasmiṃ samaye eko phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye eko phasso hoti. १०७. त्या वेळी एक स्पर्श (एको फस्सो) कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श (फस्सो), स्पर्श करण्याची क्रिया (फुसना), संस्पर्श (सम्फुसना), संस्पर्शत्व (सम्फुसितत्तं) असते – याला त्या वेळी एक स्पर्श असे म्हणतात। 108. Katamā tasmiṃ samaye ekā vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye ekā vedanā hoti. १०८. त्या वेळी एक वेदना (एका वेदना) कोणती असते? त्या वेळी जे चैतसिक सुख (चेतसिकं सातं), चैतसिक सुख (चेतसिकं सुखं), मन-संस्पर्शजन्य सुख (चेतोसम्फस्सजं सातं), सुखाचा अनुभव (सुखं वेदयितं), मन-संस्पर्शजन्य सुखावह सुखद वेदना (चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना) असते – याला त्या वेळी एक वेदना असे म्हणतात। 109. Katamā tasmiṃ samaye ekā saññā hoti? Yā tasmiṃ samaye saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye ekā saññā hoti. १०९. त्या वेळी कोणती एक संज्ञा असते? त्या वेळी जी संज्ञा, संज्ञान, संज्ञानत्व असते – ही त्या वेळी एक संज्ञा असते. 110. Katamā [Pg.34] tasmiṃ samaye ekā cetanā hoti? Yā tasmiṃ samaye cetanā sañcetanā cetayitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye ekā cetanā hoti. ११०. त्या वेळी कोणती एक चेतना असते? त्या वेळी जी चेतना, संचेतना, चेतयितत्व असते – ही त्या वेळी एक चेतना असते. 111. Katamaṃ tasmiṃ samaye ekaṃ cittaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye ekaṃ cittaṃ hoti. १११. त्या वेळी कोणते एक चित्त असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर (शुद्ध मन), मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्याशी संबंधित मनोविज्ञानधातू असते – हे त्या वेळी एक चित्त असते. 112. Katamo tasmiṃ samaye eko vedanākkhandho hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye eko vedanākkhandho hoti. ११२. त्या वेळी कोणता एक वेदनास्कंध असतो? त्या वेळी जे चैतसिक सात (सुखद), चैतसिक सुख, चेतोसंस्पर्शज सात व सुखद वेदयित (अनुभव), चेतोसंस्पर्शज सात व सुखद वेदना असते – हा त्या वेळी एक वेदनास्कंध असतो. 113. Katamo tasmiṃ samaye eko saññākkhandho hoti? Yā tasmiṃ samaye saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye eko saññākkhandho hoti. ११३. त्या वेळी कोणता एक संज्ञास्कंध असतो? त्या वेळी जी संज्ञा, संज्ञान, संज्ञानत्व असते – हा त्या वेळी एक संज्ञास्कंध असतो. 114. Katamo tasmiṃ samaye eko saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ hiribalaṃ ottappabalaṃ alobho adoso amoho anabhijjhā abyāpādo sammādiṭṭhi hirī ottappaṃ kāyapassaddhi cittapassaddhi kāyalahutā cittalahutā kāyamudutā cittamudutā kāyakammaññatā cittakammaññatā kāyapāguññatā cittapāguññatā kāyujukatā cittujukatā sati sampajaññaṃ samatho vipassanā paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye eko saṅkhārakkhandho hoti. ११४. त्या वेळी कोणता एक संस्कारस्कंध असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, प्रीती, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीर्येंद्रिय, स्मृतींद्रिय, समाधींद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक्-दृष्टी, सम्यक्-संकल्प, सम्यक्-व्यायाम, सम्यक्-स्मृती, सम्यक्-समाधी, श्रद्धाबल, वीर्यबल, स्मृतीबल, समाधीबल, प्रज्ञाबल, ह्रीबल, ओत्तप्पबल, अलोभ, अदोष, अमोह, अनभिध्या, अव्यापाद, सम्यक्-दृष्टी, ह्री, ओत्तप्प, कायप्रस्रब्धी, चित्तप्रस्रब्धी, कायलघुता, चित्तलघुता, कायमृदुता, चित्तमृदुता, कायकर्मण्यता, चित्तकर्मण्यता, कायप्रागुण्यता, चित्तप्रागुण्यता, कायऋजुता, चित्तऋजुता, स्मृती, संप्रजन्य, शमथ, विपश्यना, प्रग्रह, अविक्षेप; किंवा त्या वेळी वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि विज्ञानस्कंध वगळून इतर जे काही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – हा त्या वेळी एक संस्कारस्कंध असतो. 115. Katamo tasmiṃ samaye eko viññāṇakkhandho hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ [Pg.35] viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – ayaṃ tasmiṃ samaye eko viññāṇakkhandho hoti. ११५. त्या वेळी कोणता एक विज्ञानस्कंध असतो? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्याशी संबंधित मनोविज्ञानधातू असते – हा त्या वेळी एक विज्ञानस्कंध असतो. 116. Katamaṃ tasmiṃ samaye ekaṃ manāyatanaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye ekaṃ manāyatanaṃ hoti. ११६. त्या वेळी कोणते एक मनायतन असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्याशी संबंधित मनोविज्ञानधातू असते – हे त्या वेळी एक मनायतन असते. 117. Katamaṃ tasmiṃ samaye ekaṃ manindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye ekaṃ manindriyaṃ hoti. ११७. त्या वेळी कोणते एक मनिंद्रिय असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्याशी संबंधित मनोविज्ञानधातू असते – हे त्या वेळी एक मनिंद्रिय असते. 118. Katamā tasmiṃ samaye ekā manoviññāṇadhātu hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – ayaṃ tasmiṃ samaye ekā manoviññāṇadhātu hoti. ११८. त्या वेळी कोणती एक मनोविज्ञानधातू असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्याशी संबंधित मनोविज्ञानधातू असते – ही त्या वेळी एक मनोविज्ञानधातू असते. 119. Katamaṃ tasmiṃ samaye ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ tasmiṃ samaye ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti. ११९. त्या वेळी कोणते एक धम्मायतन असते? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध – हे त्या वेळी एक धम्मायतन असते. 120. Katamā tasmiṃ samaye ekā dhammadhātu hoti? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ayaṃ tasmiṃ samaye ekā dhammadhātu hoti. १२०. त्या वेळी कोणती एक धम्मधातू असते? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध – ही त्या वेळी एक धम्मधातू असते. Ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā. किंवा त्या वेळी इतर जे काही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – हे धर्म कुशल असतात. Koṭṭhāsavāro. कोठ्ठासवार समाप्त. Suññatavāro शून्यतावार 121. Tasmiṃ kho pana samaye dhammā honti, khandhā honti, āyatanāni honti, dhātuyo honti, āhārā honti, indriyāni [Pg.36] honti, jhānaṃ hoti, maggo hoti, balāni honti, hetū honti, phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vedanākkhandho hoti, saññākkhandho hoti, saṅkhārakkhandho hoti, viññāṇakkhandho hoti, manāyatanaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, manoviññāṇadhātu hoti, dhammāyatanaṃ hoti, dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā. १२१. त्या वेळी धर्म असतात, स्कंध असतात, आयतने असतात, धातू असतात, आहार असतात, इंद्रिये असतात, ध्यान असते, मार्ग असतो, बले असतात, हेतू असतात, स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वेदनास्कंध असतो, संज्ञास्कंध असतो, संस्कारस्कंध असतो, विज्ञानस्कंध असतो, मनायतन असते, मनिंद्रिय असते, मनोविज्ञानधातू असते, धम्मायतन असते, धम्मधातू असते; किंवा त्या वेळी इतर जे काही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – हे धर्म कुशल असतात. 122. Katame tasmiṃ samaye dhammā honti? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime tasmiṃ samaye dhammā honti. १२२. त्या वेळी कोणते धर्म असतात? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध – हे त्या वेळी धर्म असतात. 123. Katame tasmiṃ samaye khandhā honti? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime tasmiṃ samaye khandhā honti. १२३. त्या वेळी कोणते स्कंध असतात? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध – हे त्या वेळी स्कंध असतात. 124. Katamāni tasmiṃ samaye āyatanāni honti? Manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ – imāni tasmiṃ samaye āyatanāni honti. १२४. त्या वेळी कोणती आयतने असतात? मनायतन, धम्मायतन – ही त्या वेळी आयतने असतात. 125. Katamā tasmiṃ samaye dhātuyo honti? Manoviññāṇadhātu, dhammadhātu – imā tasmiṃ samaye dhātuyo honti. १२५. त्या वेळी कोणत्या धातू असतात? मनोविज्ञानधातू, धम्मधातू – ह्या त्या वेळी धातू असतात. 126. Katame tasmiṃ samaye āhārā honti? Phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro – ime tasmiṃ samaye āhārā honti. १२६. त्या वेळी कोणते आहार असतात? स्पर्शाहार, मनःसंचेतनाहार, विज्ञानाहार – हे त्या वेळी आहार असतात. 127. Katamāni tasmiṃ samaye indriyāni honti? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ, manindriyaṃ, somanassindriyaṃ, jīvitindriyaṃ – imāni tasmiṃ samaye indriyāni honti. १२७. त्या वेळी कोणती इंद्रिये असतात? श्रद्धेंद्रिय, वीर्येंद्रिय, स्मृतींद्रिय, समाधींद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, मनिंद्रिय, सौमनस्येंद्रिय, जीवितेंद्रिय – ही त्या वेळी इंद्रिये असतात. 128. Katamaṃ tasmiṃ samaye jhānaṃ hoti? Vitakko, vicāro, pīti, sukhaṃ, cittassekaggatā – idaṃ tasmiṃ samaye jhānaṃ hoti. १२८. त्या वेळी कोणते ध्यान असते? वितर्क, विचार, प्रीती, सुख, चित्ताची एकाग्रता – हे त्या वेळी ध्यान असते. 129. Katamo tasmiṃ samaye maggo hoti? Sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye maggo hoti. १२९. त्या वेळी कोणता मार्ग असतो? सम्यक्-दृष्टी, सम्यक्-संकल्प, सम्यक्-व्यायाम, सम्यक्-स्मृती, सम्यक्-समाधी – हा त्या वेळी मार्ग असतो. 130. Katamāni [Pg.37] tasmiṃ samaye balāni honti? Saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ – imāni tasmiṃ samaye balāni honti. १३०. त्या वेळी कोणती बले असतात? श्रद्धाबल, वीर्यबल, स्मृतीबल, समाधीबल, प्रज्ञाबल, ह्रीबल, ओत्तप्पबल - ही त्या वेळी बले असतात. 131. Katame tasmiṃ samaye hetū honti? Alobho, adoso, amoho – ime tasmiṃ samaye hetū honti. १३१. त्या वेळी कोणते हेतू असतात? अलोभ, अद्वेष, अमोह - हे त्या वेळी हेतू असतात. 132. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. १३२. त्या वेळी कोणता स्पर्श असतो? ...पे... हा त्या वेळी स्पर्श असतो. 133. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti…pe… ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti. १३३. त्या वेळी कोणती वेदना असते? ...पे... ही त्या वेळी वेदना असते. 134. Katamā tasmiṃ samaye saññā hoti…pe… ayaṃ tasmiṃ samaye saññā hoti. १३४. त्या वेळी कोणती संज्ञा असते? ...पे... ही त्या वेळी संज्ञा असते. 135. Katamā tasmiṃ samaye cetanā hoti…pe… ayaṃ tasmiṃ samaye cetanā hoti? १३५. त्या वेळी कोणती चेतना असते? ...पे... ही त्या वेळी चेतना असते. 136. Katamaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti…pe… idaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti. १३६. त्या वेळी कोणते चित्त असते? ...पे... हे त्या वेळी चित्त असते. 137. Katamo tasmiṃ samaye vedanākkhandho hoti…pe… ayaṃ tasmiṃ samaye vedanākkhandho hoti. १३७. त्या वेळी कोणता वेदनास्कंध असतो? ...पे... हा त्या वेळी वेदनास्कंध असतो. 138. Katamo tasmiṃ samaye saññākkhandho hoti…pe… ayaṃ tasmiṃ samaye saññākkhandho hoti. १३८. त्या वेळी कोणता संज्ञास्कंध असतो? ...पे... हा त्या वेळी संज्ञास्कंध असतो. 139. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti. १३९. त्या वेळी कोणता संस्कारस्कंध असतो? ...पे... हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो. 140. Katamo tasmiṃ samaye viññāṇakkhandho hoti…pe… ayaṃ tasmiṃ samaye viññāṇakkhandho hoti. १४०. त्या वेळी कोणता विज्ञानस्कंध असतो? ...पे... हा त्या वेळी विज्ञानस्कंध असतो. 141. Katamaṃ tasmiṃ samaye manāyatanaṃ hoti…pe… idaṃ tasmiṃ samaye manāyatanaṃ hoti. १४१. त्या वेळी कोणते मनायतन असते? ...पे... हे त्या वेळी मनायतन असते. 142. Katamaṃ [Pg.38] tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti…pe… idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. १४२. त्या वेळी कोणते मनेंद्रिय असते? ...पे... हे त्या वेळी मनेंद्रिय असते. 143. Katamā tasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu hoti…pe… ayaṃ tasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu hoti. १४३. त्या वेळी कोणती मनोविज्ञानधातू असते? ...पे... ही त्या वेळी मनोविज्ञानधातू असते. 144. Katamaṃ tasmiṃ samaye dhammāyatanaṃ hoti? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – idaṃ tasmiṃ samaye dhammāyatanaṃ hoti. १४४. त्या वेळी कोणते धर्मायतन असते? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध - हे त्या वेळी धर्मायतन असते. 145. Katamā tasmiṃ samaye dhammadhātu hoti? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ayaṃ tasmiṃ samaye dhammadhātu hoti. १४५. त्या वेळी कोणती धर्मधातू असते? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध - ही त्या वेळी धर्मधातू असते. Ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā. शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म कुशल आहेत. Suññatavāro. शून्यतावार। Paṭhamaṃ cittaṃ. पहिले चित्त। 146. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १४६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी सोमनस्ययुक्त, ज्ञानसंप्रयुक्त, ससंस्कार कामावचर कुशल चित्त हे रूपाला किंवा ...पे... धर्माला किंवा ज्या ज्या कोणत्याही आलंबनाला आरंभ करून उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Dutiyaṃ cittaṃ. दुसरे चित्त। 147. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti[Pg.39], manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti, saddhābalaṃ hoti, vīriyabalaṃ hoti, satibalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, hiribalaṃ hoti, ottappabalaṃ hoti, alobho hoti, adoso hoti, anabhijjhā hoti, abyāpādo hoti, hirī hoti, ottappaṃ hoti, kāyapassaddhi hoti, cittapassaddhi hoti, kāyalahutā hoti, cittalahutā hoti, kāyamudutā hoti, cittamudutā hoti, kāyakammaññatā hoti, cittakammaññatā hoti, kāyapāguññatā hoti, cittapāguññatā hoti, kāyujukatā hoti, cittujukatā hoti, sati hoti, samatho hoti, paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. १४७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी सोमनस्ययुक्त, ज्ञानविप्रयुक्त कामावचर कुशल चित्त हे रूपाला किंवा शब्दाला किंवा गंधाला किंवा रसाला किंवा स्प्रष्टव्याला किंवा धर्माला किंवा ज्या ज्या कोणत्याही आलंबनाला आरंभ करून उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, प्रीती असते, सुख असते, चित्ताची एकाग्रता असते, श्रद्धेंद्रिय असते, वीर्येंद्रिय असते, स्मृतींद्रिय असते, समाधींद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, सोमनस्येंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, सम्यक् संकल्प असतो, सम्यक् व्यायाम असतो, सम्यक् स्मृती असते, सम्यक् समाधी असते, श्रद्धाबल असते, वीर्यबल असते, स्मृतीबल असते, समाधीबल असते, ह्रीबल असते, ओत्तप्पबल असते, अलोभ असतो, अद्वेष असतो, अनभिध्या असते, अव्यापाद असतो, ह्री असते, ओत्तप्प असते, कायप्रस्रब्धी असते, चित्तप्रस्रब्धी असते, कायलघुता असते, चित्तलघुता असते, कायमृदुता असते, चित्तमृदुता असते, कायकर्मण्यता असते, चित्तकर्मण्यता असते, कायप्रागुण्यता असते, चित्तप्रागुण्यता असते, कायऋजुता असते, चित्तऋजुता असते, स्मृती असते, शमथ असतो, प्रग्रह असतो, अविक्षेप असतो; शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म कुशल आहेत...पे... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, sattindriyāni honti, pañcaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, cha balāni honti, dve hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, सात इंद्रिये असतात, पाच अंगांचे ध्यान असते, चार अंगांचा मार्ग असतो, सहा बले असतात, दोन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो...पे... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म कुशल आहेत...पे... 148. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammāsaṅkappo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ hiribalaṃ ottappabalaṃ alobho adoso anabhijjhā abyāpādo hirī ottappaṃ kāyapassaddhi cittapassaddhi kāyalahutā cittalahutā kāyamudutā cittamudutā kāyakammaññatā cittakammaññatā kāyapāguññatā cittapāguññatā kāyujukatā cittujukatā sati samatho paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. १४८. त्या वेळी कोणता संस्कारस्कंध असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, प्रीती, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीर्येंद्रिय, स्मृतींद्रिय, समाधींद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक् संकल्प, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी, श्रद्धाबल, वीर्यबल, स्मृतीबल, समाधीबल, ह्रीबल, ओत्तप्पबल, अलोभ, अद्वेष, अनभिध्या, अव्यापाद, ह्री, ओत्तप्प, कायप्रस्रब्धी, चित्तप्रस्रब्धी, कायलघुता, चित्तलघुता, कायमृदुता, चित्तमृदुता, कायकर्मण्यता, चित्तकर्मण्यता, कायप्रागुण्यता, चित्तप्रागुण्यता, कायऋजुता, चित्तऋजुता, स्मृती, शमथ, प्रग्रह, अविक्षेप; शिवाय, त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Tatiyaṃ cittaṃ. तिसरे चित्त। 149. Katame [Pg.40] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १४९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी सोमनस्ययुक्त, ज्ञानविप्रयुक्त, ससंस्कार कामावचर कुशल चित्त हे रूपाला किंवा ...पे... धर्माला किंवा ज्या ज्या कोणत्याही आलंबनाला आरंभ करून उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Catutthaṃ cittaṃ. चौथे चित्त। 150. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, paññindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammādiṭṭhi hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti, saddhābalaṃ hoti, vīriyabalaṃ hoti, satibalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, paññābalaṃ hoti, hiribalaṃ hoti, ottappabalaṃ hoti, alobho hoti, adoso hoti, amoho hoti, anabhijjhā hoti, abyāpādo hoti, sammādiṭṭhi hoti, hirī hoti, ottappaṃ hoti, kāyapassaddhi hoti, cittapassaddhi hoti, kāyalahutā hoti, cittalahutā hoti, kāyamudutā hoti, cittamudutā hoti, kāyakammaññatā hoti, cittakammaññatā hoti kāyapāguññatā hoti, cittapāguññatā hoti, kāyujukatā hoti, cittujukatā hoti, sati hoti, sampajaññaṃ hoti, samatho hoti, vipassanā hoti, paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā. १५०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी उपेक्षेसहगत (तटस्थतेसह), ज्ञानाने संप्रयुक्त (युक्त) असलेले कामावचर कुशल चित्त उत्पन्न होते—जे रूपारंमण (रूपाचे आलंबन), किंवा सदारंमण (शब्दाचे आलंबन), किंवा गंधारंमण (गंधाचे आलंबन), किंवा रसारंमण (रसाचे आलंबन), किंवा फोठ्ठब्बारंमण (स्पर्शाचे आलंबन), किंवा धम्मारंमण (धर्माचे आलंबन) यांपैकी ज्या ज्या आलंबनाचा आश्रय घेऊन उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, वितर्क होतो, विचार होतो, उपेक्षा होते, चित्ताची एकाग्रता होते, श्रद्धेंद्रिय असते, वीरियेंद्रिय असते, सतींद्रिय असते, समाधींद्रिय असते, प्रज्ञेंद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, उपेक्खिंद्रिय (उपेक्षा-इंद्रिय) असते, जीवितेंद्रिय असते, सम्यक् दृष्टी असते, सम्यक् संकल्प होतो, सम्यक् व्यायाम होतो, सम्यक् सती असते, सम्यक् समाधी असते, श्रद्धाबल असते, वीरियबल असते, सतीबल असते, समाधीबल असते, प्रज्ञाबल असते, हिरीबल (लज्जाबल) असते, ओत्तप्पबल (भयबल) असते, अलोभ असतो, अदोष असतो, अमोह असतो, अनभिध्या असते, अव्यापाद असतो, सम्यक् दृष्टी असते, हिरी (लज्जा) असते, ओत्तप्प (भय) असते, कायप्रस्रब्धी (कायाची शांतता) होते, चित्तप्रस्रब्धी (चित्ताची शांतता) होते, कायलघुता (कायाचा हलकेपणा) होते, चित्तलघुता (चित्ताचा हलकेपणा) होते, कायमृदुता (कायाची कोमलता) होते, चित्तमृदुता (चित्ताची कोमलता) होते, कायकर्मण्यता (कायाची कार्यक्षमता) होते, चित्तकर्मण्यता (चित्ताची कार्यक्षमता) होते, कायप्रागुण्यता (कायाची निपुणता) होते, चित्तप्रागुण्यता (चित्ताची निपुणता) होते, कायऋजुता (कायाची सरळता) होते, चित्तऋजुता (चित्ताची सरळता) होते, सती असते, संप्रजन्य असते, शमथ असतो, विपश्यना असते, प्रग्गाह (प्रयत्न) असतो, अविक्षेप (चित्ताची स्थिरता) असतो; आणि त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी (अमूर्त) धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत. 151. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. १५१. त्या वेळी स्पर्श कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, पूर्ण स्पर्श करण्याची क्रिया, स्पर्शित असण्याची अवस्था असते—हा त्या वेळी स्पर्श असतो. 152. Katamā [Pg.41] tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti…pe…. १५२. त्या वेळी वेदना कोणती असते? त्या वेळी त्या (उपेक्षेच्या) अनुरूप मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न झालेले, चित्ताशी संबंधित असलेले, जे सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले अदुःख-असुख (सुखही नाही आणि दुःखही नाही असे) संवेदन, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना असते—ही त्या वेळी वेदना असते... आणि पुढे... 153. Katamā tasmiṃ samaye upekkhā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye upekkhā hoti…pe…. १५३. त्या वेळी उपेक्षा कोणती असते? त्या वेळी चित्ताशी संबंधित असलेले, जे सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले अदुःख-असुख संवेदन, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना असते—ही त्या वेळी उपेक्षा असते... आणि पुढे... 154. Katamaṃ tasmiṃ samaye upekkhindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye upekkhindriyaṃ hoti…pe… ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. १५४. त्या वेळी उपेक्खिंद्रिय (उपेक्षा-इंद्रिय) कोणते असते? त्या वेळी चित्ताशी संबंधित असलेले, जे सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले अदुःख-असुख संवेदन, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना असते—हे त्या वेळी उपेक्खिंद्रिय असते... आणि पुढे... किंवा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... आणि पुढे... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, aṭṭhindriyāni honti, caturaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, pañcaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, आठ इंद्रिये असतात, चतुरंगिक (चार अंगांचे) ध्यान असते, पंचंगिक (पाच अंगांचा) मार्ग असतो, सात बले असतात, तीन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो... आणि पुढे... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; किंवा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... आणि पुढे... 155. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ hiribalaṃ ottappabalaṃ alobho adoso amoho anabhijjhā abyāpādo sammādiṭṭhi hirī ottappaṃ kāyapassaddhi cittapassaddhi kāyalahutā cittalahutā kāyamudutā cittamudutā kāyakammaññatā cittakammaññatā kāyapāguññatā cittapāguññatā kāyujukatā cittujukatā sati sampajaññaṃ samatho vipassanā paggāho avikkhepo. १५५. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधींद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् सती, सम्यक् समाधी, श्रद्धाबल, वीरियबल, सतीबल, समाधीबल, प्रज्ञाबल, हिरीबल, ओत्तप्पबल, अलोभ, अदोष, अमोह, अनभिध्या, अव्यापाद, सम्यक् दृष्टी, हिरी, ओत्तप्प, कायप्रस्रब्धी, चित्तप्रस्रब्धी, कायलघुता, चित्तलघुता, कायमृदुता, चित्तमृदुता, कायकर्मण्यता, चित्तकर्मण्यता, कायप्रागुण्यता, चित्तप्रागुण्यता, कायऋजुता, चित्तऋजुता, सती, संप्रजन्य, शमथ, विपश्यना, प्रग्गाह, अविक्षेप (हे असतात). Ye [Pg.42] vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. किंवा त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... आणि पुढे... हे धर्म कुशल आहेत. Pañcamaṃ cittaṃ. पाचवे चित्त समाप्त. 156. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १५६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी उपेक्षेसहगत, ज्ञानाने संप्रयुक्त असलेले ससंस्कार (ससंखारिक) कामावचर कुशल चित्त उत्पन्न होते—जे रूपारंमणाचा... आणि पुढे... किंवा धम्मारंमणाचा, यांपैकी ज्या ज्या आलंबनाचा आश्रय घेऊन उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श होतो... आणि पुढे... अविक्षेप होतो... आणि पुढे... हे धर्म कुशल आहेत. Chaṭṭhaṃ cittaṃ. सहावे चित्त समाप्त. 157. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti, saddhābalaṃ hoti, vīriyabalaṃ hoti, satibalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, hiribalaṃ hoti, ottappabalaṃ hoti, alobho hoti, adoso hoti, anabhijjhā hoti, abyāpādo hoti, hirī hoti, ottappaṃ hoti, kāyapassaddhi hoti, cittapassaddhi hoti, kāyalahutā hoti, cittalahutā hoti, kāyamudutā hoti, cittamudutā hoti, kāyakammaññatā hoti, cittakammaññatā hoti, kāyapāguññatā hoti, cittapāguññatā hoti, kāyujukatā hoti, cittujukatā hoti, sati hoti, samatho hoti, paggāho hoti, avikkhepo [Pg.43] hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. १५७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी उपेक्षासहगत (तटस्थतेने युक्त), ज्ञानविप्रयुक्त (ज्ञानाविरहित) कामावचर कुशल चित्त उत्पन्न होते—जे रूपारंभाला (रूपाला) किंवा शब्दाला किंवा गंधाला किंवा रसाला किंवा स्प्रष्टव्याला (स्पर्शाला) किंवा धर्माला किंवा ज्या कोणत्याही आलंबनाला ग्रहण करून उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, वितर्क होतो, विचार होतो, उपेक्षा होते, चित्ताची एकाग्रता होते, श्रद्धेंद्रिय असते, वीर्येंद्रिय असते, सतींद्रिय असते, समाधींद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, उपेक्षिंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, सम्यक् संकल्प होतो, सम्यक् व्यायाम होतो, सम्यक् सती होते, सम्यक् समाधी होते, श्रद्धाबल असते, वीर्यबल असते, सतीबल असते, समाधीबल असते, हिरीबल (लज्जाबल) असते, ओत्तप्पबल (भयबल) असते, अलोभ असतो, अदोष असतो, अनभिध्या असते, अव्यापाद असतो, हिरी (लज्जा) असते, ओत्तप्प (भय) असते, कायप्रस्रब्धी (कायाची शांतता) होते, चित्तप्रस्रब्धी होते, कायलघुता (कायाचा हलकेपणा) होते, चित्तलघुता होते, कायमृदुता होते, चित्तमृदुता होते, कायकर्मण्यता होते, चित्तकर्मण्यता होते, कायप्रागुण्यता होते, चित्तप्रागुण्यता होते, कायऋजुता होते, चित्तऋजुता होते, सती (स्मृती) असते, शमथ असतो, प्रग्रह (उत्साह) असतो, अविक्षेप (एकाग्रता) असतो; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी (अमूर्त) धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... पे... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, sattindriyāni honti, caturaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, cha balāni honti, dve hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, सात इंद्रिये असतात, चतुरंगिक ध्यान असते, चतुरंगिक मार्ग असतो, सहा बले असतात, दोन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो... पे... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... पे... 158. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammāsaṅkappo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ hiribalaṃ ottappabalaṃ alobho adoso anabhijjhā abyāpādo hirī ottappaṃ kāyapassaddhi cittapassaddhi kāyalahutā cittalahutā kāyamudutā cittamudutā kāyakammaññatā cittakammaññatā kāyapāguññatā cittapāguññatā kāyujukatā cittujukatā sati samatho paggāho avikkhepo. १५८. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीर्येंद्रिय, सतींद्रिय, समाधींद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक् संकल्प, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् सती, सम्यक् समाधी, श्रद्धाबल, वीर्यबल, सतीबल, समाधीबल, हिरीबल, ओत्तप्पबल, अलोभ, अदोष, अनभिध्या, अव्यापाद, हिरी, ओत्तप्प, कायप्रस्रब्धी, चित्तप्रस्रब्धी, कायलघुता, चित्तलघुता, कायमृदुता, चित्तमृदुता, कायकर्मण्यता, चित्तकर्मण्यता, कायप्रागुण्यता, चित्तप्रागुण्यता, कायऋजुता, चित्तऋजुता, सती, शमथ, प्रग्रह, अविक्षेप. Ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. Sattamaṃ cittaṃ. सातवे चित्त समाप्त. 159. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १५९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी उपेक्षासहगत, ज्ञानविप्रयुक्त, ससंस्कार (प्रेरणायुक्त) कामावचर कुशल चित्त उत्पन्न होते—जे रूपारंभाला... पे... किंवा धर्मांरंभाला किंवा ज्या कोणत्याही आलंबनाला ग्रहण करून उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. Aṭṭhamaṃ cittaṃ. आठवे चित्त समाप्त. Aṭṭha kāmāvacaramahākusalacittāni. आठ कामावचर महाकुशल चित्ते समाप्त. Dutiyabhāṇavāro. दुसरा भाणवार समाप्त. Rūpāvacarakusalaṃ रूपावचर कुशल Catukkanayo चतुष्क पद्धत 160. Katame [Pg.44] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १६०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊनच, सवितर्क, सविचार, विवेकजन्य, प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे पृथ्वीकृत्स्न आलंबनयुक्त असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 161. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, paññindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammādiṭṭhi hoti, sammāvāyāmo hoti…pe… paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. १६१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे, अध्यात्मिक प्रसन्नता देणाऱ्या, चित्ताची एकाग्रता करणाऱ्या, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीजन्य, प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे पृथ्वीकृत्स्न आलंबनयुक्त असते; त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, प्रीती होते, सुख होते, चित्ताची एकाग्रता होते, श्रद्धेंद्रिय असते, वीर्येंद्रिय असते, सतींद्रिय असते, समाधींद्रिय असते, प्रज्ञेंद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, सौमनस्येंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, सम्यक् दृष्टी होते, सम्यक् व्यायाम होतो... पे... प्रग्रह होतो, अविक्षेप होतो; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... पे... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, aṭṭhindriyāni honti, tivaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, आठ इंद्रिये असतात, त्र्यंगिक ध्यान असते, चतुरंगिक मार्ग असतो, सात बले असतात, तीन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो... पे... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... पे... 162. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā pīti cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāvāyāmo…pe… paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā [Pg.45] vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. १६२. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, प्रीती, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीर्येंद्रिय, सतींद्रिय, समाधींद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक् दृष्टी, सम्यक् व्यायाम... पे... प्रग्रह, अविक्षेप; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 163. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, paññindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammādiṭṭhi hoti, sammāvāyāmo hoti…pe… paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. १६३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, प्रीतीचा विराग झाल्यामुळे उपेक्षक (तटस्थ) होऊन विहरतो, स्मृतिमान व संप्रजन्ययुक्त होऊन विहरतो आणि सुखाचा कायेने अनुभव घेतो, ज्या ध्यानाविषयी आर्य असे वर्णन करतात की, 'हा उपेक्षक, स्मृतिमान आणि सुखविहारी आहे', अशा पृथ्वीकसिण आलंबन असलेल्या तिसऱ्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, सुख होते, चित्ताची एकाग्रता होते, श्रद्धेंद्रिय होते, वीरियेंद्रिय होते, सतींद्रिय होते, समाधींद्रिय होते, प्रज्ञेंद्रिय होते, मनेंद्रिय होते, सोमनस्येंद्रिय होते, जीवितेंद्रिय होते, सम्यक दृष्टी होते, सम्यक व्यायाम होतो...पे... प्रग्गाह होतो, अविक्षेप होतो; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म कुशल आहेत...पे... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, aṭṭhindriyāni honti, duvaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, आठ इंद्रिये असतात, द्व्यंगिक ध्यान असते, चतुरंगिक मार्ग असतो, सात बले असतात, तीन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो...पे... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म कुशल आहेत...पे... 164. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāvāyāmo…pe… paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. १६४. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधींद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक दृष्टी, सम्यक व्यायाम...पे... प्रग्गाह, अविक्षेप; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 165. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ [Pg.46] upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, paññindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammādiṭṭhi hoti, sammāvāyāmo hoti…pe… paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. १६५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य व डोमनस्य नष्ट झाल्यामुळे, जे दुःखही नाही आणि सुखही नाही असे आहे, आणि जे उपेक्षेमुळे स्मृतीच्या अत्यंत शुद्धतेने युक्त आहे, अशा पृथ्वीकसिण आलंबन असलेल्या चौथ्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, उपेक्षा होते, चित्ताची एकाग्रता होते, श्रद्धेंद्रिय होते, वीरियेंद्रिय होते, सतींद्रिय होते, समाधींद्रिय होते, प्रज्ञेंद्रिय होते, मनेंद्रिय होते, उपेक्षेंद्रिय होते, जीवितेंद्रिय होते, सम्यक दृष्टी होते, सम्यक व्यायाम होतो...पे... प्रग्गाह होतो, अविक्षेप होतो; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म कुशल आहेत...पे... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, aṭṭhindriyāni honti, duvaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, आठ इंद्रिये असतात, द्व्यंगिक ध्यान असते, चतुरंगिक मार्ग असतो, सात बले असतात, तीन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो...पे... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म कुशल आहेत...पे... 166. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāvāyāmo…pe… paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. १६६. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधींद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक दृष्टी, सम्यक व्यायाम...पे... प्रग्गाह, अविक्षेप; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Catukkanayo. चतुष्क पद्धत समाप्त झाली. Pañcakanayo पंचक पद्धत. 167. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ [Pg.47] – tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १६७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... पृथ्वीकसिण आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो - त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 168. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti avitakkaṃ vicāramattaṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, paññindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammādiṭṭhi hoti, sammāvāyāmo hoti…pe… paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. १६८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्करहित, केवळ विचारमात्र असलेले, समाधीपासून उत्पन्न झालेले, प्रीती व सुख यांनी युक्त अशा पृथ्वीकसिण आलंबन असलेल्या दुसऱ्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, विचार होतो, प्रीती होते, सुख होते, चित्ताची एकाग्रता होते, श्रद्धेंद्रिय होते, वीरियेंद्रिय होते, सतींद्रिय होते, समाधींद्रिय होते, प्रज्ञेंद्रिय होते, मनेंद्रिय होते, सोमनस्येंद्रिय होते, जीवितेंद्रिय होते, सम्यक दृष्टी होते, सम्यक व्यायाम होतो...पे... प्रग्गाह होतो, अविक्षेप होतो; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म कुशल आहेत...पे... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, aṭṭhindriyāni honti, caturaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, आठ इंद्रिये असतात, चतुरंगिक ध्यान असते, चतुरंगिक मार्ग असतो, सात बले असतात, तीन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो...पे... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म कुशल आहेत...पे... 169. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vicāro pīti cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāvāyāmo…pe… paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. १६९. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, विचार, प्रीती, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधेंद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक्-दृष्टी, सम्यक्-व्यायाम... प्रग्रह, अविक्षेप; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात—वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून—हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... हे धर्म कुशल आहेत. 170. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti[Pg.48], saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, paññindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammādiṭṭhi hoti, sammāvāyāmo hoti…pe… paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. १७०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपावचर भूमीत उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे... पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या तिसऱ्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, प्रीती असते, सुख असते, चित्ताची एकाग्रता असते, श्रद्धेंद्रिय असते, वीरियेंद्रिय असते, सतींद्रिय असते, समाधेंद्रिय असते, प्रज्ञेंद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, सौमनस्येंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, सम्यक्-दृष्टी असते, सम्यक्-व्यायाम असतो... प्रग्रह असतो, अविक्षेप असतो; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, aṭṭhindriyāni honti, tivaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, आठ इंद्रिये असतात, त्र्यंगिक ध्यान असते, चतुरंगिक मार्ग असतो, सात बले असतात, three हेतू (तीन हेतू) असतात, एक स्पर्श असतो... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... 171. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā pīti cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāvāyāmo…pe… paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. १७१. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, प्रीती, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधेंद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक्-दृष्टी, सम्यक्-व्यायाम... प्रग्रह, अविक्षेप; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात—वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून—हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... हे धर्म कुशल आहेत. 172. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, paññindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammādiṭṭhi hoti, sammāvāyāmo hoti…pe… paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. १७२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपावचर भूमीत उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, प्रीतीच्या विरागामुळे... पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या चौथ्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, सुख असते, चित्ताची एकाग्रता असते, श्रद्धेंद्रिय असते, वीरियेंद्रिय असते, सतींद्रिय असते, समाधेंद्रिय असते, प्रज्ञेंद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, सौमनस्येंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, सम्यक्-दृष्टी असते, सम्यक्-व्यायाम असतो... प्रग्रह असतो, अविक्षेप असतो; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... Tasmiṃ [Pg.49] kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, aṭṭhindriyāni honti, duvaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, आठ इंद्रिये असतात, द्व्यंगिक ध्यान असते, चतुरंगिक मार्ग असतो, सात बले असतात, तीन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... 173. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāvāyāmo…pe… paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. १७३. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधेंद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक्-दृष्टी, सम्यक्-व्यायाम... प्रग्रह, अविक्षेप; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात—वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून—हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... हे धर्म कुशल आहेत. 174. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sukhassa ca pahānā…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, paññindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, sammādiṭṭhi hoti, sammāvāyāmo hoti…pe… paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. १७४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपावचर भूमीत उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सुखाच्या प्रहाणामुळे... पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पाचव्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, उपेक्षा असते, चित्ताची एकाग्रता असते, श्रद्धेंद्रिय असते, वीरियेंद्रिय असते, सतींद्रिय असते, समाधेंद्रिय असते, प्रज्ञेंद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, उपेक्षेंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, सम्यक्-दृष्टी असते, सम्यक्-व्यायाम असतो... प्रग्रह असतो, अविक्षेप असतो; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, aṭṭhindriyāni honti, duvaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā [Pg.50] pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, आठ इंद्रिये असतात, द्व्यंगिक ध्यान असते, चतुरंगिक मार्ग असतो, सात बले असतात, तीन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात—हे धर्म कुशल आहेत... 175. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāvāyāmo…pe… paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. १७५. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीर्येंद्रिय, स्मृतींद्रिय, समाधींद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, सम्यक् दृष्टी, सम्यक् व्यायाम...पे... प्रग्रह, अविक्षेप; किंवा त्या वेळी वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि विज्ञानस्कंध वगळून इतर जे काही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म उत्पन्न होतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Pañcakanayo. पंचक पद्धती समाप्त. Catasso paṭipadā चार प्रतिपदा. 176. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १७६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा (कठीण मार्ग), मंदाभिज्ञा (मंद ज्ञान) आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 177. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १७७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा (कठीण मार्ग), क्षिप्राभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान) आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 178. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १७८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... सुखप्रतिपदा (सुलभ मार्ग), मंदाभिज्ञा (मंद ज्ञान) आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 179. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ [Pg.51] pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā…pe…. १७९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... सुखप्रतिपदा (सुलभ मार्ग), क्षिप्राभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान) आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत...पे... 180. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ pathavīkasiṇaṃ – tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १८०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे...पे... दुसऱ्या ध्यानाला...पे... तिसऱ्या ध्यानाला...पे... चौथ्या ध्यानाला...पे... पहिल्या ध्यानाला...पे... पाचव्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो - जे दुःखप्रतिपदा मंदाभिज्ञा पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेले...पे... दुःखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेले...पे... सुखप्रतिपदा मंदाभिज्ञा पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेले...पे... सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेले आहे - त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Catasso paṭipadā. चार प्रतिपदा समाप्त. Cattāri ārammaṇāni चार आलंबने. 181. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati parittaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १८१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... परीत्त (मर्यादित), परीत्तारम्मण (मर्यादित आलंबन असलेले) आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 182. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ – tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १८२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... परीत्त (मर्यादित), अप्रमाणारम्मण (अमर्याद आलंबन असलेले) आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो - त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 183. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १८३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... अप्रमाण (अमर्याद), परीत्तारम्मण (मर्यादित आलंबन असलेले) आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 184. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १८४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... अप्रमाण (अमर्याद), अप्रमाणारम्मण (अमर्याद आलंबन असलेले) आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 185. Katame [Pg.52] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati parittaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १८५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे...पे... दुसऱ्या ध्यानाला...पे... तिसऱ्या ध्यानाला...पे... चौथ्या ध्यानाला...पे... पहिल्या ध्यानाला...पे... पाचव्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो - जे परीत्त आणि परीत्तारम्मण पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेले...पे... परीत्त आणि अप्रमाणारम्मण पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेले...पे... अप्रमाण आणि परीत्तारम्मण पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेले...पे... अप्रमाण आणि अप्रमाणारम्मण पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेले आहे - त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Cattāri ārammaṇāni. चार आलंबने समाप्त. Soḷasakkhattukaṃ सोळा प्रकारची पद्धती. 186. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १८६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा, मंदाभिज्ञा, परीत्त, परीत्तारम्मण आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 187. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १८७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा, मंदाभिज्ञा, परीत्त, अप्रमाणारम्मण आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 188. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १८८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा, मंदाभिज्ञा, अप्रमाण, परीत्तारम्मण आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 189. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १८९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा, मंदाभिज्ञा, अप्रमाण, अप्रमाणारम्मण आणि पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे... अविक्षेप असतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 190. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ [Pg.53] parittaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १९०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... दुःखप्रतिपदा (कठीण मार्ग), क्षिप्राभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान), परित्त (मर्यादित), परित्त-आलंबन (मर्यादित आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 191. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १९१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... दुःखप्रतिपदा (कठीण मार्ग), क्षिप्राभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान), परित्त (मर्यादित), अप्रमाण-आलंबन (अमर्याद आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 192. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १९२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... दुःखप्रतिपदा (कठीण मार्ग), क्षिप्राभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान), अप्रमाण (अमर्याद), परित्त-आलंबन (मर्यादित आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 193. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १९३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... दुःखप्रतिपदा (कठीण मार्ग), क्षिप्राभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान), अप्रमाण (अमर्याद), अप्रमाण-आलंबन (अमर्याद आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 194. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १९४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... सुखप्रतिपदा (सुकर मार्ग), मंदाभिज्ञा (मंद ज्ञान), परित्त (मर्यादित), परित्त-आलंबन (मर्यादित आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 195. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १९५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... सुखप्रतिपदा (सुकर मार्ग), मंदाभिज्ञा (मंद ज्ञान), परित्त (मर्यादित), अप्रमाण-आलंबन (अमर्याद आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 196. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १९६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... सुखप्रतिपदा (सुकर मार्ग), मंदाभिज्ञा (मंद ज्ञान), अप्रमाण (अमर्याद), परित्त-आलंबन (मर्यादित आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 197. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ [Pg.54] appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १९७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... सुखप्रतिपदा (सुकर मार्ग), मंदाभिज्ञा (मंद ज्ञान), अप्रमाण (अमर्याद), अप्रमाण-आलंबन (अमर्याद आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 198. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १९८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... सुखप्रतिपदा (सुकर मार्ग), क्षिप्राभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान), परित्त (मर्यादित), परित्त-आलंबन (मर्यादित आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 199. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. १९९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... सुखप्रतिपदा (सुकर मार्ग), क्षिप्राभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान), परित्त (मर्यादित), अप्रमाण-आलंबन (अमर्याद आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 200. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २००. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... सुखप्रतिपदा (सुकर मार्ग), क्षिप्राभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान), अप्रमाण (अमर्याद), परित्त-आलंबन (मर्यादित आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 201. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २०१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... सुखप्रतिपदा (सुकर मार्ग), क्षिप्राभिज्ञा (शीघ्र ज्ञान), अप्रमाण (अमर्याद), अप्रमाण-आलंबन (अमर्याद आलंबन असणारे) अशा पृथ्वीकसिणयुक्त पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून (प्राप्त करून) विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 202. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ [Pg.55] parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ pathavīkasiṇaṃ – tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २०२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो – (१) दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा, परित्त, परित्त-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (२) दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा, परित्त, अप्पमाण-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (३) दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा, अप्पमाण, परित्त-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (४) दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा, अप्पमाण, अप्पमाण-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (५) दुःखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा, परित्त, परित्त-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (६) दुःखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा, परित्त, अप्पमाण-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (७) दुःखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा, अप्पमाण, परित्त-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (८) दुःखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा, अप्पमाण, अप्पमाण-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (९) सुखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा, परित्त, परित्त-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (१०) सुखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा, परित्त, अप्पमाण-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (११) सुखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा, अप्पमाण, परित्त-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (१२) सुखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा, अप्पमाण, अप्पमाण-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (१३) सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा, परित्त, परित्त-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (१४) सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा, परित्त, अप्पमाण-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (१५) सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा, अप्पमाण, परित्त-आरंभी पृथ्वीकसिण...पे... (१६) सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा, अप्पमाण, अप्पमाण-आरंभी पृथ्वीकसिण – त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Soḷasakkhattukaṃ. सोळा प्रकारची पद्धत समाप्त. Aṭṭhakasiṇaṃ soḷasakkhattukaṃ आठ कसिणांची सोळा प्रकारची पद्धत. 203. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati āpokasiṇaṃ…pe… tejokasiṇaṃ…pe… vāyokasiṇaṃ…pe… nīlakasiṇaṃ…pe… pītakasiṇaṃ…pe… lohitakasiṇaṃ…pe… odātakasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २०३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो – आपोकसिण...पे... तेजोकसिण...पे... वायोकसिण...पे... नीलकसिण...पे... पीतकसिण...पे... लोहितकसिण...पे... ओदातकसिण – त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Aṭṭhakasiṇaṃ soḷasakkhattukaṃ. आठ कसिणांची सोळा प्रकारची पद्धत समाप्त. Abhibhāyatanāni parittāni अभिभायतने - परित्त (मर्यादित). 204. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २०४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाहेर मर्यादित रूपांना पाहतो, आणि 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 205. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ [Pg.56] …pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २०५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाहेर मर्यादित रूपांना पाहतो, आणि 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' अशा प्रकारे वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Catasso paṭipadā चार प्रतिपदा. 206. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २०६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाहेर मर्यादित रूपांना पाहतो, आणि 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 207. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २०७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाहेर मर्यादित रूपांना पाहतो, आणि 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 208. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २०८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाहेर मर्यादित रूपांना पाहतो, आणि 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... सुखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 209. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २०९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाहेर मर्यादित रूपांना पाहतो, आणि 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 210. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati [Pg.57] dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ …pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २१०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाहेर मर्यादित रूपांना पाहतो, आणि 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' अशा प्रकारे वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो – दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा...पे... दुःखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा...पे... सुखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा...पे... सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा – त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Catasso paṭipadā. चार प्रतिपदा समाप्त. Dve ārammaṇāni दोन आलंबने. 211. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati parittaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २११. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे मर्यादित आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 212. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २१२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे अप्रमाण आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 213. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati parittaṃ parittārammaṇaṃ…pe… appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २१३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... दुसऱ्या ध्यानात... तिसऱ्या ध्यानात... चौथ्या ध्यानात... पहिल्या ध्यानात... पाचव्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे मर्यादित आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे... अप्रमाण आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. Dve ārammaṇāni. दोन आलंबने. Aṭṭhakkhattukaṃ अष्टक (आठ प्रकारचा संकर) 214. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya [Pg.58] jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २१४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा असणारे, मर्यादित आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 215. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २१५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा असणारे, अप्रमाण आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 216. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २१६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदा आणि क्षिप्र अभिज्ञा असणारे, मर्यादित आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 217. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २१७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदा आणि क्षिप्र अभिज्ञा असणारे, अप्रमाण आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 218. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २१८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे सुखद प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा असणारे, मर्यादित आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 219. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २१९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे सुखद प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा असणारे, अप्रमाण आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 220. Katame [Pg.59] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २२०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे सुखद प्रतिपदा आणि क्षिप्र अभिज्ञा असणारे, मर्यादित आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 221. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २२१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपे पाहतो, त्यांच्यावर मात करून 'मी जाणतो, मी पाहतो' (असा विचार करून) कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे सुखद प्रतिपदा आणि क्षिप्र अभिज्ञा असणारे, अप्रमाण आणि मर्यादित आलंबन असणारे आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 222. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ parittārammaṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ parittārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २२२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... पे... द्वितीय ध्यान... पे... तृतीय ध्यान... पे... चतुर्थ ध्यान... पे... प्रथम ध्यान... पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखद मार्ग आणि मंद अभिज्ञा असलेले, मर्यादित आणि मर्यादित आलंबन असलेले... पे... दुःखद मार्ग आणि मंद अभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि मर्यादित आलंबन असलेले... पे... दुःखद मार्ग आणि शीघ्र अभिज्ञा असलेले, मर्यादित आणि मर्यादित आलंबन असलेले... पे... दुःखद मार्ग आणि शीघ्र अभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि मर्यादित आलंबन असलेले... पे... सुखद मार्ग आणि मंद अभिज्ञा असलेले, मर्यादित आणि मर्यादित आलंबन असलेले... पे... सुखद मार्ग आणि मंद अभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि मर्यादित आलंबन असलेले... पे... सुखद मार्ग आणि शीघ्र अभिज्ञा असलेले, मर्यादित आणि मर्यादित आलंबन असलेले... पे... सुखद मार्ग आणि शीघ्र अभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि मर्यादित आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. Aṭṭhakkhattukaṃ. अष्टक पद्धत समाप्त. Idampi aṭṭhakkhattukaṃ ही देखील अष्टक पद्धत. 223. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २२३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित, सुवर्ण आणि दुर्वर्ण रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 224. Katame [Pg.60] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २२४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य मर्यादित, सुवर्ण आणि दुर्वर्ण रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... पे... द्वितीय ध्यान... पे... तृतीय ध्यान... पे... चतुर्थ ध्यान... पे... प्रथम ध्यान... पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. Idampi aṭṭhakkhattukaṃ. ही देखील अष्टक पद्धत समाप्त झाली. Appamāṇāni अमर्याद 225. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २२५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य अमर्याद रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 226. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २२६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य अमर्याद रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... पे... द्वितीय ध्यान... पे... तृतीय ध्यान... पे... चतुर्थ ध्यान... पे... प्रथम ध्यान... पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. Catasso paṭipadā चार प्रतिपदा 227. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २२७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य अमर्याद रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... दुःखद मार्ग आणि मंद अभिज्ञा असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 228. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya [Pg.61] jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २२८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य अमर्याद रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... दुःखद मार्ग आणि शीघ्र अभिज्ञा असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 229. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २२९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य अमर्याद रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... सुखद मार्ग आणि मंद अभिज्ञा असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 230. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २३०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य अमर्याद रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... सुखद मार्ग आणि शीघ्र अभिज्ञा असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 231. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २३१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य अमर्याद रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... पे... द्वितीय ध्यान... पे... तृतीय ध्यान... पे... चतुर्थ ध्यान... पे... प्रथम ध्यान... पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखद मार्ग आणि मंद अभिज्ञा असलेले... पे... दुःखद मार्ग आणि शीघ्र अभिज्ञा असलेले... पे... सुखद मार्ग आणि मंद अभिज्ञा असलेले... पे... सुखद मार्ग आणि शीघ्र अभिज्ञा असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. Catasso paṭipadā. चार प्रतिपदा समाप्त. Dve ārammaṇāni दोन आलंबने 232. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २३२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाचा अभ्यास करतो, स्वतःच्या ठिकाणी अरूपसंज्ञी होऊन बाह्य अमर्याद रूपांना पाहतो, 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... मर्यादित आणि अमर्याद आलंबन असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 233. Katame [Pg.62] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २३३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे अमर्याद आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 234. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ…pe… appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २३४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... पे... दुसरे ध्यान... पे... तिसरे ध्यान... पे... चौथे ध्यान... पे... पहिले ध्यान... पे... पाचवे ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे परीत्त आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते... पे... अमर्याद आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. Dve ārammaṇāni. दोन आलंबने. Aparampi aṭṭhakkhattukaṃ दुसरी देखील आठ प्रकारची पद्धत. 235. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २३५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा आणि दन्धाभिज्ञा असलेले, परीत्त आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 236. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २३६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा आणि दन्धाभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 237. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati [Pg.63] dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २३७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले, परीत्त आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 238. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २३८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 239. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २३९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे सुखप्रतिपदा आणि दन्धाभिज्ञा असलेले, परीत्त आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 240. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २४०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे सुखप्रतिपदा आणि दन्धाभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 241. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २४१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे सुखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले, परीत्त आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 242. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २४२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे सुखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 243. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni, tāni abhibhuyya [Pg.64] jānāmi passāmīti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ parittaṃ appamāṇārammaṇaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appamāṇaṃ appamāṇārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २४३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, अध्यात्मतः रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाहेरील अमर्याद रूपांना पाहतो, त्यांना अभिभूत करून 'मी जाणतो, पाहतो' अशा प्रकारे वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... पे... दुसरे ध्यान... पे... तिसरे ध्यान... पे... चौथे ध्यान... पे... पहिले ध्यान... पे... पाचवे ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा आणि दन्धाभिज्ञा असलेले, परीत्त आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते... पे... दुःखप्रतिपदा आणि दन्धाभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते... पे... दुःखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले, परीत्त आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते... पे... दुःखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते... पे... सुखप्रतिपदा आणि दन्धाभिज्ञा असलेले, परीत्त आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते... पे... सुखप्रतिपदा आणि दन्धाभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते... पे... सुखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले, परीत्त आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते... पे... सुखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले, अमर्याद आणि अमर्याद आलंबन असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. Aparampi aṭṭhakkhattukaṃ. दुसरी देखील आठ प्रकारची पद्धत. Idampi aṭṭhakkhattukaṃ ही देखील आठ प्रकारची पद्धत. 244. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २४४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाह्य रूपांना पाहतो—जे अमर्याद, सुंदर आणि कुरूप आहेत; 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' असा विचार करून, कामांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 245. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २४५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाह्य रूपांना पाहतो—जे अमर्याद, सुंदर आणि कुरूप आहेत; 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' असा विचार करून, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... दुसऱ्या ध्यानात... तिसऱ्या ध्यानात... चौथ्या ध्यानात... पहिल्या ध्यानात... पाचव्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. Idampi aṭṭhakkhattukaṃ. हे देखील अष्टवार (आठपट) पद्धतीचे आहे. 246. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva [Pg.65] kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २४६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाह्य रूपांना पाहतो—जे निळे, निळ्या रंगाचे, निळे दिसणारे, निळी प्रभा असलेले आहेत; 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' असा विचार करून, कामांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 247. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni…pe… lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni…pe… odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २४७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाह्य रूपांना पाहतो—जे पिवळे, पिवळ्या रंगाचे, पिवळे दिसणारे, पिवळी प्रभा असलेले... लाल, लाल रंगाचे, लाल दिसणारे, लाल प्रभा असलेले... पांढरे, पांढऱ्या रंगाचे, पांढरे दिसणारे, पांढरी प्रभा असलेले आहेत; 'त्यांना जिंकून मी जाणतो, मी पाहतो' असा विचार करून, कामांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. Imānipi abhibhāyatanāni soḷasakkhattukāni. हे देखील सोळापट (षोडशवार) अभिभायतने आहेत. Tīṇi vimokkhāni soḷasakkhattukāni तीन विमोक्ष सोळापट (षोडशवार) पद्धतीचे आहेत. 248. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti rūpī rūpāni passati vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २४८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, रूपी होऊन बाह्य रूपांना पाहतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 249. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २४९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, स्वतःच्या ठिकाणी रूपाची संज्ञा नसलेला होऊन, बाह्य रूपांना पाहतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 250. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti subhanti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २५०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, 'हे शुभ आहे' असे अधिमुक्त होऊन, कामांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. Imānipi tīṇi vimokkhāni soḷasakkhattukāni. हे तीन विमोक्ष देखील सोळापट (षोडशवार) पद्धतीचे आहेत. Cattāri brahmavihārajhānāni soḷasakkhattukāni चार ब्रह्मविहार ध्याने सोळापट (षोडशवार) पद्धतीचे आहेत. 251. Katame [Pg.66] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २५१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... मैत्रीने युक्त अशा पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 252. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २५२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... मैत्रीने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 253. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २५३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, प्रीतीचा विराग झाल्यामुळे... मैत्रीने युक्त अशा तिसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 254. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २५४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... मैत्रीने युक्त अशा पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 255. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti avitakkaṃ vicāramattaṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २५५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्करहित, केवळ विचार उरलेल्या, समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा मैत्रीसहगत दुसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 256. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २५६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... मैत्रीने युक्त अशा तिसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 257. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti pītiyā ca virāgā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati mettāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २५७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, प्रीतीचा विराग झाल्यामुळे... मैत्रीने युक्त अशा चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 258. Katame [Pg.67] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २५८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... करुणेने युक्त अशा पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 259. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati karuṇāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २५९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... दुसऱ्या ध्यानात... तिसऱ्या ध्यानात... पहिल्या ध्यानात... करुणेने युक्त अशा चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 260. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २६०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (योगी) रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... मुदितेने युक्त अशा पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. 261. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati muditāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २६१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे०... द्वितीय ध्यान...पे०... तृतीय ध्यान...पे०... प्रथम ध्यान...पे०... मुदितायुक्त चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 262. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २६२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सुखाचा त्याग केल्यामुळे...पे०... उपेक्षायुक्त चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. Cattāri brahmavihārajhānāni soḷasakkhattukāni. चार ब्रह्मविहार ध्याने सोळा वेळा होतात. Asubhajhānaṃ soḷasakkhattukaṃ अशुभाचे ध्यान सोळा वेळा होते. 263. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati uddhumātakasaññāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २६३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... फुगलेल्या प्रेताच्या संज्ञेने युक्त प्रथम ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 264. Katame [Pg.68] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati vinīlakasaññāsahagataṃ…pe… vipubbakasaññāsahagataṃ…pe… vicchiddakasaññāsahagataṃ…pe… vikkhāyitakasaññāsahagataṃ…pe… vikkhittakasaññāsahagataṃ…pe… hatavikkhittakasaññāsahagataṃ…pe… lohitakasaññāsahagataṃ…pe… puḷavakasaññāsahagataṃ …pe… aṭṭhikasaññāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २६४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... निळसर पडलेल्या प्रेताच्या संज्ञेने युक्त...पे०... पू वाहणाऱ्या प्रेताच्या संज्ञेने युक्त...पे०... छिन्नविच्छिन्न प्रेताच्या संज्ञेने युक्त...पे०... श्वापदांनी खाल्लेल्या प्रेताच्या संज्ञेने युक्त...पे०... विखुरलेल्या प्रेताच्या संज्ञेने युक्त...पे०... छिन्नविच्छिन्न करून विखुरलेल्या प्रेताच्या संज्ञेने युक्त...पे०... रक्ताने माखलेल्या प्रेताच्या संज्ञेने युक्त...पे०... किड्यांनी भरलेल्या प्रेताच्या संज्ञेने युक्त...पे०... अस्थींच्या संज्ञेने युक्त प्रथम ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. Asubhajhānaṃ soḷasakkhattukaṃ. अशुभाचे ध्यान सोळा वेळा होते. Rūpāvacarakusalaṃ. रूपावचर कुशल समाप्त. Arūpāvacarakusalaṃ अरूपावचर कुशल. Cattāri arūpajhānāni soḷasakkhattukāni चार अरूप ध्याने सोळा वेळा होतात. 265. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ākāsānañcāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २६५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे उल्लंघन केल्यामुळे, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त पावल्यामुळे, नानात्वसंज्ञांचे मनसिकार न केल्यामुळे, आकासानञ्चायतनसंज्ञेने युक्त सुखाचा त्याग केल्यामुळे...पे०... उपेक्षायुक्त चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 266. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma viññāṇañcāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २६६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे आकासानञ्चायतन ध्यानाचे उल्लंघन करून, विञ्ञाणञ्चायतनसंज्ञेने युक्त सुखाचा त्याग केल्यामुळे...पे०... उपेक्षायुक्त चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 267. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ākiñcaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ[Pg.69], tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २६७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे विञ्ञाणञ्चायतन ध्यानाचे उल्लंघन करून, आकिञ्चञ्ञायतनसंज्ञेने युक्त सुखाचा त्याग केल्यामुळे...पे०... उपेक्षायुक्त चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 268. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati upekkhāsahagataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २६८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे आकिञ्चञ्ञायतन ध्यानाचे उल्लंघन करून, नेवसंञ्ञानासंञ्ञायतनसंज्ञेने युक्त सुखाचा त्याग केल्यामुळे...पे०... उपेक्षायुक्त चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. Cattāri arūpajhānāni soḷasakkhattukāni. चार अरूप ध्याने सोळा वेळा होतात. Arūpāvacarakusalaṃ. अरूपावचर कुशल समाप्त. Tebhūmakakusalaṃ त्रिभूमक कुशल. Kāmāvacarakusalaṃ कामावचर कुशल. 269. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २६९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी सोमनस्ययुक्त, ज्ञानसंप्रयुक्त, हीन...पे०... मध्यम...पे०... प्रणीत...पे०... छंदाधिपती...पे०... वीर्याधिपती...पे०... चित्ताधिपती...पे०... विमंसाधिपती...पे०... हीन छंदाधिपती...पे०... मध्यम छंदाधिपती...पे०... प्रणीत छंदाधिपती...पे०... हीन वीर्याधिपती...पे०... मध्यम वीर्याधिपती...पे०... प्रणीत वीर्याधिपती...पे०... हीन चित्ताधिपती...पे०... मध्यम चित्ताधिपती...पे०... प्रणीत चित्ताधिपती...पे०... हीन विमंसाधिपती...पे०... मध्यम विमंसाधिपती...पे०... प्रणीत विमंसाधिपती असलेले कामावचर कुशल चित्त उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 270. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ…pe… somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ…pe… upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… [Pg.70] cittādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २७०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी ससंखार सोमनस्ययुक्त ज्ञानसंप्रयुक्त...पे०... सोमनस्ययुक्त ज्ञानविप्रयुक्त...पे०... ससंखार सोमनस्ययुक्त ज्ञानविप्रयुक्त...पे०... उपेक्षायुक्त ज्ञानसंप्रयुक्त...पे०... ससंखार उपेक्षायुक्त ज्ञानसंप्रयुक्त...पे०... उपेक्षायुक्त ज्ञानविप्रयुक्त...पे०... ससंखार उपेक्षायुक्त ज्ञानविप्रयुक्त असलेले हीन...पे०... मध्यम...पे०... प्रणीत...पे०... छंदाधिपती...पे०... वीर्याधिपती...पे०... चित्ताधिपती...पे०... हीन छंदाधिपती...पे०... मध्यम छंदाधिपती...पे०... प्रणीत छंदाधिपती...पे०... हीन वीर्याधिपती...पे०... मध्यम वीर्याधिपती...पे०... प्रणीत वीर्याधिपती...पे०... हीन चित्ताधिपती...पे०... मध्यम चित्ताधिपती...पे०... प्रणीत चित्ताधिपती असलेले कामावचर कुशल चित्त उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. Kāmāvacarakusalaṃ. कामावचर कुशल समाप्त. Rūpāvacarakusalaṃ रूपावचर कुशल. 271. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २७१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... हीन पृथ्वीकसिण...पे०... मध्यम...पे०... प्रणीत...पे०... छंदाधिपती...पे०... वीर्याधिपती...पे०... चित्ताधिपती...पे०... विमंसाधिपती...पे०... हीन छंदाधिपती...पे०... मध्यम छंदाधिपती...पे०... प्रणीत छंदाधिपती...पे०... हीन वीर्याधिपती...पे०... मध्यम वीर्याधिपती...पे०... प्रणीत वीर्याधिपती...पे०... हीन चित्ताधिपती...पे०... मध्यम चित्ताधिपती...पे०... प्रणीत चित्ताधिपती...पे०... हीन विमंसाधिपती...पे०... मध्यम विमंसाधिपती...पे०... प्रणीत विमंसाधिपती असलेल्या प्रथम ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 272. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २७२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... पृथ्वीकसिण आलंबन असलेले हीन...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... छंदाधिपती...पे... वीर्याधिपती...पे... चित्ताधिपती...पे... विमंसाधिपती...पे... हीन छंदाधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन वीर्याधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन चित्ताधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन विमंसाधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत अशा पाचव्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। Rūpāvacarakusalaṃ. रूपावचर कुशल। Arūpāvacarakusalaṃ अरूपावचर कुशल। 273. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ [Pg.71] amanasikārā ākāsānañcāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २७३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे समतिक्रमण केल्यामुळे, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त होण्यामुळे, नानत्वसंज्ञांना मनसिकार न केल्यामुळे, आकाशांनंत्यायतनाच्या संज्ञेशी सहगत असलेल्या आणि सुखाचा प्रहाण केल्यामुळे...पे... चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे हीन...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... छंदाधिपती...पे... वीर्याधिपती...पे... चित्ताधिपती...पे... विमंसाधिपती...पे... हीन छंदाधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन वीर्याधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन चित्ताधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन विमंसाधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत आहे, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 274. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma viññāṇañcāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २७४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे आकाशांनंत्यायतनाचे समतिक्रमण करून, विज्ञाणंचायतनाच्या संज्ञेशी सहगत असलेल्या आणि सुखाचा प्रहाण केल्यामुळे...पे... चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे हीन...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... छंदाधिपती...पे... वीर्याधिपती...पे... चित्ताधिपती...पे... विमंसाधिपती...पे... हीन छंदाधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन वीर्याधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन चित्ताधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन विमंसाधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत आहे, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 275. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ākiñcaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २७५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे विज्ञाणंचायतनाचे समतिक्रमण करून, आकिंचन्यायतनाच्या संज्ञेशी सहगत असलेल्या आणि सुखाचा प्रहाण केल्यामुळे...पे... चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे हीन...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... छंदाधिपती...पे... वीर्याधिपती...पे... चित्ताधिपती...पे... विमंसाधिपती...पे... हीन छंदाधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन वीर्याधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन चित्ताधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन विमंसाधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत आहे, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। 276. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ…pe… chandādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… [Pg.72] vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ…pe… majjhimaṃ…pe… paṇītaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. २७६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे आकिंचन्यायतनाचे समतिक्रमण करून, नेवसंज्ञानासंज्ञायतनाच्या संज्ञेशी सहगत असलेल्या आणि सुखाचा प्रहाण केल्यामुळे...पे... चतुर्थ ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे हीन...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... छंदाधिपती...पे... वीर्याधिपती...पे... चित्ताधिपती...पे... विमंसाधिपती...पे... हीन छंदाधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन वीर्याधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन चित्ताधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत...पे... हीन विमंसाधिपती...पे... मध्यम...पे... प्रणीत आहे, त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत। Arūpāvacarakusalaṃ. अरूपावचर कुशल। Lokuttarakusalaṃ लोकोत्तर कुशल। Suddhikapaṭipadā शुद्धिका प्रतिपदा। 277. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, saddhindriyaṃ hoti, vīriyindriyaṃ hoti, satindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, paññindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, anaññātaññassāmītindriyaṃ hoti, sammādiṭṭhi hoti, sammāsaṅkappo hoti, sammāvācā hoti, sammākammanto hoti, sammāājīvo hoti, sammāvāyāmo hoti, sammāsati hoti, sammāsamādhi hoti, saddhābalaṃ hoti, vīriyabalaṃ hoti, satibalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, paññābalaṃ hoti, hiribalaṃ hoti, ottappabalaṃ hoti, alobho hoti, adoso hoti, amoho hoti, anabhijjhā hoti, abyāpādo hoti, sammādiṭṭhi hoti, hirī hoti, ottappaṃ hoti, kāyapassaddhi hoti, cittapassaddhi hoti, kāyalahutā hoti, cittalahutā hoti, kāyamudutā hoti, cittamudutā hoti, kāyakammaññatā hoti, cittakammaññatā hoti, kāyapāguññatā hoti, cittapāguññatā hoti, kāyujukatā hoti, cittujukatā hoti, sati hoti, sampajaññaṃ hoti, samatho hoti, vipassanā hoti, paggāho [Pg.73] hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā. २७७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधकाने) चुकीच्या दृष्टींचा (दिठ्ठिगत) त्याग करण्यासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या (सोतापन्न अवस्थेच्या) प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या (निय्यानिक) आणि जन्म-मरणाचा संचय नष्ट करणाऱ्या (अपचयगामी) लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, कामभोगांपासून अलिप्त होऊन...पे... दुःखद प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा (दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं) असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श (फस्स) असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, प्रीती (पीति) असते, सुख असते, चित्ताची एकाग्रता (चित्तस्सेकग्गता) असते, श्रद्धेंद्रिय असते, वीर्येंद्रिय असते, सतींद्रिय (स्मृतींद्रिय) असते, समाधींद्रिय असते, प्रज्ञेंद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, सोमनस्येंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, अनंन्यातञ्ञस्सामीतींद्रिय (अद्याप न जाणलेले सत्य जाणण्याची इच्छा असणाऱ्याचे इंद्रिय) असते, सम्यक् दृष्टी असते, सम्यक् संकल्प असतो, सम्यक् वाचा असते, सम्यक् कर्मान्त असतो, सम्यक् आजीव असतो, सम्यक् व्यायाम असतो, सम्यक् सती (स्मृती) असते, सम्यक् समाधी असते, श्रद्धाबल असते, वीर्यबल असते, सतीबल (स्मृतीबल) असते, समाधीबल असते, प्रज्ञाबल असते, हिरीबल (लज्जाबल) असते, ओत्तप्पबल (भयबल) असते, अलोभ असतो, अदोष असतो, अमोह असतो, अनभिध्या (लोभ नसणे) असते, अव्यापाद (द्वेष नसणे) असतो, सम्यक् दृष्टी असते, हिरी (लज्जा) असते, ओत्तप्प (भय) असते, कायप्रस्रब्धी (शरीराची शांतता) असते, चित्तप्रस्रब्धी (चित्ताची शांतता) असते, कायलघुता असते, चित्तलघुता असते, कायमृदुता असते, चित्तमृदुता असते, कायकर्मण्यता असते, चित्तकर्मण्यता असते, कायप्रागुण्यते (शरीराची कुशलता) असते, चित्तप्रागुण्यते (चित्ताची कुशलता) असते, कायऋजुता (शरीराचा सरळपणा) असते, चित्तऋजुता (चित्ताचा सरळपणा) असते, सती (स्मृती) असते, संप्रजन्य असते, शमथ असतो, विपश्यना असते, प्रग्रह (उत्साह) असतो, अविक्षेप (चित्ताची स्थिरता) असतो; किंवा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप (अमूर्त) धर्म उत्पन्न होतात – हे धर्म कुशल आहेत. 278. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. २७८. त्या वेळी स्पर्श (फस्स) कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, पूर्ण स्पर्श, स्पर्शित असण्याची अवस्था असते – याला त्या वेळी स्पर्श म्हणतात. 279. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti. २७९. त्या वेळी वेदना कोणती असते? त्या वेळी त्या (सुखावह) मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न होणारे, जे चैतसिक साता (अनुकूलता), चैतसिक सुख, चेतोस्पर्शापासून उत्पन्न होणारे अनुकूल सुखद संवेदन, आणि चेतोस्पर्शापासून उत्पन्न होणारी अनुकूल सुखद वेदना असते – याला त्या वेळी वेदना म्हणतात. 280. Katamā tasmiṃ samaye saññā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saññā hoti. २८०. त्या वेळी संज्ञा कोणती असते? त्या वेळी त्या (कुशल) मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न होणारी, जी संज्ञा, संज्ञान (ओळखण्याची क्रिया), संज्ञानितत्व (ओळखण्याची अवस्था) असते – याला त्या वेळी संज्ञा म्हणतात. 281. Katamā tasmiṃ samaye cetanā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā cetanā sañcetanā cetayitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cetanā hoti. २८१. त्या वेळी चेतना कोणती असते? त्या वेळी त्या (कुशल) मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न होणारी, जी चेतना, संचेतना, चेतयितत्व (चेतनेची अवस्था) असते – याला त्या वेळी चेतना म्हणतात. 282. Katamaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti. २८२. त्या वेळी चित्त कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर (शुद्ध स्वभाव), मन, मनायतन, मनेंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्या स्पर्शादींना अनुकूल असणारी मनोविज्ञानधातू असते – याला त्या वेळी चित्त म्हणतात. 283. Katamo tasmiṃ samaye vitakko hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye vitakko hoti. २८३. त्या वेळी वितर्क कोणता असतो? त्या वेळी जो तर्क, वितर्क, संकल्प, अर्पणा (चित्ताचे स्थिरीकरण), व्यर्पणा, चित्ताचे (आलंबनावर) अभिनिरोपण (रोपण करणे), सम्यक् संकल्प, मार्गाचे अंग (मार्गांग), मार्गात समाविष्ट असलेला धर्म असतो – याला त्या वेळी वितर्क म्हणतात. 284. Katamo tasmiṃ samaye vicāro hoti? Yo tasmiṃ samaye cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhānatā anupekkhanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye vicāro hoti. २८४. त्या वेळी विचार कोणता असतो? त्या वेळी जो चार (संचार), विचार, अनुविचार, उपविचार, चित्ताची अनुसंधनता (आलंबनाशी जोडले जाणे), अनुपेलक्षणता (सतत निरीक्षण करणे) असते – याला त्या वेळी विचार म्हणतात. 285. Katamā [Pg.74] tasmiṃ samaye pīti hoti? Yā tasmiṃ samaye pīti pāmojjaṃ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassa pītisambojjhaṅgo – ayaṃ tasmiṃ samaye pīti hoti. २८५. त्या वेळी प्रीती कोणती असते? त्या वेळी जी प्रीती, प्रामोद्य (आनंद), आमोदना, प्रमोदना, हास्य, प्रहास्य, वित्त (तृप्ती), औदग्य (उत्साह), आत्ममनता (चित्ताची प्रसन्नता), चित्ताचा प्रीति-संबोज्जंग असते – याला त्या वेळी प्रीती म्हणतात. 286. Katamaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti. २८६. त्या वेळी सुख कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक साता (अनुकूलता), चैतसिक सुख, चेतोस्पर्शापासून उत्पन्न होणारे अनुकूल सुखद संवेदन, आणि चेतोस्पर्शापासून उत्पन्न होणारी अनुकूल सुखद वेदना असते – याला त्या वेळी सुख म्हणतात. 287. Katamā tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti. २८७. त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविसाहार (अवििक्षेप), अविक्षेप, अविसाहतमानसता (चित्ताची अचलता), शमथ, समाधींद्रिय, समाधीबल, सम्यक् समाधी, समाधी-संबोज्जंग, मार्गाचे अंग (मार्गांग), मार्गात समाविष्ट असलेला धर्म असतो – याला त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता म्हणतात. 288. Katamaṃ tasmiṃ samaye saddhindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye saddhā saddahanā okappanā abhippasādo saddhā saddhindriyaṃ saddhābalaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye saddhindriyaṃ hoti. २८८. त्या वेळी श्रद्धेंद्रिय कोणते असते? त्या वेळी जी श्रद्धा, श्रद्दहना (विश्वास ठेवणे), ओकप्पना (चित्ताचे आलंबनात प्रवेश करणे), अभिप्रसाद (अतिशय प्रसन्नता), श्रद्धा, श्रद्धेंद्रिय, श्रद्धाबल असते – याला त्या वेळी श्रद्धेंद्रिय म्हणतात. 289. Katamaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti. २८९. त्या वेळी वीर्येंद्रिय कोणते असते? त्या वेळी जो चैतसिक वीर्यारंभ (उत्साहाची सुरुवात), निष्क्रम (आळसातून बाहेर पडणे), पराक्रम, उद्योग, व्यायाम, उत्साह, उस्सोळ्ही (अतिशय प्रयत्न), स्थाम (दृढता), धृती (धैर्य), अशिथिलपराक्रमता (शिथिल नसलेला पराक्रम), अनिक्षिप्तछंदता (इच्छा न सोडणे), अनिक्षिप्तधुरता (जबाबदारी न सोडणे), धुरसंप्रग्रह (धुरा वाहून नेणे), वीर्य, वीर्येंद्रिय, वीर्यबल, सम्यक् व्यायाम, वीर्य-संबोज्जंग, मार्गाचे अंग (मार्गांग), मार्गात समाविष्ट असलेला धर्म असतो – याला त्या वेळी वीर्येंद्रिय म्हणतात. 290. Katamaṃ tasmiṃ samaye satindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye satindriyaṃ hoti. २९०. त्या वेळी सतींद्रिय (स्मृतींद्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जी सती (स्मृती), अनुस्मृती, प्रतिस्मृती, सती, स्मरणता, धारणता, अपिलापनता (चित्ताचे आलंबनात न वाहून जाणे), असंमुष्णता (विस्मरण न होणे), सती, सतींद्रिय, सतीबल, सम्यक् सती, सती-संबोज्जंग, मार्गाचे अंग (मार्गांग), मार्गात समाविष्ट असलेला धर्म असतो – याला त्या वेळी सतींद्रिय म्हणतात. 291. Katamaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā [Pg.75] samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti. २९१. त्या वेळी समाधींद्रिय कोणते असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविसाहार (अवििक्षेप), अविक्षेप, अविसाहतमानसता (चित्ताची अचलता), शमथ, समाधींद्रिय, समाधीबल, सम्यक् समाधी, समाधी-संबोज्जंग, मार्गाचे अंग (मार्गांग), मार्गात समाविष्ट असलेला धर्म असतो – याला त्या वेळी समाधींद्रिय म्हणतात. 292. Katamaṃ tasmiṃ samaye paññindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye paññindriyaṃ hoti. २९२. त्या वेळी 'प्रज्ञिंद्रिय' (प्रज्ञा-इंद्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा (बुद्धी), प्रजानन (स्पष्ट जाणणे), विचय (शोध), प्रविचय (उत्कृष्ट शोध), धर्मविचय (धर्मांचा शोध), संलक्षण (चांगले चिन्हांकित करणे), उपलक्षण (जवळून चिन्हांकित करणे), प्रत्युपलक्षण (प्रत्यक्ष चिन्हांकित करणे), पांडित्य (विद्वत्ता), कौशल्य, नैपुण्य, वैभव्य (स्पष्टता), चिंता (विचार), उपपरीक्षा (परीक्षण), भूरी (विस्तीर्ण प्रज्ञा), मेधा (धारणशक्ती), परिणायिका (मार्गदर्शन करणारी प्रज्ञा), विपश्यना, संप्रजन्य (पूर्ण जागृतता), प्रतोद (अंकुश), प्रज्ञा, प्रज्ञिंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक (प्रज्ञाप्रकाश), प्रज्ञाओभास (प्रज्ञाप्रभा), प्रज्ञापज्जोत (प्रज्ञाप्रदीप), प्रज्ञारत्न, अमोह (मोहविरहितता), धर्मविचय, सम्यक् दृष्टी, धर्मविचय-संबोध्यंग, मार्गांग (अष्टांगिक मार्गाचा अवयव), मार्गपर्यापन्न (मार्गात समाविष्ट) - याला त्या वेळी 'प्रज्ञिंद्रिय' असे म्हणतात. 293. Katamaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. २९३. त्या वेळी 'मनिंद्रिय' (मन-इंद्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांडर (शुद्ध मन), मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, तज्जन्य मनोविज्ञानधातू - याला त्या वेळी 'मनिंद्रिय' असे म्हणतात. 294. Katamaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti. २९४. त्या वेळी 'सोमनस्यिंद्रिय' (सौमनस्य-इंद्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक साद (मानसिक सुख), चैतसिक सुख, चेतोसंस्पर्शजन्य (मनःस्पर्शाने उत्पन्न झालेले) साद व सुखद संवेदन, चेतोसंस्पर्शजन्य साद व सुखद वेदना - याला त्या वेळी 'सोमनस्यिंद्रिय' असे म्हणतात. 295. Katamaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti? Yo tesaṃ arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti. २९५. त्या वेळी 'जीवितेंद्रिय' कोणते असते? त्या अरूपी (अमूर्त/मानसिक) धर्मांचे जे आयुष्य, स्थिती, यापना (जीवनयात्रा), यापन (जीवन टिकवणे), इरियना (हालचाल/वर्तन), वर्तना (अस्तित्व), पालना (रक्षण), जीवित, जीवितेंद्रिय - याला त्या वेळी 'जीवितेंद्रिय' असे म्हणतात. 296. Katamaṃ tasmiṃ samaye anaññātaññassāmītindriyaṃ hoti? Yā tesaṃ dhammānaṃ anaññātānaṃ adiṭṭhānaṃ appattānaṃ aviditānaṃ asacchikatānaṃ sacchikiriyāya paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā [Pg.76] paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye anaññātaññassāmītindriyaṃ hoti. २९६. त्या वेळी 'अनज्ञातञ्ञस्सामीतिंद्रिय' (अज्ञात सत्य जाणून घेण्याची इच्छा असणाऱ्याचे इंद्रिय) कोणते असते? त्या अज्ञात, अदृष्ट (न पाहिलेल्या), अप्राप्त, अविदित (न समजलेल्या), असाक्षात्कृत (अनुभव न घेतलेल्या) धर्मांच्या साक्षात्कारासाठी जी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धर्मविचय, संलक्षण, उपलक्षण, प्रत्युपलक्षण, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभव्य, चिंता, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद, प्रज्ञा, प्रज्ञिंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक, प्रज्ञाओभास, प्रज्ञापज्जोत, प्रज्ञारत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक् दृष्टी, धर्मविचय-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न - याला त्या वेळी 'अनज्ञातञ्ञस्सामीतिंद्रिय' असे म्हणतात. 297. Katamā tasmiṃ samaye sammādiṭṭhi hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye sammādiṭṭhi hoti. २९७. त्या वेळी 'सम्यक् दृष्टी' कोणती असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धर्मविचय, संलक्षण, उपलक्षण, प्रत्युपलक्षण, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभव्य, चिंता, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद, प्रज्ञा, प्रज्ञिंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक, प्रज्ञाओभास, प्रज्ञापज्जोत, प्रज्ञारत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक् दृष्टी, धर्मविचय-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न - याला त्या वेळी 'सम्यक् दृष्टी' असे म्हणतात. 298. Katamo tasmiṃ samaye sammāsaṅkappo hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāsaṅkappo hoti. २९८. त्या वेळी 'सम्यक् संकल्प' कोणता असतो? त्या वेळी जो तर्क, वितर्क, संकल्प, अर्पणा (चित्ताचे स्थिरीकरण), व्यर्पणा (चित्ताचे पूर्ण स्थिरीकरण), चेतसाचा अभिनिरोपण (चित्ताला आरंभावर केंद्रित करणे), सम्यक् संकल्प, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न - याला त्या वेळी 'सम्यक् संकल्प' असे म्हणतात. 299. Katamā tasmiṃ samaye sammāvācā hoti? Yā tasmiṃ samaye catūhi vacīduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammāvācā maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāvācā hoti. २९९. त्या वेळी 'सम्यक् वाचा' कोणती असते? त्या वेळी चार प्रकारच्या वचनी दुश्चरित्रांपासून (वाणीच्या दुष्कृत्यांपासून) जी आरती (विरक्ती), विरती, प्रतिविरती, वेरमणी (परहेज/टाळणे), अक्रिया (न करणे), अकरण, अनध्यापत्ती (अतिप्रसंग न करणे), वेलाअनतिक्कम (मर्यादा न ओलांडणे), सेतुघात (दुष्कृत्यांच्या कारणांचा नाश करणे), सम्यक् वाचा, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न - याला त्या वेळी 'सम्यक् वाचा' असे म्हणतात. 300. Katamo tasmiṃ samaye sammākammanto hoti? Yā tasmiṃ samaye tīhi kāyaduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammākammanto maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye sammākammanto hoti. ३००. त्या वेळी 'सम्यक् कर्मांत' (सम्यक् कर्म) कोणता असतो? त्या वेळी तीन प्रकारच्या कायिक दुश्चरित्रांपासून (शारीरिक दुष्कृत्यांपासून) जी आरती, विरती, प्रतिविरती, वेरमणी, अक्रिया, अकरण, अनध्यापत्ती, वेलाअनतिक्कम, सेतुघात, सम्यक् कर्मांत, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न - याला त्या वेळी 'सम्यक् कर्मांत' असे म्हणतात. 301. Katamo tasmiṃ samaye sammāājīvo hoti? Yā tasmiṃ samaye micchāājīvā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammāājīvo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāājīvo hoti. ३०१. त्या वेळी 'सम्यक् आजीव' (सम्यक् उपजीविका) कोणती असते? त्या वेळी मिथ्या आजीविकेपासून (चुकीच्या उपजीविकेपासून) जी आरती, विरती, प्रतिविरती, वेरमणी, अक्रिया, अकरण, अनध्यापत्ती, वेलाअनतिक्कम, सेतुघात, सम्यक् आजीव, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न - याला त्या वेळी 'सम्यक् आजीव' असे म्हणतात. 302. Katamo [Pg.77] tasmiṃ samaye sammāvāyāmo hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāvāyāmo hoti. ३०२. त्या वेळी 'सम्यक् व्यायाम' (सम्यक् प्रयत्न) कोणता असतो? त्या वेळी जो चैतसिक वीर्यारंभ (उत्साहाची सुरुवात), निष्क्रम (आळसातून बाहेर पडणे), पराक्रम, उद्योग, व्यायाम, उत्साह, उत्सोळ्ही (तीव्र प्रयत्न), थाम (शक्ती), धृती (धैर्य), अशिथिलपराक्रमता (न थकता प्रयत्न करणे), अनिक्षिप्तछंदता (इच्छा न सोडणे), अनिक्षिप्तधुरता (जबाबदारी न सोडणे), धुरसंप्रग्रह (जबाबदारी उचलणे), वीर्य, वीर्येंद्रिय, वीर्यबल, सम्यक् व्यायाम, वीर्य-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न - याला त्या वेळी 'सम्यक् व्यायाम' असे म्हणतात. 303. Katamā tasmiṃ samaye sammāsati hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāsati hoti. ३०३. त्या वेळी 'सम्यक् स्मृती' कोणती असते? त्या वेळी जी स्मृती, अनुस्मृती, प्रतिस्मृती, स्मृती, स्मरणता, धारणता, अपिलापनता (चित्ताचे न वाहून जाणे), असंमुषणता (न विसरणे), स्मृती, स्मृतींद्रिय, स्मृतीबल, सम्यक् स्मृती, स्मृती-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न - याला त्या वेळी 'सम्यक् स्मृती' असे म्हणतात. 304. Katamo tasmiṃ samaye sammāsamādhi hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye sammāsamādhi hoti. ३०४. त्या वेळी 'सम्यक् समाधी' कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविसाहार (चित्ताचे न विखुरणे), अविक्षेप, अविसाहतमानसता (एकाग्र मन), शमथ, समाधींद्रिय, समाधीबल, सम्यक् समाधी, समाधी-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न - याला त्या वेळी 'सम्यक् समाधी' असे म्हणतात. 305. Katamaṃ tasmiṃ samaye saddhābalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye saddhā saddahanā okappanā abhippasādo saddhā saddhindriyaṃ saddhābalaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye saddhābalaṃ hoti. ३०५. त्या वेळी 'श्रद्धाबल' कोणते असते? त्या वेळी जी श्रद्धा, श्रद्दहन (विश्वास ठेवणे), ओकप्पन (चित्ताचे स्थिर होणे), अभिप्रसाद (अत्यंत प्रसन्नता), श्रद्धा, श्रद्धेंद्रिय, श्रद्धाबल - याला त्या वेळी 'श्रद्धाबल' असे म्हणतात. 306. Katamaṃ tasmiṃ samaye vīriyabalaṃ hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye vīriyabalaṃ hoti. ३०६. त्या वेळी 'वीर्यबल' कोणते असते? त्या वेळी जो चैतसिक वीर्यारंभ, निष्क्रम, पराक्रम, उद्योग, व्यायाम, उत्साह, उत्सोळ्ही, थाम, धृती, अशिथिलपराक्रमता, अनिक्षिप्तछंदता, अनिक्षिप्तधुरता, धुरसंप्रग्रह, वीर्य, वीर्येंद्रिय, वीर्यबल, सम्यक् व्यायाम, वीर्य-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न - याला त्या वेळी 'वीर्यबल' असे म्हणतात. 307. Katamaṃ tasmiṃ samaye satibalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati satisambojjhaṅgo [Pg.78] maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye satibalaṃ hoti. ३०७. त्या वेळी 'सतिबल' (स्मृतीचे बल) कोणते असते? त्या वेळी जी सति (स्मृती), अनुस्सति (अनुस्मृती), पटिस्सति (प्रतिस्मृती), सति (स्मरण), सरणता (स्मरणशीलता), धारणता (धारणशीलता), अपिलापनता (असंभ्रमता), असम्मुस्सनता (असंमोह), सति (स्मृती), सतिन्द्रिय (स्मृतींद्रिय), सतिबल (स्मृतीचे बल), सम्मासति (सम्यक् स्मृती), सतिसम्बोज्झङ्ग (स्मृती-संबोध्यंग), मग्गङ्ग (मार्गांग), मग्गपरियापन्न (मार्गात समाविष्ट) असते – याला त्या वेळी 'सतिबल' असे म्हणतात. 308. Katamaṃ tasmiṃ samaye samādhibalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye samādhibalaṃ hoti. ३०८. त्या वेळी 'समाधिबल' कोणते असते? त्या वेळी चित्ताची जी ठिति (स्थिती), संठिति (संस्थिती), अवठिति (अवस्थिती), अविसाहारो (अवििक्षेप), अविक्खेपो (अविक्षेप), अविसाहटमानसता (अवििक्षप्तचित्तता), समथो (शमथ), समाधिन्द्रिय (समाधींद्रिय), समाधिबल (समाधीचे बल), सम्मासमाधि (सम्यक् समाधी), समाधिसम्बोज्झङ्ग (समाधी-संबोध्यंग), मग्गङ्ग (मार्गांग), मग्गपरियापन्न (मार्गात समाविष्ट) असते – याला त्या वेळी 'समाधिबल' असे म्हणतात. 309. Katamaṃ tasmiṃ samaye paññābalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye paññābalaṃ hoti. ३०९. त्या वेळी 'प्रज्ञाबल' (पञ्ञाबल) कोणते असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रजानन (पजानना), विचय (विचयो), प्रविचय (पविचयो), धर्मविचय (धम्मविचयो), संलक्षण (सल्लक्खणा), उपलक्षण (उपलक्खणा), प्रत्युपलक्षण (पच्चुपलक्खणा), पांडित्य (पण्डिच्चं), कौशल्य (कोसल्लं), नैपुण्य (नेपुञ्ञं), वैभाव्य (वेभब्या), चिंता (चिन्ता), उपपरीक्षा (उपपरिक्खा), भूरी (विस्तीर्ण प्रज्ञा), मेधा (मेधा), परिणायिका (मार्गदर्शिका प्रज्ञा), विपश्यना (विपस्सना), संप्रजन्य (सम्पजञ्ञं), प्रतोद (अंकुशरूप प्रज्ञा), प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रज्ञेंद्रिय (पञ्ञिन्द्रियं), प्रज्ञाबल (पञ्ञाबलं), प्रज्ञाशस्त्र (पञ्ञासत्थं), प्रज्ञाप्रासाद (पञ्ञापासादो), प्रज्ञालोक (पञ्ञाआलोको), प्रज्ञाभास (पञ्ञाओभासो), प्रज्ञाप्रद्योत (पञ्ञापज्जोतो), प्रज्ञारत्न (पञ्ञारतनं), अमोह (अमोहो), धर्मविचय (धम्मविचयो), सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि), धर्मविचय-संबोध्यंग (धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो), मार्गांग (मग्गङ्गं), मार्गसमाविष्ट (मग्गपरियापन्नं) असते – याला त्या वेळी 'प्रज्ञाबल' असे म्हणतात. 310. Katamaṃ tasmiṃ samaye hiribalaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye hirīyati hiriyitabbena hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye hiribalaṃ hoti. ३१०. त्या वेळी 'ह्रीबल' (हिरिबल) कोणते असते? त्या वेळी जे लज्जित होण्यासारख्या गोष्टींबद्दल (उदा. कायदुश्चरित इत्यादींबद्दल) लज्जित होते, पापकारक व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल लज्जित होते – याला त्या वेळी 'ह्रीबल' असे म्हणतात. 311. Katamaṃ tasmiṃ samaye ottappabalaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye ottappati ottappitabbena ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye ottappabalaṃ hoti. ३११. त्या वेळी 'ओत्तप्पबल' (अपकीर्तीच्या भयाचे बल) कोणते असते? त्या वेळी जे भय वाटण्यासारख्या गोष्टींबद्दल (उदा. कायदुश्चरित इत्यादींबद्दल) भय बाळगते, पापकारक व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल भय बाळगते – याला त्या वेळी 'ओत्तप्पबल' असे म्हणतात. 312. Katamo tasmiṃ samaye alobho hoti? Yo tasmiṃ samaye alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye alobho hoti. ३१२. त्या वेळी 'अलोभ' कोणता असतो? त्या वेळी जो अलोभ (लोभ नसणे), अलुब्भना (लोभ न करण्याची अवस्था), अलुब्भितत्तं (लोभरहित असणे), असारागो (आसक्ती नसणे), असारज्जना (आसक्त न होण्याची अवस्था), असारज्जितत्तं (आसक्तीरहित असणे), अनभिज्झा (अनभिध्या/लोभ नसणे), अलोभ कुशलमूल (अलोभो कुसलमूलं) असतो – याला त्या वेळी 'अलोभ' असे म्हणतात. 313. Katamo tasmiṃ samaye adoso hoti? Yo tasmiṃ samaye adoso adussanā adussitattaṃ abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye adoso hoti. ३१३. त्या वेळी 'अद्वेष' (अदोसो) कोणता असतो? त्या वेळी जो अद्वेष (अदोष), अदुस्सनावस्था (द्वेष न करण्याची अवस्था), अदुस्सितत्तं (द्वेषरहित असणे), अब्यापादो (अव्यापाद/द्वेष नसणे), अब्यापज्जो (अव्यापद्य/क्रोध नसणे), अद्वेष कुशलमूल (अदोसो कुसलमूलं) असतो – याला त्या वेळी 'अद्वेष' असे म्हणतात. 314. Katamo [Pg.79] tasmiṃ samaye amoho hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye amoho hoti. ३१४. त्या वेळी 'अमोह' कोणता असतो? त्या वेळी जी प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रजानन (पजानना), विचय (विचयो), प्रविचय (पविचयो), धर्मविचय (धम्मविचयो), संलक्षण (सल्लक्खणा), उपलक्षण (उपलक्खणा), प्रत्युपलक्षण (पच्चुपलक्खणा), पांडित्य (पण्डिच्चं), कौशल्य (कोसल्लं), नैपुण्य (नेपुञ्ञं), वैभाव्य (वेभब्या), चिंता (चिन्ता), उपपरीक्षा (उपपरिक्खा), भूरी (विस्तीर्ण प्रज्ञा), मेधा (मेधा), परिणायिका (मार्गदर्शिका प्रज्ञा), विपश्यना (विपस्सना), संप्रजन्य (सम्पजञ्ञं), प्रतोद (अंकुशरूप प्रज्ञा), प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रज्ञेंद्रिय (पञ्ञिन्द्रियं), प्रज्ञाबल (पञ्ञाबलं), प्रज्ञाशस्त्र (पञ्ञासत्थं), प्रज्ञाप्रासाद (पञ्ञापासादो), प्रज्ञालोक (पञ्ञाआलोको), प्रज्ञाभास (पञ्ञाओभासो), प्रज्ञाप्रद्योत (पञ्ञापज्जोतो), प्रज्ञारत्न (पञ्ञारतनं), अमोह (अमोहो), धर्मविचय (धम्मविचयो), सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि), धर्मविचय-संबोध्यंग (धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो), मार्गांग (मग्गङ्गं), मार्गसमाविष्ट (मग्गपरियापन्नं) असते – याला त्या वेळी 'अमोह' असे म्हणतात. 315. Katamā tasmiṃ samaye anabhijjhā hoti? Yo tasmiṃ samaye alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye anabhijjhā hoti. ३१५. त्या वेळी 'अनभिध्या' (अनभिज्झा) कोणती असते? त्या वेळी जो अलोभ (लोभ नसणे), अलुब्भना (लोभ न करण्याची अवस्था), अलुब्भितत्तं (लोभरहित असणे), असारागो (आसक्ती नसणे), असारज्जना (आसक्त न होण्याची अवस्था), असारज्जितत्तं (आसक्तीरहित असणे), अनभिज्झा (अनभिध्या/लोभ नसणे), अलोभ कुशलमूल (अलोभो कुसलमूलं) असतो – याला त्या वेळी 'अनभिध्या' असे म्हणतात. 316. Katamo tasmiṃ samaye abyāpādo hoti? Yo tasmiṃ samaye adoso adussanā adussitattaṃ abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye abyāpādo hoti. ३१६. त्या वेळी 'अव्यापाद' (अब्यापादो) कोणता असतो? त्या वेळी जो अद्वेष (अदोष), अदुस्सनावस्था (द्वेष न करण्याची अवस्था), अदुस्सितत्तं (द्वेषरहित असणे), अब्यापादो (अव्यापाद/द्वेष नसणे), अब्यापज्जो (अव्यापद्य/क्रोध नसणे), अद्वेष कुशलमूल (अदोसो कुसलमूलं) असतो – याला त्या वेळी 'अव्यापाद' असे म्हणतात. 317. Katamā tasmiṃ samaye sammādiṭṭhi hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye sammādiṭṭhi hoti. ३१७. त्या वेळी 'सम्यक् दृष्टी' (सम्मादिट्ठि) कोणती असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रजानन (पजानना), विचय (विचयो), प्रविचय (पविचयो), धर्मविचय (धम्मविचयो), संलक्षण (सल्लक्खणा), उपलक्षण (उपलक्खणा), प्रत्युपलक्षण (पच्चुपलक्खणा), पांडित्य (पण्डिच्चं), कौशल्य (कोसल्लं), नैपुण्य (नेपुञ्ञं), वैभाव्य (वेभब्या), चिंता (चिन्ता), उपपरीक्षा (उपपरिक्खा), भूरी (विस्तीर्ण प्रज्ञा), मेधा (मेधा), परिणायिका (मार्गदर्शिका प्रज्ञा), विपश्यना (विपस्सना), संप्रजन्य (सम्पजञ्ञं), प्रतोद (अंकुशरूप प्रज्ञा), प्रज्ञा (पञ्ञा), प्रज्ञेंद्रिय (पञ्ञिन्द्रियं), प्रज्ञाबल (पञ्ञाबलं), प्रज्ञाशस्त्र (पञ्ञासत्थं), प्रज्ञाप्रासाद (पञ्ञापासादो), प्रज्ञालोक (पञ्ञाआलोको), प्रज्ञाभास (पञ्ञाओभासो), प्रज्ञाप्रद्योत (पञ्ञापज्जोतो), प्रज्ञारत्न (पञ्ञारतनं), अमोह (अमोहो), धर्मविचय (धम्मविचयो), सम्यक् दृष्टी (सम्मादिट्ठि), धर्मविचय-संबोध्यंग (धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो), मार्गांग (मग्गङ्गं), मार्गसमाविष्ट (मग्गपरियापन्नं) असते – याला त्या वेळी 'सम्यक् दृष्टी' असे म्हणतात. 318. Katamā tasmiṃ samaye hirī hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye hirīyati hiriyitabbena hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – ayaṃ tasmiṃ samaye hirī hoti. ३१८. त्या वेळी 'ह्री' (हिरी - लज्जा) कोणती असते? त्या वेळी जे लज्जित होण्यासारख्या गोष्टींबद्दल (उदा. कायदुश्चरित इत्यादींबद्दल) लज्जित होते, पापकारक व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल लज्जित होते – याला त्या वेळी 'ह्री' असे म्हणतात. 319. Katamaṃ tasmiṃ samaye ottappaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye ottappati ottappitabbena ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye ottappaṃ hoti. ३१९. त्या वेळी 'ओत्तप्प' (अपकीर्तीचे भय) कोणते असते? त्या वेळी जे भय वाटण्यासारख्या गोष्टींबद्दल (उदा. कायदुश्चरित इत्यादींबद्दल) भय बाळगते, पापकारक व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल भय बाळगते – याला त्या वेळी 'ओत्तप्प' असे म्हणतात. 320. Katamā [Pg.80] tasmiṃ samaye kāyapassaddhi hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa passaddhi paṭipassaddhi passambhanā paṭipassambhanā paṭipassambhitattaṃ passaddhisambojjhaṅgo – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyapassaddhi hoti. ३२०. त्या वेळी 'कायप्रश्रब्धि' (कायपस्सद्धि) कोणती असते? त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची आणि संस्कारस्कंधाची जी प्रश्रब्धि (शांतता), प्रतिप्रश्रब्धि (पूर्ण शांतता), प्रशंभना (शांत होण्याची अवस्था), प्रतिप्रशंभना (पूर्ण शांत होण्याची अवस्था), प्रतिप्रशंभितत्व (शांतता प्राप्त असणे) आणि प्रश्रब्धि-संबोध्यंग असते – याला त्या वेळी 'कायप्रश्रब्धि' असे म्हणतात. 321. Katamā tasmiṃ samaye cittapassaddhi hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa passaddhi paṭipassaddhi passambhanā paṭipassambhanā paṭipassambhitattaṃ passaddhisambojjhaṅgo – ayaṃ tasmiṃ samaye cittapassaddhi hoti. ३२१. त्या वेळी 'चित्तप्रश्रब्धि' (चित्तपस्सद्धि) कोणती असते? त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची जी प्रश्रब्धि (शांतता), प्रतिप्रश्रब्धि (पूर्ण शांतता), प्रशंभना (शांत होण्याची अवस्था), प्रतिप्रशंभना (पूर्ण शांत होण्याची अवस्था), प्रतिप्रशंभितत्व (शांतता प्राप्त असणे) आणि प्रश्रब्धि-संबोध्यंग असते – याला त्या वेळी 'चित्तप्रश्रब्धि' असे म्हणतात. 322. Katamā tasmiṃ samaye kāyalahutā hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyalahutā hoti. ३२२. त्या वेळी 'कायलघुता' (कायलहुता) कोणती असते? त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची आणि संस्कारस्कंधाची जी लघुता (हलकेपणा), लघुपरिणामता (जलद बदलण्याची क्षमता), अदंधनता (मळमळ/आळस नसणे) आणि अवित्थनता (अकठोरता/हलकेपणा) असते – याला त्या वेळी 'कायलघुता' असे म्हणतात. 323. Katamā tasmiṃ samaye cittalahutā hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye cittalahutā hoti. ३२३. त्या वेळी 'चित्तलघुता' (चित्तलहुता) कोणती असते? त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची जी लघुता (हलकेपणा), लघुपरिणामता (जलद बदलण्याची क्षमता), अदंधनता (मळमळ/आळस नसणे) आणि अवित्थनता (अकठोरता/हलकेपणा) असते – याला त्या वेळी 'चित्तलघुता' असे म्हणतात. 324. Katamā tasmiṃ samaye kāyamudutā hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyamudutā hoti. ३२४. त्या वेळी 'कायमृदुता' (कायमुदुता) कोणती असते? त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची आणि संस्कारस्कंधाची जी मृदुता (कोमलता), मार्दवता (मऊपणा), अकर्कशता (कठोर नसणे) आणि अकठिनता (कठीण नसणे) असते – याला त्या वेळी 'कायमृदुता' असे म्हणतात. 325. Katamā tasmiṃ samaye cittamudutā hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā – ayaṃ tasmiṃ samaye cittamudutā hoti. ३२५. त्या वेळी 'चित्तमृदुता' (चित्तमुदुता) कोणती असते? त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची जी मृदुता (कोमलता), मार्दवता (मऊपणा), अकर्कशता (कठोर नसणे) आणि अकठिनता (कठीण नसणे) असते – याला त्या वेळी 'चित्तमृदुता' असे म्हणतात. 326. Katamā tasmiṃ samaye kāyakammaññatā hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa kammaññatā kammaññattaṃ kammaññabhāvo – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyakammaññatā hoti. ३२६. त्या वेळी 'कायकम्मञ्ञता' (चेतसिक समूहाची कर्मण्यता) कोणती असते? त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची आणि संस्कारस्कंधाची जी कर्मण्यता, कर्मण्यत्व, कर्मण्यभाव असतो - ही त्या वेळी 'कायकम्मञ्ञता' असते. 327. Katamā tasmiṃ samaye cittakammaññatā hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa kammaññatā kammaññattaṃ kammaññabhāvo – ayaṃ tasmiṃ samaye cittakammaññatā hoti. ३२७. त्या वेळी 'चित्तकम्मञ्ञता' (चित्ताची कर्मण्यता) कोणती असते? त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची जी कर्मण्यता, कर्मण्यत्व, कर्मण्यभाव असतो - ही त्या वेळी 'चित्तकम्मञ्ञता' असते. 328. Katamā [Pg.81] tasmiṃ samaye kāyapāguññatā hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa paguṇatā paguṇattaṃ paguṇabhāvo – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyapāguññatā hoti. ३२८. त्या वेळी 'कायपागुञ्ञता' (चेतसिक समूहाची प्रवीणता) कोणती असते? त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची आणि संस्कारस्कंधाची जी प्रवीणता, प्रवीणत्व, प्रवीणभाव असतो - ही त्या वेळी 'कायपागुञ्ञता' असते. 329. Katamā tasmiṃ samaye cittapāguññatā hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa paguṇatā paguṇattaṃ paguṇabhāvo – ayaṃ tasmiṃ samaye cittapāguññatā hoti. ३२९. त्या वेळी 'चित्तपागुञ्ञता' (चित्ताची प्रवीणता) कोणती असते? त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची जी प्रवीणता, प्रवीणत्व, प्रवीणभाव असतो - ही त्या वेळी 'चित्तपागुञ्ञता' असते. 330. Katamā tasmiṃ samaye kāyujukatā hoti? Yā tasmiṃ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa ujutā ujukatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā – ayaṃ tasmiṃ samaye kāyujukatā hoti. ३३०. त्या वेळी 'कायुजुकता' (चेतसिक समूहाची सरळता) कोणती असते? त्या वेळी वेदनास्कंधाची, संज्ञास्कंधाची आणि संस्कारस्कंधाची जी सरळता, ऋजुता, अकुटिलता, अवक्रता, अकुटिलभाव असतो - ही त्या वेळी 'कायुजुकता' असते. 331. Katamā tasmiṃ samaye cittujukatā hoti? Yā tasmiṃ samaye viññāṇakkhandhassa ujutā ujukatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā – ayaṃ tasmiṃ samaye cittujukatā hoti. ३३१. त्या वेळी 'चित्तुजुकता' (चित्ताची सरळता) कोणती असते? त्या वेळी विज्ञानस्कंधाची जी सरळता, ऋजुता, अकुटिलता, अवक्रता, अकुटिलभाव असतो - ही त्या वेळी 'चित्तुजुकता' असते. 332. Katamā tasmiṃ samaye sati hoti? Yā tasmiṃ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye sati hoti. ३३२. त्या वेळी 'सती' (स्मृती) कोणती असते? त्या वेळी जी स्मृती, अनुस्मृती, प्रतिस्मृती, स्मृती, स्मरणशीलता, धारणशीलता, न वाहून जाणे (स्थिरता), विस्मरण न होणे, स्मृती, स्मृतींद्रिय, स्मृतीबल, सम्यक् स्मृती, स्मृती-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्ग-पर्यापन्न असते - ही त्या वेळी 'सती' असते. 333. Katamaṃ tasmiṃ samaye sampajaññaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye sampajaññaṃ hoti. ३३३. त्या वेळी 'सम्पजञ्ञ' (संप्रजन्य/स्पष्ट ज्ञान) कोणते असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धर्मविचय, संलक्षणा, उपलक्षणा, प्रत्युपलक्षणा, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभब्या, चिंता, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद (अंकुश), प्रज्ञा, प्रज्ञेंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञा-शस्त्र, प्रज्ञा-प्रासाद, प्रज्ञा-आलोक, प्रज्ञा-अवभास, प्रज्ञा-प्रदीप, प्रज्ञा-रत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक् दृष्टी, धर्मविचय-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्ग-पर्यापन्न असते - हे त्या वेळी 'सम्पजञ्ञ' असते. 334. Katamo tasmiṃ samaye samatho hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye samatho hoti. ३३४. त्या वेळी 'समथ' (शम/चित्ताची शांतता) कोणता असतो? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविसाहार, अविक्षेप, अविक्षिप्तमनस्कता, शम, समाधींद्रिय, समाधीबल, सम्यक् समाधी, समाधी-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्ग-पर्यापन्न असते - हा त्या वेळी 'समथ' असतो. 335. Katamā [Pg.82] tasmiṃ samaye vipassanā hoti? Yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye vipassanā hoti. ३३५. त्या वेळी 'विपस्सना' (विपश्यना) कोणती असते? त्या वेळी जी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धर्मविचय, संलक्षणा, उपलक्षणा, प्रत्युपलक्षणा, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभब्या, चिंता, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संप्रजन्य, pratoद (अंकुश), प्रज्ञा, प्रज्ञेंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञा-शस्त्र, प्रज्ञा-प्रासाद, प्रज्ञा-आलोक, प्रज्ञा-अवभास, प्रज्ञा-प्रदीप, प्रज्ञा-रत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक् दृष्टी, धर्मविचय-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्ग-पर्यापन्न असते - ही त्या वेळी 'विपस्सना' असते. 336. Katamo tasmiṃ samaye paggāho hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye paggāho hoti. ३३६. त्या वेळी 'पग्गाहो' (प्रग्रह/प्रयत्न) कोणता असतो? त्या वेळी जो मानसिक वीर्यारंभ, निष्क्रम (आळसातून बाहेर पडणे), पराक्रम, उद्योग, व्यायाम (प्रयत्न), उत्साह, सोत्साह (उस्सोळ्ही), स्थाम (शक्ती), धृती (धैर्य), अशिथिल-पराक्रम, अनिक्षिप्त-छंद, अनिक्षिप्त-धुरता, धुर-संप्रग्रह, वीर्य, वीर्येद्रिय, वीर्यबल, सम्यक् व्यायाम, वीर्य-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्ग-पर्यापन्न असतो - हा त्या वेळी 'पग्गाहो' असतो. 337. Katamo tasmiṃ samaye avikkhepo hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā. ३३७. त्या वेळी 'अविक्खेपो' (अविक्षेप/एकाग्रता) कोणता असतो? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविसाहार, अविक्षेप, अविक्षिप्तमनस्कता, शम, समाधींद्रिय, समाधीबल, सम्यक् समाधी, समाधी-संबोध्यंग, मार्गांग, मार्ग-पर्यापन्न असते - हा त्या वेळी 'अविक्खेपो' असतो; शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे सर्व धर्म 'कुशल' असतात. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, navindriyāni honti, pañcaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, aṭṭhaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti, ekā vedanā hoti, ekā saññā hoti, ekā cetanā hoti, ekaṃ cittaṃ hoti, eko vedanākkhandho hoti, eko saññākkhandho hoti, eko saṅkhārakkhandho hoti, eko viññāṇakkhandho hoti, ekaṃ manāyatanaṃ hoti, ekaṃ manindriyaṃ hoti, ekā manoviññāṇadhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, नऊ इंद्रिये असतात, पंचंगिक ध्यान असते, अष्टांगिक मार्ग असतो, सात बले असतात, तीन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो, एक वेदना असते, एक संज्ञा असते, एक चेतना असते, एक चित्त असते, एक वेदनास्कंध असतो, एक संज्ञास्कंध असतो, एक संस्कारस्कंध असतो, एक विज्ञानस्कंध असतो, एक मनायतन असते, एक मनेंद्रिय असते, एक मनोविज्ञानधातू असते, एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे सर्व धर्म 'कुशल' असतात... इत्यादी... 338. Katamo [Pg.83] tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ jīvitindriyaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ hiribalaṃ ottappabalaṃ alobho adoso amoho anabhijjhā abyāpādo sammādiṭṭhi hirī ottappaṃ kāyapassaddhi cittapassaddhi kāyalahutā cittalahutā kāyamudutā cittamudutā kāyakammaññatā cittakammaññatā kāyapāguññatā cittapāguññatā kāyujukatā cittujukatā sati sampajaññaṃ samatho vipassanā paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३३८. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, प्रीती, चित्ताची एकाग्रता, श्रद्धेंद्रिय, वीरियेंद्रिय, सतींद्रिय, समाधींद्रिय, प्रज्ञेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, अनञ्ञातञ्ञस्सामीतिन्द्रिय, सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् सती, सम्यक् समाधी, श्रद्धाबळ, वीरियबळ, सतीबळ, समाधीबळ, प्रज्ञाबळ, हिरीबळ, ओत्तप्पबळ, अलोभ, अदोष, अमोह, अनभिध्या, अव्यापाद, सम्यक् दृष्टी, हिरी, ओत्तप्प, कायप्रस्रब्धी, चित्तप्रस्रब्धी, कायलघुता, चित्तलघुता, कायमृदुता, चित्तमृदुता, कायकर्मण्यता, चित्तकर्मण्यता, कायप्रागुण्यता, चित्तप्रागुण्यता, कायऋजुता, चित्तऋजुता, सती, संप्रजन्य, शमथ, विपश्यना, प्रग्रह, अविक्षेप; किंवा त्या वेळी वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि विज्ञानस्कंध सोडून इतर जे काही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 339. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३३९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी साधक मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून बाहेर नेणारे, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यान भावित करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... दुःखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असणाऱ्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 340. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३४०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी साधक मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून बाहेर नेणारे, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यान भावित करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... सुखप्रतिपदा दंधाभिज्ञा असणाऱ्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 341. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३४१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी साधक मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून बाहेर नेणारे, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यान भावित करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असणाऱ्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 342. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā [Pg.84] vitakkavicārānaṃ vūpasamā …pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३४२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी साधक मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून बाहेर नेणारे, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यान भावित करतो, वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे... पे... दुसरे ध्यान... पे... तिसरे ध्यान... पे... चौथे ध्यान... पे... पहिले ध्यान... पे... पाचव्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा दंधाभिज्ञा... पे... दुःखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा... पे... सुखप्रतिपदा दंधाभिज्ञा... पे... सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असणारे असते, त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. Suddhikapaṭipadā. शुद्धिकप्रतिपदा समाप्त. Suññataṃ शून्यत 343. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३४३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी साधक मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून बाहेर नेणारे, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यान भावित करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... शून्यत असणाऱ्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 344. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३४४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी साधक मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून बाहेर नेणारे, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यान भावित करतो, वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे... पे... दुसरे ध्यान... पे... तिसरे ध्यान... पे... चौथे ध्यान... पे... पहिले ध्यान... पे... शून्यत असणाऱ्या पाचव्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. Suññataṃ. शून्यत समाप्त. Suññatamūlakapaṭipadā शून्यतमूलकप्रतिपदा 345. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३४५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी साधक मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून बाहेर नेणारे, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यान भावित करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... दुःखप्रतिपदा दंधाभिज्ञा असणाऱ्या शून्यत पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 346. Katame [Pg.85] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३४६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी साधक मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून बाहेर नेणारे, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यान भावित करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... दुःखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असणाऱ्या शून्यत पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 347. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३४७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी साधक मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून बाहेर नेणारे, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यान भावित करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... सुखप्रतिपदा दंधाभिज्ञा असणाऱ्या शून्यत पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 348. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३४८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी साधक मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून बाहेर नेणारे, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यान भावित करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असणाऱ्या शून्यत पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. 349. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३४९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधक) मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे...पे०... दुसरे ध्यान...पे०... तिसरे ध्यान...पे०... चौथे ध्यान...पे०... पहिले ध्यान...पे०... पाचवे ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःख-प्रतिपदा मंदाभिज्ञा शून्यत...पे०... दुःख-प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा शून्यत...पे०... सुख-प्रतिपदा मंदाभिज्ञा शून्यत...पे०... सुख-प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा शून्यत आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. Suññatamūlakapaṭipadā. शून्यतमूलक प्रतिपदा. Appaṇihitaṃ अप्पणिहित 350. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ[Pg.86], tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३५०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधक) मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे०... अप्पणिहित पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 351. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३५१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधक) मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे...पे०... दुसरे ध्यान...पे०... तिसरे ध्यान...पे०... चौथे ध्यान...पे०... पहिले ध्यान...पे०... अप्पणिहित पाचवे ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. Appaṇihitaṃ. अप्पणिहित. Appaṇihitamūlakapaṭipadā अप्पणिहितमूलक प्रतिपदा 352. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३५२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधक) मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे०... दुःख-प्रतिपदा मंदाभिज्ञा अप्पणिहित पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 353. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३५३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधक) मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे०... दुःख-प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा अप्पणिहित पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 354. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३५४. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधक) मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे०... सुख-प्रतिपदा मंदाभिज्ञा अप्पणिहित पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 355. Katame [Pg.87] dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३५५. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधक) मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे०... सुख-प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा अप्पणिहित पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 356. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३५६. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधक) मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे...पे०... दुसरे ध्यान...पे०... तिसरे ध्यान...पे०... चौथे ध्यान...पे०... पहिले ध्यान...पे०... पाचवे ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःख-प्रतिपदा मंदाभिज्ञा अप्पणिहित...पे०... दुःख-प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा अप्पणिहित...पे०... सुख-प्रतिपदा मंदाभिज्ञा अप्पणिहित...पे०... सुख-प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा अप्पणिहित आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. Appaṇihitamūlakapaṭipadā. अप्पणिहितमूलक प्रतिपदा. Vīsati mahānayā वीस महानय 357. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ maggaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ satipaṭṭhānaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ sammappadhānaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ iddhipādaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ indriyaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ balaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ bojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ saccaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ samathaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ dhammaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ khandhaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ āyatanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ dhātuṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ āhāraṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ phassaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ vedanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ saññaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ cetanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ cittaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ [Pg.88] samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३५७. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधक) लोकोत्तर मार्गाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर सतिपट्ठानाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर सम्मप्पधानाचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर इद्धिपादाचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर इंद्रियांचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर बलांचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर बोज्झंगाचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर सत्याचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर समथाचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर धम्माचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर खंधाचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर आयतनाचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर धातूचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर आहाराचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर स्पर्शाचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर वेदनेचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर संज्ञेचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर चेतनेचा विकास करतो...पे०... लोकोत्तर चित्ताचा विकास करतो, जे संसारातून मुक्त करणारे, अपचयगामी, मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी आहे, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे०... दुःख-प्रतिपदा मंदाभिज्ञा पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. Vīsati mahānayā. वीस महानय. Adhipati अधिपती 358. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३५८. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी (साधक) मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे०... दुःख-प्रतिपदा मंदाभिज्ञा, छंदाधिपती...पे०... वीर्याधिपती...पे०... चित्ताधिपती...पे०... वीमंसाधिपती पहिल्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे०... अविक्षेप होतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. 359. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ …pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३५९. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे (संसारातून) बाहेर नेणारे, अपचयगामी, चुकीच्या दृष्टींच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... पाचवे ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदा आणि मंदाभिज्ञा आहे, आणि छंदाधिपत्य...पे... वीर्याधिपत्य...पे... चित्ताधिपत्य...पे... विमंसाधिपत्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. 360. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ maggaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ satipaṭṭhānaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ sammappadhānaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ iddhipādaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ indriyaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ balaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ bojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ saccaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ samathaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ dhammaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ khandhaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ āyatanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ dhātuṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ āhāraṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ phassaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ vedanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ saññaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ cetanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ cittaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… [Pg.89] paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३६०. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर मार्गाची भावना करतो...पे... लोकोत्तर स्मृतिप्रस्थानाची भावना करतो...पे... लोकोत्तर सम्यक्प्रधानाची भावना करतो...पे... लोकोत्तर ऋद्धिपादाची भावना करतो...पे... लोकोत्तर इंद्रियांची भावना करतो...पे... लोकोत्तर बलांची भावना करतो...पे... लोकोत्तर बोध्यंगांची भावना करतो...पे... लोकोत्तर सत्याची भावना करतो...पे... लोकोत्तर शमथाची भावना करतो...पे... लोकोत्तर धर्माची भावना करतो...पे... लोकोत्तर स्कंधांची भावना करतो...पे... लोकोत्तर आयतनांची भावना करतो...पे... लोकोत्तर धातूंची भावना करतो...पे... लोकोत्तर आहाराची भावना करतो...पे... लोकोत्तर स्पर्शाची भावना करतो...पे... लोकोत्तर वेदनेची भावना करतो...पे... लोकोत्तर संज्ञेची भावना करतो...पे... लोकोत्तर चेतनेची भावना करतो...पे... लोकोत्तर चित्ताची भावना करतो, जे बाहेर नेणारे, अपचयगामी, चुकीच्या दृष्टींच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदा आणि मंदाभिज्ञा आहे, आणि छंदाधिपत्य...पे... वीर्याधिपत्य...पे... चित्ताधिपत्य...पे... विमंसाधिपत्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Adhipati. अधिपती. Paṭhamo maggo. प्रथम मार्ग. 361. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvāya dutiyāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… aññindriyaṃ hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३६१. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे बाहेर नेणारे, अपचयगामी, कामराग आणि व्यापादाच्या मंदतेसाठी, दुसऱ्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदा आणि मंदाभिज्ञा आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अज्ञिंद्रिय होते...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Dutiyo maggo. द्वितीय मार्ग. 362. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ kāmarāgabyāpādānaṃ anavasesappahānāya tatiyāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… aññindriyaṃ hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. ३६२. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे बाहेर नेणारे, अपचयगामी, कामराग आणि व्यापादाच्या निरवशेष प्रहाणासाठी, तिसऱ्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदा आणि मंदाभिज्ञा आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अज्ञिंद्रिय होते...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. Tatiyo maggo. तृतीय मार्ग. 363. Katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ rūparāgaarūparāgamānauddhaccaavijjāya anavasesappahānāya catutthāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso [Pg.90] hoti…pe… aññindriyaṃ hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā…pe…. ३६३. कोणते धर्म कुशल आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे बाहेर नेणारे, अपचयगामी, रूपराग, अरूपराग, मान, उद्धच्च आणि अविद्येच्या निरवशेष प्रहाणासाठी, चौथ्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदा आणि मंदाभिज्ञा आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अज्ञिंद्रिय होते...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत...पे... 364. Katamaṃ tasmiṃ samaye aññindriyaṃ hoti? Yā tesaṃ dhammānaṃ ñātānaṃ diṭṭhānaṃ pattānaṃ viditānaṃ sacchikatānaṃ sacchikiriyāya paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ, idaṃ tasmiṃ samaye aññindriyaṃ hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā kusalā. ३६४. त्या वेळी 'अज्ञिंद्रिय' कोणते असते? त्या ज्ञात, दृष्ट, प्राप्त, विदित आणि साक्षात्कृत केलेल्या धर्मांच्या साक्षात्कारासाठी जी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धर्मविचय, संलक्षणा, उपलक्षणा, प्रत्युपलक्षणा, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, विश्लेषण, विचार, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, परिणायिका, वपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद, प्रज्ञा, प्रज्ञेंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक, प्रज्ञाओभास, प्रज्ञाप्रद्योत, प्रज्ञारत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक् दृष्टी, धर्मविचय संबोध्यंग, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न आहे; हे त्या वेळी अज्ञिंद्रिय असते...पे... अविक्षेप असतो...पे... किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म कुशल आहेत. Catuttho maggo. चतुर्थ मार्ग. Lokuttaraṃ cittaṃ. लोकोत्तर चित्त. Dvādasa akusalāni बारा अकुशल. 365. Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, micchādiṭṭhi hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsamādhi hoti, vīriyabalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, ahirikabalaṃ hoti, anottappabalaṃ hoti, lobho hoti, moho hoti, abhijjhā hoti, micchādiṭṭhi hoti, ahirikaṃ hoti[Pg.91], anottappaṃ hoti, samatho hoti, paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā. ३६५. कोणते धर्म अकुशल आहेत? ज्या वेळी सोमनस्यसहगत, दृष्टीगतसंप्रयुक्त अकुशल चित्त उत्पन्न होते, जे रूपालंबन किंवा शब्दालंबन किंवा गंधालंबन किंवा रसालंबन किंवा स्प्रष्टव्यालंबन किंवा धम्मालंबन किंवा ज्या ज्या विषयाला आलंबन करून उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, वितर्क होतो, विचार होतो, प्रीती होते, सुख होते, चित्ताची एकाग्रता होते, वीर्येंद्रिय होते, समाधेंद्रिय होते, मनेंद्रिय होते, सोमनस्येंद्रिय होते, जीवितेंद्रिय होते, मिथ्या दृष्टी होते, मिथ्या संकल्प होतो, मिथ्या व्यायाम होतो, मिथ्या समाधी होते, वीर्यबल होते, समाधीबल होते, अहिरिकबल होते, अनोत्तप्पबल होते, लोभ होतो, मोह होतो, अभिध्या होते, मिथ्या दृष्टी होते, अहिरिक होते, अनोत्तप्प होते, शमथ होतो, प्रग्रह होतो, अविक्षेप होतो; किंवा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म अकुशल आहेत. 366. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. ३६६. त्या वेळी 'स्पर्श' कोणता असतो? जो त्या वेळी स्पर्श, फुसना, संफुसना, संस्पृष्टत्व आहे - हा त्या वेळी स्पर्श असतो. 367. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti. ३६७. त्या वेळी 'वेदना' कोणती असते? जे त्या वेळी तज्जा-मनोविज्ञानधातू-संस्पर्शज चैतसिक सात, चैतसिक सुख, चेतोसंस्पर्शज सात सुख वेदयित, चेतोसंस्पर्शज सात सुखा वेदना आहे - ही त्या वेळी वेदना असते. 368. Katamā tasmiṃ samaye saññā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saññā hoti. ३६८. त्या वेळी 'संज्ञा' (सञ्ञा) कोणती असते? त्या वेळी त्या संज्ञेला अनुरूप अशा मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न झालेली जी संज्ञा, संज्ञान (ओळखण्याची क्रिया), संज्ञानत्व (ओळखण्याची अवस्था) असते – ही त्या वेळी 'संज्ञा' असते. 369. Katamā tasmiṃ samaye cetanā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā cetanā sañcetanā cetayitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cetanā hoti. ३६९. त्या वेळी 'चेतना' कोणती असते? त्या वेळी त्या चेतनेला अनुरूप अशा मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न झालेली जी चेतना, संचेतना (प्रेरणा देण्याची क्रिया), चेतयितत्व (चेतवण्याची अवस्था) असते – ही त्या वेळी 'चेतना' असते. 370. Katamaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti. ३७०. त्या वेळी 'चित्त' कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर (शुद्ध स्वभाव), मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध आणि त्या स्पर्शादींना अनुरूप असणारी जी मनोविज्ञानधातू असते – हे त्या वेळी 'चित्त' असते. 371. Katamo tasmiṃ samaye vitakko hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā micchāsaṅkappo – ayaṃ tasmiṃ samaye vitakko hoti. ३७१. त्या वेळी 'वितर्क' कोणता असतो? त्या वेळी जो तर्क, वितर्क, संकल्प, अर्पणा (चित्ताला आलंबनावर स्थिर करणे), व्यर्पणा (चित्ताला आलंबनावर पूर्णपणे स्थिर करणे), चित्ताचे अभिनिरोपण (चित्ताला आलंबनावर चढवणे) आणि मिथ्या संकल्प असतो – हा त्या वेळी 'वितर्क' असतो. 372. Katamo tasmiṃ samaye vicāro hoti? Yo tasmiṃ samaye cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhānatā anupekkhanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye vicāro hoti. ३७२. त्या वेळी 'विचार' (विचारो) कोणता असतो? त्या वेळी जो चार (आलंबनाचा स्पर्श करणे), विचार, अनुविचार, उपविचार, चित्ताची अनुसंधानता (चित्ताला आलंबनाशी जोडून ठेवणे) आणि अनुपिक्षणता (चित्ताचे आलंबनावर वारंवार लक्ष ठेवणे) असते – हा त्या वेळी 'विचार' असतो. 373. Katamā [Pg.92] tasmiṃ samaye pīti hoti? Yā tasmiṃ samaye pīti pāmojjaṃ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassa – ayaṃ tasmiṃ samaye pīti hoti. ३७३. त्या वेळी 'प्रीती' (पीति) कोणती असते? त्या वेळी जी प्रीती, प्रामोद्य (आनंद), आमोदना, प्रमोदना, हास्य, प्रहास्य, वित्ती (तृप्ती), उदग्रता (चित्ताची प्रफुल्लता) आणि चित्ताची आत्ममनता (स्वतःच्या चित्ताची प्रसन्नता) असते – ही त्या वेळी 'प्रीती' असते. 374. Katamaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti. ३७४. त्या वेळी 'सुख' कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक सात (अनुकूलता), चैतसिक सुख, चेतोसंस्पर्शजन्य (चित्ताच्या स्पर्शापासून उत्पन्न झालेले) सात व सुख, वेदयित (अनुभव) आणि चेतोसंस्पर्शजन्य सात व सुखकारक वेदना असते – हे त्या वेळी 'सुख' असते. 375. Katamā tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ micchāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti. ३७५. त्या वेळी 'चित्ताची एकाग्रता' कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविसाहार (चित्ताचे विखुरले न जाणे), अविक्षेप, अविसाहतमानसता (चित्ताची विचलित न झालेली अवस्था), शमथ, समाधिंद्रिय, समाधिबल आणि मिथ्या समाधी असते – ही त्या वेळी 'चित्ताची एकाग्रता' असते. 376. Katamaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ micchāvāyāmo – idaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti. ३७६. त्या वेळी 'वीर्येंद्रिय' (विरीयेन्द्रिय) कोणते असते? त्या वेळी जो चैतसिक वीर्यारंभ (प्रयत्नाची सुरुवात), निष्क्रम (आळसातून बाहेर पडणे), पराक्रम, उद्योग, व्यायाम (प्रयत्न), उत्साह, उत्सोळ्ही (अतिशय प्रयत्न), स्थाम (दृढता), धृती (धारण करण्याची शक्ती), अशिथिलपराक्रमता (न थकता प्रयत्न करणे), अनिक्षिप्तछंदता (इच्छा न सोडणे), अनिक्षिप्तधुरता (जबाबदारी न सोडणे), धुरसंप्रग्रह (जबाबदारी उचलणे), वीर्य, वीर्येंद्रिय, वीर्यबल आणि मिथ्या व्यायाम असतो – हे त्या वेळी 'वीर्येंद्रिय' असते. 377. Katamaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ micchāsamādhi – idaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti? ३७७. त्या वेळी 'समाधिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविसाहार, अविक्षेप, अविसाहतमानसता, शमथ, समाधिंद्रिय, समाधिबल आणि मिथ्या समाधी असते – हे त्या वेळी 'समाधिंद्रिय' असते. 378. Katamaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. ३७८. त्या वेळी 'मनिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध आणि त्या स्पर्शादींना अनुरूप असणारी जी मनोविज्ञानधातू असते – हे त्या वेळी 'मनिंद्रिय' असते. 379. Katamaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti. ३७९. त्या वेळी 'सोमनस्येंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक सात, चैतसिक सुख, चेतोसंस्पर्शजन्य सात व सुख, वेदयित आणि चेतोसंस्पर्शजन्य सात व सुखकारक वेदना असते – हे त्या वेळी 'सोमनस्येंद्रिय' असते. 380. Katamaṃ [Pg.93] tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti? Yo tesaṃ arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti. ३८०. त्या वेळी 'जीवितेंद्रिय' कोणते असते? त्या अरूप (नाम) धर्मांचे जे आयुष्य, स्थिती, यापना (जीवनयात्रा चालवणे), यापन (जीवन टिकवणे), इरियना (जीवन पुढे नेणे), वर्तना (अस्तित्व टिकवणे), पालना (रक्षण करणे), जीवित आणि जीवितेंद्रिय असते – हे त्या वेळी 'जीवितेंद्रिय' असते. 381. Katamā tasmiṃ samaye micchādiṭṭhi hoti? Yā tasmiṃ samaye diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ tasmiṃ samaye micchādiṭṭhi hoti. ३८१. त्या वेळी 'mythya दृष्टी' (मिच्छादिट्ठि) कोणती असते? त्या वेळी जी दृष्टी, दृष्टिगत (६२ मिथ्या दृष्टींमध्ये समाविष्ट असणे), दृष्टिगहन (दृष्टीचे घनदाट अरण्य), दृष्टिकंतार (दृष्टीचा दुर्गम मार्ग), दृष्टिविसूकायिक (सम्यक् दृष्टीचा विरोध करणारी दृष्टी), दृष्टिविप्फंदित (दृष्टीचे विचलन), दृष्टिसंयोजन (दृष्टीचे बंधन), ग्राह (चुकीचे घट्ट पकडून ठेवणे), प्रतिष्ठाह (दृढपणे ठाण मांडणे), अभिनिवेश (हट्टाने चिकटून राहणे), परामर्ष (असत्याला सत्य मानणे), कुमार्ग (वाईट मार्ग), मिथ्यापथ (चुकीचा मार्ग), मिथ्यात्व, तीर्थायतन (अहितकारक मतांचे आश्रयस्थान) आणि विपर्यासग्राह (उलटा किंवा चुकीचा ग्रह) असते – ही त्या वेळी 'मिथ्या दृष्टी' असते. 382. Katamo tasmiṃ samaye micchāsaṅkappo hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā micchāsaṅkappo – ayaṃ tasmiṃ samaye micchāsaṅkappo hoti. ३८२. त्या वेळी 'मिथ्या संकल्प' कोणता असतो? त्या वेळी जो तर्क, वितर्क, संकल्प, अर्पणा, व्यर्पणा, चित्ताचे अभिनिरोपण आणि मिथ्या संकल्प असतो – हा त्या वेळी 'मिथ्या संकल्प' असतो. 383. Katamo tasmiṃ samaye micchāvāyāmo hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ micchāvāyāmo – ayaṃ tasmiṃ samaye micchāvāyāmo hoti. ३८३. त्या वेळी 'मिथ्या व्यायाम' (मिथ्या प्रयत्न) कोणता असतो? त्या वेळी जो चैतसिक वीर्यारंभ, निष्क्रम, पराक्रम, उद्योग, व्यायाम, उत्साह, उत्सोळ्ही, स्थाम, धृती, अशिथिलपराक्रमता, अनिक्षिप्तछंदता, अनिक्षिप्तधुरता, धुरसंप्रग्रह, वीर्य, वीर्येंद्रिय, वीर्यबल आणि मिथ्या व्यायाम असतो – हा त्या वेळी 'मिथ्या व्यायाम' असतो. 384. Katamo tasmiṃ samaye micchāsamādhi hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ micchāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye micchāsamādhi hoti. ३८४. त्या वेळी 'मिथ्या समाधी' कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविसाहार, अविक्षेप, अविसाहतमानसता, शमथ, समाधिंद्रिय, समाधिबल आणि मिथ्या समाधी असते – ही त्या वेळी 'मिथ्या समाधी' असते. 385. Katamaṃ tasmiṃ samaye vīriyabalaṃ hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ micchāvāyāmo – idaṃ tasmiṃ samaye vīriyabalaṃ hoti. ३८५. त्या वेळी 'वीर्यबल' कोणते असते? त्या वेळी जो चैतसिक वीर्यारंभ, निष्क्रम, पराक्रम, उद्योग, व्यायाम, उत्साह, उत्सोळ्ही, स्थाम, धृती, अशिथिलपराक्रमता, अनिक्षिप्तछंदता, अनिक्षिप्तधुरता, धुरसंप्रग्रह, वीर्य, वीर्येंद्रिय, वीर्यबल आणि मिथ्या व्यायाम असतो – हे त्या वेळी 'वीर्यबल' असते. 386. Katamaṃ [Pg.94] tasmiṃ samaye samādhibalaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ micchāsamādhi – idaṃ tasmiṃ samaye samādhibalaṃ hoti. ३८६. त्या वेळी 'समाधिबल' कोणते असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविसाहार, अविक्षेप, अविसाहतमानसता, शमथ, समाधिंद्रिय, समाधिबल आणि मिथ्या समाधी असते – हे त्या वेळी 'समाधिबल' असते. 387. Katamaṃ tasmiṃ samaye ahirikabalaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye na hirīyati hiriyitabbena na hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye ahirikabalaṃ hoti. ३८७. त्या वेळी 'अह्रीकबल' (अहिरिकबल - निर्लज्जपणाचे बल) कोणते असते? त्या वेळी जो धर्म लाज वाटण्याजोग्या (कायदुश्चरित इत्यादी) गोष्टींची लाज बाळगत नाही, आणि पापमय व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल (किंवा आचरणाबद्दल) लाज बाळगत नाही – हे त्या वेळी 'अह्रीकबल' असते. 388. Katamaṃ tasmiṃ samaye anottappabalaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye na ottappati ottappitabbena na ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye anottappabalaṃ hoti. ३८८. त्या वेळी 'अनौतप्यबल' (अनोत्तप्पबल - भीती नसण्याचे बल) कोणते असते? त्या वेळी जो धर्म भीती वाटण्याजोग्या (कायदुश्चरित इत्यादी) गोष्टींची भीती बाळगत नाही, आणि पापमय व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल (किंवा आचरणाबद्दल) भीती बाळगत नाही – हे त्या वेळी 'अनौतप्यबल' असते. 389. Katamo tasmiṃ samaye lobho hoti? Yo tasmiṃ samaye lobho lubbhanā lubbhitattaṃ sārāgo sārajjanā sārajjitattaṃ abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye lobho hoti. ३८९. त्या वेळी 'लोभ' कोणता असतो? त्या वेळी जो लोभ (लोभ वाटणे), लुब्भना (लोभ करण्याची क्रिया), लुब्भितत्त (लोभीपणाची अवस्था), साराग (अतिशय आसक्ती), सारज्जना (अतिशय आसक्त होण्याची क्रिया), सारज्जितत्त (अतिशय आसक्तपणाची अवस्था), अभिज्झा (अभिलाषा), लोभ हे अकुशलमूळ आहे – याला त्या वेळी 'लोभ' असे म्हणतात. 390. Katamo tasmiṃ samaye moho hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhanā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye moho hoti. ३९०. त्या वेळी 'मोह' कोणता असतो? त्या वेळी जे अज्ञान (अञ्ञाण), अदस्सन (अदर्शन), अनभिसमय (सत्याचे आकलन न होणे), अननुबोध (बोध न होणे), असम्बोध (असंबोध), अप्पटिवेध (अप्रतिवेध/भेद न करणे), असंगाहना (असंग्रहण), अपरियोग्गाहना (प्रवेश न करणे), असमपेक्खना (सम्यक् दृष्टीने न पाहणे), अपच्चवेक्खना (अप्रत्यवेक्षण), अपच्चक्खकम्म (अप्रत्यक्ष कर्म), दुम्मेज्झ (दुर्बुद्धी), बाल्य (मूर्खत्व), असम्पजञ्ञ (असंप्रजन्य/जाणिवेचा अभाव), मोह (मोह/भ्रम), पमोह (प्रमोह/तीव्र भ्रम), सम्मोह (संमोह/पूर्ण भ्रम), अविज्जा (अविद्या), अविज्जोघ (अविद्येचा ओघ), अविज्जायोग (अविद्यायोग), अविज्जानुसय (अविद्यानुशय), अविज्जापरियुट्ठान (अविद्यापर्यवस्थान), अविज्झालङ्गी (अविद्यालंगी/अविद्येचा अडसर), मोह हे अकुशलमूळ आहे – याला त्या वेळी 'मोह' असे म्हणतात. 391. Katamā tasmiṃ samaye abhijjhā hoti? Yo tasmiṃ samaye lobho lubbhanā lubbhitattaṃ sārāgo sārajjanā sārajjitattaṃ abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye abhijjhā hoti. ३९१. त्या वेळी 'अभिज्झा' (अभिलाषा) कोणती असते? त्या वेळी जो लोभ, लुब्भना (लोभ करण्याची क्रिया), luब्भितत्त (लोभीपणाची अवस्था), साराग (अतिशय आसक्ती), सारज्जना (अतिशय आसक्त होण्याची क्रिया), सारज्जितत्त (अतिशय आसक्तपणाची अवस्था), अभिज्झा (अभिलाषा), लोभ हे अकुशलमूळ आहे – याला त्या वेळी 'अभिज्झा' असे म्हणतात. 392. Katamā tasmiṃ samaye micchādiṭṭhi hoti? Yā tasmiṃ samaye diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho [Pg.95] micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ tasmiṃ samaye micchādiṭṭhi hoti. ३९२. त्या वेळी 'मिच्छादिट्ठि' (मिथ्या दृष्टी) कोणती असते? त्या वेळी जी दृष्टी (चुकीचे मत), दिट्ठिगत (चुकीच्या मतांमध्ये पडणे), दिट्ठिगहन (दृष्टीचे गहन अरण्य), दिट्ठिकंतार (दृष्टीचा मार्ग), दिट्ठिविसूकायिक (दृष्टीचे विडंबन), दिट्ठिविप्फन्दित (दृष्टीची अस्थिरता), दिट्ठिसंयोजन (दृष्टीचे बंधन), गाह (हट्टाने पकडून ठेवणे), पतिट्ठाह (चुकीच्या मतावर ठाम राहणे), अभिनिवेस (दुराग्रह), परामास (चुकीचा परामर्श), कुम्मग्ग (कुमार्ग), मिच्छापथ (मिथ्या मार्ग), मिच्छत्त (मिथ्यात्व), तित्थायतन (पाखंडी मत), विपरीयासग्गाहो (विपर्यास ग्रहण) – याला त्या वेळी 'मिच्छादिट्ठि' असे म्हणतात. 393. Katamaṃ tasmiṃ samaye ahirikaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye na hirīyati hiriyitabbena na hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye ahirikaṃ hoti. ३९३. त्या वेळी 'अहिरिक' (निर्लज्जपणा) कोणते असते? त्या वेळी ज्या गोष्टीची लाज वाटली पाहिजे (जसे की कायदुश्चरित इत्यादी), त्याची लाज न वाटणे, पापी व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल लाज न वाटणे – याला त्या वेळी 'अहिरिक' असे म्हणतात. 394. Katamaṃ tasmiṃ samaye anottappaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye na ottappati ottappitabbena na ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ tasmiṃ samaye anottappaṃ hoti. ३९४. त्या वेळी 'अनोत्तप्प' (भयहीनता) कोणते असते? त्या वेळी ज्या गोष्टीची भीती वाटली पाहिजे (जसे की कायदुश्चरित इत्यादी), त्याची भीती न वाटणे, पापी व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल भीती न वाटणे – याला त्या वेळी 'अनोत्तप्प' असे म्हणतात. 395. Katamo tasmiṃ samaye samatho hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ micchāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye samatho hoti. ३९५. त्या वेळी 'समथ' (शम) कोणता असतो? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती (स्थिरता), संस्थिती (चांगली स्थिरता), अवस्थिती (खोलवर स्थिरता), अविसाहार (चित्ताचे न विखुरणे), अविक्खेप (चित्ताची एकाग्रता), अविसाहतमानसता (न विखुरलेल्या मनाची अवस्था), समथ (शम), समाधिन्द्रिय (समाधी इंद्रिय), समाधिबल (समाधी बल), मिच्छासमाधि (मिथ्या समाधी) – याला त्या वेळी 'समथ' असे म्हणतात. 396. Katamo tasmiṃ samaye paggāho hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ micchāvāyāmo – ayaṃ tasmiṃ samaye paggāho hoti. ३९६. त्या वेळी 'पग्गाहो' (प्रग्रह/प्रयत्न) कोणता असतो? त्या वेळी मनाचा जो वीरियारंभ (प्रयत्न सुरू करणे), निक्कम (आळसातून बाहेर पडणे), परक्कम (सतत प्रयत्न), उय्याम (उद्योग), वायाम (प्रयत्न), उस्साह (उत्साह), उस्सोळ्ही (अतिशय प्रयत्न), थाम (सामर्थ्य), धिति (धैर्य), असिथिलपरक्कमता (न थकता प्रयत्न करणे), अनिक्खित्तछन्दता (इच्छा न सोडणे), अनिक्खित्तधुरता (जबाबदारी न सोडणे), धुरसम्पग्गाहो (जबाबदारी चांगल्या प्रकारे सांभाळणे), वीरिय (वीर्य/ऊर्जा), वीरियिन्द्रिय (वीर्य इंद्रिय), वीरियबल (वीर्य बल), मिच्छावायाम (मिथ्या व्यायाम/चुकीचा प्रयत्न) – याला त्या वेळी 'पग्गाहो' असे म्हणतात. 397. Katamo tasmiṃ samaye avikkhepo hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ micchāsamādhi – ayaṃ tasmiṃ samaye avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā. ३९७. त्या वेळी 'अविक्खेप' (विक्षेप नसणे) कोणता असतो? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती (स्थिरता), संस्थिती (चांगली स्थिरता), अवस्थिती (खोलवर स्थिरता), अविसाहार (चित्ताचे न विखुरणे), अविक्खेप (चित्ताची एकाग्रता), अविसाहतमानसता (न विखुरलेल्या मनाची अवस्था), समथ (शम), समाधिन्द्रिय (समाधी इंद्रिय), समाधिबल (समाधी बल), मिच्छासमाधि (मिथ्या समाधी) – याला त्या वेळी 'अविक्खेप' असे म्हणतात; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – हे सर्व धर्म 'अकुशल' आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, pañcaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, cattāri balāni honti, dve hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, पाच इंद्रिये असतात, पाच अंगांचे ध्यान असते, चार अंगांचा मार्ग असतो, चार बले असतात, दोन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो... आणि असेच पुढे... एक धम्मायतन असते, एक धम्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – हे सर्व धर्म 'अकुशल' आहेत... आणि असेच पुढे... 398. Katamo [Pg.96] tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā vīriyindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhi vīriyabalaṃ samādhibalaṃ ahirikabalaṃ anottappabalaṃ lobho moho abhijjhā micchādiṭṭhi ahirikaṃ anottappaṃ samatho paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā akusalā. ३९८. त्या वेळी 'संखारक्खन्ध' (संस्कार स्कंध) कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, प्रीती, चित्ताची एकाग्रता (चित्तस्सेकग्गता), वीर्य इंद्रिय, समाधी इंद्रिय, जीवित इंद्रिय, मिथ्या दृष्टी (मिच्छादिट्ठि), मिथ्या संकल्प (मिच्छासंकप्प), मिथ्या व्यायाम (मिच्छावायाम), मिथ्या समाधी (मिच्छासमाधि), वीर्य बल, समाधी बल, अहिरिक बल, अनोत्तप्प बल, लोभ, मोह, अभिज्झा (अभिलाषा), मिथ्या दृष्टी, अहिरिक (निर्लज्जपणा), अनोत्तप्प (भयहीनता), समथ (शम), पग्गाहो (प्रग्रह), अविक्खेप (विक्षेप नसणे); तसेच त्या वेळी वेदना स्कंध वगळून, संज्ञा स्कंध वगळून आणि विज्ञान स्कंध वगळून जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – याला त्या वेळी 'संखारक्खन्ध' असे म्हणतात... आणि असेच पुढे... हे सर्व धर्म 'अकुशल' आहेत. 399. Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā akusalā. ३९९. कोणते धर्म 'अकुशल' आहेत? ज्या वेळी सौमनस्ययुक्त (सोमनस्ससहगत), मिथ्या दृष्टीशी संप्रयुक्त (दिट्ठिगतसम्पयुत्त) आणि ससंस्कार (ससंखारेन) असे अकुशल चित्त उत्पन्न होते, जे रूपाचे आलंबन (रूपाारम्मण) किंवा... आणि असेच पुढे... धर्माचे आलंबन (धम्मारम्मण) किंवा ज्या ज्या कोणत्याही विषयाला आलंबन करून उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श (फस्स) असतो... आणि असेच पुढे... अविक्खेप (विक्षेप नसणे) असतो... आणि असेच पुढे... हे सर्व धर्म 'अकुशल' आहेत. 400. Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsamādhi hoti, vīriyabalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, ahirikabalaṃ hoti, anottappabalaṃ hoti, lobho hoti, moho hoti, abhijjhā hoti, ahirikaṃ hoti, anottappaṃ hoti, samatho hoti, paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā…pe…. ४००. कोणते धर्म 'अकुशल' आहेत? ज्या वेळी सौमनस्ययुक्त (सोमनस्ससहगत) आणि मिथ्या दृष्टीशी विप्रयुक्त (दिट्ठिगतविप्पयुत्त) असे अकुशल चित्त उत्पन्न होते, जे रूपाचे आलंबन (रूपाारम्मण), शब्दाचे आलंबन (सद्दारम्मण), गंधाचे आलंबन (गन्धारम्मण), रसाचे आलंबन (रसारम्मण), स्पर्शाचे आलंबन (फोट्ठब्बारम्मण) किंवा धर्माचे आलंबन (धम्मारम्मण) किंवा ज्या ज्या कोणत्याही विषयाला आलंबन करून उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श (फस्स) असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, प्रीती असते, सुख असते, चित्ताची एकाग्रता (चित्तस्सेकग्गता) असते, वीर्य इंद्रिय असते, समाधी इंद्रिय असते, मन इंद्रिय असते, सौमनस्य इंद्रिय असते, जीवित इंद्रिय असते, मिथ्या संकल्प असतो, मिथ्या व्यायाम असतो, मिथ्या समाधी असते, वीर्य बल असते, समाधी बल असते, अहिरिक बल असते, अनोत्तप्प बल असते, लोभ असतो, मोह असतो, अभिज्झा (अभिलाषा) असते, अहिरिक (निर्लज्जपणा) असतो, अनोत्तप्प (भयहीनता) असतो, समथ (शम) असतो, पग्गाहो (प्रग्रह) असतो, अविक्खेप (विक्षेप नसणे) असतो; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – हे सर्व धर्म 'अकुशल' आहेत... आणि असेच पुढे... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, pañcaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, tivaṅgiko maggo hoti, cattāri balāni honti, dve hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ [Pg.97] hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, पाच इंद्रिये असतात, पंचअंगिक ध्यान असते, त्रिअंगिक मार्ग असतो, चार बले असतात, दोन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो...पे०... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; किंवा पुन्हा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म अकुशल आहेत...पे०... 401. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā vīriyindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhi vīriyabalaṃ samādhibalaṃ ahirikabalaṃ anottappabalaṃ lobho moho abhijjhā ahirikaṃ anottappaṃ samatho paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā akusalā. ४०१. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, प्रीती, चित्ताची एकाग्रता, वीर्येंद्रिय, समाधींद्रिय, जीवितेंद्रिय, मिथ्या संकल्प, मिथ्या व्यायाम, मिथ्या समाधी, वीर्यबल, समाधीबल, अहिरिकबल, अनोत्तप्पबल, लोभ, मोह, अभिध्या, अहिरिक, अनोत्तप्प, शमथ, प्रग्रह, अविक्षेप; किंवा पुन्हा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो...पे०... हे धर्म अकुशल आहेत. 402. Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā akusalā. ४०२. कोणते धर्म अकुशल आहेत? ज्या वेळी सोमनस्यसहगत, दृष्टीगतविप्रयुक्त, ससंस्कार अकुशल चित्त उत्पन्न होते - रूपाला आलंबन करून वा...पे०... धर्मालंबन करून, ज्या ज्या कशालाही आलंबन करून, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म अकुशल आहेत. 403. Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, micchādiṭṭhi hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsamādhi hoti, vīriyabalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, ahirikabalaṃ hoti, anottappabalaṃ hoti, lobho hoti, moho hoti, abhijjhā hoti, micchādiṭṭhi hoti, ahirikaṃ hoti, anottappaṃ hoti, samatho hoti, paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā. ४०३. कोणते धर्म अकुशल आहेत? ज्या वेळी उपेक्षासहगत, दृष्टीगतसंप्रयुक्त अकुशल चित्त उत्पन्न होते - रूपाला आलंबन करून वा, शब्दाला आलंबन करून वा, गंधाला आलंबन करून वा, रसाला आलंबन करून वा, स्प्रष्टव्याला आलंबन करून वा, धर्मालंबन करून, ज्या ज्या कशालाही आलंबन करून, त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, उपेक्षा असते, चित्ताची एकाग्रता असते, वीर्येंद्रिय असते, समाधींद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, उपेक्षिंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, मिथ्या दृष्टी असते, मिथ्या संकल्प असतो, मिथ्या व्यायाम असतो, मिथ्या समाधी असते, वीर्यबल असते, समाधीबल असते, अहिरिकबल असते, अनोत्तप्पबल असते, लोभ असतो, मोह असतो, अभिध्या असते, मिथ्या दृष्टी असते, अहिरिक असते, अनोत्तप्प असते, शमथ असतो, प्रग्रह असतो, अविक्षेप असतो; किंवा पुन्हा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म अकुशल आहेत. 404. Katamo [Pg.98] tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. ४०४. त्या वेळी स्पर्श कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, फुसना (स्पर्श करण्याची क्रिया), संफुसना (पूर्ण स्पर्श करण्याची क्रिया), संफुसितत्त (स्पर्शित असण्याची अवस्था) - हा त्या वेळी स्पर्श असतो. 405. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti…pe…. ४०५. त्या वेळी वेदना कोणती असते? त्या वेळी त्या मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न झालेली, जी चैतसिक, सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चेतोस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली, अदुःख-असुख अशी अनुभूती, चेतोस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना असते - ही त्या वेळी वेदना असते...पे०... 406. Katamā tasmiṃ samaye upekkhā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye upekkhā hoti…pe…. ४०६. त्या वेळी उपेक्षा कोणती असते? त्या वेळी जे चैतसिक, सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चेतोस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली, अदुःख-असुख अशी अनुभूती, चेतोस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना असते - ही त्या वेळी उपेक्षा असते...पे०... 407. Katamaṃ tasmiṃ samaye upekkhindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye upekkhindriyaṃ hoti…pe… ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā. ४०७. त्या वेळी उपेक्षिंद्रिय कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक, सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चेतोस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली, अदुःख-असुख अशी अनुभूती, चेतोस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना असते - हे त्या वेळी उपेक्षिंद्रिय असते...पे०... किंवा पुन्हा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म अकुशल आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, caturaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, caturaṅgiko maggo hoti, cattāri balāni honti, dve hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, three आहार असतात, पाच इंद्रिये असतात, चतुरंगिक ध्यान असते, चतुरंगिक मार्ग असतो, चार बले असतात, दोन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो...पे०... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; किंवा पुन्हा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म अकुशल आहेत...पे०... 408. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā vīriyindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhi vīriyabalaṃ samādhibalaṃ ahirikabalaṃ anottappabalaṃ lobho moho abhijjhā micchādiṭṭhi ahirikaṃ anottappaṃ samatho paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā akusalā. ४०८. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, वीर्येंद्रिय, समाधींद्रिय, जीवितेंद्रिय, मिथ्या दृष्टी, मिथ्या संकल्प, मिथ्या व्यायाम, मिथ्या समाधी, वीर्यबल, समाधीबल, अहिरिकबल, अनोत्तप्पबल, लोभ, मोह, अभिध्या, मिथ्या दृष्टी, अहिरिक, अनोत्तप्प, शमथ, प्रग्रह, अविक्षेप; किंवा पुन्हा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो...पे०... हे धर्म अकुशल आहेत. 409. Katame [Pg.99] dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā akusalā. ४०९. कोणते धर्म अकुशल आहेत? ज्या वेळी उपेक्षासहगत, दृष्टीगतसंप्रयुक्त, ससंस्कार अकुशल चित्त उत्पन्न होते - रूपाला आलंबन करून वा...पे०... धर्मालंबन करून, ज्या ज्या कशालाही आलंबन करून, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म अकुशल आहेत. 410. Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsamādhi hoti, vīriyabalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, ahirikabalaṃ hoti, anottappabalaṃ hoti, lobho hoti, moho hoti, abhijjhā hoti, ahirikaṃ hoti, anottappaṃ hoti, samatho hoti, paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā…pe…. ४१०. अकुशल धर्म कोणते आहेत? ज्या वेळी उपेक्षासहगत (उदासीनतेसह) आणि दृष्टीगतविप्रयुक्त (मिथ्या दृष्टीने विरहित) अकुशल चित्त उत्पन्न होते—रूपारंमण, शब्दारंमण, गंधारंमण, रसारंमण, स्प्रष्टव्यारंमण किंवा धम्मारंमण यांपैकी कोणत्याही एका विषयाला आलंबन करून—त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, वितर्क होतो, विचार होतो, उपेक्षा होते, चित्तैकाग्रता होते, वीर्येंद्रिय होते, समाधेंद्रिय होते, मनेंद्रिय होते, उपेक्षेंद्रिय होते, जीवितेंद्रिय होते, मिथ्या संकल्प होतो, मिथ्या व्यायाम होतो, मिथ्या समाधी होते, वीर्यबल होते, समाधीबल होते, अहीरिकबल होते, अनोत्तप्पबल होते, लोभ होतो, मोह होतो, अभिध्या होते, अहीरिक होते, अनोत्तप्प होते, शमथ होतो, प्रग्रह होतो, अविक्षेप होतो; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत... इत्यादी. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, caturaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, tivaṅgiko maggo hoti, cattāri balāni honti, dve hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, पाच इंद्रिये असतात, चतुरंगिक ध्यान असते, त्र्यंगिक मार्ग असतो, चार बले असतात, दोन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो... इत्यादी... एक धम्मायतन असते, एक धम्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत... इत्यादी. 411. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā vīriyindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhi vīriyabalaṃ samādhibalaṃ ahirikabalaṃ anottappabalaṃ lobho moho abhijjhā ahirikaṃ anottappaṃ samatho paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ [Pg.100] ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā akusalā. ४११. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्तैकाग्रता, वीर्येंद्रिय, समाधेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, मिथ्या संकल्प, मिथ्या व्यायाम, मिथ्या समाधी, वीर्यबल, समाधीबल, अहीरिकबल, अनोत्तप्पबल, लोभ, मोह, अभिध्या, अहीरिक, अनोत्तप्प, शमथ, प्रग्रह, अविक्षेप; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून आणि विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... इत्यादी... हे धर्म अकुशल आहेत. 412. Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā akusalā. ४१२. अकुशल धर्म कोणते आहेत? ज्या वेळी उपेक्षासहगत (उदासीनतेसह), दृष्टीगतविप्रयुक्त (मिथ्या दृष्टीने विरहित) आणि ससंस्कार (प्रेरणायुक्त) अकुशल चित्त उत्पन्न होते—रूपारंमण... इत्यादी... किंवा धम्मारंमण यांपैकी कोणत्याही एका विषयाला आलंबन करून—त्या वेळी स्पर्श होतो... इत्यादी... अविक्षेप होतो... इत्यादी... हे धर्म अकुशल आहेत. 413. Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti domanassasahagataṃ paṭighasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, dukkhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, domanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsamādhi hoti, vīriyabalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, ahirikabalaṃ hoti, anottappabalaṃ hoti, doso hoti, moho hoti, byāpādo hoti, ahirikaṃ hoti, anottappaṃ hoti, samatho hoti, paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā. ४१३. अकुशल धर्म कोणते आहेत? ज्या वेळी दौर्मनस्यसहगत (दुःखी मनासह) आणि प्रतिघसंप्रयुक्त (द्वेषाने युक्त) अकुशल चित्त उत्पन्न होते—रूपारंमण, शब्दारंमण, gंधारंमण, रसारंमण, स्प्रष्टव्यारंमण किंवा धम्मारंमण यांपैकी कोणत्याही एका विषयाला आलंबन करून—त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, वितर्क होतो, विचार होतो, दुःख होते, चित्तैकाग्रता होते, वीर्येंद्रिय होते, समाधेंद्रिय होते, मनेंद्रिय होते, दौर्मनस्येंद्रिय होते, जीवितेंद्रिय होते, मिथ्या संकल्प होतो, मिथ्या व्यायाम होतो, मिथ्या समाधी होते, वीर्यबल होते, समाधीबल होते, अहीरिकबल होते, अनोत्तप्पबल होते, द्वेष होतो, मोह होतो, व्यापाद होतो, अहीरिक होते, अनोत्तप्प होते, शमथ होतो, प्रग्रह होतो, अविक्षेप होतो; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत. 414. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. ४१४. त्या वेळी स्पर्श कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, पूर्ण स्पर्श करण्याची क्रिया, स्पर्शित असण्याची अवस्था—हा त्या वेळी स्पर्श असतो. 415. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajaṃ cetasikaṃ asātaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ cetosamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti…pe…. ४१५. त्या वेळी वेदना कोणती असते? त्या वेळी त्या (द्वेषाला) अनुरूप अशा मनोविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न झालेली, चैतसिक असुखकारक, चैतसिक दुःखकारक, मनःस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली असुखकारक व दुःखकारक अशी जी अनुभूती (वेदन), मनःस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली असुखकारक व दुःखकारक अशी जी वेदना असते—ही त्या वेळी वेदना असते... इत्यादी. 416. Katamaṃ tasmiṃ samaye dukkhaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ asātaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ cetosamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ [Pg.101] cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye dukkhaṃ hoti…pe…. ४१६. त्या वेळी दुःख कोणते असते? त्या वेळी चैतसिक असुखकारक, चैतसिक दुःखकारक, मनःस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली असुखकारक व दुःखकारक अशी जी अनुभूती (वेदन), मनःस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली असुखकारक व दुःखकारक अशी जी वेदना असते—हे त्या वेळी दुःख असते... इत्यादी. 417. Katamaṃ tasmiṃ samaye domanassindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ asātaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ cetosamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye domanassindriyaṃ hoti…pe…. ४१७. त्या वेळी दौर्मनस्येंद्रिय कोणते असते? त्या वेळी चैतसिक असुखकारक, चैतसिक दुःखकारक, मनःस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली असुखकारक व दुःखकारक अशी जी अनुभूती (वेदन), मनःस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली असुखकारक व दुःखकारक अशी जी वेदना असते—हे त्या वेळी दौर्मनस्येंद्रिय असते... इत्यादी. 418. Katamo tasmiṃ samaye doso hoti? Yo tasmiṃ samaye doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ tasmiṃ samaye doso hoti…pe…. ४१८. त्या वेळी द्वेष कोणता असतो? त्या वेळी जो द्वेष, द्वेष करण्याची क्रिया, द्वेषयुक्त असण्याची अवस्था, व्यापात्ती (विकृती), व्यापाज्जना (विकृत होण्याची क्रिया), व्यापाज्जितत्व (विकृत असण्याची अवस्था), विरोध, प्रतिविरोध, चंडिक्क (उग्रता), असुरोप (कठोर बोलणे), चित्ताची अनत्तमनता (अप्रसन्नता)—हा त्या वेळी द्वेष असतो... इत्यादी. 419. Katamo tasmiṃ samaye byāpādo hoti? Yo tasmiṃ samaye doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ tasmiṃ samaye byāpādo hoti…pe… ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā. ४१९. त्या वेळी व्यापाद कोणता असतो? त्या वेळी जो द्वेष, द्वेष करण्याची क्रिया, द्वेषयुक्त असण्याची अवस्था, व्यापात्ती, व्यापाज्जना, व्यापाज्जितत्व, विरोध, प्रतिविरोध, चंडिक्क, असुरोप, चित्ताची अनत्तमनता—हा त्या वेळी व्यापाद असतो... इत्यादी... तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, caturaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, tivaṅgiko maggo hoti, cattāri balāni honti, dve hetū honti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, पाच इंद्रिये असतात, चतुरंगिक ध्यान असते, त्र्यंगिक मार्ग असतो, चार बले असतात, दोन हेतू असतात, एक स्पर्श असतो... इत्यादी... एक धम्मायतन असते, एक धम्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत... इत्यादी. 420. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā vīriyindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhi vīriyabalaṃ samādhibalaṃ ahirikabalaṃ anottappabalaṃ doso moho byāpādo ahirikaṃ anottappaṃ samatho paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā akusalā. ४२०. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, वीर्येंद्रिय, समाधिंद्रिय, जीवितेंद्रिय, मिथ्या संकल्प, मिथ्या व्यायाम, मिथ्या समाधी, वीर्यबल, समाधिबल, अहीरिकबल, अनोत्तप्पबल, द्वेष, मोह, व्यापाद, अहीरिक, अनोत्तप्प, शमथ, प्रग्रह, अविक्षेप; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे... हे धर्म अकुशल आहेत. 421. Katame [Pg.102] dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti domanassasahagataṃ paṭighasampayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā…pe… dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā akusalā. ४२१. कोणते धर्म अकुशल आहेत? ज्या वेळी दौर्मनस्यसहगत, प्रतिघसंप्रयुक्त आणि ससंस्कार अकुशल चित्त उत्पन्न होते, जे रूपारंबण किंवा... पे... धर्मारंबण यांपैकी ज्या ज्या आलंबनाचा आश्रय घेऊन उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... अविक्षेप असतो... पे... हे धर्म अकुशल आहेत. 422. Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ vicikicchāsampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāyāmo hoti, vīriyabalaṃ hoti, ahirikabalaṃ hoti, anottappabalaṃ hoti, vicikicchā hoti, moho hoti, ahirikaṃ hoti, anottappaṃ hoti, paggāho hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā. ४२२. कोणते धर्म अकुशल आहेत? ज्या वेळी उपेक्षासहगत, विचिकित्सासंप्रयुक्त अकुशल चित्त उत्पन्न होते, जे रूपारंबण, शब्दारंबण, गंधारंबण, रसारंबण, स्प्रष्टव्यारंबण किंवा धर्मारंबण यांपैकी ज्या ज्या आलंबनाचा आश्रय घेऊन उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, उपेक्षा असते, चित्ताची एकाग्रता असते, वीर्येंद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, उपेक्षेंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, मिथ्या संकल्प असतो, मिथ्या व्यायाम असतो, वीर्यबल असते, अहीरिकबल असते, अनोत्तप्पबल असते, विचिकित्सा असते, मोह असतो, अहीरिक असते, अनोत्तप्प असते, प्रग्रह असतो; तसेच त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत. 423. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti…pe…. ४२३. त्या वेळी स्पर्श कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, सम्यक् स्पर्श, स्पर्शितत्व असते—हा त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... 424. Katamā tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti…pe…. ४२४. त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती असते—ही त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता असते... पे... 425. Katamā tasmiṃ samaye vicikicchā hoti? Yā tasmiṃ samaye kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ tasmiṃ samaye vicikicchā hoti…pe… ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā. ४२५. त्या वेळी विचिकित्सा कोणती असते? त्या वेळी जी आकांक्षा, आकांक्षा करण्याची क्रिया, आकांक्षितत्व, विमती, विचिकित्सा, द्वैधभाव, दुहेरी मार्ग, संशय, अनैकांतिक ग्रहण, मागे सरकणे, सभोवताली फिरणे, अवगाहन न करणे, चित्ताची जडता, मनाचे ओरखडणे असते—ही त्या वेळी विचिकित्सा असते... पे... तसेच त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, cattāri indriyāni honti[Pg.103], caturaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, duvaṅgiko maggo hoti, tīṇi balāni honti, eko hetu hoti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, चार इंद्रिये असतात, चतुरंगिक ध्यान असते, द्व्यंगिक मार्ग असतो, तीन बले असतात, एक हेतू असतो, एक स्पर्श असतो... पे... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; तसेच त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत... पे... 426. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā vīriyindriyaṃ jīvitindriyaṃ micchāsaṅkappo micchāvāyāmo vīriyabalaṃ ahirikabalaṃ anottappabalaṃ vicikicchā moho ahirikaṃ anottappaṃ paggāho; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā akusalā. ४२६. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, वीर्येंद्रिय, जीवितेंद्रिय, मिथ्या संकल्प, मिथ्या व्यायाम, वीर्यबल, अहीरिकबल, अनोत्तप्पबल, विचिकित्सा, मोह, अहीरिक, अनोत्तप्प, प्रग्रह; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे... हे धर्म अकुशल आहेत. 427. Katame dhammā akusalā? Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ uddhaccasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā…pe… yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti, micchāsaṅkappo hoti, micchāvāyāmo hoti, micchāsamādhi hoti, vīriyabalaṃ hoti, samādhibalaṃ hoti, ahirikabalaṃ hoti, anottappabalaṃ hoti, uddhaccaṃ hoti, moho hoti, ahirikaṃ hoti, anottappaṃ hoti, samatho hoti, paggāho hoti, avikkhepo hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā. ४२७. कोणते धर्म अकुशल आहेत? ज्या वेळी उपेक्षासहगत, औद्धत्यसंप्रयुक्त अकुशल चित्त उत्पन्न होते, जे रूपारंबण किंवा... पे... ज्या ज्या आलंबनाचा आश्रय घेऊन उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, उपेक्षा असते, चित्ताची एकाग्रता असते, वीर्येंद्रिय असते, समाधिंद्रिय असते, मनेंद्रिय असते, उपेक्षेंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते, मिथ्या संकल्प असतो, मिथ्या व्यायाम असतो, मिथ्या समाधी असते, वीर्यबल असते, समाधिबल असते, अहीरिकबल असते, अनोत्तप्पबल असते, औद्धत्य असते, मोह असतो, अहीरिक असते, अनोत्तप्प असते, शमथ असतो, प्रग्रह असतो, अविक्षेप असतो; तसेच त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत. 428. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti…pe…. ४२८. त्या वेळी स्पर्श कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, सम्यक् स्पर्श, स्पर्शितत्व असते—हा त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... 429. Katamaṃ tasmiṃ samaye uddhaccaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittassa uddhaccaṃ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṃ cittassa – idaṃ tasmiṃ samaye [Pg.104] uddhaccaṃ hoti …pe… ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā. ४२९. त्या वेळी औद्धत्य कोणते असते? त्या वेळी चित्ताचे जे औद्धत्य, अशांतता, चित्ताचा विक्षेप, चित्ताची अस्थिरता असते—हे त्या वेळी औद्धत्य असते... पे... तसेच त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, caturaṅgikaṃ jhānaṃ hoti, tivaṅgiko maggo hoti, cattāri balāni honti, eko hetu hoti, eko phasso hoti…pe… ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā akusalā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, पाच इंद्रिये असतात, चतुरंगिक ध्यान असते, त्र्यंगिक मार्ग असतो, चार बले असतात, एक हेतू असतो, एक स्पर्श असतो... पे... एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; तसेच त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात—हे धर्म अकुशल आहेत... पे... 430. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā vīriyindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhi vīriyabalaṃ samādhibalaṃ ahirikabalaṃ anottappabalaṃ uddhaccaṃ moho ahirikaṃ anottappaṃ samatho paggāho avikkhepo; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā akusalā. ४३०. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, विरियिन्द्रिय, समाधिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, मिच्छासंकप्प, मिच्छावायाम, मिच्छासमाधि, विरियबल, समाधिबल, अहिरिकबल, अनोत्तप्पबल, उद्धच्च, मोह, अहिरिक, अनोत्तप्प, समथ, पग्गाह, अविक्खेप; किंवा पुन्हा त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे०... हे धर्म अकुशल आहेत. Dvādasa akusalacittāni. बारा अकुशल चित्ते (समाप्त). Abyākatavipāko अव्याकृत विपाक. Kusalavipākapañcaviññāṇāni कुशल विपाक पंचविज्ञान. 431. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ४३१. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कामावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या असण्यामुळे आणि संचित केलेल्या असण्यामुळे उपेक्षासहगत, रूपारंबण चक्षुविज्ञान विपाक म्हणून उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, उपेक्षा असते, चित्ताची एकाग्रता असते, मनिन्द्रिय असते, उपेक्खिन्द्रिय असते, जीवितिन्द्रिय असते; किंवा पुन्हा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत. 432. Katamo [Pg.105] tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. ४३२. त्या वेळी स्पर्श कोणता असतो? जो त्या वेळी स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, सम्यक् स्पर्श करण्याची क्रिया, स्पर्शित असण्याची अवस्था असते - हा त्या वेळी स्पर्श असतो. 433. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjācakkhuviññāṇadhātusamphassajaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti. ४३३. त्या वेळी वेदना कोणती असते? जी त्या वेळी तज्जन्य चक्षुविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न झालेली, चैतसिक, सुखदही नाही आणि दुःखदही नाही अशी, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली, अदुःख-असुख अनुभूती, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना असते - ही त्या वेळी वेदना असते. 434. Katamā tasmiṃ samaye saññā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjācakkhuviññāṇadhātusamphassajā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saññā hoti. ४३४. त्या वेळी संज्ञा कोणती असते? जी त्या वेळी तज्जन्य चक्षुविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न झालेली संज्ञा, संज्ञान, संज्ञानत्व असते - ही त्या वेळी संज्ञा असते. 435. Katamā tasmiṃ samaye cetanā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjācakkhuviññāṇadhātusamphassajā cetanā sañcetanā cetayitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cetanā hoti. ४३५. त्या वेळी चेतना कोणती असते? जी त्या वेळी तज्जन्य चक्षुविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न झालेली चेतना, संचेतना, चेतयितत्व असते - ही त्या वेळी चेतना असते. 436. Katamaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjācakkhuviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti. ४३६. त्या वेळी चित्त कोणते असते? जे त्या वेळी चित्त, मन, मानस, हृदय, पांडर, मन, मनायतन, मनिन्द्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, तज्जन्य चक्षुविज्ञानधातू असते - हे त्या वेळी चित्त असते. 437. Katamā tasmiṃ samaye upekkhā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye upekkhā hoti. ४३७. त्या वेळी उपेक्षा कोणती असते? जी त्या वेळी चैतसिक, सुखदही नाही आणि दुःखदही नाही अशी, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली, अदुःख-असुख अनुभूती, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना असते - ही त्या वेळी उपेक्षा असते. 438. Katamā tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti. ४३८. त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता कोणती असते? जी त्या वेळी चित्ताची स्थिती असते - ही त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता असते. 439. Katamaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjācakkhuviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. ४३९. त्या वेळी मनिन्द्रिय कोणते असते? जे त्या वेळी चित्त, मन, मानस, हृदय, पांडर, मन, मनायतन, मनिन्द्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, तज्जन्य चक्षुविज्ञानधातू असते - हे त्या वेळी मनिन्द्रिय असते. 440. Katamaṃ [Pg.106] tasmiṃ samaye upekkhindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye upekkhindriyaṃ hoti. ४४०. त्या वेळी उपेक्खिन्द्रिय कोणते असते? जी त्या वेळी चैतसिक, सुखदही नाही आणि दुःखदही नाही अशी, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली, अदुःख-असुख अनुभूती, चित्तस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना असते - हे त्या वेळी उपेक्खिन्द्रिय असते. 441. Katamaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti? Yo tesaṃ arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ४४१. त्या वेळी जीवितिन्द्रिय कोणते असते? जे त्या अरूपी धर्मांचे आयुष्य, स्थिती, यापना, वहन, वर्तन, पालन, जीवित, जीवितिन्द्रिय असते - हे त्या वेळी जीवितिन्द्रिय असते; किंवा पुन्हा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, tīṇindriyāni honti, eko phasso hoti…pe… ekā cakkhuviññāṇadhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, three इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो... पे०... एक चक्षुविज्ञानधातू असते, एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; किंवा पुन्हा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत... पे०... 442. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā cittassekaggatā jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ४४२. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, चित्ताची एकाग्रता, जीवितिन्द्रिय; किंवा पुन्हा त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे०... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 443. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ saddārammaṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ…pe… jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ…pe… kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti sukhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, sukhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ४४३. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कामावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या असण्यामुळे आणि संचित केलेल्या असण्यामुळे उपेक्षासहगत, सद्दालंबन श्रोत्रविज्ञान विपाक म्हणून उत्पन्न होते... पे०... उपेक्षासहगत, गंधालंबन घ्राणविज्ञान उत्पन्न होते... पे०... उपेक्षासहगत, रसालंबन जिव्हाविज्ञान उत्पन्न होते... पे०... सुखसहगत, स्प्रष्टव्यालंबन कायविज्ञान उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, सुख असते, चित्ताची एकाग्रता असते, मनिन्द्रिय असते, सुखिन्द्रिय असते, जीवितिन्द्रिय असते; किंवा पुन्हा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत. 444. Katamo [Pg.107] tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. ४४४. त्या वेळी स्पर्श कोणता असतो? जो त्या वेळी स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, सम्यक् स्पर्श करण्याची क्रिया, स्पर्शित असण्याची अवस्था असते - हा त्या वेळी स्पर्श असतो. 445. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjākāyaviññāṇadhātusamphassajaṃ kāyikaṃ sātaṃ kāyikaṃ sukhaṃ kāyasamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti. ४४५. त्या वेळी वेदना कोणती असते? जी त्या वेळी तज्जन्य कायविज्ञानधातूच्या स्पर्शापासून उत्पन्न झालेली, कायिक साता, कायिक सुख, कायस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली साता, सुखद अनुभूती, कायस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली सुखद वेदना असते - ही त्या वेळी वेदना असते. 446. Katamā tasmiṃ samaye saññā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjākāyaviññāṇadhātusamphassajā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saññā hoti. ४४६. त्या वेळी 'संज्ञा' कोणती असते? त्या वेळी त्या (संज्ञेला) अनुरूप अशा कायविज्ञानधातूच्या संस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली जी संज्ञा, संज्ञान (ओळखण्याची क्रिया), संज्ञानत्व (ओळखण्याची अवस्था) - ही त्या वेळी 'संज्ञा' असते. 447. Katamā tasmiṃ samaye cetanā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjākāyaviññāṇadhātusamphassajā cetanā sañcetanā cetayitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cetanā hoti. ४४७. त्या वेळी 'चेतना' कोणती असते? त्या वेळी त्या (चेतनेला) अनुरूप अशा कायविज्ञानधातूच्या संस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली जी चेतना, संचेतना (प्रेरणा देण्याची क्रिया), संचेतयितत्व (प्रेरणा देण्याची अवस्था) - ही त्या वेळी 'चेतना' असते. 448. Katamaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjākāyaviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti. ४४८. त्या वेळी 'चित्त' कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर (शुद्ध मन), मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्या अनुरूप अशी कायविज्ञानधातू - हे त्या वेळी 'चित्त' असते. 449. Katamaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye kāyikaṃ sātaṃ kāyikaṃ sukhaṃ kāyasamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti. ४४९. त्या वेळी 'सुख' कोणते असते? त्या वेळी जे कायिक (शारीरिक) साद (अनुकूलता), कायिक सुख, कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले साद व सुख, वेदयित (अनुभव), आणि कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली सादयुक्त व सुखकारक वेदना - हे त्या वेळी 'सुख' असते. 450. Katamā tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti. ४५०. त्या वेळी 'चित्ताची एकाग्रता' कोणती असते? त्या वेळी जी चित्ताची स्थिती (स्थिरता) - ही त्या वेळी 'चित्ताची एकाग्रता' असते. 451. Katamaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjākāyaviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. ४५१. त्या वेळी 'मनिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर (शुद्ध मन), मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्या अनुरूप अशी कायविज्ञानधातू - हे त्या वेळी 'मनिंद्रिय' असते. 452. Katamaṃ [Pg.108] tasmiṃ samaye sukhindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye kāyikaṃ sātaṃ kāyikaṃ sukhaṃ kāyasamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye sukhindriyaṃ hoti. ४५२. त्या वेळी 'सुखिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जे कायिक साद, कायिक सुख, कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले साद व सुख, वेदयित, आणि कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली सादयुक्त व सुखकारक वेदना - हे त्या वेळी 'सुखिंद्रिय' असते. 453. Katamaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti? Yo tesaṃ arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ४५३. त्या वेळी 'जीवितेंद्रिय' कोणते असते? त्या अरूप (अमूर्त) धर्मांचे जे आयुष्य, स्थिती, यापना (जीवनयात्रा चालू ठेवणे), यापन, इरियना (वर्तन), वहन, पालन, जीवित, जीवितेंद्रिय - हे त्या वेळी 'जीवितेंद्रिय' असते; शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म 'अव्याकृत' आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, tīṇindriyāni honti, eko phasso hoti…pe… ekā kāyaviññāṇadhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, तीन इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो... पे... एक कायविज्ञानधातू असते, एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म 'अव्याकृत' आहेत... पे... 454. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā cittassekaggatā jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ४५४. त्या वेळी 'संस्कारस्कंध' कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, चित्ताची एकाग्रता, जीवितेंद्रिय; शिवाय, वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि विज्ञानस्कंध वगळून त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हा त्या वेळी 'संस्कारस्कंध' असतो... पे... हे धर्म 'अव्याकृत' आहेत. Kusalavipākāni pañcaviññāṇāni. कुशलविपाक पंचविज्ञान. Kusalavipākamanodhātu कुशलविपाक मनोधातू 455. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti[Pg.109], upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ४५५. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कामावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या व संचित केलेल्या कारणाने, उपेक्षासहगत विपाक मनोधातू उत्पन्न होते, जी रूपारंबन किंवा... पे... स्प्रष्टव्यारंबन असणारी असते, ज्या ज्या आलंबनाला आरंभ करून, त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, उपेक्षा असते, चित्ताची एकाग्रता असते, मनिंद्रिय असते, उपेक्षिंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते; शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म 'अव्याकृत' आहेत. 456. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. ४५६. त्या वेळी 'स्पर्श' कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, फुसना (स्पर्श करण्याची क्रिया), संफुसना, संस्पृष्टत्व (स्पर्श करण्याची अवस्था) - हा त्या वेळी 'स्पर्श' असतो. 457. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjāmanodhātusamphassajaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti. ४५७. त्या वेळी 'वेदना' कोणती असते? त्या वेळी त्या (वेदनेला) अनुरूप अशा मनोधातूच्या संस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले, चैतसिक असलेले, जे सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चित्तसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले अदुःख-असुख वेदयित, आणि चित्तसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना - ही त्या वेळी 'वेदना' असते. 458. Katamā tasmiṃ samaye saññā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanodhātusamphassajā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saññā hoti. ४५८. त्या वेळी 'संज्ञा' कोणती असते? त्या वेळी त्या (संज्ञेला) अनुरूप अशा मनोधातूच्या संस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली जी संज्ञा, संज्ञान, संज्ञानत्व - ही त्या वेळी 'संज्ञा' असते. 459. Katamā tasmiṃ samaye cetanā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanodhātusamphassajā cetanā sañcetanā cetayitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cetanā hoti. ४५९. त्या वेळी 'चेतना' कोणती असते? त्या वेळी त्या (चेतनेला) अनुरूप अशा मनोधातूच्या संस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली जी चेतना, संचेतना, संचेतयितत्व - ही त्या वेळी 'चेतना' असते. 460. Katamaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu – idaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti. ४६०. त्या वेळी 'चित्त' कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्या अनुरूप अशी मनोधातू - हे त्या वेळी 'चित्त' असते. 461. Katamo tasmiṃ samaye vitakko hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vitakko hoti. ४६१. त्या वेळी 'वितर्क' कोणता असतो? त्या वेळी जो तर्क, वितर्क, संकल्प, अर्पणा (चित्ताला आलंबनावर स्थिर करणे), व्यर्पणा, चित्ताचे अभिनिरोपण (चित्ताला आलंबनावर चढवणे) - हा त्या वेळी 'वितर्क' असतो. 462. Katamo tasmiṃ samaye vicāro hoti? Yo tasmiṃ samaye cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhānatā anupekkhanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye vicāro hoti. ४६२. त्या वेळी 'विचार' कोणता असतो? त्या वेळी जो चार (संचार), विचार, अनुविचार, उपविचार, चित्ताची अनुसंधानता, अनुपरीक्षणता - हा त्या वेळी 'विचार' असतो. 463. Katamā [Pg.110] tasmiṃ samaye upekkhā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye upekkhā hoti. ४६३. त्या वेळी 'उपेक्षा' कोणती असते? त्या वेळी जे चैतसिक असलेले, सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चित्तसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले अदुःख-असुख वेदयित, आणि चित्तसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना - ही त्या वेळी 'उपेक्षा' असते. 464. Katamā tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti. ४६४. त्या वेळी 'चित्ताची एकाग्रता' कोणती असते? त्या वेळी जी चित्ताची स्थिती - ही त्या वेळी 'चित्ताची एकाग्रता' असते. 465. Katamaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanodhātu – idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. ४६५. त्या वेळी 'मनिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांढर, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्या अनुरूप अशी मनोधातू - हे त्या वेळी 'मनिंद्रिय' असते. 466. Katamaṃ tasmiṃ samaye upekkhindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye upekkhindriyaṃ hoti. ४६६. त्या वेळी 'उपेक्षिंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक असलेले, सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चित्तसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले अदुःख-असुख वेदयित, आणि चित्तसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना - हे त्या वेळी 'उपेक्षिंद्रिय' असते. 467. Katamaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti? Yo tesaṃ arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ४६७. त्या वेळी 'जीवितेंद्रिय' कोणते असते? त्या अरूप (नाम) धर्मांचे जे आयुष्य, स्थिती, यापना (निर्वाह), यापन (जीवनयात्रा), वहन (प्रवृत्ती), वर्तन, पालन, जीवन, जीवितेंद्रिय असते - हे त्या वेळी जीवितेंद्रिय असते. शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, tīṇindriyāni honti, eko phasso hoti…pe… ekā manodhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, तीन इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो... पे०... एक मनोधातू असते, एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते. शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत... पे०... 468. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ [Pg.111] ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ४६८. त्या वेळी 'संस्कारस्कंध' कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, जीवितेंद्रिय; आणि त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे०... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Kusalavipākā manodhātu. कुशल-विपाक मनोधातू. Kusalavipākamanoviññāṇadhātusomanassasahagatā कुशल-विपाक मनोविज्ञानधातू (सौमनस्यसहगत). 469. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ४६९. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कामावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या व संचित केलेल्या (उपचित) कारणाने, विपाकरूप मनोविज्ञानधातू सौमनस्यसहगत (आनंदाने युक्त) होऊन रूपालंबन किंवा... पे०... धर्मालंबन किंवा ज्या ज्या कोणत्याही आलंबनाचा आश्रय घेऊन उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, प्रीती असते, सुख असते, चित्ताची एकाग्रता असते, मनेंद्रिय असते, सौमनस्येंद्रिय असते, जीवितेंद्रिय असते. शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत. 470. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. ४७०. त्या वेळी 'स्पर्श' कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, सम्यक् स्पर्श करण्याची क्रिया, स्पर्शित असण्याची अवस्था असते - हा त्या वेळी स्पर्श असतो. 471. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti. ४७१. त्या वेळी 'वेदना' कोणती असते? त्या वेळी त्या अनुरूप (तज्जा) मनोविज्ञानधातूच्या संस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले जे चैतसिक साता (अनुकूलता), चैतसिक सुख, चेतःसंस्पर्शजन्य साता व सुखद वेदन, चेतःसंस्पर्शजन्य साता व सुखद वेदना असते - ही त्या वेळी वेदना असते. 472. Katamā tasmiṃ samaye saññā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saññā hoti. ४७२. त्या वेळी 'संज्ञा' कोणती असते? त्या वेळी त्या अनुरूप (तज्जा) मनोविज्ञानधातूच्या संस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली जी संज्ञा, संज्ञान (ओळखण्याची क्रिया), संज्ञानितत्व (ओळखण्याची अवस्था) असते - ही त्या वेळी संज्ञा असते. 473. Katamā tasmiṃ samaye cetanā hoti. Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā cetanā sañcetanā cetayitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cetanā hoti. ४७३. त्या वेळी 'चेतना' कोणती असते? त्या वेळी त्या अनुरूप (तज्जा) मनोविज्ञानधातूच्या संस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली जी चेतना, संचेतना, चेतयितत्व (चेतनेची अवस्था) असते - ही त्या वेळी चेतना असते. 474. Katamaṃ [Pg.112] tasmiṃ samaye cittaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti. ४७४. त्या वेळी 'चित्त' कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांडर (शुद्ध मन), मन, मनायतन, मनेंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्या अनुरूप (तज्जा) मनोविज्ञानधातू असते - हे त्या वेळी चित्त असते. 475. Katamo tasmiṃ samaye vitakko hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vitakko hoti. ४७५. त्या वेळी 'वितर्क' कोणता असतो? त्या वेळी जो तर्क, वितर्क, संकल्प, अर्पणा (चित्ताचे आलंबनावर स्थिर होणे), व्यर्पणा, चित्ताचे आलंबनावर पूर्णपणे रोपण करणे असते - हा त्या वेळी वितर्क असतो. 476. Katamo tasmiṃ samaye vicāro hoti? Yo tasmiṃ samaye cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhānatā anupekkhanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye vicāro hoti. ४७६. त्या वेळी 'विचार' कोणता असतो? त्या वेळी जो चार (संचार), विचार, अनुविचार, उपविचार, चित्ताचे आलंबनाशी सतत अनुसंधान, चित्ताचे आलंबनावर सतत लक्ष ठेवणे असते - हा त्या वेळी विचार असतो. 477. Katamā tasmiṃ samaye pīti hoti? Yā tasmiṃ samaye pīti pāmojjaṃ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassa – ayaṃ tasmiṃ samaye pīti hoti. ४७७. त्या वेळी 'प्रीती' कोणती असते? त्या वेळी जी प्रीती, प्रामोद्य (आनंद), आमोदना, प्रमोदना, हास्य, प्रहास्य, वित्त (चित्ताची तृप्ती), ओदग्य (चित्ताची प्रफुल्लता), चित्ताची प्रसन्नता असते - ही त्या वेळी प्रीती असते. 478. Katamaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye sukhaṃ hoti. ४७८. त्या वेळी 'सुख' कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक साता (अनुकूलता), चैतसिक सुख, चेतःसंस्पर्शजन्य साता व सुखद वेदन, चेतःसंस्पर्शजन्य साता व सुखद वेदना असते - हे त्या वेळी सुख असते. 479. Katamā tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti. ४७९. त्या वेळी 'चित्ताची एकाग्रता' कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती (स्थिरता) असते - ही त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता असते. 480. Katamaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. ४८०. त्या वेळी 'मनेंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जे चित्त, मन, मानस, हृदय, पांडर (शुद्ध मन), मन, मनायतन, मनेंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, आणि त्या अनुरूप (तज्जा) मनोविज्ञानधातू असते - हे त्या वेळी मनेंद्रिय असते. 481. Katamaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye somanassindriyaṃ hoti. ४८१. त्या वेळी 'सौमनस्येंद्रिय' कोणते असते? त्या वेळी जे चैतसिक साता (अनुकूलता), चैतसिक सुख, चेतःसंस्पर्शजन्य साता व सुखद वेदन, चेतःसंस्पर्शजन्य साता व सुखद वेदना असते - हे त्या वेळी सौमनस्येंद्रिय असते. 482. Katamaṃ [Pg.113] tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti? Yo tesaṃ arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ४८२. त्या वेळी 'जीवितेंद्रिय' कोणते असते? त्या अरूप (नाम) धर्मांचे जे आयुष्य, स्थिती, यापना (निर्वाह), यापन (जीवनयात्रा), वहन (प्रवृत्ती), वर्तन, पालन, जीवन, जीवितेंद्रिय असते - हे त्या वेळी जीवितेंद्रिय असते. शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, tīṇindriyāni honti, eko phasso hoti…pe… ekā manoviññāṇadhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, three इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो... पे०... एक मनोविज्ञानधातू असते, एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते. शिवाय, त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत... पे०... 483. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ४८३. त्या वेळी 'संस्कारस्कंध' कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, प्रीती, चित्ताची एकाग्रता, जीवितेंद्रिय; आणि त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे०... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Kusalavipākā manoviññāṇadhātu somanassasahagatā. कुशल-विपाक मनोविज्ञानधातू (सौमनस्यसहगत). Kusalavipākamanoviññāṇadhātuupekkhāsahagatā कुशल विपाकाची उपेक्षासहगत मनोविज्ञानधातू 484. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ४८४. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कामावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या व संचित केलेल्या प्रक्रियेमुळे, उपेक्षासहगत विपाक मनोविज्ञानधातू उत्पन्न होते, जी रूप-आलंबन असलेली वा... पे... धर्म-आलंबन असलेली वा ज्या ज्या कशालाही आलंबन करून उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, वितर्क होतो, विचार होतो, उपेक्षा होते, चित्ताची एकाग्रता होते, मनिंद्रिय होते, उपेक्षेंद्रिय होते, जीवितेंद्रिय होते; किंवा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत. 485. Katamo [Pg.114] tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. ४८५. त्या वेळी कोणता स्पर्श असतो? जो त्या वेळी स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, संस्पर्श, संस्पर्शित असण्याची अवस्था - हा त्या वेळी स्पर्श असतो. 486. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti. ४८६. त्या वेळी कोणती वेदना असते? त्या वेळी त्या मनोविज्ञानधातूच्या संस्पर्शाने उत्पन्न झालेले, जे चैतसिक सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चेतोसंस्पर्शाने उत्पन्न झालेले अदुःख-असुख वेदयित (अनुभव), चेतोसंस्पर्शाने उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना - ही त्या वेळी वेदना असते. 487. Katamā tasmiṃ samaye saññā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saññā hoti. ४८७. त्या वेळी कोणती संज्ञा असते? त्या वेळी त्या मनोविज्ञानधातूच्या संस्पर्शाने उत्पन्न झालेली जी संज्ञा, संज्ञान (ओळखणे), संज्ञान करण्याची अवस्था - ही त्या वेळी संज्ञा असते. 488. Katamā tasmiṃ samaye cetanā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā cetanā sañcetanā cetayitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cetanā hoti. ४८८. त्या वेळी कोणती चेतना असते? त्या वेळी त्या मनोविज्ञानधातूच्या संस्पर्शाने उत्पन्न झालेली जी चेतना, संचेतना, चेतयितत्व (चेतनेची अवस्था) - ही त्या वेळी चेतना असते. 489. Katamaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ hoti. ४८९. त्या वेळी कोणते चित्त असते? जे त्या वेळी चित्त, मन, मानस, हृदय, पांडर (शुद्ध मन), मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, त्यातून उत्पन्न झालेली मनोविज्ञानधातू - हे त्या वेळी चित्त असते. 490. Katamo tasmiṃ samaye vitakko hoti? Yo tasmiṃ samaye takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vitakko hoti. ४९०. त्या वेळी कोणता वितर्क असतो? जो त्या वेळी तर्क, वितर्क, संकल्प, अर्पणा (चित्ताचे आलंबनावर स्थिरीकरण), व्यर्पणा, चित्ताचे अभिनिरोपण (आलंबनावर चढवणे) - हा त्या वेळी वितर्क असतो. 491. Katamo tasmiṃ samaye vicāro hoti? Yo tasmiṃ samaye cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhānatā anupekkhanatā – ayaṃ tasmiṃ samaye vicāro hoti. ४९१. त्या वेळी कोणता विचार असतो? जो त्या वेळी चार, विचार, अनुविचार, उपविचार, चित्ताची अनुसंधानता (सतत जोडणी), अनुपरीक्षणता (सतत परीक्षण करणे) - हा त्या वेळी विचार असतो. 492. Katamā tasmiṃ samaye upekkhā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye upekkhā hoti. ४९२. त्या वेळी कोणती उपेक्षा असते? त्या वेळी जे चैतसिक सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चेतोसंस्पर्शाने उत्पन्न झालेले अदुःख-असुख वेदयित, चेतोसंस्पर्शाने उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना - ही त्या वेळी उपेक्षा असते. 493. Katamā [Pg.115] tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti. ४९३. त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता कोणती असते? जी त्या वेळी चित्ताची स्थिती (स्थिरता) - ही त्या वेळी चित्ताची एकाग्रता असते. 494. Katamaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ tasmiṃ samaye manindriyaṃ hoti. ४९४. त्या वेळी कोणते मनिंद्रिय असते? जे त्या वेळी चित्त, मन, मानस, हृदय, पांडर, मन, मनायतन, मनिंद्रिय, विज्ञान, विज्ञानस्कंध, त्यातून उत्पन्न झालेली मनोविज्ञानधातू - हे त्या वेळी मनिंद्रिय असते. 495. Katamaṃ tasmiṃ samaye upekkhindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye upekkhindriyaṃ hoti. ४९५. त्या वेळी कोणते उपेक्षेंद्रिय असते? जे त्या वेळी चैतसिक सुखकारकही नाही आणि दुःखकारकही नाही, चेतोसंस्पर्शाने उत्पन्न झालेले अदुःख-असुख वेदयित, चेतोसंस्पर्शाने उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना - हे त्या वेळी उपेक्षेंद्रिय असते. 496. Katamaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti? Yo tesaṃ arūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ४९६. त्या वेळी कोणते जीवितेंद्रिय असते? जे त्या अरूप धर्मांचे आयुष्य, स्थिती, यापना (जीवनयात्रा), यापन करण्याची क्रिया, वहन, वर्तन, पालन, जीवन, जीवितेंद्रिय - हे त्या वेळी जीवितेंद्रिय असते; किंवा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, tīṇindriyāni honti, eko phasso hoti…pe… ekā manoviññāṇadhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, तीन इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो... पे... एक मनोविज्ञानधातू असते, एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; किंवा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत... पे... 497. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ४९७. त्या वेळी कोणता संस्कारस्कंध असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, जीवितेंद्रिय; किंवा त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात - वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Kusalavipākā upekkhāsahagatā manoviññāṇadhātu. कुशल विपाकाची उपेक्षासहगत मनोविज्ञानधातू. Aṭṭhamahāvipākā आठ महाविपाक 498. Katame [Pg.116] dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā ñāṇasampayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti …pe… ime dhammā abyākatā…pe… alobho abyākatamūlaṃ…pe… adoso abyākatamūlaṃ…pe… ime dhammā abyākatā. ४९८. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कामावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या व संचित केलेल्या प्रक्रियेमुळे, विपाक मनोविज्ञानधातू उत्पन्न होते - सौमनस्यसहगत ज्ञानसंप्रयुक्त... पे... सौमनस्यसहगत ज्ञानसंप्रयुक्त ससंस्कार... पे... सौमनस्यसहगत ज्ञानविप्रयुक्त... पे... सौमनस्यसहगत ज्ञानविप्रयुक्त ससंस्कार... पे... उपेक्षासहगत ज्ञानसंप्रयुक्त... पे... उपेक्षासहगत ज्ञानसंप्रयुक्त ससंस्कार... पे... उपेक्षासहगत ज्ञानविप्रयुक्त... पे... उपेक्षासहगत ज्ञानविप्रयुक्त ससंस्कार, रूप-आलंबन असलेली वा... पे... धर्म-आलंबन असलेली वा ज्या ज्या कशालाही आलंबन करून उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत... पे... अलोभ हे अव्याकृतमूळ आहे... पे... अद्वेष हे अव्याकृतमूळ आहे... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Aṭṭhamahāvipākā. आठ महाविपाक समाप्त. Rūpāvacaravipākā रूपावचर विपाक 499. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ४९९. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी रूपावचर भूमीत उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच रूपावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या व संचित केलेल्या प्रक्रियेमुळे, विपाक म्हणून कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पृथ्वीकृत्स्न आलंबन असलेल्या पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 500. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sukhassa ca pahānā…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ [Pg.117] samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५००. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी रूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... पे... द्वितीय ध्यान... पे... तृतीय ध्यान... पे... चतुर्थ ध्यान... पे... प्रथम ध्यान... पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे पृथ्वीकसिण आहे, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच रूपावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या व संचित केलेल्या असण्यामुळे, सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे पृथ्वीकसिण आहे, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Rūpāvacaravipākā. रूपावचर विपाक समाप्त. Arūpāvacaravipākā अरूपावचर विपाक. 501. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ākāsānañcāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ākāsānañcāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५०१. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे समतिक्रमण केल्यामुळे, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त होण्यामुळे, नानत्वसंज्ञांचे मनसिकार न केल्यामुळे, आकाशांनंत्यायतनाच्या संज्ञेसहगत असलेल्या सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच अरूपावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या व संचित केलेल्या असण्यामुळे, सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे समतिक्रमण केल्यामुळे, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त होण्यामुळे, नानत्वसंज्ञांचे मनसिकार न केल्यामुळे, आकाशांनंत्यायतनाच्या संज्ञेसहगत असलेल्या सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... विपाक असलेले चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 502. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma viññāṇañcāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma viññāṇañcāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५०२. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे आकाशांनंत्यायतन ओलांडून विज्ञानानंत्यायतनाच्या संज्ञेसहगत असलेल्या सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच अरूपावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या व संचित केलेल्या असण्यामुळे, सर्व प्रकारे आकाशांनंत्यायतन ओलांडून विज्ञानानंत्यायतनाच्या संज्ञेसहगत असलेल्या सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... विपाक असलेले चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 503. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ākiñcaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ [Pg.118] sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ākiñcaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५०३. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे विज्ञानानंत्यायतन ओलांडून आकिंचन्यायतनाच्या संज्ञेसहगत असलेल्या सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच अरूपावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या व संचित केलेल्या असण्यामुळे, सर्व प्रकारे विज्ञानानंत्यायतन ओलांडून आकिंचन्यायतनाच्या संज्ञेसहगत असलेल्या सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... विपाक असलेले चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 504. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५०४. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी अरूपलोकात उत्पन्न होण्यासाठी मार्गाची भावना करतो, सर्व प्रकारे आकिंचन्यायतन ओलांडून नैवसंज्ञानासंज्ञायतनाच्या संज्ञेसहगत असलेल्या सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच अरूपावचर कुशल कर्माच्या केलेल्या व संचित केलेल्या असण्यामुळे, सर्व प्रकारे आकिंचन्यायतन ओलांडून नैवसंज्ञानासंज्ञायतनाच्या संज्ञेसहगत असलेल्या सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... विपाक असलेले चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Arūpāvacaravipākā. अरूपावचर विपाक समाप्त. Lokuttaravipāka-paṭhamamaggavipākā लोकोत्तर विपाक - प्रथम मार्ग विपाक. Suddhikapaṭipadā शुद्धिका प्रतिपदा. 505. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… aññindriyaṃ hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५०५. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी निर्याणिक, अपचयगामी, दृष्टीगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... दुःखप्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या केलेल्या व भावित केलेल्या असण्यामुळे, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... दुःखप्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले शून्यत विपाक असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अज्ञेंद्रिय होते... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 506. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā [Pg.119] kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… aññindriyaṃ hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५०६. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी निर्याणिक, अपचयगामी, दृष्टीगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... दुःखप्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या केलेल्या व भावित केलेल्या असण्यामुळे, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... दुःखप्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले अनिमित्त विपाक असलेले प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अज्ञेंद्रिय होते... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 507. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… aññindriyaṃ hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५०७. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणारे, जन्म-मरणाचा नाश करणारे लोकोत्तर ध्यान, मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी विकसित केले जाते; कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा आणि दंधाभिज्ञा असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे, विपाकरूपात, कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा आणि अप्रणिहित असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अज्ञिंद्रिय होते...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 508. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññatanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५०८. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणारे, जन्म-मरणाचा नाश करणारे लोकोत्तर ध्यान, मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी विकसित केले जाते; वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे...पे... दुसऱ्या ध्यानाचा...पे... तिसऱ्या ध्यानाचा...पे... चौथ्या ध्यानाचा...पे... पहिल्या ध्यानाचा...पे... पाचव्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा आणि दंधाभिज्ञा असलेले कुशल आहे...पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा आणि शून्यत असलेले विपाक आहे...पे... दुःखप्रतिपदा आणि दंधाभिज्ञा असलेले कुशल आहे...पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा आणि अनिमित्त असलेले विपाक आहे...पे... दुःखप्रतिपदा आणि दंधाभिज्ञा असलेले कुशल आहे...पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा आणि अप्रणिहित असलेले विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 509. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññatanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ animittanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ [Pg.120] khippābhiññaṃ appaṇihitanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५०९. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणारे, जन्म-मरणाचा नाश करणारे लोकोत्तर ध्यान, मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी विकसित केले जाते; कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले...पे... सुखप्रतिपदा आणि दंधाभिज्ञा असलेले...पे... सुखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो...पे... दुसऱ्या ध्यानाचा...पे... तिसऱ्या ध्यानाचा...पे... चौथ्या ध्यानाचा...पे... पहिल्या ध्यानाचा...पे... पाचव्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे सुखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले कुशल आहे...पे... सुखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा आणि शून्यत असलेले विपाक आहे...पे... सुखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले कुशल आहे...पे... सुखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा आणि अनिमित्त असलेले विपाक आहे...पे... सुखप्रतिपदा आणि क्षिप्राभिज्ञा असलेले कुशल आहे...पे... सुखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा आणि अप्रणिहित असलेले विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Suddhikapaṭipadā. शुद्धिका प्रतिपदा समाप्त. Suddhikasuññataṃ शुद्धिका शून्यता. 510. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५१०. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणारे, जन्म-मरणाचा नाश करणारे लोकोत्तर ध्यान, मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी विकसित केले जाते; कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... शून्यत असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे, विपाकरूपात, कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... शून्यत असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 511. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati animittaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५११. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणारे, जन्म-मरणाचा नाश करणारे लोकोत्तर ध्यान, मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी विकसित केले जाते; कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... शून्यत असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे, विपाकरूपात, कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... अनिमित्त असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 512. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५१२. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणारे, जन्म-मरणाचा नाश करणारे लोकोत्तर ध्यान, मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी विकसित केले जाते; कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... शून्यत असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे, विपाकरूपात, कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... अप्रणिहित असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 513. Katame [Pg.121] dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññatanti kusalaṃ…pe… suññatanti vipāko…pe… suññatanti kusalaṃ…pe… animittanti vipāko…pe… suññatanti kusalaṃ…pe… appaṇihitanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५१३. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणारे, जन्म-मरणाचा नाश करणारे लोकोत्तर ध्यान, मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी विकसित केले जाते; वितर्क आणि विचारांच्या उपशмаमुळे...पे... दुसऱ्या ध्यानाचा...पे... तिसऱ्या ध्यानाचा...पे... चौथ्या ध्यानाचा...पे... पहिल्या ध्यानाचा...पे... पाचव्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे शून्यत असलेले कुशल आहे...पे... शून्यत असलेले विपाक आहे...पे... शून्यत असलेले कुशल आहे...पे... अनिमित्त असलेले विपाक आहे...पे... शून्यत असलेले कुशल आहे...पे... अप्रणिहित असलेले विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Suddhikasuññataṃ. शुद्धिका शून्यता समाप्त. Suññatapaṭipadā शून्यता प्रतिपदा. 514. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५१४. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणारे, जन्म-मरणाचा नाश करणारे लोकोत्तर ध्यान, मिथ्या दृष्टीच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी विकसित केले जाते; कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा आणि शून्यत असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे, विपाकरूपात, कामभोगांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा आणि शून्यत असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 515. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५१५. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी, मिथ्या दृष्टीचा त्याग करण्यासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या (सोतापत्ती फलाच्या) प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... दुःखद प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा असलेल्या 'शून्यत' पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे व भावितत्वामुळे, विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... दुःखद प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा असलेल्या 'अनिमित्त' पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 516. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā [Pg.122] vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५१६. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी, मिथ्या दृष्टीचा त्याग करण्यासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या (सोतापत्ती फलाच्या) प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... दुःखद प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा असलेल्या 'शून्यत' पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे व भावितत्वामुळे, विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... दुःखद प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा असलेल्या 'अप्रणिहित' पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 517. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññatanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññatanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññatanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññatanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५१७. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी, मिथ्या दृष्टीचा त्याग करण्यासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या (सोतापत्ती फलाच्या) प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; वितर्क आणि विचारांच्या शांततेमुळे... पे... दुसऱ्या ध्यानाचा... पे... तिसऱ्या ध्यानाचा... पे... चौथ्या ध्यानाचा... पे... पहिल्या ध्यानाचा... पे... पाचव्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा आणि 'शून्यत' आहे - हे कुशल आहे... पे... दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा आणि 'शून्यत' आहे - हा विपाक आहे... पे... दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा आणि 'शून्यत' आहे - हे कुशल आहे... पे... दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा आणि 'अनिमित्त' आहे - हा विपाक आहे... पे... दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा आणि 'शून्यत' आहे - हे कुशल आहे... पे... दुःखद प्रतिपदा, मंद अभिज्ञा आणि 'अप्रणिहित' आहे - हा विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 518. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ …pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññatanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññatanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññatanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ animittanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññatanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५१८. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी, मिथ्या दृष्टीचा त्याग करण्यासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या (सोतापत्ती फलाच्या) प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... दुःखद प्रतिपदा आणि क्षिप्र अभिज्ञा असलेल्या 'शून्यत' पहिल्या ध्यानाचा... पे... सुखद प्रतिपदा आणि मंद अभिज्ञा असलेल्या 'शून्यत' पहिल्या ध्यानाचा... पे... सुखद प्रतिपदा आणि क्षिप्र अभिज्ञा असलेल्या 'शून्यत' पहिल्या ध्यानाचा... पे... दुसऱ्या ध्यानाचा... पे... तिसऱ्या ध्यानाचा... पे... चौथ्या ध्यानाचा... पे... पहिल्या ध्यानाचा... पे... पाचव्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, जे सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा आणि 'शून्यत' आहे - हे कुशल आहे... पे... सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा आणि 'शून्यत' आहे - हा विपाक आहे... पे... सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा आणि 'शून्यत' आहे - हे कुशल आहे... पे... सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा आणि 'अनिमित्त' आहे - हा विपाक आहे... पे... सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा आणि 'शून्यत' आहे - हे कुशल आहे... पे... सुखद प्रतिपदा, क्षिप्र अभिज्ञा आणि 'अप्रणिहित' आहे - हा विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Suññatapaṭipadā. शून्यत प्रतिपदा. Suddhikaappaṇihitaṃ शुद्धिक अप्रणिहित. 519. Katame [Pg.123] dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५१९. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी, मिथ्या दृष्टीचा त्याग करण्यासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या (सोतापत्ती फलाच्या) प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... 'अप्रणिहित' पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे व भावितत्वामुळे, विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... 'अप्रणिहित' पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 520. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati animittaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५२०. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी, मिथ्या दृष्टीचा त्याग करण्यासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या (सोतापत्ती फलाच्या) प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... 'अप्रणिहित' पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे व भावितत्वामुळे, विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... 'अनिमित्त' पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 521. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५२१. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी, मिथ्या दृष्टीचा त्याग करण्यासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या (सोतापत्ती फलाच्या) प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... 'अप्रणिहित' पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे व भावितत्वामुळे, विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊन... पे... 'शून्यत' पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 522. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitanti kusalaṃ…pe… appaṇihitanti vipāko…pe… appaṇihitanti kusalaṃ…pe… [Pg.124] animittanti vipāko…pe… appaṇihitanti kusalaṃ…pe… suññatanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५२२. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी, मिथ्या दृष्टींच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी लोकोत्तर ध्यानाची भावना केली जाते; वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे 'अप्पणिहित' कुशल आहे...पे... 'अप्पणिहित' विपाक आहे...पे... 'अप्पणिहित' कुशल आहे...पे... 'अनिमित्त' विपाक आहे...पे... 'अप्पणिहित' कुशल आहे...पे... 'सुञ्ञत' विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Suddhikaappaṇihitaṃ. शुद्धिक अप्पणिहित. Appaṇihitapaṭipadā अप्पणिहित प्रतिपदा 523. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५२३. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी, मिथ्या दृष्टींच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी लोकोत्तर ध्यानाची भावना केली जाते; कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या केलेल्या आणि भावित केलेल्या असण्यामुळे, विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 524. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५२४. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी, मिथ्या दृष्टींच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी लोकोत्तर ध्यानाची भावना केली जाते; कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या केलेल्या आणि भावित केलेल्या असण्यामुळे, विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अनिमित्त' प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 525. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa [Pg.125] jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५२५. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी, मिथ्या दृष्टींच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी लोकोत्तर ध्यानाची भावना केली जाते; कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या केलेल्या आणि भावित केलेल्या असण्यामुळे, विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'सुञ्ञत' प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 526. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññatanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५२६. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी, मिथ्या दृष्टींच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी लोकोत्तर ध्यानाची भावना केली जाते; वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' कुशल आहे...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' विपाक आहे...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' कुशल आहे...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अनिमित्त' विपाक आहे...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' कुशल आहे...पे... दुःखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'सुञ्ञत' विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 527. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ animittanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññatanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५२७. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणाऱ्या, अपचयगामी, मिथ्या दृष्टींच्या प्रहाणासाठी आणि पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी लोकोत्तर ध्यानाची भावना केली जाते; कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखा प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' प्रथम ध्यान...पे... सुखा प्रतिपदा मंदाभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' प्रथम ध्यान...पे... सुखा प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' प्रथम ध्यान...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... पंचम ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे सुखा प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' कुशल आहे...पे... सुखा प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' विपाक आहे...पे... सुखा प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' कुशल आहे...पे... सुखा प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असलेले 'अनिमित्त' विपाक आहे...पे... सुखा प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असलेले 'अप्पणिहित' कुशल आहे...पे... सुखा प्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा असलेले 'सुञ्ञत' विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Appaṇihitapaṭipadā. अप्पणिहित प्रतिपदा. Vīsati mahānayā वीस महानय 528. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ maggaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ satipaṭṭhānaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ sammappadhānaṃ bhāveti…pe… [Pg.126] lokuttaraṃ iddhipādaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ indriyaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ balaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ bojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ saccaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ samathaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ dhammaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ khandhaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ āyatanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ dhātuṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ āhāraṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ phassaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ vedanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ saññaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ cetanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ cittaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ…pe… animittaṃ …pe… appaṇihitaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५२८. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर मार्गाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर सतिपट्ठानाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर सम्मप्पधानाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर इद्धिपादाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर इंद्रियाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर बलाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर बोज्झंगाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर सत्याची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर समथाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर धर्माची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर स्कंधाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर आयतनाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर धातूची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर आहाराची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर स्पर्शाची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर वेदनेची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर संज्ञेची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर चेतनेची भावना करतो...पे०... लोकोत्तर चित्ताची भावना करतो, जे नैर्याणिक (संसारातून बाहेर काढणारे), अपचयगामी (जन्म-मरणाचा नाश करणारे), चुकीच्या दृष्टींचा त्याग करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या (सोतापत्ती फलाच्या) प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... दुःखद प्रतिपदेने आणि मंद अभिज्ञेने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... दुःखद प्रतिपदेने आणि मंद अभिज्ञेने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, जे शून्यत...पे०... अनिमित्त...पे०... अप्रणिहित आहे, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Vīsati mahānayā. वीस महानय. Chandādhipateyyasuddhikapaṭipadā छंदाधिपतेय्य-शुद्धिक-प्रतिपदा 529. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५२९. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, जे नैर्याणिक, अपचयगामी, चुकीच्या दृष्टींचा त्याग करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने, शून्यत आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 530. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā [Pg.127] pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५३०. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, जे नैर्याणिक, अपचयगामी, चुकीच्या दृष्टींचा त्याग करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने, अनिमित्त आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 531. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५३१. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, जे नैर्याणिक, अपचयगामी, चुकीच्या दृष्टींचा त्याग करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने, अप्रणिहित आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 532. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५३२. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, जे नैर्याणिक, अपचयगामी, चुकीच्या दृष्टींचा त्याग करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे०... दुसऱ्या ध्यानाचा...पे०... तिसऱ्या ध्यानाचा...पे०... चौथ्या ध्यानाचा...पे०... पहिल्या ध्यानाचा...पे०... पाचव्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, जे दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त आहे - हे कुशल आहे...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने, शून्यत आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त आहे - हा विपाक आहे...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त आहे - हे कुशल आहे...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने, अनिमित्त आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त आहे - हा विपाक आहे...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त आहे - हे कुशल आहे...पे०... दुःखद प्रतिपदेने, मंद अभिज्ञेने, अप्रणिहित आणि छंदाधिपतेय्याने युक्त आहे - हा विपाक आहे, त्या वेळी स्पर्श असतो...पे०... अविक्षेप असतो...पे०... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 533. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ [Pg.128] khippābhiññaṃ chandādhipateyyaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ chandādhipateyyaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ animittaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५३३. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे निय्यानिक (संसारदुःखातून बाहेर काढणारे), अपचयगामी (जन्म-मरणाचा नाश करणारे), दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा चंदाधिपतेय्य आहे... सुखप्रतिपदा दन्धाभिज्ञा चंदाधिपतेय्य... सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा चंदाधिपतेय्य... दुसऱ्या ध्यानाचा... तिसऱ्या ध्यानाचा... चौथ्या ध्यानाचा... पहिल्या ध्यानाचा... पाचव्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा चंदाधिपतेय्य आहे, ते कुशल आहे... जे सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे, ते विपाक आहे... जे सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा चंदाधिपतेय्य आहे, ते कुशल आहे... जे सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा अनिमित्त चंदाधिपतेय्य आहे, ते विपाक आहे... जे सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा चंदाधिपतेय्य आहे, ते कुशल आहे... जे सुखप्रतिपदा क्षिप्राभिज्ञा अप्रणिहित चंदाधिपतेय्य आहे, ते विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Chandādhipateyyasuddhikapaṭipadā. चंदाधिपतेय्य-शुद्धिक-प्रतिपदा. Chandādhipateyyasuddhikasuññatā चंदाधिपतेय्य-शुद्धिक-शून्यत. 534. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५३४. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे निय्यानिक (संसारदुःखातून बाहेर काढणारे), अपचयगामी (जन्म-मरणाचा नाश करणारे), दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 535. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati animittaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५३५. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे निय्यानिक (संसारदुःखातून बाहेर काढणारे), अपचयगामी (जन्म-मरणाचा नाश करणारे), दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे अनिमित्त चंदाधिपतेय्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 536. Katame [Pg.129] dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५३६. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे निय्यानिक (संसारदुःखातून बाहेर काढणारे), अपचयगामी (जन्म-मरणाचा नाश करणारे), दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे अप्रणिहित चंदाधिपतेय्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 537. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… suññataṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… suññataṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… animittaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… suññataṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५३७. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे निय्यानिक (संसारदुःखातून बाहेर काढणारे), अपचयगामी (जन्म-मरणाचा नाश करणारे), दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे... दुसऱ्या ध्यानाचा... तिसऱ्या ध्यानाचा... चौथ्या ध्यानाचा... पहिल्या ध्यानाचा... पाचव्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे, ते कुशल आहे... जे शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे, ते विपाक आहे... जे शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे, ते कुशल आहे... जे अनिमित्त चंदाधिपतेय्य आहे, ते विपाक आहे... जे शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे, ते कुशल आहे... जे अप्रणिहित चंदाधिपतेय्य आहे, ते विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Chandādhipateyyasuddhikasuññatā. चंदाधिपतेय्य-शुद्धिक-शून्यत समाप्त. 538. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५३८. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे निय्यानिक (संसारदुःखातून बाहेर काढणारे), अपचयगामी (जन्म-मरणाचा नाश करणारे), दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा दन्धाभिज्ञा शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा दन्धाभिज्ञा शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 539. Katame [Pg.130] dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५३९. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) लोकोत्तर ध्यान भावना करतो, जे निय्यानिक (संसारदुःखातून बाहेर काढणारे), अपचयगामी (जन्म-मरणाचा नाश करणारे), दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा दन्धाभिज्ञा शून्यत चंदाधिपतेय्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा दन्धाभिज्ञा अनिमित्त चंदाधिपतेय्य आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... अविक्षेप होतो... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 540. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५४०. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणार्या, जन्म-मरणाचा नाश करणार्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो—मिथ्या दृष्टी आणि तिच्याशी संबंधित असलेल्या विचिकित्सा इत्यादी अकुशल धर्मांचा प्रहाण करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी; कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा असलेल्या, 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 541. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५४१. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणार्या, जन्म-मरणाचा नाश करणार्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो—मिथ्या दृष्टी आणि तिच्याशी संबंधित असलेल्या विचिकित्सा इत्यादी अकुशल धर्मांचा प्रहाण करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी; वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... दुःखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या पाचव्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; हे कुशल आहे...पे... दुःखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले विपाक आहे...पे... दुःखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले कुशल आहे...पे... दुःखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा असलेल्या, 'अनिमित्त' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले विपाक आहे...पे... दुःखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले कुशल आहे...पे... दुःखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा असलेल्या, 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 542. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā [Pg.131] pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ …pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ animittaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५४२. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणार्या, जन्म-मरणाचा नाश करणार्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो—मिथ्या दृष्टी आणि तिच्याशी संबंधित असलेल्या विचिकित्सा इत्यादी अकुशल धर्मांचा प्रहाण करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी; कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... दुःखपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो...पे... सुखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या...पे... सुखपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... सुखपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या पाचव्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; हे कुशल आहे...पे... सुखपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले विपाक आहे...पे... सुखपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले कुशल आहे...पे... सुखपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा असलेल्या, 'अनिमित्त' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले विपाक आहे...पे... सुखपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा असलेल्या, 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले कुशल आहे...पे... सुखपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा असलेल्या, 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 543. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५४३. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणार्या, जन्म-मरणाचा नाश करणार्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो—मिथ्या दृष्टी आणि तिच्याशी संबंधित असलेल्या विचिकित्सा इत्यादी अकुशल धर्मांचा प्रहाण करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी; कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 544. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, animittaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५४४. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणार्या, जन्म-मरणाचा नाश करणार्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो—मिथ्या दृष्टी आणि तिच्याशी संबंधित असलेल्या विचिकित्सा इत्यादी अकुशल धर्मांचा प्रहाण करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी; कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो, 'अनिमित्त' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 545. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ [Pg.132] chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५४५. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणार्या, जन्म-मरणाचा नाश करणार्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो—मिथ्या दृष्टी आणि तिच्याशी संबंधित असलेल्या विचिकित्सा इत्यादी अकुशल धर्मांचा प्रहाण करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी; कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून कामांपासून अलिप्त होऊनच...पे... 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेल्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 546. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ …pe… animittaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… suññataṃ chandādhipateyyanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५४६. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी संसारातून मुक्त करणार्या, जन्म-मरणाचा नाश करणार्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो—मिथ्या दृष्टी आणि तिच्याशी संबंधित असलेल्या विचिकित्सा इत्यादी अकुशल धर्मांचा प्रहाण करण्यासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी; वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे...पे... द्वितीय ध्यान...पे... तृतीय ध्यान...पे... चतुर्थ ध्यान...पे... प्रथम ध्यान...पे... 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले कुशल आहे...पे... 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले विपाक आहे...पे... 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले कुशल आहे...पे... 'अनिमित्त' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले विपाक आहे...पे... 'अप्पणिहित' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले कुशल आहे...पे... 'सुञ्ञत' नावाच्या, छन्दाधिपतेय्य असलेले विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 547. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५४७. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे व भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 548. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittaṃ chandādhipateyyaṃ[Pg.133], tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५४८. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे व भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अनिमित्त आणि छंदाधिपत्य असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 549. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५४९. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे व भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, शून्यत आणि छंदाधिपत्य असलेले असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 550. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ animittaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५५०. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे... दुसऱ्या ध्यानात... पे... तिसऱ्या ध्यानात... पे... चौथ्या ध्यानात... पे... पहिल्या ध्यानात... पे... पाचव्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हे कुशल आहे... पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हा विपाक आहे... पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हे कुशल आहे... पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अनिमित्त आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हा विपाक आहे... पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हे कुशल आहे... पे... दुःखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, शून्यत आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हा विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 551. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ [Pg.134] khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ animittaṃ chandādhipateyyanti vipāko…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ appaṇihitaṃ chandādhipateyyanti kusalaṃ…pe… sukhapaṭipadaṃ khippābhiññaṃ suññataṃ chandādhipateyyanti vipāko, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५५१. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (साधक) दृष्टिगतांच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, संसारातून मुक्त करणाऱ्या, जन्म-मरणाचा नाश करणाऱ्या लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो; कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे दुःखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते... पे... सुखप्रतिपदा, दंधाभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते... पे... सुखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते... पे... दुसऱ्या ध्यानात... पे... तिसऱ्या ध्यानात... पे... चौथ्या ध्यानात... पे... पहिल्या ध्यानात... पे... पाचव्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो, जे सुखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हे कुशल आहे... पे... सुखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हा विपाक आहे... पे... सुखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हे कुशल आहे... पे... सुखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा, अनिमित्त आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हा विपाक आहे... पे... सुखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा, अप्रणिहित आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हे कुशल आहे... पे... सुखप्रतिपदा, क्षिप्राभिज्ञा, शून्यत आणि छंदाधिपत्य असलेले असते - हा विपाक आहे; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 552. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ maggaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ satipaṭṭhānaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ sammappadhānaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ iddhipādaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ indriyaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ balaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ bojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ saccaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ samathaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ dhammaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ khandhaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ āyatanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ dhātuṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ āhāraṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ phassaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ vedanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ saññaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ cetanaṃ bhāveti…pe… lokuttaraṃ cittaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ chandādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ…pe… animittaṃ…pe… appaṇihitaṃ chandādhipateyyaṃ…pe… vīriyādhipateyyaṃ…pe… cittādhipateyyaṃ…pe… vīmaṃsādhipateyyaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५५२. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर मार्गाची भावना करतो...पे... लोकोत्तर स्मृतिप्रस्थानाची भावना करतो...पे... लोकोत्तर सम्यक्प्रधानाचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर ऋद्धिपादाचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर इंद्रियाचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर बलाचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर बोध्यंगाचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर सत्याचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर शमथाचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर धर्माचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर स्कंधाचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर आयतनाचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर धातूचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर आहाराचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर स्पर्शाचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर वेदनेचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर संज्ञेचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर चेतनेचा अभ्यास करतो...पे... लोकोत्तर चित्ताचा अभ्यास करतो, जो (मार्ग) नैर्याणिक आणि अपचयगामी आहे, मिथ्यादृष्टीच्या प्रहाणासाठी, पहिल्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... दुःखप्रतिपदा दंधाभिज्ञा असणाऱ्या, छंदाधिपत्य असणाऱ्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... दुःखप्रतिपदा दंधाभिज्ञा असणाऱ्या, शून्यत...पे... अनिमित्त...पे... अप्रणिहित, छंदाधिपत्य...पे... वीर्याधिपत्य...पे... चित्ताधिपत्य...पे... विमंसाधिपत्य असणाऱ्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Paṭhamamaggavipāko. प्रथम मार्ग विपाक. Dutiyādimaggavipāko द्वितीयादी मार्ग विपाक. 553. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ kāmarāgabyāpādānaṃ [Pg.135] tanubhāvāya dutiyāya bhūmiyā pattiyā…pe… kāmarā gabyāpādānaṃ anavasesappahānāya tatiyāya bhūmiyā pattiyā…pe… rūparāgaarūparāgamānauddhaccaavijjāya anavasesappahānāya catutthāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… aññindriyaṃ hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā kusalā. Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… aññātāvindriyaṃ hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ५५३. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी लोकोत्तर ध्यानाची भावना करतो, जे नैर्याणिक आणि अपचयगामी आहे, कामराग आणि व्यापादाच्या तनूकरणासाठी दुसऱ्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी...पे... कामराग आणि व्यापादाच्या पूर्ण प्रहाणासाठी तिसऱ्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी...पे... रूपराग, अरूपराग, मान, उद्धच्च आणि अविद्येच्या पूर्ण प्रहाणासाठी चौथ्या भूमीच्या प्राप्तीसाठी, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... दुःखप्रतिपदा दंधाभिज्ञा असणाऱ्या पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अज्ञिंद्रिय होते...पे... अविक्षेप होतो...पे... हे धर्म कुशल आहेत. त्याच लोकोत्तर कुशल ध्यानाच्या कृतत्वामुळे आणि भावितत्वामुळे विपाक म्हणून, कामांपासून अलिप्त होऊन...पे... दुःखप्रतिपदा दंधाभिज्ञा असणाऱ्या शून्यत ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... अज्ञातविंद्रिय होते...पे... अविक्षेप होतो...पे... किंवा पुन्हा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – हे धर्म अव्याकृत आहेत. 554. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti…pe…. ५५४. त्या वेळी कोणता स्पर्श होतो? जो त्या वेळी स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, संस्पर्श, संस्पर्शितत्व असते – हा त्या वेळी स्पर्श होतो...पे... 555. Katamaṃ tasmiṃ samaye aññātāvindriyaṃ hoti? Yā tesaṃ aññātāvīnaṃ dhammānaṃ aññā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye aññātāvindriyaṃ hoti…pe… ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ५५५. त्या वेळी कोणते अज्ञातविंद्रिय असते? त्या ज्ञातवी धर्मांचे जे ज्ञान, प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धर्मविचय, संलक्षणा, उपलक्षणा, प्रत्युपलक्षणा, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभाव्य, चिंता, उपपरीक्षा, भूरी, मेधा, pariṇāyikā (मार्गदर्शन करणारी प्रज्ञा), विपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद, प्रज्ञा, प्रज्ञेंद्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक, प्रज्ञाओभास, प्रज्ञाप्रद्योत, प्रज्ञारत्न, अमोह, धर्मविचय, सम्यक् दृष्टी, धर्मविचय संबोध्यंग, मार्गांग, मार्गपर्यापन्न आहे – हे त्या वेळी अज्ञातविंद्रिय असते...पे... किंवा पुन्हा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – हे धर्म अव्याकृत आहेत. Dutiyādimaggavipāko. द्वितीयादी मार्ग विपाक. Lokuttaravipāko. लोकोत्तर विपाक. Akusalavipākaabyākataṃ अकुशल विपाक अव्याकृत. Akusalavipākapañcaviññāṇāni अकुशल विपाक पंचविज्ञान. 556. Katame [Pg.136] dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ…pe… sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ saddārammaṇaṃ…pe… ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ …pe… jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ…pe… kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti dukkhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, dukkhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, dukkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ५५६. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी अकुशल कर्माच्या कृतत्वामुळे आणि उपचितत्वामुळे विपाक म्हणून उपेक्षासहगत रूपाचे आलंबन असणारे चक्षुविज्ञान उत्पन्न होते...पे... उपेक्षासहगत शब्दाचे आलंबन असणारे श्रोत्रविज्ञान उत्पन्न होते...पे... उपेक्षासहगत गंधाचे आलंबन असणारे घ्राणविज्ञान उत्पन्न होते...पे... उपेक्षासहगत रसाचे आलंबन असणारे जिव्हाविज्ञान उत्पन्न होते...पे... दुःखसहगत स्पर्शाचे आलंबन असणारे कायविज्ञान उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, दुःख होते, चित्ताची एकाग्रता होते, मनेंद्रिय होते, दुःखेंद्रिय होते, जीवितेंद्रिय होते; किंवा पुन्हा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – हे धर्म अव्याकृत आहेत. 557. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti. ५५७. त्या वेळी कोणता स्पर्श होतो? जो त्या वेळी स्पर्श, स्पर्श करण्याची क्रिया, संस्पर्श, संस्पर्शितत्व असते – हा त्या वेळी स्पर्श होतो. 558. Katamā tasmiṃ samaye vedanā hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye tajjākāyaviññāṇadhātusamphassajaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – ayaṃ tasmiṃ samaye vedanā hoti…pe…. ५५८. त्या वेळी कोणती वेदना होते? जे त्या वेळी तज्जन्य कायविज्ञानधातूच्या संस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले कायिक असात, कायिक दुःख, कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले असात दुःख, वेदयित, कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली असात दुःखद वेदना असते – ही त्या वेळी वेदना होते...पे... 559. Katamaṃ tasmiṃ samaye dukkhaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye dukkhaṃ hoti…pe…. ५५९. त्या वेळी कोणते दुःख होते? जे त्या वेळी कायिक असात, कायिक दुःख, कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले असात दुःख, वेदयित, कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली असात दुःखद वेदना असते – हे त्या वेळी दुःख होते...पे... 560. Katamaṃ tasmiṃ samaye dukkhindriyaṃ hoti? Yaṃ tasmiṃ samaye kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ tasmiṃ samaye dukkhindriyaṃ hoti…pe… ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ५६०. त्या वेळी कोणते दुःखेंद्रिय होते? जे त्या वेळी कायिक असात, कायिक दुःख, कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेले असात दुःख, वेदयित, कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न झालेली असात दुःखद वेदना असते – हे त्या वेळी दुःखेंद्रिय होते...पे... किंवा पुन्हा त्या वेळी जे इतरही प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूप धर्म असतात – हे धर्म अव्याकृत आहेत. Tasmiṃ [Pg.137] kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, tīṇindriyāni honti, eko phasso hoti…pe… ekā kāyaviññāṇadhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, तीन इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो...पे०... एक कायविज्ञानधातू असते, एक धम्मायतन असते, एक धम्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हे धम्म अव्याकृत आहेत...पे०... 561. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā cittassekaggatā jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५६१. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, चित्ताची एकाग्रता, जीवितिंद्रिय; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो...पे०... हे धम्म अव्याकृत आहेत. Akusalavipākapañcaviññāṇāni. अकुशलविपाक पंचविज्ञाने. Akusalavipākamanodhātu अकुशलविपाक मनोधातू 562. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. ५६२. कोणते धम्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी अकुशल कर्माच्या केलेल्या असण्यामुळे, संचित केलेल्या असण्यामुळे, उपेक्षासहगत विपाक मनोधातू उत्पन्न होते, जी रूपारंमण वा...पे०... फोट्टब्बारंमण वा, ज्या ज्या आलंबनाला घेऊन उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, उपेक्षा असते, चित्ताची एकाग्रता असते, मनिंद्रिय असते, उपेक्षिंद्रिय असते, जीवितिंद्रिय असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हे धम्म अव्याकृत आहेत...पे०... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, tīṇindriyāni honti, eko phasso hoti…pe… ekā manodhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, तीन इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो...पे०... एक मनोधातू असते, एक धम्मायतन असते, एक धम्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हे धम्म अव्याकृत आहेत...पे०... 563. Katamo [Pg.138] tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५६३. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, जीवितिंद्रिय; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो...पे०... हे धम्म अव्याकृत आहेत. Akusalavipākā manodhātu. अकुशलविपाक मनोधातू. Akusalavipākamanoviññāṇadhātu अकुशलविपाक मनोविज्ञानधातू 564. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. ५६४. कोणते धम्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी अकुशल कर्माच्या केलेल्या असण्यामुळे, संचित केलेल्या असण्यामुळे, उपेक्षासहगत विपाक मनोविज्ञानधातू उत्पन्न होते, जी रूपारंमण वा...पे०... धम्मारंमण वा, ज्या ज्या आलंबनाला घेऊन उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, cetanā असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, उपेक्षा असते, चित्ताची एकाग्रता असते, मनिंद्रिय असते, उपेक्षिंद्रिय असते, जीवितिंद्रिय असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हे धम्म अव्याकृत आहेत...पे०... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, tīṇindriyāni honti, eko phasso hoti…pe… ekā manoviññāṇadhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, तीन इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो...पे०... एक मनोविज्ञानधातू असते, एक धम्मायतन असते, एक धम्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हे धम्म अव्याकृत आहेत...पे०... 565. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā [Pg.139] saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५६५. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, जीवितिंद्रिय; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो...पे०... हे धम्म अव्याकृत आहेत. Akusalavipākā manoviññāṇadhātu. अकुशलविपाक मनोविज्ञानधातू. Vipākā abyākatā. विपाक अव्याकृत. Ahetukakiriyāabyākataṃ अहेतुकक्रियाअव्याकृत Kiriyāmanodhātu क्रियामनोधातू 566. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye manodhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. ५६६. कोणते धम्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी मनोधातू उत्पन्न होते, जी क्रिया (क्रियात्मक) असते, जी कुशलही नसते, अकुशलही नसते आणि कर्मविपाकही नसते, उपेक्षासहगत असते, रूपारंमण वा...पे०... फोट्टब्बारंमण वा, ज्या ज्या आलंबनाला घेऊन उत्पन्न होते; त्या वेळी स्पर्श असतो, वेदना असते, संज्ञा असते, चेतना असते, चित्त असते, वितर्क असतो, विचार असतो, उपेक्षा असते, चित्ताची एकाग्रता असते, मनिंद्रिय असते, उपेक्षिंद्रिय असते, जीवितिंद्रिय असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हे धम्म अव्याकृत आहेत...पे०... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, tīṇindriyāni honti, eko phasso hoti…pe… ekā manodhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, three इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो...पे०... एक मनोधातू असते, एक धम्मायतन असते, एक धम्मधातू असते; तसेच त्या वेळी जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हे धम्म अव्याकृत आहेत...पे०... 567. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५६७. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्ताची एकाग्रता, जीवितिंद्रिय; तसेच त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून जे इतरही प्रत्ययसमुत्पन्न अरूप धम्म असतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो...पे०... हे धम्म अव्याकृत आहेत. Kiriyā manodhātu. क्रिया मनोधातू. Kiriyāmanoviññāṇadhātusomanassasahagatā सोमनस्यसहगत क्रियामनोविज्ञानधातू 568. Katame [Pg.140] dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, pīti hoti, sukhaṃ hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti, manindriyaṃ hoti, somanassindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ५६८. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कुशलही नाही, अकुशलही नाही आणि कर्मविपाकही नाही, केवळ क्रियात्मक असलेली, सोमनस्यसहगत, रूपाचे आलंबन असलेली किंवा... पे... धर्माचे आलंबन असलेली कोणतीही एक मनोविज्ञानधातू उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, वितर्क होतो, विचार होतो, प्रीती होते, सुख होते, चित्तैकाग्रता होते, वीर्येंद्रिय होते, समाधेंद्रिय होते, मनेंद्रिय होते, सोमनस्येंद्रिय होते, जीवितेंद्रिय होते; आणि त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत. 569. Katamo tasmiṃ samaye phasso hoti? Yo tasmiṃ samaye phasso phusanā saṃphusanā saṃphusitattaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye phasso hoti…pe…. ५६९. त्या वेळी स्पर्श कोणता असतो? त्या वेळी जो स्पर्श, स्पर्शन, संस्पर्शन, संसंस्पर्शितत्व असते - हा त्या वेळी स्पर्श असतो... पे... 570. Katamā tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye cittassekaggatā hoti. ५७०. त्या वेळी चित्तैकाग्रता कोणती असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविक्षेप, अविक्षेपितता, अविक्षेपितमनस्कता, शमथ, समाधेंद्रिय, समाधिबल असते - ही त्या वेळी चित्तैकाग्रता असते. 571. Katamaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti? Yo tasmiṃ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṃ vīriyindriyaṃ vīriyabalaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye vīriyindriyaṃ hoti. ५७१. त्या वेळी वीर्येंद्रिय कोणते असते? त्या वेळी जो चैतसिक वीर्यारंभ, निष्क्रम, पराक्रम, उद्योग, व्यायाम, उत्साह, उस्सोळ्ही, स्थैर्य, धृती, अशिथिलपराक्रमता, अनिक्षिप्तछंदता, अनिक्षिप्तधुरता, धुरसंप्रग्रह, वीर्य, वीर्येंद्रिय, वीर्यबल असते - हे त्या वेळी वीर्येंद्रिय असते. 572. Katamaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ – idaṃ tasmiṃ samaye samādhindriyaṃ hoti…pe… ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā. ५७२. त्या वेळी समाधेंद्रिय कोणते असते? त्या वेळी चित्ताची जी स्थिती, संस्थिती, अवस्थिती, अविक्षेप, अविक्षेपितता, अविक्षेपितमनस्कता, शमथ, समाधेंद्रिय, समाधिबल असते - हे त्या वेळी समाधेंद्रिय असते... पे... आणि त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत. Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, eko [Pg.141] phasso hoti…pe… ekā manoviññāṇadhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, पाच इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो... पे... एक मनोविज्ञानधातू असते, एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; आणि त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत... पे... 573. Katamo tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā vīriyindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५७३. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, प्रीती, चित्तैकाग्रता, वीर्येंद्रिय, समाधेंद्रिय, जीवितेंद्रिय; आणि त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म उत्पन्न होतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Kiriyā manoviññāṇadhātu somanassasahagatā. सोमनस्यसहगत क्रिया मनोविज्ञानधातू. Kiriyāmanoviññāṇadhātuupekkhāsahagatā उपेक्षासहगत क्रिया मनोविज्ञानधातू. 574. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṃ hoti, vitakko hoti, vicāro hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, vīriyindriyaṃ hoti, samādhindriyaṃ hoti manindriyaṃ hoti, upekkhindriyaṃ hoti, jīvitindriyaṃ hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. ५७४. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कुशलही नाही, अकुशलही नाही आणि कर्मविपाकही नाही, केवळ क्रियात्मक असलेली, उपेक्षासहगत, रूपाचे आलंबन असलेली किंवा... पे... धर्माचे आलंबन असलेली कोणतीही एक मनोविज्ञानधातू उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श होतो, वेदना होते, संज्ञा होते, चेतना होते, चित्त होते, वितर्क होतो, विचार होतो, उपेक्षा होते, चित्तैकाग्रता होते, वीर्येंद्रिय होते, समाधेंद्रिय होते, मनेंद्रिय होते, उपेक्षिंद्रिय होते, जीवितेंद्रिय होते; आणि त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत... पे... Tasmiṃ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, pañcindriyāni honti, eko phasso hoti…pe… ekā manoviññāṇadhātu hoti, ekaṃ dhammāyatanaṃ hoti, ekā dhammadhātu hoti; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā – ime dhammā abyākatā…pe…. त्या वेळी चार स्कंध असतात, दोन आयतने असतात, दोन धातू असतात, तीन आहार असतात, पाच इंद्रिये असतात, एक स्पर्श असतो... पे... एक मनोविज्ञानधातू असते, एक धर्मायतन असते, एक धर्मधातू असते; आणि त्या वेळी इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म अव्याकृत आहेत... पे... 575. Katamo [Pg.142] tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro cittassekaggatā vīriyindriyaṃ samādhindriyaṃ jīvitindriyaṃ; ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṃ ṭhapetvā saññākkhandhaṃ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṃ – ayaṃ tasmiṃ samaye saṅkhārakkhandho hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५७५. त्या वेळी संस्कारस्कंध कोणता असतो? स्पर्श, चेतना, वितर्क, विचार, चित्तैकाग्रता, वीर्येंद्रिय, समाधेंद्रिय, जीवितेंद्रिय; आणि त्या वेळी वेदनास्कंध वगळून, संज्ञास्कंध वगळून, विज्ञानस्कंध वगळून इतरही जे प्रतीत्यसमुत्पन्न अरूपी धर्म उत्पन्न होतात - हा त्या वेळी संस्कारस्कंध असतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Kiriyā manoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā. उपेक्षासहगत क्रिया मनोविज्ञानधातू. Ahetukā kiriyā abyākatā. अहेतुक क्रिया अव्याकृत. Sahetukakāmāvacarakiriyā सहेतुक कामावचर क्रिया. 576. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā ñāṇasampayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā…pe… somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā…pe… upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā…pe… dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti …pe… ime dhammā abyākatā…pe… alobho abyākatamūlaṃ…pe… adoso abyākatamūlaṃ…pe… ime dhammā abyākatā. ५७६. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कुशलही नाही, अकुशलही नाही आणि कर्मविपाकही नाही, केवळ क्रियात्मक असलेली, सोमनस्यसहगत ज्ञानसंप्रयुक्त... पे... सोमनस्यसहगत ज्ञानसंप्रयुक्त ससंस्कार... पे... सोमनस्यसहगत ज्ञानविप्रयुक्त... पे... सोमनस्यसहगत ज्ञानविप्रयुक्त ससंस्कार... पे... उपेक्षासहगत ज्ञानसंप्रयुक्त... पे... उपेक्षासहगत ज्ञानसंप्रयुक्त ससंस्कार... पे... उपेक्षासहगत ज्ञानविप्रयुक्त... पे... उपेक्षासहगत ज्ञानविप्रयुक्त ससंस्कार असलेली, रूपाचे आलंबन असलेली किंवा... पे... धर्माचे आलंबन असलेली कोणतीही एक मनोविज्ञानधातू उत्पन्न होते, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत... पे... अलोभ हे अव्याकृतमूल आहे... पे... अद्वेष हे अव्याकृतमूल आहे... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Sahetukā kāmāvacarakiriyā. सहेतुक कामावचर क्रिया. Rūpāvacarakiriyā रूपावचर क्रिया. 577. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ [Pg.143] samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५७७. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी रूपावचर ध्यानाची भावना करतो, जी क्रिया कुशलही नाही, अकुशलही नाही आणि कर्मविपाकही नाही, दृष्टधर्मसुखविहार देणारी आहे, कामांपासून अलिप्त होऊनच... पे... पृथ्वीकृत्स्नाला आलंबन करून पहिल्या ध्यानाचा उपसंपदा करून विहरतो, त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 578. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ…pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५७८. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी (योगी) कुशलही नसलेले, अकुशलही नसलेले आणि कर्मविपाकही नसलेले, केवळ क्रियात्मक (किरिया), या जन्मात सुखाने राहण्यासाठी (दृष्टधर्मसुखविहार) रूपावचर ध्यानाची भावना करतो; वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे... पे... द्वितीय ध्यान... पे... तृतीय ध्यान... पे... चतुर्थ ध्यान... पे... प्रथम ध्यान... पे... पाचवे ध्यान प्राप्त करून विहरतो, जे पृथ्वीकसिणावर आधारित असते; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप (एकाग्रता) होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Rūpāvacarakiriyā. रूपावचर क्रिया समाप्त. Arūpāvacarakiriyā अरूपावचर क्रिया 579. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ākāsānañcāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५७९. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कुशलही नसलेले, अकुशलही नसलेले आणि कर्मविपाकही नसलेले, केवळ क्रियात्मक, या जन्मात सुखाने राहण्यासाठी अरूपावचर ध्यानाची भावना करतो; सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे समतिक्रमण केल्यामुळे, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त पावल्यामुळे, नानात्वसंज्ञांचे मनसिकार न केल्यामुळे, आकाशानंत्यायतनाच्या संज्ञेने युक्त असलेल्या, सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 580. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma viññāṇañcāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५८०. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कुशलही नसलेले, अकुशलही नसलेले आणि कर्मविपाकही नसलेले, केवळ क्रियात्मक, या जन्मात सुखाने राहण्यासाठी अरूपावचर ध्यानाची भावना करतो; सर्व प्रकारे आकाशानंत्यायतनाचे समतिक्रमण करून, विज्ञानानंत्यायतनाच्या संज्ञेने युक्त असलेल्या, सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 581. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ākiñcaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati[Pg.144], tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā. ५८१. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कुशलही नसलेले, अकुशलही नसलेले आणि कर्मविपाकही नसलेले, केवळ क्रियात्मक, या जन्मात सुखाने राहण्यासाठी अरूपावचर ध्यानाची भावना करतो; सर्व प्रकारे विज्ञानानंत्यायतनाचे समतिक्रमण करून, आकिंचन्यायतनाच्या संज्ञेने युक्त असलेल्या, सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. 582. Katame dhammā abyākatā? Yasmiṃ samaye arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ samaye phasso hoti…pe… avikkhepo hoti…pe… ime dhammā abyākatā…pe… alobho abyākatamūlaṃ…pe… adoso abyākatamūlaṃ…pe… amoho abyākatamūlaṃ…pe… ime dhammā abyākatā. ५८२. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? ज्या वेळी कुशलही नसलेले, अकुशलही नसलेले आणि कर्मविपाकही नसलेले, केवळ क्रियात्मक, या जन्मात सुखाने राहण्यासाठी अरूपावचर ध्यानाची भावना करतो; सर्व प्रकारे आकिंचन्यायतनाचे समतिक्रमण करून, नैवसंज्ञानासंज्ञायतनाच्या संज्ञेने युक्त असलेल्या, सुखाचाही प्रहाण केल्यामुळे... पे... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो; त्या वेळी स्पर्श होतो... पे... अविक्षेप होतो... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत... पे... अलोभ हे अव्याकृतमूळ आहे... पे... अदोष हे अव्याकृतमूळ आहे... पे... अमोह हे अव्याकृतमूळ आहे... पे... हे धर्म अव्याकृत आहेत. Arūpāvacarakiriyā. अरूपावचर क्रिया समाप्त. Kiriyā abyākatā. क्रिया अव्याकृत समाप्त. Cittuppādakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. चित्तोत्पादकांड समाप्त. 2. Rūpakaṇḍaṃ २. रूपकांड Uddeso उद्देश 583. Katame [Pg.145] dhammā abyākatā? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā rūpāvacarā arūpāvacarā apariyāpannā vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho, ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā abyākatā. ५८३. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? कुशल आणि अकुशल धर्मांचे विपाक असलेले, कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर किंवा अपरियापन्न (लोकोत्तर) असलेले वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध आणि विज्ञानस्कंध; तसेच जे धर्म क्रियात्मक आहेत, जे कुशलही नाहीत, अकुशलही नाहीत आणि कर्मविपाकही नाहीत; आणि सर्व रूप, आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) – हे धर्म अव्याकृत आहेत. Mātikā मातिका Ekakaṃ एकक 584. Tattha katamaṃ sabbaṃ rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – idaṃ vuccati sabbaṃ rūpaṃ. Sabbaṃ rūpaṃ na hetu, ahetukaṃ, hetuvippayuttaṃ, sappaccayaṃ, saṅkhataṃ, rūpaṃ, lokiyaṃ, sāsavaṃ, saṃyojaniyaṃ, ganthaniyaṃ, oghaniyaṃ, yoganiyaṃ, nīvaraṇiyaṃ, parāmaṭṭhaṃ, upādāniyaṃ, saṃkilesikaṃ, abyākataṃ, anārammaṇaṃ, acetasikaṃ, cittavippayuttaṃ, nevavipākanavipākadhammadhammaṃ, asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikaṃ, na savitakkasavicāraṃ, na avitakkavicāramattaṃ, avitakkaavicāraṃ, na pītisahagataṃ, na sukhasahagataṃ, na upekkhāsahagataṃ, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbaṃ, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukaṃ, neva ācayagāmi na apacayagāmi, nevasekkhanāsekkhaṃ, parittaṃ, kāmāvacaraṃ, na rūpāvacaraṃ, na arūpāvacaraṃ, pariyāpannaṃ, no apariyāpannaṃ, aniyataṃ, aniyyānikaṃ, uppannaṃ, chahi viññāṇehi viññeyyaṃ, aniccaṃ, jarābhibhūtaṃ. ५८४. तेथे 'सर्व रूप' कोणते? चार महाभूत आणि चार महाभूतांवर आश्रित असलेले रूप (उपादाय रूप) – याला 'सर्व रूप' असे म्हटले जाते. सर्व रूप हे: हेतू नसलेले (न हेतू), अहेतुक, हेतूविप्रयुक्त, सप्रत्यय (कारणांसह असलेले), संस्कृत, रूप, लौकिक, सासव (आसवांचे आलंबन असलेले), संयोजनीय, ग्रंथनीय, ओघनीय, योगनीय, नीवरणीय, परामृष्ट, उपादानीय, संक्लेशिक, अव्याकृत, अनालंबन (अनारम्मण), अचेतसिक, चित्तविप्रयुक्त, नैवविपाक-नविपाकधम्मधम्म (विपाकही नसलेले आणि विपाक देणारे धर्मही नसलेले), असंक्लिष्ट-संक्लेशिक, सवितर्क-सविचार नसलेले, अवितर्क-विचारमात्र नसलेले, अवितर्क-अविचार असलेले, प्रीतीसहगत नसलेले, सुखसहगत नसलेले, उपेक्षासहगत नसलेले, दर्शनाने किंवा भावनेने प्रहातव्य (नष्ट करण्याजोगे) नसलेले, दर्शनाने किंवा भावनेने प्रहातव्य हेतू नसलेले, आचयगामी किंवा अपचयगामी नसलेले, नैवशैक्ष-नाशैक्ष असलेले, परीत्त (मर्यादित), कामावचर, रूपावचर नसलेले, अरूपावचर नसलेले, परियापन्न (संसारात समाविष्ट), अपरियापन्न नसलेले, अनियत, अनिय्यानिक (संसारातून मुक्त न करणारे), उत्पन्न, सहा विज्ञानांद्वारे जाणले जाणारे, अनित्य आणि जरेने (वृद्धत्वाने) ग्रस्त असलेले आहे. Evaṃ ekavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे एका प्रकाराने रूपाचा संग्रह होतो. Ekakaṃ. एकक समाप्त. Dukaṃ द्विक Duvidhena [Pg.146] rūpasaṅgaho – दोन प्रकारांनी रूपाचा संग्रह असा आहे – Atthi rūpaṃ upādā, atthi rūpaṃ no upādā. उपादाय (आश्रित) रूप आहे, आणि उपादाय नसलेले (अनाश्रित/महाभूत) रूप आहे. Atthi rūpaṃ upādiṇṇaṃ, atthi rūpaṃ anupādiṇṇaṃ. उपादिन्न (कर्माद्वारे ग्रहण केलेले) रूप आहे, आणि अनुपादिन्न (कर्माद्वारे ग्रहण न केलेले) रूप आहे. Atthi rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ, atthi rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ. उपादिन्न-उपादानीय (कर्माद्वारे ग्रहण केलेले आणि उपादानाचे आलंबन असलेले) रूप आहे, आणि अनुपादिन्न-उपादानीय (कर्माद्वारे ग्रहण न केलेले परंतु उपादानाचे आलंबन असलेले) रूप आहे. Atthi rūpaṃ sanidassanaṃ, atthi rūpaṃ anidassanaṃ. सनिदर्शन (दिसणारे) रूप आहे, आणि अनिदर्शन (न दिसणारे) रूप आहे. Atthi rūpaṃ sappaṭighaṃ, atthi rūpaṃ appaṭighaṃ. सप्रतिघ (प्रतिघात करणारे/स्पर्शक्षम) रूप आहे, आणि अप्रतिघ (प्रतिघात न करणारे) रूप आहे. Atthi rūpaṃ indriyaṃ, atthi rūpaṃ na indriyaṃ. इंद्रिय रूप आहे, आणि इंद्रिय नसलेले रूप आहे. Atthi rūpaṃ mahābhūtaṃ, atthi rūpaṃ na mahābhūtaṃ. महाभूत रूप आहे, आणि महाभूत नसलेले (उपादाय) रूप आहे. Atthi rūpaṃ viññatti, atthi rūpaṃ na viññatti. विज्ञप्ति रूप आहे, आणि विज्ञप्ति नसलेले रूप आहे. Atthi rūpaṃ cittasamuṭṭhānaṃ, atthi rūpaṃ na cittasamuṭṭhānaṃ. चित्तसमुत्थान (चित्तापासून उत्पन्न होणारे) रूप आहे, आणि चित्तसमुत्थान नसलेले रूप आहे. Atthi rūpaṃ cittasahabhu, atthi rūpaṃ na cittasahabhu. चित्तसहभू (चित्तासोबत उत्पन्न होणारे) रूप आहे, आणि चित्तसहभू नसलेले रूप आहे. Atthi rūpaṃ cittānuparivatti, atthi rūpaṃ na cittānuparivatti. चित्तानुपरिवत्ती (चित्ताच्या अनुषंगाने बदलणारे) रूप आहे, आणि चित्तानुपरिवत्ती नसलेले रूप आहे. Atthi rūpaṃ ajjhattikaṃ, atthi rūpaṃ bāhiraṃ. आध्यात्मिक (अंतर्गत) रूप आहे, आणि बाह्य रूप आहे. Atthi rūpaṃ oḷārikaṃ, atthi rūpaṃ sukhumaṃ. औदारिक (स्थूल) रूप आहे, आणि सूक्ष्म रूप आहे. Atthi rūpaṃ dūre, atthi rūpaṃ santike. दूर असलेले रूप आहे, आणि जवळ असलेले रूप आहे. Atthi rūpaṃ cakkhusamphassassa vatthu, atthi rūpaṃ cakkhusamphassassa na vatthu. Atthi rūpaṃ cakkhusamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… cakkhuviññāṇassa vatthu, atthi rūpaṃ cakkhuviññāṇassa na vatthu. चक्षुसंस्पर्शाचे वस्तू (आश्रयस्थान) असलेले रूप आहे, आणि चक्षुसंस्पर्शाचे वस्तू नसलेले रूप आहे. चक्षुसंस्पर्शजन्य वेदनेचे... पे... संज्ञेचे... पे... चेतनेचे... पे... चक्षुविज्ञानाचे वस्तू असलेले रूप आहे, आणि चक्षुविज्ञानाचे वस्तू नसलेले रूप आहे. Atthi rūpaṃ sotasamphassassa…pe… ghānasamphassassa…pe… jivhāsamphassassa…pe… kāyasamphassassa vatthu, atthi rūpaṃ kāyasamphassassa na vatthu. Atthi rūpaṃ kāyasamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya …pe… kāyaviññāṇassa vatthu, atthi rūpaṃ kāyaviññāṇassa na vatthu. श्रोत्रसंस्पर्शाचे... पे... घ्राणसंस्पर्शाचे... पे... जिव्हासंस्पर्शाचे... पे... कायसंस्पर्शाचे वस्तू असलेले रूप आहे, आणि कायसंस्पर्शाचे वस्तू नसलेले रूप आहे. कायसंस्पर्शजन्य वेदनेचे... पे... संज्ञेचे... पे... चेतनेचे... पे... कायविज्ञानाचे वस्तू असलेले रूप आहे, आणि कायविज्ञानाचे वस्तू नसलेले रूप आहे. Atthi rūpaṃ cakkhusamphassassa ārammaṇaṃ, atthi rūpaṃ cakkhusamphassassa nārammaṇaṃ. Atthi rūpaṃ cakkhusamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… cakkhuviññāṇassa ārammaṇaṃ, atthi rūpaṃ cakkhuviññāṇassa nārammaṇaṃ. असे रूप आहे जे चक्षुसंस्पर्शाचे आलंबन आहे, असे रूप आहे जे चक्षुसंस्पर्शाचे आलंबन नाही. असे रूप आहे जे चक्षुसंस्पर्शापासून उत्पन्न होणाऱ्या वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... चक्षुविज्ञानाचे आलंबन आहे, असे रूप आहे जे चक्षुविज्ञानाचे आलंबन नाही. Atthi rūpaṃ sotasamphassassa…pe… [Pg.147] ghānasamphassassa…pe… jivhāsamphassassa…pe… kāyasamphassassa ārammaṇaṃ, atthi rūpaṃ kāyasamphassassa nārammaṇaṃ. Atthi rūpaṃ kāyasamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… kāyaviññāṇassa ārammaṇaṃ, atthi rūpaṃ kāyaviññāṇassa nārammaṇaṃ. असे रूप आहे जे श्रोत्रसंस्पर्शाचे...पे... घ्राणसंस्पर्शाचे...पे... जिव्हासंस्पर्शाचे...पे... कायसंस्पर्शाचे आलंबन आहे, असे रूप आहे जे कायसंस्पर्शाचे आलंबन नाही. असे रूप आहे जे कायसंस्पर्शापासून उत्पन्न होणाऱ्या वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... कायविज्ञानाचे आलंबन आहे, असे रूप आहे जे कायविज्ञानाचे आलंबन नाही. Atthi rūpaṃ cakkhāyatanaṃ, atthi rūpaṃ na cakkhāyatanaṃ. Atthi rūpaṃ sotāyatanaṃ…pe… ghānāyatanaṃ…pe… jivhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, atthi rūpaṃ na kāyāyatanaṃ. असे रूप आहे जे चक्षुआयतन आहे, असे रूप आहे जे चक्षुआयतन नाही. असे रूप आहे जे श्रोत्रआयतन आहे...पे... घ्राणआयतन आहे...पे... जिव्हाआयतन आहे...पे... कायआयतन आहे, असे रूप आहे जे कायआयतन नाही. Atthi rūpaṃ rūpāyatanaṃ, atthi rūpaṃ na rūpāyatanaṃ. Atthi rūpaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ…pe… rasāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ, atthi rūpaṃ na phoṭṭhabbāyatanaṃ. असे रूप आहे जे रूपआयतन आहे, असे रूप आहे जे रूपआयतन नाही. असे रूप आहे जे शब्दआयतन आहे...पे... गंधआयतन आहे...पे... रसआयतन आहे...पे... स्प्रष्टव्यआयतन आहे, असे रूप आहे जे स्प्रष्टव्यआयतन नाही. Atthi rūpaṃ cakkhudhātu, atthi rūpaṃ na cakkhudhātu. Atthi rūpaṃ sotadhātu…pe… ghānadhātu…pe… jivhādhātu…pe… kāyadhātu, atthi rūpaṃ na kāyadhātu. असे रूप आहे जे चक्षुधातू आहे, असे रूप आहे जे चक्षुधातू नाही. असे रूप आहे जे श्रोत्रधातू आहे...पे... घ्राणधातू आहे...पे... जिव्हाधातू आहे...पे... कायधातू आहे, असे रूप आहे जे कायधातू नाही. Atthi rūpaṃ rūpadhātu, atthi rūpaṃ na rūpadhātu. Atthi rūpaṃ saddadhātu…pe… gandhadhātu…pe… rasadhātu…pe… phoṭṭhabbadhātu, atthi rūpaṃ na phoṭṭhabbadhātu. असे रूप आहे जे रूपधातू आहे, असे रूप आहे जे रूपधातू नाही. असे रूप आहे जे शब्दधातू आहे...पे... गंधधातू आहे...पे... रसधातू आहे...पे... स्प्रष्टव्यधातू आहे, असे रूप आहे जे स्प्रष्टव्यधातू नाही. Atthi rūpaṃ cakkhundriyaṃ, atthi rūpaṃ na cakkhundriyaṃ. Atthi rūpaṃ sotindriyaṃ…pe… ghānindriyaṃ…pe… jivhindriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ, atthi rūpaṃ na kāyindriyaṃ. असे रूप आहे जे चक्षुइंद्रिय आहे, असे रूप आहे जे चक्षुइंद्रिय नाही. असे रूप आहे जे श्रोत्रइंद्रिय आहे...पे... घ्राणइंद्रिय आहे...पे... जिव्हाइंद्रिय आहे...पे... कायइंद्रिय आहे, असे रूप आहे जे कायइंद्रिय नाही. Atthi rūpaṃ itthindriyaṃ, atthi rūpaṃ na itthindriyaṃ. असे रूप आहे जे स्त्रीइंद्रिय आहे, असे रूप आहे जे स्त्रीइंद्रिय नाही. Atthi rūpaṃ purisindriyaṃ, atthi rūpaṃ na purisindriyaṃ. असे रूप आहे जे पुरुषइंद्रिय आहे, असे रूप आहे जे पुरुषइंद्रिय नाही. Atthi rūpaṃ jīvitindriyaṃ, atthi rūpaṃ na jīvitindriyaṃ. असे रूप आहे जे जीवितइंद्रिय आहे, असे रूप आहे जे जीवितइंद्रिय नाही. Atthi rūpaṃ kāyaviññatti, atthi rūpaṃ na kāyaviññatti. असे रूप आहे जे कायविज्ञप्ती आहे, असे रूप आहे जे कायविज्ञप्ती नाही. Atthi rūpaṃ vacīviññatti, atthi rūpaṃ na vacīviññatti. असे रूप आहे जे वचीविज्ञप्ती आहे, असे रूप आहे जे वचीविज्ञप्ती नाही. Atthi rūpaṃ ākāsadhātu, atthi rūpaṃ na ākāsadhātu. असे रूप आहे जे आकाशधातू आहे, असे रूप आहे जे आकाशधातू नाही. Atthi rūpaṃ āpodhātu, atthi rūpaṃ na āpodhātu. असे रूप आहे जे आपोधातू आहे, असे रूप आहे जे आपोधातू नाही. Atthi rūpaṃ rūpassa lahutā, atthi rūpaṃ rūpassa na lahutā. असे रूप आहे जे रूपाची लघुता आहे, असे रूप आहे जे रूपाची लघुता नाही. Atthi rūpaṃ rūpassa mudutā, atthi rūpaṃ rūpassa na mudutā. असे रूप आहे जे रूपाची मृदुता आहे, असे रूप आहे जे रूपाची मृदुता नाही. Atthi rūpaṃ rūpassa kammaññatā, atthi rūpaṃ rūpassa na kammaññatā. असे रूप आहे जे रूपाची कर्मण्यता आहे, असे रूप आहे जे रूपाची कर्मण्यता नाही. Atthi rūpaṃ rūpassa upacayo, atthi rūpaṃ rūpassa na upacayo. असे रूप आहे जे रूपाचा उपचय आहे, असे रूप आहे जे रूपाचा उपचय नाही. Atthi rūpaṃ rūpassa santati, atthi rūpaṃ rūpassa na santati. असे रूप आहे जे रूपाची संतती आहे, असे रूप आहे जे रूपाची संतती नाही. Atthi [Pg.148] rūpaṃ rūpassa jaratā, atthi rūpaṃ rūpassa na jaratā. असे रूप आहे जे रूपाची जरता आहे, असे रूप आहे जे रूपाची जरता नाही. Atthi rūpaṃ rūpassa aniccatā, atthi rūpaṃ rūpassa na aniccatā. असे रूप आहे जे रूपाची अनित्यता आहे, असे रूप आहे जे रूपाची अनित्यता नाही. Atthi rūpaṃ kabaḷīkāro āhāro, atthi rūpaṃ na kabaḷīkāro āhāro. असे रूप आहे जे कवळीकार आहार आहे, असे रूप आहे जे कवळीकार आहार नाही. Evaṃ duvidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे दोन प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Dukaṃ. दुक. Tikaṃ तिक Tividhena rūpasaṅgaho – तीन प्रकारांनी रूपाचा संग्रह – 585. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ upādā. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi upādā, atthi no upādā. ५८५. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते उपादाय रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात उपादाय रूपही आहे आणि उपादाय नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ upādiṇṇaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi upādiṇṇaṃ, atthi anupādiṇṇaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते उपादिन्न रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात उपादिन्न रूपही आहे आणि अनुपादिन्न रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ upādiṇṇupādāniyaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi upādiṇṇupādāniyaṃ, atthi anupādiṇṇupādāniyaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते उपादिन्न-उपादानीय रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात उपादिन्न-उपादानीय रूपही आहे आणि अनुपादिन्न-उपादानीय रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ anidassanaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi sanidassanaṃ, atthi anidassanaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते अनिदर्शन रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात सनिदर्शन रूपही आहे आणि अनिदर्शन रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ sappaṭighaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi sappaṭighaṃ, atthi appaṭighaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते सप्रतिघ रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात सप्रतिघ रूपही आहे आणि अप्रतिघ रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ indriyaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi indriyaṃ, atthi na indriyaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते इंद्रिय रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात इंद्रिय रूपही आहे आणि इंद्रिय नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na mahābhūtaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi mahābhūtaṃ, atthi na mahābhūtaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते महाभूत नसलेले रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात महाभूत रूपही आहे आणि महाभूत नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na viññatti. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi viññatti, atthi na viññatti. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते विज्ञप्ती नसलेले रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात विज्ञप्ती रूपही आहे आणि विज्ञप्ती नसलेले रूपही आहे. Yaṃ [Pg.149] taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na cittasamuṭṭhānaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi cittasamuṭṭhānaṃ, atthi na cittasamuṭṭhānaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते चित्तसमुत्थान नसलेले रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात चित्तसमुत्थान रूपही आहे आणि चित्तसमुत्थान नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na cittasahabhu. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi cittasahabhu, atthi na cittasahabhu. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते चित्तसहभू नसलेले रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात चित्तसहभू रूपही आहे आणि चित्तसहभू नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na cittānuparivatti. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi cittānuparivatti, atthi na cittānuparivatti. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते चित्तानुपरिवर्ती नसलेले रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात चित्तानुपरिवर्ती रूपही आहे आणि चित्तानुपरिवर्ती नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ oḷārikaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते ओळारिक (स्थूल) रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात ओळारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ santike. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi dūre, atthi santike. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते संतिके (जवळचे) रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात दूरे (दूरचे) रूपही आहे आणि संतिके रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ cakkhusamphassassa na vatthu. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ atthi cakkhusamphassassa vatthu, atthi cakkhusamphassassa na vatthu. जे बाह्य रूप आहे, ते चक्षुसंस्पर्शाचे वस्तू (आश्रय) नाही. जे आध्यात्मिक रूप आहे, त्यात चक्षुसंस्पर्शाचे वस्तू असलेले रूपही आहे आणि चक्षुसंस्पर्शाचे वस्तू नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ cakkhusamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… cakkhuviññāṇassa na vatthu. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ atthi cakkhuviññāṇassa vatthu, atthi cakkhuviññāṇassa na vatthu. जे बाह्य रूप आहे, ते चक्षु-संस्पर्शजन्य वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... चक्षुविज्ञानाचे अधिष्ठान (वत्थु) नाही. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते चक्षुविज्ञानाचे अधिष्ठान असलेले रूपही आहे आणि चक्षुविज्ञानाचे अधिष्ठान नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ sotasamphassassa…pe… ghānasamphassassa…pe… jivhāsamphassassa…pe… kāyasamphassassa na vatthu. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ atthi kāyasamphassassa vatthu, atthi kāyasamphassassa na vatthu. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ kāyasamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… kāyaviññāṇassa na vatthu. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ atthi kāyaviññāṇassa vatthu, atthi kāyaviññāṇassa na vatthu. जे बाह्य रूप आहे, ते श्रोत्र-संस्पर्शाचे...पे... घ्राण-संस्पर्शाचे...पे... जिव्हा-संस्पर्शाचे...पे... काय-संस्पर्शाचे अधिष्ठान नाही. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते काय-संस्पर्शाचे अधिष्ठान असलेले रूपही आहे आणि काय-संस्पर्शाचे अधिष्ठान नसलेले रूपही आहे. जे बाह्य रूप आहे, ते काय-संस्पर्शजन्य वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... कायविज्ञानाचे अधिष्ठान नाही. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते कायविज्ञानाचे अधिष्ठान असलेले रूपही आहे आणि कायविज्ञानाचे अधिष्ठान नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ cakkhusamphassassa nārammaṇaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi cakkhusamphassassa ārammaṇaṃ, atthi cakkhusamphassassa nārammaṇaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ cakkhusamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… cakkhuviññāṇassa nārammaṇaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi cakkhuviññāṇassa ārammaṇaṃ, atthi cakkhuviññāṇassa nārammaṇaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते चक्षु-संस्पर्शाचे आलंबन (आरम्मण) नसलेले रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, ते चक्षु-संस्पर्शाचे आलंबन असलेले रूपही आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे आलंबन नसलेले रूपही आहे. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते चक्षु-संस्पर्शजन्य वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... चक्षुविज्ञानाचे आलंबन नसलेले रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, ते चक्षुविज्ञानाचे आलंबन असलेले रूपही आहे आणि चक्षुविज्ञानाचे आलंबन नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ sotasamphassassa…pe… ghānasamphassassa…pe… jivhāsamphassassa…pe… kāyasamphassassa nārammaṇaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi kāyasamphassassa ārammaṇaṃ, atthi kāyasamphassassa nārammaṇaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ[Pg.150], taṃ kāyasamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… kāyaviññāṇassa nārammaṇaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi kāyaviññāṇassa ārammaṇaṃ, atthi kāyaviññāṇassa nārammaṇaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते श्रोत्र-संस्पर्शाचे...पे... घ्राण-संस्पर्शाचे...पे... जिव्हा-संस्पर्शाचे...पे... काय-संस्पर्शाचे आलंबन नसलेले रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, ते काय-संस्पर्शाचे आलंबन असलेले रूपही आहे आणि काय-संस्पर्शाचे आलंबन नसलेले रूपही आहे. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते काय-संस्पर्शजन्य वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... कायविज्ञानाचे आलंबन नसलेले रूप आहे. जे बाह्य रूप आहे, ते कायविज्ञानाचे आलंबन असलेले रूपही आहे आणि कायविज्ञानाचे आलंबन नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ na cakkhāyatanaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ atthi cakkhāyatanaṃ, atthi na cakkhāyatanaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ na sotāyatanaṃ…pe… na ghānāyatanaṃ…pe… na jivhāyatanaṃ…pe… na kāyāyatanaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ atthi kāyāyatanaṃ, atthi na kāyāyatanaṃ. जे बाह्य रूप आहे, ते चक्षु-आयतन (चक्खायतन) नाही. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते चक्षु-आयतन असलेले रूपही आहे आणि चक्षु-आयतन नसलेले रूपही आहे. जे बाह्य रूप आहे, ते श्रोत्र-आयतन नाही...पे... घ्राण-आयतन नाही...पे... जिव्हा-आयतन नाही...पे... काय-आयतन नाही. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते काय-आयतन असलेले रूपही आहे आणि काय-आयतन नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na rūpāyatanaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi rūpāyatanaṃ, atthi na rūpāyatanaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na saddāyatanaṃ…pe… na gandhāyatanaṃ…pe… na rasāyatanaṃ…pe… na phoṭṭhabbāyatanaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi phoṭṭhabbāyatanaṃ, atthi na phoṭṭhabbāyatanaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते रूप-आयतन (रूपायतन) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते रूप-आयतन असलेले रूपही आहे आणि रूप-आयतन नसलेले रूपही आहे. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते शब्द-आयतन नाही...पे... गंध-आयतन नाही...पे... रस-आयतन नाही...पे... स्प्रष्टव्य-आयतन (फोट्ठब्बायतन) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते स्प्रष्टव्य-आयतन असलेले रूपही आहे आणि स्प्रष्टव्य-आयतन नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ na cakkhudhātu. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ atthi cakkhudhātu, atthi na cakkhudhātu. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ na sotadhātu…pe… na ghānadhātu…pe… na jivhādhātu…pe… na kāyadhātu. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ atthi kāyadhātu, atthi na kāyadhātu. जे बाह्य रूप आहे, ते चक्षु-धातू (चक्खुधातु) नाही. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते चक्षु-धातू असलेले रूपही आहे आणि चक्षु-धातू नसलेले रूपही आहे. जे बाह्य रूप आहे, ते श्रोत्र-धातू नाही...पे... घ्राण-धातू नाही...पे... जिव्हा-धातू नाही...पे... काय-धातू नाही. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते काय-धातू असलेले रूपही आहे आणि काय-धातू नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na rūpadhātu. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi rūpadhātu, atthi na rūpadhātu. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na saddadhātu…pe… na gandhadhātu…pe… na rasadhātu…pe… na phoṭṭhabbadhātu. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi phoṭṭhabbadhātu, atthi na phoṭṭhabbadhātu. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते रूप-धातू (रूपधातु) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते रूप-धातू असलेले रूपही आहे आणि रूप-धातू नसलेले रूपही आहे. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते शब्द-धातू नाही...पे... गंध-धातू नाही...पे... रस-धातू नाही...पे... स्प्रष्टव्य-धातू (फोट्ठब्बधातु) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते स्प्रष्टव्य-धातू असलेले रूपही आहे आणि स्प्रष्टव्य-धातू नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ na cakkhundriyaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ atthi cakkhundriyaṃ, atthi na cakkhundriyaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ na sotindriyaṃ…pe… na ghānindriyaṃ…pe… na jivhindriyaṃ…pe… na kāyindriyaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ atthi kāyindriyaṃ, atthi na kāyindriyaṃ. जे बाह्य रूप आहे, ते चक्षु-इंद्रिय (चक्खुन्द्रिय) नाही. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते चक्षु-इंद्रिय असलेले रूपही आहे आणि चक्षु-इंद्रिय नसलेले रूपही आहे. जे बाह्य रूप आहे, ते श्रोत्र-इंद्रिय नाही...पे... घ्राण-इंद्रिय नाही...पे... जिव्हा-इंद्रिय नाही...पे... काय-इंद्रिय नाही. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते काय-इंद्रिय असलेले रूपही आहे आणि काय-इंद्रिय नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na itthindriyaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi itthindriyaṃ, atthi na itthindriyaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते स्त्री-इंद्रिय (इत्थिन्द्रिय) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते स्त्री-इंद्रिय असलेले रूपही आहे आणि स्त्री-इंद्रिय नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na purisindriyaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi purisindriyaṃ, atthi na purisindriyaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते पुरुष-इंद्रिय (पुरिसिन्द्रिय) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते पुरुष-इंद्रिय असलेले रूपही आहे आणि पुरुष-इंद्रिय नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na jīvitindriyaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi jīvitindriyaṃ, atthi na jīvitindriyaṃ. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते जीवित-इंद्रिय (जीवितिन्द्रिय) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते जीवित-इंद्रिय असलेले रूपही आहे आणि जीवित-इंद्रिय नसलेले रूपही आहे. Yaṃ [Pg.151] taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na kāyaviññatti. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi kāyaviññatti, atthi na kāyaviññatti. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते काय-विज्ञप्ती (कायविञ्ञत्ति) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते काय-विज्ञप्ती असलेले रूपही आहे आणि काय-विज्ञप्ती नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na vacīviññatti. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi vacīviññatti, atthi na vacīviññatti. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते वची-विज्ञप्ती (वचीविञ्ञत्ति) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते वची-विज्ञप्ती असलेले रूपही आहे आणि वची-विज्ञप्ती नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na ākāsadhātu. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi ākāsadhātu, atthi na ākāsadhātu. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते आकाश-धातू (आकासधातु) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते आकाश-धातू असलेले रूपही आहे आणि आकाश-धातू नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na āpodhātu. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi āpodhātu, atthi na āpodhātu. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते आप-धातू (आपोधातु) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते आप-धातू असलेले रूपही आहे आणि आप-धातू नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ rūpassa na lahutā. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi rūpassa lahutā, atthi rūpassa na lahutā. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते रूपाची लघुता (लहुता) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते रूपाची लघुता असलेले रूपही आहे आणि रूपाची लघुता नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ rūpassa na mudutā. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi rūpassa mudutā, atthi rūpassa na mudutā. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते रूपाची मृदुता (मुदुता) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते रूपाची मृदुता असलेले रूपही आहे आणि रूपाची मृदुता नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ rūpassa na kammaññatā. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi rūpassa kammaññatā, atthi rūpassa na kammaññatā. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते रूपाची कर्मण्यता (कम्मञ्ञता) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते रूपाची कर्मण्यता असलेले रूपही आहे आणि रूपाची कर्मण्यता नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ rūpassa na upacayo. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi rūpassa upacayo, atthi rūpassa na upacayo. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते रूपाचा उपचय (उपचयो) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते रूपाचा उपचय असलेले रूपही आहे आणि रूपाचा उपचय नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ rūpassa na santati. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi rūpassa santati, atthi rūpassa na santati. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते रूपाची संतती (सन्तति) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते रूपाची संतती असलेले रूपही आहे आणि रूपाची संतती नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ rūpassa na jaratā. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi rūpassa jaratā, atthi rūpassa na jaratā. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते रूपाची जरता (जरता) नाही. जे बाह्य रूप आहे, ते रूपाची जरता असलेले रूपही आहे आणि रूपाची जरता नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ rūpassa na aniccatā. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi rūpassa aniccatā, atthi rūpassa na aniccatā. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते रूपाची अनित्यता नव्हे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात रूपाची अनित्यता असलेले रूपही आहे आणि रूपाची अनित्यता नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ, taṃ na kabaḷīkāro āhāro. Yaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ, taṃ atthi kabaḷīkāro āhāro, atthi na kabaḷīkāro āhāro. जे आध्यात्मिक रूप आहे, ते कवलिकार आहार नव्हे. जे बाह्य रूप आहे, त्यात कवलिकार आहार असलेले रूपही आहे आणि कवलिकार आहार नसलेले रूपही आहे. Evaṃ tividhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे तीन प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Tikaṃ. त्रिक (तीन प्रकारांचे वर्गीकरण समाप्त). Catukkaṃ चतुष्क (चार प्रकारांचे वर्गीकरण) Catubbidhena [Pg.152] rūpasaṅgaho – चार प्रकारांनी रूपाचा संग्रह असा आहे – 586. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādā, taṃ atthi upādiṇṇaṃ, atthi anupādiṇṇaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ no upādā, taṃ atthi upādiṇṇaṃ, atthi anupādiṇṇaṃ. ५८६. जे उपादा रूप आहे, त्यात उपादिन्न रूपही आहे आणि अनुपादिन्न रूपही आहे. जे उपादा रूप नाही, त्यात उपादिन्न रूपही आहे आणि अनुपादिन्न रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādā, taṃ atthi upādiṇṇupādāniyaṃ, atthi anupādiṇṇupādāniyaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ no upādā, taṃ atthi upādiṇṇupādāniyaṃ, atthi anupādiṇṇupādāniyaṃ. जे उपादा रूप आहे, त्यात उपादिन्न-उपादानीय रूपही आहे आणि अनुपादिन्न-उपादानीय रूपही आहे. जे उपादा रूप नाही, त्यात उपादिन्न-उपादानीय रूपही आहे आणि अनुपादिन्न-उपादानीय रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādā, taṃ atthi sappaṭighaṃ, atthi appaṭighaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ no upādā, taṃ atthi sappaṭighaṃ, atthi appaṭighaṃ. जे उपादा रूप आहे, त्यात सप्रतिघ रूपही आहे आणि अप्रतिघ रूपही आहे. जे उपादा रूप नाही, त्यात सप्रतिघ रूपही आहे आणि अप्रतिघ रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādā, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ no upādā, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. जे उपादा रूप आहे, त्यात औदारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. जे उपादा रूप नाही, त्यात औदारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādā, taṃ atthi dūre, atthi santike. Yaṃ taṃ rūpaṃ no upādā, taṃ atthi dūre, atthi santike. जे उपादा रूप आहे, त्यात दूर असलेले रूपही आहे आणि जवळ असलेले रूपही आहे. जे उपादा रूप नाही, त्यात दूर असलेले रूपही आहे आणि जवळ असलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ, taṃ atthi sanidassanaṃ, atthi anidassanaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ, taṃ atthi sanidassanaṃ, atthi anidassanaṃ. जे उपादिन्न रूप आहे, त्यात सनिदर्शन रूपही आहे आणि अनिदर्शन रूपही आहे. जे अनुपादिन्न रूप आहे, त्यात सनिदर्शन रूपही आहे आणि अनिदर्शन रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ, taṃ atthi sappaṭighaṃ atthi appaṭighaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ, taṃ atthi sappaṭighaṃ, atthi appaṭighaṃ. जे उपादिन्न रूप आहे, त्यात सप्रतिघ रूपही आहे आणि अप्रतिघ रूपही आहे. जे अनुपादिन्न रूप आहे, त्यात सप्रतिघ रूपही आहे आणि अप्रतिघ रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ, taṃ atthi mahābhūtaṃ, atthi na mahābhūtaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ, taṃ atthi mahābhūtaṃ, atthi na mahābhūtaṃ. जे उपादिन्न रूप आहे, त्यात महाभूत रूपही आहे आणि महाभूत नसलेले रूपही आहे. जे अनुपादिन्न रूप आहे, त्यात महाभूत रूपही आहे आणि महाभूत नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. जे उपादिन्न रूप आहे, त्यात औदारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. जे अनुपादिन्न रूप आहे, त्यात औदारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ, taṃ atthi dūre, atthi santike. Yaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ, taṃ atthi dūre, atthi santike. जे उपादिन्न रूप आहे, त्यात दूर असलेले रूपही आहे आणि जवळ असलेले रूपही आहे. जे अनुपादिन्न रूप आहे, त्यात दूर असलेले रूपही आहे आणि जवळ असलेले रूपही आहे. Yaṃ [Pg.153] taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ, taṃ atthi sanidassanaṃ, atthi anidassanaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ, taṃ atthi sanidassanaṃ, atthi anidassanaṃ. जे उपादिन्न-उपादानीय रूप आहे, त्यात सनिदर्शन रूपही आहे आणि अनिदर्शन रूपही आहे. जे अनुपादिन्न-उपादानीय रूप आहे, त्यात सनिदर्शन रूपही आहे आणि अनिदर्शन रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ, taṃ atthi sappaṭighaṃ, atthi appaṭighaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ, taṃ atthi sappaṭighaṃ, atthi appaṭighaṃ. जे उपादिन्न-उपादानीय रूप आहे, त्यात सप्रतिघ रूपही आहे आणि अप्रतिघ रूपही आहे. जे अनुपादिन्न-उपादानीय रूप आहे, त्यात सप्रतिघ रूपही आहे आणि अप्रतिघ रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ, taṃ atthi mahābhūtaṃ, atthi na mahābhūtaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ, taṃ atthi mahābhūtaṃ, atthi na mahābhūtaṃ. जे उपादिन्न-उपादानीय रूप आहे, त्यात महाभूत रूपही आहे आणि महाभूत नसलेले रूपही आहे. जे अनुपादिन्न-उपादानीय रूप आहे, त्यात महाभूत रूपही आहे आणि महाभूत नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. जे उपादिन्न-उपादानीय रूप आहे, त्यात औदारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. जे अनुपादिन्न-उपादानीय रूप आहे, त्यात औदारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ, taṃ atthi dūre, atthi santike. Yaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ, taṃ atthi dūre, atthi santike. जे उपादिन्न-उपादानीय रूप आहे, त्यात दूर असलेले रूपही आहे आणि जवळ असलेले रूपही आहे. जे अनुपादिन्न-उपादानीय रूप आहे, त्यात दूर असलेले रूपही आहे आणि जवळ असलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ, taṃ atthi indriyaṃ, atthi na indriyaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ, taṃ atthi indriyaṃ, atthi na indriyaṃ. जे सप्रतिघ रूप आहे, त्यात इंद्रिय रूपही आहे आणि इंद्रिय नसलेले रूपही आहे. जे अप्रतिघ रूप आहे, त्यात इंद्रिय रूपही आहे आणि इंद्रिय नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ, taṃ atthi mahābhūtaṃ, atthi na mahābhūtaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ, taṃ atthi mahābhūtaṃ, atthi na mahābhūtaṃ. जे सप्रतिघ रूप आहे, त्यात महाभूत रूपही आहे आणि महाभूत नसलेले रूपही आहे. जे अप्रतिघ रूप आहे, त्यात महाभूत रूपही आहे आणि महाभूत नसलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. जे इंद्रिय रूप आहे, त्यात औदारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. जे इंद्रिय नसलेले रूप आहे, त्यात औदारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ, taṃ atthi dūre, atthi santike. Yaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ, taṃ atthi dūre, atthi santike. जे इंद्रिय रूप आहे, त्यात दूर असलेले रूपही आहे आणि जवळ असलेले रूपही आहे. जे इंद्रिय नसलेले रूप आहे, त्यात दूर असलेले रूपही आहे आणि जवळ असलेले रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. Yaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ, taṃ atthi oḷārikaṃ, atthi sukhumaṃ. जे महाभूत रूप आहे, त्यात औदारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. जे महाभूत नसलेले रूप आहे, त्यात औदारिक रूपही आहे आणि सूक्ष्म रूपही आहे. Yaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ, taṃ atthi dūre, atthi santike. Yaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ, taṃ atthi dūre, atthi santike. जे महाभूत रूप आहे, त्यात दूर असलेले रूपही आहे आणि जवळ असलेले रूपही आहे. जे महाभूत नसलेले रूप आहे, त्यात दूर असलेले रूपही आहे आणि जवळ असलेले रूपही आहे. Diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ rūpaṃ. दृष्ट, श्रुत, मत आणि विज्ञात रूप. Evaṃ catubbidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे चार प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Catukkaṃ. चतुष्क (चार प्रकारांचे वर्गीकरण समाप्त). Pañcakaṃ पंचक (पाच प्रकारांचे वर्गीकरण) Pañcavidhena [Pg.154] rūpasaṅgaho – पाच प्रकारांनी रूपाचा संग्रह असा आहे – 587. Pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, yañca rūpaṃ upādā. ५८७. पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू, वायुधातू आणि जे उपादा रूप आहे. Evaṃ pañcavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे पाच प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Pañcakaṃ. पंचक (पाच प्रकारांचे वर्गीकरण समाप्त). Chakkaṃ षट्क (सहा प्रकारांचे वर्गीकरण) Chabbidhena rūpasaṅgaho – सहा प्रकारांनी रूपाचा संग्रह असा आहे – 588. Cakkhuviññeyyaṃ rūpaṃ, sotaviññeyyaṃ rūpaṃ, ghānaviññeyyaṃ rūpaṃ, jivhāviññeyyaṃ rūpaṃ, kāyaviññeyyaṃ rūpaṃ, manoviññeyyaṃ rūpaṃ. ५८८. चक्षुविज्ञेय रूप, श्रोत्रविज्ञेय रूप, घ्राणविज्ञेय रूप, जिव्हाविज्ञेय रूप, कायविज्ञेय रूप आणि मनोविज्ञेय रूप. Evaṃ chabbidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे सहा प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Chakkaṃ. षट्क (सहा प्रकारांचे वर्गीकरण समाप्त). Sattakaṃ सप्तक Sattavidhena rūpasaṅgaho – सात प्रकारांनी रूपाचा संग्रह - 589. Cakkhuviññeyyaṃ rūpaṃ, sotaviññeyyaṃ rūpaṃ, ghānaviññeyyaṃ rūpaṃ, jivhāviññeyyaṃ rūpaṃ, kāyaviññeyyaṃ rūpaṃ, manodhātuviññeyyaṃ rūpaṃ, manoviññāṇadhātuviññeyyaṃ rūpaṃ. ५८९. चक्षुविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप, श्रोत्रविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप, घ्राणविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप, जिव्हाविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप, कायविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप, मनोधातूने जाणले जाणारे रूप, मनोविज्ञानधातूने जाणले जाणारे रूप. Evaṃ sattavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे सात प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Sattakaṃ. सप्तक समाप्त. Aṭṭhakaṃ अष्टक Aṭṭhavidhena rūpasaṅgaho – आठ प्रकारांनी रूपाचा संग्रह - 590. Cakkhuviññeyyaṃ rūpaṃ, sotaviññeyyaṃ rūpaṃ, ghānaviññeyyaṃ rūpaṃ, jivhāviññeyyaṃ rūpaṃ, kāyaviññeyyaṃ rūpaṃ, atthi sukhasamphassaṃ, atthi dukkhasamphassaṃ, manodhātuviññeyyaṃ rūpaṃ, manoviññāṇadhātuviññeyyaṃ rūpaṃ. ५९०. चक्षुविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप, श्रोत्रविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप, घ्राणविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप, जिव्हाविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप, कायविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप, सुखकारक स्पर्श असणारे रूप आहे, दुःखकारक स्पर्श असणारे रूप आहे, मनोधातूने जाणले जाणारे रूप, मनोविज्ञानधातूने जाणले जाणारे रूप. Evaṃ aṭṭhavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे आठ प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Aṭṭhakaṃ. अष्टक समाप्त. Navakaṃ नवक Navavidhena [Pg.155] rūpasaṅgaho – नऊ प्रकारांनी रूपाचा संग्रह - 591. Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ kāyindriyaṃ, itthindriyaṃ, purisindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, yañca rūpaṃ na indriyaṃ. ५९१. चक्षुन्द्रिय, श्रोत्रेन्द्रिय, घ्राणेन्द्रिय, जिव्हेन्द्रिय, कायेन्द्रिय, इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, आणि जे रूप इन्द्रिय नाही ते. Evaṃ navavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे नऊ प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Navakaṃ. नवक समाप्त. Dasakaṃ दशक Dasavidhena rūpasaṅgaho – दहा प्रकारांनी रूपाचा संग्रह - 592. Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ kāyindriyaṃ, itthindriyaṃ, purisindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, na indriyaṃ rūpaṃ atthi sappaṭighaṃ, atthi appaṭighaṃ. ५९२. चक्षुन्द्रिय, श्रोत्रेन्द्रिय, घ्राणेन्द्रिय, जिव्हेन्द्रिय, कायेन्द्रिय, इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, आणि जे रूप इन्द्रिय नाही असे सप्रतिघ रूप आहे आणि अप्रतिघ रूप आहे. Evaṃ dasavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे दहा प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Dasakaṃ. दशक समाप्त. Ekādasakaṃ एकादशक Ekādasavidhena rūpasaṅgaho – अकरा प्रकारांनी रूपाचा संग्रह - 593. Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, yañca rūpaṃ anidassanaappaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ. ५९३. चक्षायतन, श्रोतायतन, घ्राणायतन, जिव्हायतन, कायायतन, रूपायतन, शब्दायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन, आणि जे रूप अनिदर्शन-अप्रतिघ असून धर्मायतन-परियापन्न आहे ते. Evaṃ ekādasavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे अकरा प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Ekādasakaṃ. एकादशक समाप्त. Mātikā. मातिका समाप्त. Rūpavibhatti रूपविभत्ती Ekakaniddeso एककनिद्देस 594. Sabbaṃ [Pg.156] rūpaṃ na hetumeva, ahetukameva, hetuvippayuttameva, sappaccayameva, saṅkhatameva, rūpameva, lokiyameva, sāsavameva, saṃyojaniyameva, ganthaniyameva, oghaniyameva, yoganiyameva, nīvaraṇiyameva, parāmaṭṭhameva, upādāniyameva, saṃkilesikameva, abyākatameva, anārammaṇameva, acetasikameva, cittavippayuttameva, nevavipākanavipākadhammadhammameva, asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikameva, na savitakkasavicārameva, na avitakkavicāramattameva, avitakkaavicārameva, na pītisahagatameva, na sukhasahagatameva, na upekkhāsahagatameva, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbameva, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukameva, neva ācayagāmi na apacayagāmimeva, nevasekkhanāsekkhameva, parittameva, kāmāvacarameva, na rūpāvacarameva, na arūpāvacarameva, pariyāpannameva, no apariyāpannameva, aniyatameva, aniyyānikameva, uppannaṃ chahi viññāṇehi viññeyyameva, aniccameva, jarābhibhūtameva. ५९४. सर्व रूप हेतू नव्हेच, अहेतुकच, हेतू-विप्रयुक्तच, सप्रत्ययच, संस्कृतच, रूपच, लौकिकच, सासवकच, संयोजनीयच, ग्रंथनीयच, ओघनीयच, योगनीयच, नीवरणीयच, परामट्ठच, उपादानीयच, संक्लेशिकच, अव्याकृतच, अनालंबनच, अचैतसिकच, चित्तविप्रयुक्तच, विपाकही नव्हे आणि विपाकधर्मीही नव्हे असेच, असंक्लिष्ट-संक्लेशिकच, सवितर्क-सविचार नव्हेच, अवितर्क-विचारमात्रही नव्हेच, अवितर्क-अविचारच, प्रीति-सहगत नव्हेच, सुख-सहगत नव्हेच, उपेक्षा-सहगत नव्हेच, दर्शनाने किंवा भावनेने प्रहातव्य नसलेलेच, दर्शनाने किंवा भावनेने प्रहातव्य हेतू नसलेलेच, आचयगामी किंवा अपचयगामी नसलेलेच, शैक्षही नव्हे आणि अशैक्षही नव्हे असेच, परित्तच, कामावचरच, रूपावचर नव्हेच, अरूपावचर नव्हेच, परियापन्नच, अपरीयापन्न नसलेलेच, अनियतच, अनिय्यानिकच, उत्पन्न झालेले आणि सहा विज्ञानांद्वारे जाणले जाणारेच, अनित्यच, जरेने ग्रासलेलेच असते. Evaṃ ekavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे एका प्रकाराने रूपाचा संग्रह होतो. Ekakaniddeso. एककनिद्देस समाप्त. Dukaniddeso दुकनिद्देस Upādābhājanīyaṃ उपादारूपाचे वर्गीकरण 595. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, itthindriyaṃ, purisindriyaṃ, jīvitindriyaṃ, kāyaviññatti, vacīviññatti, ākāsadhātu, rūpassa lahutā, rūpassa mudutā, rūpassa kammaññatā, rūpassa upacayo, rūpassa santati, rūpassa jaratā, rūpassa aniccatā, kabaḷīkāro āhāro. ५९५. ते उपादा रूप कोणते? चक्षायतन, श्रोतायतन, घ्राणायतन, जिव्हायतन, कायायतन, रूपायतन, शब्दायतन, गंधायतन, रसायतन, इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती, आकाशधातू, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता, आणि कवळीकार आहार. 596. Katamaṃ [Pg.157] taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yena cakkhunā anidassanena sappaṭighena rūpaṃ sanidassanaṃ sappaṭighaṃ passi vā passati vā passissati vā passe vā, cakkhuṃ petaṃ cakkhāyatanaṃ petaṃ cakkhudhātu pesā cakkhundriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ nettaṃ petaṃ nayanaṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmopeso – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ. ५९६. ते चक्षायतन रूप कोणते? जे चक्षू चार महाभूतांवर अवलंबून असलेला प्रसाद आहे, जो आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन आणि सप्रतिघ आहे; ज्या अनिदर्शन आणि सप्रतिघ चक्षूने सनिदर्शन आणि सप्रतिघ असणारे रूप भूतकाळात पाहिले, वर्तमानकाळात पाहत आहे, भविष्यकाळात पाहील किंवा पाहू शकेल; त्याला 'चक्षू' असेही म्हणतात, 'चक्षायतन' असेही म्हणतात, 'चक्षूधातू' असेही म्हणतात, 'चक्षुन्द्रिय' असेही म्हणतात, 'लोक' असेही म्हणतात, 'द्वार' असेही म्हणतात, 'समुद्र' असेही म्हणतात, 'पांढरे' असेही म्हणतात, 'शेत' असेही म्हणतात, 'वस्तू' असेही म्हणतात, 'नेत्र' असेही म्हणतात, 'नयन' असेही म्हणतात, 'अलीकडचा किनारा' असेही म्हणतात, 'शून्य गाव' असेही म्हणतात - हे ते चक्षायतन रूप होय. 597. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yamhi cakkhumhi anidassanamhi sappaṭighamhi rūpaṃ sanidassanaṃ sappaṭighaṃ paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, cakkhuṃ petaṃ cakkhāyatanaṃ petaṃ cakkhudhātu pesā cakkhundriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ nettaṃ petaṃ nayanaṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ. ५९७. ते चक्षायतन रूप कोणते? जे चक्षू चार महाभूतांवर अवलंबून असलेला प्रसाद आहे, जो आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन आणि सप्रतिघ आहे; ज्या अनिदर्शन आणि सप्रतिघ चक्षूवर सनिदर्शन आणि सप्रतिघ असणारे रूप आदळले, आदळत आहे, आदळेल किंवा आदळू शकेल; त्याला 'चक्षू' असेही म्हणतात, 'चक्षायतन' असेही म्हणतात, 'चक्षूधातू' असेही म्हणतात, 'चक्षुन्द्रिय' असेही म्हणतात, 'लोक' असेही म्हणतात, 'द्वार' असेही म्हणतात, 'समुद्र' असेही म्हणतात, 'पांढरे' असेही म्हणतात, 'शेत' असेही म्हणतात, 'वस्तू' असेही म्हणतात, 'नेत्र' असेही म्हणतात, 'नयन' असेही म्हणतात, 'अलीकडचा किनारा' असेही म्हणतात, 'शून्य गाव' असेही म्हणतात - हे ते चक्षायतन रूप होय. 598. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yaṃ cakkhu anidassanaṃ sappaṭighaṃ rūpamhi sanidassanamhi sappaṭighamhi paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, cakkhuṃ petaṃ cakkhāyatanaṃ petaṃ cakkhudhātu pesā cakkhundriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ nettaṃ petaṃ nayanaṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ. ५९८. ते चक्षायतन रूप कोणते? जे चक्षू चार महाभूतांवर अवलंबून असलेला प्रसाद आहे, जो आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन आणि सप्रतिघ आहे; जे अनिदर्शन आणि सप्रतिघ चक्षू सनिदर्शन आणि सप्रतिघ असणाऱ्या रूपावर आदळले, आदळत आहे, आदळेल किंवा आदळू शकेल; त्याला 'चक्षू' असेही म्हणतात, 'चक्षायतन' असेही म्हणतात, 'चक्षूधातू' असेही म्हणतात, 'चक्षुन्द्रिय' असेही म्हणतात, 'लोक' असेही म्हणतात, 'द्वार' असेही म्हणतात, 'समुद्र' असेही म्हणतात, 'पांढरे' असेही म्हणतात, 'शेत' असेही म्हणतात, 'वस्तू' असेही म्हणतात, 'नेत्र' असेही म्हणतात, 'नयन' असेही म्हणतात, 'अलीकडचा किनारा' असेही म्हणतात, 'शून्य गाव' असेही म्हणतात - हे ते चक्षायतन रूप होय. 599. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yaṃ cakkhuṃ nissāya rūpaṃ ārabbha cakkhusamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ cakkhuṃ nissāya rūpaṃ ārabbha cakkhusamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… cakkhuviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ cakkhuṃ nissāya rūpārammaṇo cakkhusamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ cakkhuṃ nissāya rūpārammaṇā cakkhusamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… cakkhuviññāṇaṃ [Pg.158] uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, cakkhuṃ petaṃ cakkhāyatanaṃ petaṃ cakkhudhātu pesā cakkhundriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ nettaṃ petaṃ nayanaṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ. ५९९. ते चक्खायतन रूप कोणते? जे चक्खु चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद रूप (संवेदनशील) आहे, आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन (अदृश्य) आणि सप्रतिघ (स्पर्शक्षम) आहे; ज्या चक्खुला आश्रय करून आणि रूपाला आलंबन करून चक्खुसम्फस्स उत्पन्न झाला, किंवा उत्पन्न होतो, किंवा उत्पन्न होईल, किंवा उत्पन्न होऊ शकतो... पे... ज्या चक्खुला आश्रय करून आणि रूपाला आलंबन करून चक्खुसम्फस्सजन्य वेदना... पे... सञ्ञा... पे... चेतना... पे... चक्खुविञ्ञाण उत्पन्न झाले, किंवा उत्पन्न होते, किंवा उत्पन्न होईल, किंवा उत्पन्न होऊ शकते... पे... ज्या चक्खुला आश्रय करून रूपारम्मण (रूपालंबन असलेला) चक्खुसम्फस्स उत्पन्न झाला, किंवा उत्पन्न होतो, किंवा उत्पन्न होईल, किंवा उत्पन्न होऊ शकतो... पे... ज्या चक्खुला आश्रय करून रूपारम्मण चक्खुसम्फस्सजन्य वेदना... पे... सञ्ञा... पे... चेतना... पे... चक्खुविञ्ञाण उत्पन्न झाले, किंवा उत्पन्न होते, किंवा उत्पन्न होईल, किंवा उत्पन्न होऊ शकते; हे चक्खु आहे, हे चक्खायतन आहे, ही चक्खुधातू आहे, हे चक्खुन्द्रिय आहे, हा लोक आहे, हे द्वार आहे, हा समुद्र आहे, हे पण्डर (पांढरे) आहे, हे क्षेत्र आहे, हे वत्थु (अधिष्ठान) आहे, हे नेत्त (नेत्र) आहे, हे नयन आहे, हा ओरिम तीर (अलीकडचा तीर) आहे, हा शून्य गाव आहे - हे ते चक्खायतन रूप आहे. 600. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotāyatanaṃ? Yaṃ sotaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yena sotena anidassanena sappaṭighena saddaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ suṇi vā suṇāti vā suṇissati vā suṇe vā, sotaṃ petaṃ sotāyatanaṃ petaṃ sotadhātu pesā sotindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ sotāyatanaṃ. ६००. ते सोतायतन रूप कोणते? जे सोत चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद रूप आहे, आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन आणि सप्रतिघ आहे; ज्या अनिदर्शन आणि सप्रतिघ सोताने अनिदर्शन आणि सप्रतिघ अशा सद्द (शब्दा) ला ऐकले, किंवा ऐकतो, किंवा ऐकेल, किंवा ऐकू शकतो; हे सोत आहे, हे सोतायतन आहे, ही सोतधातू आहे, हे सोतिन्द्रिय आहे, हा लोक आहे, हे द्वार आहे, हा समुद्र आहे, हे पण्डर आहे, हे क्षेत्र आहे, हे वत्थु आहे, हा ओरिम तीर आहे, हा शून्य गाव आहे - हे ते सोतायतन रूप आहे. 601. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotāyatanaṃ? Yaṃ sotaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yamhi sotamhi anidassanamhi sappaṭighamhi saddo anidassano sappaṭigho paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, sotaṃ petaṃ sotāyatanaṃ petaṃ sotadhātu pesā sotindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ sotāyatanaṃ. ६०१. ते सोतायतन रूप कोणते? जे सोत चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद रूप आहे, आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन आणि सप्रतिघ आहे; ज्या अनिदर्शन आणि सप्रतिघ सोतामध्ये अनिदर्शन आणि सप्रतिघ असलेला सद्द (शब्द) आदळला, किंवा आदळतो, किंवा आदळेल, किंवा आदळू शकतो; हे सोत आहे, हे सोतायतन आहे, ही सोतधातू आहे, हे सोतिन्द्रिय आहे, हा लोक आहे, हे द्वार आहे, हा समुद्र आहे, हे पण्डर आहे, हे क्षेत्र आहे, हे वत्थु आहे, हा ओरिम तीर आहे, हा शून्य गाव आहे - हे ते सोतायतन रूप आहे. 602. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotāyatanaṃ? Yaṃ sotaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yaṃ sotaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ saddamhi anidassanamhi sappaṭighamhi paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, sotaṃ petaṃ sotāyatanaṃ petaṃ sotadhātu pesā sotindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ sotāyatanaṃ. ६०२. ते सोतायतन रूप कोणते? जे सोत चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद रूप आहे, आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन आणि सप्रतिघ आहे; जे अनिदर्शन आणि सप्रतिघ सोत अनिदर्शन आणि सप्रतिघ अशा सद्दामध्ये आदळले, किंवा आदळते, किंवा आदळेल, किंवा आदळू शकते; हे सोत आहे, हे सोतायतन आहे, ही सोतधातू आहे, हे सोतिन्द्रिय आहे, हा लोक आहे, हे द्वार आहे, हा समुद्र आहे, हे पण्डर आहे, हे क्षेत्र आहे, हे वत्थु आहे, हा ओरिम तीर आहे, हा शून्य गाव आहे - हे ते सोतायतन रूप आहे. 603. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotāyatanaṃ? Yaṃ sotaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yaṃ sotaṃ nissāya saddaṃ ārabbha sotasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati [Pg.159] vā uppajje vā…pe… yaṃ sotaṃ nissāya saddaṃ ārabbha sotasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… sotaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ sotaṃ nissāya saddārammaṇo sotasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ sotaṃ nissāya saddārammaṇā sotasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… sotaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, sotaṃ petaṃ sotāyatanaṃ petaṃ sotadhātu pesā sotindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ sotāyatanaṃ. ६०३. ते सोतायतन रूप कोणते? जे सोत चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद रूप आहे, आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन आणि सप्रतिघ आहे; ज्या सोताला आश्रय करून आणि सद्दला आलंबन करून सोतसम्फस्स उत्पन्न झाला, किंवा उत्पन्न होतो, किंवा उत्पन्न होईल, किंवा उत्पन्न होऊ शकतो... पे... ज्या सोताला आश्रय करून आणि सद्दला आलंबन करून सोतसम्फस्सजन्य वेदना... पे... सञ्ञा... पे... चेतना... पे... सोतविञ्ञाण उत्पन्न झाले, किंवा उत्पन्न होते, किंवा उत्पन्न होईल, किंवा उत्पन्न होऊ शकते... पे... ज्या सोताला आश्रय करून सद्धारम्मण (शब्दालंबन असलेला) सोतसम्फस्स उत्पन्न झाला, किंवा उत्पन्न होतो, किंवा उत्पन्न होईल, किंवा उत्पन्न होऊ शकतो... पे... ज्या सोताला आश्रय करून सद्धारम्मण सोतसम्फस्सजन्य वेदना... पे... सञ्ञा... पे... चेतना... पे... सोतविञ्ञाण उत्पन्न झाले, किंवा उत्पन्न होते, किंवा उत्पन्न होईल, किंवा उत्पन्न होऊ शकते; हे सोत आहे, हे सोतायतन आहे, ही सोतधातू आहे, हे सोतिन्द्रिय आहे, हा लोक आहे, हे द्वार आहे, हा समुद्र आहे, हे पण्डर आहे, हे क्षेत्र आहे, हे वत्थु आहे, हा ओरिम तीर आहे, हा शून्य गाव आहे - हे ते सोतायतन रूप आहे. 604. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ghānāyatanaṃ? Yaṃ ghānaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yena ghānena anidassanena sappaṭighena gandhaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ ghāyi vā ghāyati vā ghāyissati vā ghāye vā, ghānaṃ petaṃ ghānāyatanaṃ petaṃ ghānadhātu pesā ghānindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ ghānāyatanaṃ. ६०४. ते घानायतन रूप कोणते? जे घान चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद रूप आहे, आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन आणि सप्रतिघ आहे; ज्या अनिदर्शन आणि सप्रतिघ घानाने अनिदर्शन आणि सप्रतिघ अशा गन्ध (वासा) चा वास घेतला, किंवा वास घेते, किंवा वास घेईल, किंवा वास घेऊ शकते; हे घान आहे, हे घानायतन आहे, ही घानधातू आहे, हे घानिन्द्रिय आहे, हा लोक आहे, हे द्वार आहे, हा समुद्र आहे, हे पण्डर आहे, हे क्षेत्र आहे, हे वत्थु आहे, हा ओरिम तीर आहे, हा शून्य गाव आहे - हे ते घानायतन रूप आहे. 605. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ghānāyatanaṃ? Yaṃ ghānaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yamhi ghānamhi anidassanamhi sappaṭighamhi gandho anidassano sappaṭigho paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, ghānaṃ petaṃ ghānāyatanaṃ petaṃ ghānadhātu pesā ghānindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ ghānāyatanaṃ. ६०५. ते घानायतन रूप कोणते? जे घान चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद रूप आहे, आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन आणि सप्रतिघ आहे; ज्या अनिदर्शन आणि सप्रतिघ घानामध्ये अनिदर्शन आणि सप्रतिघ असलेला गन्ध आदळला, किंवा आदळतो, किंवा आदळेल, किंवा आदळू शकतो; हे घान आहे, हे घानायतन आहे, ही घानधातू आहे, हे घानिन्द्रिय आहे, हा लोक आहे, हे द्वार आहे, हा समुद्र आहे, हे पण्डर आहे, हे क्षेत्र आहे, हे वत्थु आहे, हा ओरिम तीर आहे, हा शून्य गाव आहे - हे ते घानायतन रूप आहे. 606. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ghānāyatanaṃ? Yaṃ ghānaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yaṃ ghānaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ gandhamhi anidassanamhi sappaṭighamhi paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, ghānaṃ petaṃ ghānāyatanaṃ petaṃ ghānadhātu pesā ghānindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso [Pg.160] paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmopeso – idaṃ taṃ rūpaṃ ghānāyatanaṃ. ६०६. ते घानायतन रूप कोणते? जे घान चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद रूप आहे, आत्मभावात समाविष्ट आहे, अनिदर्शन आणि सप्रतिघ आहे; जे अनिदर्शन आणि सप्रतिघ घान अनिदर्शन आणि सप्रतिघ अशा गन्धामध्ये आदळले, किंवा आदळते, या आदळेल, किंवा आदळू शकते; हे घान आहे, हे घानायतन आहे, ही घानधातू आहे, हे घानिन्द्रिय आहे, हा लोक आहे, हे द्वार आहे, हा समुद्र आहे, हे पण्डर आहे, हे क्षेत्र आहे, हे वत्थु आहे, हा ओरिम तीर आहे, हा शून्य गाव आहे - हे ते घानायतन रूप आहे. 607. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ghānāyatanaṃ? Yaṃ ghānaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yaṃ ghānaṃ nissāya gandhaṃ ārabbha ghānasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ ghānaṃ nissāya gandhaṃ ārabbha ghānasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… ghānaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ ghānaṃ nissāya gandhārammaṇo ghānasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ ghānaṃ nissāya gandhārammaṇā ghānasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… ghānaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, ghānaṃ petaṃ ghānāyatanaṃ petaṃ ghānadhātu pesā ghānindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ ghānāyatanaṃ. ६०७. ते घ्राणायतन रूप कोणते? जे घ्राण चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद (संवेदनशील) आहे, जे आत्मभावपरियापन्न (आत्मभावात समाविष्ट), अनिदर्शन (अदृश्य) आणि सप्रतिघ आहे; ज्या घ्राणाचा आश्रय घेऊन, गंधाला आलंबन करून घ्राणसंस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होतो, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न व्हावा... पे... ज्या घ्राणाचा आश्रय घेऊन, गंधाला आलंबन करून घ्राणसंस्पर्शजन्य वेदना... पे... संज्ञा... पे... चेतना... पे... घ्राणविज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होते, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न व्हावे... पे... ज्या घ्राणाचा आश्रय घेऊन, गंधालंबन असलेला घ्राणसंस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होतो, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न व्हावा... पे... ज्या घ्राणाचा आश्रय घेऊन, गंधालंबन असलेली घ्राणसंस्पर्शजन्य वेदना... पे... संज्ञा... पे... चेतना... पे... घ्राणविज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होते, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न व्हावे; ते घ्राण आहे, ते घ्राणायतन आहे, ती घ्राणधातू आहे, ते घ्राणेंद्रिय आहे, तो लोक आहे, ते द्वार आहे, तो समुद्र आहे, ते पांढर आहे, ते क्षेत्र आहे, ते वस्तू आहे, ते अलीकडचे तीर आहे, तो शून्य गाव आहे - हे ते घ्राणायतन रूप होय. 608. Katamaṃ taṃ rūpaṃ jivhāyatanaṃ? Yā jivhā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yāya jivhāya anidassanāya sappaṭighāya rasaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ sāyi vā sāyati vā sāyissati vā sāye vā, jivhā pesā jivhāyatanaṃ petaṃ jivhādhātu pesā jivhindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ jivhāyatanaṃ. ६०८. ते जिव्हायातन रूप कोणते? जी जिव्हा चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद (संवेदनशील) आहे, जी आत्मभावपरियापन्न (आत्मभावात समाविष्ट), अनिदर्शन (अदृश्य) आणि सप्रतिघ आहे; ज्या अनिदर्शन आणि सप्रतिघ जिव्हेने अनिदर्शन आणि सप्रतिघ अशा रसाची चव घेतली, चव घेते, चव घेईल किंवा चव घ्यावी; ती जिव्हा आहे, ते जिव्हायातन आहे, ती जिव्हाधातू आहे, ते जिव्हेंद्रिय आहे, तो लोक आहे, ते द्वार आहे, तो समुद्र आहे, ते पांढर आहे, ते क्षेत्र आहे, ते वस्तू आहे, ते अलीकडचे तीर आहे, तो शून्य गाव आहे - हे ते जिव्हायातन रूप होय. 609. Katamaṃ taṃ rūpaṃ jivhāyatanaṃ? Yā jivhā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yāya jivhāya anidassanāya sappaṭighāya raso anidassano sappaṭigho paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, jivhā pesā jivhāyatanaṃ petaṃ jivhādhātu pesā jivhindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ jivhāyatanaṃ. ६०९. ते जिव्हायातन रूप कोणते? जी जिव्हा चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद (संवेदनशील) आहे, जी आत्मभावपरियापन्न (आत्मभावात समाविष्ट), अनिदर्शन (अदृश्य) आणि सप्रतिघ आहे; ज्या अनिदर्शन आणि सप्रतिघ जिव्हेवर अनिदर्शन आणि सप्रतिघ असा रस आदळला, आदळतो, आदळेल किंवा आदळावा; ती जिव्हा आहे, ते जिव्हायातन आहे, ती जिव्हाधातू आहे, ते जिव्हेंद्रिय आहे, तो लोक आहे, ते द्वार आहे, तो समुद्र आहे, ते पांढर आहे, ते क्षेत्र आहे, ते वस्तू आहे, ते अलीकडचे तीर आहे, तो शून्य गाव आहे - हे ते जिव्हायातन रूप होय. 610. Katamaṃ taṃ rūpaṃ jivhāyatanaṃ? Yā jivhā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yā [Pg.161] jivhā anidassanā sappaṭighā rasamhi anidassanamhi sappaṭighamhi paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, jivhā pesā jivhāyatanaṃ petaṃ jivhādhātu pesā jivhindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ jivhāyatanaṃ. ६१०. ते जिव्हायातन रूप कोणते? जी जिव्हा चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद (संवेदनशील) आहे, जी आत्मभावपरियापन्न (आत्मभावात समाविष्ट), अनिदर्शन (अदृश्य) आणि सप्रतिघ आहे; जी अनिदर्शन आणि सप्रतिघ जिव्हा अनिदर्शन आणि सप्रतिघ अशा रसावर आदळली, आदळते, आदळेल किंवा आदळावी; ती जिव्हा आहे, ते जिव्हायातन आहे, ती जिव्हाधातू आहे, ते जिव्हेंद्रिय आहे, तो लोक आहे, ते द्वार आहे, तो समुद्र आहे, ते पांढर आहे, ते क्षेत्र आहे, ते वस्तू आहे, ते अलीकडचे तीर आहे, तो शून्य गाव आहे - हे ते जिव्हायातन रूप होय. 611. Katamaṃ taṃ rūpaṃ jivhāyatanaṃ? Yā jivhā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yaṃ jivhaṃ nissāya rasaṃ ārabbha jivhāsamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ jivhaṃ nissāya rasaṃ ārabbha jivhāsamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… jivhāviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ jivhaṃ nissāya rasārammaṇo jivhāsamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ jivhaṃ nissāya rasārammaṇā jivhāsamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… jivhāviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, jivhā pesā jivhāyatanaṃ petaṃ jivhādhātu pesā jivhindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ jivhāyatanaṃ. ६११. ते जिव्हायातन रूप कोणते? जी जिव्हा चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद (संवेदनशील) आहे, जी आत्मभावपरियापन्न (आत्मभावात समाविष्ट), अनिदर्शन (अदृश्य) आणि सप्रतिघ आहे; ज्या जिव्हेचा आश्रय घेऊन, रसाला आलंबन करून जिव्हासंस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होतो, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न व्हावा... पे... ज्या जिव्हेचा आश्रय घेऊन, रसाला आलंबन करून जिव्हासंस्पर्शजन्य वेदना... पे... संज्ञा... पे... चेतना... पे... जिव्हाविज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होते, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न व्हावे... पे... ज्या जिव्हेचा आश्रय घेऊन, रसालंबन असलेला जिव्हासंस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होतो, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न व्हावा... पे... ज्या जिव्हेचा आश्रय घेऊन, रसालंबन असलेली जिव्हासंस्पर्शजन्य वेदना... पे... संज्ञा... पे... चेतना... पे... जिव्हाविज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होते, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न व्हावे; ती जिव्हा आहे, ते जिव्हायातन आहे, ती जिव्हाधातू आहे, ते जिव्हेंद्रिय आहे, तो लोक आहे, ते द्वार आहे, तो समुद्र आहे, ते पांढर आहे, ते क्षेत्र आहे, ते वस्तू आहे, ते अलीकडचे तीर आहे, तो शून्य गाव आहे - हे ते जिव्हायातन रूप होय. 612. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyāyatanaṃ? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yena kāyena anidassanena sappaṭighena phoṭṭhabbaṃ anidassanasappaṭighaṃ phusi vā phusati vā phusissati vā phuse vā, kāyo peso kāyāyatanaṃ petaṃ kāyadhātu pesā kāyindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyāyatanaṃ. ६१२. ते कायायतन रूप कोणते? जो काय चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद (संवेदनशील) आहे, जो आत्मभावपरियापन्न (आत्मभावात समाविष्ट), अनिदर्शन (अदृश्य) आणि सप्रतिघ आहे; ज्या अनिदर्शन आणि सप्रतिघ कायाने अनिदर्शन आणि सप्रतिघ अशा स्प्रष्टव्याला (स्पर्शविषयाला) स्पर्श केला, स्पर्श करतो, स्पर्श करेल किंवा स्पर्श करावा; तो काय आहे, ते कायायतन आहे, ती कायधातू आहे, ते कायेंद्रिय आहे, तो लोक आहे, ते द्वार आहे, तो समुद्र आहे, ते पांढर आहे, ते क्षेत्र आहे, ते वस्तू आहे, ते अलीकडचे तीर आहे, तो शून्य गाव आहे - हे ते कायायतन रूप होय. 613. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyāyatanaṃ? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yamhi kāyamhi anidassanamhi sappaṭighamhi phoṭṭhabbo anidassano sappaṭigho paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, kāyo peso kāyāyatanaṃ petaṃ kāyadhātu pesā kāyindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ [Pg.162] vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyāyatanaṃ. ६१३. ते कायायतन रूप कोणते? जो काय चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद (संवेदनशील) आहे, जो आत्मभावपरियापन्न (आत्मभावात समाविष्ट), अनिदर्शन (अदृश्य) आणि सप्रतिघ आहे; ज्या अनिदर्शन आणि सप्रतिघ कायावर अनिदर्शन आणि सप्रतिघ असा स्प्रष्टव्य (स्पर्शविषय) आदळला, आदळतो, आदळेल किंवा आदळावा; तो काय आहे, ते कायायतन आहे, ती कायधातू आहे, ते कायेंद्रिय आहे, तो लोक आहे, ते द्वार आहे, तो समुद्र आहे, ते पांढर आहे, ते क्षेत्र आहे, ते वस्तू आहे, ते अलीकडचे तीर आहे, तो शून्य गाव आहे - हे ते कायायतन रूप होय. 614. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyāyatanaṃ? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yo kāyo anidassano sappaṭigho phoṭṭhabbamhi anidassanamhi sappaṭighamhi paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, kāyo peso kāyāyatanaṃ petaṃ kāyadhātu pesā kāyindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyāyatanaṃ. ६१४. ते कायायतन रूप कोणते? जो काय चार महाभूतांवर आश्रित असून प्रसाद (संवेदनशील) आहे, जो आत्मभावपरियापन्न (आत्मभावात समाविष्ट), अनिदर्शन (अदृश्य) आणि सप्रतिघ आहे; जो अनिदर्शन आणि सप्रतिघ काय अनिदर्शन आणि सप्रतिघ अशा स्प्रष्टव्यावर आदळला, आदळतो, आदळेल किंवा आदळावा; तो काय आहे, ते कायायतन आहे, ती कायधातू आहे, ते कायेंद्रिय आहे, तो लोक आहे, ते द्वार आहे, तो समुद्र आहे, ते पांढर आहे, ते क्षेत्र आहे, ते वस्तू आहे, ते अलीकडचे तीर आहे, तो शून्य गाव आहे - हे ते कायायतन रूप होय. 615. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyāyatanaṃ? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yaṃ kāyaṃ nissāya phoṭṭhabbaṃ ārabbha kāyasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ kāyaṃ nissāya phoṭṭhabbaṃ ārabbha kāyasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… kāyaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ kāyaṃ nissāya phoṭṭhabbārammaṇo kāyasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ kāyaṃ nissāya phoṭṭhabbārammaṇā kāyasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… kāyaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, kāyo peso kāyāyatanaṃ petaṃ kāyadhātu pesā kāyindriyaṃ petaṃ loko peso dvārā pesā samuddo peso paṇḍaraṃ petaṃ khettaṃ petaṃ vatthuṃ petaṃ orimaṃ tīraṃ petaṃ suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyāyatanaṃ. ६१५. ते कायायतन रूप कोणते? जो चार महाभूतांवर आश्रित (उपादाय) असलेला, आत्मभावात (शरीरात) समाविष्ट असलेला, अदृश्य (अनिदस्सन) परंतु प्रतिघातयुक्त (सप्पटिघ) असा कायाप्रसाद (शरीराची संवेदनशीलता) आहे; ज्या कायाप्रसादाचा आश्रय घेऊन आणि स्पर्शारूपाला (फोट्ठब्ब) आलंबन करून कायसंस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होतो, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो...पे... ज्या कायाप्रसादाचा आश्रय घेऊन आणि स्पर्शारूपाला आलंबन करून कायसंस्पर्शजन्य वेदना...पे... संज्ञा...पे... चेतना...पे... कायविज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होते, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते...पे... ज्या कायाप्रसादाचा आश्रय घेऊन स्पर्शारूपाचे आलंबन असलेला कायसंस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होतो, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो...पे... ज्या कायाप्रसादाचा आश्रय घेऊन स्पर्शारूपाचे आलंबन असलेल्या कायसंस्पर्शजन्य वेदना...पे... संज्ञा...पे... चेतना...पे... कायविज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होते, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते; हा 'काय' आहे, हे 'कायायतन' आहे, ही 'कायधातू' आहे, हे 'कायिंद्रिय' आहे, हा 'लोक' आहे, हे 'द्वार' आहे, हा 'समुद्र' आहे, हे 'पांडर' आहे, हे 'क्षेत्र' आहे, हे 'वस्तू' आहे, हा 'अलीकडचा तीर' आहे, हे 'शून्य गाव' आहे - हे ते कायायतन रूप होय. 616. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ kāḷakaṃ mañjiṭṭhakaṃ hari harivaṇṇaṃ ambaṅkuravaṇṇaṃ dīghaṃ rassaṃ aṇuṃ thūlaṃ vaṭṭaṃ parimaṇḍalaṃ caturaṃsaṃ chaḷaṃsaṃ aṭṭhaṃsaṃ soḷasaṃsaṃ ninnaṃ thalaṃ chāyā ātapo āloko andhakāro abbhā mahikā dhūmo rajo candamaṇḍalassa vaṇṇanibhā sūriyamaṇḍalassa vaṇṇanibhā tārakarūpānaṃ [Pg.163] vaṇṇanibhā ādāsamaṇḍalassa vaṇṇanibhā maṇisaṅkhamuttāveḷuriyassa vaṇṇanibhā jātarūparajatassa vaṇṇanibhā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ, yaṃ rūpaṃ sanidassanaṃ sappaṭighaṃ cakkhunā anidassanena sappaṭighena passi vā passati vā passissati vā passe vā, rūpaṃ petaṃ rūpāyatanaṃ petaṃ rūpadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ. ६१६. ते रूपायतन रूप कोणते? जे रूप चार महाभूतांवर आश्रित (उपादाय) असलेले, वर्णयुक्त (रंग आणि आभा असलेले), दृश्य (सनिदस्सन) आणि प्रतिघातयुक्त (सप्पटिघ) आहे; जसे की निळे (नील), पिवळे (पीतक), तांबडे/लाल (लोहितक), पांढरे (ओदात), काळे (काळक), मंजिष्ठा रंगाचे (मंजिट्ठक), पिवळसर/सोनेरी (हरि), हिरवे (हरिवर्ण), आंब्याच्या कोंबाच्या रंगाचे (अम्बंकुरवर्ण), लांब (दीघ), आखूड (रस्स), लहान/सूक्ष्म (अणु), मोठे/स्थूल (थूल), गोल (वट्ट), वर्तुळाकार (परिमंडल), चौकोनी (चतुरंस), षटकोनी (छळंस), अष्टकोनी (अट्ठंस), सोळाकोनी (सोळसंस), खोल/सखल (निन्न), उंच/टेकाड (थल), सावली (छाया), ऊन/उष्णता (आतप), प्रकाश (आलोक), अंधार (अंधकार), ढग (अब्भ), धुके/दव (महिका), धूर (धूम), धूळ (रज), चंद्रमंडळाची आभा, सूर्यमंडळाची आभा, तारागणांची आभा, आरशाच्या मंडळाची आभा, मणी, शंख, मोती आणि वैडूर्याची आभा, सोन्या-चांदीची आभा; किंवा याव्यतिरिक्त जे इतर कोणतेही रूप चार महाभूतांवर आश्रित, वर्णयुक्त, दृश्य आणि प्रतिघातयुक्त आहे; ज्या दृश्य आणि प्रतिघातयुक्त रूपाला अदृश्य परंतु प्रतिघातयुक्त अशा चक्षूने (डोळ्याने) पाहिले, पाहतो, पाहील किंवा पाहू शकतो; त्याला 'रूप' म्हणतात, त्याला 'रूपायतन' म्हणतात, त्याला 'रूपधातू' म्हणतात - हे ते रूपायतन रूप होय. 617. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ kāḷakaṃ mañjiṭṭhakaṃ hari harivaṇṇaṃ ambaṅkuravaṇṇaṃ dīghaṃ rassaṃ aṇuṃ thūlaṃ vaṭṭaṃ parimaṇḍalaṃ caturaṃsaṃ chaḷaṃsaṃ aṭṭhaṃsaṃ soḷasaṃsaṃ ninnaṃ thalaṃ chāyā ātapo āloko andhakāro abbhā mahikā dhūmo rajo candamaṇḍalassa vaṇṇanibhā sūriyamaṇḍalassa vaṇṇanibhā tārakarūpānaṃ vaṇṇanibhā ādāsamaṇḍalassa vaṇṇanibhā maṇisaṅkhamuttāveḷuriyassa vaṇṇanibhā jātarūparajatassa vaṇṇanibhā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ, yamhi rūpamhi sanidassanamhi sappaṭighamhi cakkhuṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, rūpaṃ petaṃ rūpāyatanaṃ petaṃ rūpadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ. ६१७. ते रूपायतन रूप कोणते? जे रूप चार महाभूतांवर आश्रित (उपादाय) असलेले, वर्णयुक्त (रंग आणि आभा असलेले), दृश्य (सनिदस्सन) आणि प्रतिघातयुक्त (सप्पटिघ) आहे; जसे की निळे (नील), पिवळे (पीतक), तांबडे/लाल (लोहितक), पांढरे (ओदात), काळे (काळक), मंजिष्ठा रंगाचे (मंजिट्ठक), पिवळसर/सोनेरी (हरि), हिरवे (हरिवर्ण), आंब्याच्या कोंबाच्या रंगाचे (अम्बंकुरवर्ण), लांब (दीघ), आखूड (रस्स), लहान/सूक्ष्म (अणु), मोठे/स्थूल (थूल), गोल (वट्ट), वर्तुळाकार (परिमंडल), चौकोनी (चतुरंस), षटकोनी (छळंस), अष्टकोनी (अट्ठंस), सोळाकोनी (सोळसंस), खोल/सखल (निन्न), उंच/टेकाड (थल), सावली (छाया), ऊन/उष्णता (आतप), प्रकाश (आलोक), अंधार (अंधकार), ढग (अब्भ), धुके/दव (महिका), धूर (धूम), धूळ (रज), चंद्रमंडळाची आभा, सूर्यमंडळाची आभा, तारागणांची आभा, आरशाच्या मंडळाची आभा, मणी, शंख, मोती आणि वैडूर्याची आभा, सोन्या-चांदीची आभा; किंवा याव्यतिरिक्त जे इतर कोणतेही रूप चार महाभूतांवर आश्रित, वर्णयुक्त, दृश्य आणि प्रतिघातयुक्त आहे; ज्या दृश्य आणि प्रतिघातयुक्त रूपावर अदृश्य परंतु प्रतिघातयुक्त असा चक्षू (डोळा) आदळला (प्रतिहत झाला), आदळतो, आदळेल किंवा आदळू शकतो; त्याला 'रूप' म्हणतात, त्याला 'रूपायतन' म्हणतात, त्याला 'रूपधातू' म्हणतात - हे ते रूपायतन रूप होय. 618. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ kāḷakaṃ mañjiṭṭhakaṃ hari harivaṇṇaṃ ambaṅkuravaṇṇaṃ dīghaṃ rassaṃ aṇuṃ thūlaṃ vaṭṭaṃ parimaṇḍalaṃ caturaṃsaṃ chaḷaṃsaṃ aṭṭhaṃsaṃ soḷasaṃsaṃ ninnaṃ thalaṃ chāyā ātapo āloko andhakāro abbhā mahikā dhūmo rajo candamaṇḍalassa vaṇṇanibhā sūriyamaṇḍalassa vaṇṇanibhā tārakarūpānaṃ vaṇṇanibhā ādāsamaṇḍalassa vaṇṇanibhā maṇisaṅkhamuttāveḷuriyassa vaṇṇanibhā jātarūparajatassa vaṇṇanibhā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ, yaṃ rūpaṃ sanidassanaṃ sappaṭighaṃ cakkhumhi anidassanamhi sappaṭighamhi paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, rūpaṃ petaṃ rūpāyatanaṃ petaṃ rūpadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ. ६१८. ते रूपायतन रूप कोणते? जे रूप चार महाभूतांवर आश्रित (उपादाय) असलेले, वर्णयुक्त (रंग आणि आभा असलेले), दृश्य (सनिदस्सन) आणि प्रतिघातयुक्त (सप्पटिघ) आहे; जसे की निळे (नील), पिवळे (पीतक), तांबडे/लाल (लोहितक), पांढरे (ओदात), काळे (काळक), मंजिष्ठा रंगाचे (मंजिट्ठक), पिवळसर/सोनेरी (हरि), हिरवे (हरिवर्ण), आंब्याच्या कोंबाच्या रंगाचे (अम्बंकुरवर्ण), लांब (दीघ), आखूड (रस्स), लहान/सूक्ष्म (अणु), मोठे/स्थूल (थूल), गोल (वट्ट), वर्तुळाकार (परिमंडल), चौकोनी (चतुरंस), षटकोनी (छळंस), अष्टकोनी (अट्ठंस), सोळाकोनी (सोळसंस), खोल/सखल (निन्न), उंच/टेकाड (थल), सावली (छाया), ऊन/उष्णता (आतप), प्रकाश (आलोक), अंधार (अंधकार), ढग (अब्भ), धुके/दव (महिका), धूर (धूम), धूळ (रज), चंद्रमंडळाची आभा, सूर्यमंडळाची आभा, तारागणांची आभा, आरशाच्या मंडळाची आभा, मणी, शंख, मोती आणि वैडूर्याची आभा, सोन्या-चांदीची आभा; किंवा याव्यतिरिक्त जे इतर कोणतेही रूप चार महाभूतांवर आश्रित, वर्णयुक्त, दृश्य आणि प्रतिघातयुक्त आहे; जे दृश्य आणि प्रतिघातयुक्त रूप अदृश्य परंतु प्रतिघातयुक्त अशा चक्षूवर (डोळ्यावर) आदळले (प्रतिहत झाले), आदळते, आदळेल किंवा आदळू शकते; त्याला 'रूप' म्हणतात, त्याला 'रूपायतन' म्हणतात, त्याला 'रूपधातू' म्हणतात - हे ते रूपायतन रूप होय. 619. Katamaṃ [Pg.164] taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ nīlaṃ pītakaṃ lohitakaṃ odātaṃ kāḷakaṃ mañjiṭṭhakaṃ hari harivaṇṇaṃ ambaṅkuravaṇṇaṃ dīghaṃ rassaṃ aṇuṃ thūlaṃ vaṭṭaṃ parimaṇḍalaṃ caturaṃsaṃ chaḷaṃsaṃ aṭṭhaṃsaṃ soḷasaṃsaṃ ninnaṃ thalaṃ chāyā ātapo āloko andhakāro abbhā mahikā dhūmo rajo candamaṇḍalassa vaṇṇanibhā sūriyamaṇḍalassa vaṇṇanibhā tārakarūpānaṃ vaṇṇanibhā ādāsamaṇḍalassa vaṇṇanibhā maṇisaṅkhamuttāveḷuriyassa vaṇṇanibhā jātarūparajatassa vaṇṇanibhā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ, yaṃ rūpaṃ ārabbha cakkhuṃ nissāya cakkhusamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ rūpaṃ ārabbha cakkhuṃ nissāya cakkhusamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… cakkhuviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ rūpārammaṇo cakkhuṃ nissāya cakkhusamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ rūpārammaṇā cakkhuṃ nissāya cakkhusamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… cakkhuviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, rūpaṃ petaṃ rūpāyatanaṃ petaṃ rūpadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ. ६१९. ते रूपायतन रूप कोणते? जे रूप चार महाभूतांवर आश्रित (उपादाय) असलेले, वर्णयुक्त (रंग आणि आभा असलेले), दृश्य (सनिदस्सन) आणि प्रतिघातयुक्त (सप्पटिघ) आहे; जसे की निळे (नील), पिवळे (पीतक), तांबडे/लाल (लोहितक), पांढरे (ओदात), काळे (काळक), मंजिष्ठा रंगाचे (मंजिट्ठक), पिवळसर/सोनेरी (हरि), हिरवे (हरिवर्ण), आंब्याच्या कोंबाच्या रंगाचे (अम्बंकुरवर्ण), लांब (दीघ), आखूड (रस्स), लहान/सूक्ष्म (अणु), मोठे/स्थूल (थूल), गोल (वट्ट), वर्तुळाकार (परिमंडल), चौकोनी (चतुरंस), षटकोनी (छळंस), अष्टकोनी (अट्ठंस), सोळाकोनी (सोळसंस), खोल/सखल (निन्न), उंच/टेकाड (थल), सावली (छाया), ऊन/उष्णता (आतप), प्रकाश (आलोक), अंधार (अंधकार), ढग (अब्भ), धुके/दव (महिका), धूर (धूम), धूळ (रज), चंद्रमंडळाची आभा, सूर्यमंडळाची आभा, तारागणांची आभा, आरशाच्या मंडळाची आभा, मणी, शंख, मोती आणि वैडूर्याची आभा, सोन्या-चांदीची आभा; किंवा याव्यतिरिक्त जे इतर कोणतेही रूप चार महाभूतांवर आश्रित, वर्णयुक्त, दृश्य आणि प्रतिघातयुक्त आहे; ज्या रूपाला आलंबन करून आणि चक्षूचा (डोळ्याचा) आश्रय घेऊन चक्षुसंस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होतो, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो...पे... ज्या रूपाला आलंबन करून आणि चक्षूचा आश्रय घेऊन चक्षुसंस्पर्शजन्य वेदना...पे... संज्ञा...पे... चेतना...पे... चक्षुविज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होते, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते...पे... ज्या रूपाचे आलंबन असलेला आणि चक्षूचा आश्रय घेऊन चक्षुसंस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होतो, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो...पे... ज्या रूपाचे आलंबन असलेल्या आणि चक्षूचा आश्रय घेऊन चक्षुसंस्पर्शजन्य वेदना...पे... संज्ञा...पे... चेतना...पे... चक्षुविज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होते, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते; त्याला 'रूप' म्हणतात, त्याला 'रूपायतन' म्हणतात, त्याला 'रूपधातू' म्हणतात - हे ते रूपायतन रूप होय. 620. Katamaṃ taṃ rūpaṃ saddāyatanaṃ? Yo saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho bherisaddo mudiṅgasaddo saṅkhasaddo paṇavasaddo gītasaddo vāditasaddo sammasaddo pāṇisaddo sattānaṃ nigghosasaddo dhātūnaṃ sannighātasaddo vātasaddo udakasaddo manussasaddo amanussasaddo, yo vā panaññopi atthi saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṃ saddaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ sotena anidassanena sappaṭighena suṇi vā suṇāti vā suṇissati vā suṇe vā, saddo peso saddāyatanaṃ petaṃ saddadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ saddāyatanaṃ. ६२०. ते शब्दायातन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेले, अदृश्य आणि सप्रतिघ असलेले जे शब्द आहेत; जसे की भेरीचा आवाज, मृदंगाचा आवाज, शंखाचा आवाज, पणवाचा आवाज, गीताचा आवाज, वादनाचा आवाज, झांजेचा आवाज, टाळीचा आवाज, प्राण्यांचा ओरडण्याचा आवाज, धातूंच्या परस्परांवरील आघाताचा आवाज, वाऱ्याचा आवाज, पाण्याचा आवाज, मनुष्याचा आवाज, अमनुष्याचा आवाज; किंवा इतर कोणताही शब्द जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य आणि सप्रतिघ आहे, ज्या शब्दाला अदृश्य आणि सप्रतिघ अशा श्रोत्रेंद्रियाने ऐकले गेले, ऐकले जाते, ऐकले जाईल किंवा ऐकले जाऊ शकते; तो शब्द आहे, ते शब्दायातन आहे, ती शब्दधातू आहे - हे ते शब्दायातन रूप होय. 621. Katamaṃ taṃ rūpaṃ saddāyatanaṃ? Yo saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho bherisaddo mudiṅgasaddo saṅkhasaddo paṇavasaddo gītasaddo vāditasaddo sammasaddo pāṇisaddo sattānaṃ nigghosasaddo dhātūnaṃ sannighātasaddo vātasaddo udakasaddo manussasaddo amanussasaddo, yo vā panaññopi atthi saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ [Pg.165] upādāya anidassano sappaṭigho, yamhi saddamhi anidassanamhi sappaṭighamhi sotaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, saddo peso saddāyatanaṃ petaṃ saddadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ saddāyatanaṃ. ६२१. ते शब्दायातन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेले, अदृश्य आणि सप्रतिघ असलेले जे शब्द आहेत; जसे की भेरीचा आवाज, मृदंगाचा आवाज, शंखाचा आवाज, पणवाचा आवाज, गीताचा आवाज, वादनाचा आवाज, झांजेचा आवाज, टाळीचा आवाज, प्राण्यांचा ओरडण्याचा आवाज, धातूंच्या परस्परांवरील आघाताचा आवाज, वाऱ्याचा आवाज, पाण्याचा आवाज, मनुष्याचा आवाज, अमनुष्याचा आवाज; किंवा इतर कोणताही शब्द जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य आणि सप्रतिघ आहे, ज्या अदृश्य आणि सप्रतिघ अशा शब्दावर अदृश्य आणि सप्रतिघ असे श्रोत्रेंद्रिय आदळले गेले, आदळते, आदळेल किंवा आदळू शकते; तो शब्द आहे, ते शब्दायातन आहे, ती शब्दधातू आहे - हे ते शब्दायातन रूप होय. 622. Katamaṃ taṃ rūpaṃ saddāyatanaṃ? Yo saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho bherisaddo mudiṅgasaddo saṅkhasaddo paṇavasaddo gītasaddo vāditasaddo sammasaddo pāṇisaddo sattānaṃ nigghosasaddo dhātūnaṃ sannighātasaddo vātasaddo udakasaddo manussasaddo amanussasaddo, yo vā panaññopi atthi saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yo saddo anidassano sappaṭigho sotamhi anidassanamhi sappaṭighamhi paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, saddo peso saddāyatanaṃ petaṃ saddadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ saddāyatanaṃ. ६२२. ते शब्दायातन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेले, अदृश्य आणि सप्रतिघ असलेले जे शब्द आहेत; जसे की भेरीचा आवाज, मृदंगाचा आवाज, शंखाचा आवाज, पणवाचा आवाज, गीताचा आवाज, वादनाचा आवाज, झांजेचा आवाज, टाळीचा आवाज, प्राण्यांचा ओरडण्याचा आवाज, धातूंच्या परस्परांवरील आघाताचा आवाज, वाऱ्याचा आवाज, पाण्याचा आवाज, मनुष्याचा आवाज, अमनुष्याचा आवाज; किंवा इतर कोणताही शब्द जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य आणि सप्रतिघ आहे, जो अदृश्य आणि सप्रतिघ असलेला शब्द अदृश्य आणि सप्रतिघ अशा श्रोत्रेंद्रियावर आदळला गेला, आदळतो, आदळेल किंवा आदळू शकतो; तो शब्द आहे, ते शब्दायातन आहे, ती शब्दधातू आहे - हे ते शब्दायातन रूप होय. 623. Katamaṃ taṃ rūpaṃ saddāyatanaṃ? Yo saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho bherisaddo mudiṅgasaddo saṅkhasaddo paṇavasaddo gītasaddo vāditasaddo sammasaddo pāṇisaddo sattānaṃ nigghosasaddo dhātūnaṃ sannighātasaddo vātasaddo udakasaddo manussasaddo amanussasaddo, yo vā panaññopi atthi saddo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṃ saddaṃ ārabbha sotaṃ nissāya sotasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ saddaṃ ārabbha sotaṃ nissāya sotasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… sotaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ saddārammaṇo sotaṃ nissāya sotasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ saddārammaṇā sotaṃ nissāya sotasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… sotaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, saddo peso saddāyatanaṃ petaṃ saddadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ saddāyatanaṃ. ६२३. ते शब्दायातन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेले, अदृश्य आणि सप्रतिघ असलेले जे शब्द आहेत; जसे की भेरीचा आवाज, मृदंगाचा आवाज, शंखाचा आवाज, पणवाचा आवाज, गीताचा आवाज, वादनाचा आवाज, झांजेचा आवाज, टाळीचा आवाज, प्राण्यांचा ओरडण्याचा आवाज, धातूंच्या परस्परांवरील आघाताचा आवाज, वाऱ्याचा आवाज, पाण्याचा आवाज, मनुष्याचा आवाज, अमनुष्याचा आवाज; किंवा इतर कोणताही शब्द जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य आणि सप्रतिघ आहे, ज्या शब्दाला आलंबन करून आणि श्रोत्रेंद्रियाचा आश्रय घेऊन श्रोत्रसंस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होतो, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो... पे... ज्या शब्दाला आलंबन करून आणि श्रोत्रेंद्रियाचा आश्रय घेऊन श्रोत्रसंस्पर्शजन्य वेदना... पे... संज्ञा... पे... चेतना... पे... श्रोत्रविज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होते, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते... पे... ज्या शब्दालंबनयुक्त श्रोत्रेंद्रियाचा आश्रय घेऊन श्रोत्रसंस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होतो, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते... पे... ज्या शब्दालंबनयुक्त श्रोत्रेंद्रियाचा आश्रय घेऊन श्रोत्रसंस्पर्शजन्य वेदना... पे... संज्ञा... पे... चेतना... पे... श्रोत्रविज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होते, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते; तो शब्द आहे, ते शब्दायातन आहे, ती शब्दधातू आहे - हे ते शब्दायातन रूप होय. 624. Katamaṃ taṃ rūpaṃ gandhāyatanaṃ? Yo gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho mūlagandho sāragandho tacagandho pattagandho pupphagandho phalagandho āmakagandho vissagandho sugandho duggandho[Pg.166], yo vā panaññopi atthi gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṃ gandhaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ ghānena anidassanena sappaṭighena ghāyi vā ghāyati vā ghāyissati vā ghāye vā, gandho peso gandhāyatanaṃ petaṃ gandhadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ gandhāyatanaṃ. ६२४. ते गंधायतन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेला, अदृश्य आणि सप्रतिघ असलेला जो गंध आहे; जसे की मुळांचा गंध, गाभ्याचा गंध, सालीचा गंध, पानांचा गंध, फुलांचा गंध, फळांचा गंध, कच्चा गंध, कुजलेला गंध, सुगंधी गंध, दुर्गंधी गंध; किंवा इतर कोणताही गंध जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य आणि सप्रतिघ आहे, ज्या गंधाला अदृश्य आणि सप्रतिघ अशा घ्राणेंद्रियाने हुंगले गेले, हुंगले जाते, हुंगले जाईल किंवा हुंगले जाऊ शकते; तो गंध आहे, ते गंधायतन आहे, ती गंधधातू आहे - हे ते गंधायतन रूप होय. 625. Katamaṃ taṃ rūpaṃ gandhāyatanaṃ? Yo gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho mūlagandho sāragandho tacagandho pattagandho pupphagandho phalagandho āmakagandho vissagandho sugandho duggandho, yo vā panaññopi atthi gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yamhi gandhamhi anidassanamhi sappaṭighamhi ghānaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, gandho peso gandhāyatanaṃ petaṃ gandhadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ gandhāyatanaṃ. ६२५. ते गंधायतन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेला, अदृश्य आणि सप्रतिघ असलेला जो गंध आहे; जसे की मुळांचा गंध, गाभ्याचा गंध, सालीचा गंध, पानांचा गंध, फुलांचा गंध, फळांचा गंध, कच्चा गंध, कुजलेला गंध, सुगंधी गंध, दुर्गंधी गंध; किंवा इतर कोणताही गंध जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य आणि सप्रतिघ आहे, ज्या अदृश्य आणि सप्रतिघ अशा गंधावर अदृश्य आणि सप्रतिघ असे घ्राणेंद्रिय आदळले गेले, आदळते, आदळेल किंवा आदळू शकते; तो गंध आहे, ते गंधायतन आहे, ती गंधधातू आहे - हे ते गंधायतन रूप होय. 626. Katamaṃ taṃ rūpaṃ gandhāyatanaṃ? Yo gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho mūlagandho sāragandho tacagandho pattagandho pupphagandho phalagandho āmakagandho vissagandho sugandho duggandho, yo vā panaññopi atthi gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yo gandho anidassano sappaṭigho ghānamhi anidassanamhi sappaṭighamhi paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, gandho peso gandhāyatanaṃ petaṃ gandhadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ gandhāyatanaṃ. ६२६. ते गंधायतन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेला, अदृश्य आणि सप्रतिघ असलेला जो गंध आहे; जसे की मुळांचा गंध, गाभ्याचा गंध, सालीचा गंध, पानांचा गंध, फुलांचा गंध, फळांचा गंध, कच्चा गंध, कुजलेला गंध, सुगंधी गंध, दुर्गंधी गंध; किंवा इतर कोणताही गंध जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य आणि सप्रतिघ आहे, जो अदृश्य आणि सप्रतिघ असलेला गंध अदृश्य आणि सप्रतिघ अशा घ्राणेंद्रियावर आदळला गेला, आदळतो, आदळेल किंवा आदळू शकतो; तो गंध आहे, ते गंधायतन आहे, ती गंधधातू आहे - हे ते गंधायतन रूप होय. 627. Katamaṃ taṃ rūpaṃ gandhāyatanaṃ? Yo gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho mūlagandho sāragandho tacagandho pattagandho pupphagandho phalagandho āmakagandho vissagandho sugandho duggandho, yo vā panaññopi atthi gandho catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṃ gandhaṃ ārabbha ghānaṃ nissāya ghānasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ gandhaṃ ārabbha ghānaṃ nissāya ghānasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… ghānaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ gandhārammaṇo ghānaṃ nissāya ghānasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati [Pg.167] vā uppajje vā…pe… yaṃ gandhārammaṇā ghānaṃ nissāya ghānasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… ghānaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, gandho peso gandhāyatanaṃ petaṃ gandhadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ gandhāyatanaṃ. ६२७. ते गंधायतन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेले, अदृश्य (अनिदस्सन) व सप्रतिघ (सप्पटिघ) असलेले जे गंध आहे - जसे की मूळ-गंध, सार-गंध, त्वचा-गंध, पत्र-गंध, पुष्प-गंध, फल-गंध, आमक-गंध (कच्चा गंध), विस्स-गंध (अळणी/कच्च्या मांसाचा गंध), सुगंध, दुर्गंध; किंवा इतर कोणताही गंध जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य व सप्रतिघ आहे; ज्या गंधाला आलंबन करून आणि घ्राणेंद्रियाचा (नाकाचा) आश्रय घेऊन घ्राण-संस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो...पे०... ज्या गंधाला आलंबन करून आणि घ्राणेंद्रियाचा आश्रय घेऊन घ्राण-संस्पर्शजन्य वेदना...पे०... संज्ञा...पे०... चेतना...पे०... घ्राण-विज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते...पे०... ज्या गंधाचे आलंबन असणाऱ्या घ्राणेंद्रियाचा आश्रय घेऊन घ्राण-संस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो...पे०... ज्या गंधाचे आलंबन असणाऱ्या घ्राणेंद्रियाचा आश्रय घेऊन घ्राण-संस्पर्शजन्य वेदना...पे०... संज्ञा...पे०... चेतना...पे०... घ्राण-विज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते. हा गंध आहे, हे गंधायतन आहे, ही गंधधातू आहे - हे ते 'गंधायतन' रूप होय. 628. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rasāyatanaṃ? Yo raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso ambilaṃ madhuraṃ tittakaṃ kaṭukaṃ loṇikaṃ khārikaṃ lambilaṃ kasāvo sādu asādu, yo vā panaññopi atthi raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṃ rasaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ jivhāya anidassanāya sappaṭighāya sāyi vā sāyati vā sāyissati vā sāye vā, raso peso rasāyatanaṃ petaṃ rasadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ rasāyatanaṃ. ६२८. ते रसायतन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेले, अदृश्य व सप्रतिघ असलेले जे रस आहे - जसे की मूळ-रस, स्कंध-रस, त्वचा-रस, पत्र-रस, पुष्प-रस, फल-रस, आंबट, गोड, कडू, तिखट, खारट, क्षारयुक्त, तीव्र आंबट, तुरट, चवदार, बेचव; किंवा इतर कोणताही रस जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य व सप्रतिघ आहे; ज्या अदृश्य व सप्रतिघ रसाला, अदृश्य व सप्रतिघ अशा जिव्हेने (जिभेने) चाखले, चाखत आहे, चाखणार आहे किंवा चाखू शकते. हा रस आहे, हे रसायतन आहे, ही रसधातू आहे - हे ते 'रसायतन' रूप होय. 629. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rasāyatanaṃ? Yo raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso ambilaṃ madhuraṃ tittakaṃ kaṭukaṃ loṇikaṃ khārikaṃ lambilaṃ kasāvo sādu asādu, yo vā panaññopi atthi raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yamhi rasamhi anidassanamhi sappaṭighamhi jivhā anidassanā sappaṭighā paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, raso peso rasāyatanaṃ petaṃ rasadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ rasāyatanaṃ. ६२९. ते रसायतन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेले, अदृश्य व सप्रतिघ असलेले जे रस आहे - जसे की मूळ-रस, स्कंध-रस, त्वचा-रस, पत्र-रस, पुष्प-रस, फल-रस, आंबट, गोड, कडू, तिखट, खारट, क्षारयुक्त, तीव्र आंबट, तुरट, चवदार, बेचव; किंवा इतर कोणताही रस जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य व सप्रतिघ आहे; ज्या अदृश्य व सप्रतिघ रसावर, अदृश्य व सप्रतिघ अशी जिव्हा आदळली (स्पर्श पावली), आदळत आहे, आदळेल किंवा आदळू शकते. हा रस आहे, हे रसायतन आहे, ही रसधातू आहे - हे ते 'रसायतन' रूप होय. 630. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rasāyatanaṃ? Yo raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso ambilaṃ madhuraṃ tittakaṃ kaṭukaṃ loṇikaṃ khārikaṃ lambilaṃ kasāvo sādu asādu, yo vā panaññopi atthi raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yo raso anidassano sappaṭigho jivhāya anidassanāya sappaṭighāya paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, raso peso rasāyatanaṃ petaṃ rasadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ rasāyatanaṃ. ६३०. ते रसायतन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेले, अदृश्य व सप्रतिघ असलेले जे रस आहे - जसे की मूळ-रस, स्कंध-रस, त्वचा-रस, पत्र-रस, पुष्प-रस, फल-रस, आंबट, गोड, कडू, तिखट, खारट, क्षारयुक्त, तीव्र आंबट, तुरट, चवदार, बेचव; किंवा इतर कोणताही रस जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य व सप्रतिघ आहे; जो अदृश्य व सप्रतिघ रस, अदृश्य व सप्रतिघ अशा जिव्हेवर आदळला (स्पर्श पावला), आदळत आहे, आदळेल किंवा आदळू शकतो. हा रस आहे, हे रसायतन आहे, ही रसधातू आहे - हे ते 'रसायतन' रूप होय. 631. Katamaṃ [Pg.168] taṃ rūpaṃ rasāyatanaṃ? Yo raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso ambilaṃ madhuraṃ tittakaṃ kaṭukaṃ loṇikaṃ khārikaṃ lambilaṃ kasāvo sādu asādu, yo vā panaññopi atthi raso catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya anidassano sappaṭigho, yaṃ rasaṃ ārabbha jivhaṃ nissāya jivhāsamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ rasaṃ ārabbha jivhaṃ nissāya jivhāsamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… jivhāviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ rasārammaṇo jivhaṃ nissāya jivhāsamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ rasārammaṇā jivhaṃ nissāya jivhāsamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… jivhāviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, raso peso rasāyatanaṃ petaṃ rasadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ rasāyatanaṃ. ६३१. ते रसायतन रूप कोणते? चार महाभूतांवर आश्रित असलेले, अदृश्य व सप्रतिघ असलेले जे रस आहे - जसे की मूळ-रस, स्कंध-रस, त्वचा-रस, पत्र-रस, पुष्प-रस, फल-रस, आंबट, गोड, कडू, तिखट, खारट, क्षारयुक्त, तीव्र आंबट, तुरट, चवदार, बेचव; किंवा इतर कोणताही रस जो चार महाभूतांवर आश्रित, अदृश्य व सप्रतिघ आहे; ज्या रसाला आलंबन करून आणि जिव्हेचा आश्रय घेऊन जिव्हा-संस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो...पे०... ज्या रसाला आलंबन करून आणि जिव्हेचा आश्रय घेऊन जिव्हा-संस्पर्शजन्य वेदना...पे०... संज्ञा...पे०... चेतना...पे०... जिव्हा-विज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते...पे०... ज्या रसाचे आलंबन असणाऱ्या जिव्हेचा आश्रय घेऊन जिव्हा-संस्पर्श उत्पन्न झाला, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो...पे०... ज्या रसाचे आलंबन असणाऱ्या जिव्हेचा आश्रय घेऊन जिव्हा-संस्पर्शजन्य वेदना...पे०... संज्ञा...पे०... चेतना...पे०... जिव्हा-विज्ञान उत्पन्न झाले, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते. हा रस आहे, हे रसायतन आहे, ही रसधातू आहे - हे ते 'रसायतन' रूप होय. 632. Katamaṃ taṃ rūpaṃ itthindriyaṃ? Yaṃ itthiyā itthiliṅgaṃ itthinimittaṃ itthikuttaṃ itthākappo itthattaṃ itthibhāvo – idaṃ taṃ rūpaṃ itthindriyaṃ. ६३२. ते इत्थिंद्रिय (स्त्री-इंद्रिय) रूप कोणते? स्त्रीचे जे स्त्री-लिंग (शारीरिक आकार), स्त्री-निमित्त (स्त्रीचे लक्षण), स्त्री-कुत्त (स्त्रीचे वर्तन), स्त्री-आकल्प (स्त्रीचे हावभाव/चालण्याची पद्धत), स्त्रीत्व आणि स्त्री-भाव आहे - हे ते 'इत्थिंद्रिय' रूप होय. 633. Katamaṃ taṃ rūpaṃ purisindriyaṃ? Yaṃ purisassa purisaliṅgaṃ purisanimittaṃ purisakuttaṃ purisākappo purisattaṃ purisabhāvo – idaṃ taṃ rūpaṃ purisindriyaṃ. ६३३. ते पुरिसिंद्रिय (पुरुष-इंद्रिय) रूप कोणते? पुरुषाचे जे पुरुष-लिंग (शारीरिक आकार), पुरुष-निमित्त (पुरुषाचे लक्षण), | पुरुष-कुत्त (पुरुषाचे वर्तन), पुरुष-आकल्प (पुरुषाची हावभाव/चालण्याची पद्धत), पुरुषत्व आणि पुरुष-भाव आहे - हे ते 'पुरिसिंद्रिय' रूप होय. 634. Katamaṃ taṃ rūpaṃ jīvitindriyaṃ? Yo tesaṃ rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ jīvitindriyaṃ. ६३४. ते जीविर्मेंद्रिय (जीवित-इंद्रिय) रूप कोणते? त्या रूपी धर्मांचे (भौतिक घटकांचे) जे आयुष्य, स्थिती, यापना (टिकून राहणे), यापना (टिकवून ठेवणे), इरियना (प्रवृत्ती), वर्तना (चालू राहणे), पालना (रक्षण करणे), जीवित आणि जीविर्मेंद्रिय आहे - हे ते 'जीविर्मेंद्रिय' रूप होय. 635. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyaviññatti? Yā kusalacittassa vā akusalacittassa vā abyākatacittassa vā abhikkamantassa vā paṭikkamantassa vā ālokentassa vā vilokentassa vā samiñjentassa vā pasārentassa vā kāyassa thambhanā santhambhanā santhambhitattaṃ viññatti viññāpanā viññāpitattaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyaviññatti. ६३५. ते काय-विज्ञप्ती (शारीरिक संकेत) रूप कोणते? कुशल चित्तामुळे, अकुशल चित्तामुळे किंवा अव्याकृत चित्तामुळे; पुढे जाणाऱ्याच्या, मागे सरकणाऱ्याच्या, समोर पाहणाऱ्याच्या, आजूबाजूला पाहणाऱ्याच्या, आकुंचन करणाऱ्याच्या किंवा प्रसरण करणाऱ्याच्या शरीराचे जे स्तंभन (ताठरता), संस्तंभन (दृढता), संस्तंभितत्व (दृढ असण्याची अवस्था), विज्ञप्ती (प्रकट करणे), विज्ञापना (समजवणे) आणि विज्ञापितत्व (समजवले जाण्याची अवस्था) आहे - हे ते 'काय-विज्ञप्ती' रूप होय. 636. Katamaṃ taṃ rūpaṃ vacīviññatti? Yā kusalacittassa vā akusalacittassa vā abyākatacittassa vā vācā girā byappatho udīraṇaṃ ghoso ghosakammaṃ vācā vacībhedo – ayaṃ vuccati vācā. Yā tāya vācāya viññatti viññāpanā viññāpitattaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ vacīviññatti. ६३६. ते वची-विज्ञप्ती (वाचिक संकेत) रूप कोणते? कुशल चित्तामुळे, अकुशल चित्तामुळे किंवा अव्याकृत चित्तामुळे जी वाचा, गिरा (वाणी), व्यपपथ (संभाषणाचा मार्ग), उदीरण (उच्चारण), घोष (आवाज), घोषकर्म (आवाजाचे कार्य), वाचा आणि वाचेचा भेद (वचीभेद) आहे - याला 'वाचा' असे म्हणतात. त्या वाचेद्वारे जी विज्ञप्ती (प्रकट करणे), विज्ञापना (समजवणे) आणि विज्ञापितत्व (समजवले जाण्याची अवस्था) आहे - हे ते 'वची-विज्ञप्ती' रूप होय. 637. Katamaṃ [Pg.169] taṃ rūpaṃ ākāsadhātu? Yo ākāso ākāsagataṃ aghaṃ aghagataṃ vivaro vivaragataṃ asamphuṭṭhaṃ catūhi mahābhūtehi – idaṃ taṃ rūpaṃ ākāsadhātu. ६३७. ते आकाशधातू रूप कोणते? जे आकाश, आकाशगत (आकाशरूप), अघ (स्पर्श न करता येणारी पोकळी), अघगत, विवर (छिद्र/पोकळी), विवरगत आणि जे चार महाभूतांनी स्पर्श न केलेले आहे - हे ते 'आकाशधातू' रूप होय. 638. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa lahutā? Yā rūpassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa lahutā. ६३८. रूपाची लघुता (हलकेपणा) म्हणजे कोणते रूप? रूपाची जी लघुता (हलकेपणा), लघुपरिणामता (जलद बदलण्याची क्षमता), अदंधता (मंद किंवा जड नसणे) आणि अविथता (अस्थिरता नसणे) असते – याला रूपाची लघुता असे म्हणतात. 639. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa mudutā? Yā rūpassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa mudutā. ६३९. रूपाची मृदुता (मऊपणा) म्हणजे कोणते रूप? रूपाची जी मृदुता (मऊपणा), मार्दवता (लवचिकता), अकर्कशता (खरखरीत नसणे) आणि अकठिनता (कठीण नसणे) असते – याला रूपाची मृदुता असे म्हणतात. 640. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa kammaññatā? Yā rūpassa kammaññatā kammaññattaṃ kammaññabhāvo – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa kammaññatā. ६४०. रूपाची कर्मण्यता (कार्यक्षमतेची अनुकूलता) म्हणजे कोणते रूप? रूपाची जी कर्मण्यता (कार्यासाठी योग्य असणे), कर्मण्यत्व आणि कर्मण्यभाव असतो – याला रूपाची कर्मण्यता असे म्हणतात. 641. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa upacayo? Yo āyatanānaṃ ācayo, so rūpassa upacayo – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa upacayo. ६४१. रूपाचा उपचय (उत्पत्ती किंवा संचय) म्हणजे कोणते रूप? आयतनांचा जो आचय (सुरुवातीचा संचय किंवा वाढ) असतो, तो रूपाचा उपचय होय – याला रूपाचा उपचय असे म्हणतात. 642. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa santati? Yo rūpassa upacayo, sā rūpassa santati – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa santati. ६४२. रूपाची संतती (निरंतरता) म्हणजे कोणते रूप? रूपाचा जो उपचय (पुन्हा पुन्हा होणारी वाढ) असतो, तीच रूपाची संतती होय – याला रूपाची संतती असे म्हणतात. 643. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa jaratā? Yā rūpassa jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa jaratā. ६४३. रूपाची जरता (वृद्धत्व किंवा जीर्णता) म्हणजे कोणते रूप? रूपाची जी जरा (वृद्धत्व), जीर्णता, दात पडणे (खंडीच्च), केस पांढरे होणे (पालिच्च), त्वचेवर सुरकुत्या पडणे (वलित्तचता), आयुष्याचा ऱ्हास (आयुनो संहानी) आणि इंद्रियांची परिपक्वता (इंद्रियानं परिपाको) असते – याला रूपाची जरता असे म्हणतात. 644. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa aniccatā? Yo rūpassa khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa aniccatā. ६४४. रूपाची अनित्यता म्हणजे कोणते रूप? रूपाचा जो क्षय (नाश), वय (व्यय/ऱ्हास), भेद (भंग), परिभेद (पूर्ण विनाश), अनित्यता आणि अंतर्धान (नाहीसे होणे) असते – याला रूपाची अनित्यता असे म्हणतात. 645. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kabaḷīkāro āhāro? Odano kummāso sattu maccho maṃsaṃ khīraṃ dadhi sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ yamhi yamhi janapade tesaṃ tesaṃ sattānaṃ mukhāsiyaṃ dantavikhādanaṃ galajjhoharaṇīyaṃ kucchivitthambhanaṃ, yāya ojāya sattā yāpenti – idaṃ taṃ rūpaṃ kabaḷīkāro āhāro. ६४५. कवळीकार आहार (कवळा करून खाण्याचा आहार) म्हणजे कोणते रूप? भात (ओदन), सातूचे पीठ किंवा कण्हेरी (कुम्मास), सत्तू (सत्तु), मासे (मच्छ), मांस, दूध (खीर), दही (दधि), तूप (सप्पि), लोणी (नवनीत), तेल, मध, गूळ किंवा काकवी (फाणित), तसेच वेगवेगळ्या देशांमध्ये त्या त्या प्राण्यांच्या मुखाने खाण्यायोग्य, दातांनी चावण्यायोग्य, गळ्याने गिळण्यायोग्य आणि पोटाला तृप्त (घट्ट) करणारे इतर जे काही रूप आहे, ज्या ओजेने (पोषक रसाने) प्राणी जगतात – याला कवळीकार आहार असे म्हणतात. Idaṃ taṃ rūpaṃ upādā. हे रूप उपादाय (उपादा रूप - आश्रित रूप) असे म्हटले जाते. Upādābhājanīyaṃ. उपादाभाजनीय (उपादा रूपांचे वर्गीकरण) समाप्त झाले. Rūpakaṇḍe paṭhamabhāṇavāro. रूपकांडामधील प्रथम भाणवार समाप्त झाला. 646. Katamaṃ [Pg.170] taṃ rūpaṃ no upādā? Phoṭṭhabbāyatanaṃ, āpodhātu. ६४६. अनुपादाय (नो उपादा - अनाश्रित) रूप कोणते? स्प्रष्टव्यायतन (फोट्ठब्बायतन) आणि आपोधातू (जलधातू). 647. Katamaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ? Pathavīdhātu tejodhātu vāyodhātu kakkhaḷaṃ mudukaṃ saṇhaṃ pharusaṃ sukhasamphassaṃ dukkhasamphassaṃ garukaṃ lahukaṃ, yaṃ phoṭṭhabbaṃ anidassanaṃ sappaṭighaṃ kāyena anidassanena sappaṭighena phusi vā phusati vā phusissati vā phuse vā phoṭṭhabbo peso phoṭṭhabbāyatanaṃ petaṃ phoṭṭhabbadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ. ६४७. स्प्रष्टव्यायतन (फोट्ठब्बायतन) म्हणजे कोणते रूप? पृथ्वीधातू, तेजोधातू, वायोधातू, कठीण (कक्खळ), मऊ (मुदुक), गुळगुळीत (सण्ह), खडबडीत (फरुस), सुखकारक स्पर्श (सुखसम्फस्स), दुःखकारक स्पर्श (दुःखसम्फस्स), जड (गरुक), हलके (लहुक); जे स्प्रष्टव्य (स्पर्शविषय) अदृश्य (अनिदस्सन) आणि सप्रतिघ (सप्पटिघ - प्रतिघातयुक्त) आहे, ज्याला अदृश्य व सप्रतिघ अशा कायेने (शरीराने) स्पर्श केला आहे, स्पर्श करत आहे, स्पर्श करेल किंवा स्पर्श करू शकते; तो हा स्पर्श, ते हे स्प्रष्टव्यायतन आणि ती ही स्प्रष्टव्यधातू (फोट्ठब्बधातू) होय – याला स्प्रष्टव्यायतन असे म्हणतात. 648. Katamaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ? Pathavīdhātu tejodhātu vāyodhātu kakkhaḷaṃ mudukaṃ saṇhaṃ pharusaṃ sukhasamphassaṃ dukkhasamphassaṃ garukaṃ lahukaṃ, yamhi phoṭṭhabbamhi anidassanamhi sappaṭighamhi kāyo anidassano sappaṭigho paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, phoṭṭhabbo peso phoṭṭhabbāyatanaṃ petaṃ phoṭṭhabbadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ. ६४८. स्प्रष्टव्यायतन म्हणजे कोणते रूप? पृथ्वीधातू, तेजोधातू, वायोधातू, कठीण, मऊ, गुळगुळीत, खडबडीत, सुखकारक स्पर्श, दुःखकारक स्पर्श, जड, हलके; ज्या अदृश्य आणि सप्रतिघ अशा स्प्रष्टव्यावर (स्पर्शविषयावर) अदृश्य व सप्रतिघ अशी काया (शरीर) आदळली आहे, आदळत आहे, आदळेल किंवा आदळू शकते; तो हा स्पर्श, ते हे स्प्रष्टव्यायतन आणि ती ही स्प्रष्टव्यधातू होय – याला स्प्रष्टव्यायतन असे म्हणतात. 649. Katamaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ? Pathavīdhātu tejodhātu vāyodhātu kakkhaḷaṃ mudukaṃ saṇhaṃ pharusaṃ sukhasamphassaṃ dukkhasamphassaṃ garukaṃ lahukaṃ, yo phoṭṭhabbo anidassano sappaṭigho kāyamhi anidassanamhi sappaṭighamhi paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, phoṭṭhabbo peso phoṭṭhabbāyatanaṃ petaṃ phoṭṭhabbadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ. ६४९. स्प्रष्टव्यायतन म्हणजे कोणते रूप? पृथ्वीधातू, तेजोधातू, वायोधातू, कठीण, मऊ, गुळगुळीत, खडबडीत, सुखकारक स्पर्श, दुःखकारक स्पर्श, जड, हलके; जो अदृश्य आणि सप्रतिघ असा स्प्रष्टव्य (स्पर्शविषय) अदृश्य व सप्रतिघ अशा कायेवर (शरीरावर) आदळला आहे, आदळत आहे, आदळेल किंवा आदळू शकतो; तो हा स्पर्श, ते हे स्प्रष्टव्यायतन आणि ती ही स्प्रष्टव्यधातू होय – याला स्प्रष्टव्यायतन असे म्हणतात. 650. Katamaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ? Pathavīdhātu tejodhātu vāyodhātu kakkhaḷaṃ mudukaṃ saṇhaṃ pharusaṃ sukhasamphassaṃ dukkhasamphassaṃ garukaṃ lahukaṃ, yaṃ phoṭṭhabbaṃ ārabbha kāyaṃ nissāya kāyasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ phoṭṭhabbaṃ ārabbha kāyaṃ nissāya kāyasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… kāyaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ phoṭṭhabbārammaṇo kāyaṃ nissāya kāyasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā…pe… yaṃ phoṭṭhabbārammaṇā kāyaṃ nissāya kāyasamphassajā vedanā…pe… saññā…pe… cetanā…pe… kāyaviññāṇaṃ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, phoṭṭhabbo peso phoṭṭhabbāyatanaṃ petaṃ phoṭṭhabbadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ. ६५०. स्प्रष्टव्यायतन म्हणजे कोणते रूप? पृथ्वीधातू, तेजोधातू, वायोधातू, कठीण, मऊ, गुळगुळीत, खडबडीत, सुखकारक स्पर्श, दुःखकारक स्पर्श, जड, हलके; ज्या स्प्रष्टव्याला (स्पर्शविषयाला) आलंबन करून आणि कायेचा (शरीराचा) आश्रय घेऊन कायस्पर्श (कायसम्फस्स) उत्पन्न झाला आहे, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो... पे... ज्या स्प्रष्टव्याला आलंबन करून आणि कायेचा आश्रय घेऊन कायस्पर्शजन्य वेदना... पे... संज्ञा... पे... चेतना... पे... कायविज्ञान उत्पन्न झाले आहे, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते... पे... ज्या स्प्रष्टव्याचे आलंबन असलेल्या कायेचा आश्रय घेऊन कायस्पर्श उत्पन्न झाला आहे, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकतो... पे... ज्या स्प्रष्टव्याचे आलंबन असलेल्या कायेचा आश्रय घेऊन कायस्पर्शजन्य वेदना... पे... संज्ञा... पे... चेतना... पे... कायविज्ञान उत्पन्न झाले आहे, उत्पन्न होत आहे, उत्पन्न होईल किंवा उत्पन्न होऊ शकते; तो हा स्पर्श, ते हे स्प्रष्टव्यायतन आणि ती ही स्प्रष्टव्यधातू होय – याला स्प्रष्टव्यायतन असे म्हणतात. 651. Katamaṃ [Pg.171] taṃ rūpaṃ āpodhātu? Yaṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa – idaṃ taṃ rūpaṃ āpodhātu. ६५१. आपोधातू (जलधातू) म्हणजे कोणते रूप? जे पाणी (आपो), पाण्यासारखे असणे (आपोगत), स्नेह (चकाकी किंवा स्निग्धता), स्नेहासारखे असणे (स्नेहगत) आणि रूपाचे बंधनत्व (एकत्र बांधून ठेवण्याची क्षमता) असते – याला आपोधातू असे म्हणतात. Idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā. हे रूप अनुपादाय (नो उपादा - अनाश्रित रूप) असे म्हटले जाते. 652. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ sotāyatanaṃ ghānāyatanaṃ jivhāyatanaṃ kāyāyatanaṃ itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ. ६५२. उपादिन्न (कर्माने ग्रहण केलेले किंवा कर्मामुळे उत्पन्न झालेले) रूप कोणते? चक्षुरायतन, श्रोत्रायतन, घ्राणायतन, जिव्हायतन, कायायतन, स्त्रींद्रिय, पुरुषेंद्रिय, जीवितेंद्रिय; तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे (कर्माच्या परिणामामुळे) उत्पन्न झालेले इतर जे काही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, स्प्रष्टव्यायतन, आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती आणि कवळीकार आहार – याला उपादिन्न रूप असे म्हणतात. 653. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ? Saddāyatanaṃ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ. ६५३. अनुपादिन्न (कर्माने ग्रहण न केलेले किंवा कर्मामुळे उत्पन्न न झालेले) रूप कोणते? शब्दायतन, कायविज्ञप्ती, वाग्विज्ञप्ती, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता; तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न झालेले इतर जे काही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, स्प्रष्टव्यायतन, आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती आणि कवळीकार आहार – याला अनुपादिन्न रूप असे म्हणतात. 654. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ. ६५४. उपादिन्न-उपादानीय (कर्माने ग्रहण केलेले आणि उपादानाचे विषय असणारे) रूप कोणते? चक्षुरायतन... पे... कायायतन, स्त्रींद्रिय, पुरुषेंद्रिय, जीवितेंद्रिय; तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न झालेले इतर जे काही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, स्प्रष्टव्यायतन, आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती आणि कवळीकार आहार – याला उपादिन्न-उपादानीय रूप असे म्हणतात. 655. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ? Saddāyatanaṃ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā, rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ. ६५५. 'अनुपादिण्णुपादानिय' रूप कोणते? सदायतन, कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता; किंवा याशिवाय इतर जे कोणतेही रूप जे कर्माच्या प्रक्रियेमुळे (कर्मजन्य) उत्पन्न झालेले नाही, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन, आकाशधातू, आपधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते 'अनुपादिण्णुपादानिय' रूप होय. 656. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sanidassanaṃ? Rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ sanidassanaṃ. ६५६. 'सनिदस्सन' रूप कोणते? रूपायतन - हे ते 'सनिदस्सन' रूप होय. 657. Katamaṃ [Pg.172] taṃ rūpaṃ anidassanaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anidassanaṃ. ६५७. 'अनिदस्सन' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'अनिदस्सन' रूप होय. 658. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ? Cakkhāyatanaṃ sotāyatanaṃ ghānāyatanaṃ jivhāyatanaṃ kāyāyatanaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ. ६५८. 'सप्पटिघ' रूप कोणते? चक्खायतन, सोतायतन, घानायतन, जिव्हायतन, कायायतन, रूपायतन, सदायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन - हे ते 'सप्पटिघ' रूप होय. 659. Katamaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ. ६५९. 'अप्पटिघ' रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'अप्पटिघ' रूप होय. 660. Katamaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ? Cakkhundriyaṃ sotindriyaṃ ghānindriyaṃ jivhindriyaṃ kāyindriyaṃ itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ. ६६०. 'इन्द्रिय' रूप कोणते? चक्खुन्द्रिय, सोतिन्द्रिय, घानिन्द्रिय, जिव्हिन्द्रिय, कायिन्द्रिय, इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय - हे ते 'इन्द्रिय' रूप होय. 661. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ. ६६१. 'न इन्द्रिय' रूप कोणते? रूपायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'न इन्द्रिय' रूप होय. 662. Katamaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ? Phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ. ६६२. 'महाभूत' रूप कोणते? फोठ्ठब्बायतन, आपधातू - हे ते 'महाभूत' रूप होय. 663. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ. ६६३. 'न महाभूत' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'न महाभूत' रूप होय. 664. Katamaṃ taṃ rūpaṃ viññatti? Kāyaviññatti vacīviññatti – idaṃ taṃ rūpaṃ viññatti. ६६४. 'विज्ञप्ती' रूप कोणते? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती - हे ते 'विज्ञप्ती' रूप होय. 665. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na viññatti? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na viññatti. ६६५. 'न विज्ञप्ती' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'न विज्ञप्ती' रूप होय. 666. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cittasamuṭṭhānaṃ? Kāyaviññatti vacīviññatti yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ cittasamuṭṭhānaṃ. ६६६. 'चित्तसमुट्ठान' रूप कोणते? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती किंवा याशिवाय इतर जे कोणतेही रूप जे चित्तज (चित्तजन्य), चित्तहेतुक आणि चित्तसमुट्ठान आहे, जसे की रूपायतन, सदायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन, आकाशधातू, आपधातू, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते 'चित्तसमुट्ठान' रूप होय. 667. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na cittasamuṭṭhānaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na cittajaṃ na cittahetukaṃ na cittasamuṭṭhānaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ [Pg.173] gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na cittasamuṭṭhānaṃ. ६६७. 'न चित्तसमुट्ठान' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... कायायतन, इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता; किंवा याशिवाय इतर जे कोणतेही रूप जे चित्तज नाही, चित्तहेतुक नाही आणि चित्तसमुट्ठान नाही, जसे की रूपायतन, सदायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन, आकाशधातू, आपधातू, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते 'न चित्तसमुट्ठान' रूप होय. 668. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cittasahabhu? Kāyaviññatti vacīviññatti – idaṃ taṃ rūpaṃ cittasahabhu. ६६८. 'चित्तसहभू' रूप कोणते? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती - हे ते 'चित्तसहभू' रूप होय. 669. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na cittasahabhu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na cittasahabhu. ६६९. 'न चित्तसहभू' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'न चित्तसहभू' रूप होय. 670. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cittānuparivatti? Kāyaviññatti vacīviññatti – idaṃ taṃ rūpaṃ cittānuparivatti. ६७०. 'चित्तानुपरिवत्ती' रूप कोणते? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती - हे ते 'चित्तानुपरिवत्ती' रूप होय. 671. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na cittānuparivatti? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na cittānuparivatti. ६७१. 'न चित्तानुपरिवत्ती' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'न चित्तानुपरिवत्ती' रूप होय. 672. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ. ६७२. 'अज्झत्तिक' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... कायायतन - हे ते 'अज्झत्तिक' रूप होय. 673. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ. ६७३. 'बाहिर' रूप कोणते? रूपायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'बाहिर' रूप होय. 674. Katamaṃ taṃ rūpaṃ oḷārikaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ oḷārikaṃ. ६७४. 'ओळारिक' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... फोठ्ठब्बायतन - हे ते 'ओळारिक' रूप होय. 675. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sukhumaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ sukhumaṃ. ६७५. 'सुखुम' रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'सुखुम' रूप होय. 676. Katamaṃ taṃ rūpaṃ dūre? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ dūre. ६७६. 'दूरे' रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'दूरे' रूप होय. 677. Katamaṃ taṃ rūpaṃ santike? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ santike. ६७७. 'सन्तिके' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... फोठ्ठब्बायतन - हे ते 'सन्तिके' रूप होय. 678. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhusamphassassa vatthu? Cakkhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhusamphassassa vatthu. ६७८. 'चक्खुसम्फस्साचे वस्तू' रूप कोणते? चक्खायतन - हे ते 'चक्खुसम्फस्साचे वस्तू' रूप होय. 679. Katamaṃ [Pg.174] taṃ rūpaṃ cakkhusamphassassa na vatthu? Sotāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhusamphassassa na vatthu. ६७९. 'चक्खुसम्फस्साचे न वस्तू' रूप कोणते? सोतायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'चक्खुसम्फस्साचे न वस्तू' रूप होय. 680. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhusamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya …pe… cakkhuviññāṇassa vatthu? Cakkhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhuviññāṇassa vatthu. ६८०. 'चक्खुसम्फस्सजन्य वेदनेचे... पे... संज्ञेचे... पे... चेतनेचे... पे... चक्खुविज्ञाणाचे वस्तू' रूप कोणते? चक्खायतन - हे ते 'चक्खुविज्ञाणाचे वस्तू' रूप होय. 681. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhuviññāṇassa na vatthu? Sotāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhuviññāṇassa na vatthu. ६८१. 'चक्खुविज्ञाणाचे न वस्तू' रूप कोणते? सोतायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'चक्खुविज्ञाणाचे न वस्तू' रूप होय. 682. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotasamphassassa…pe… ghānasamphassassa…pe… jivhāsamphassassa…pe… kāyasamphassassa vatthu? Kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyasamphassassa vatthu. ६८२. 'सोतसम्फस्साचे... पे... घानसम्फस्साचे... पे... जिव्हासम्फस्साचे... पे... कायसम्फस्साचे वस्तू' रूप कोणते? कायायतन - हे ते 'कायसम्फस्साचे वस्तू' रूप होय. 683. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyasamphassassa na vatthu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyasamphassassa na vatthu. ६८३. 'कायसम्फस्साचे न वस्तू' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'कायसम्फस्साचे न वस्तू' रूप होय. 684. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyasamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… kāyaviññāṇassa vatthu? Kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyaviññāṇassa vatthu. ६८४. 'कायसम्फस्सजन्य वेदनेचे... पे... संज्ञेचे... पे... चेतनेचे... पे... कायविज्ञाणाचे वस्तू' रूप कोणते? कायायतन - हे ते 'कायविज्ञाणाचे वस्तू' रूप होय. 685. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyaviññāṇassa na vatthu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyaviññāṇassa na vatthu. ६८५. 'कायविज्ञाणाचे न वस्तू' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'कायविज्ञाणाचे न वस्तू' रूप होय. 686. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhusamphassassa ārammaṇaṃ? Rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhusamphassassa ārammaṇaṃ. ६८६. 'चक्खुसम्फस्साचे आरम्मण' रूप कोणते? रूपायतन - हे ते 'चक्खुसम्फस्साचे आरम्मण' रूप होय. 687. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhusamphassassa na ārammaṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhusamphassassa na ārammaṇaṃ. ६८७. 'चक्खुसम्फस्साचे न आरम्मण' रूप कोणते? चक्खायतन... पे... कबाळीकार आहार - हे ते 'चक्खुसम्फस्साचे न आरम्मण' रूप होय. 688. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhusamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… cakkhuviññāṇassa ārammaṇaṃ? Rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhuviññāṇassa ārammaṇaṃ. ६८८. चक्खु-संस्पर्शजन्य वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... चक्खु-विज्ञानाचे आलंबन असणारे ते रूप कोणते? रूपायतन – हे ते रूप आहे जे चक्खु-विज्ञानाचे आलंबन आहे. 689. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhuviññāṇassa na ārammaṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhuviññāṇassa na ārammaṇaṃ. ६८९. चक्खु-विज्ञानाचे आलंबन नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे चक्खु-विज्ञानाचे आलंबन नाही. 690. Katamaṃ [Pg.175] taṃ rūpaṃ sotasamphassassa…pe… ghānasamphassassa …pe… jivhāsamphassassa…pe… kāyasamphassassa ārammaṇaṃ? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyasamphassassa ārammaṇaṃ. ६९०. सोत-संस्पर्शाचे...पे... घान-संस्पर्शाचे...पे... जिव्हा-संस्पर्शाचे...पे... काय-संस्पर्शाचे आलंबन असणारे ते रूप कोणते? फोट्ठब्बायतन – हे ते रूप आहे जे काय-संस्पर्शाचे आलंबन आहे. 691. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyasamphassassa na ārammaṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyasamphassassa na ārammaṇaṃ. ६९१. काय-संस्पर्शाचे आलंबन नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे काय-संस्पर्शाचे आलंबन नाही. 692. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyasamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… kāyaviññāṇassa ārammaṇaṃ? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyaviññāṇassa ārammaṇaṃ. ६९२. काय-संस्पर्शजन्य वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... काय-विज्ञानाचे आलंबन असणारे ते रूप कोणते? फोट्ठब्बायतन – हे ते रूप आहे जे काय-विज्ञानाचे आलंबन आहे. 693. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyaviññāṇassa na ārammaṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyaviññāṇassa na ārammaṇaṃ. ६९३. काय-विज्ञानाचे आलंबन नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे काय-विज्ञानाचे आलंबन नाही. 694. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ. ६९४. चक्खायतन असणारे ते रूप कोणते? जे चक्खु चार महाभूतांवर आश्रित प्रसाद आहे...पे... 'शून्य ग्राम' असे म्हटले जाते – हे ते रूप आहे जे चक्खायतन आहे. 695. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na cakkhāyatanaṃ? Sotāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na cakkhāyatanaṃ. ६९५. चक्खायतन नसणारे ते रूप कोणते? सोतायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे चक्खायतन नाही. 696. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotāyatanaṃ…pe… ghānāyatanaṃ…pe… jivhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyāyatanaṃ. ६९६. सोतायतन...पे... घानायतन...पे... जिव्हायतन...पे... कायायतन असणारे ते रूप कोणते? जी काय चार महाभूतांवर आश्रित प्रसाद आहे...पे... 'शून्य ग्राम' असे म्हटले जाते – हे ते रूप आहे जे कायायतन आहे. 697. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na kāyāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na kāyāyatanaṃ. ६९७. कायायतन नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे कायायतन नाही. 698. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā…pe… rūpadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ. ६९८. रूपायतन असणारे ते रूप कोणते? जे रूप चार महाभूतांवर आश्रित वर्ण-प्रभा आहे...पे... 'रूपधातू' असे म्हटले जाते – हे ते रूप आहे जे रूपायतन आहे. 699. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na rūpāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na rūpāyatanaṃ. ६९९. रूपायतन नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे रूपायतन नाही. 700. Katamaṃ taṃ rūpaṃ saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ …pe… rasāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ? Pathavīdhātu…pe… phoṭṭhabbadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ. ७००. सद्दायतन...पे... गंधायतन...पे... रसायतन...पे... फोट्ठब्बायतन असणारे ते रूप कोणते? पठवीधातू...पे... 'फोट्ठब्बधातू' असे म्हटले जाते – हे ते रूप आहे जे फोट्ठब्बायतन आहे. 701. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na phoṭṭhabbāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na phoṭṭhabbāyatanaṃ. ७०१. फोट्ठब्बायतन नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे फोट्ठब्बायतन नाही. 702. Katamaṃ [Pg.176] taṃ rūpaṃ cakkhudhātu? Cakkhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhudhātu. ७०२. चक्खुधातू असणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन – हे ते रूप आहे जे चक्खुधातू आहे. 703. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na cakkhudhātu? Sotāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na cakkhudhātu. ७०३. चक्खुधातू नसणारे ते रूप कोणते? सोतायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे चक्खुधातू नाही. 704. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotadhātu…pe… ghānadhātu…pe… jivhādhātu…pe… kāyadhātu? Kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyadhātu. ७०४. सोतधातू...पे... घानधातू...पे... जिव्हाधातू...पे... कायधातू असणारे ते रूप कोणते? कायायतन – हे ते रूप आहे जे कायधातू आहे. 705. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na kāyadhātu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na kāyadhātu. ७०५. कायधातू नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे कायधातू नाही. 706. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpadhātu? Rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpadhātu. ७०६. रूपधातू असणारे ते रूप कोणते? रूपायतन – हे ते रूप आहे जे रूपधातू आहे. 707. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na rūpadhātu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na rūpadhātu. ७०७. रूपधातू नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे रूपधातू नाही. 708. Katamaṃ taṃ rūpaṃ saddadhātu…pe… gandhadhātu…pe… rasadhātu…pe… phoṭṭhabbadhātu? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbadhātu. ७०८. सद्दधातू...पे... गंधधातू...पे... रसधातू...पे... फोट्ठब्बधातू असणारे ते रूप कोणते? फोट्ठब्बायतन – हे ते रूप आहे जे फोट्ठब्बधातू आहे. 709. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na phoṭṭhabbadhātu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na phoṭṭhabbadhātu. ७०९. फोट्ठब्बधातू नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे फोट्ठब्बधातू नाही. 710. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhundriyaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhundriyaṃ. ७१०. चक्खुन्द्रिय असणारे ते रूप कोणते? जे चक्खु चार महाभूतांवर आश्रित प्रसाद आहे...पे... 'शून्य ग्राम' असे म्हटले जाते – हे ते रूप आहे जे चक्खुन्द्रिय आहे. 711. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na cakkhundriyaṃ? Sotāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na cakkhundriyaṃ. ७११. चक्खुन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? सोतायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे चक्खुन्द्रिय नाही. 712. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotindriyaṃ…pe… ghānindriyaṃ…pe… jivhindriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyindriyaṃ. ७१२. सोतिन्द्रिय...पे... घानिन्द्रिय...पे... जिव्हिन्द्रिय...पे... कायिन्द्रिय असणारे ते रूप कोणते? जी काय चार महाभूतांवर आश्रित प्रसाद आहे...पे... 'शून्य ग्राम' असे म्हटले जाते – हे ते रूप आहे जे कायिन्द्रिय आहे. 713. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na kāyindriyaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na kāyindriyaṃ. ७१३. कायिन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे कायिन्द्रिय नाही. 714. Katamaṃ taṃ rūpaṃ itthindriyaṃ? Yaṃ itthiyā itthiliṅgaṃ itthinimittaṃ itthikuttaṃ itthākappo itthattaṃ itthibhāvo – idaṃ taṃ rūpaṃ itthindriyaṃ. ७१४. इत्थिन्द्रिय असणारे ते रूप कोणते? जे स्त्रीचे स्त्री-लिंग, स्त्री-निमित्त, स्त्री-कुत्त, स्त्री-आकल्प, स्त्रीत्व आणि स्त्रीभाव आहे – हे ते रूप आहे जे इत्थिन्द्रिय आहे. 715. Katamaṃ [Pg.177] taṃ rūpaṃ na itthindriyaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na itthindriyaṃ. ७१५. इत्थिन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे इत्थिन्द्रिय नाही. 716. Katamaṃ taṃ rūpaṃ purisindriyaṃ? Yaṃ purisassa purisaliṅgaṃ purisanimittaṃ purisakuttaṃ purisākappo purisattaṃ purisabhāvo – idaṃ taṃ rūpaṃ purisindriyaṃ. ७१६. पुरिसिन्द्रिय असणारे ते रूप कोणते? जे पुरुषाचे पुरुष-लिंग, पुरुष-निमित्त, पुरुष-कुत्त, पुरुष-आकल्प, पुरुषत्व आणि पुरुषभाव आहे – हे ते रूप आहे जे पुरिसिन्द्रिय आहे. 717. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na purisindriyaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na purisindriyaṃ. ७१७. पुरिसिन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे पुरिसिन्द्रिय नाही. 718. Katamaṃ taṃ rūpaṃ jīvitindriyaṃ? Yo tesaṃ rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ jīvitindriyaṃ. ७१८. जीवितिन्द्रिय असणारे ते रूप कोणते? त्या रूपी धर्मांचे जे आयुष्य, स्थिती, यापना, यापना, वहन, वर्तन, पालन, जीवित आणि जीवितिन्द्रिय आहे – हे ते रूप आहे जे जीवितिन्द्रिय आहे. 719. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na jīvitindriyaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na jīvitindriyaṃ. ७१९. जीवितिन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे जीवितिन्द्रिय नाही. 720. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kāyaviññatti? Yā kusalacittassa vā akusalacittassa vā abyākatacittassa vā abhikkamantassa vā paṭikkamantassa vā ālokentassa vā vilokentassa vā samiñjentassa vā pasārentassa vā kāyassa thambhanā santhambhanā santhambhitattaṃ viññatti viññāpanā viññāpitattaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ kāyaviññatti. ७२०. कायविज्ञप्ति असणारे ते रूप कोणते? कुशल चित्तामुळे किंवा अकुशल चित्तामुळे किंवा अव्याकृत चित्तामुळे, पुढे जाणाऱ्याच्या किंवा मागे सरकणाऱ्याच्या किंवा समोर पाहणाऱ्याच्या किंवा इकडेतिकडे पाहणाऱ्याच्या किंवा आकुंचन करणाऱ्याच्या किंवा प्रसरण करणाऱ्याच्या शरीराची जी स्तंभना, संस्तंभना, संस्तंभितत्व, विज्ञप्ति, विज्ञापना आणि विज्ञापितत्व आहे – हे ते रूप आहे जे कायविज्ञप्ति आहे. 721. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na kāyaviññatti? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na kāyaviññatti. ७२१. कायविज्ञप्ति नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कवळीकार आहार – हे ते रूप आहे जे कायविज्ञप्ति नाही. 722. Katamaṃ taṃ rūpaṃ vacīviññatti? Yā kusalacittassa vā akusalacittassa vā abyākatacittassa vā vācā girā byappatho udīraṇaṃ ghoso ghosakammaṃ vācā vacībhedo, ayaṃ vuccati vācā. Yā tāya vācāya viññatti viññāpanā viññāpitattaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ vacīviññatti. ७२२. वचीविज्ञप्ति रूप कोणते आहे? कुशल चित्तामुळे किंवा अकुशल चित्तामुळे किंवा अव्याकृत चित्तामुळे जी वाणी, उच्चार, भाषण, प्रकटीकरण, घोष (आवाज), घोषकर्म, वाचेचा भेद (शब्दोच्चार) होतो, याला 'वाणी' (वाचा) असे म्हणतात. त्या वाणीद्वारे जी विज्ञप्ति (संकेत), विज्ञापना (माहिती देणे) आणि विज्ञापितत्व (प्रकट करण्याची अवस्था) असते - हे ते 'वचीविज्ञप्ति' रूप आहे. 723. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na vacīviññatti? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na vacīviññatti. ७२३. वचीविज्ञप्ति नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'वचीविज्ञप्ति नसलेले' रूप आहे. 724. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ākāsadhātu? Yo ākāso ākāsagataṃ aghaṃ aghagataṃ vivaro vivaragataṃ asamphuṭṭhaṃ catūhi mahābhūtehi – idaṃ taṃ rūpaṃ ākāsadhātu. ७२४. आकाशधातू रूप कोणते आहे? जे आकाश, आकाशगत (अवकाश), अघ (स्पर्श न करता येणारे), अघगत, विवर (छिद्र/पोकळी), विवरगत आणि चार महाभूतांनी स्पर्श न केलेले (असंस्पृष्ट) आहे - हे ते 'आकाशधातू' रूप आहे. 725. Katamaṃ [Pg.178] taṃ rūpaṃ na ākāsadhātu? Cakkhāyatanaṃ …pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na ākāsadhātu. ७२५. आकाशधातू नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'आकाशधातू नसलेले' रूप आहे. 726. Katamaṃ taṃ rūpaṃ āpodhātu? Yaṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa – idaṃ taṃ rūpaṃ āpodhātu. ७२६. आपोधातू रूप कोणते आहे? जे पाणी, पाणीपण (द्रवत्व), स्नेह (चकाकी/स्निग्धता), स्नेहगत आणि रूपाचे बंधनत्व (एकत्र बांधून ठेवण्याची अवस्था) आहे - हे ते 'आपोधातू' रूप आहे. 727. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na āpodhātu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na āpodhātu. ७२७. आपोधातू नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'आपोधातू नसलेले' रूप आहे. 728. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa lahutā? Yā rūpassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa lahutā. ७२८. रूपाची लघुता रूप कोणते आहे? रूपाची जी लघुता (हलकेपणा), लघुपरिणामता (जलद बदलण्याची क्षमता), अदंधता (मंद नसणे) आणि अविथता (जड नसणे) आहे - हे ते 'रूपाची लघुता' रूप आहे. 729. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na lahutā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na lahutā. ७२९. रूपाची लघुता नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'रूपाची लघुता नसलेले' रूप आहे. 730. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa mudutā? Yā rūpassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa mudutā. ७३०. रूपाची मृदुता रूप कोणते आहे? रूपाची जी मृदुता (मऊपणा), मार्दवता (लवचिकता), अकर्कशता (खडबडीत नसणे) आणि अकठिनता (कठीण नसणे) आहे - हे ते 'रूपाची मृदुता' रूप आहे. 731. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na mudutā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na mudutā. ७३१. रूपाची मृदुता नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'रूपाची मृदुता नसलेले' रूप आहे. 732. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa kammaññatā? Yā rūpassa kammaññatā kammaññattaṃ kammaññabhāvo – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa kammaññatā. ७३२. रूपाची कर्मण्यता रूप कोणते आहे? रूपाची जी कर्मण्यता, कर्मण्यत्व आणि कर्मण्यभाव (कार्यासाठी योग्य असण्याची अवस्था) आहे - हे ते 'रूपाची कर्मण्यता' रूप आहे. 733. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na kammaññatā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na kammaññatā. ७३३. रूपाची कर्मण्यता नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'रूपाची कर्मण्यता नसलेले' रूप आहे. 734. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa upacayo? Yo āyatanānaṃ ācayo, so rūpassa upacayo – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa upacayo. ७३४. रूपाचा उपचय रूप कोणते आहे? आयतनांचा जो आचय (सुरुवातीचा संचय किंवा वाढ) आहे, तो रूपाचा उपचय होय - हे ते 'रूपाचा उपचय' रूप आहे. 735. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na upacayo? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na upacayo. ७३५. रूपाचा उपचय नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'रूपाचा उपचय नसलेले' रूप आहे. 736. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa santati? Yo rūpassa upacayo, sā rūpassa santati – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa santati. ७३६. रूपाची संतती रूप कोणते आहे? रूपाचा जो उपचय आहे, तीच रूपाची संतती होय - हे ते 'रूपाची संतती' रूप आहे. 737. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na santati? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na santati. ७३७. रूपाची संतती नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'रूपाची संतती नसलेले' रूप आहे. 738. Katamaṃ [Pg.179] taṃ rūpaṃ rūpassa jaratā? Yā rūpassa jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa jaratā. ७३८. रूपाची जरता रूप कोणते आहे? रूपाची जी जरा (वृद्धत्व), जीर्णता, दात पडणे (खंडित्व), केस पांढरे होणे (पालित्य), त्वचेवर सुरकुत्या पडणे (वलित्वचता), आयुष्याची हानी आणि इंद्रियांचा परिपाक (परिपक्वता) आहे - हे ते 'रूपाची जरता' रूप आहे. 739. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na jaratā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na jaratā. ७३९. रूपाची जरता नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'रूपाची जरता नसलेले' रूप आहे. 740. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa aniccatā? Yo rūpassa khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa aniccatā. ७४०. रूपाची अनित्यता रूप कोणते आहे? रूपाचा जो क्षय, व्यय (नाश), भेद (भंग पावणे), परिभेद (पूर्ण नाश), अनित्यता आणि अंतर्धान (नाहीसे होणे) आहे - हे ते 'रूपाची अनित्यता' रूप आहे. 741. Katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na aniccatā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ rūpassa na aniccatā. ७४१. रूपाची अनित्यता नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'रूपाची अनित्यता नसलेले' रूप आहे. 742. Katamaṃ taṃ rūpaṃ kabaḷīkāro āhāro? Odano kummāso sattu maccho maṃsaṃ khīraṃ dadhi sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ yamhi yamhi janapade tesaṃ tesaṃ sattānaṃ mukhāsiyaṃ dantavikhādanaṃ galajjhoharaṇīyaṃ kucchivitthambhanaṃ, yāya ojāya sattā yāpenti – idaṃ taṃ rūpaṃ kabaḷīkāro āhāro. ७४२. कवलिकार आहार रूप कोणते आहे? भात, सातूचे पीठ (लाडू), सत्तू, मासे, मांस, दूध, दही, तूप, लोणी, तेल, मध, गूळ (किंवा काकवी), तसेच वेगवेगळ्या देशांमध्ये त्या त्या प्राण्यांचे जे काही मुखात टाकण्याजोगे, दातांनी चावून खाण्याजोगे, गळ्याखाली उतरवण्याजोगे (गिळण्याजोगे) आणि पोट भरणारे इतरही जे काही रूप (अन्न) आहे, ज्या ओजावर (पोषक तत्वावर) प्राणी जगतात - हे ते 'कवलिकार आहार' रूप आहे. 743. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na kabaḷīkāro āhāro? Cakkhāyatanaṃ…pe… rūpassa aniccatā – idaṃ taṃ rūpaṃ na kabaḷīkāro āhāro. ७४३. कवलिकार आहार नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... रूपाची अनित्यता - हे ते 'कवलिकार आहार नसलेले' रूप आहे. Evaṃ duvidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे दोन प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Dukaniddeso. दुकनिर्देश समाप्त. Tikaniddeso तिकनिर्देश 744. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ upādā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ upādā. ७४४. अध्यात्मिक उपादा रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायआयतन - हे ते 'अध्यात्मिक उपादा' रूप आहे. 745. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ upādā? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ upādā. ७४५. बाह्य उपादा रूप कोणते आहे? रूपआयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते 'बाह्य उपादा' रूप आहे. 746. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ no upādā? Phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ no upādā. ७४६. बाह्य अनुपादा रूप कोणते आहे? स्प्रष्टव्यायतन आणि आपोधातू - हे ते 'बाह्य अनुपादा' रूप आहे. 747. Katamaṃ [Pg.180] taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ upādiṇṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ upādiṇṇaṃ. ७४७. अध्यात्मिक उपादिन्न रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायआयतन - हे ते 'अध्यात्मिक उपादिन्न' रूप आहे. 748. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ upādiṇṇaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ upādiṇṇaṃ. ७४८. बाह्य उपादिन्न रूप कोणते आहे? स्त्री-इंद्रिय, पुरुष-इंद्रिय, जीवित-इंद्रिय, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे इतरही जे काही रूप आहे, जसे की रूपआयतन, गंधआयतन, रसआयतन, स्प्रष्टव्यायतन, आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कवलिकार आहार - हे ते 'बाह्य उपादिन्न' रूप आहे. 749. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ anupādiṇṇaṃ? Saddāyatanaṃ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ anupādiṇṇaṃ. ७४९. बाह्य अनुपादिन्न रूप कोणते आहे? शब्दआयतन, कायविज्ञप्ति, वचीविज्ञप्ति, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे न झालेले इतरही जे काही रूप आहे, जसे की रूपआयतन, गंधआयतन, रसआयतन, स्प्रष्टव्यायतन, आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कवलिकार आहार - हे ते 'बाह्य अनुपादिन्न' रूप आहे. 750. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ. Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ. ७५०. अध्यात्मिक उपादिन्न-उपादानीय रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायआयतन - हे ते 'अध्यात्मिक उपादिन्न-उपादानीय' रूप आहे. 751. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ upādiṇṇupādāniyaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ upādiṇṇupādāniyaṃ. ७५१. बाह्य उपादिन्न-उपादानीय रूप कोणते आहे? स्त्री-इंद्रिय, पुरुष-इंद्रिय, जीवित-इंद्रिय, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे इतरही जे काही रूप आहे, जसे की रूपआयतन, गंधआयतन, रसआयतन, स्प्रष्टव्यायतन, आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कवलिकार आहार - हे ते 'बाह्य उपादिन्न-उपादानीय' रूप आहे. 752. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ? Saddāyatanaṃ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ. ७५२. बाह्य अनुपादिण्ण-उपादानीय रूप कोणते आहे? सदायतन (शब्दायतन), कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता (वृद्धत्व), रूपाची अनित्यता; तसेच जे इतरही रूप आहे जे कर्मामुळे उत्पन्न झालेले नाही, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन (स्पर्शायतन), आकाशधातू, आपोधातू (जलधातू), रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य अनुपादिण्ण-उपादानीय रूप होय. 753. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ anidassanaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ anidassanaṃ. ७५३. अध्यात्मिक अनिदर्शन रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन... तसेच... कायायतन - हे ते अध्यात्मिक अनिदर्शन रूप होय. 754. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ sanidassanaṃ? Rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ sanidassanaṃ. ७५४. बाह्य सदर्शन रूप कोणते आहे? रूपायतन - हे ते बाह्य सदर्शन रूप होय. 755. Katamaṃ [Pg.181] taṃ rūpaṃ bāhiraṃ anidassanaṃ? Saddāyatanaṃ …pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ anidassanaṃ. ७५५. बाह्य अनिदर्शन रूप कोणते आहे? सदायतन (शब्दायतन)... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य अनिदर्शन रूप होय. 756. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ sappaṭighaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ sappaṭighaṃ. ७५६. अध्यात्मिक सप्रतिघ रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन... तसेच... कायायतन - हे ते अध्यात्मिक सप्रतिघ रूप होय. 757. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ sappaṭighaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ sappaṭighaṃ. ७५७. बाह्य सप्रतिघ रूप कोणते आहे? रूपायतन... तसेच... फोठ्ठब्बायतन (स्पर्शायतन) - हे ते बाह्य सप्रतिघ रूप होय. 758. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ appaṭighaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ appaṭighaṃ. ७५८. बाह्य अप्रतिघ रूप कोणते आहे? इत्थिन्द्रिय (स्त्री-इंद्रिय)... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य अप्रतिघ रूप होय. 759. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ indriyaṃ? Cakkhundriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ indriyaṃ. ७५९. अध्यात्मिक इंद्रिय रूप कोणते आहे? चक्षुन्द्रिय... तसेच... कायिन्द्रिय - हे ते अध्यात्मिक इंद्रिय रूप होय. 760. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ indriyaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ indriyaṃ. ७६०. बाह्य इंद्रिय रूप कोणते आहे? इत्थिन्द्रिय (स्त्री-इंद्रिय), पुरिसिन्द्रिय (पुरुष-इंद्रिय), जीवितिन्द्रिय - हे ते बाह्य इंद्रिय रूप होय. 761. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na indriyaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na indriyaṃ. ७६१. बाह्य अन-इंद्रिय (इंद्रिय नसलेले) रूप कोणते आहे? रूपायतन... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य अन-इंद्रिय रूप होय. 762. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na mahābhūtaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na mahābhūtaṃ. ७६२. अध्यात्मिक अमहाभूत (महाभूत नसलेले) रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन... तसेच... कायायतन - हे ते अध्यात्मिक अमहाभूत रूप होय. 763. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ mahābhūtaṃ? Phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ mahābhūtaṃ. ७६३. बाह्य महाभूत रूप कोणते आहे? फोठ्ठब्बायतन (स्पर्शायतन), आपोधातू (जलधातू) - हे ते बाह्य महाभूत रूप होय. 764. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na mahābhūtaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na mahābhūtaṃ. ७६४. बाह्य अमहाभूत (महाभूत नसलेले) रूप कोणते आहे? रूपायतन... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य अमहाभूत रूप होय. 765. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na viññatti? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na viññatti? ७६५. अध्यात्मिक अविज्ञप्ती (विज्ञप्ती नसलेले) रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन... तसेच... कायायतन - हे ते अध्यात्मिक अविज्ञप्ती रूप होय. 766. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ viññatti? Kāyaviññatti vacīviññatti – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ viññatti. ७६६. बाह्य विज्ञप्ती रूप कोणते आहे? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती - हे ते बाह्य विज्ञप्ती रूप होय. 767. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na viññatti? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na viññatti. ७६७. बाह्य अविज्ञप्ती (विज्ञप्ती नसलेले) रूप कोणते आहे? रूपायतन... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य अविज्ञप्ती रूप होय. 768. Katamaṃ [Pg.182] taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cittasamuṭṭhānaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cittasamuṭṭhānaṃ. ७६८. अध्यात्मिक अचित्तसमुत्थान (चित्तापासून उत्पन्न न झालेले) रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन... तसेच... कायायतन - हे ते अध्यात्मिक अचित्तसमुत्थान रूप होय. 769. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cittasamuṭṭhānaṃ? Kāyaviññatti vacīviññatti, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cittasamuṭṭhānaṃ. ७६९. बाह्य चित्तसमुत्थान (चित्तापासून उत्पन्न झालेले) रूप कोणते आहे? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती; तसेच जे इतरही रूप आहे जे चित्तज (चित्तापासून उत्पन्न), चित्तहेतुक, चित्तसमुत्थान आहे, जसे की रूपायतन, सदायतन (शब्दायतन), गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन (स्पर्शायतन), आकाशधातू, आपोधातू (जलधातू), रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य चित्तसमुत्थान रूप होय. 770. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cittasamuṭṭhānaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na cittajaṃ na cittahetukaṃ na cittasamuṭṭhānaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cittasamuṭṭhānaṃ. ७७०. बाह्य अचित्तसमुत्थान (चित्तापासून उत्पन्न न झालेले) रूप कोणते आहे? इत्थिन्द्रिय (स्त्री-इंद्रिय), पुरिसिन्द्रिय (पुरुष-इंद्रिय), जीवितिन्द्रिय, रूपाची जरता (वृद्धत्व), रूपाची अनित्यता; तसेच जे इतरही रूप आहे जे चित्तज नाही, चित्तहेतुक नाही, चित्तसमुत्थान नाही, जसे की रूपायतन, सदायतन (शब्दायतन), गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन (स्पर्शायतन), आकाशधातू, आपोधातू (जलधातू), रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य अचित्तसमुत्थान रूप होय. 771. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cittasahabhu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cittasahabhu. ७७१. अध्यात्मिक अचित्तसहभू (चित्तासोबत उत्पन्न न होणारे) रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन... तसेच... कायायतन - हे ते अध्यात्मिक अचित्तसहभू रूप होय. 772. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cittasahabhu? Kāyaviññatti vacīviññatti – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cittasahabhu. ७७२. बाह्य चित्तसहभू (चित्तासोबत उत्पन्न होणारे) रूप कोणते आहे? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती - हे ते बाह्य चित्तसहभू रूप होय. 773. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cittasahabhu? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cittasahabhu? ७७३. बाह्य अचित्तसहभू (चित्तासोबत उत्पन्न न होणारे) रूप कोणते आहे? रूपायतन... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य अचित्तसहभू रूप होय. 774. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cittānuparivatti? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cittānuparivatti. ७७४. अध्यात्मिक अचित्तानुपरिवत्ती (चित्ताच्या अनुषंगाने न बदलणारे) रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन... तसेच... कायायतन - हे ते अध्यात्मिक अचित्तानुपरिवत्ती रूप होय. 775. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cittānuparivatti? Kāyaviññatti vacīviññatti – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cittānuparivatti. ७७५. बाह्य चित्तानुपरिवत्ती (चित्ताच्या अनुषंगाने बदलणारे) रूप कोणते आहे? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती - हे ते बाह्य चित्तानुपरिवत्ती रूप होय. 776. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cittānuparivatti? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cittānuparivatti. ७७६. बाह्य अचित्तानुपरिवत्ती (चित्ताच्या अनुषंगाने न बदलणारे) रूप कोणते आहे? रूपायतन... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य अचित्तानुपरिवत्ती रूप होय. 777. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ oḷārikaṃ? Cakkhāyatanaṃ …pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ oḷārikaṃ. ७७७. अध्यात्मिक औदारिक (स्थूल) रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन... तसेच... कायायतन - हे ते अध्यात्मिक औदारिक रूप होय. 778. Katamaṃ [Pg.183] taṃ rūpaṃ bāhiraṃ oḷārikaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ oḷārikaṃ. ७७८. बाह्य औदारिक (स्थूल) रूप कोणते आहे? रूपायतन... तसेच... फोठ्ठब्बायतन (स्पर्शायतन) - हे ते बाह्य औदारिक रूप होय. 779. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ sukhumaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ sukhumaṃ. ७७९. बाह्य सूक्ष्म रूप कोणते आहे? इत्थिन्द्रिय (स्त्री-इंद्रिय)... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य सूक्ष्म रूप होय. 780. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ santike? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ santike. ७८०. अध्यात्मिक संतिके (जवळचे) रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन... तसेच... कायायतन - हे ते अध्यात्मिक संतिके रूप होय. 781. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ dūre? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ dūre. ७८१. बाह्य दूरे (दूरचे) रूप कोणते आहे? इत्थिन्द्रिय (स्त्री-इंद्रिय)... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते बाह्य दूरे रूप होय. 782. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ santike? Rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ santike. ७८२. बाह्य संतिके (जवळचे) रूप कोणते आहे? रूपायतन... तसेच... फोठ्ठब्बायतन (स्पर्शायतन) - हे ते बाह्य संतिके रूप होय. 783. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhusamphassassa na vatthu? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhusamphassassa na vatthu. ७८३. चक्षुसंस्पर्शाचे वस्तू (आधार) नसलेले बाह्य रूप कोणते आहे? रूपायतन... तसेच... कबाळीकार आहार - हे चक्षुसंस्पर्शाचे वस्तू नसलेले बाह्य रूप होय. 784. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhusamphassassa vatthu? Cakkhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhusamphassassa vatthu. ७८४. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे वस्तू (आधार) आहे? चक्षु-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे वस्तू आहे. 785. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhusamphassassa na vatthu? Sotāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhusamphassassa na vatthu. ७८५. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे वस्तू (आधार) नाही? श्रोत्र-आयतन...पे... काय-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे वस्तू नाही. 786. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhusamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… cakkhuviññāṇassa na vatthu? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhuviññāṇassa na vatthu. ७८६. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-संस्पर्शजन्य वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... चक्षु-विज्ञानाचे वस्तू (आधार) नाही? रूप-आयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-विज्ञानाचे वस्तू नाही. 787. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhuviññāṇassa vatthu? Cakkhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhuviññāṇassa vatthu. ७८७. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-विज्ञानाचे वस्तू (आधार) आहे? चक्षु-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-विज्ञानाचे वस्तू आहे. 788. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhuviññāṇassa na vatthu? Sotāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhuviññāṇassa na vatthu? ७८८. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-विज्ञानाचे वस्तू (आधार) नाही? श्रोत्र-आयतन...पे... काय-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-विज्ञानाचे वस्तू नाही. 789. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ sotasamphassassa…pe… ghānasamphassassa…pe… jivhāsamphassassa…pe… kāyasamphassassa na vatthu? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyasamphassassa na vatthu. ७८९. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि श्रोत्र-संस्पर्शाचे...पे... घ्राण-संस्पर्शाचे...पे... जिव्हा-संस्पर्शाचे...पे... काय-संस्पर्शाचे वस्तू (आधार) नाही? रूप-आयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-संस्पर्शाचे वस्तू नाही. 790. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyasamphassassa vatthu? Kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyasamphassassa vatthu. ७९०. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-संस्पर्शाचे वस्तू (आधार) आहे? काय-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-संस्पर्शाचे वस्तू आहे. 791. Katamaṃ [Pg.184] taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyasamphassassa na vatthu? Cakkhāyatanaṃ…pe… jivhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyasamphassassa na vatthu. ७९१. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-संस्पर्शाचे वस्तू (आधार) नाही? चक्षु-आयतन...पे... जिव्हा-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-संस्पर्शाचे वस्तू नाही. 792. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyasamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… kāyaviññāṇassa na vatthu? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyaviññāṇassa na vatthu. ७९२. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-संस्पर्शजन्य वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... काय-विज्ञानाचे वस्तू (आधार) नाही? रूप-आयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-विज्ञानाचे वस्तू नाही. 793. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyaviññāṇassa vatthu? Kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyaviññāṇassa vatthu. ७९३. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-विज्ञानाचे वस्तू (आधार) आहे? काय-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-विज्ञानाचे वस्तू आहे. 794. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyaviññāṇassa na vatthu? Cakkhāyatanaṃ…pe… jivhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyaviññāṇassa na vatthu. ७९४. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-विज्ञानाचे वस्तू (आधार) नाही? चक्षु-आयतन...पे... जिव्हा-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-विज्ञानाचे वस्तू नाही. 795. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhusamphassassa na ārammaṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhusamphassassa na ārammaṇaṃ. ७९५. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे आलंबन (विषय) नाही? चक्षु-आयतन...पे... काय-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे आलंबन नाही. 796. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhusamphassassa ārammaṇaṃ? Rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhusamphassassa ārammaṇaṃ. ७९६. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे आलंबन (विषय) आहे? रूप-आयतन - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे आलंबन आहे. 797. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhusamphassassa na ārammaṇaṃ? Saddāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhusamphassassa na ārammaṇaṃ. ७९७. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे आलंबन (विषय) नाही? शब्द-आयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे आलंबन नाही. 798. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhusamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… cakkhuviññāṇassa na ārammaṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhuviññāṇassa na ārammaṇaṃ. ७९८. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-संस्पर्शजन्य वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... चक्षु-विज्ञानाचे आलंबन (विषय) नाही? चक्षु-आयतन...पे... काय-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-विज्ञानाचे आलंबन नाही. 799. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhuviññāṇassa ārammaṇaṃ? Rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhuviññāṇassa ārammaṇaṃ. ७९९. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-विज्ञानाचे आलंबन (विषय) आहे? रूप-आयतन - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-विज्ञानाचे आलंबन आहे. 800. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhuviññāṇassa na ārammaṇaṃ? Saddāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ cakkhuviññāṇassa na ārammaṇaṃ. ८००. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-विज्ञानाचे आलंबन (विषय) नाही? शब्द-आयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-संस्पर्शाचे आलंबन नाही. 801. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ sotasamphassassa…pe… ghānasamphassassa…pe… jivhāsamphassassa…pe… kāyasamphassassa na ārammaṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… [Pg.185] kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyasamphassassa na ārammaṇaṃ. ८०१. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि श्रोत्र-संस्पर्शाचे...पे... घ्राण-संस्पर्शाचे...पे... जिव्हा-संस्पर्शाचे...पे... काय-संस्पर्शाचे आलंबन (विषय) नाही? चक्षु-आयतन...पे... काय-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-संस्पर्शाचे आलंबन नाही. 802. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyasamphassassa ārammaṇaṃ? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyasamphassassa ārammaṇaṃ. ८०२. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-संस्पर्शाचे आलंबन (विषय) आहे? स्प्रष्टव्य-आयतन - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-संस्पर्शाचे आलंबन आहे. 803. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyasamphassassa na ārammaṇaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyasamphassassa na ārammaṇaṃ. ८०३. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-संस्पर्शाचे आलंबन (विषय) नाही? रूप-आयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-संस्पर्शाचे आलंबन नाही. 804. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyasamphassajāya vedanāya…pe… saññāya…pe… cetanāya…pe… kāyaviññāṇassa na ārammaṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyaviññāṇassa na ārammaṇaṃ. ८०४. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-संस्पर्शजन्य वेदनेचे...पे... संज्ञेचे...पे... चेतनेचे...पे... काय-विज्ञानाचे आलंबन (विषय) नाही? चक्षु-आयतन...पे... काय-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-विज्ञानाचे आलंबन नाही. 805. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyaviññāṇassa ārammaṇaṃ? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyaviññāṇassa ārammaṇaṃ. ८०५. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-विज्ञानाचे आलंबन (विषय) आहे? स्प्रष्टव्य-आयतन - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-विज्ञानाचे आलंबन आहे. 806. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyaviññāṇassa na ārammaṇaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyaviññāṇassa na ārammaṇaṃ. ८०६. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-विज्ञानाचे आलंबन (विषय) नाही? रूप-आयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-विज्ञानाचे आलंबन नाही. 807. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cakkhāyatanaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cakkhāyatanaṃ. ८०७. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-आयतन नाही? रूप-आयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि चक्षु-आयतन नाही. 808. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhāyatanaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhāyatanaṃ. ८०८. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-आयतन आहे? जे चक्षु चार महाभूतांवर आश्रित असलेला प्रसाद (संवेदनशीलता) आहे...पे... तो शून्य ग्राम (ओसाड गाव) देखील आहे - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-आयतन आहे. 809. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cakkhāyatanaṃ? Sotāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cakkhāyatanaṃ. ८०९. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-आयतन नाही? श्रोत्र-आयतन...पे... काय-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि चक्षु-आयतन नाही. 810. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na sotāyatanaṃ…pe… na ghānāyatanaṃ…pe… na jivhāyatanaṃ…pe… na kāyāyatanaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na kāyāyatanaṃ. ८१०. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि श्रोत्र-आयतन नाही...पे... घ्राण-आयतन नाही...पे... जिव्हा-आयतन नाही...पे... काय-आयतन नाही? रूप-आयतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि काय-आयतन नाही. 811. Katamaṃ [Pg.186] taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyāyatanaṃ? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyāyatanaṃ. ८११. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-आयतन आहे? जी काय चार महाभूतांवर आश्रित असलेला प्रसाद (संवेदनशीलता) आहे...पे... तो शून्य ग्राम (ओसाड गाव) देखील आहे - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-आयतन आहे. 812. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na kāyāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… jivhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na kāyāyatanaṃ. ८१२. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-आयतन नाही? चक्षु-आयतन...पे... जिव्हा-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि काय-आयतन नाही. 813. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na rūpāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na rūpāyatanaṃ. ८१३. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि रूप-आयतन नाही? चक्षु-आयतन...पे... काय-आयतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि रूप-आयतन नाही. 814. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpāyatanaṃ? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā…pe… rūpadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpāyatanaṃ. ८१४. बाह्य रूपायतन असणारे ते रूप कोणते? चार महाभूतांवर अवलंबून असणारे जे रूप, वर्ण-आभा (रंग आणि चमक)...पे०... ही रूपधातू देखील आहे - हे ते बाह्य रूपायतन रूप होय. 815. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na rūpāyatanaṃ? Saddāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na rūpāyatanaṃ. ८१५. बाह्य असणारे पण रूपायतन नसणारे ते रूप कोणते? सद्धायतन (शब्दायतन)...पे०... कवळीकार आहार (कवळ करून खाण्याचा आहार) - हे ते बाह्य असणारे पण रूपायतन नसणारे रूप होय. 816. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na saddāyatanaṃ…pe… na gandhāyatanaṃ…pe… na rasāyatanaṃ…pe… na phoṭṭhabbāyatanaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na phoṭṭhabbāyatanaṃ. ८१६. आध्यात्मिक (अभ्यंतर) असणारे पण सद्धायतन (शब्दायतन) नसणारे...पे०... गंधायतन नसणारे...पे०... रसायतन नसणारे...पे०... फोठ्ठब्बायतन (स्पर्शायतन) नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन (चक्षु-आयतन)...पे०... कायायतन (काया-आयतन) - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण फोठ्ठब्बायतन नसणारे रूप होय. 817. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ? Pathavīdhātu…pe… phoṭṭhabbadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ. ८१७. बाह्य असणारे फोठ्ठब्बायतन (स्पर्शायतन) रूप कोणते? पठवीधातू (पृथ्वीधातू)...पे०... ही फोठ्ठब्बधातू (स्पर्शधातू) देखील आहे - हे ते बाह्य असणारे फोठ्ठब्बायतन रूप होय. 818. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na phoṭṭhabbāyatanaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na phoṭṭhabbāyatanaṃ. ८१८. बाह्य असणारे पण फोठ्ठब्बायतन (स्पर्शायतन) नसणारे ते रूप कोणते? रूपायतन...पे०... कवळीकार आहार - हे ते बाह्य असणारे पण फोठ्ठब्बायतन नसणारे रूप होय. 819. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cakkhudhātu? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cakkhudhātu. ८१९. बाह्य असणारे पण चक्खुधातू (चक्षुधातू) नसणारे ते रूप कोणते? रूपायतन...पे०... कवळीकार आहार - हे ते बाह्य असणारे पण चक्खुधातू नसणारे रूप होय. 820. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhudhātu? Cakkhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhudhātu. ८२०. आध्यात्मिक (अभ्यंतर) असणारे चक्खुधातू रूप कोणते? चक्खायतन (चक्षु-आयतन) - हे ते आध्यात्मिक असणारे चक्खुधातू रूप होय. 821. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cakkhudhātu? Sotāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cakkhudhātu. ८२१. आध्यात्मिक असणारे पण चक्खुधातू नसणारे ते रूप कोणते? सोतायतन (श्रोतायतन)...पे०... कायायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण चक्खुधातू नसणारे रूप होय. 822. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na sotadhātu…pe… na ghānadhātu…pe… na jivhādhātu…pe… na kāyadhātu? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na kāyadhātu. ८२२. बाह्य असणारे पण सोतधातू (श्रोतधातू) नसणारे...पे०... घानधातू (घ्राणधातू) नसणारे...पे०... जिव्हाधातू नसणारे...पे०... कायधातू नसणारे ते रूप कोणते? रूपायतन...पे०... कवळीकार आहार - हे ते बाह्य असणारे पण कायधातू नसणारे रूप होय. 823. Katamaṃ [Pg.187] taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyadhātu? Kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyadhātu. ८२३. आध्यात्मिक असणारे कायधातू रूप कोणते? कायायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे कायधातू रूप होय. 824. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na kāyadhātu? Cakkhāyatanaṃ…pe… jivhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na kāyadhātu. ८२४. आध्यात्मिक असणारे पण कायधातू नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... जिव्हायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण कायधातू नसणारे रूप होय. 825. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na rūpadhātu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na rūpadhātu. ८२५. आध्यात्मिक असणारे पण रूपधातू नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण रूपधातू नसणारे रूप होय. 826. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpadhātu? Rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpadhātu. ८२६. बाह्य असणारे रूपधातू रूप कोणते? रूपायतन - हे ते बाह्य असणारे रूपधातू रूप होय. 827. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na rūpadhātu? Saddāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na rūpadhātu. ८२७. बाह्य असणारे पण रूपधातू नसणारे ते रूप कोणते? सद्धायतन...पे०... कवळीकार आहार - हे ते बाह्य असणारे पण रूपधातू नसणारे रूप होय. 828. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na saddadhātu…pe… na gandhadhātu…pe… na rasadhātu …pe… na phoṭṭhabbadhātu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na phoṭṭhabbadhātu. ८२८. आध्यात्मिक असणारे पण सद्धधातू (शब्दधातू) नसणारे...पे०... गंधधातू नसणारे...पे०... रसधातू नसणारे...पे०... फोठ्ठब्बधातू (स्पर्शधातू) नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण फोठ्ठब्बधातू नसणारे रूप होय. 829. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ phoṭṭhabbadhātu? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ phoṭṭhabbadhātu. ८२९. बाह्य असणारे फोठ्ठब्बधातू (स्पर्शधातू) रूप कोणते? फोठ्ठब्बायतन - हे ते बाह्य असणारे फोठ्ठब्बधातू रूप होय. 830. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na phoṭṭhabbadhātu? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na phoṭṭhabbadhātu. ८३०. बाह्य असणारे पण फोठ्ठब्बधातू नसणारे ते रूप कोणते? रूपायतन...पे०... कवळीकार आहार - हे ते बाह्य असणारे पण फोठ्ठब्बधातू नसणारे रूप होय. 831. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cakkhundriyaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na cakkhundriyaṃ. ८३१. बाह्य असणारे पण चक्खुन्द्रिय (चक्षुरिंद्रिय) नसणारे ते रूप कोणते? रूपायतन...पे०... कवळीकार आहार - हे ते बाह्य असणारे पण चक्खुन्द्रिय नसणारे रूप होय. 832. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhundriyaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ cakkhundriyaṃ. ८३२. आध्यात्मिक असणारे चक्खुन्द्रिय रूप कोणते? चार महाभूतांवर अवलंबून असणारा जो चक्षुप्रसाद (डोळ्यांची संवेदनशीलता)...पे०... हा 'शून्य गाव' (सुञ्ञो गामो) देखील म्हटला जातो - हे ते आध्यात्मिक असणारे चक्खुन्द्रिय रूप होय. 833. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cakkhundriyaṃ? Sotāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na cakkhundriyaṃ. ८३३. आध्यात्मिक असणारे पण चक्खुन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? सोतायतन...पे०... कायायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण चक्खुन्द्रिय नसणारे रूप होय. 834. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na sotindriyaṃ…pe… na ghānindriyaṃ…pe… na jivhindriyaṃ…pe… na kāyindriyaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na kāyindriyaṃ. ८३४. बाह्य असणारे पण सोतिन्द्रिय (श्रोत्रेंद्रिय) नसणारे...पे०... घानिन्द्रिय (घ्राणेंद्रिय) नसणारे...पे०... जिव्हिन्द्रिय नसणारे...पे०... कायिन्द्रिय (कायेंद्रिय) नसणारे ते रूप कोणते? रूपायतन...पे०... कवळीकार आहार - हे ते बाह्य असणारे पण कायिन्द्रिय नसणारे रूप होय. 835. Katamaṃ [Pg.188] taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyindriyaṃ? Yo kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ kāyindriyaṃ. ८३५. आध्यात्मिक असणारे कायिन्द्रिय रूप कोणते? चार महाभूतांवर अवलंबून असणारा जो कायप्रसाद (शरीराची संवेदनशीलता)...पे०... हा 'शून्य गाव' देखील म्हटला जातो - हे ते आध्यात्मिक असणारे कायिन्द्रिय रूप होय. 836. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na kāyindriyaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… jivhāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na kāyindriyaṃ. ८३६. आध्यात्मिक असणारे पण कायिन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... जिव्हायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण कायिन्द्रिय नसणारे रूप होय. 837. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na itthindriyaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na itthindriyaṃ. ८३७. आध्यात्मिक असणारे पण इत्थिन्द्रिय (स्त्री-इंद्रिय) नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण इत्थिन्द्रिय नसणारे रूप होय. 838. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ itthindriyaṃ? Yaṃ itthiyā itthiliṅgaṃ itthinimittaṃ itthikuttaṃ itthākappo itthattaṃ itthibhāvo – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ itthindriyaṃ. ८३८. बाह्य असणारे इत्थिन्द्रिय रूप कोणते? स्त्रीचे जे स्त्री-लिंग (शारीरिक वैशिष्ट्ये), स्त्री-निमित्त (स्त्रीचे चिन्ह), स्त्री-कुत्त (स्त्रीचे वर्तन), स्त्री-आकल्प (स्त्रीचा पोषाख/हावभाव), स्त्रीत्व, स्त्रीभाव - हे ते बाह्य असणारे इत्थिन्द्रिय रूप होय. 839. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na itthindriyaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na itthindriyaṃ. ८३९. बाह्य असणारे पण इत्थिन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? रूपायतन...पे०... कवळीकार आहार - हे ते बाह्य असणारे पण इत्थिन्द्रिय नसणारे रूप होय. 840. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na purisindriyaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na purisindriyaṃ. ८४०. आध्यात्मिक असणारे पण पुरिसिन्द्रिय (पुरुष-इंद्रिय) नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण पुरिसिन्द्रिय नसणारे रूप होय. 841. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ purisindriyaṃ? Yaṃ purisassa purisaliṅgaṃ purisanimittaṃ purisakuttaṃ purisākappo purisattaṃ purisabhāvo – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ purisindriyaṃ. ८४१. बाह्य असणारे पुरिसिन्द्रिय रूप कोणते? पुरुषाचे जे पुरुष-लिंग (शारीरिक वैशिष्ट्ये), पुरुष-निमित्त (पुरुषाचे चिन्ह), पुरुष-कुत्त (पुरुषाचे वर्तन), पुरुष-आकल्प (पुरुषाचा पोषाख/हावभाव), पुरुषत्व, पुरुषभाव - हे ते बाह्य असणारे पुरिसिन्द्रिय रूप होय. 842. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na purisindriyaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na purisindriyaṃ. ८४२. बाह्य असणारे पण पुरिसिन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? रूपायतन...पे०... कवळीकार आहार - हे ते बाह्य असणारे पण पुरिसिन्द्रिय नसणारे रूप होय. 843. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na jīvitindriyaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na jīvitindriyaṃ. ८४३. आध्यात्मिक असणारे पण जीवितिन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण जीवितिन्द्रिय नसणारे रूप होय. 844. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ jīvitindriyaṃ? Yo tesaṃ rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ jīvitindriyaṃ. ८४४. बाह्य असणारे जीवितिन्द्रिय रूप कोणते? त्या रूपी धर्मांचे जे आयुष्य, स्थिती, यापना (जीवनयात्रा चालवणे), यापना (जीवन टिकवणे), इरियना (हालचाल), वर्तना (प्रवृत्ती), पालना (रक्षण), जीवित, जीवितिन्द्रिय - हे ते बाह्य असणारे जीवितिन्द्रिय रूप होय. 845. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na jīvitindriyaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na jīvitindriyaṃ. ८४५. बाह्य असणारे पण जीवितिन्द्रिय नसणारे ते रूप कोणते? रूपायतन...पे०... कवळीकार आहार - हे ते बाह्य असणारे पण जीवितिन्द्रिय नसणारे रूप होय. 846. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na kāyaviññatti? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na kāyaviññatti. ८४६. आध्यात्मिक असणारे पण कायविज्ञप्ति (काया-विज्ञप्ति) नसणारे ते रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन - हे ते आध्यात्मिक असणारे पण कायविज्ञप्ति नसणारे रूप होय. 847. Katamaṃ [Pg.189] taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyaviññatti? Yā kusalacittassa vā akusalacittassa vā abyākatacittassa vā abhikkamantassa vā paṭikkamantassa vā ālokentassa vā vilokentassa vā samiñjentassa vā pasārentassa vā kāyassa thambhanā santhambhanā santhambhitattaṃ viññatti viññāpanā viññāpitattaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kāyaviññatti. ८४७. बाह्य 'कायविज्ञप्ति' (शारीरिक संकेत) रूप कोणते आहे? कुशल चित्तामुळे किंवा अकुशल चित्तामुळे किंवा अव्याकृत चित्तामुळे, पुढे जाणाऱ्या, मागे सरकणाऱ्या, सरळ पाहणाऱ्या, बाजूला पाहणाऱ्या, आकुंचन करणाऱ्या किंवा प्रसरण करणाऱ्या व्यक्तीच्या शरीराचा जो स्तंभन (ताठरपणा), संस्तंभन (पूर्ण ताठरपणा), संस्तंभितत्व (ताठरपणाची अवस्था), विज्ञप्ति (संकेत), विज्ञापना (प्रकटीकरण) आणि विज्ञापितत्व (प्रकट करण्याची अवस्था) आहे – हे ते बाह्य 'कायविज्ञप्ति' रूप होय. 848. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na kāyaviññatti? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na kāyaviññatti. ८४८. बाह्य असलेले पण 'कायविज्ञप्ति' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण 'कायविज्ञप्ति' नसलेले रूप होय. 849. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na vacīviññatti? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na vacīviññatti. ८४९. आध्यात्मिक (अंतर्गत) असलेले पण 'वचीविज्ञप्ति' (वाचिक संकेत) नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायायतन – हे ते आध्यात्मिक असलेले पण 'वचीविज्ञप्ति' नसलेले रूप होय. 850. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ vacīviññatti? Yā kusalacittassa vā akusalacittassa vā abyākatacittassa vā vācā girā byappatho udīraṇaṃ dhoso ghosakammaṃ vācā vacībhedo, ayaṃ vuccati vācā. Yā tāya vācāya viññatti viññāpanā viññāpitattaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ vacīviññatti. ८५०. बाह्य 'वचीविज्ञप्ति' (वाचिक संकेत) रूप कोणते आहे? कुशल चित्तामुळे किंवा अकुशल चित्तामुळे किंवा अव्याकृत चित्तामुळे जी वाणी, गिरा (उच्चार), व्याप्रथ (भाषण मार्ग), उदीरण (उच्चारण), घोष (आवाज), घोषकर्म (आवाज करण्याची क्रिया), वाणी, वाचीभेद (शब्दांचे प्रकटीकरण) आहे, याला 'वाणी' असे म्हणतात. त्या वाणीद्वारे जी विज्ञप्ति (संकेत), विज्ञापना (प्रकटीकरण) आणि विज्ञापितत्व (प्रकट करण्याची अवस्था) आहे – हे ते बाह्य 'वचीविज्ञप्ति' रूप होय. 851. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na vacīviññatti? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na vacīviññatti. ८५१. बाह्य असलेले पण 'वचीविज्ञप्ति' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण 'वचीविज्ञप्ति' नसलेले रूप होय. 852. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na ākāsadhātu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na ākāsadhātu. ८५२. आध्यात्मिक असलेले पण 'आकाशधातू' नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायायतन – हे ते आध्यात्मिक असलेले पण 'आकाशधातू' नसलेले रूप होय. 853. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ ākāsadhātu? Yo ākāso ākāsagataṃ aghaṃ aghagataṃ vivaro vivaragataṃ asamphuṭṭhaṃ catūhi mahābhūtehi – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ ākāsadhātu. ८५३. बाह्य 'आकाशधातू' रूप कोणते आहे? जे आकाश, आकाशगत (आकाशाची अवस्था), अघ (स्पर्श न करता येणारे), अघगत, विवर (छिद्र/पोकळी), विवरगत आणि जे चार महाभूतांनी स्पर्श न केलेले आहे – हे ते बाह्य 'आकाशधातू' रूप होय. 854. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na ākāsadhātu? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na ākāsadhātu. ८५४. बाह्य असलेले पण 'आकाशधातू' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण 'आकाशधातू' नसलेले रूप होय. 855. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na āpodhātu? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na āpodhātu. ८५५. आध्यात्मिक असलेले पण 'आपोधातू' (जलधातू) नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायायतन – हे ते आध्यात्मिक असलेले पण 'आपोधातू' नसलेले रूप होय. 856. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ āpodhātu? Yaṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ āpodhātu. ८५६. बाह्य 'आपोधातू' रूप कोणते आहे? जे पाणी (द्रव), आपोगत (द्रव अवस्था), स्नेह (चकाकी/स्निग्धता), स्नेहगत आणि रूपाचे बंधनत्व (एकत्र बांधून ठेवण्याची अवस्था) आहे – हे ते बाह्य 'आपोधातू' रूप होय. 857. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na āpodhātu? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na āpodhātu. ८५७. बाह्य असलेले पण 'आपोधातू' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण 'आपोधातू' नसलेले रूप होय. 858. Katamaṃ [Pg.190] taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na lahutā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na lahutā. ८५८. आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'लघुता' (हलकेपणा) नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायायतन – हे ते आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'लघुता' नसलेले रूप होय. 859. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa lahutā? Yā rūpassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa lahutā. ८५९. बाह्य 'रूपाची लघुता' रूप कोणते आहे? रूपाचा जो हलकेपणा (लघुता), जलद परिवर्तनशीलता (लघुपरिणामता), मंदतेचा अभाव (अदंधता) आणि जडतेचा अभाव (अवित्थता) आहे – हे ते बाह्य 'रूपाची लघुता' रूप होय. 860. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na lahutā? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na lahutā. ८६०. बाह्य असलेले पण रूपाची 'लघुता' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण रूपाची 'लघुता' नसलेले रूप होय. 861. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na mudutā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na mudutā. ८६१. आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'मृदुता' (मऊपणा) नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायायतन – हे ते आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'मृदुता' नसलेले रूप होय. 862. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa mudutā? Yā rūpassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa mudutā. ८६२. बाह्य 'रूपाची मृदुता' रूप कोणते आहे? रूपाचा जो मऊपणा (मृदुता), कोमलता (मार्दवता), खरखरीतपणाचा अभाव (अकर्कशता) आणि कठीणपणाचा अभाव (अकठिनता) आहे – हे ते बाह्य 'रूपाची मृदुता' रूप होय. 863. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na mudutā? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na mudutā. ८६३. बाह्य असलेले पण रूपाची 'मृदुता' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण रूपाची 'मृदुता' नसलेले रूप होय. 864. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na kammaññatā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na kammaññatā. ८६४. आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'कर्मण्यता' (कार्यक्षमता) नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायायतन – हे ते आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'कर्मण्यता' नसलेले रूप होय. 865. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa kammaññatā? Yā rūpassa kammaññatā kammaññattaṃ kammaññabhāvo – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa kammaññatā. ८६५. बाह्य 'रूपाची कर्मण्यता' रूप कोणते आहे? रूपाची जी कर्मण्यता (कार्यक्षमता), कर्मण्यत्व आणि कर्मण्यभाव आहे – हे ते बाह्य 'रूपाची कर्मण्यता' रूप होय. 866. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na kammaññatā? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na kammaññatā. ८६६. बाह्य असलेले पण रूपाची 'कर्मण्यता' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण रूपाची 'कर्मण्यता' नसलेले रूप होय. 867. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na upacayo? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na upacayo. ८६७. आध्यात्मिक असलेले पण रूपाचा 'उपचय' (उत्पत्ती/संचय) नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायायतन – हे ते आध्यात्मिक असलेले पण रूपाचा 'उपचय' नसलेले रूप होय. 868. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa upacayo? Yo āyatanānaṃ ācayo, so rūpassa upacayo – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa upacayo. ८६८. बाह्य 'रूपाचा उपचय' रूप कोणते आहे? आयतनांचा जो आचय (प्रारंभिक उत्पत्ती) आहे, तोच रूपाचा उपचय होय – हे ते बाह्य 'रूपाचा उपचय' रूप होय. 869. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na upacayo? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na upacayo. ८६९. बाह्य असलेले पण रूपाचा 'उपचय' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण रूपाचा 'उपचय' नसलेले रूप होय. 870. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na santati? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na santati. ८७०. आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'संतती' (निरंतरता) नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायायतन – हे ते आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'संतती' नसलेले रूप होय. 871. Katamaṃ [Pg.191] taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa santati? Yo rūpassa upacayo, sā rūpassa santati – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa santati. ८७१. बाह्य 'रूपाची संतती' रूप कोणते आहे? रूपाचा जो उपचय (वाढ/विकास) आहे, तीच रूपाची संतती होय – हे ते बाह्य 'रूपाची संतती' रूप होय. 872. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na santati? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na santati. ८७२. बाह्य असलेले पण रूपाची 'संतती' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण रूपाची 'संतती' नसलेले रूप होय. 873. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na jaratā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na jaratā. ८७३. आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'जरा' (वृद्धत्व/ऱ्हास) नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायायतन – हे ते आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'जरा' नसलेले रूप होय. 874. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa jaratā? Yā rūpassa jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa jaratā. ८७४. बाह्य 'रूपाची जरा' रूप कोणते आहे? रूपाची जी जरा (वृद्धत्व), जीर्णता (ऱ्हास होणे), खंडितत्व (दात पडणे), पालित्य (केस पांढरे होणे), वलीत्वचा (त्वचेवर सुरकुत्या पडणे), आयुष्याची हानी आणि इंद्रियांची परिपक्वता (इंद्रिये क्षीण होणे) आहे – हे ते बाह्य 'रूपाची जरा' रूप होय. 875. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na jaratā? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na jaratā. ८७५. बाह्य असलेले पण रूपाची 'जरा' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण रूपाची 'जरा' नसलेले रूप होय. 876. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na aniccatā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ rūpassa na aniccatā. ८७६. आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'अनित्यता' नसलेले रूप कोणते आहे? चक्षुआयतन...पे... कायायतन – हे ते आध्यात्मिक असलेले पण रूपाची 'अनित्यता' नसलेले रूप होय. 877. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa aniccatā? Yo rūpassa khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa aniccatā. ८७७. बाह्य 'रूपाची अनित्यता' रूप कोणते आहे? रूपाचा जो क्षय (नाश), वय (ऱ्हास), भेद (विनाश), परिभेद (पूर्ण विनाश), अनित्यता आणि अंतर्धान (नाहीसे होणे) आहे – हे ते बाह्य 'रूपाची अनित्यता' रूप होय. 878. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na aniccatā? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ rūpassa na aniccatā. ८७८. बाह्य असलेले पण रूपाची 'अनित्यता' नसलेले रूप कोणते आहे? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार – हे ते बाह्य असलेले पण रूपाची 'अनित्यता' नसलेले रूप होय. 879. Katamaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na kabaḷīkāro āhāro? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ ajjhattikaṃ na kabaḷīkāro āhāro. ८७९. ते कोणते रूप आहे जे आध्यात्मिक (अंतर्गत) आहे आणि कबाळीकार आहार नाही? चक्षायतन... तसेच... कायायतन - हे ते रूप आहे जे आध्यात्मिक आहे आणि कबाळीकार आहार नाही. 880. Katamaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kabaḷīkāro āhāro? Odano kummāso sattu maccho maṃsaṃ khīraṃ dadhi sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ yamhi yamhi janapade tesaṃ tesaṃ sattānaṃ mukhāsiyaṃ dantavikhādanaṃ galajjhoharaṇīyaṃ kucchivitthambhanaṃ yāya ojāya sattā yāpenti – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ kabaḷīkāro āhāro. ८८०. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि कबाळीकार आहार आहे? भात (ओदन), लापशी (कुम्मास), सत्तू, मासे, मांस, दूध, दही, तूप, लोणी, तेल, मध, काकवी (फाणित), किंवा याशिवाय इतर जे काही रूप आहे, जे वेगवेगळ्या जनपदांमध्ये (देशांमध्ये) त्या त्या प्राण्यांद्वारे मुखाने खाल्ले जाते, दातांनी चावले जाते, गळ्याने गिळले जाते, पोटाला तृप्त करते, आणि ज्या ओजावर (पोषक तत्वावर) प्राणी जगतात - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि कबाळीकार आहार आहे. 881. Katamaṃ [Pg.192] taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na kabaḷīkāro āhāro? Rūpāyatanaṃ…pe… rūpassa aniccatā – idaṃ taṃ rūpaṃ bāhiraṃ na kabaḷīkāro āhāro. ८८१. ते कोणते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि कबाळीकार आहार नाही? रूपायतन... तसेच... रूपाची अनित्यता - हे ते रूप आहे जे बाह्य आहे आणि कबाळीकार आहार नाही. Evaṃ tividhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे तीन प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Tikaniddeso. त्रिक-निर्देश समाप्त. Catukkaṃ चतुष्क 882. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā upādiṇṇaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā upādiṇṇaṃ. ८८२. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय (आश्रित) आहे आणि उपादिन्न (कर्म-गृहीत) आहे? चक्षायतन... तसेच... कायायतन, स्त्रींद्रिय, पुरुषेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, किंवा याशिवाय इतर जे काही रूप आहे जे कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होते, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, आकाशधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते रूप आहे जे उपादाय आणि उपादिन्न आहे. 883. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā anupādiṇṇaṃ? Saddāyatanaṃ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā anupādiṇṇaṃ. ८८३. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय आहे आणि अनुपादिन्न (कर्म-अगृहीत) आहे? शब्दायतन, कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता (वृद्धत्व), रूपाची अनित्यता, किंवा याशिवाय इतर जे काही रूप आहे जे कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होत नाही, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, आकाशधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते रूप आहे जे उपादाय आणि अनुपादिन्न आहे. 884. Katamaṃ taṃ rūpaṃ no upādā upādiṇṇaṃ? Kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā upādiṇṇaṃ. ८८४. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय नाही परंतु उपादिन्न आहे? कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होणारे स्प्रष्टव्यायतन आणि आपोधातू - हे ते रूप आहे जे उपादाय नाही परंतु उपादिन्न आहे. 885. Katamaṃ taṃ rūpaṃ no upādā anupādiṇṇaṃ? Na kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā anupādiṇṇaṃ. ८८५. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि अनुपादिन्न आहे? कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न होणारे स्प्रष्टव्यायतन आणि आपोधातू - हे ते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि अनुपादिन्न आहे. 886. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā upādiṇṇupādāniyaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā upādiṇṇupādāniyaṃ. ८८६. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय आहे आणि उपादिन्न-उपादानीय (कर्म-गृहीत आणि उपादानाचा विषय बनणारे) आहे? चक्षायतन... तसेच... कायायतन, स्त्रींद्रिय, पुरुषेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, किंवा याशिवाय इतर जे काही रूप आहे जे कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होते, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, आकाशधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते रूप आहे जे उपादाय आणि उपादिन्न-उपादानीय आहे. 887. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā anupādiṇṇupādāniyaṃ? Saddāyatanaṃ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa [Pg.193] jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā anupādiṇṇupādāniyaṃ. ८८७. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय आहे आणि अनुपादिन्न-उपादानीय (कर्म-अगृहीत परंतु उपादानाचा विषय बनणारे) आहे? शब्दायतन, कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता, किंवा याशिवाय इतर जे काही रूप आहे जे कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होत नाही, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, आकाशधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते रूप आहे जे उपादाय आणि अनुपादिन्न-उपादानीय आहे. 888. Katamaṃ taṃ rūpaṃ no upādā upādiṇṇupādāniyaṃ? Kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā upādiṇṇupādāniyaṃ. ८८८. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय नाही परंतु उपादिन्न-उपादानीय आहे? कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होणारे स्प्रष्टव्यायतन आणि आपोधातू - हे ते रूप आहे जे उपादाय नाही परंतु उपादिन्न-उपादानीय आहे. 889. Katamaṃ taṃ rūpaṃ no upādā anupādiṇṇupādāniyaṃ? Na kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā anupādiṇṇupādāniyaṃ. ८८९. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि अनुपादिन्न-उपादानीय आहे? कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न होणारे स्प्रष्टव्यायतन आणि आपोधातू - हे ते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि अनुपादिन्न-उपादानीय आहे. 890. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā sappaṭighaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… rasāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā sappaṭighaṃ. ८९०. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय आहे आणि सप्रतिघ (प्रतिघातयुक्त) आहे? चक्षायतन... तसेच... रसायतन - हे ते रूप आहे जे उपादाय आणि सप्रतिघ आहे. 891. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā appaṭighaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā appaṭighaṃ. ८९१. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय आहे आणि अप्रतिघ (प्रतिघातरहित) आहे? स्त्रींद्रिय... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते रूप आहे जे उपादाय आणि अप्रतिघ आहे. 892. Katamaṃ taṃ rūpaṃ no upādā sappaṭighaṃ? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā sappaṭighaṃ. ८९२. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय नाही परंतु सप्रतिघ आहे? स्प्रष्टव्यायतन - हे ते रूप आहे जे उपादाय नाही परंतु सप्रतिघ आहे. 893. Katamaṃ taṃ rūpaṃ no upādā appaṭighaṃ? Āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā appaṭighaṃ. ८९३. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि अप्रतिघ आहे? आपोधातू - हे ते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि अप्रतिघ आहे. 894. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā oḷārikaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… rasāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā oḷārikaṃ. ८९४. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय आहे आणि औदारिक (स्थूल) आहे? चक्षायतन... तसेच... रसायतन - हे ते रूप आहे जे उपादाय आणि औदारिक आहे. 895. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā sukhumaṃ itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā sukhumaṃ. ८९५. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय आहे आणि सूक्ष्म आहे? स्त्रींद्रिय... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते रूप आहे जे उपादाय आणि सूक्ष्म आहे. 896. Katamaṃ taṃ rūpaṃ no upādā oḷārikaṃ? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā oḷārikaṃ. ८९६. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय नाही परंतु औदारिक आहे? स्प्रष्टव्यायतन - हे ते रूप आहे जे उपादाय नाही परंतु औदारिक आहे. 897. Katamaṃ taṃ rūpaṃ no upādā sukhumaṃ? Āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā sukhumaṃ. ८९७. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि सूक्ष्म आहे? आपोधातू - हे ते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि सूक्ष्म आहे. 898. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā dūre? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā dūre. ८९८. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय आहे आणि दूर आहे? स्त्रींद्रिय... तसेच... कबाळीकार आहार - हे ते रूप आहे जे उपादाय आणि दूर आहे. 899. Katamaṃ [Pg.194] taṃ rūpaṃ upādā santike? Cakkhāyatanaṃ…pe… rasāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā santike. ८९९. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय आहे आणि जवळ आहे? चक्षायतन... तसेच... रसायतन - हे ते रूप आहे जे उपादाय आणि जवळ आहे. 900. Katamaṃ taṃ rūpaṃ no upādā dūre? Āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā dūre. ९००. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि दूर आहे? आपोधातू - हे ते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि दूर आहे. 901. Katamaṃ taṃ rūpaṃ no upādā santike? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ no upādā santike. ९०१. ते कोणते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि जवळ आहे? स्प्रष्टव्यायतन - हे ते रूप आहे जे उपादाय नाही आणि जवळ आहे. 902. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ sanidassanaṃ? Kammassa katattā rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ sanidassanaṃ. ९०२. ते कोणते रूप आहे जे उपादिन्न आणि सनिदर्शन (दृश्यमान) आहे? कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होणारे रूपायतन - हे ते रूप आहे जे उपादिन्न आणि सनिदर्शन आहे. 903. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ anidassanaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ anidassanaṃ. ९०३. ते कोणते रूप आहे जे उपादिन्न आणि अनिदर्शन (अदृश्यमान) आहे? चक्षायतन... तसेच... कायायतन, स्त्रींद्रिय, पुरुषेंद्रिय, जीवितेंद्रिय, किंवा याशिवाय इतर जे काही रूप आहे जे कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होते, जसे की गंधायतन, रसायतन, स्प्रष्टव्यायतन, आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते रूप आहे जे उपादिन्न आणि अनिदर्शन आहे. 904. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ sanidassanaṃ? Na kammassa katattā rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ sanidassanaṃ. ९०४. ते कोणते रूप आहे जे अनुपादिन्न आणि सनिदर्शन आहे? कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न होणारे रूपायतन - हे ते रूप आहे जे अनुपादिन्न आणि सनिदर्शन आहे. 905. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ anidassanaṃ? Saddāyatanaṃ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ anidassanaṃ. ९०५. ते कोणते रूप आहे जे अनुपादिन्न आणि अनिदर्शन आहे? शब्दायतन, कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता, किंवा याशिवाय इतर जे काही रूप आहे जे कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होत नाही, जसे की गंधायतन, रसायतन, स्प्रष्टव्यायतन, आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार - हे ते रूप आहे जे अनुपादिन्न आणि अनिदर्शन आहे. 906. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ sappaṭighaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ sappaṭighaṃ. ९०६. उपादिण्ण (कर्म-गृहीत) आणि सप्पटिघ (सप्रतिघ) रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोट्ठब्बायतन - हे ते 'उपादिण्ण सप्पटिघ' रूप होय। 907. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ appaṭighaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ appaṭighaṃ. ९०७. उपादिण्ण (कर्म-गृहीत) आणि अप्पटिघ (अप्रतिघ) रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबळीकार आहार - हे ते 'उपादिण्ण अप्पटिघ' रूप होय। 908. Katamaṃ [Pg.195] taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ sappaṭighaṃ? Saddāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ sappaṭighaṃ. ९०८. अनुपादिण्ण (कर्म-अगृहीत) आणि सप्पटिघ (सप्रतिघ) रूप कोणते? सद्धायतन, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न झालेले जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोट्ठब्बायतन - हे ते 'अनुपादिण्ण सप्पटिघ' रूप होय। 909. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ appaṭighaṃ? Kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ appaṭighaṃ. ९०९. अनुपादिण्ण (कर्म-अगृहीत) आणि अप्पटिघ (अप्रतिघ) रूप कोणते? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न झालेले जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबळीकार आहार - हे ते 'अनुपादिण्ण अप्पटिघ' रूप होय। 910. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ mahābhūtaṃ? Kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ mahābhūtaṃ. ९१०. उपादिण्ण (कर्म-गृहीत) आणि महाभूत रूप कोणते? कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न झालेले फोट्ठब्बायतन आणि आपोधातू - हे ते 'उपादिण्ण महाभूत' रूप होय। 911. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ na mahābhūtaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ na mahābhūtaṃ. ९११. उपादिण्ण (कर्म-गृहीत) आणि न-महाभूत (भौतिक/उपादाय) रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन, इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, आकाशधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबळीकार आहार - हे ते 'उपादिण्ण न महाभूत' रूप होय। 912. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ mahābhūtaṃ? Na kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ mahābhūtaṃ. ९१२. अनुपादिण्ण (कर्म-अगृहीत) आणि महाभूत रूप कोणते? कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न झालेले फोट्ठब्बायतन आणि आपोधातू - हे ते 'अनुपादिण्ण महाभूत' रूप होय। 913. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ na mahābhūtaṃ? Saddāyatanaṃ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ na mahābhūtaṃ. ९१३. अनुपादिण्ण (कर्म-अगृहीत) आणि न-महाभूत (भौतिक/उपादाय) रूप कोणते? सद्धायतन, कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न झालेले जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, आकाशधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबळीकार आहार - हे ते 'अनुपादिण्ण न महाभूत' रूप होय। 914. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ oḷārikaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ oḷārikaṃ. ९१४. उपादिण्ण (कर्म-गृहीत) आणि ओळारिक (स्थूल) रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोट्ठब्बायतन - हे ते 'उपादिण्ण ओळारिक' रूप होय। 915. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ sukhumaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa [Pg.196] upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ sukhumaṃ. ९१५. उपादिण्ण (कर्म-गृहीत) आणि सुखुम (सूक्ष्म) रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबळीकार आहार - हे ते 'उपादिण्ण सुखुम' रूप होय। 916. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ oḷārikaṃ? Saddāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ oḷārikaṃ. ९१६. अनुपादिण्ण (कर्म-अगृहीत) आणि ओळारिक (स्थूल) रूप कोणते? सद्धायतन, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न झालेले जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोट्ठब्बायतन - हे ते 'अनुपादिण्ण ओळारिक' रूप होय। 917. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ sukhumaṃ? Kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ sukhumaṃ. ९१७. अनुपादिण्ण (कर्म-अगृहीत) आणि सुखुम (सूक्ष्म) रूप कोणते? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न झालेले जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबळीकार आहार - हे ते 'अनुपादिण्ण सुखुम' रूप होय। 918. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ dūre? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ dūre. ९१८. उपादिण्ण (कर्म-गृहीत) आणि दूरे (दूरस्थ) रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबळीकार आहार - हे ते 'उपादिण्ण दूरे' रूप होय। 919. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ santike? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇaṃ santike. ९१९. उपादिण्ण (कर्म-गृहीत) आणि सन्तिके (समीपस्थ) रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोट्ठब्बायतन - हे ते 'उपादिण्ण सन्तिके' रूप होय। 920. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ dūre? Kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ dūre. ९२०. अनुपादिण्ण (कर्म-अगृहीत) आणि दूरे (दूरस्थ) रूप कोणते? कायविज्ञप्ती, वचीविज्ञप्ती, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न झालेले जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबळीकार आहार - हे ते 'अनुपादिण्ण दूरे' रूप होय। 921. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ santike? Saddāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇaṃ santike. ९२१. अनुपादिण्ण (कर्म-अगृहीत) आणि सन्तिके (समीपस्थ) रूप कोणते? सद्धायतन, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न झालेले जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोट्ठब्बायतन - हे ते 'अनुपादिण्ण सन्तिके' रूप होय। 922. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ sanidassanaṃ? Kammassa katattā rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ sanidassanaṃ. ९२२. उपादिण्णुपादानिय (कर्म-गृहीत आणि उपादान-योग्य) आणि सनिदस्सन (दृश्य) रूप कोणते? कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न झालेले रूपायतन - हे ते 'उपादिण्णुपादानिय सनिदस्सन' रूप होय। 923. Katamaṃ [Pg.197] taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ anidassanaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ anidassanaṃ. ९२३. उपादिण्णुपादानिय (कर्म-गृहीत आणि उपादान-योग्य) आणि अनिदस्सन (अदृश्य) रूप कोणते? चक्खायतन...पे०... कायायतन, इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय, तसेच कर्माच्या कृतत्वामुळे जे इतर कोणतेही रूप आहे, जसे की गंधायतन, रसायतन, फोट्ठब्बायतन, आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबळीकार आहार - हे ते 'उपादिण्णुपादानिय अनिदस्सन' रूप होय। 924. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ sanidassanaṃ? Na kammassa katattā rūpāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ sanidassanaṃ. ९२४. अनुपादिण्णुपादानिय (कर्म-अगृहीत आणि उपादान-योग्य) आणि सनिदस्सन (दृश्य) रूप कोणते? कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न झालेले रूपायतन - हे ते 'अनुपादिण्णुपादानिय सनिदस्सन' रूप होय। 925. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ anidassanaṃ? Saddāyatanaṃ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ anidassanaṃ. ९२५. कोणते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि अनिदर्शन आहे? शब्दायतन, कायविज्ञप्ति, वचीविज्ञप्ति, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे नसलेले असे गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन, आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार आहे - हे ते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि अनिदर्शन आहे. 926. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ sappaṭighaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ sappaṭighaṃ. ९२६. कोणते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि सप्पटिघ आहे? चक्षुआयतन... पे... कायायतन; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे असलेले असे रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन आहे - हे ते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि सप्पटिघ आहे. 927. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ appaṭighaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ appaṭighaṃ. ९२७. कोणते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि अप्पटिघ आहे? इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे असलेले असे आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार आहे - हे ते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि अप्पटिघ आहे. 928. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ sappaṭighaṃ? Saddāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ sappaṭighaṃ. ९२८. कोणते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि सप्पटिघ आहे? शब्दायतन; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे नसलेले असे रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन आहे - हे ते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि सप्पटिघ आहे. 929. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ appaṭighaṃ? Kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ appaṭighaṃ. ९२९. कोणते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि अप्पटिघ आहे? कायविज्ञप्ति, वचीविज्ञप्ति, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे नसलेले असे आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार आहे - हे ते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि अप्पटिघ आहे. 930. Katamaṃ [Pg.198] taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ mahābhūtaṃ? Kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ mahābhūtaṃ. ९३०. कोणते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि महाभूत आहे? कर्माच्या कृतत्वामुळे असलेले असे फोठ्ठब्बायतन आणि आपोधातू - हे ते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि महाभूत आहे. 931. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ na mahābhūtaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ na mahābhūtaṃ. ९३१. कोणते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि न-महाभूत आहे? चक्षुआयतन... पे... कायायतन, इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे असलेले असे रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, आकाशधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार आहे - हे ते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि न-महाभूत आहे. 932. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ mahābhūtaṃ? Na kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṃ āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ mahābhūtaṃ. ९३२. कोणते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि महाभूत आहे? कर्माच्या कृतत्वामुळे नसलेले असे फोठ्ठब्बायतन आणि आपोधातू - हे ते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि महाभूत आहे. 933. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ na mahābhūtaṃ? Saddāyatanaṃ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ na mahābhūtaṃ. ९३३. कोणते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि न-महाभूत आहे? शब्दायतन, कायविज्ञप्ति, वचीविज्ञप्ति, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे नसलेले असे रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, आकाशधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार आहे - हे ते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि न-महाभूत आहे. 934. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ oḷārikaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ oḷārikaṃ. ९३४. कोणते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि ओळारिक आहे? चक्षुआयतन... पे... कायायतन; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे असलेले असे रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन आहे - हे ते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि ओळारिक आहे. 935. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ sukhumaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ sukhumaṃ. ९३५. कोणते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि सुखुम आहे? इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे असलेले असे आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार आहे - हे ते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि सुखुम आहे. 936. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ oḷārikaṃ? Saddāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ oḷārikaṃ. ९३६. कोणते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि ओळारिक आहे? शब्दायतन; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे नसलेले असे रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन आहे - हे ते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि ओळारिक आहे. 937. Katamaṃ [Pg.199] taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ sukhumaṃ? Kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ sukhumaṃ. ९३७. कोणते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि सुखुम आहे? कायविज्ञप्ति, वचीविज्ञप्ति, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे नसलेले असे आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार आहे - हे ते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि सुखुम आहे. 938. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ dūre? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ dūre. ९३८. कोणते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि दूरे आहे? इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे असलेले असे आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार आहे - हे ते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि दूरे आहे. 939. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ santike cakkhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ upādiṇṇupādāniyaṃ santike. ९३९. कोणते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि संतिके आहे? चक्षुआयतन... पे... कायायतन; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे असलेले असे रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन आहे - हे ते रूप उपादिण्ण-उपादानीय आणि संतिके आहे. 940. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ dūre? Kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ dūre. ९४०. कोणते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि दूरे आहे? कायविज्ञप्ति, वचीविज्ञप्ति, रूपाची लघुता, रूपाची मृदुता, रूपाची कर्मण्यता, रूपाची जरता, रूपाची अनित्यता; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे नसलेले असे आकाशधातू, आपोधातू, रूपाचा उपचय, रूपाची संतती, कबाळीकार आहार आहे - हे ते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि दूरे आहे. 941. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ santike? Saddāyatanaṃ, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ na kammassa katattā rūpāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ anupādiṇṇupādāniyaṃ santike. ९४१. कोणते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि संतिके आहे? शब्दायतन; किंवा याशिवाय जे काही इतर रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे नसलेले असे रूपायतन, गंधायतन, रसायतन, फोठ्ठब्बायतन आहे - हे ते रूप अनुपादिण्ण-उपादानीय आणि संतिके आहे. 942. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ indriyaṃ? Cakkhundriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ indriyaṃ. ९४२. कोणते रूप सप्पटिघ इंद्रिय आहे? चक्षुन्द्रिय... पे... कायिन्द्रिय - हे ते रूप सप्पटिघ इंद्रिय आहे. 943. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ na indriyaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ na indriyaṃ. ९४३. ते सप्पटिघ आणि न-इन्द्रिय रूप कोणते? रूपायतन...पे... फोट्ठब्बायतन - हे ते सप्पटिघ न-इन्द्रिय रूप होय. 944. Katamaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ indriyaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ indriyaṃ. ९४४. ते अप्पटिघ आणि इन्द्रिय रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय - हे ते अप्पटिघ इन्द्रिय रूप होय. 945. Katamaṃ [Pg.200] taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ na indriyaṃ? Kāyaviññatti vacīviññatti…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ na indriyaṃ. ९४५. ते अप्पटिघ आणि न-इन्द्रिय रूप कोणते? कायविञ्ञत्ति, वचीविञ्ञत्ति...पे... कबाळीकार आहार - हे ते अप्पटिघ न-इन्द्रिय रूप होय. 946. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ mahābhūtaṃ? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ mahābhūtaṃ. ९४६. ते सप्पटिघ आणि महाभूत रूप कोणते? फोट्ठब्बायतन - हे ते सप्पटिघ महाभूत रूप होय. 947. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ na mahābhūtaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… rasāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ na mahābhūtaṃ. ९४७. ते सप्पटिघ आणि न-महाभूत रूप कोणते? चक्खायतन...पे... रसायतन - हे ते सप्पटिघ न-महाभूत रूप होय. 948. Katamaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ mahābhūtaṃ? Āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ mahābhūtaṃ. ९४८. ते अप्पटिघ आणि महाभूत रूप कोणते? आपोधातू - हे ते अप्पटिघ महाभूत रूप होय. 949. Katamaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ na mahābhūtaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ na mahābhūtaṃ. ९४९. ते अप्पटिघ आणि न-महाभूत रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय...पे... कबाळीकार आहार - हे ते अप्पटिघ न-महाभूत रूप होय. 950. Katamaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ oḷārikaṃ? Cakkhundriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ oḷārikaṃ. ९५०. ते इन्द्रिय आणि ओळारिक रूप कोणते? चक्खुन्द्रिय...पे... कायिन्द्रिय - हे ते इन्द्रिय ओळारिक रूप होय. 951. Katamaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ sukhumaṃ? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ sukhumaṃ. ९५१. ते इन्द्रिय आणि सुखुम रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय - हे ते इन्द्रिय सुखुम रूप होय. 952. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ oḷārikaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ oḷārikaṃ. ९५२. ते न-इन्द्रिय आणि ओळारिक रूप कोणते? रूपायतन...पे... फोट्ठब्बायतन - हे ते न-इन्द्रिय ओळारिक रूप होय. 953. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ sukhumaṃ? Kāyaviññatti vacīviññatti…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ sukhumaṃ. ९५३. ते न-इन्द्रिय आणि सुखुम रूप कोणते? कायविञ्ञत्ति, वचीविञ्ञत्ति...पे... कबाळीकार आहार - हे ते न-इन्द्रिय सुखुम रूप होय. 954. Katamaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ dūre? Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ dūre. ९५४. ते इन्द्रिय आणि दूरे रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय, पुरिसिन्द्रिय, जीवितिन्द्रिय - हे ते इन्द्रिय दूरे रूप होय. 955. Katamaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ santike? Cakkhundriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ indriyaṃ santike. ९५५. ते इन्द्रिय आणि सन्तिके रूप कोणते? चक्खुन्द्रिय...पे... कायिन्द्रिय - हे ते इन्द्रिय सन्तिके रूप होय. 956. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ dūre? Kāyaviññatti vacīviññatti…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ dūre. ९५६. ते न-इन्द्रिय आणि दूरे रूप कोणते? कायविञ्ञत्ति, वचीविञ्ञत्ति...पे... कबाळीकार आहार - हे ते न-इन्द्रिय दूरे रूप होय. 957. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ santike? Rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ santike. ९५७. ते न-इन्द्रिय आणि सन्तिके रूप कोणते? रूपायतन...पे... फोट्ठब्बायतन - हे ते न-इन्द्रिय सन्तिके रूप होय. 958. Katamaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ oḷārikaṃ? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ oḷārikaṃ. ९५८. ते महाभूत आणि ओळारिक रूप कोणते? फोट्ठब्बायतन - हे ते महाभूत ओळारिक रूप होय. 959. Katamaṃ [Pg.201] taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ sukhumaṃ? Āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ sukhumaṃ. ९५९. ते महाभूत आणि सुखुम रूप कोणते? आपोधातू - हे ते महाभूत सुखुम रूप होय. 960. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ oḷārikaṃ? Cakkhāyatanaṃ…pe… rasāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ oḷārikaṃ. ९६०. ते न-महाभूत आणि ओळारिक रूप कोणते? चक्खायतन...पे... रसायतन - हे ते न-महाभूत ओळारिक रूप होय. 961. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ sukhumaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ sukhumaṃ. ९६१. ते न-महाभूत आणि सुखुम रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय...पे... कबाळीकार आहार - हे ते न-महाभूत सुखुम रूप होय. 962. Katamaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ dūre? Āpodhātu – idaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ dūre. ९६२. ते महाभूत आणि दूरे रूप कोणते? आपोधातू - हे ते महाभूत दूरे रूप होय. 963. Katamaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ santike? Phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ mahābhūtaṃ santike. ९६३. ते महाभूत आणि सन्तिके रूप कोणते? फोट्ठब्बायतन - हे ते महाभूत सन्तिके रूप होय. 964. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ dūre? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ dūre. ९६४. ते न-महाभूत आणि दूरे रूप कोणते? इत्थिन्द्रिय...पे... कबाळीकार आहार - हे ते न-महाभूत दूरे रूप होय. 965. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ santike? Cakkhāyatanaṃ…pe… rasāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ na mahābhūtaṃ santike. ९६५. ते न-महाभूत आणि सन्तिके रूप कोणते? चक्खायतन...पे... रसायतन - हे ते न-महाभूत सन्तिके रूप होय. 966. Rūpāyatanaṃ diṭṭhaṃ, saddāyatanaṃ sutaṃ, gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ mutaṃ, sabbaṃ rūpaṃ manasā viññātaṃ rūpaṃ. ९६६. रूपायतन हे 'दिट्ठ' (दृष्ट) रूप आहे, सद्धायतन हे 'सुत' (श्रुत) रूप आहे, गन्धायतन, रसायतन व फोट्ठब्बायतन हे 'मुत' (मत) रूप आहे, आणि सर्व रूप हे मनाने जाणलेले 'विञ्ञात' (विज्ञात) रूप आहे. Evaṃ catubbidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे, चार प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Catukkaṃ. चतुष्क समाप्त. Pañcakaṃ पंचक 967. Katamaṃ taṃ rūpaṃ pathavīdhātu? Yaṃ kakkhaḷaṃ kharagataṃ kakkhaḷattaṃ kakkhaḷabhāvo ajjhattaṃ vā bahiddhā vā upādiṇṇaṃ vā anupādiṇṇaṃ vā – idaṃ taṃ rūpaṃ pathavīdhātu. ९६७. ते पथवीधातू रूप कोणते? जे कठीण (कक्खळ), खरखरीत (खरगत), कठीणपणा (कक्खळत्त) किंवा कठीण भाव (कक्खळभाव) आहे; जे अंतर्गत (अज्झत्त) किंवा बाह्य (बहिद्धा) आहे; जे उपात्त (उपादिण्ण) किंवा अनुपात्त (अनुपादिण्ण) आहे - हे ते पथवीधातू रूप होय. 968. Katamaṃ taṃ rūpaṃ āpodhātu? Yaṃ āpo āpogataṃ sineho sinehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa ajjhattaṃ vā bahiddhā vā upādiṇṇaṃ vā anupādiṇṇaṃ vā – idaṃ taṃ rūpaṃ āpodhātu. ९६८. ते आपोधातू रूप कोणते? जे पाणी (आपो), पाण्यासारखे (आपोगत), स्नेह (सिनेह), स्नेहासारखे (सिनेहगत) किंवा रूपाचे बंधनत्व (बन्धनत्त) आहे; जे अंतर्गत किंवा बाह्य आहे; जे उपात्त किंवा अनुपात्त आहे - हे ते आपोधातू रूप होय. 969. Katamaṃ [Pg.202] taṃ rūpaṃ tejodhātu? Yaṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā upādiṇṇaṃ vā anupādiṇṇaṃ vā – idaṃ taṃ rūpaṃ tejodhātu. ९६९. ते तेजोधातू रूप कोणते? जे तेज (तेजो), तेजासारखे (तेजोगत), उष्णता (उस्मा), उष्णतेसारखे (उस्मागत), वाफ (उसुम) किंवा वाफेसारखे (उसुमगत) आहे; जे अंतर्गत किंवा बाह्य आहे; जे उपात्त किंवा अनुपात्त आहे - हे ते तेजोधातू रूप होय. 970. Katamaṃ taṃ rūpaṃ vāyodhātu? Yaṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa ajjhattaṃ vā bahiddhā vā upādiṇṇaṃ vā anupādiṇṇaṃ vā – idaṃ taṃ rūpaṃ vāyodhātu. ९७०. ते वायोधातू रूप कोणते? जे वायू (वायो), वायूसारखे (वायोगत) किंवा रूपाचे स्तंभितत्व (थम्भितत्त) आहे; जे अंतर्गत किंवा बाह्य आहे; जे उपात्त किंवा अनुपात्त आहे - हे ते वायोधातू रूप होय. 971. Katamaṃ taṃ rūpaṃ upādā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ upādā. ९७१. ते उपादा रूप कोणते? चक्खायतन...पे... कबाळीकार आहार - हे ते उपादा रूप होय. Evaṃ pañcavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे, पाच प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Pañcakaṃ. पंचक समाप्त. Chakkaṃ षट्क 972. Rūpāyatanaṃ cakkhuviññeyyaṃ rūpaṃ, saddāyatanaṃ sotaviññeyyaṃ rūpaṃ, gandhāyatanaṃ ghānaviññeyyaṃ rūpaṃ, rasāyatanaṃ jivhāviññeyyaṃ rūpaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ kāyaviññeyyaṃ rūpaṃ, sabbaṃ rūpaṃ manoviññeyyaṃ rūpaṃ. ९७२. रूपायतन हे चक्षुविज्ञेय (चक्खुविञ्ञेय्य) रूप आहे, सद्धायतन हे श्रोत्रविज्ञेय (सोतविञ्ञेय्य) रूप आहे, गन्धायतन हे घ्राणविज्ञेय (घाणविञ्ञेय्य) रूप आहे, रसायतन हे जिव्हाविज्ञेय (जिव्हाविञ्ञेय्य) रूप आहे, फोट्ठब्बायतन हे कायविज्ञेय (कायविञ्ञेय्य) रूप आहे, आणि सर्व रूप हे मनोविज्ञेय (मनोविञ्ञेय्य) रूप आहे. Evaṃ chabbidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे, सहा प्रकारांनी रूपाचा संग्रह होतो. Chakkaṃ. षट्क समाप्त. Sattakaṃ सप्तक 973. Rūpāyatanaṃ cakkhuviññeyyaṃ rūpaṃ, saddāyatanaṃ sotaviññeyyaṃ rūpaṃ, gandhāyatanaṃ ghānaviññeyyaṃ rūpaṃ, rasāyatanaṃ jivhāviññeyyaṃ rūpaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ kāyaviññeyyaṃ rūpaṃ, rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ manodhātuviññeyyaṃ rūpaṃ, sabbaṃ rūpaṃ manoviññāṇadhātuviññeyyaṃ rūpaṃ. ९७३. रूपायतन हे चक्षुविज्ञेय रूप आहे, सद्धायतन हे श्रोत्रविज्ञेय रूप आहे, गन्धायतन हे घ्राणविज्ञेय रूप आहे, रसायतन हे जिव्हाविज्ञेय रूप आहे, फोट्ठब्बायतन हे कायविज्ञेय रूप आहे; रूपायतन, सद्धायतन, गन्धायतन, रसायतन आणि फोट्ठब्बायतन हे मनोधातुविज्ञेय (मनोधातुविञ्ञेय्य) रूप आहे; आणि सर्व रूप हे मनोविज्ञानधातुविज्ञेय (मनोविञ्ञाणधातुविञ्ञेय्य) रूप आहे. Evaṃ sattavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे सात प्रकारांनी रूपांचे वर्गीकरण केले जाते. Sattakaṃ. सप्तक समाप्त झाले. Aṭṭhakaṃ अष्टक. 974. Rūpāyatanaṃ [Pg.203] cakkhuviññeyyaṃ rūpaṃ, saddāyatanaṃ sotaviññeyyaṃ rūpaṃ, gandhāyatanaṃ ghānaviññeyyaṃ rūpaṃ, rasāyatanaṃ jivhāviññeyyaṃ rūpaṃ, manāpiyo phoṭṭhabbo sukhasamphasso kāyaviññeyyaṃ rūpaṃ, amanāpiyo phoṭṭhabbo dukkhasamphasso kāyaviññeyyaṃ rūpaṃ, rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ manodhātuviññeyyaṃ rūpaṃ, sabbaṃ rūpaṃ manoviññāṇadhātuviññeyyaṃ rūpaṃ. ९७४. रूपायतन हे चक्षुविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप आहे; शब्दायतन हे श्रोत्रविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप आहे; गंधायतन हे घ्राणविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप आहे; रसायतन हे जिव्हाविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप आहे; प्रिय आणि सुखकारक स्पर्श देणारा स्प्रष्टव्य हा कायविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप आहे; अप्रिय आणि दुःखकारक स्पर्श देणारा स्प्रष्टव्य हा कायविज्ञानाने जाणले जाणारे रूप आहे; रूपायतन, शब्दायतन, गंधायतन, रसायतन आणि स्प्रष्टव्यायतन हे मनोधातूने जाणले जाणारे रूप आहे; सर्व रूप हे मनोविज्ञानधातूने जाणले जाणारे रूप आहे. Evaṃ aṭṭhavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे आठ प्रकारांनी रूपांचे वर्गीकरण केले जाते. Aṭṭhakaṃ. अष्टक समाप्त झाले. Navakaṃ नवक. 975. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhundriyaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhundriyaṃ. ९७५. चक्षुइंद्रिय असणारे ते रूप कोणते? जे चक्षु चार महाभूतांवर आश्रित असणारा प्रसाद आहे...पे... हे 'शून्य गाव' देखील म्हटले जाते - हे ते चक्षुइंद्रिय रूप आहे. 976. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotindriyaṃ…pe… ghānindriyaṃ…pe… jivhindriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ …pe… itthindriyaṃ…pe… purisindriyaṃ…pe… jīvitindriyaṃ? Yo tesaṃ rūpīnaṃ dhammānaṃ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ jīvitindriyaṃ. ९७६. श्रोत्रइंद्रिय असणारे ते रूप कोणते?...पे... घ्राणइंद्रिय...पे... जिव्हाइंद्रिय...पे... कायइंद्रिय...पे... स्त्रीइंद्रिय...पे... पुरुषइंद्रिय...पे... जीवितइंद्रिय कोणते? त्या रूपी धर्मांचे जे आयुष्य, स्थिती, यापना, वहन, वर्तन, पालन, जीवन, जीवितइंद्रिय आहे - हे ते जीवितइंद्रिय रूप आहे. 977. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ. ९७७. इंद्रिय नसलेले ते रूप कोणते? रूपायतन...पे... कवलिकार आहार - हे ते इंद्रिय नसलेले रूप आहे. Evaṃ navavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे नऊ प्रकारांनी रूपांचे वर्गीकरण केले जाते. Navakaṃ. नवक समाप्त झाले. Dasakaṃ दशक. 978. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhundriyaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhundriyaṃ. ९७८. चक्षुइंद्रिय असणारे ते रूप कोणते? जे चक्षु चार महाभूतांवर आश्रित असणारा प्रसाद आहे...पे... हे 'शून्य गाव' देखील म्हटले जाते - हे ते चक्षुइंद्रिय रूप आहे. 979. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotindriyaṃ…pe… ghānindriyaṃ…pe… jivhindriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ…pe… itthindriyaṃ…pe… purisindriyaṃ…pe… jīvitindriyaṃ? Yo tesaṃ rūpīnaṃ dhammānaṃ [Pg.204] āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ jīvitindriyaṃ. ९७९. श्रोत्रइंद्रिय असणारे ते रूप कोणते?...पे... घ्राणइंद्रिय...पे... जिव्हाइंद्रिय...पे... कायइंद्रिय...पे... स्त्रीइंद्रिय...पे... पुरुषइंद्रिय...पे... जीवितइंद्रिय कोणते? त्या रूपी धर्मांचे जे आयुष्य, स्थिती, यापना, वहन, वर्तन, पालन, जीवन, जीवितइंद्रिय आहे - हे ते जीवितइंद्रिय रूप आहे. 980. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ sappaṭighaṃ? Rūpāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – idaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ sappaṭighaṃ. ९८०. इंद्रिय नसलेले आणि सप्रतिघ असणारे ते रूप कोणते? रूपायतन...पे... स्प्रष्टव्यायतन - हे ते इंद्रिय नसलेले आणि सप्रतिघ रूप आहे. 981. Katamaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ appaṭighaṃ? Kāyaviññatti…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ na indriyaṃ appaṭighaṃ. ९८१. इंद्रिय नसलेले आणि अप्रतिघ असणारे ते रूप कोणते? कायविज्ञप्ति...पे... कवलिकार आहार - हे ते इंद्रिय नसलेले आणि अप्रतिघ रूप आहे. Evaṃ dasavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे दहा प्रकारांनी रूपांचे वर्गीकरण केले जाते. Dasakaṃ. दशक समाप्त झाले. Ekādasakaṃ एकादशक. 982. Katamaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ? Yaṃ cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya pasādo…pe… suñño gāmo peso – idaṃ taṃ rūpaṃ cakkhāyatanaṃ. ९८२. चक्षुआयतन असणारे ते रूप कोणते? जे चक्षु चार महाभूतांवर आश्रित असणारा प्रसाद आहे...पे... हे 'शून्य गाव' देखील म्हटले जाते - हे ते चक्षुआयतन रूप आहे. 983. Katamaṃ taṃ rūpaṃ sotāyatanaṃ…pe… ghānāyatanaṃ…pe… jivhāyatanaṃ…pe… kāyāyatanaṃ…pe… rūpāyatanaṃ…pe… saddāyatanaṃ…pe… gandhāyatanaṃ…pe… rasāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ? Pathavīdhātu…pe… phoṭṭhabbadhātu pesā – idaṃ taṃ rūpaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ. ९८३. श्रोत्रआयतन असणारे ते रूप कोणते?...पे... घ्राणआयतन...पे... जिव्हाआयतन...पे... कायआयतन...पे... रूपायतन...पे... शब्दायतन...पे... गंधायतन...पे... रसायतन...पे... स्प्रष्टव्यायतन कोणते? पृथ्वीधातू...पे... स्प्रष्टव्यधातू - हे ते स्प्रष्टव्यायतन रूप आहे. 984. Katamaṃ taṃ rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ? Itthindriyaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – idaṃ taṃ rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ. ९८४. अनिदर्शन, अप्रतिघ आणि धर्मायतन-परियापन्न असणारे ते रूप कोणते? स्त्रीइंद्रिय...पे... कवलिकार आहार - हे ते अनिदर्शन, अप्रतिघ आणि धर्मायतन-परियापन्न रूप आहे. Evaṃ ekādasavidhena rūpasaṅgaho. अशा प्रकारे अकरा प्रकारांनी रूपांचे वर्गीकरण केले जाते. Ekādasakaṃ. एकादशक समाप्त झाले. Aṭṭhamabhāṇavāro. आठवा भाणवार. Rūpavibhatti. रूपविभत्ती. Rūpakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. रूपकांड समाप्त झाले. 3. Nikkhepakaṇḍaṃ ३. निक्षेपकांड. Tikanikkhepaṃ तिक-निक्षेप. 985. Katame [Pg.205] dhammā kusalā? Tīṇi kusalamūlāni – alobho, adoso, amoho; taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā kusalā. ९८५. कोणते धर्म कुशल आहेत? तीन कुशलमुळे - अलोभ, अद्वेष, अमोह; त्यांच्याशी संप्रयुक्त असणारे वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध; आणि त्यांच्यापासून समुत्थित होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म - हे धर्म कुशल आहेत. 986. Katame dhammā akusalā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā akusalā. ९८६. कोणते धर्म अकुशल आहेत? तीन अकुशलमुळे - लोभ, द्वेष, मोह; आणि त्यांच्याशी संबंधित असणारे क्लेश; त्यांच्याशी संप्रयुक्त असणारे वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध; आणि त्यांच्यापासून समुत्थित होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म - हे धर्म अकुशल आहेत. 987. Katame dhammā abyākatā? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā abyākatā. ९८७. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? कुशल आणि अकुशल धर्मांचे विपाक जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न आहेत; वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध; आणि जे क्रियात्मक धर्म आहेत, जे कुशलही नाहीत, अकुशलही नाहीत आणि कर्मविपाकही नाहीत; तसेच सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म अव्याकृत आहेत. 988. Katame dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, sukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā. ९८८. कोणते धर्म सुखकारक वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत? सुखभूमीत असणाऱ्या कामावचर, रूपावचर आणि अपरियापन्न चित्तोत्पादांमध्ये, सुख वेदनेला वगळून; तिच्याशी संप्रयुक्त असणारे संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध - हे धर्म सुखकारक वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत. 989. Katame dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā? Dukkhabhūmiyaṃ kāmāvacare, dukkhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā. ९८९. कोणते धर्म दुःखकारक वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत? दुःखभूमीत असणाऱ्या कामावचर चित्तोत्पादांमध्ये, दुःख वेदनेला वगळून; तिच्याशी संप्रयुक्त असणारे संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध - हे धर्म दुःखकारक वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत. 990. Katame dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā? Adukkhamasukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne, adukkhamasukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. ९९०. कोणते धर्म अदुःख-असुख वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत? अदुःख-असुख भूमीत असणाऱ्या कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न चित्तोत्पादांमध्ये, अदुःख-असुख वेदनेला वगळून; तिच्याशी संप्रयुक्त असणारे संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध - हे धर्म अदुःख-असुख वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत. 991. Katame [Pg.206] dhammā vipākā? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā vipākā. ९९१. कोणते धर्म विपाक आहेत? कुशल आणि अकुशल धर्मांचे विपाक जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न आहेत; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म विपाक आहेत. 992. Katame dhammā vipākadhammadhammā? Kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā vipākadhammadhammā. ९९२. कोणते धर्म विपाकधर्मी आहेत? कुशल आणि अकुशल धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न आहेत; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म विपाकधर्मी आहेत. 993. Katame dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā? Ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā. ९९३. कोणते धर्म नैव-विपाक-न-विपाकधर्मी आहेत? जे क्रियात्मक धर्म आहेत, जे कुशलही नाहीत, अकुशलही नाहीत आणि कर्मविपाकही नाहीत; तसेच सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म नैव-विपाक-न-विपाकधर्मी आहेत. 994. Katame dhammā upādiṇṇupādāniyā? Sāsavā kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā upādiṇṇupādāniyā. ९९४. कोणते धर्म उपादिण्णुपादानिय (कर्माद्वारे ग्रहण केलेले आणि उपादानाला अनुकूल असणारे) आहेत? सासव (आसवयुक्त असणारे), कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर अशा कुशल व अकुशल धर्मांचे विपाक असणारे वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; आणि जे रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे (कर्म केल्यामुळे) उत्पन्न झालेले आहे - हे धर्म 'उपादिण्णुपादानिय' म्हटले जातात. 995. Katame dhammā anupādiṇṇupādāniyā? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; yañca rūpaṃ na kammassa katattā – ime dhammā anupādiṇṇupādāniyā. ९९५. कोणते धर्म अनुपादिण्णुपादानिय (कर्माद्वारे ग्रहण न केलेले परंतु उपादानाला अनुकूल असणारे) आहेत? सासव (आसवयुक्त असणारे), कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर असे कुशल व अकुशल धर्म; वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; आणि जे क्रियात्मक धर्म आहेत, जे कुशलही नाहीत, अकुशलही नाहीत आणि कर्माचे विपाकही नाहीत; आणि जे रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न झालेले नाही - हे धर्म 'अनुपादिण्णुपादानिय' म्हटले जातात. 996. Katame dhammā anupādiṇṇaanupādāniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anupādiṇṇaanupādāniyā. ९९६. कोणते धर्म अनुपादिण्ण-अनुपादानिय (कर्माद्वारे ग्रहण न केलेले आणि उपादानाला अनुकूल नसणारे) आहेत? अपिरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफळे, आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'अनुपादिण्ण-अनुपादानिय' म्हटले जातात. 997. Katame dhammā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā. ९९७. कोणते धर्म संकिलिट्ठ-संकिलेसिक (क्लेशयुक्त आणि क्लेशांचे आलंबन असणारे) आहेत? तीन अकुशलमुळे - लोभ, द्वेष (दोस) आणि मोह; आणि त्यांच्याशी एकाच चित्तात राहणारे क्लेश; त्यांच्याशी संप्रयुक्त असणारा वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; आणि त्यांच्यापासून समुत्थित होणारे कायकर्म, वचीकर्म आणि मनोकर्म - हे धर्म 'संकिलिट्ठ-संकिलेसिक' म्हटले जातात. 998. Katame dhammā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā? Sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho, vedanākkhandho[Pg.207], saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā. ९९८. कोणते धर्म असंकिलिट्ठ-संकिलेसिक (क्लेशरहित परंतु क्लेशांचे आलंबन असणारे) आहेत? सासव (आसवयुक्त असणारे), कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर असे कुशल व अव्याकृत धर्म; रूपस्कंध, वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध आणि विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'असंकिलिट्ठ-संकिलेसिक' म्हटले जातात. 999. Katame dhammā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā. ९९९. कोणते धर्म असंकिलिट्ठ-असंकिलेसिक (क्लेशरहित आणि क्लेशांचे आलंबन नसणारे) आहेत? अपिरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफळे, आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'असंकिलिट्ठ-असंकिलेसिक' म्हटले जातात. 1000. Katame dhammā savitakkasavicārā? Savitakkasavicārabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, vitakkavicāre ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā savitakkasavicārā. १०००. कोणते धर्म सवितर्क-सविचार (वितर्क आणि विचाराने युक्त) आहेत? सवितर्क-सविचार भूमीतील कामावचर, रूपावचर आणि अपिरियापन्न (लोकोत्तर) चित्तोत्पादांमधील वितर्क व विचार वगळून; त्यांच्याशी संप्रयुक्त असणारा वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'सवितर्क-सविचार' म्हटले जातात. 1001. Katame dhammā avitakkavicāramattā? Avitakkavicāramattabhūmiyaṃ rūpāvacare, apariyāpanne, vicāraṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā avitakkavicāramattā. १००१. कोणते धर्म अवितर्क-विचारमात्र (वितर्करहित परंतु केवळ विचाराने युक्त) आहेत? अवितर्क-विचारमात्र भूमीतील रूपावचर आणि अपिरियापन्न (लोकोत्तर) चित्तोत्पादांमधील विचार वगळून; त्याच्याशी संप्रयुक्त असणारा वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'अवितर्क-विचारमात्र' म्हटले जातात. 1002. Katame dhammā avitakkaavicārā? Avitakkaavicārabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā avitakkaavicārā. १००२. कोणते धर्म अवितर्क-अविचार (वितर्क आणि विचार दोन्ही नसलेले) आहेत? अवितर्क-अविचार भूमीतील कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपिरियापन्न (लोकोत्तर) चित्तोत्पादांमधील वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; आणि संपूर्ण रूप, आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'अवितर्क-अविचार' म्हटले जातात. 1003. Katame dhammā pītisahagatā? Pītibhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, pītiṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā pītisahagatā. १००३. कोणते धर्म प्रीतिसहगत (प्रीतीने युक्त) आहेत? प्रीतिभूमीतील कामावचर, रूपावचर आणि अपिरियापन्न (लोकोत्तर) चित्तोत्पादांमधील प्रीती वगळून; तिच्याशी संप्रयुक्त असणारा वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'प्रीतिसहगत' म्हटले जातात. 1004. Katame dhammā sukhasahagatā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, sukhaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sukhasahagatā. १००४. कोणते धर्म सुखसहगत (सुखाने युक्त) आहेत? सुखभूमीतील कामावचर, रूपावचर आणि अपिरियापन्न (लोकोत्तर) चित्तोत्पादांमधील सुख वगळून; त्याच्याशी संप्रयुक्त असणारा संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध आणि विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'सुखसहगत' म्हटले जातात. 1005. Katame dhammā upekkhāsahagatā? Upekkhābhūmiyaṃ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne, upekkhaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā upekkhāsahagatā. १००५. कोणते धर्म उपेक्षासहगत (उपेक्षेने युक्त) आहेत? उपेक्षाभूमीतील कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपिरियापन्न (लोकोत्तर) चित्तोत्पादांमधील उपेक्षा वगळून; तिच्याशी संप्रयुक्त असणारा संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध आणि विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'उपेक्षासहगत' म्हटले जातात. 1006. Katame dhammā dassanena pahātabbā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso. १००६. कोणते धर्म दर्शनाने (सोतापत्ती मार्गाने) प्रहातव्य (नष्ट करण्याजोगे) आहेत? तीन संयोजने - सक्कायदिट्ठि (सत्कायदृष्टी), विचिकिच्छा (संशय) आणि सीलब्बतपरामास (शीलव्रतपरामर्श). 1007. Tattha [Pg.208] katamā sakkāyadiṭṭhi? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ attato samanupassati, vedanāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānaṃ. Saññaṃ attato samanupassati, saññāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā saññaṃ, saññāya vā attānaṃ. Saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ, attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṃ. Viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi. १००७. तेथे 'सक्कायदिट्ठि' (सत्कायदृष्टी) कोणती आहे? या जगात अश्रुतवान (धम्माचे श्रवण न लाभलेला) पृथग्जन, जो आर्यांचे दर्शन न घेणारा, आर्यधम्मात अकुशल, आर्यधम्मात अविनीत (अशिक्षित) आहे; सत्पुरुषांचे दर्शन न घेणारा, सत्पुरुषधम्मात अकुशल, सत्पुरुषधम्मात अविनीत आहे; तो (१) रूपाला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला रूपवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये रूप पाहतो, किंवा रूपामध्ये आत्मा पाहतो. (२) वेदनेला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला वेदनायुक्त पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये वेदना पाहतो, किंवा वेदनेमध्ये आत्मा पाहतो. (३) संज्ञेला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला संज्ञावान पाहतो, या आत्म्यामध्ये संज्ञा पाहतो, किंवा संज्ञेमध्ये आत्मा पाहतो. (४) संस्कारांना आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला संस्कारवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये संस्कार पाहतो, किंवा संस्कारांमध्ये आत्मा पाहतो. (५) विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञान पाहतो, किंवा विज्ञानामध्ये आत्मा पाहतो. अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत, दृष्टीगहन (दृष्टीचे अरण्य), दृष्टीकांतार (दृष्टीचा दुर्गम मार्ग), दृष्टीविशूकायिक (दृष्टीचे विडंबन), दृष्टीविप्फंदित (दृष्टीचे थरथरणे), दृष्टीसंयोजन, ग्राह, प्रतिग्राह, अभिनिवेश, परामर्श, कुमार्ग, मिथ्यापथ, मिथ्यात्व, तीर्थायतन, विपर्यासग्राह आहे - याला 'सक्कायदिट्ठि' असे म्हटले जाते. 1008. Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati. Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā. १००८. तेथे 'विचिकिच्छा' (संशय) कोणती आहे? शास्त्यांच्या (बुद्धांच्या) विषयी शंका घेतो, संशय धरतो; धम्माविषयी शंका घेतो, संशय धरतो; संघाविषयी शंका घेतो, संशय धरतो; शिक्षेविषयी शंका घेतो, संशय धरतो; पूर्वान्ताविषयी (भूतकाळाविषयी) शंका घेतो, संशय धरतो; अपरान्ताविषयी (भविष्याविषयी) शंका घेतो, संशय धरतो; पूर्वान्त-अपरान्ताविषयी शंका घेतो, संशय धरतो; इदंप्रत्ययता-प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयी शंका घेतो, संशय धरतो. अशी जी शंका, शंका घेण्याची वृत्ती, शंकाग्रस्तता, विमती (द्विधा मनःस्थिती), विचिकिच्छा, द्वैधभाव, द्विधा मार्ग, संशय, अनेक अंश ग्रहण करणे (अनेकांशग्राह), धरसोड करणे (आसर्पण), घोटाळणे (परिसर्पण), खोलवर न शिरणे (अपर्यवगाहन), चित्ताची जडता, मनाचा गोंधळ - याला 'विचिकिच्छा' असे म्हटले जाते. 1009. Tattha katamo sīlabbataparāmāso? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ ‘sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhī’ti yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso. १००९. तेथे 'सीलब्बतपरामास' (शीलव्रतपरामर्श) कोणता आहे? या शासनाबाहेरील (धम्माबाहेरील) श्रमण-ब्राह्मणांची 'शीलाने शुद्धी होते, व्रताने शुद्धी होते, शील-व्रताने शुद्धी होते' अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत, दृष्टीगहन, दृष्टीकांतार, दृष्टीविशूकायिक, दृष्टीविप्फंदित, दृष्टीसंयोजन, ग्राह, प्रतिग्राह, अभिनिवेश, परामर्श, कुमार्ग, मिथ्यापथ, मिथ्यात्व, तीर्थायतन, विपर्यासग्राह आहे - याला 'सीलब्बतपरामास' असे म्हटले जाते. 1010. Imāni [Pg.209] tīṇi saṃyojanāni; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbā. १०१०. ही तीन संयोजने; आणि त्यांच्याशी एकाच चित्तात राहणारे क्लेश; त्यांच्याशी संप्रयुक्त असणारा वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; आणि त्यांच्यापासून समुत्थित होणारे कायकर्म, वचीकर्म आणि मनोकर्म - हे धर्म दर्शनाने (सोतापत्ती मार्गाने) प्रहातव्य (नष्ट करण्याजोगे) आहेत. 1011. Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Avaseso lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbā. १०११. कोणते धर्म भावनाद्वारे प्रहातव्य (नष्ट करण्याजोगे) आहेत? उर्वरित लोभ, द्वेष, मोह; आणि त्यांच्याशी सह-स्थित असलेले क्लेश; त्यांच्याशी संप्रयुक्त वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; त्यापासून उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म – हे धर्म भावनाद्वारे प्रहातव्य आहेत. 1012. Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā? Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. १०१२. कोणते धर्म दर्शनाद्वारे किंवा भावनाद्वारे प्रहातव्य नाहीत? कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले कुशल व अव्याकृत धर्म; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; आणि सर्व रूप, आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म दर्शनाद्वारे किंवा भावनाद्वारे प्रहातव्य नाहीत. 1013. Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso. १०१३. कोणते धर्म दर्शनाद्वारे प्रहातव्य हेतुक आहेत? तीन संयोजने – सक्कायदिट्ठि (सत्कायदृष्टी), विचिकिच्छा (शंका), सीलब्बतपरामासो (शीलव्रतपरामर्श). 1014. Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi…pe… ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi. १०१४. त्यात सक्कायदिट्ठि कोणती आहे? ...पे... याला सक्कायदिट्ठि असे म्हणतात. 1015. Tattha katamā vicikicchā…pe… ayaṃ vuccati vicikicchā. १०१५. त्यात विचिकिच्छा कोणती आहे? ...पे... याला विचिकिच्छा असे म्हणतात. 1016. Tattha katamo sīlabbataparāmāso…pe… ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso. १०१६. त्यात सीलब्बतपरामासो कोणता आहे? ...पे... याला सीलब्बतपरामासो असे म्हणतात. 1017. Imāni tīṇi saṃyojanāni; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso – ime dhammā dassanena pahātabbā. Tadekaṭṭho lobho, doso, moho – ime dhammā dassanena pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. १०१७. ही तीन संयोजने; आणि त्यांच्याशी सह-स्थित असलेले क्लेश; त्यांच्याशी संप्रयुक्त वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; त्यापासून उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म – हे धर्म दर्शनाद्वारे प्रहातव्य हेतुक आहेत. तीन संयोजने – सक्कायदिट्ठि, विचिकिच्छा, सीलब्बतपरामासो – हे धर्म दर्शनाद्वारे प्रहातव्य आहेत. त्यांच्याशी सह-स्थित असलेले लोभ, द्वेष, मोह – हे धर्म दर्शनाद्वारे प्रहातव्य हेतू आहेत. आणि त्यांच्याशी सह-स्थित असलेले क्लेश; त्यांच्याशी संप्रयुक्त वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; त्यापासून उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म – हे धर्म दर्शनाद्वारे प्रहातव्य हेतुक आहेत. 1018. Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā? Avaseso lobho, doso, moho – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā [Pg.210] ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā. १०१८. कोणते धर्म भावनाद्वारे प्रहातव्य हेतुक आहेत? उर्वरित लोभ, द्वेष, मोह – हे धर्म भावनाद्वारे प्रहातव्य हेतू आहेत. आणि त्यांच्याशी सह-स्थित असलेले क्लेश; त्यांच्याशी संप्रयुक्त वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; त्यापासून उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म – हे धर्म भावनाद्वारे प्रहातव्य हेतुक आहेत. 1019. Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. १०१९. कोणते धर्म दर्शनाद्वारे किंवा भावनाद्वारे प्रहातव्य हेतुक नाहीत? ते धर्म वगळून, उर्वरित कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले कुशल, अकुशल व अव्याकृत धर्म; वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध; आणि सर्व रूप, आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म दर्शनाद्वारे किंवा भावनाद्वारे प्रहातव्य हेतुक नाहीत. 1020. Katame dhammā ācayagāmino? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ācayagāmino. १०२०. कोणते धर्म आचयगामी आहेत? कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर असलेले सासव कुशल व अकुशल धर्म; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म आचयगामी आहेत. 1021. Katame dhammā apacayagāmino? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā apacayagāmino. १०२१. कोणते धर्म अपचयगामी आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग – हे धर्म अपचयगामी आहेत. 1022. Katame dhammā neva ācayagāmi na apacayagāmino? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā neva ācayagāmi na apacayagāmino. १०२२. कोणते धर्म आचयगामीही नाहीत आणि अपचयगामीही नाहीत? कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले कुशल व अकुशल धर्मांचे विपाक; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; आणि जे क्रियात्मक धर्म आहेत, जे कुशलही नाहीत, अकुशलही नाहीत आणि कर्मविपाकही नाहीत; आणि सर्व रूप, आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म आचयगामीही नाहीत आणि अपचयगामीही नाहीत. 1023. Katame dhammā sekkhā? Cattāro maggā apariyāpannā, heṭṭhimāni ca tīṇi sāmaññaphalāni – ime dhammā sekkhā. १०२३. कोणते धर्म शैक्ष आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग आणि खालची तीन श्रामण्यफले – हे धर्म शैक्ष आहेत. 1024. Katame dhammā asekkhā? Upariṭṭhimaṃ arahattaphalaṃ – ime dhammā asekkhā. १०२४. कोणते धर्म अशैक्ष आहेत? सर्वात वरचे अर्हत्त्वफल – हे धर्म अशैक्ष आहेत. 1025. Katame dhammā nevasekkhanāsekkhā? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nevasekkhanāsekkhā. १०२५. कोणते धर्म नैवशैक्ष-नाशैक्ष आहेत? ते धर्म वगळून, उर्वरित कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर असलेले कुशल, अकुशल व अव्याकृत धर्म; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; आणि सर्व रूप, आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म नैवशैक्ष-नाशैक्ष आहेत. 1026. Katame [Pg.211] dhammā parittā? Sabbeva kāmāvacarā kusalākusalābyākatā dhammā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parittā. १०२६. कोणते धर्म परित्त आहेत? सर्व कामावचर कुशल, अकुशल व अव्याकृत धर्म; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म परित्त आहेत. 1027. Katame dhammā mahaggatā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, kusalābyākatā dhammā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā mahaggatā. १०२७. कोणते धर्म महग्गत आहेत? रूपावचर व अरूपावचर कुशल व अव्याकृत धर्म; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म महग्गत आहेत. 1028. Katame dhammā appamāṇā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā appamāṇā. १०२८. कोणते धर्म अप्रमाण आहेत? अपरियापन्न मार्ग, मार्गफले आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म अप्रमाण आहेत. 1029. Katame dhammā parittārammaṇā? Paritte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā parittārammaṇā. १०२९. कोणते धर्म परित्तारम्मण आहेत? परित्त धर्मांना अनुसरून जे चित्त आणि चैतसिक धर्म उत्पन्न होतात – हे धर्म परित्तारम्मण आहेत. 1030. Katame dhammā mahaggatārammaṇā? Mahaggate dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā mahaggatārammaṇā. १०३०. कोणते धर्म महग्गतारम्मण आहेत? महग्गत धर्मांना अनुसरून जे चित्त आणि चैतसिक धर्म उत्पन्न होतात – हे धर्म महग्गतारम्मण आहेत. 1031. Katame dhammā appamāṇārammaṇā? Appamāṇe dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā appamāṇārammaṇā. १०३१. कोणते धर्म अप्रमाणारम्मण आहेत? अप्रमाण धर्मांना अनुसरून जे चित्त आणि चैतसिक धर्म उत्पन्न होतात – हे धर्म अप्रमाणारम्मण आहेत. 1032. Katame dhammā hīnā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā hīnā. १०३२. कोणते धर्म हीन आहेत? तीन अकुशलमुळे – लोभ, द्वेष, मोह; आणि त्यांच्याशी सह-स्थित असलेले क्लेश; त्यांच्याशी संप्रयुक्त वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; त्यापासून उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म – हे धर्म हीन आहेत. 1033. Katame dhammā majjhimā? Sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā majjhimā. १०३३. कोणते धर्म मध्यम आहेत? कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर असलेले सासव कुशल व अव्याकृत धर्म; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म मध्यम आहेत. 1034. Katame dhammā paṇītā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā paṇītā. १०३४. कोणते धर्म प्रणीत आहेत? अपरियापन्न मार्ग, मार्गफले आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म प्रणीत आहेत. 1035. Katame dhammā micchattaniyatā? Pañca kammāni ānantarikāni, yā ca micchādiṭṭhiniyatā – ime dhammā micchattaniyatā. १०३५. कोणते धर्म मिच्छत्त नियत आहेत? पाच आनंतरीक कर्मे आणि जी नियत मिथ्यादृष्टी आहे – हे धर्म मिच्छत्त नियत आहेत. 1036. Katame dhammā sammattaniyatā? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā sammattaniyatā. १०३६. कोणते धर्म सम्मत्त नियत आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग – हे धर्म सम्मत्त नियत आहेत. 1037. Katame [Pg.212] dhammā aniyatā? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aniyatā. १०३७. कोणते धर्म अनियत आहेत? ते धर्म वगळून, उर्वरित कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले कुशल, अकुशल व अव्याकृत धर्म; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; आणि सर्व रूप, आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म अनियत आहेत. 1038. Katame dhammā maggārammaṇā? Ariyamaggaṃ ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā maggārammaṇā. १०३८. कोणते धर्म मार्गारम्मण आहेत? आर्यमार्गाला अनुसरून जे चित्त आणि चैतसिक धर्म उत्पन्न होतात – हे धर्म मार्गारम्मण आहेत. 1039. Katame dhammā maggahetukā? Ariyamaggasamaṅgissa maggaṅgāni ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggahetukā. Ariyamaggasamaṅgissa sammādiṭṭhi maggo ceva hetu ca, sammādiṭṭhiṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggahetukā. Ariyamaggasamaṅgissa alobho, adoso, amoho – ime dhammā maggahetū. Taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggahetukā. १०३९. कोणते धर्म 'मग्गहेतुक' (मार्ग-हेतुक) आहेत? आर्यमार्गाने युक्त असलेल्या पुद्गलाचे मार्गांग वगळून; त्याच्याशी संप्रयुक्त असलेला वेदनास्कंध...पे... विज्ञाणस्कंध - हे धर्म मग्गहेतुक आहेत. आर्यमार्गाने युक्त असलेल्या पुद्गलाची सम्मादिट्ठि (सम्यक् दृष्टी) हा मार्गही आहे आणि हेतूही आहे, सम्मादिट्ठिला वगळून, त्याच्याशी संप्रयुक्त असलेला वेदनास्कंध...पे... विज्ञाणस्कंध - हे धर्म मग्गहेतुक आहेत. आर्यमार्गाने युक्त असलेल्या पुद्गलाचा अलोभ, अदोस (अद्वेष), अमोह - हे धर्म मग्गहेतू (मार्गहेतू) आहेत. त्यांच्याशी संप्रयुक्त असलेला वेदनास्कंध...पे... विज्ञाणस्कंध - हे धर्म मग्गहेतुक आहेत. 1040. Katame dhammā maggādhipatino? Ariyamaggaṃ adhipatiṃ karitvā ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā maggādhipatino. Ariyamaggasamaṅgissa vīmaṃsādhipateyyaṃ maggaṃ bhāvayantassa vīmaṃsaṃ ṭhapetvā; taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā maggādhipatino. १०४०. कोणते धर्म 'मग्गाधिपति' (मार्गाधिपती) आहेत? आर्यमार्गाला अधिपती (मुख्य) करून जे चित्त-चेतसिक धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म मग्गाधिपति आहेत. आर्यमार्गाने युक्त असलेल्या आणि वीमंसाधिपतेय्य (मीमांसा-अधिपती) मार्गाची भावना करणाऱ्या पुद्गलाची वीमंसा (मीमांसा/प्रज्ञा) वगळून; तिच्याशी संप्रयुक्त असलेला वेदनास्कंध...पे... विज्ञाणस्कंध - हे धर्म मग्गाधिपति आहेत. 1041. Katame dhammā uppannā? Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā uppannā uppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā uppannā. १०४१. कोणते धर्म 'उप्पन्न' (उत्पन्न) आहेत? जे धर्म उत्पन्न झालेले (जात), अस्तित्वात आलेले (भूत), संजात, निष्पन्न (निब्बत्त), अभिनिष्पन्न (अभिनिब्बत्त), प्रादुर्भूत (पातुभूत), उत्पन्न, समुपन्न, उट्ठित (उत्थित), समुट्ठित आहेत आणि उत्पन्न अंशाने (उप्पन्नंसेन) संग्रहित आहेत, जसे की रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार, विज्ञाण - हे धर्म उप्पन्न आहेत. 1042. Katame dhammā anuppannā? Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anuppannā anuppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā anuppannā. १०४२. कोणते धर्म 'अनुप्पन्न' (अनुत्पन्न) आहेत? जे धर्म न उत्पन्न झालेले (अजात), अस्तित्वात न आलेले (अभूत), असंजात, अनिष्पन्न (अनिब्बत्त), अनभिनिष्पन्न (अनभिनिब्बत्त), अप्रादुर्भूत (अपातुभूत), अनुत्पन्न (अनुप्पन्न), असमुत्पन्न (असमुप्पन्न), अनुट्ठित, असमुट्ठित आहेत आणि अनुत्पन्न अंशाने (अनुप्पन्नंसेन) संग्रहित आहेत, जसे की रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार, विज्ञाण - हे धर्म अनुप्पन्न आहेत. 1043. Katame dhammā uppādino? Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ avipakkavipākānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ kammassa katattā uppajjissati – ime dhammā uppādino. १०४३. कोणते धर्म 'उप्पादिनो' (उत्पादक/उत्पन्न होणारे) आहेत? कुशल आणि अकुशल धर्मांचे जे अद्याप विपाकात न आलेले विपाक आहेत, जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर) आहेत; वेदनास्कंध...पे... विज्ञाणस्कंध; आणि जे रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे (केल्यामुळे) उत्पन्न होईल - हे धर्म उप्पादिनो आहेत. 1044. Katame [Pg.213] dhammā atītā? Ye dhammā atītā niruddhā vigatā vipariṇatā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā uppajjitvā vigatā atītā atītaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā atītā. १०४४. कोणते धर्म 'अतीत' (भूतकाळातील) आहेत? जे धर्म अतीत (गेलेले), निरुद्ध (नष्ट झालेले), विगता (नाहीसे झालेले), विपरिणत (बदललेले), अस्तंगत (मावळलेले), अभ्यस्तंगत, उत्पन्न होऊन नाहीसे झालेले, अतीत आणि अतीत अंशाने (अतीतांशेन) संग्रहित आहेत, जसे की रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार, विज्ञाण - हे धर्म अतीत आहेत. 1045. Katame dhammā anāgatā? Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anāgatā anāgataṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā anāgatā. १०४५. कोणते धर्म 'अनागत' (भविष्यातील) आहेत? जे धर्म न उत्पन्न झालेले (अजात), अस्तित्वात न आलेले (अभूत), असंजात, अनिष्पन्न (अनिब्बत्त), अनभिनिष्पन्न (अनभिनिब्बत्त), अप्रादुर्भूत (अपातुभूत), अनुत्पन्न (अनुप्पन्न), असमुत्पन्न (असमुप्पन्न), अनुट्ठित, असमुट्ठित, अनागत आहेत आणि अनागत अंशाने (अनागतांशेन) संग्रहित आहेत, जसे की रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार, विज्ञाण - हे धर्म अनागत आहेत. 1046. Katame dhammā paccuppannā? Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā paccuppannā paccuppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā paccuppannā. १०४६. कोणते धर्म 'पच्चुप्पन्न' (प्रत्युत्पन्न/वर्तमानकाळातील) आहेत? जे धर्म उत्पन्न झालेले (जात), अस्तित्वात आलेले (भूत), संजात, निष्पन्न (निब्बत्त), अभिनिष्पन्न (अभिनिब्बत्त), प्रादुर्भूत (पातुभूत), उत्पन्न, समुपन्न, उट्ठित, समुट्ठित, प्रत्युत्पन्न आहेत आणि प्रत्युत्पन्न अंशाने (पच्चुप्पन्नांशेन) संग्रहित आहेत, जसे की रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार, विज्ञाण - हे धर्म पच्चुप्पन्न आहेत. 1047. Katame dhammā atītārammaṇā? Atīte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā atītārammaṇā. १०४७. कोणते धर्म 'अतीतारम्मण' (अतीत-आलंबन/भूतकाळाचे आलंबन असणारे) आहेत? अतीत धर्मांना आरंभ करून (आलंबन करून) जे चित्त-चेतसिक धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म अतीतारम्मण आहेत. 1048. Katame dhammā anāgatārammaṇā? Anāgate dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā anāgatārammaṇā. १०४८. कोणते धर्म 'अनागतारम्मण' (अनागत-आलंबन/भविष्याचे आलंबन असणारे) आहेत? अनागत धर्मांना आरंभ करून (आलंबन करून) जे चित्त-चेतसिक धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म अनागतारम्मण आहेत. 1049. Katame dhammā paccuppannārammaṇā? Paccuppanne dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā paccuppannārammaṇā. १०४९. कोणते धर्म 'पच्चुप्पन्नारम्मण' (प्रत्युत्पन्न-आलंबन/वर्तमानकाळाचे आलंबन असणारे) आहेत? प्रत्युत्पन्न धर्मांना आरंभ करून (आलंबन करून) जे चित्त-चेतसिक धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म पच्चुप्पन्नारम्मण आहेत. 1050. Katame dhammā ajjhattā? Ye dhammā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ niyatā pāṭipuggalikā upādiṇṇā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā ajjhattā. १०५०. कोणते धर्म 'अज्झत्त' (अध्यात्म/अंतर्गत) आहेत? जे धर्म त्या त्या प्राण्यांचे (सत्त्वांचे) आध्यात्मिक (अज्झत्तं), वैयक्तिक (पच्चत्तं), नियत, प्रतिपुद्गलिक (पाटीपुग्गलिक - वैयक्तिक मालकीचे) आणि उपादिन्न (उपादान केलेले/ग्रहण केलेले) आहेत, जसे की रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार, विज्ञाण - हे धर्म अज्झत्त आहेत. 1051. Katame dhammā bahiddhā? Ye dhammā tesaṃ tesaṃ parasattānaṃ parapuggalānaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ niyatā pāṭipuggalikā upādiṇṇā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā bahiddhā. १०५१. कोणते धर्म 'बहिद्धा' (बाह्य) आहेत? जे धर्म त्या त्या पर-प्राण्यांचे (परसत्त्वांचे), पर-पुद्गलांचे आध्यात्मिक, वैयक्तिक, नियत, प्रतिपुद्गलिक आणि उपादिन्न आहेत, जसे की रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार, विज्ञाण - हे धर्म बहिद्धा आहेत. 1052. Katame dhammā ajjhattabahiddhā? Tadubhayaṃ – ime dhammā ajjhattabahiddhā. १०५२. कोणते धर्म 'अज्झत्तबहिद्धा' (अंतर्गत-बाह्य) आहेत? ते दोन्ही (अध्यात्म आणि बाह्य) - हे धर्म अज्झत्तबहिद्धा आहेत. 1053. Katame dhammā ajjhattārammaṇā? Ajjhatte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā ajjhattārammaṇā. १०५३. कोणते धर्म 'अज्झत्तारम्मण' (अध्यात्म-आलंबन) आहेत? आध्यात्मिक धर्मांना आरंभ करून जे चित्त-चेतसिक धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म अज्झत्तारम्मण आहेत. 1054. Katame [Pg.214] dhammā bahiddhārammaṇā? Bahiddhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā bahiddhārammaṇā. १०५४. कोणते धर्म 'बहिद्धारम्मण' (बाह्य-आलंबन) आहेत? बाह्य धर्मांना आरंभ करून जे चित्त-चेतसिक धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म बहिद्धारम्मण आहेत. 1055. Katame dhammā ajjhattabahiddhārammaṇā? Ajjhattabahiddhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā – ime dhammā ajjhattabahiddhārammaṇā. १०५५. कोणते धर्म 'अज्झत्तबहिद्धारम्मण' (अंतर्गत-बाह्य-आलंबन) आहेत? आध्यात्मिक आणि बाह्य धर्मांना आरंभ करून जे चित्त-चेतसिक धर्म उत्पन्न होतात - हे धर्म अज्झत्तबहिद्धारम्मण आहेत. 1056. Katame dhammā sanidassanasappaṭighā? Rūpāyatanaṃ – ime dhammā sanidassanasappaṭighā. १०५६. कोणते धर्म 'सनिदस्सनसप्पटिघ' (सनिदर्शन-सप्रतिघ / दृश्यमान आणि प्रतिघात असणारे) आहेत? रूपायतन - हे धर्म सनिदस्सनसप्पटिघ आहेत. 1057. Katame dhammā anidassanasappaṭighā? Cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ – ime dhammā anidassanasappaṭighā. १०५७. कोणते धर्म 'अनिदस्सनसप्पटिघ' (अनिदर्शन-सप्रतिघ / अदृश्यमान परंतु प्रतिघात असणारे) आहेत? चक्षुआयतन, श्रोत्रआयतन, घ्राणआयतन, जिव्हाआयतन, कायआयतन, शब्दआयतन, गंधआयतन, रसआयतन, स्प्रष्टव्यआयतन (फोट्ठब्बायतन) - हे धर्म अनिदस्सनसप्पटिघ आहेत. 1058. Katame dhammā anidassanaappaṭighā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ; asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anidassanaappaṭighā. १०५८. कोणते धर्म 'अनिदस्सनअप्पटिघ' (अनिदर्शन-अप्रतिघ / अदृश्यमान आणि प्रतिघात नसणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञाणस्कंध; आणि जे रूप अदृश्यमान, प्रतिघात नसणारे व धर्मायतन-परियापन्न (धर्मायतनात समाविष्ट) आहे; आणि असंस्कृत धातू (असंखता धातु / निर्वाण) - हे धर्म अनिदस्सनअप्पटिघ आहेत. Tikaṃ. त्रिक (तिक) समाप्त. Dukanikkhepaṃ द्विक-निक्षेप (दुकनिक्खेप). Hetugocchakaṃ हेतू-गुच्छक (हेतुगोच्छक). 1059. Katame dhammā hetū? Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū, nava kāmāvacarahetū cha rūpāvacarahetū, cha arūpāvacarahetū, cha apariyāpannahetū. १०५९. कोणते धर्म 'हेतू' आहेत? तीन कुशल हेतू, तीन अकुशल हेतू, तीन अव्याकृत हेतू, नऊ कामावचर हेतू, सहा रूपावचर हेतू, सहा अरूपावचर हेतू, सहा अपरियापन्न हेतू. 1060. Tattha katame tayo kusalahetū? Alobho, adoso, amoho. १०६०. त्यातील कोणते तीन कुशल हेतू आहेत? अलोभ, अदोस (अद्वेष), अमोह. 1061. Tattha katamo alobho? Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati alobho. १०६१. त्यातील 'अलोभ' कोणता आहे? जो अलोभ (लोभ नसणे), अलुब्भना (लोभ न करण्याची क्रिया), अलुब्भितत्तं (लोभ न करण्याची अवस्था), असारागो (आसक्ती नसणे), असारज्जना (आसक्त न होण्याची क्रिया), असारज्जितत्तं (आसक्त न होण्याची अवस्था), अनभिज्झा (अभिज्ध्या नसणे/लोभ नसणे), अलोभ कुशलमूळ आहे - याला 'अलोभ' असे म्हटले जाते. 1062. Tattha [Pg.215] katamo adoso? Yo adoso adussanā adussitattaṃ metti mettāyanā mettāyitattaṃ anuddā anuddāyanā anudāyitattaṃ hitesitā anukampā abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati adoso. १०६२. त्यातील 'अदोस' (अद्वेष) कोणता आहे? जो अदोस (द्वेष नसणे), अदुस्सणा (द्वेष न करण्याची क्रिया), अदुस्सितत्तं (द्वेष न करण्याची अवस्था), मेत्ती (मैत्री), मेत्तायना (मैत्रीभाव), मेत्तायितत्तं (मैत्रीची अवस्था), अनुद्दा (दया/अनुकंपा), अनुद्दायना (दयाभाव), अनुद्दायितत्तं (दयेची अवस्था), हितेसिता (हितैषिता), अनुकंपा, अब्यापादो (व्यापाद नसणे), अब्यापज्जो (अव्यापद्य/द्वेषरहितता), अदोस कुशलमूळ आहे - याला 'अदोस' असे म्हटले जाते. 1063. Tattha katamo amoho? Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, pubbante ñāṇaṃ, aparante ñāṇaṃ, pubbantāparante ñāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṃ, yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati amoho. १०६३. त्यामध्ये अमोह कोणता? दुःखाविषयीचे ज्ञान, दुःखसमुदयाविषयीचे ज्ञान, दुःखनिरोधाविषयीचे ज्ञान, दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदेविषयीचे ज्ञान, पूर्वान्ताविषयीचे (भूतकाळाविषयीचे) ज्ञान, अपरान्ताविषयीचे (भविष्यकाळाविषयीचे) ज्ञान, पूर्वान्त-अपरान्ताविषयीचे ज्ञान, इदंप्रत्ययता आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयीचे ज्ञान; अशी जी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धम्मविचय, संलक्षण, उपलक्षण, प्रत्युपलक्षण, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभाव्य, विचार (चिंता), उपपरीक्षा, भूरी (विस्तृत प्रज्ञा), मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद (चाबूक/अंकुश), प्रज्ञा, प्रज्ञिन्द्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक, प्रज्ञाअवभास, प्रज्ञाप्रद्योत, प्रज्ञारत्न, अमोह, धम्मविचय, सम्यक् दृष्टी – याला 'अमोह' असे म्हटले जाते. Ime tayo kusalahetū. हे तीन कुशल हेतू आहेत. 1064. Tattha katame tayo akusalahetū? Lobho, doso, moho. १०६४. त्यामध्ये तीन अकुशल हेतू कोणते? लोभ, द्वेष आणि मोह. 1065. Tattha katamo lobho? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṃ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā [Pg.216] rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chādanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati lobho. १०६५. त्यामध्ये लोभ कोणता? जो राग (आसक्ती), साराग (तीव्र आसक्ती), अनुनय, अनुरोध, नंदी (आनंद/तृष्णा), नंदीराग, चित्ताची तीव्र आसक्ती, इच्छा, मूर्च्छा (मोहित होणे), अध्यवसान (गढून जाणे), गेध (लोभीपणा), परिगेध (अतिलोभीपणा), संग (आसक्ती), पंक (चिखल), एजा (कंप/चंचलता), माया (कपट), जनिका (उत्पन्न करणारी), संजननी (पुनरुत्पन्न करणारी), सिब्बिनी (शिवणकाम करणारी/सांधणारी), जालिनी (जाळे), सरिता (नदी), विसत्तिका (विषारी/विस्तृत तृष्णा), सूत्र (दोरा), विसटा (पसरलेली), आयूहिनी (प्रवृत्त करणारी), द्वितीया (सोबत असणारी), प्रणिधी (आकांक्षा), भवनेत्ती (भवाकडे नेणारी दोरी), वन (जंगल), वनथ (दाट जंगल), संथव (परिचय/मैत्री), स्नेह (प्रेम), अपेक्षा, प्रतिबंध (बंधन), आशा, आशिसना (इच्छा करणे), आशिसितत्व (इच्छुक असणे), रूप-आशा (रूपाची आशा), शब्द-आशा, गंध-आशा, रस-आशा, स्प्रष्टव्य-आशा (स्पर्शाची आशा), लाभ-आशा, धन-आशा, पुत्र-आशा, जीवित-आशा, जप्पा (बडबड/तृष्णा), प्रजप्पा, अभिजप्पा, जप्पा, जप्पना, जप्पितत्व, लोलुप्प (लोलुपता), लोलुप्पायना, लोलुप्पायितत्व, पुच्छंजिकता (कुत्र्याप्रमाणे शेपूट हलवणे), साधुकम्यता (चांगल्या गोष्टींची इच्छा करणे), अधर्मराग (अधार्मिक आसक्ती), विषमलोभ (अवाजवी लोभ), निकंती (आवड), निकामना, प्रार्थना (याचना), पिहना (अभिलाषा), संप्रार्थना, कामतृष्णा, भवतृष्णा, विभवतृष्णा, रूपतृष्णा, अरूपतृष्णा, निरोधतृष्णा, रूपतृष्णा, शब्दतृष्णा, गंधतृष्णा, रसतृष्णा, स्प्रष्टव्यतृष्णा, धम्मतृष्णा, ओघ (पूर), योग, ग्रंथ (गाठ), उपादान (पकड/आसक्ती), आवरण, निवारण, छादन (झाकण), बंधन, उपक्किलेस (उपक्लेश/मळ), अनुशय (सुप्त प्रवृत्ती), परियुत्थान (उद्रेक), लता (वेल), वैविच्छ (विविध वस्तूंची इच्छा), दुःखमूळ, दुःखनिदान, दुःखप्रभव, मारपाश (माराचा फास), मारबळिस (माराचा गळ), मारविषय (माराचे क्षेत्र), तृष्णानदी, तृष्णाजाळ, तृष्णागद्गुल (तृष्णेचा पट्टा), तृष्णासमुद्र, अभिध्या (लोभ), लोभ अकुशलमूळ – याला 'लोभ' असे म्हटले जाते. 1066. Tattha katamo doso? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati doso. १०६६. त्यामध्ये द्वेष कोणता? 'त्याने माझे अहित केले' म्हणून आघात (द्वेष/राग) उत्पन्न होतो; 'तो माझे अहित करत आहे' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; 'तो माझे अहित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; 'माझ्या प्रिय व मनाजोग्या व्यक्तीचे त्याने अहित केले... तो अहित करत आहे... तो अहित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; 'माझ्या अप्रिय व नावडत्या व्यक्तीचे त्याने हित केले... तो हित करत आहे... तो हित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; किंवा अयोग्य स्थानी (विनाकारण) आघात उत्पन्न होतो. अशा प्रकारचा चित्ताचा जो आघात, प्रतिघात, प्रतिघ, प्रतिविरोध, कोप, प्रकोप, संप्रकोप, द्वेष, प्रद्वेष, संप्रद्वेष, चित्ताची व्यापाद (बिघाड), मनोप्रद्वेष, क्रोध, क्रुद्ध होणे, क्रुद्धता, द्वेष, दूषण, दूषितपणा, व्यापाद, व्यापादन, व्यापादितत्व, विरोध, प्रतिविरोध, चंडत्व (उग्रता), असुरोप (कठोरता), चित्ताची अनत्तमनता (अस्वस्थता/नाराजी) – याला 'द्वेष' असे म्हटले जाते. 1067. Tattha katamo moho? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ, yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati moho. १०६७. त्यामध्ये मोह कोणता? दुःखाविषयीचे अज्ञान, दुःखसमुदयाविषयीचे अज्ञान, दुःखनिरोधाविषयीचे अज्ञान, दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदेविषयीचे अज्ञान, पूर्वान्ताविषयीचे (भूतकाळाविषयीचे) अज्ञान, अपरान्ताविषयीचे (भविष्यकाळाविषयीचे) अज्ञान, पूर्वान्त-अपरान्ताविषयीचे अज्ञान, इदंप्रत्ययता आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयीचे अज्ञान; असे जे अज्ञान, अदर्शन (न दिसणे), अनभिसमय (न समजणे), अननुबोध, असंबोध, अप्रतिवेध, असंघाहना (न स्वीकारणे), अपरियुगाहन (खोलवर न जाणे), असमपेक्षण (योग्य प्रकारे न पाहणे), अप्रत्यवेक्षण, अप्रत्यक्षकरण, दुर्बुद्धी (दुम्मेज्झ), बालत्व (मूर्खपणा), असं प्रजन्य (असावधपणा), मोह, प्रमोह, संमोह, अविद्या, अविद्या-ओघ (अविद्येचा पूर), अविद्या-योग, अविद्या-अनुशय, अविद्या-परियुत्थान, अविद्या-अर्गळ (अविद्येचा अडसर), मोह अकुशलमूळ – याला 'मोह' असे म्हटले जाते. Ime tayo akusalahetū. हे तीन अकुशल हेतू आहेत. 1068. Tattha katame tayo abyākatahetū? Kusalānaṃ vā dhammānaṃ vipākato kiriyābyākatesu vā dhammesu alobho adoso amoho – ime tayo abyākatahetū. १०६८. त्यामध्ये तीन अव्याकृत हेतू कोणते? कुशल धर्मांच्या विपाकामध्ये किंवा क्रिया-अव्याकृत धर्मांमध्ये असणारा अलोभ, अद्वेष आणि अमोह – हे तीन अव्याकृत हेतू आहेत. 1069. Tattha [Pg.217] katame nava kāmāvacarahetū? Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū – ime nava kāmāvacarahetū. १०६९. त्यामध्ये नऊ कामावचर हेतू कोणते? तीन कुशल हेतू, तीन अकुशल हेतू आणि three अव्याकृत हेतू – हे नऊ कामावचर हेतू आहेत. 1070. Tattha katame cha rūpāvacarahetū? Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū – ime cha rūpāvacarahetū. १०७०. त्यामध्ये सहा रूपावचर हेतू कोणते? तीन कुशल हेतू आणि तीन अव्याकृत हेतू – हे सहा रूपावचर हेतू आहेत. 1071. Tattha katame cha arūpāvacarahetū? Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū – ime cha arūpāvacarahetū. १०७१. त्यामध्ये सहा अरूपावचर हेतू कोणते? तीन कुशल हेतू आणि तीन अव्याकृत हेतू – हे सहा अरूपावचर हेतू आहेत. 1072. Tattha katame cha apariyāpannahetū? Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū – ime cha apariyāpannahetū. १०७२. त्यामध्ये सहा अपरियापन्न (लोकोत्तर) हेतू कोणते? तीन कुशल हेतू आणि तीन अव्याकृत हेतू – हे सहा अपरियापन्न हेतू आहेत. 1073. Tattha katame tayo kusalahetū? Alobho, adoso, amoho. १०७३. त्यामध्ये तीन कुशल हेतू कोणते? अलोभ, अद्वेष आणि अमोह. 1074. Tattha katamo alobho? Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati alobho. १०७४. त्यामध्ये अलोभ कोणता? जो अलोभ, अलोभता (न लोभणे), अलोभित्व, असाराग (आसक्ती नसणे), असारज्जना, असारज्जितत्व, अनभिध्या (लोभ नसणे), अलोभ कुशलमूळ – याला 'अलोभ' असे म्हटले जाते. 1075. Tattha katamo adoso? Yo adoso adussanā adussitattaṃ…pe… abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati adoso. १०७५. त्यामध्ये अद्वेष कोणता? जो अद्वेष, अदूषणा (द्वेष न करणे), अदूषितत्व... अव्यापाद (अद्वेष), अव्यापज्ज, अद्वेष कुशलमूळ – याला 'अद्वेष' असे म्हटले जाते. 1076. Tattha katamo amoho? Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, pubbante ñāṇaṃ, aparante ñāṇaṃ, pubbantāparante ñāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṃ, yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati amoho. १०७६. त्यामध्ये अमोह कोणता? दुःखाविषयीचे ज्ञान, दुःखसमुदयाविषयीचे ज्ञान, दुःखनिरोधाविषयीचे ज्ञान, दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदेविषयीचे ज्ञान, पूर्वान्ताविषयीचे (भूतकाळाविषयीचे) ज्ञान, अपरान्ताविषयीचे (भविष्यकाळाविषयीचे) ज्ञान, पूर्वान्त-अपरान्ताविषयीचे ज्ञान, इदंप्रत्ययता आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयीचे ज्ञान; अशी जी प्रज्ञा, प्रजानन, विचय, प्रविचय, धम्मविचय, संलक्षण, opलक्षण, प्रत्युपलक्षण, पांडित्य, कौशल्य, नैपुण्य, वैभाव्य, विचार (चिंता), उपपरीक्षा, भूरी (विस्तृत प्रज्ञा), मेधा, परिणायिका, विपश्यना, संप्रजन्य, प्रतोद (चाबूक/अंकुश), प्रज्ञा, प्रज्ञिन्द्रिय, प्रज्ञाबल, प्रज्ञाशस्त्र, प्रज्ञाप्रासाद, प्रज्ञाआलोक, प्रज्ञाअवभास, प्रज्ञाप्रद्योत, प्रज्ञारत्न, अमोह, धम्मविचय, सम्यक् दृष्टी, धम्मविचय संबोध्यंग, मार्गांग, मार्गपरियापन्न (मार्गात समाविष्ट) – याला 'अमोह' असे म्हटले जाते. Ime tayo kusalahetū. हे तीन कुशल हेतू आहेत. 1077. Tattha [Pg.218] katame tayo abyākatahetū? Kusalānaṃ dhammānaṃ vipākato alobho adoso amoho – ime tayo abyākatahetū. Ime cha apariyāpannahetū – ime dhammā hetū. १०७७. तेथे कोणते तीन अव्याकृत हेतू आहेत? कुशल धर्मांच्या विपाकातील अलोभ, अद्वेष आणि अमोह – हे तीन अव्याकृत हेतू आहेत. हे सहा अपिरियापन्न (लोकोत्तर) हेतू आहेत – हे धर्म 'हेतू' आहेत. 1078. Katame dhammā na hetū? Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na hetū. १०७८. कोणते धर्म 'हेतू नसलेले' आहेत? त्या (हेतू) धर्मांना वगळून, उर्वरित कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपिरियापन्न आहेत; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'हेतू नसलेले' आहेत. 1079. Katame dhammā sahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā sahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sahetukā. १०७९. कोणते धर्म 'सहेतुक' आहेत? ज्या धर्मांचे त्या (हेतू) धर्मांशी सहेतुक संबंध आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'सहेतुक' आहेत. 1080. Katame dhammā ahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā ahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā ahetukā. १०८०. कोणते धर्म 'अहेतुक' आहेत? ज्या धर्मांचे त्या (हेतू) धर्मांशी अहेतुक संबंध आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अहेतुक' आहेत. 1081. Katame dhammā hetusampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā hetusampayuttā. १०८१. कोणते धर्म 'हेतूसंप्रयुक्त' आहेत? जे धर्म त्या (हेतू) धर्मांशी संप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'हेतूसंप्रयुक्त' आहेत. 1082. Katame dhammā hetuvippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā hetuvippayuttā. १०८२. कोणते धर्म 'हेतूविप्रयुक्त' आहेत? जे धर्म त्या (हेतू) धर्मांशी विप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'हेतूविप्रयुक्त' आहेत. 1083. Katame dhammā hetū ceva sahetukā ca? Lobho mohena hetu ceva sahetuko ca, moho lobhena hetu ceva sahetuko ca, doso mohena hetu ceva sahetuko ca, moho dosena hetu ceva sahetuko ca; alobho adoso amoho, te aññamaññaṃ hetū ceva sahetukā ca – ime dhammā hetū ceva sahetukā ca. १०८३. कोणते धर्म 'हेतू देखील आहेत आणि सहेतुक देखील आहेत'? लोभ हा मोहामुळे हेतू देखील आहे आणि सहेतुक देखील आहे; मोह हा लोभामुळे हेतू देखील आहे आणि सहेतुक देखील आहे; द्वेष हा मोहामुळे हेतू देखील आहे आणि सहेतुक देखील आहे; मोह हा द्वेषामुळे हेतू देखील आहे आणि सहेतुक देखील आहे; अलोभ, अद्वेष आणि अमोह हे परस्परांसाठी हेतू देखील आहेत आणि सहेतुक देखील आहेत – हे धर्म 'हेतू देखील आहेत आणि सहेतुक देखील आहेत'. 1084. Katame dhammā sahetukā ceva na ca hetū? Tehi dhammehi ye dhammā sahetukā te dhamme ṭhapetvā, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sahetukā ceva na ca hetū. १०८४. कोणते धर्म 'सहेतुक आहेत परंतु हेतू नाहीत'? जे धर्म त्या (हेतू) धर्मांमुळे सहेतुक आहेत, परंतु त्या हेतू धर्मांना वगळून, उर्वरित वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'सहेतुक आहेत परंतु हेतू नाहीत'. 1085. Katame [Pg.219] dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca? Lobho mohena hetu ceva hetusampayutto ca, moho lobhena hetu ceva hetusampayutto ca, doso mohena hetu ceva hetusampayutto ca, moho dosena hetu ceva hetusampayutto ca; alobho adoso amoho, te aññamaññaṃ hetū ceva hetusampayuttā ca – ime dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca. १०८५. कोणते धर्म 'हेतू देखील आहेत आणि हेतूसंप्रयुक्त देखील आहेत'? लोभ हा मोहामुळे हेतू देखील आहे आणि हेतूसंप्रयुक्त देखील आहे; मोह हा लोभामुळे हेतू देखील आहे आणि हेतूसंप्रयुक्त देखील आहे; द्वेष हा मोहामुळे हेतू देखील आहे आणि हेतूसंप्रयुक्त देखील आहे; मोह हा द्वेषामुळे हेतू देखील आहे आणि हेतूसंप्रयुक्त देखील आहे; अलोभ, अद्वेष आणि अमोह हे परस्परांसाठी हेतू देखील आहेत आणि हेतूसंप्रयुक्त देखील आहेत – हे धर्म 'हेतू देखील आहेत आणि हेतूसंप्रयुक्त देखील आहेत'. 1086. Katame dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme ṭhapetvā, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū. १०८६. कोणते धर्म 'हेतूसंप्रयुक्त आहेत परंतु हेतू नाहीत'? जे धर्म त्या (हेतू) धर्मांशी संप्रयुक्त आहेत, परंतु त्या हेतू धर्मांना वगळून, उर्वरित वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'हेतूसंप्रयुक्त आहेत परंतु हेतू नाहीत'. 1087. Katame dhammā na hetū sahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā na hetū sahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā na hetū sahetukā. १०८७. कोणते धर्म 'हेतू नसलेले परंतु सहेतुक' आहेत? जे धर्म त्या (हेतू) धर्मांमुळे हेतू नसलेले परंतु सहेतुक आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'हेतू नसलेले परंतु सहेतुक' आहेत. 1088. Katame dhammā na hetū ahetukā? Tehi dhammehi ye dhammā na hetū ahetukā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na hetū ahetukā. १०८८. कोणते धर्म 'हेतू नसलेले आणि अहेतुक' आहेत? जे धर्म त्या (हेतू) धर्मांमुळे हेतू नसलेले आणि अहेतुक आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'हेतू नसलेले आणि अहेतुक' आहेत. Cūḷantaradukaṃ चूळंतरदुक 1089. Katame dhammā sappaccayā? Pañcakkhandhā – rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sappaccayā. १०८९. कोणते धर्म 'सप्रत्यय' आहेत? पाच स्कंध – रूपस्कंध, वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'सप्रत्यय' आहेत. 1090. Katame dhammā appaccayā? Asaṅkhatā dhātu – ime dhammā appaccayā. १०९०. कोणते धर्म 'अप्रत्यय' आहेत? असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अप्रत्यय' आहेत. 1091. Katame dhammā saṅkhatā? Yeva te dhammā sappaccayā, teva te dhammā saṅkhatā. १०९१. कोणते धर्म 'संस्कृत' आहेत? जे धर्म 'सप्रत्यय' आहेत, तेच धर्म 'संस्कृत' आहेत. 1092. Katame dhammā asaṅkhatā? Yo eva so dhammo appaccayo, so eva so dhammo asaṅkhato. १०९२. कोणते धर्म 'असंस्कृत' आहेत? जो धर्म 'अप्रत्यय' आहे, तोच धर्म 'असंस्कृत' आहे. 1093. Katame dhammā sanidassanā? Rūpāyatanaṃ – ime dhammā sanidassanā. १०९३. कोणते धर्म 'सनिदर्शन' आहेत? रूपायतन – हे धर्म 'सनिदर्शन' आहेत. 1094. Katame [Pg.220] dhammā anidassanā? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anidassanā. १०९४. कोणते धर्म 'अनिदर्शन' आहेत? चक्षुआयतन...पे... स्प्रष्टव्यायतन, वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध, आणि जे रूप अनिदर्शन व अप्रतिघ असून धर्मायतन-परियापन्न आहे, आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अनिदर्शन' आहेत. 1095. Katame dhammā sappaṭighā? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – ime dhammā sappaṭighā. १०९५. कोणते धर्म 'sappaṭighā' (सप्रतिघ) आहेत? चक्षुआयतन...पे... स्प्रष्टव्यायतन – हे धर्म 'सप्रतिघ' आहेत. 1096. Katame dhammā appaṭighā? Vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā appaṭighā. १०९६. कोणते धर्म 'अप्रतिघ' आहेत? वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध, आणि जे रूप अनिदर्शन व अप्रतिघ असून धर्मायतन-परियापन्न आहे, आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अप्रतिघ' आहेत. 1097. Katame dhammā rūpino? Cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – ime dhammā rūpino. १०९७. कोणते धर्म 'रूपी' आहेत? चार महाभूत आणि चार महाभूतांवर आधारित असणारे उपादाय रूप – हे धर्म 'रूपी' आहेत. 1098. Katame dhammā arūpino? Vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā arūpino. १०९८. कोणते धर्म 'अरूपी' आहेत? वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध, आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अरूपी' आहेत. 1099. Katame dhammā lokiyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā lokiyā. १०९९. कोणते धर्म 'लौकिक' आहेत? सासव कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आहेत, रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'लौकिक' आहेत. 1100. Katame dhammā lokuttarā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā lokuttarā. ११००. कोणते धर्म 'लोकोत्तर' आहेत? अपिरियापन्न मार्ग, मार्गफळे आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'लोकोत्तर' आहेत. 1101. Katame dhammā kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā? Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā [Pg.221] jivhāviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā; ye vā pana te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā cakkhuviññeyyā; ye vā pana te dhammā cakkhuviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā sotaviññeyyā; ye vā pana te dhammā sotaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā ghānaviññeyyā; ye vā pana te dhammā ghānaviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ye te dhammā kāyaviññeyyā, na te dhammā jivhāviññeyyā; ye vā pana te dhammā jivhāviññeyyā, na te dhammā kāyaviññeyyā. Ime dhammā kenaci viññeyyā kenaci na viññeyyā. ११०१. कोणते धर्म कोणत्यातरी (चित्ताने) जाणण्यायोग्य आहेत आणि कोणत्यातरी (चित्ताने) न जाणण्यायोग्य आहेत? जे धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म चक्षुविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म श्रोतविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म घ्राणविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. जे धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत; किंवा जे धर्म जिव्हाविज्ञानाने जाणण्यायोग्य आहेत, ते धर्म कायविज्ञानाने जाणण्यायोग्य नाहीत. हे धर्म कोणत्यातरी (चित्ताने) जाणण्यायोग्य आहेत आणि कोणत्यातरी (चित्ताने) न जाणण्यायोग्य आहेत। Āsavagocchakaṃ आसवगोच्छक (आसव गट) 1102. Katame dhammā āsavā? Cattāro āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo. ११०२. कोणते धर्म आसव आहेत? चार आसव आहेत – कामासव, भवासव, दिट्ठआसव (दृष्टी-आसव) आणि अविद्यासव. 1103. Tattha [Pg.222] katamo kāmāsavo? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati kāmāsavo. ११०३. त्यात कामासव कोणता? कामाच्या ठिकाणी (इंद्रियभोगांमध्ये) जो कामच्छंद, कामराग, कामनंदी, कामतण्हा, कामसिनेह, कामपरिळाह, काममुच्छा आणि कामज्झोसान आहे – याला 'कामासव' म्हटले जाते. 1104. Tattha katamo bhavāsavo? Yo bhavesu bhavachando bhavarāgo bhavanandī bhavataṇhā bhavasineho bhavapariḷāho bhavamucchā bhavajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati bhavāsavo. ११०४. त्यात भवासव कोणता? भवांच्या ठिकाणी (अस्तित्वाच्या रूपांमध्ये) जो भवच्छंद, भवराग, भवनंदी, भवतण्हा, भवसिनेह, भवपरिळाह, भवमुच्छा आणि भवज्झोसान आहे – याला 'भवासव' म्हटले जाते. 1105. Tattha katamo diṭṭhāsavo? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā; yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhāsavo. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhāsavo. ११०५. त्यात दिट्ठआसव (दृष्टी-आसव) कोणता? 'लोक शाश्वत आहे' असे किंवा 'लोक अशाश्वत आहे' असे किंवा 'लोक सान्त (मर्यादित) आहे' असे किंवा 'लोक अनन्त आहे' असे किंवा 'तोच जीव आणि तेच शरीर आहे' असे किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे' असे किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात' असे किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात' असे किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतातही आणि नसतातही' असे किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही' असे; जी अशा प्रकारची दृष्टी, दृष्टीगत, दृष्टीगहन, दृष्टीकांतार, दृष्टीविसूकायिक, दृष्टीविप्फंदित, दृष्टीसंयोजन, ग्राह, प्रतिग्राह, अभिनिवेश, परामास, कुमार्ग, मिथ्यापथ, मिथ्यात्व, तीर्थायतन, विपर्यासग्राह आहे – याला 'दिट्ठआसव' म्हटले जाते. सर्वच मिथ्यादृष्टी हा 'दिट्ठआसव' आहे. 1106. Tattha katamo avijjāsavo? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃः yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati avijjāsavo. ११०६. त्यात अविद्यासव कोणता? दुःखाविषयीचे अज्ञान, दुःखसमुदयाविषयीचे अज्ञान, दुःखनिरोधाविषयीचे अज्ञान, दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदेविषयीचे अज्ञान, पूर्वान्ताविषयीचे अज्ञान, अपरान्ताविषयीचे अज्ञान, पूर्वान्त-अपरान्ताविषयीचे अज्ञान, इदंप्रत्ययता-प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयीचे अज्ञान; जे अशा प्रकारचे अज्ञान, अदर्शन, अनभिसमय, अननुबोध, असंबोध, अप्रतिवेध, असंगाहना, अपरियोग्राहना, असमपेक्खना, अपच्चवेक्खणा, अपच्चक्खकम्म, दुम्मेज्झ, बाल्य, असंपजन्य, मोह, प्रमोह, संमोह, अविद्या, अविद्या-ओघ, अविद्या-योग, अविद्या-अनुशय, अविद्या-परियुट्ट्ठान, अविद्या-अर्गळ, मोह हा अकुशलमूळ आहे – याला 'अविद्यासव' म्हटले जाते. Ime dhammā āsavā. हे धर्म 'आसव' आहेत. 1107. Katame dhammā no āsavā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā [Pg.223] vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no āsavā. ११०७. कोणते धर्म 'नो आसव' (आसव नसलेले) आहेत? त्या (आसव) धर्मांना वगळून उरलेले कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर) असलेले कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानास्कंध; आणि सर्व रूप व असंस्कृत धातू (निर्वाण) – हे धर्म 'नो आसव' आहेत. 1108. Katame dhammā sāsavā? Kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sāsavā. ११०८. कोणते धर्म 'सासव' (आसवांसह असलेले) आहेत? कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर असलेले कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म; रूपस्कंध...पे... विज्ञानास्कंध – हे धर्म 'सासव' आहेत. 1109. Katame dhammā anāsavā? Apariyāpannā maggā ca maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anāsavā. ११०९. कोणते धर्म अनास्रव (अनासवा) आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफले, आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म अनास्रव आहेत. 1110. Katame dhammā āsavasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā āsavasampayuttā. १११०. कोणते धर्म आस्रव-संप्रयुक्त (आसवसम्पयुत्त) आहेत? जे धर्म त्या (आस्रव) धर्मांशी संप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म आस्रव-संप्रयुक्त आहेत. 1111. Katame dhammā āsavavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā āsavavippayuttā. ११११. कोणते धर्म आस्रव-विप्रयुक्त (आसवविप्पयुत्त) आहेत? जे धर्म त्या (आस्रव) धर्मांशी विप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; आणि सर्व रूप, आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म आस्रव-विप्रयुक्त आहेत. 1112. Katame dhammā āsavā ceva sāsavā ca? Teyeva āsavā āsavā ceva sāsavā ca. १११२. कोणते धर्म आस्रव देखील आहेत आणि सास्रव देखील आहेत? ते आस्रव स्वतःच आस्रव देखील आहेत आणि सास्रव देखील आहेत. 1113. Katame dhammā sāsavā ceva no ca āsavā? Tehi dhammehi ye dhammā sāsavā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sāsavā ceva no ca āsavā. १११३. कोणते धर्म सास्रव आहेत परंतु आस्रव नाहीत? जे धर्म त्या (आस्रव) धर्मांमुळे सास्रव आहेत, त्या (आस्रव) धर्मांना वगळून उर्वरित सास्रव असलेले, कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर कुशल, अकुशल व अव्याकृत धर्म; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म सास्रव आहेत परंतु आस्रव नाहीत. 1114. Katame dhammā āsavā ceva āsavasampayuttā ca? Kāmāsavo avijjāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, avijjāsavo kāmāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, bhavāsavo avijjāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, avijjāsavo bhavāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, diṭṭhāsavo avijjāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca, avijjāsavo diṭṭhāsavena āsavo ceva āsavasampayutto ca – ime dhammā āsavā ceva āsavasampayuttā ca. १११४. कोणते धर्म आस्रव देखील आहेत आणि आस्रव-संप्रयुक्त देखील आहेत? कामास्रव हा अविद्यास्रवामुळे आस्रव देखील आहे आणि आस्रव-संप्रयुक्त देखील आहे; अविद्यास्रव हा कामास्रवामुळे आस्रव देखील आहे आणि आस्रव-संप्रयुक्त देखील आहे; भवास्रव हा अविद्यास्रवामुळे आस्रव देखील आहे आणि आस्रव-संप्रयुक्त देखील आहे; अविद्यास्रव हा भवास्रवामुळे आस्रव देखील आहे आणि आस्रव-संप्रयुक्त देखील आहे; दृष्ट्यास्रव हा अविद्यास्रवामुळे आस्रव देखील आहे आणि आस्रव-संप्रयुक्त देखील आहे; अविद्यास्रव हा दृष्ट्यास्रवामुळे आस्रव देखील आहे आणि आस्रव-संप्रयुक्त देखील आहे - हे धर्म आस्रव देखील आहेत आणि आस्रव-संप्रयुक्त देखील आहेत. 1115. Katame [Pg.224] dhammā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā. १११५. कोणते धर्म आस्रव-संप्रयुक्त आहेत परंतु आस्रव नाहीत? जे धर्म त्या (आस्रव) धर्मांशी संप्रयुक्त आहेत, त्या (आस्रव) धर्मांना वगळून वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म आस्रव-संप्रयुक्त आहेत परंतु आस्रव नाहीत. 1116. Katame dhammā āsavavippayuttā sāsavā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā āsavavippayuttā sāsavā. १११६. कोणते धर्म आस्रव-विप्रयुक्त आणि सास्रव आहेत? जे धर्म त्या (आस्रव) धर्मांशी विप्रयुक्त आहेत आणि सास्रव आहेत, जसे की कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर कुशल, अकुशल व अव्याकृत धर्म; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म आस्रव-विप्रयुक्त आणि सास्रव आहेत. 1117. Katame dhammā āsavavippayuttā anāsavā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā āsavavippayuttā anāsavā. १११७. कोणते धर्म आस्रव-विप्रयुक्त आणि अनास्रव आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफले, आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म आस्रव-विप्रयुक्त आणि अनास्रव आहेत. Nikkhepakaṇḍe paṭhamabhāṇavāro. निक्षेपकांडात पहिला भाणवार समाप्त झाला. Saṃyojanagocchakaṃ संयोजनगोच्छक 1118. Katame dhammā saṃyojanā? Dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ, paṭighasaṃyojanaṃ, mānasaṃyojanaṃ, diṭṭhisaṃyojanaṃ, vicikicchāsaṃyojanaṃ, sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ, bhavarāgasaṃyojanaṃ, issāsaṃyojanaṃ, macchariyasaṃyojanaṃ, avijjāsaṃyojanaṃ. १११८. कोणते धर्म संयोजन (बंधन) आहेत? दहा संयोजने आहेत - कामराग-संयोजन, प्रतिघ-संयोजन, मान-संयोजन, दृष्टि-संयोजन, विचिकित्सा-संयोजन, शीलव्रतपरामर्श-संयोजन, भवराग-संयोजन, ईर्ष्या-संयोजन, मात्सर्य-संयोजन आणि अविद्या-संयोजन. 1119. Tattha katamaṃ kāmarāgasaṃyojanaṃ? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – idaṃ vuccati kāmarāgasaṃyojanaṃ. १११९. त्यात कामराग-संयोजन कोणते आहे? कामांच्या (कामभोगांच्या) ठिकाणी जो कामच्छंद, कामराग, कामनंदी (कामानंद), कामतृष्णा, कामस्नेह, कामपरिदाह, काममूर्च्छा, कामअध्यवसान (कामज्झोसान) आहे - याला कामराग-संयोजन असे म्हटले जाते. 1120. Tattha katamaṃ paṭighasaṃyojanaṃ? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto [Pg.225] jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – idaṃ vuccati paṭighasaṃyojanaṃ. ११२०. त्यात प्रतिघ-संयोजन कोणते आहे? 'त्याने माझे अहित केले' म्हणून आघात (द्वेष/क्रोध) उत्पन्न होतो, 'तो माझे अहित करत आहे' म्हणून आघात उत्पन्न होतो, 'तो माझे अहित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; माझ्या प्रिय व मनाजोग्या व्यक्तीचे 'त्याने अहित केले'...पे... 'तो अहित करत आहे'...पे... 'तो अहित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; माझ्या अप्रिय व नापसंत व्यक्तीचे 'त्याने हित केले'...पे... 'तो हित करत आहे'...पे... 'तो हित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; किंवा अयोग्य स्थानी (अकारणी) आघात उत्पन्न होतो. अशा प्रकारचा चित्ताचा जो आघात, प्रतिघात, प्रतिघ, प्रतिविरोध, कोप, प्रकोप, संप्रकोप, दोष, प्रदोष, संप्रदोष, चित्ताची व्यापात्ती (बिघाड), मनोप्रदोष, क्रोध, क्रुद्ध होणे, क्रुद्धता, दोष, दूषण, दूषितपणा, व्यापाद, व्यापादन, व्यापादितपणा, विरोध, प्रतिविरोध, चंडिक्क (उग्रता/क्रूरता), असुरोप (असमाधान/कठोरता), चित्ताची अनत्तमनता (अप्रसन्नता) आहे - याला प्रतिघ-संयोजन असे म्हटले जाते. 1121. Tattha katamaṃ mānasaṃyojanaṃ? Seyyohamasmīti māno, sadisohamasmīti māno, hīnohamasmīti māno. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – idaṃ vuccati mānasaṃyojanaṃ. ११२१. त्यात मान-संयोजन कोणते आहे? 'मी श्रेष्ठ आहे' असा मान (अभिमान/गर्व), 'मी समान आहे' असा मान, 'मी हीन आहे' असा मान. अशा प्रकारचा जो मान, मन्यता (मानणे), मन्यितत्व (मानण्याची प्रवृत्ती), उन्नती (उद्धतपणा), उन्नाम (ताठरपणा), ध्वज (अहंकाराचा ध्वज), संप्रग्राह (चित्ताची अति-उत्तेजना), चित्ताची केतुकम्यता (ध्वजासारखे उंच राहण्याची इच्छा) आहे - याला मान-संयोजन असे म्हटले जाते. 1122. Tattha katamaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā; yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati diṭṭhisaṃyojanaṃ. Ṭhapetvā sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhisaṃyojanaṃ. ११२२. त्यात दृष्टी-संयोजन कोणते आहे? 'लोक शाश्वत आहे' असे किंवा 'लोक अशाश्वत आहे' असे, 'लोक सान्त (मर्यादित) आहे' असे किंवा 'लोक अनंत आहे' असे, 'तोच जीव आणि तेच शरीर' असे किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे, 'तथागत मृत्यूनंतर असतात' असे किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर नसतात' असे, 'तथागत मृत्यूनंतर असतातही आणि नसतातही' असे, 'तथागत मृत्यूनंतर नसतातच आणि असेही नाही की नसतात' असे; अशा प्रकारची जी दृष्टी, दृष्टीगत, दृष्टीगहन (दृष्टीचे अरण्य), दृष्टीकांतार (दृष्टीचा दुर्गम मार्ग), दृष्टीविशूकायिक (दृष्टीचे विडंबन), दृष्टीविष्फंदित (दृष्टीचे थरथरणे), दृष्टी-संयोजन, ग्राह (हट्टाने पकडणे), प्रतिग्राह, अभिनिवेश (दुराग्रह), परामर्श (चुकीचे आकलन), कुमार्ग, मिथ्यापथ, मिथ्यात्व, तीर्थायतन (पाखंडी मत), विपर्यासग्राह आहे - याला दृष्टी-संयोजन असे म्हटले जाते. शीलव्रतपरामर्श-संयोजन वगळून सर्व प्रकारची मिथ्यादृष्टी ही दृष्टी-संयोजनच आहे. 1123. Tattha katamaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchatiः yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – idaṃ vuccati vicikicchāsaṃyojanaṃ. ११२३. त्यात विचिकित्सा-संयोजन कोणते आहे? शास्त्याविषयी (बुद्धांविषयी) शंका घेतो, संभ्रमात पडतो; धर्माविषयी शंका घेतो, संभ्रमात पडतो; संघाविषयी शंका घेतो, संभ्रमात पडतो; शिक्षेविषयी (शील-समाधी-प्रज्ञा शिक्षणाविषयी) शंका घेतो, संभ्रमात पडतो; पूर्वान्ताविषयी (भूतकाळाविषयी) शंका घेतो, संभ्रमात पडतो; अपरान्ताविषयी (भविष्यकाळाविषयी) शंका घेतो, संभ्रमात पडतो; पूर्वान्त-अपरान्ताविषयी शंका घेतो, संभ्रमात पडतो; इदंप्रत्ययता-प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयी शंका घेतो, संभ्रमात पडतो. अशा प्रकारची जी शंका (कांक्षा), शंका घेणे (कांक्षायाना), शंकाग्रस्तता, विमती (अज्ञान), विचिकित्सा, द्वैध (दोन बाजूंनी डोलणे), दुहेरी मार्ग (द्वेधापथ), संशय, अनैकांतिक ग्रहण (निश्चित निर्णय न घेता येणे), आसप्पना (आलंबनापासून मागे हटणे), परिसाप्पना (आलंबनाभोवती फिरणे), अपरियोगहना (आलंबनात प्रवेश न करू शकणे), चित्ताची स्तंभितता (जडता), मनोविलेख (चित्तावर ओरखडे ओढल्यासारखी स्थिती) आहे - याला विचिकित्सा-संयोजन असे म्हटले जाते. 1124. Tattha [Pg.226] katamaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti; yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ. ११२४. त्यात 'शीलव्रत-परामर्श-संयोजन' कोणते? या शासनाबाहेर (बुद्ध शासनाबाहेर) श्रमण आणि ब्राह्मणांचे असे मानणे की, 'शीलाने शुद्धी होते, व्रताने शुद्धी होते, शील आणि व्रताने शुद्धी होते'; अशा प्रकारची जी चुकीची दृष्टी (मिथ्या दृष्टी), दृष्टीगत, दृष्टीचे अरण्य, दृष्टीचा दुर्गम मार्ग, दृष्टीचे विडंबन, दृष्टीचे थरथरणे, दृष्टीचे संयोजन, पकड, चुकीचा आधार, चुकीचा अभिनिवेश, चुकीचा परामर्श, कुमार्ग, चुकीचा मार्ग, मिथ्यात्व, चुकीचे तीर्थायतन, चुकीचे ग्रहण आहे - याला 'शीलव्रत-परामर्श-संयोजन' असे म्हणतात. 1125. Tattha katamaṃ bhavarāgasaṃyojanaṃ? Yo bhavesu bhavachando bhavarāgo bhavanandī bhavataṇhā bhavasineho bhavapariḷāho bhavamucchā bhavajjhosānaṃ – idaṃ vuccati bhavarāgasaṃyojanaṃ. ११२५. त्यात 'भवराग-संयोजन' कोणते? भवांमध्ये (अस्तित्वाच्या रूपांमध्ये) जो भवछंद (भवाची इच्छा), भवराग (भवाची आसक्ती), भवनंदी (भवाचा आनंद), भवतण्हा (भवाची तृष्णा), भवस्नेह (भवाचा स्नेह), भवपरिळाह (भवाचा दाह), भवमुच्छा (भवाचा मोह), भवज्झोसान (भवामध्ये पूर्णपणे बुडून जाणे) आहे - याला 'भवराग-संयोजन' असे म्हणतात. 1126. Tattha katamaṃ issāsaṃyojanaṃ? Yā paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issā issāyanā issāyitattaṃ usūyā usūyanā usūyitattaṃ – idaṃ vuccati issāsaṃyojanaṃ. ११२६. त्यात 'ईर्ष्या-संयोजन' कोणते? इतरांचे लाभ, सत्कार, आदर-सत्कार, मान-सन्मान, वंदन आणि पूजनाविषयी जी ईर्ष्या (मत्सर), ईर्ष्या करण्याची प्रवृत्ती, ईर्ष्याळूपणा, असूया, असूया करण्याची प्रवृत्ती, असूयाळूपणा आहे - याला 'ईर्ष्या-संयोजन' असे म्हणतात. 1127. Tattha katamaṃ macchariyasaṃyojanaṃ? Pañca macchariyāni – āvāsamacchariyaṃ, kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ, vaṇṇamacchariyaṃ, dhammamacchariyaṃ. Yaṃ evarūpaṃ maccheraṃ maccharāyanā maccharāyitattaṃ vevicchaṃ kadariyaṃ kaṭukañcukatā aggahitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati macchariyasaṃyojanaṃ. ११२७. त्यात 'मत्सर-संयोजन' कोणते? पाच प्रकारचे मत्सर आहेत - आवास-मत्सर (राहण्याच्या जागेविषयी मत्सर), कुल-मत्सर (कुळाविषयी मत्सर), लाभ-मत्सर (लाभांविषयी मत्सर), वर्ण-मत्सर (कीर्ती किंवा सौंदर्याविषयी मत्सर) आणि धम्म-मत्सर (धम्माविषयी मत्सर). अशा प्रकारचे जे मात्सर्य, मात्सर्य करण्याची प्रवृत्ती, मात्सर्ययुक्त अवस्था, इतरांना न देण्याची वृत्ती, संकुचितपणा, मनाचा संकोच, मनाची जकडून ठेवण्याची वृत्ती आहे - याला 'मत्सर-संयोजन' असे म्हणतात. 1128. Tattha katamaṃ avijjāsaṃyojanaṃ? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃः yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccati avijjāsaṃyojanaṃ. ११२८. त्यात 'अविद्या-संयोजन' कोणते? दुःखाविषयी अज्ञान, दुःखसमुदयाविषयी अज्ञान, दुःखनिरोधाविषयी अज्ञान, दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदेविषयी अज्ञान, पूर्वान्ताविषयी (भूतकाळाविषयी) अज्ञान, अपरान्ताविषयी (भविष्यकाळाविषयी) अज्ञान, पूर्वान्त-अपरान्ताविषयी अज्ञान, इदंप्रत्ययता आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयी अज्ञान; अशा प्रकारचे जे अज्ञान, अदर्शन (न दिसणे), अनभिसमय (सत्याचे आकलन न होणे), अननुबोध (योग्य प्रकारे न समजणे), असंबोध (पूर्ण ज्ञान न होणे), अप्रतिवेध (सत्याचा भेद न करणे), असंग्रहण, अपरियोगहण, असमपेक्षण, अप्रत्यवेक्षण, अप्रत्यक्ष कर्म, दुर्बुद्धी, बालत्व (मूर्खपणा), असंप्रजन्य (जागरूकतेचा अभाव), मोह, प्रमोह (तीव्र मोह), संमोह (पूर्ण मोह), अविद्या, अविद्येचा पूर (अविज्जोघ), अविद्येचे जू (अविद्यायोग), अविद्येचा अनुशय (सुप्त अज्ञान), अविद्येचे परियुत्थान (उद्रेक), अविद्येचा अडथळा (अविद्यालंगी), आणि अकुशल मूळ असलेला मोह आहे - याला 'अविद्या-संयोजन' असे म्हणतात. Ime dhammā saṃyojanā. हे धर्म 'संयोजन' (बंधने) आहेत. 1129. Katame [Pg.227] dhammā no saṃyojanā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no saṃyojanā. ११२९. कोणते धर्म 'नो-संयोजन' (संयोजन नसलेले धर्म) आहेत? त्या (संयोजन) धर्मांना वगळून उर्वरित सर्व कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर) आहेत; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'नो-संयोजन' आहेत. 1130. Katame dhammā saṃyojaniyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojaniyā. ११३०. कोणते धर्म 'संयोजनीय' (संयोजनांचे विषय बनण्यास योग्य) आहेत? जे सास्रव (आस्रवयुक्त) कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म आहेत, जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'संयोजनीय' आहेत. 1131. Katame dhammā asaṃyojaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃyojaniyā. ११३१. कोणते धर्म 'असंयोजनीय' (संयोजनांचे विषय न बनणारे) आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग, मार्गफळे आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'असंयोजनीय' आहेत. 1132. Katame dhammā saṃyojanasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojanasampayuttā. ११३२. कोणते धर्म 'संयोजन-संप्रयुक्त' (संयोजनांशी युक्त) आहेत? त्या (संयोजन) धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'संयोजन-संप्रयुक्त' आहेत. 1133. Katame dhammā saṃyojanavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā saṃyojanavippayuttā. ११३३. कोणते धर्म 'संयोजन-विप्रयुक्त' (संयोजनांपासून विलग) आहेत? त्या (संयोजन) धर्मांशी जे धर्म विप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'संयोजन-विप्रयुक्त' आहेत. 1134. Katame dhammā saṃyojanā ceva saṃyojaniyā ca? Tāneva saṃyojanāni saṃyojanā ceva saṃyojaniyā ca. ११३४. कोणते धर्म 'संयोजन' देखील आहेत आणि 'संयोजनीय' देखील आहेत? ती संयोजने स्वतःच 'संयोजन' देखील आहेत आणि 'संयोजनीय' देखील आहेत. 1135. Katame dhammā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā? Tehi dhammehi ye dhammā saṃyojaniyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā. ११३५. कोणते धर्म 'संयोजनीय' आहेत परंतु 'संयोजन' नाहीत? त्या (संयोजन) धर्मांमुळे जे धर्म संयोजनीय आहेत, त्या धर्मांना वगळून उर्वरित सर्व सास्रव कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'संयोजनीय' आहेत परंतु 'संयोजन' नाहीत. 1136. Katame dhammā saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā ca? Kāmarāgasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ kāmarāgasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, paṭighasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ paṭighasaṃyojanena saṃyojanañceva [Pg.228] saṃyojanasampayuttañca, mānasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ mānasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, diṭṭhisaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ diṭṭhisaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, vicikicchāsaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ vicikicchāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, bhavarāgasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ bhavarāgasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, issāsaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ issāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, macchariyasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca, avijjāsaṃyojanaṃ macchariyasaṃyojanena saṃyojanañceva saṃyojanasampayuttañca – ime dhammā saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā ca. ११३६. कोणते धर्म 'संयोजन' देखील आहेत आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहेत? कामराग-संयोजन हे अविद्या-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे; अविद्या-संयोजन हे कामराग-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे. प्रतिघ-संयोजन हे अविद्या-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे; अविद्या-संयोजन हे प्रतिघ-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे. मान-संयोजन हे अविद्या-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे; अविद्या-संयोजन हे मान-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे. दृष्टी-संयोजन हे अविद्या-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे; अविद्या-संयोजन हे दृष्टी-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे. विचिकित्सा-संयोजन हे अविद्या-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे; अविद्या-संयोजन हे विचिकित्सा-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे. शीलव्रत-परामर्श-संयोजन हे अविद्या-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे; अविद्या-संयोजन हे शीलव्रत-परामर्श-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे. भवराग-संयोजन हे अविद्या-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे; अविद्या-संयोजन हे भवराग-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे. ईर्ष्या-संयोजन हे अविद्या-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे; अविद्या-संयोजन हे ईर्ष्या-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे. मत्सर-संयोजन हे अविद्या-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे; अविद्या-संयोजन हे मत्सर-संयोजनामुळे 'संयोजन' देखील आहे आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहे - हे धर्म 'संयोजन' देखील आहेत आणि 'संयोजन-संप्रयुक्त' देखील आहेत. 1137. Katame dhammā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā. ११३७. कोणते धर्म 'संयोजन-संप्रयुक्त' आहेत परंतु 'संयोजन' नाहीत? त्या (संयोजन) धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त आहेत, त्या (संयोजन) धर्मांना वगळून उर्वरित वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'संयोजन-संप्रयुक्त' आहेत परंतु 'संयोजन' नाहीत. 1138. Katame dhammā saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā. ११३८. कोणते धर्म संयोजनांपासून विप्रयुक्त परंतु संयोजनीय आहेत? त्या (संयोजन) धर्मांपासून जे धर्म विप्रयुक्त आहेत, जे सास्रव (आस्रवयुक्त) आहेत, जे कामावचर, रूपावचर व अरूपावचर असे कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म संयोजनांपासून विप्रयुक्त परंतु संयोजनीय आहेत. 1139. Katame dhammā saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā. ११३९. कोणते धर्म संयोजनांपासून विप्रयुक्त आणि असंयोजनीय आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफळे, तसेच असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म संयोजनांपासून विप्रयुक्त आणि असंयोजनीय आहेत. Ganthagocchakaṃ ग्रंथगोच्छकं (ग्रंथ-गुच्छ) 1140. Katame [Pg.229] dhammā ganthā? Cattāro ganthā – abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃ saccābhiniveso kāyagantho. ११४०. कोणते धर्म ग्रंथ (बंधने) आहेत? चार ग्रंथ आहेत - अभिज्झा कायग्रंथ, व्यापाद कायग्रंथ, शीलव्रतपरामर्श कायग्रंथ आणि इदंसच्चाभिनिवेश कायग्रंथ. 1141. Tattha katamo abhijjhā kāyagantho? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṃ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chādanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati abhijjhā kāyagantho. ११४१. तेथे अभिज्झा कायग्रंथ कोणता आहे? जो राग, साराग (तीव्र राग), अनुनय, अनुरोध, नंदी (आनंद), नंदीराग, चित्ताचा साराग, इच्छा, मुच्छा (मूर्च्छा), अज्झोसान (अति-आसक्ती), गेध (लोभ), पलिगेध (सर्व बाजूंनी लोभ), संग (आसक्ती), पंक (चिखल), एजा (कंपन), माया, जनिका (उत्पन्न करणारी), संजननी, सिब्बिनी (शिवण करणारी), जालिनी (जाळे), सरिता (नदी), विसत्तिका (विषारी), सुत्त (दोरा), विसटा (पसरलेली), आयूहिनी (कर्म गोळा करणारी), दुतिया (सोबत करणारी), पणिधी (इच्छा), भवनेत्ती (भवाकडे नेणारी दोरी), वन (जंगल), वनथ (दाट जंगल), संथव (संबंध), स्नेह (चिकाटी), अपेक्खा (अपेक्षा), पटिबंधु (बंधन), आसा (आशा), आसिसना (इच्छा करणे), आसिसितत्त (इच्छुक असणे), रूपास (रूपाची आशा), सद्धास (शब्दाची आशा), गंधास (गंधाची आशा), रसास (रसाची आशा), फोट्ठब्भास (स्पर्शाची आशा), लाभास (लाभाची आशा), धनास (धनाची आशा), पुत्तास (पुत्राची आशा), जीवितास (जीवनाची आशा), जप्पा (बडबड/तृष्णा), पजप्पा, अभिजप्पा, जप्पना, जप्पितत्त, लोलुप्प (लोलुपता), लोलुप्पायना, लोलुप्पायितत्त, पुच्छंजिकता (शेपूट हलवणाऱ्या कुत्र्याप्रमाणे चंचलता), साधुकम्यता (चांगल्या गोष्टींची इच्छा), अधम्मराग (अधार्मिक आसक्ती), विसमलोभ (विषम लोभ), निकंती (इच्छा), निकामना, पत्थना (प्रार्थना), पिहना (इच्छा), संपत्थना (तीव्र इच्छा), कामतण्हा (कामतृष्णा), भवतण्हा (भवतृष्णा), विभवतण्हा (विभवतृष्णा), रूपतण्हा (रूपतृष्णा), अरूपतण्हा (अरूपतृष्णा), निरोधतण्हा (निरोधतृष्णा), रूपतण्हा (रूपतृष्णा), सद्दतण्हा (शब्दातृष्णा), gंधतण्हा (गंधतृष्णा), रसतण्हा (रसातृष्णा), फोट्ठब्भतण्हा (स्पर्शातृष्णा), धम्मतण्हा (धम्मतृष्णा), ओघ (पूर), योग (बंधन), गंथ (ग्रंथ/गाठ), उपादान (आसक्ती/ग्रहण), आवरण (पडदा), नीवरण (अडथळा), छादन (झाकण), बंधन (दोरी), उपक्किलेस (उपक्लेश/मळ), अनुसय (अनुशय/सुप्त वासना), परियुट्ठान (परियुत्थान/उद्रेक), लता (वेल), वेविच्छ (विविधता/लोभ), दुक्खमुल (दुःखाचे मूळ), दुक्खनिदान (दुःखाचे कारण), दुक्खप्पभव (दुःखाची उत्पत्ती), मारपास (माराचा पाश), मारबळिस (माराचे गळ), मारविसय (माराचा विषय/क्षेत्र), तण्हानदी (तृष्णेची नदी), तण्हाजाल (तृष्णेचे जाळे), तण्हागद्दुल (तृष्णेचा पट्टा), तण्हासमुद्र (तृष्णेचा समुद्र), अभिज्झा (अभिलाषा), लोभ (लोभ), अकुशलमूळ - याला 'अभिज्झा कायग्रंथ' असे म्हणतात. 1142. Tattha katamo byāpādo kāyagantho? Anatthaṃ me acarī ti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā [Pg.230] dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati byāpādo kāyagantho. ११४२. तेथे व्यापाद कायग्रंथ कोणता आहे? 'त्याने माझे अहित केले' म्हणून आघात (द्वेष/वैमनस्य) उत्पन्न होतो, 'तो माझे अहित करत आहे' म्हणून आघात उत्पन्न होतो, 'तो माझे अहित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; 'माझ्या प्रिय व आवडत्या व्यक्तीचे त्याने अहित केले'...पे... 'अहित करत आहे'...पे... 'अहित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; 'माझ्या अप्रिय व नावडत्या व्यक्तीचे त्याने हित केले'...पे... 'हित करत आहे'...पे... 'हित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; किंवा अयोग्य कारणावरून (अकारणी) आघात उत्पन्न होतो. अशा प्रकारचा चित्ताचा जो आघात, प्रतिघात, प्रतिघ (विरोध), प्रतिविरोध, कोप (क्रोध), प्रकोप, संप्रकोप, दोष (द्वेष), प्रदोष, संप्रदोष, चित्ताची व्यापात्ती (बिघाड), मनोप्रदोष, क्रोध, कुज्झना (रागवणे), कुज्झितत्त (रागवण्याची अवस्था), दोष, दुस्सना (द्वेष करणे), दुस्सितत्त (द्वेष करण्याची अवस्था), व्यापात्ती, व्यापाज्जना, व्यापाज्जितत्त (बिघाड होण्याची अवस्था), विरोध, प्रतिविरोध, चंडिक्क (उग्रता/क्रूरता), असुरोप (असमाधान/कठोर बोलणे), चित्ताची अनत्तमनता (नाराजी) - याला 'व्यापाद कायग्रंथ' असे म्हणतात. 1143. Tattha katamo sīlabbataparāmāso kāyagantho? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhītiः yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso kāyagantho. ११४३. तेथे शीलव्रतपरामर्श कायग्रंथ कोणता आहे? 'या (बुद्ध) शासनाबाहेरील श्रमण-ब्राह्मणांच्या शीलाने (उदा. गाय, कुत्रा इत्यादींच्या सवयींनी) शुद्धी होते, व्रताने शुद्धी होते, शीलव्रताने शुद्धी होते' - अशी जी चुकीची दृष्टी (मिथ्या दृष्टी), दृष्टीगत (६२ प्रकारच्या मिथ्या दृष्टींमध्ये समाविष्ट असणे), दृष्टीगहन (दृष्टीचे जंगल), दृष्टीकांतार (दृष्टीचा दुर्गम मार्ग), दृष्टीविशूकायिक (सम्यक दृष्टीचा नाश करणारी दृष्टी), दृष्टीविप्फंदित (दृष्टीचे आंदोलन/कंपन), दृष्टीसंयोजन (दृष्टीचे बंधन), ग्राह (हट्टाने पकडून ठेवणे), पतिट्ठा (दृष्टीचे अधिष्ठान), अभिनिवेश (चुकीचा निश्चय), परामर्श (चुकीचा स्पर्श/परामर्श), कुमार्ग (वाईट मार्ग), मिथ्यापथ (चुकीचा रस्ता), मिथ्यात्व (चुकीचा भाव), तित्थायतन (तीर्थायतन/चुकीच्या सिद्धांतांचे स्थान), विपर्यासग्राह (विपरीत ग्रहण करणे) - याला 'शीलव्रतपरामर्श कायग्रंथ' असे म्हणतात. 1144. Tattha katamo idaṃsaccābhiniveso kāyagantho? Sassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; asassato loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; antavā loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; anantavā loko, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vā; neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti vāः yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati idaṃsaccābhiniveso kāyagantho. Ṭhapetvā sīlabbataparāmāsaṃ kāyaganthaṃ sabbāpi micchādiṭṭhi idaṃsaccābhiniveso kāyagantho. ११४४. तेथे 'इदंसच्चाभिनिवेश' कायग्रंथ कोणता आहे? 'लोक शाश्वत आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ (चुकीचे) आहे' असे मानणे; किंवा 'लोक अशाश्वत आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे' असे मानणे; किंवा 'लोक सान्त (मर्यादित) आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे' असे मानणे; किंवा 'लोक अनन्त (अमर्यादित) आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे' असे मानणे; किंवा 'जो जीव आहे तेच शरीर आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे' असे मानणे; किंवा 'जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे' असे मानणे; किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे' असे मानणे; किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाहीत, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे' असे मानणे; किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात आणि राहतही नाहीत, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे' असे मानणे; किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतही नाहीत आणि न राहत नाहीत असेही नाही, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे' असे मानणे - अशी जी चुकीची दृष्टी, दृष्टीगत, दृष्टीगहन, दृष्टीकांतार, दृष्टीविशूकायिक, दृष्टीविप्फंदित, दृष्टीसंयोजन, ग्राह, पतिट्ठा, अभिनिवेश, परामर्श, कुमार्ग, मिथ्यापथ, मिथ्यात्व, तित्थायतन, विपर्यासग्राह - याला 'इदंसच्चाभिनिवेश कायग्रंथ' असे म्हणतात. शीलव्रतपरामर्श कायग्रंथ वगळता इतर सर्व प्रकारच्या मिथ्या दृष्टी म्हणजेच 'इदंसच्चाभिनिवेश कायग्रंथ' होय. Ime dhammā ganthā. हे धर्म ग्रंथ आहेत. 1145. Katame dhammā no ganthā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no ganthā. ११४५. कोणते धर्म ग्रंथ नव्हेत (नो ग्रंथा)? त्या (ग्रंथ) धर्मांना वगळून उरलेले कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर) असे कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; तसेच संपूर्ण रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म ग्रंथ नव्हेत. 1146. Katame [Pg.231] dhammā ganthaniyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthaniyā. ११४६. कोणते धर्म ग्रंथनीय (ग्रंथांचे विषय होणारे) आहेत? सास्रव कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर असे कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म ग्रंथनीय आहेत. 1147. Katame dhammā aganthaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aganthaniyā. ११४७. कोणते धर्म अग्रंथनीय (ग्रंथांचे विषय न होणारे) आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफळे, तसेच असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म अग्रंथनीय आहेत. 1148. Katame dhammā ganthasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthasampayuttā. ११४८. कोणते धर्म ग्रंथसंप्रयुक्त (ग्रंथांशी युक्त) आहेत? त्या (ग्रंथ) धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म ग्रंथसंप्रयुक्त आहेत. 1149. Katame dhammā ganthavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā ganthavippayuttā. ११४९. कोणते धर्म ग्रंथविप्रयुक्त (ग्रंथांपासून मुक्त) आहेत? त्या (ग्रंथ) धर्मांपासून जे धर्म विप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध, तसेच संपूर्ण रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म ग्रंथविप्रयुक्त आहेत. 1150. Katame dhammā ganthā ceva ganthaniyā ca? Teva ganthā ganthā ceva ganthaniyā ca. ११५०. कोणते धर्म ग्रंथही आहेत आणि ग्रंथनीयही आहेत? तेच ग्रंथ (धर्म) हे ग्रंथही आहेत आणि ग्रंथनीयही आहेत. 1151. Katame dhammā ganthaniyā ceva no ca ganthā? Tehi dhammehi ye dhammā ganthaniyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthaniyā ceva no ca ganthā. ११५१. कोणते धर्म ग्रंथनीय (ग्रंथांचे विषय असणारे) परंतु स्वतः ग्रंथ नसलेले आहेत? त्या (ग्रंथ) धर्मांद्वारे जे धर्म ग्रंथनीय आहेत, त्या धर्मांना वगळून उर्वरित सास्रव कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म ग्रंथनीय आहेत परंतु स्वतः ग्रंथ नाहीत. 1152. Katame dhammā ganthā ceva ganthasampayuttā ca? Sīlabbataparāmāso kāyagantho abhijjhākāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, abhijjhākāyagantho sīlabbataparāmāsena kāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho abhijjhākāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, abhijjhākāyagantho idaṃsaccābhinivesena kāyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca – ime dhammā ganthā ceva ganthasampayuttā ca. ११५२. कोणते धर्म ग्रंथ आणि ग्रंथ-संप्रयुक्त दोन्ही आहेत? शीलव्रत-परामर्श कायग्रंथ हा अभिज्झा कायग्रंथाच्या मुळे ग्रंथ आणि ग्रंथ-संप्रयुक्त दोन्ही आहे; अभिज्झा कायग्रंथ हा शीलव्रत-परामर्श कायग्रंथाच्या मुळे ग्रंथ आणि ग्रंथ-संप्रयुक्त दोन्ही आहे; इदंसच्चाभिनिवेश कायग्रंथ हा अभिज्झा कायग्रंथाच्या मुळे ग्रंथ आणि ग्रंथ-संप्रयुक्त दोन्ही आहे; अभिज्झा कायग्रंथ हा इदंसच्चाभिनिवेश कायग्रंथाच्या मुळे ग्रंथ आणि ग्रंथ-संप्रयुक्त दोन्ही आहे - हे धर्म ग्रंथ आणि ग्रंथ-संप्रयुक्त दोन्ही आहेत. 1153. Katame dhammā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā. ११५३. कोणते धर्म ग्रंथ-संप्रयुक्त आहेत परंतु स्वतः ग्रंथ नाहीत? त्या (ग्रंथ) धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त आहेत, त्या धर्मांना वगळून वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म ग्रंथ-संप्रयुक्त आहेत परंतु स्वतः ग्रंथ नाहीत. 1154. Katame [Pg.232] dhammā ganthavippayuttā ganthaniyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā ganthavippayuttā ganthaniyā. ११५४. कोणते धर्म ग्रंथ-विप्रयुक्त परंतु ग्रंथनीय आहेत? त्या (ग्रंथ) धर्मांपासून जे धर्म विप्रयुक्त आहेत, असे सास्रव कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म ग्रंथ-विप्रयुक्त परंतु ग्रंथनीय आहेत. 1155. Katame dhammā ganthavippayuttā aganthaniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā ganthavippayuttā aganthaniyā. ११५५. कोणते धर्म ग्रंथ-विप्रयुक्त आणि अग्रंथनीय आहेत? अपरियापन्न मार्ग, मार्गफळे आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म ग्रंथ-विप्रयुक्त आणि अग्रंथनीय आहेत. Oghagocchakaṃ ओघगोच्छक (ओघ गट) 1156. Katame dhammā oghā? Cattāro oghā…pe… ime dhammā oghavippayuttā oghaniyā. ११५६. कोणते धर्म ओघ आहेत? चार ओघ...पे... हे धर्म ओघ-विप्रयुक्त परंतु ओघनीय आहेत. Yogagocchakaṃ योगगोच्छक (योग गट) 1157. Katame dhammā yogā? Cattāro yogā…pe… ime dhammā yogavippayuttā yoganiyā. ११५७. कोणते धर्म योग आहेत? चार योग...पे... हे धर्म योग-विप्रयुक्त परंतु योगनीय आहेत. Nīvaraṇagocchakaṃ नीवरणगोच्छक (नीवरण गट) 1158. Katame dhammā nīvaraṇā? Cha nīvaraṇā – kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ, avijjānīvaraṇaṃ. ११५८. कोणते धर्म नीवरण आहेत? सहा नीवरणे आहेत - कामच्छंद नीवरण, व्यापाद नीवरण, थिनमिद्ध नीवरण, उद्धच्चकुक्कुच्च नीवरण, विचिकित्सा नीवरण आणि अविद्या नीवरण. 1159. Tattha katamaṃ kāmacchandanīvaraṇaṃ? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – idaṃ vuccati kāmacchandanīvaraṇaṃ. ११५९. त्यात कामच्छंद नीवरण कोणते आहे? कामांच्या विषयी जो कामच्छंद, कामराग, कामनंदी, कामतण्हा, कामस्नेह, कामपरिळाह, काममुच्छा आणि कामाज्झोसान आहे - याला कामच्छंद नीवरण असे म्हणतात. 1160. Tattha katamaṃ byāpādanīvaraṇaṃ? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati; anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati; piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa [Pg.233] me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – idaṃ vuccati byāpādanīvaraṇaṃ. ११६०. त्यात व्यापाद नीवरण कोणते आहे? 'त्याने माझे अहित केले' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; 'तो माझे अहित करत आहे' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; 'तो माझे अहित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; 'माझ्या प्रिय व मनाजोग्या व्यक्तीचे त्याने अहित केले...पे... अहित करत आहे...पे... अहित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; 'माझ्या अप्रिय व नावडत्या व्यक्तीचे त्याने हित केले...पे... हित करत आहे...पे... हित करेल' म्हणून आघात उत्पन्न होतो; किंवा अयोग्य स्थानी (विनाकारण) आघात उत्पन्न होतो. अशा प्रकारचा चित्ताचा जो आघात, प्रतिघात, प्रतिघ, प्रतिविरोध, कोप, प्रकोप, संप्रकोप, दोष, प्रदोष, संप्रदोष, चित्ताची व्यापात्ती (बिघाड), मनोप्रदोष, क्रोध, कुज्झना (क्रोधित होण्याची क्रिया), कुज्झितत्त (क्रोधित अवस्था), दोष, दुस्सणा (दूषित करण्याची क्रिया), दुस्सितत्त (दूषित अवस्था), व्यापात्ती, व्यापज्जना, व्यापज्जितत्त, विरोध, प्रतिविरोध, चंडिक्क (उग्रता/क्रूरता), असुरोप (असमाधान/कटुता) आणि चित्ताची अनत्तमनता (अस्वस्थता/नाराजी) आहे - याला व्यापाद नीवरण असे म्हणतात. 1161. Tattha katamaṃ thinamiddhanīvaraṇaṃ? Atthi thinaṃ, atthi middhaṃ. ११६१. त्यात थिनमिद्ध नीवरण कोणते आहे? थिन (चित्ताची जडता) आहे आणि मिद्ध (चेतसिकांची जडता) आहे. 1162. Tattha katamaṃ thinaṃ? Yā cittassa akallatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṃ līyanā līyitattaṃ thinaṃ thiyanā thiyitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati thinaṃ. ११६२. त्यात थिन कोणते आहे? चित्ताची जी अकल्लता (अस्वस्थता), अकमञ्ञता (अकर्मण्यता), ओलीयना (आकुंचन), सल्लीयना (संकोच), लीन (जडता), लीयना, लीयितत्त, थिन, थियना, चित्ताचे थियितत्त - याला थिन असे म्हणतात. 1163. Tattha katamaṃ middhaṃ? Yā kāyassa akallatā akammaññatā onāho pariyonāho antosamorodho middhaṃ soppaṃ pacalāyikā soppaṃ supanā supitattaṃ – idaṃ vuccati middhaṃ. Iti idañca thinaṃ, idañca middhaṃ – idaṃ vuccati thinamiddhanīvaraṇaṃ. ११६३. त्यात मिद्ध कोणते आहे? काय (चेतसिक समूह) ची जी अकल्लता (अस्वस्थता), अकमञ्ञता (अकर्मण्यता), ओनाह (आवरण), परियोनाह (पूर्णपणे वेढणे), अंतोसमोरोध (अंतर्गत रोध), मिद्ध, सोप्प (झोप), पचलायिका (तुलकी), सोप्प, सुपना, सुपितत्त - याला मिद्ध असे म्हणतात. अशा प्रकारे हे थिन आणि हे मिद्ध - याला थिनमिद्ध नीवरण असे म्हणतात. 1164. Tattha katamaṃ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ? Atthi uddhaccaṃ, atthi kukkuccaṃ. ११६४. त्यात उद्धच्चकुक्कुच्च नीवरण कोणते आहे? उद्धच्च (चित्ताची चंचलता) आहे आणि कुक्कुच्च (पश्चात्ताप) आहे. 1165. Tattha katamaṃ uddhaccaṃ? Yaṃ cittassa uddhaccaṃ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṃ cittassa – idaṃ vuccati uddhaccaṃ. ११६५. त्यात उद्धच्च कोणते आहे? चित्ताची जी चंचलता (उद्धच्च), अवूपशम (अशांतता), मनाचा विक्षेप, चित्ताची भ्रांती (भंतत्त) - याला उद्धच्च असे म्हणतात. 1166. Tattha katamaṃ kukkuccaṃ? Akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā. Yaṃ evarūpaṃ kukkuccaṃ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṃ cetaso vippaṭisāro manovilekho – idaṃ vuccati kukkuccaṃ. Iti idañca uddhaccaṃ, idañca kukkuccaṃ – idaṃ vuccati uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ. ११६६. त्यात कुक्कुच्च कोणते आहे? अकल्पनीय (अयोग्य) गोष्टीमध्ये कल्पनीय (योग्य) अशी संज्ञा असणे, कल्पनीय गोष्टीमध्ये अकल्पनीय अशी संज्ञा असणे, निर्दोष गोष्टीमध्ये सदोष अशी संज्ञा असणे, सदोष गोष्टीमध्ये निर्दोष अशी संज्ञा असणे. अशा प्रकारचे जे कुक्कुच्च, कुक्कुच्चायना, कुक्कुच्चायितत्त, मनाचा विप्रतिसार (पश्चात्ताप) आणि मनोविलेख (मनाची खळबळ) आहे - याला कुक्कुच्च असे म्हणतात. अशा प्रकारे हे उद्धच्च आणि हे कुक्कुच्च - याला उद्धच्चकुक्कुच्च नीवरण असे म्हणतात. 1167. Tattha katamaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante [Pg.234] kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati. Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – idaṃ vuccati vicikicchānīvaraṇaṃ. ११६७. त्यात विचिकित्सा नीवरण कोणते आहे? शास्त्याविषयी (बुद्धांविषयी) शंका घेतो, संशय बाळगतो; धर्माविषयी शंका घेतो, संशय बाळगतो; संघाविषयी शंका घेतो, संशय बाळगतो; शिक्षेविषयी शंका घेतो, संशय बाळगतो; पूर्वान्ताविषयी (भूतकाळाविषयी) शंका घेतो, संशय बाळगतो; अपरान्ताविषयी (भविष्याविषयी) शंका घेतो, संशय बाळगतो; पूर्वान्त-अपरान्ताविषयी शंका घेतो, संशय बाळगतो; इदंप्रत्ययता-प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयी शंका घेतो, संशय बाळगतो. अशा प्रकारची जी शंका (कंखा), कंखायना, कंखायितत्त, विमती (अज्ञान), विचिकित्सा, द्वैधभाव (द्वेळ्हक), दुहेरी मार्ग (द्वेधापथ), संशय, अनेक अंश ग्रहण करणे (अनेकांसग्गाह), आसप्पना (संशयात घुटमळणे), परिसप्पना, अपरियोगहना (खोलवर न जाणे), चित्ताची जडता (थंभितत्त) आणि मनोविलेख (मनाची खळबळ) आहे - याला विचिकित्सा नीवरण असे म्हणतात. 1168. Tattha katamaṃ avijjānīvaraṇaṃ? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃः yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccati avijjānīvaraṇaṃ. ११६८. तेथे 'अविद्या-नीवरण' (अविज्जानिवरण) कोणते आहे? दुःखाविषयी अज्ञान, दुःखसमुदयाविषयी अज्ञान, दुःखनिरोधाविषयी अज्ञान, दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदेविषयी (मार्गाविषयी) अज्ञान, पूर्वान्ताविषयी (भूतकाळाविषयी) अज्ञान, अपरान्ताविषयी (भविष्यकाळाविषयी) अज्ञान, पूर्वान्त-अपरान्ताविषयी (भूतकाळ आणि भविष्यकाळ या दोन्हीविषयी) अज्ञान, आणि इदप्रत्ययता-प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयी अज्ञान; जे अशा प्रकारचे अज्ञान, अदर्शन (न दिसणे), अनभिसमय (सत्याचा बोध न होणे), अननुबोध (अनुकूल ज्ञान न होणे), असंबोध (पूर्ण ज्ञान न होणे), अप्रतिवेध (सत्याचा भेद न करणे), असंग्रहण (असंगाहना - यथार्थ ग्रहण न करणे), अपरियवगाहन (खोलवर न समजणे), असमपेक्षण (समानतेने न पाहणे), अप्रत्यवेक्षण (पुनरावलोकन न करणे), अप्रत्यक्षकरण (प्रत्यक्ष न करणे), दुर्बुद्धी (दुम्मेज्झं), बालत्व (मूर्खपणा), असंप्रजन्य (असंपजञ्ञं - योग्य जाणीव नसणे), मोह, प्रमोह, संमोह, अविद्या, अविद्यौघ (अविज्जोघ - अविद्येचा पूर), अविद्यायोग, अविद्यानुशय, अविद्यापर्यवस्थान (अविज्जापरियुट्ठान), अविद्यारूपी अडसर (अविज्झालंगी), मोह हा अकुशलमूळ आहे – याला 'अविद्या-नीवरण' असे म्हटले जाते. Ime dhammā nīvaraṇā. हे धर्म 'नीवरण' आहेत. 1169. Katame dhammā no nīvaraṇā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no nīvaraṇā. ११६९. कोणते धर्म 'नो नीवरण' (नीवरण नसलेले) आहेत? त्या (नीवरण) धर्मांना वगळून उर्वरित कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर) आहेत; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) – हे धर्म 'नो नीवरण' आहेत. 1170. Katame dhammā nīvaraṇiyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇiyā. ११७०. कोणते धर्म 'नीवरणीय' (नीवरणाचे विषय होणारे) आहेत? सासव (आसवांसह असलेले) कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'नीवरणीय' आहेत. 1171. Katame dhammā anīvaraṇiyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anīvaraṇiyā. ११७१. कोणते धर्म 'अनीवरणीय' (नीवरणाचे विषय न होणारे) आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग, मार्गफळे आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) – हे धर्म 'अनीवरणीय' आहेत. 1172. Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇasampayuttā. ११७२. कोणते धर्म 'नीवरणसंप्रयुक्त' (नीवरणांशी युक्त) आहेत? त्या (नीवरण) धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त (युक्त) आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'नीवरणसंप्रयुक्त' आहेत. 1173. Katame [Pg.235] dhammā nīvaraṇavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā. ११७३. कोणते धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त' (नीवरणांपासून विमुक्त) आहेत? त्या (नीवरण) धर्मांशी जे धर्म विप्रयुक्त (अलिप्त) आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) – हे धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त' आहेत. 1174. Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca? Tāneva nīvaraṇāni nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca. ११७४. कोणते धर्म 'नीवरण' देखील आहेत आणि 'नीवरणीय' देखील आहेत? तेच नीवरण धर्म 'नीवरण' देखील आहेत आणि 'नीवरणीय' देखील आहेत. 1175. Katame dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā? Tehi dhammehi ye dhammā nīvaraṇiyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā. ११७५. कोणते धर्म 'नीवरणीय' आहेत परंतु 'नीवरण' नाहीत? त्या (नीवरण) धर्मांमुळे जे धर्म नीवरणीय आहेत, त्या धर्मांना वगळून उर्वरित सासव कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'नीवरणीय' आहेत परंतु 'नीवरण' नाहीत. 1176. Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ kāmacchandanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, byāpādanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, thinamiddhanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ thinamiddhanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kukkuccanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ kukkuccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, vicikicchānīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kāmacchandanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ kāmacchandanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, byāpādanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, thinamiddhanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ thinamiddhanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kukkuccanīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ kukkuccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, vicikicchānīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva [Pg.236] nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṃ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca – ime dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca. ११७६. कोणते धर्म 'नीवरण' देखील आहेत आणि 'नीवरणसंप्रयुक्त' देखील आहेत? कामच्छंद-नीवरण हे अविद्या-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; अविद्या-नीवरण हे कामच्छंद-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; व्यापाद-नीवरण हे अविद्या-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; अविद्या-नीवरण हे व्यापाद-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; थिनमिद्ध-नीवरण हे अविद्या-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; अविद्या-नीवरण हे थिनमिद्ध-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्च-नीवरण हे अविद्या-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; अविद्या-नीवरण हे उद्धच्च-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; कुक्कुच्च-नीवरण हे अविद्या-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; अविद्या-नीवरण हे कुक्कुच्च-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; विचिकित्सा-नीवरण हे अविद्या-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; अविद्या-नीवरण हे विचिकित्सा-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; कामच्छंद-नीवरण हे उद्धच्च-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्च-नीवरण हे कामच्छंद-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; व्यापाद-नीवरण हे उद्धच्च-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्च-नीवरण हे व्यापाद-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; थिनमिद्ध-नीवरण हे उद्धच्च-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्च-नीवरण हे थिनमिद्ध-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; कुक्कुच्च-नीवरण हे उद्धच्च-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्च-नीवरण हे कुक्कुच्च-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; विचिकित्सा-नीवरण हे उद्धच्च-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्च-नीवरण हे विचिकित्सा-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; अविद्या-नीवरण हे उद्धच्च-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्च-नीवरण हे अविद्या-नीवरणाशी संप्रयुक्त असल्याने नीवरण देखील आहे आणि नीवरणसंप्रयुक्त देखील आहे – हे धर्म 'नीवरण' देखील आहेत आणि 'नीवरणसंप्रयुक्त' देखील आहेत. 1177. Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā. ११७७. कोणते धर्म 'नीवरणसंप्रयुक्त' आहेत परंतु 'नीवरण' नाहीत? त्या (नीवरण) धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त आहेत, त्या धर्मांना वगळून उर्वरित वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'नीवरणसंप्रयुक्त' आहेत परंतु 'नीवरण' नाहीत. 1178. Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā. ११७८. कोणते धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त' आणि 'नीवरणीय' आहेत? त्या (नीवरण) धर्मांशी जे धर्म विप्रयुक्त आहेत, आणि जे सासव कुशल व अव्याकृत धर्म कामावचर, रूपावचर व अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त' आणि 'नीवरणीय' आहेत. 1179. Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā. ११७९. कोणते धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त' आणि 'अनीवरणीय' आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग, मार्गफळे आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) – हे धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त' आणि 'अनीवरणीय' आहेत. Parāmāsagocchakaṃ परामर्श-गोच्छक (परामासगोच्छक) 1180. Katame dhammā parāmāsā? Diṭṭhiparāmāso. ११८०. कोणते धर्म 'परामर्श' (परामास) आहेत? दृष्टी-परामर्श (दिट्ठिपरामासो - चुकीचा दृष्टिकोन किंवा चुकीची धारणा). 1181. Tattha katamo diṭṭhiparāmāso? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāः yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhiparāmāso. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhiparāmāso. ११८१. तेथे 'दृष्टि-परामर्श' (दिट्ठिपरामास) म्हणजे काय? 'लोक शाश्वत आहे' असे किंवा 'लोक अशाश्वत आहे' असे किंवा 'लोक अंतवान आहे' असे किंवा 'लोक अनंत आहे' असे; 'तोच जीव आणि तेच शरीर' असे किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे; 'तथागत मृत्यूनंतर असतात' असे किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर नसतात' असे किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर असतात आणि नसतातही' असे किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही' असे; या प्रकारची जी दृष्टी, दृष्टीगत, दृष्टी-गहन (दृष्टीचे अरण्य), दृष्टी-कांतार (दृष्टीचा दुर्गम मार्ग), दृष्टी-विशूकायिक (दृष्टीचे विडंबन), दृष्टी-विष्फंदित (दृष्टीचे थरथरणे), दृष्टी-संयोजन (दृष्टीचे बंधन), ग्राह (हट्टाने पकडणे), प्रतिष्ठा (दृष्टीचा आधार), अभिनिवेश (दृष्टीचा आग्रह), परामर्श (चुकीचे आकलन), कुमार्ग (वाईट मार्ग), मिथ्यापथ (चुकीचा रस्ता), मिथ्यात्व (चुकीचा भाव), तीर्थायतन (पाखंडी मतप्रवाहांचे स्थान), विपरीतग्राह (उलटे ग्रहण करणे) - याला 'दृष्टि-परामर्श' असे म्हणतात. सर्वच मिथ्यादृष्टी हा 'दृष्टि-परामर्श' आहे. Ime dhammā parāmāsā. हे धर्म 'परामर्श' (परामस) आहेत. 1182. Katame [Pg.237] dhammā no parāmāsā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no parāmāsā. ११८२. कोणते धर्म 'नो परामर्श' (परामर्श नसलेले) आहेत? त्या धर्मांना वगळून उर्वरित कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म, जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर) आहेत; वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'नो परामर्श' आहेत. 1183. Katame dhammā parāmaṭṭhā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmaṭṭhā. ११८३. कोणते धर्म 'परामृष्ट' (परामर्शविषय) आहेत? सासव (आसवयुक्त) कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म, जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'परामृष्ट' आहेत. 1184. Katame dhammā aparāmaṭṭhā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aparāmaṭṭhā. ११८४. कोणते धर्म 'अपरामृष्ट' (परामर्शविषय नसलेले) आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफळे, आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'अपरामृष्ट' आहेत. 1185. Katame dhammā parāmāsasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmāsasampayuttā. ११८५. कोणते धर्म 'परामर्श-संप्रयुक्त' (परामर्शाशी युक्त) आहेत? त्या धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'परामर्श-संप्रयुक्त' आहेत. 1186. Katame dhammā parāmāsavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā parāmāsavippayuttā. ११८६. कोणते धर्म 'परामर्श-विप्रयुक्त' (परामर्शापासून विलग) आहेत? त्या धर्मांशी जे धर्म विप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध; आणि सर्व रूप, तसेच असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'परामर्श-विप्रयुक्त' आहेत. 1187. Katame dhammā parāmāsā ceva parāmaṭṭhā ca? Sveva parāmāso parāmāso ceva parāmaṭṭho ca. ११८७. कोणते धर्म 'परामर्श' देखील आहेत आणि 'परामृष्ट' देखील आहेत? तोच परामर्श हा 'परामर्श' देखील आहे आणि 'परामृष्ट' देखील आहे. 1188. Katame dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā? Tehi dhammehi ye dhammā parāmaṭṭhā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā. ११८८. कोणते धर्म 'परामृष्ट' आहेत परंतु 'परामर्श' नाहीत? त्या धर्मांद्वारे जे धर्म परामृष्ट आहेत, त्या धर्मांना वगळून उर्वरित सासव (आसवयुक्त) कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म, जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'परामृष्ट' आहेत परंतु 'परामर्श' नाहीत. 1189. Katame dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā. ११८९. कोणते धर्म 'परामर्श-विप्रयुक्त' असून 'परामृष्ट' आहेत? त्या धर्मांशी जे धर्म विप्रयुक्त आहेत आणि सासव (आसवयुक्त) कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म आहेत, जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'परामर्श-विप्रयुक्त' असून 'परामृष्ट' आहेत. 1190. Katame dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā. ११९०. कोणते धर्म 'परामर्श-विप्रयुक्त' आणि 'अपरामृष्ट' आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफळे, आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'परामर्श-विप्रयुक्त' आणि 'अपरामृष्ट' आहेत. Mahantaradukaṃ महंतरदुक 1191. Katame [Pg.238] dhammā sārammaṇā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sārammaṇā. ११९१. कोणते धर्म 'सारम्मण' (आलंबनयुक्त) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'सारम्मण' आहेत. 1192. Katame dhammā anārammaṇā? Sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anārammaṇā. ११९२. कोणते धर्म 'अनालंबन' (आलंबन नसलेले) आहेत? सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'अनालंबन' आहेत. 1193. Katame dhammā cittā? Cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manodhātu, manoviññāṇadhātu – ime dhammā cittā. ११९३. कोणते धर्म 'चित्त' आहेत? चक्षु-विज्ञान, श्रोत्र-विज्ञान, घ्राण-विज्ञान, जिव्हा-विज्ञान, काय-विज्ञान, मनोधातू, मनोविज्ञानधातू - हे धर्म 'चित्त' आहेत. 1194. Katame dhammā no cittā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittā. ११९४. कोणते धर्म 'नो चित्त' (चित्त नसलेले) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'नो चित्त' आहेत. 1195. Katame dhammā cetasikā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cetasikā. ११९५. कोणते धर्म 'चैतसिक' (चेतसिक) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध - हे धर्म 'चैतसिक' आहेत. 1196. Katame dhammā acetasikā? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā acetasikā. ११९६. कोणते धर्म 'अचैतसिक' (चैतसिक नसलेले) आहेत? चित्त, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'अचैतसिक' आहेत. 1197. Katame dhammā cittasampayuttā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasampayuttā. ११९७. कोणते धर्म 'चित्त-संप्रयुक्त' (चित्ताशी युक्त) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध - हे धर्म 'चित्त-संप्रयुक्त' आहेत. 1198. Katame dhammā cittavippayuttā? Sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā cittavippayuttā. Cittaṃ na vattabbaṃ – cittena sampayuttantipi, cittena vippayuttantipi. ११९८. कोणते धर्म 'चित्त-विप्रयुक्त' (चित्तापासून विलग) आहेत? सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'चित्त-विप्रयुक्त' आहेत. चित्ताविषयी असे म्हणता येत नाही की ते 'चित्ताशी संप्रयुक्त आहे' किंवा 'चित्ताशी विप्रयुक्त आहे'. 1199. Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhā. ११९९. कोणते धर्म 'चित्त-संसृष्ट' (चित्ताशी मिश्रित) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध - हे धर्म 'चित्त-संसृष्ट' आहेत. 1200. Katame dhammā cittavisaṃsaṭṭhā? Sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā cittavisaṃsaṭṭhā. Cittaṃ na vattabbaṃ – cittena saṃsaṭṭhantipi, cittena visaṃsaṭṭhantipi. १२००. कोणते धर्म 'चित्त-विसंसृष्ट' (चित्ताशी अमिश्रित) आहेत? सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'चित्त-विसंसृष्ट' आहेत. चित्ताविषयी असे म्हणता येत नाही की ते 'चित्ताशी संसृष्ट आहे' किंवा 'चित्ताशी विसंसृष्ट आहे'. 1201. Katame [Pg.239] dhammā cittasamuṭṭhānā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho; kāyaviññatti vacīviññatti; yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ cittasamuṭṭhānaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – ime dhammā cittasamuṭṭhānā. १२०१. कोणते धर्म 'चित्त-समुत्थान' (चित्तापासून उत्पन्न होणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध; काय-विज्ञप्ती, वाक्-विज्ञप्ती; आणि इतर जे काही चित्तजन्य, चित्तहेतुक, चित्तसमुत्थान रूप आहे, जसे की रूपायतन, शब्दायतन, गंधायतन, रसायतन, स्प्रष्टव्यायतन, आकाशधातू, आपधातू, रूपाची लघुता (हलकेपणा), रूपाची मृदुता (मऊपणा), रूपाची कर्मण्यता (कार्यक्षमता), रूपाचा उपचय (वाढ), रूपाची संतती (सातत्य), कवळीकार आहार (घासाच्या रूपातील अन्न) - हे धर्म 'चित्त-समुत्थान' आहेत. 1202. Katame dhammā no cittasamuṭṭhānā? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasamuṭṭhānā. १२०२. कोणते धर्म 'नो चित्त-समुत्थान' (चित्तापासून उत्पन्न न होणारे) आहेत? चित्त, उर्वरित रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'नो चित्त-समुत्थान' आहेत. 1203. Katame dhammā cittasahabhuno? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti – ime dhammā cittasahabhuno. १२०३. कोणते धर्म 'चित्त-सहभू' (चित्तासोबत उत्पन्न होणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, काय-विज्ञप्ती, वाक्-विज्ञप्ती - हे धर्म 'चित्त-सहभू' आहेत. 1204. Katame dhammā no cittasahabhuno? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasahabhuno. १२०४. कोणते धर्म 'नो चित्त-सहभू' (चित्तासोबत उत्पन्न न होणारे) आहेत? चित्त, उर्वरित रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'नो चित्त-सहभू' आहेत. 1205. Katame dhammā cittānuparivattino? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti – ime dhammā cittānuparivattino. १२०५. कोणते धर्म 'चित्तानुपरिवर्ती' (चित्ताचे अनुकरण करणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, काय-विज्ञप्ती, वाक्-विज्ञप्ती - हे धर्म 'चित्तानुपरिवर्ती' आहेत. 1206. Katame dhammā no cittānuparivattino? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittānuparivattino. १२०६. कोणते धर्म 'नो चित्तानुपरिवर्ती' (चित्ताचे अनुकरण न करणारे) आहेत? चित्त, उर्वरित रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'नो चित्तानुपरिवर्ती' आहेत. 1207. Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā. १२०७. कोणते धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान (चित्ताशी संमिश्रित आणि चित्तापासून उत्पन्न होणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध - हे धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान आहेत. 1208. Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā. १२०८. कोणते धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान नसलेले (नो चित्तसंसृष्टसमुत्थान) आहेत? चित्त, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान नसलेले आहेत. 1209. Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno. १२०९. कोणते धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-सहभू (चित्ताशी संमिश्रित, चित्तापासून उत्पन्न होणारे आणि चित्तासोबत सह-उत्पन्न होणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध - हे धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-सहभू आहेत. 1210. Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno. १२१०. कोणते धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-सहभू नसलेले (नो चित्तसंसृष्टसमुत्थानसहभू) आहेत? चित्त, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-सहभू नसलेले आहेत. 1211. Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino. १२११. कोणते धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-अनुपरिवर्ती (चित्ताशी संमिश्रित, चित्तापासून उत्पन्न होणारे आणि चित्ताचे अनुगमन करणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध - हे धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-अनुपरिवर्ती आहेत. 1212. Katame [Pg.240] dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino? Cittañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino. १२१२. कोणते धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-अनुपरिवर्ती नसलेले (नो चित्तसंसृष्टसमुत्थानअनुपरिवर्ती) आहेत? चित्त, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-अनुपरिवर्ती नसलेले आहेत. 1213. Katame dhammā ajjhattikā? Cakkhāyatanaṃ…pe… manāyatanaṃ – ime dhammā ajjhattikā. १२१३. कोणते धर्म आध्यात्मिक आहेत? चक्षुआयतन... पे... मनायतन - हे धर्म आध्यात्मिक आहेत. 1214. Katame dhammā bāhirā? Rūpāyatanaṃ…pe… dhammāyatanaṃ – ime dhammā bāhirā. १२१४. कोणते धर्म बाह्य आहेत? रूपायतन... पे... धर्मायतन - हे धर्म बाह्य आहेत. 1215. Katame dhammā upādā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – ime dhammā upādā. १२१५. कोणते धर्म उपादा (उपादाय रूप) आहेत? चक्षुआयतन... पे... कवळीकार आहार - हे धर्म उपादा आहेत. 1216. Katame dhammā no upādā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho, cattāro ca mahābhūtā, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no upādā. १२१६. कोणते धर्म उपादा नसलेले (नो उपादा) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध, चार महाभूत आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म उपादा नसलेले आहेत. 1217. Katame dhammā upādiṇṇā? Sāsavā kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā upādiṇṇā. १२१७. कोणते धर्म उपादिन्न आहेत? जे सास्रव, कुशल आणि अकुशल धर्मांचे विपाक आहेत, जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; आणि जे रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे (केल्यामुळे) उत्पन्न झाले आहे - हे धर्म उपादिन्न आहेत. 1218. Katame dhammā anupādiṇṇā? Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, yañca rūpaṃ na kammassa katattā, apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anupādiṇṇā. १२१८. कोणते धर्म अनुपादिन्न आहेत? जे सास्रव, कुशल आणि अकुशल धर्म आहेत, जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; आणि जे क्रियात्मक धर्म आहेत जे कुशलही नाहीत, अकुशलही नाहीत आणि कर्माचे विपाकही नाहीत; आणि जे रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न झालेले नाही; अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफळे; आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म अनुपादिन्न आहेत. Upādānagocchakaṃ उपादानगोच्छक 1219. Katame dhammā upādānā? Cattāri upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ. १२१९. कोणते धर्म उपादान आहेत? चार उपादाने आहेत - कामुपादान, दिट्ठुपादान, सीलब्बतुपादान, अत्तवादुपादान. 1220. Tattha [Pg.241] katamaṃ kāmupādānaṃ? Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – idaṃ vuccati kāmupādānaṃ. १२२०. त्यात कामुपादान कोणते आहे? कामांमध्ये (इंद्रियभोगांमध्ये) जो कामच्छंद, कामराग, कामनंदी, कामतण्हा (कामतृष्णा), कामस्नेह, कामपरिळाह (कामाचा दाह), काममुच्छा (कामाची मूर्च्छा), कामज्झोसान (कामामध्ये आकंठ बुडून जाणे) आहे - याला कामुपादान असे म्हटले जाते. 1221. Tattha katamaṃ diṭṭhupādānaṃ? Natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā, ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati diṭṭhupādānaṃ. Ṭhapetvā sīlabbatupādānañca attavādupādānañca sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhupādānaṃ. १२२१. त्यात दिट्ठुपादान कोणते आहे? 'दान देण्याचे काही फळ नाही, यज्ञाचे काही फळ नाही, हवनाचे काही फळ नाही, चांगल्या व वाईट कर्मांचे काही फळ किंवा विपाक नाही, हा लोक नाही, परलोक नाही, माता नाही, पिता नाही, औपपातिक प्राणी नाहीत; जगात असे समण-ब्राह्मण नाहीत जे सम्यग्गत आणि सम्यक्-प्रतिपन्न आहेत, ज्यांनी स्वतः या लोकाला आणि परलोकाला अभिज्ञेने जाणून व साक्षात करून घोषित केले आहे' - अशी जी या प्रकारची दृष्टी, दृष्टीगत, दृष्टीगहन, दृष्टीकांतार, दृष्टीविशूकायिक, दृष्टीविप्फंदित, दृष्टीसंयोजन, ग्राह, प्रतिष्ठाह, अभिनिवेश, परामर्श, कुमार्ग, मिथ्यापथ, मिथ्यात्व, तीर्थायतन, विक्षेपग्राह (विपर्यासग्राह) आहे - याला दिट्ठुपादान असे म्हटले जाते. सीलब्बतुपादान आणि अत्तवादुपादान सोडून इतर सर्वही मिथ्यादृष्टी म्हणजे दिट्ठुपादान होय. 1222. Tattha katamaṃ sīlabbatupādānaṃ? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati sīlabbatupādānaṃ. १२२२. त्यात सीलब्बतुपादान कोणते आहे? 'या शासनाबाहेरील समण-ब्राह्मणांचे शीलाने शुद्धी होते, व्रताने शुद्धी होते, शील-व्रताने शुद्धी होते' - अशी जी या प्रकारची दृष्टी, दृष्टीगत, दृष्टीगहन, दृष्टीकांतार, दृष्टीविशूकायिक, दृष्टीविप्फंदित, दृष्टीसंयोजन, ग्राह, प्रतिष्ठाह, अभिनिवेश, परामर्श, कुमार्ग, मिथ्यापथ, मिथ्यात्व, तीर्थायतन, विपर्यासग्राह आहे - याला सीलब्बतुपादान असे म्हटले जाते. 1223. Tattha katamaṃ attavādupādānaṃ? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati attavādupādānaṃ. १२२३. त्यात अत्तवादुपादान कोणते आहे? येथे अश्रुतवान पृथग्जन, जो आर्यांचे दर्शन न घेणारा, आर्यधर्मात अकुशल, आर्यधर्मात अविनीत आहे; सत्पुरुषांचे दर्शन न घेणारा, सत्पुरुषधर्मात अकुशल, सत्पुरुषधर्मात अविनीत आहे; तो रूपाला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला रूपवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये रूपाला पाहतो, किंवा रूपामध्ये आत्म्याला पाहतो. वेदनेला... पे... संज्ञेला... पे... संस्कारांना... पे... विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञानाला पाहतो, या विज्ञानामध्ये आत्म्याला पाहतो. अशी जी या प्रकारची दृष्टी, दृष्टीगत, दृष्टीगहन, दृष्टीकांतार, दृष्टीविशूकायिक, दृष्टीविप्फंदित, दृष्टीसंयोजन, ग्राह, प्रतिष्ठाह, अभिनिवेश, परामर्श, कुमार्ग, मिथ्यापथ, मिथ्यात्व, तीर्थायतन, विपर्यासग्राह आहे - याला अत्तवादुपादान असे म्हटले जाते. Ime dhammā upādānā. हे धर्म उपादान आहेत. 1224. Katame [Pg.242] dhammā no upādānā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no upādānā. १२२४. कोणते धर्म उपादान नसलेले (नो उपादान) आहेत? त्या धर्मांना सोडून उर्वरित कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म, जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न आहेत; वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म उपादान नसलेले आहेत. 1225. Katame dhammā upādāniyā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādāniyā. १२२५. कोणते धर्म उपादानीय आहेत? जे सास्रव, कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म आहेत, जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध... पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म उपादानीय आहेत. 1226. Katame dhammā anupādāniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anupādāniyā. १२२६. कोणते धर्म अनुपादानीय आहेत? अपरियापन्न मार्ग, मार्गफळे आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म अनुपादानीय आहेत. 1227. Katame dhammā upādānasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādānasampayuttā. १२२७. कोणते धर्म उपादानसंप्रयुक्त आहेत? त्या धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त आहेत - वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म उपादानसंप्रयुक्त आहेत. 1228. Katame dhammā upādānavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā upādānavippayuttā. १२२८. कोणते धर्म उपादानविप्रयुक्त आहेत? त्या धर्मांशी जे धर्म विप्रयुक्त आहेत - वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म उपादानविप्रयुक्त आहेत. 1229. Katame dhammā upādānā ceva upādāniyā ca? Tāneva upādānāni upādānā ceva upādāniyā ca. १२२९. कोणते धर्म उपादान देखील आहेत आणि उपादानीय देखील आहेत? तेच उपादान असणारे धर्म उपादान देखील आहेत आणि उपादानीय देखील आहेत. 1230. Katame dhammā upādāniyā ceva no ca upādānā? Tehi dhammehi ye dhammā upādāniyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādāniyā ceva no ca upādānā. १२३०. कोणते धर्म उपादानीय आहेत पण उपादान नाहीत? त्या उपादान धर्मांद्वारे जे धर्म उपादानीय आहेत, त्या (उपादान) धर्मांना वगळून उर्वरित सास्रव कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म उपादानीय आहेत पण उपादान नाहीत. 1231. Katame dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca? Diṭṭhupādānaṃ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṃ diṭṭhupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, sīlabbatupādānaṃ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṃ sīlabbatupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca[Pg.243], attavādupādānaṃ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṃ attavādupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca – ime dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca. १२३१. कोणते धर्म उपादान देखील आहेत आणि उपादान-संप्रयुक्त देखील आहेत? दृष्ट्युपादान हे कामुपादानाच्या संबंधाने उपादान देखील आहे आणि उपादान-संप्रयुक्त देखील आहे; कामुपादान हे दृष्ट्युपादानाच्या संबंधाने उपादान देखील आहे आणि उपादान-संप्रयुक्त देखील आहे; शीलव्रतोपादान हे कामुपादानाच्या संबंधाने उपादान देखील आहे आणि उपादान-संप्रयुक्त देखील आहे; कामुपादान हे शीलव्रतोपादानाच्या संबंधाने उपादान देखील आहे आणि उपादान-संप्रयुक्त देखील आहे; आत्मवादोपादान हे कामुपादानाच्या संबंधाने उपादान देखील आहे आणि उपादान-संप्रयुक्त देखील आहे; कामुपादान हे आत्मवादोपादानाच्या संबंधाने उपादान देखील आहे आणि उपादान-संप्रयुक्त देखील आहे - हे धर्म उपादान देखील आहेत आणि उपादान-संप्रयुक्त देखील आहेत. 1232. Katame dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā. १२३२. कोणते धर्म उपादान-संप्रयुक्त आहेत पण उपादान नाहीत? त्या उपादान धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त आहेत, त्या (उपादान) धर्मांना वगळून वेदनास्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म उपादान-संप्रयुक्त आहेत पण उपादान नाहीत. 1233. Katame dhammā upādānavippayuttā upādāniyā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā upādānavippayuttā upādāniyā. १२३३. कोणते धर्म उपादान-विप्रयुक्त आणि उपादानीय आहेत? त्या उपादान धर्मांशी जे धर्म विप्रयुक्त आहेत, आणि जे सास्रव कुशल, अकुशल व अव्याकृत धर्म कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध...पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म उपादान-विप्रयुक्त आणि उपादानीय आहेत. 1234. Katame dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā. १२३४. कोणते धर्म उपादान-विप्रयुक्त आणि अनुपादानीय आहेत? अपरियापन्न मार्ग आणि मार्गफळे, आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म उपादान-विप्रयुक्त आणि अनुपादानीय आहेत. Nikkhepakaṇḍe dutiyabhāṇavāro. निक्षेपकांडातील दुसरा भाणवार समाप्त. Kilesagocchakaṃ क्लेशगोच्छक 1235. Katame dhammā kilesā? Dasa kilesavatthūni – lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṃ, uddhaccaṃ, ahirīkaṃ, anottappaṃ. १२३५. कोणते धर्म क्लेश आहेत? दहा क्लेशवस्तू आहेत - लोभ, द्वेष, मोह, मान, दृष्टी, विचिकित्सा, थिन (स्त्यान), उद्धच्च (औद्धत्य), अहीरिक (अह्रीकता) आणि अनोत्तप्प (अनपत्रपा). 1236. Tattha katamo lobho? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṃ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā [Pg.244] phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chādanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati lobho. १२३६. तेथे लोभ कोणता? जो राग, साराग, अनुनय, अनुरोध, नंदी, नंदीराग, चित्ताचा साराग, इच्छा, मूर्च्छा, अध्यवसान, गेध, पलिगेध, संग, पंक, एजा, माया, जनिका, संजननी, सिब्बिनी, जालिनी, सरिता, विसत्तिका, सूत्र, विसटा, आयूहिनी, द्वितीया, प्रणिधी, भवनेत्री, वन, वनथ, संस्तव, स्नेह, अपेक्षा, प्रतिबंध, आशा, आशंसा, आशंसितत्व, रूपाशा, शब्दाशा, गंधाशा, रसाशा, स्पर्शाशा, लाभाशा, धनाशा, पुत्राशा, जीविताशा, जल्पा, प्रजल्पा, अभिजल्पा, जल्पा, जल्पना, जल्पितत्व, लोलुपता, लोलुपायन, लोलुपायितत्व, पुच्छंजिकता, साधुकम्यता, अधर्मराग, विषमलोभ, निकान्ती, निकामना, प्रार्थना, स्पृहा, संप्रार्थना, कामतृष्णा, भवतृष्णा, विभवतृष्णा, रूपतृष्णा, अरूपतृष्णा, निरोधतृष्णा, रूपतृष्णा, शब्दातृष्णा, गंधतृष्णा, रसातृष्णा, स्पर्शतृष्णा, धम्मतृष्णा, ओघ, योग, ग्रंथ, उपादान, आवरण, नीवरण, आच्छादन, बंधन, उपक्लेश, अनुशय, पर्यवस्थान, लता, वेविच्छ, दुःखाचे मूळ, दुःखाचे निदान, दुःखाची उत्पत्ती, मारपाश, मारगळ, मारविषय, तृष्णा-नदी, तृष्णा-जाळे, तृष्णा-दोर, तृष्णा-समुद्र, अभिध्या, लोभ हे अकुशलमूळ आहे - याला 'लोभ' असे म्हटले जाते. 1237. Tattha katamo doso? Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… atthaṃ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati. Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati doso. १२३७. तेथे द्वेष कोणता? 'त्याने माझे अहित केले' म्हणून वैमनस्य उत्पन्न होते; 'तो माझे अहित करत आहे' म्हणून वैमनस्य उत्पन्न होते; 'तो माझे अहित करेल' म्हणून वैमनस्य उत्पन्न होते. 'माझ्या प्रिय व मनाजोग्या व्यक्तीचे त्याने अहित केले...पे... अहित करत आहे...पे... अहित करेल' म्हणून वैमनस्य उत्पन्न होते. 'माझ्या अप्रिय व नापसंत व्यक्तीचे त्याने हित केले...पे... हित करत आहे...पे... हित करेल' म्हणून वैमनस्य उत्पन्न होते. किंवा अकारणी वैमनस्य उत्पन्न होते. अशा प्रकारचा चित्ताचा जो आघात, प्रतिघात, प्रतिघ, प्रतिविरोध, कोप, प्रकोप, संप्रकोप, द्वेष, प्रद्वेष, संप्रद्वेष, चित्ताची व्यापात्ती, मनोप्रद्वेष, क्रोध, कुज्झना, कुज्झितत्व, द्वेष, duस्सना, दुस्सितत्व, व्यापात्ती, व्यापज्जना, व्यापज्जितत्व, विरोध, प्रतिविरोध, चंडिक्क, असुरोप, चित्ताची अनत्तमनता - याला 'द्वेष' असे म्हटले जाते. 1238. Tattha katamo moho? Dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ, pubbante aññāṇaṃ, aparante aññāṇaṃ, pubbantāparante aññāṇaṃ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ. Yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati moho. १२३८. तेथे मोह कोणता? दुःखाविषयी अज्ञान, दुःखसमुदयाविषयी अज्ञान, दुःखनिरोधाविषयी अज्ञान, दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदेविषयी अज्ञान, पूर्वान्ताविषयी अज्ञान, अपरान्ताविषयी अज्ञान, पूर्वान्त-अपरान्ताविषयी अज्ञान, इदंप्रत्ययता-प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयी अज्ञान. अशा प्रकारचे जे अज्ञान, अदर्शन, अनभिसमय, अननुबोध, असंबोध, अप्रतिवेध, असंग्रहण, अपरियवगाहन, असमपेक्षण, अप्रत्यवेक्षण, अप्रत्यक्षकर्म, दुम्मेज्झ, बाल्य, असंप्रजन्य, मोह, प्रमोह, संमोह, अविद्या, अविद्यौघ, अविद्यायोग, अविद्यानुशय, अविद्यापर्यवस्थान, अविद्यालंगी, मोह हे अकुशलमूळ आहे - याला 'मोह' असे म्हटले जाते. 1239. Tattha [Pg.245] katamo māno? Seyyohamasmīti māno, sadisohamasmīti māno, hīnohamasmīti māno; yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati māno. १२३९. तेथे मान कोणता? 'मी श्रेष्ठ आहे' असा मान, 'मी समान आहे' असा मान, 'मी हीन आहे' असा मान; अशा प्रकारचा जो मान, मन्यता, मन्यितत्व, उन्नती, उन्नम, ध्वज, संप्रग्राह, चित्ताची केतुकम्यता - याला 'मान' असे म्हटले जाते. 1240. Tattha katamā diṭṭhi? Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāः yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhi. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhi. १२४०. त्यात 'दृष्टी' (दिट्ठि - चुकीचा दृष्टिकोन) म्हणजे काय? 'लोक शाश्वत आहे' असे किंवा 'लोक अशाश्वत आहे' असे, 'लोक सान्त (मर्यादित) आहे' असे किंवा 'लोक अनंत (अमर्यादित) आहे' असे, 'तोच जीव आणि तेच शरीर आहे' असे किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे' असे, 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात' असे किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात' असे, 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही' असे किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि असेही नाही की ते नसतात' असे; या प्रकारची जी दृष्टी (चुकीचा दृष्टिकोन), दृष्टीगत (दृष्टीच्या जाळ्यात पडणे), दृष्टी-गहन (दृष्टीचे अरण्य), दृष्टी-कांतार (दृष्टीची दुर्गम वाट), दृष्टी-विशूकायिक (दृष्टीचे विडंबन), दृष्टी-विप्फंदित (दृष्टीचे थरथरणे), दृष्टी-संयोजन (दृष्टीचे बंधन), ग्राह (हट्टाने पकडून ठेवणे), पतिट्ठाह (दृष्टीचे अधिष्ठान), अभिनिवेश (दुराग्रह), परामास (चुकीचा परामर्श), कुमार्ग (वाईट मार्ग), मिथ्यापथ (चुकीचा रस्ता), मिथ्यात्व (असत्यता), तित्थायतन (पाखंडी मतप्रणालीचे स्थान), विपरीत ग्रहण (विपरियासग्गाह) - याला 'दृष्टी' असे म्हणतात. सर्व प्रकारची मिथ्यादृष्टी ही 'दृष्टी'च आहे. 1241. Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchatiः yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṃ vimati vicikicchā dveḷhakaṃ dvedhāpatho saṃsayo, anekaṃsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā. १२४१. त्यात 'विचिकित्सा' (संशय) म्हणजे काय? शास्त्याविषयी (बुद्धांविषयी) शंका घेतो, संशय बाळगतो; धर्माविषयी शंका घेतो, संशय बाळगतो; संघाविषयी शंका घेतो, संशय बाळगतो; शिक्षणाविषयी (सिक्खा - प्रशिक्षणाविषयी) शंका घेतो, संशय बाळगतो; पूर्वान्ताविषयी (भूतकाळाविषयी) शंका घेतो, संशय बाळगतो; अपरान्ताविषयी (भविष्याविषयी) शंका घेतो, संशय बाळगतो; पूर्वान्त-अपरान्ताविषयी (भूतकाळ आणि भविष्यकाळ या दोन्हीविषयी) शंका घेतो, संशय बाळगतो; इदंप्रत्ययता आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न धर्मांविषयी शंका घेतो, संशय बाळगतो. या प्रकारची जी शंका (कंखा), शंका घेण्याची प्रवृत्ती (कंखायना), शंकाग्रस्तता (कंखायितत्त), विमती (अज्ञान), विचिकित्सा (संशय), द्वैधता (दोन बाजूंनी डळमळणे), दुहेरी मार्ग (द्वेधापथ), संशय, अनैकांतिक ग्रहण (अनेकंसग्गाह), संकोचणे (आसप्पना), मागे सरकणे (परिसप्पना), खोलवर न जाणे (अपरीयोगहना), चित्ताची जडता (थंभितत्तं चित्तस्स), मनाची अस्वस्थता (मनोविलेख) - याला 'विचिकित्सा' असे म्हणतात. 1242. Tattha katamaṃ thinaṃ? Yā cittassa akallatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṃ līyanā līyitattaṃ thinaṃ thiyanā thiyitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati thinaṃ. १२४२. त्यात 'स्त्यान' (थीन - चित्ताची जडता) म्हणजे काय? चित्ताची जी अस्वस्थता (अकल्लता), अकर्मण्यता (अकम्मञ्ञता), संकोच (ओलीयना), संकोचून राहणे (सल्लीयना), संकुचितपणा (लीन), संकुचित होण्याची क्रिया (लीयना), संकुचित अवस्था (लीयितत्त), स्त्यान (थीन), सुस्ती (थियना), सुस्तपणा (थियितत्त) - याला 'स्त्यान' असे म्हणतात. 1243. Tattha katamaṃ uddhaccaṃ? Yaṃ cittassa uddhaccaṃ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṃ cittassa – idaṃ vuccati uddhaccaṃ. १२४३. त्यात 'औद्धत्य' (उद्धच्च - चित्ताची चंचलता) म्हणजे काय? चित्ताची जी चंचलता (उद्धच्च), अशांती (अवू पसमो), मनाचे विचलित होणे (चेतसो विक्खेपो), चित्ताची अस्थिरता (भन्तत्तं चित्तस्स) - याला 'औद्धत्य' असे म्हणतात. 1244. Tattha katamaṃ ahirikaṃ? Yaṃ na hirīyati hiriyitabbena, na hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ahirikaṃ. १२४४. त्यात 'अह्रीकता' (अहिरिक - निर्लज्जपणा) म्हणजे काय? जे लज्जास्पद गोष्टींबद्दल लज्जा बाळगत नाही, आणि पापी व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल लज्जा बाळगत नाही - याला 'अह्रीकता' असे म्हणतात. 1245. Tattha [Pg.246] katamaṃ anottappaṃ? Yaṃ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati anottappaṃ. १२४५. त्यात 'अनौताप्य' (अनोत्तप्प - पापभीरुतेचा अभाव) म्हणजे काय? जे भय वाटण्याजोग्या गोष्टींबद्दल भय बाळगत नाही, आणि पापी व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीबद्दल भय बाळगत नाही - याला 'अनौताप्य' असे म्हणतात. Ime dhammā kilesā. हे धर्म 'क्लेश' (किलेसा) आहेत. 1246. Katame dhammā no kilesā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā no kilesā. १२४६. कोणते धर्म 'क्लेश नसलेले' (नो किलेसा) आहेत? त्या क्लेश-धर्मांना वगळून उरलेले सर्व कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म, जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर) आहेत; वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'क्लेश नसलेले' आहेत. 1247. Katame dhammā saṃkilesikā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃkilesikā. १२४७. कोणते धर्म 'संक्लेशिक' (संकिलेसिका - क्लेशांचे विषय असणारे) आहेत? सास्रव कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म, जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध... पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'संक्लेशिक' आहेत. 1248. Katame dhammā asaṃkilesikā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃkilesikā. १२४८. कोणते धर्म 'असंक्लेशिक' (असंकिलेसिका - क्लेशांचे विषय नसणारे) आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफळे, आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'असंक्लेशिक' आहेत. 1249. Katame dhammā saṃkiliṭṭhā? Tīṇi akusalamūlāni – lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā saṃkiliṭṭhā. १२४९. कोणते धर्म 'संक्लिष्ट' (संकिलिट्ठा - क्लेशांनी मलीन झालेले) आहेत? तीन अकुशल मुळे - लोभ, द्वेष (दोस) आणि मोह; आणि त्यांच्याशी संबंधित असणारे क्लेश, त्यांच्याशी संप्रयुक्त असणारा वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध, आणि त्यांच्यापासून उत्पन्न होणारे कायिक कर्म, वाचिक कर्म व मानसिक कर्म - हे धर्म 'संक्लिष्ट' आहेत. 1250. Katame dhammā asaṃkiliṭṭhā? Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā asaṃkiliṭṭhā. १२५०. कोणते धर्म 'असंक्लिष्ट' (असंकिलिट्ठा - क्लेशांनी मलीन न झालेले) आहेत? कुशल आणि अव्याकृत धर्म, जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर) आहेत; वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'असंक्लिष्ट' आहेत. 1251. Katame dhammā kilesasampayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā kilesasampayuttā. १२५१. कोणते धर्म 'क्लेश-संप्रयुक्त' (किलेससंपयुत्ता - क्लेशांशी युक्त) आहेत? त्या क्लेश-धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'क्लेश-संप्रयुक्त' आहेत. 1252. Katame dhammā kilesavippayuttā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā kilesavippayuttā. १२५२. कोणते धर्म 'क्लेश-विप्रयुक्त' (किलेसविप्पयुत्ता - क्लेशांपासून मुक्त) आहेत? त्या क्लेश-धर्मांशी जे धर्म विप्रयुक्त आहेत, जसे की वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध; सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म 'क्लेश-विप्रयुक्त' आहेत. 1253. Katame [Pg.247] dhammā kilesā ceva saṃkilesikā ca? Teva kilesā kilesā ceva saṃkilesikā ca. १२५३. कोणते धर्म 'क्लेश' आणि 'संक्लेशिक' दोन्ही आहेत? ते क्लेश स्वतःच 'क्लेश' आहेत आणि 'संक्लेशिक' देखील आहेत. 1254. Katame dhammā saṃkilesikā ceva no ca kilesā? Tehi dhammehi ye dhammā saṃkilesikā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃkilesikā ceva no ca kilesā. १२५४. कोणते धर्म 'संक्लेशिक' आहेत परंतु 'क्लेश' नाहीत? त्या क्लेश-धर्मांमुळे जे धर्म संक्लेशिक होतात, त्या क्लेश-धर्मांना वगळून उरलेले सर्व सास्रव कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म, जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध... पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'संक्लेशिक' आहेत परंतु 'क्लेश' नाहीत. 1255. Katame dhammā kilesā ceva saṃkiliṭṭhā ca? Teva kilesā kilesā ceva saṃkiliṭṭhā ca. १२५५. कोणते धर्म 'क्लेश' आणि 'संक्लिष्ट' दोन्ही आहेत? ते क्लेश स्वतःच 'क्लेश' आहेत आणि 'संक्लिष्ट' देखील आहेत. 1256. Katame dhammā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā? Tehi dhammehi ye dhammā saṃkiliṭṭhā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā. १२५६. कोणते धर्म 'संक्लिष्ट' आहेत परंतु 'क्लेश' नाहीत? त्या क्लेश-धर्मांमुळे जे धर्म संक्लिष्ट होतात, त्या क्लेश-धर्मांना वगळून उरलेले वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध - हे धर्म 'संक्लिष्ट' आहेत परंतु 'क्लेश' नाहीत. 1257. Katame dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca? Lobho mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho lobhena kileso ceva kilesasampayutto ca, doso mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho dosena kileso ceva kilesasampayutto ca, māno mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho mānena kileso ceva kilesasampayutto ca, diṭṭhi mohena kileso ceva kilesasampayuttā ca, moho diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayutto ca, vicikicchā mohena kileso ceva kilesasampayuttā ca, moho vicikicchāya kileso ceva kilesasampayutto ca, thinaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho thinena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, lobho uddhaccena [Pg.248] kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṃ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttā ca, uddhaccaṃ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttā ca, uddhaccaṃ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, lobho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṃ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi ahirikena kileso ceva kilesasampayuttā ca, ahirikaṃ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā ahirikena kileso ceva kilesasampayuttā ca, ahirikaṃ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, lobho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca[Pg.249], doso anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṃ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi anottappena kileso ceva kilesasampayuttā ca, anottappaṃ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā anottappena kileso ceva kilesasampayuttā ca, anottappaṃ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṃ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṃ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca – ime dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca. १२५७. कोणते धर्म क्लेश देखील आहेत आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहेत? मोहामुळे लोभ हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; लोभामुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे द्वेष हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; द्वेषामुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे मान हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मानामुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे दृष्टी हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; दृष्टीमुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे विचिकित्सा हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; विचिकित्सेमुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे थिन हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; थिनमुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे लोभ हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; लोभामुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे द्वेष हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; द्वेषामुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे मान हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मानामुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे दृष्टी हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; दृष्टीमुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे विचिकित्सा हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; विचिकित्सेमुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे थिन हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; थिनमुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे लोभ हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; लोभामुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे द्वेष हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; द्वेषामुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे मान हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मानामुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे दृष्टी हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; दृष्टीमुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे विचिकित्सा हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; विचिकित्सेमुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे थिन हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; थिनमुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे लोभ हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; लोभामुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे द्वेष हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; द्वेषामुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे मोह हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मोहामुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे मान हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; मानामुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे दृष्टी हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; दृष्टीमुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे विचिकित्सा हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; विचिकित्सेमुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे थिन हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; थिनमुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे उद्धच्च हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; उद्धच्चमुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अनोत्तप्पमुळे अहिरिक हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे; अहिरिकमुळे अनोत्तप्प हा क्लेश देखील आहे आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहे – हे धर्म क्लेश देखील आहेत आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहेत। 1258. Katame dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā? Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā. १२५८. कोणते धर्म क्लेशसंप्रयुक्त आहेत, परंतु क्लेश नाहीत? त्या (क्लेश) धर्मांशी जे धर्म संप्रयुक्त आहेत, त्या धर्मांना वगळून वेदनास्कंध... पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म क्लेशसंप्रयुक्त आहेत, परंतु क्लेश नाहीत. 1259. Katame dhammā kilesavippayuttā saṃkilesikā? Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā kilesavippayuttā saṃkilesikā. १२५९. कोणते धर्म क्लेशविप्रयुक्त आणि संक्लेशिक आहेत? त्या (क्लेश) धर्मांशी जे धर्म विप्रयुक्त आहेत, जे सास्रव (आसवांचे आलंबन असणारे), कुशल आणि अव्याकृत धर्म आहेत, जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; रूपस्कंध... पे... विज्ञानस्कंध – हे धर्म क्लेशविप्रयुक्त आणि संक्लेशिक आहेत. 1260. Katame dhammā kilesavippayuttā asaṃkilesikā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā kilesavippayuttā asaṃkilesikā. १२६०. कोणते धर्म क्लेशविप्रयुक्त आणि असंक्लेशिक आहेत? अपरीयापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि मार्गफले, आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म क्लेशविप्रयुक्त आणि असंक्लेशिक आहेत. Piṭṭhidukaṃ पिठ्ठिदुक्क 1261. Katame dhammā dassanena pahātabbā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso. १२६१. कोणते धर्म दर्शनाने प्रहातव्य (त्याज्य) आहेत? तीन संयोजने – सत्कायदृष्टी, विचिकित्सा आणि शीलव्रतपरामर्श. 1262. Tattha [Pg.250] katamā sakkāyadiṭṭhi? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi. १२६२. त्यात 'सत्कायदृष्टी' (सक्कायदिट्ठि) कोणती? या जगात अश्रुतवान (अज्ञानी) पृथग्जन, जो अरिहंतांना (आर्यांना) न पाहणारा, आर्यधम्मात अकुशल, आर्यधम्मात अविनीत (अशिक्षित) आहे; सत्पुरुषांना न पाहणारा, सत्पुरुषधम्मात अकुशल, सत्पुरुषधम्मात अविनीत आहे; तो रूपाला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला रूपवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये रूपाला पाहतो, किंवा रूपामध्ये आत्म्याला पाहतो. वेदनेला... संज्ञेला... संस्कारांना... विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञानाला पाहतो, किंवा विज्ञानामध्ये आत्म्याला पाहतो. अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत... विपर्यास-ग्राह (चुकीचे ग्रहण) आहे - याला 'सत्कायदृष्टी' असे म्हणतात. 1263. Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati…pe… thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā. १२६३. त्यात 'विचिकित्सा' (शंका/संदेह) कोणती? शास्त्याविषयी (बुद्धांविषयी) शंका घेतो, संशय धरतो... चित्ताची जडता, मनाचा संभ्रम - याला 'विचिकित्सा' असे म्हणतात. 1264. Tattha katamo sīlabbataparāmāso? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso. Imāni tīṇi saṃyojanāni, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbā. १२६४. त्यात 'शीलव्रत-परामर्श' (सीलब्बतपरामासो) कोणता? या शासनाबाहेरील (धम्माबाहेरील) श्रमण-ब्राह्मणांच्या केवळ शीलाने शुद्धी होते, व्रताने शुद्धी होते, शील-व्रताने शुद्धी होते - अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत... विपर्यास-ग्राह आहे - याला 'शीलव्रत-परामर्श' असे म्हणतात. ही तीन संयोजने, त्यांच्याशी संबंधित क्लेश, त्यांच्याशी संप्रयुक्त वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध, आणि त्यांच्यापासून उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म - हे धर्म दर्शनाने (स्रोतापत्ती मार्गाने) प्रहातव्य (नष्ट करण्याजोगे) आहेत. 1265. Katame dhammā na dassanena pahātabbā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na dassanena pahātabbā. १२६५. कोणते धर्म दर्शनाने प्रहातव्य नाहीत? त्या धर्मांना वगळून उर्वरित कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर) आहेत; वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) - हे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य नाहीत. 1266. Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Avaseso lobho doso moho, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbā. १२६६. कोणते धर्म भावनेने (वरच्या तीन मार्गांच्या भावनेने) प्रहातव्य आहेत? उर्वरित लोभ, द्वेष, मोह, त्यांच्याशी संबंधित क्लेश, त्यांच्याशी संप्रयुक्त वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध, आणि त्यांच्यापासून उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म - हे धर्म भावनेने प्रहातव्य आहेत. 1267. Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na bhāvanāya pahātabbā. १२६७. कोणते धर्म भावनेने प्रहातव्य नाहीत? त्या धर्मांना वगळून उर्वरित कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न आहेत; वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म भावनेने प्रहातव्य नाहीत. 1268. Katame [Pg.251] dhammā dassanena pahātabbahetukā? Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso. १२६८. कोणते धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक (दर्शनाने नष्ट होणाऱ्या हेतूंशी संबंधित) आहेत? तीन संयोजने - सत्कायदृष्टी, विचिकित्सा आणि शीलव्रत-परामर्श. 1269. Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sakkāyadiṭṭhi. १२६९. त्यात 'सत्कायदृष्टी' कोणती? या जगात अश्रुतवान पृथग्जन, जो अरिहंतांना न पाहणारा, आर्यधम्मात अकुशल, आर्यधम्मात अविनीत आहे; सत्पुरुषांना न पाहणारा, सत्पुरुषधम्मात अकुशल, सत्पुरुषधम्मात अविनीत आहे; तो रूपाला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला रूपवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये रूपाला पाहतो, किंवा रूपामध्ये आत्म्याला पाहतो. वेदनेला... संज्ञेला... संस्कारांना... विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञानाला पाहतो, किंवा विज्ञानामध्ये आत्म्याला पाहतो. अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत... विपर्यास-ग्राह आहे - याला 'सत्कायदृष्टी' असे म्हणतात. 1270. Tattha katamā vicikicchā? Satthari kaṅkhati vicikicchati…pe… thambhitattaṃ cittassa manovilekho – ayaṃ vuccati vicikicchā. १२७०. त्यात 'विचिकित्सा' कोणती? शास्त्याविषयी शंका घेतो, संशय धरतो... चित्ताची जडता, मनाचा संभ्रम - याला 'विचिकित्सा' असे म्हणतात. 1271. Tattha katamo sīlabbataparāmāso? Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti – yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sīlabbataparāmāso. Imāni tīṇi saṃyojanāni, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. Tīṇi saṃyojanāni – sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso – ime dhammā dassanena pahātabbā. Tadekaṭṭho lobho doso moho – ime dhammā dassanena pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. १२७१. त्यात 'शीलव्रत-परामर्श' कोणता? या शासनाबाहेरील श्रमण-ब्राह्मणांच्या केवळ शीलाने शुद्धी होते, व्रताने शुद्धी होते, शील-व्रताने शुद्धी होते - अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत... विपर्यास-ग्राह आहे - याला 'शीलव्रत-परामर्श' असे म्हणतात. ही तीन संयोजने, त्यांच्याशी संबंधित क्लेश, त्यांच्याशी संप्रयुक्त वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध, आणि त्यांच्यापासून उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म - हे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक आहेत. तीन संयोजने - सत्कायदृष्टी, विचिकित्सा, शीलव्रत-परामर्श - हे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य आहेत. त्यांच्याशी संबंधित लोभ, द्वेष, मोह - हे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतू आहेत. त्यांच्याशी संबंधित क्लेश, त्यांच्याशी संप्रयुक्त वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध, आणि त्यांच्यापासून उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म - हे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक आहेत. 1272. Katame dhammā na dassanena pahātabbahetukā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na dassanena pahātabbahetukā. १२७२. कोणते धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक नाहीत? त्या धर्मांना वगळून उर्वरित कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न आहेत; वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक नाहीत. 1273. Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā? Avaseso lobho doso moho – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetū. Tadekaṭṭhā [Pg.252] ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā. १२७३. कोणते धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतुक आहेत? उर्वरित लोभ, द्वेष, मोह - हे धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतू आहेत. त्यांच्याशी संबंधित क्लेश, त्यांच्याशी संप्रयुक्त वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध, आणि त्यांच्यापासून उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म, मनोकर्म - हे धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतुक आहेत. 1274. Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā. १२७४. कोणते धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतुक नाहीत? त्या धर्मांना वगळून उर्वरित कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न आहेत; वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतुक नाहीत. 1275. Katame dhammā savitakkā? Savitakkabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vitakkaṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā savitakkā. १२७५. कोणते धर्म सवितर्क (वितर्कासह असणारे) आहेत? सवितर्क भूमीतील कामावचर, रूपावचर आणि अपरियापन्न अवस्थांमध्ये, वितर्काला वगळून, त्याच्याशी संप्रयुक्त असणारे वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध - हे धर्म सवितर्क आहेत. 1276. Katame dhammā avitakkā? Avitakkabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; vitakko ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā avitakkā. १२७६. कोणते धर्म अवितर्क (वितर्करहित) आहेत? अवितर्क भूमीतील कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न अवस्थांमध्ये असणारे वेदनास्कंध... विज्ञानस्कंध, तसेच वितर्क, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू - हे धर्म अवितर्क आहेत. 1277. Katame dhammā savicārā? Savicārabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vicāraṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā savicārā. १२७७. कोणते धर्म सविचार (विचारासह असणारे) आहेत? सविचार भूमीतील कामावचर, रूपावचर आणि अपरियापन्न अवस्थांमध्ये, विचाराला वगळून, त्याच्याशी संप्रयुक्त असणारे वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध - हे धर्म सविचार आहेत. 1278. Katame dhammā avicārā? Avicārabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; vicāro ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā avicārā. १२७८. कोणते धर्म 'अविचार' (विचाररहित) आहेत? अविचारभूमीत (विचाररहित भूमीत) उत्पन्न होणारे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर) असलेले वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध; तसेच विचार, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) – हे धर्म 'अविचार' आहेत. 1279. Katame dhammā sappītikā? Sappītikabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, pītiṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sappītikā. १२७९. कोणते धर्म 'सप्पीतिक' (प्रीतीयुक्त) आहेत? सप्पीतिकभूमीत (प्रीतीयुक्त भूमीत) उत्पन्न होणारे कामावचर, रूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले, प्रीतीला वगळून, तिच्याशी संप्रयुक्त असलेले वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'सप्पीतिक' आहेत. 1280. Katame dhammā appītikā? Appītikabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; pīti ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā appītikā. १२८०. कोणते धर्म 'अप्पीतिक' (प्रीतीरहित) आहेत? अप्पीतिकभूमीत (प्रीतीरहित भूमीत) उत्पन्न होणारे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध; तसेच प्रीती, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अप्पीतिक' आहेत. 1281. Katame dhammā pītisahagatā? Pītibhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, pītiṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā pītisahagatā. १२८१. कोणते धर्म 'प्रीतिसहगत' (प्रीतीसह उत्पन्न होणारे) आहेत? प्रीतिभूमीत उत्पन्न होणारे कामावचर, रूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले, प्रीतीला वगळून, तिच्याशी संप्रयुक्त असलेले वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'प्रीतिसहगत' आहेत. 1282. Katame [Pg.253] dhammā na pītisahagatā? Na pītibhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; pīti ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na pītisahagatā. १२८२. कोणते धर्म 'न प्रीतिसहगत' (प्रीतीसह उत्पन्न न होणारे) आहेत? प्रीतिविरहित भूमीत उत्पन्न होणारे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध; तसेच प्रीती, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'न प्रीतिसहगत' आहेत. 1283. Katame dhammā sukhasahagatā? Sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, sukhaṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā sukhasahagatā. १२८३. कोणते धर्म 'सुखसहगत' (सुखासह उत्पन्न होणारे) आहेत? सुखभूमीत उत्पन्न होणारे कामावचर, रूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले, सुखाला वगळून, त्याच्याशी संप्रयुक्त असलेले संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'सुखसहगत' आहेत. 1284. Katame dhammā na sukhasahagatā? Na sukhabhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; sukhañca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na sukhasahagatā. १२८४. कोणते धर्म 'न सुखसहगत' (सुखासह उत्पन्न न होणारे) आहेत? सुखविरहित भूमीत उत्पन्न होणारे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध; तसेच सुख, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'न सुखसहगत' आहेत. 1285. Katame dhammā upekkhāsahagatā? Upekkhābhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne, upekkhaṃ ṭhapetvā, taṃsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho – ime dhammā upekkhāsahagatā. १२८५. कोणते धर्म 'उपेक्षासहगत' (उपेक्षेसह उत्पन्न होणारे) आहेत? उपेक्षाभूमीत उत्पन्न होणारे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले, उपेक्षेला वगळून, तिच्याशी संप्रयुक्त असलेले संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'उपेक्षासहगत' आहेत. 1286. Katame dhammā na upekkhāsahagatā? Na upekkhābhūmiyaṃ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, upekkhā ca, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na upekkhāsahagatā. १२८६. कोणते धर्म 'न उपेक्षासहगत' (उपेक्षेसह उत्पन्न न होणारे) आहेत? उपेक्षाविरहित भूमीत उत्पन्न होणारे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न असलेले वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध, उपेक्षा, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'न उपेक्षासहगत' आहेत. 1287. Katame dhammā kāmāvacarā? Heṭṭhato avicinirayaṃ pariyantaṃ karitvā, uparito paranimmitavasavattī deve anto karitvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātu āyatanā, rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ – ime dhammā kāmāvacarā. १२८७. कोणते धर्म 'कामावचर' आहेत? खाली अवीची निरयापर्यंत (नरकापर्यंत) मर्यादा करून आणि वर परनिर्मितवशवर्ती देवांना समाविष्ट करून, या दरम्यान जे या भूमीत वावरणारे व यात समाविष्ट असणारे स्कंध, धातू, आयतन, रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार आणि विज्ञान आहेत – हे धर्म 'कामावचर' आहेत. 1288. Katame dhammā na kāmāvacarā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na kāmāvacarā. १२८८. कोणते धर्म 'न कामावचर' (कामावचर नसलेले) आहेत? रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न – हे धर्म 'न कामावचर' आहेत. 1289. Katame dhammā rūpāvacarā? Heṭṭhato brahmalokaṃ pariyantaṃ karitvā, uparito akaniṭṭhe deve anto karitvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā – ime dhammā rūpāvacarā. १२८९. कोणते धर्म 'रूपावचर' आहेत? खाली ब्रह्मलोकापर्यंत मर्यादा करून आणि वर अकनिठ्ठ देवांना समाविष्ट करून, या दरम्यान जे या भूमीत वावरणारे व यात समाविष्ट असणारे, समापत्ती प्राप्त झालेल्याचे किंवा उत्पन्न झालेल्याचे किंवा दृष्टधर्मसुखविहारीचे चित्त आणि चैतसिक धर्म आहेत – हे धर्म 'रूपावचर' आहेत. 1290. Katame [Pg.254] dhammā na rūpāvacarā? Kāmāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na rūpāvacarā. १२९०. कोणते धर्म 'न रूपावचर' (रूपावचर नसलेले) आहेत? कामावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न – हे धर्म 'न रूपावचर' आहेत. 1291. Katame dhammā arūpāvacarā? Heṭṭhato ākāsānañcāyatanupage deve pariyantaṃ karitvā, uparito nevasaññānāsaññāyatanupage deve anto karitvā, yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā – ime dhammā arūpāvacarā. १२९१. कोणते धर्म 'अरूपावचर' आहेत? खाली आकासानञ्चायतन प्राप्त देवांपर्यंत मर्यादा करून आणि वर नेवसञ्ञानासञ्ञायतन प्राप्त देवांना समाविष्ट करून, या दरम्यान जे या भूमीत वावरणारे व यात समाविष्ट असणारे, समापत्ती प्राप्त झालेल्याचे किंवा उत्पन्न झालेल्याचे किंवा दृष्टधर्मसुखविहारीचे चित्त आणि चैतसिक धर्म आहेत – हे धर्म 'अरूपावचर' आहेत. 1292. Katame dhammā na arūpāvacarā? Kāmāvacarā, rūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na arūpāvacarā. १२९२. कोणते धर्म 'न अरूपावचर' (अरूपावचर नसलेले) आहेत? कामावचर, रूपावचर आणि अपरियापन्न – हे धर्म 'न अरूपावचर' आहेत. 1293. Katame dhammā pariyāpannā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā pariyāpannā. १२९३. कोणते धर्म 'परियापन्न' (संसारात समाविष्ट असणारे) आहेत? सास्रव असलेले कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; तसेच रूपस्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'परियापन्न' आहेत. 1294. Katame dhammā apariyāpannā? Maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā apariyāpannā. १२९४. कोणते धर्म 'अपरियापन्न' (लोकोत्तर) आहेत? मार्ग, मार्गफळे आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अपरियापन्न' आहेत. 1295. Katame dhammā niyyānikā? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā niyyānikā. १२९५. कोणते धर्म 'निय्यानिक' (संसारदुःखातून मुक्त करणारे) आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग – हे धर्म 'निय्यानिक' आहेत. 1296. Katame dhammā aniyyānikā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aniyyānikā. १२९६. कोणते धर्म 'अनिय्यानिक' (मुक्त न करणारे) आहेत? त्या (मार्ग) धर्मांना वगळून उर्वरित कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न आहेत; तसेच वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अनिय्यानिक' आहेत. 1297. Katame dhammā niyatā? Pañca kammāni ānantarikāni, yā ca micchādiṭṭhi niyatā, cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā niyatā. १२९७. कोणते धर्म 'नियत' (निश्चित फळ देणारे) आहेत? पाच आनंतर्य कर्मे, जी नियत मिथ्यादृष्टी आहे ती, आणि चार अपरियापन्न मार्ग – हे धर्म 'नियत' आहेत. 1298. Katame dhammā aniyatā? Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā aniyatā. १२९८. कोणते धर्म 'अनियत' (निश्चित फळ न देणारे) आहेत? त्या (नियत) धर्मांना वगळून उर्वरित कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न आहेत; तसेच वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अनियत' आहेत. 1299. Katame [Pg.255] dhammā sauttarā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho…pe… viññāṇakkhandho – ime dhammā sauttarā. १२९९. कोणते धर्म 'सोत्तर' (ज्यांच्याहून श्रेष्ठ धर्म अस्तित्वात आहेत) आहेत? सास्रव असलेले कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर आणि अरूपावचर आहेत; तसेच रूपस्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध – हे धर्म 'सोत्तर' आहेत. 1300. Katame dhammā anuttarā? Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā anuttarā. १३००. कोणते धर्म 'अनुत्तर' (सर्वश्रेष्ठ) आहेत? अपरियापन्न मार्ग, मार्गफळे आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अनुत्तर' आहेत. 1301. Katame dhammā saraṇā? Tīṇi akusalamūlāni lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā, taṃsampayutto vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammaṃ – ime dhammā saraṇā. १३०१. कोणते धर्म 'सरण' (क्लेशयुक्त) आहेत? लोभ, द्वेष, मोह ही तीन अकुशलमुळे; त्यांच्याशी एकाच चित्तात राहणारे क्लेश, त्यांच्याशी संप्रयुक्त असलेले वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध, आणि त्यांच्यामुळे उत्पन्न होणारे कायकर्म, वचीकर्म (वाक्कर्म) व मनोकर्म – हे धर्म 'सरण' आहेत. 1302. Katame dhammā araṇā? Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṃ, asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā araṇā. १३०२. कोणते धर्म 'अरण' (क्लेशरहित) आहेत? कुशल आणि अव्याकृत धर्म जे कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न आहेत; तसेच वेदनास्कंध...पे०... विज्ञानस्कंध, सर्व रूप आणि असंस्कृत धातू – हे धर्म 'अरण' आहेत. Abhidhammadukaṃ. अभिधम्म-दुक समाप्त. Suttantikadukanikkhepaṃ सुत्तन्तिक-दुक-निक्खेप (सुत्त पिटकातील दुकांचे वर्गीकरण) 1303. Katame dhammā vijjābhāgino? Vijjāya sampayuttakā dhammā – ime dhammā vijjābhāgino. १३०३. कोणते धर्म 'विद्याभागी' (विद्येचे अंग असणारे) आहेत? विद्येशी संप्रयुक्त असलेले धर्म – हे धर्म 'विद्याभागी' आहेत. 1304. Katame dhammā avijjābhāgino? Avijjāya sampayuttakā dhammā – ime dhammā avijjābhāgino. १३०४. कोणते धर्म अविद्याभागी आहेत? अविद्येशी संप्रयुक्त असलेले धर्म – हे धर्म अविद्याभागी आहेत. 1305. Katame dhammā vijjūpamā? Heṭṭhimesu tīsu ariyamaggesu paññā – ime dhammā vijjūpamā. १३०५. कोणते धर्म विज्जूमप (विद्युत्-तुल्य) आहेत? खालील तीन आर्यमार्गांमधील प्रज्ञा – हे धर्म विज्जूमप आहेत. 1306. Katame dhammā vajirūpamā? Upariṭṭhime arahattamagge paññā – ime dhammā vajirūpamā. १३०६. कोणते धर्म वजिरूपम (वज्र-तुल्य) आहेत? वरच्या अर्हत्-मार्गातील प्रज्ञा – हे धर्म वजिरूपम आहेत. 1307. Katame dhammā bālā? Ahirīkañca anottappañca – ime dhammā bālā. Sabbepi akusalā dhammā bālā. १३०७. कोणते धर्म बाल (अज्ञानी) आहेत? अहिरिक (निर्लज्जपणा) आणि अनोत्तप्प (पापाची भीती नसणे) – हे धर्म बाल आहेत. सर्वच अकुशल धर्म बाल आहेत. 1308. Katame [Pg.256] dhammā paṇḍitā? Hirī ca ottappañca – ime dhammā paṇḍitā. Sabbepi kusalā dhammā paṇḍitā. १३०८. कोणते धर्म पंडित (ज्ञानी) आहेत? हिरी (पापाची लाज वाटणे) आणि ओत्तप्प (पापाची भीती वाटणे) – हे धर्म पंडित आहेत. सर्वच कुशल धर्म पंडित आहेत. 1309. Katame dhammā kaṇhā? Ahirīkañca anottappañca – ime dhammā kaṇhā. Sabbepi akusalā dhammā kaṇhā. १३०९. कोणते धर्म कण्ह (मलीन) आहेत? अहिरिक आणि अनोत्तप्प – हे धर्म कण्ह आहेत. सर्वच अकुशल धर्म कण्ह आहेत. 1310. Katame dhammā sukkā? Hirī ca ottappañca – ime dhammā sukkā? Sabbepi kusalā dhammā sukkā. १३१०. कोणते धर्म सुक्क (उज्ज्वल) आहेत? हिरी आणि ओत्तप्प – हे धर्म सुक्क आहेत. सर्वच कुशल धर्म सुक्क आहेत. 1311. Katame dhammā tapanīyā? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ – ime dhammā tapanīyā. Sabbepi akusalā dhammā tapanīyā. १३११. कोणते धर्म तपनीय (पीडादायक) आहेत? कायदुच्चरित (शारीरिक गैरवर्तन), वचीदुच्चरित (वाचिक गैरवर्तन), मनोदुच्चरित (मानसिक गैरवर्तन) – हे धर्म तपनीय आहेत. सर्वच अकुशल धर्म तपनीय आहेत. 1312. Katame dhammā atapanīyā? Kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ – ime dhammā atapanīyā. Sabbepi kusalā dhammā atapanīyā. १३१२. कोणते धर्म अतपनीय (अपीडादायक) आहेत? कायसुचरित (शारीरिक सुवर्तन), वचीसुचरित (वाचिक सुवर्तन), मनोसुचरित (मानसिक सुवर्तन) – हे धर्म अतपनीय आहेत. सर्वच कुशल धर्म अतपनीय आहेत. 1313. Katame dhammā adhivacanā? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā adhivacanā. Sabbeva dhammā adhivacanapathā. १३१३. कोणते धर्म अधिवचन (अभिधान/नाव) आहेत? त्या त्या धर्मांची जी संज्ञा, संज्ञापना, प्रज्ञप्ती, व्यवहार, नाम, नामकर्म, नामधेय, निरुक्ती, व्यंजन आणि अभिलाप (उच्चारण) आहे – हे धर्म अधिवचन आहेत. सर्वच धर्म अधिवचनपथ (अभिधानाचा मार्ग) आहेत. 1314. Katame dhammā nirutti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā nirutti. Sabbeva dhammā niruttipathā. १३१४. कोणते धर्म निरुक्ती आहेत? त्या त्या धर्मांची जी संज्ञा, संज्ञापना, प्रज्ञप्ती, व्यवहार, नाम, नामकर्म, नामधेय, निरुक्ती, व्यंजन आणि अभिलाप आहे – हे धर्म निरुक्ती आहेत. सर्वच धर्म निरुक्तीपथ आहेत. 1315. Katame dhammā paññatti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā paññatti. Sabbeva dhammā paññattipathā. १३१५. कोणते धर्म प्रज्ञप्ती आहेत? त्या त्या धर्मांची जी संज्ञा, संज्ञापना, प्रज्ञप्ती, व्यवहार, नाम, नामकर्म, नामधेय, निरुक्ती, व्यंजन आणि अभिलाप आहे – हे धर्म प्रज्ञप्ती आहेत. सर्वच धर्म प्रज्ञप्तीपथ आहेत. 1316. Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho, asaṅkhatā ca dhātu – idaṃ vuccati nāmaṃ. १३१६. तेथे नाम कोणते आहे? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, विज्ञानस्कंध आणि असंस्कृत धातू (निर्वाण) – याला नाम असे म्हटले जाते. 1317. Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – idaṃ vuccati rūpaṃ. १३१७. तेथे रूप कोणते आहे? चार महाभूत आणि चार महाभूतांवर आधारित असलेले उपादाय रूप – याला रूप असे म्हटले जाते. 1318. Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati avijjā. १३१८. तेथे अविद्या कोणती आहे? जे अज्ञान, अदर्शन... तसेच अविद्येचे बंधन, मोह आणि अकुशलमूळ आहे – याला अविद्या असे म्हटले जाते. 1319. Tattha [Pg.257] katamā bhavataṇhā? Yo bhavesu bhavachando…pe… bhavajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati bhavataṇhā. १३१९. तेथे भवतृष्णा कोणती आहे? जी भवांमध्ये भवाची इच्छा... भवामध्ये आसक्ती आहे – याला भवतृष्णा असे म्हटले जाते. 1320. Tattha katamā bhavadiṭṭhi? Bhavissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati bhavadiṭṭhi. १३२०. तेथे भवदृष्टी कोणती आहे? 'आत्मा आणि लोक अस्तित्वात राहतील' अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत... विपर्यासयुक्त ग्रहण आहे – याला भवदृष्टी असे म्हटले जाते. 1321. Tattha katamā vibhavadiṭṭhi? Na bhavissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati vibhavadiṭṭhi. १३२१. तेथे विभवदृष्टी कोणती आहे? 'आत्मा आणि लोक नष्ट होतील (अस्तित्वात राहणार नाहीत)' अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत... विपर्यासयुक्त ग्रहण आहे – याला विभवदृष्टी असे म्हटले जाते. 1322. Tattha katamā sassatadiṭṭhi? Sassato attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sassatadiṭṭhi. १३२२. तेथे शाश्वतदृष्टी कोणती आहे? 'आत्मा आणि लोक शाश्वत आहेत' अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत... विपर्यासयुक्त ग्रहण आहे – याला शाश्वतदृष्टी असे म्हटले जाते. 1323. Tattha katamā ucchedadiṭṭhi? Ucchijjissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati ucchedadiṭṭhi. १३२३. तेथे उच्छेददृष्टी कोणती आहे? 'आत्मा आणि लोक उच्छेद पावतील (नष्ट होतील)' अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत... विपर्यासयुक्त ग्रहण आहे – याला उच्छेददृष्टी असे म्हटले जाते. 1324. Tattha katamā antavā diṭṭhi? Antavā attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati antavā diṭṭhi. १३२४. तेथे अंतवान दृष्टी (मर्यादित असण्याची दृष्टी) कोणती आहे? 'आत्मा आणि लोक अंतवान (मर्यादित) आहेत' अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत... विपर्यासयुक्त ग्रहण आहे – याला अंतवान दृष्टी असे म्हटले जाते. 1325. Tattha katamā anantavā diṭṭhi? Anantavā attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati anantavā diṭṭhi. १३२५. तेथे अनंतवान दृष्टी (अमर्यादित असण्याची दृष्टी) कोणती आहे? 'आत्मा आणि लोक अनंत (अमर्यादित) आहेत' अशी जी दृष्टी, दृष्टीगत... विपर्यासयुक्त ग्रहण आहे – याला अनंतवान दृष्टी असे म्हटले जाते. 1326. Tattha katamā pubbantānudiṭṭhi? Pubbantaṃ ārabbha yā uppajjati diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati pubbantānudiṭṭhi. १३२६. तेथे पूर्वान्त-अनुदृष्टी (भूतकाळाविषयीची चुकीची दृष्टी) कोणती आहे? पूर्वान्ताला (भूतकाळाला) अनुसरून जी दृष्टी उत्पन्न होते, जे दृष्टीगत... विपर्यासयुक्त ग्रहण आहे – याला पूर्वान्त-अनुदृष्टी असे म्हटले जाते. 1327. Tattha katamā aparantānudiṭṭhi? Aparantaṃ ārabbha yā uppajjati diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati aparantānudiṭṭhi. १३२७. तेथे अपरान्त-अनुदृष्टी (भविष्यकाळाविषयीची चुकीची दृष्टी) कोणती आहे? अपरान्ताला (भविष्यकाळाला) अनुसरून जी दृष्टी उत्पन्न होते, जे दृष्टीगत... विपर्यासयुक्त ग्रहण आहे – याला अपरान्त-अनुदृष्टी असे म्हटले जाते. 1328. Tattha katamaṃ ahirikaṃ? Yaṃ na hirīyati hiriyitabbena, na hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ahirikaṃ. १३२८. तेथे अहिरिक (निर्लज्जपणा) कोणते आहे? जे लाज वाटण्याजोग्या गोष्टींबद्दल लाज न वाटणे आहे, पापमय अकुशल धर्मांच्या आचरणाबद्दल लाज न वाटणे आहे – याला अहिरिक असे म्हटले जाते. 1329. Tattha katamaṃ anottappaṃ? Yaṃ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati anottappaṃ. १३२९. तेथे अनोत्तप्प (भयहीनता) कोणते आहे? जे भीती वाटण्याजोग्या गोष्टींबद्दल भीती न वाटणे आहे, पापमय अकुशल धर्मांच्या आचरणाबद्दल भीती न वाटणे आहे – याला अनोत्तप्प असे म्हटले जाते. 1330. Tattha [Pg.258] katamā hirī? Yaṃ hirīyati hiriyitabbena, hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – ayaṃ vuccati hirī. १३३०. तेथे हिरी (लाज) कोणती आहे? जे लाज वाटण्याजोग्या गोष्टींबद्दल लाज वाटणे आहे, पापमय अकुशल धर्मांच्या आचरणाबद्दल लाज वाटणे आहे – याला हिरी असे म्हटले जाते. 1331. Tattha katamaṃ ottappaṃ? Yaṃ ottappati ottappitabbena, ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ottappaṃ. १३३१. तेथे ओत्तप्प (भय) कोणते आहे? जे भीती वाटण्याजोग्या गोष्टींबद्दल भीती वाटणे आहे, पापमय अकुशल धर्मांच्या आचरणाबद्दल भीती वाटणे आहे – याला ओत्तप्प असे म्हटले जाते. 1332. Tattha katamā dovacassatā? Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṃ dovacassiyaṃ dovacassatā vippaṭikūlaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṃ anādaratā agāravatā appaṭissavatā – ayaṃ vuccati dovacassatā. १३३२. तेथे दुर्वचता (उपदेश ऐकण्यास कठीण असणे) कोणती आहे? सहधार्मिकाने (धर्माच्या नियमांनुसार) उपदेश केला असता, दुर्वच असणे, दुर्वचता दाखवणे, प्रतिकूल ग्रहण करणे, विरोधात आनंद मानणे, अनादर करणे, अनादरभाव असणे, गौरव न बाळगणे, आज्ञाधारक न राहणे – याला दुर्वचता असे म्हटले जाते. 1333. Tattha katamā pāpamittatā? Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṃ sevanā nisevanā saṃsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṃsampavaṅkatā – ayaṃ vuccati pāpamittatā. १३३३. तेथे पापमित्रता (वाईट संगती) कोणती आहे? जे व्यक्ती अश्रद्ध, दुःशील, अल्पश्रुत, मत्सरी आणि दुर्बुद्धी आहेत; त्यांची जी सेवा, जवळीक, पूर्ण संगती, भजणे, वारंवार भजणे, भक्ती, दृढ भक्ती आणि त्यांच्याकडे झुकणे आहे – याला पापमित्रता असे म्हटले जाते. 1334. Tattha katamā sovacassatā? Sahadhammike vuccamāne sovacassāyaṃ sovacassiyaṃ sovacassatā appaṭikūlaggāhitā avipaccanīkasātatā sagāravatā sādariyaṃ sādaratā sappaṭissavatā – ayaṃ vuccati sovacassatā. १३३४. तेथे सुवचता (उपदेश सहज ऐकणे) कोणती आहे? सहधार्मिकाने उपदेश केला असता, सुवच असणे, सुवचता दाखवणे, अनुकूल ग्रहण करणे, विरोधात आनंद न मानणे, आदर बाळगणे, आदरभाव असणे, गौरव बाळगणे, आज्ञाधारक राहणे – याला सुवचता असे म्हटले जाते. 1335. Tattha katamā kalyāṇamittatā? Ye te puggalā saddhā sīlavanto bahussutā cāgavanto paññavanto, yā tesaṃ sevanā nisevanā saṃsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṃsampavaṅkatā – ayaṃ vuccati kalyāṇamittatā. १३३५. तेथे कल्याणमित्रता (चांगली संगती) कोणती आहे? जे व्यक्ती श्रद्धावान, शीलवान, बहुश्रुत, त्यागी आणि प्रज्ञावान आहेत; त्यांची जी सेवा, जवळीक, पूर्ण संगती, भजणे, वारंवार भजणे, भक्ती, दृढ भक्ती आणि त्यांच्याकडे झुकणे आहे – याला कल्याणमित्रता असे म्हटले जाते. 1336. Tattha katamā āpattikusalatā? Pañcapi āpattikkhandhā āpattiyo, sattapi āpattikkhandhā āpattiyo. Yā tāsaṃ āpattīnaṃ āpattikusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āpattikusalatā. १३३६. तेथे आपत्ती-कुशलता (नियमांच्या उल्लंघनाविषयीचे ज्ञान) कोणती आहे? पाचही आपत्ती-स्कंध (गुन्ह्यांचे वर्ग) आपत्ती आहेत, सातही आपत्ती-स्कंध आपत्ती आहेत. त्या आपत्तींविषयीची जी कुशलता, प्रज्ञा, प्रजानन... अमोह, धर्मविचय आणि सम्यक् दृष्टी आहे – याला आपत्ती-कुशलता असे म्हटले जाते. 1337. Tattha katamā āpattivuṭṭhānakusalatā? Yā tāhi āpattīhi vuṭṭhānakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āpattivuṭṭhānakusalatā. १३३७. त्यात 'आपत्तिवुट्ठानकुसलता' (आपत्तीतून उठण्यामध्ये कुशलता) कोणती? त्या आपत्तींमधून उठण्यामध्ये जी कुशलता, प्रज्ञा, प्रजानन...पे०... अमोह, धम्मविचय, सम्मादिट्ठि आहे – याला 'आपत्तिवुट्ठानकुसलता' असे म्हणतात. 1338. Tattha [Pg.259] katamā samāpattikusalatā? Atthi savitakkasavicārā samāpatti, atthi avitakkavicāramattā samāpatti, atthi avitakkaavicārā samāpatti. Yā tāsaṃ samāpattīnaṃ samāpattikusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati samāpattikusalatā. १३३८. त्यात 'समापत्तिकुसलता' (समापत्तीमध्ये कुशलता) कोणती? सवितर्क-सविचार समापत्ती असते, अवितर्क-विचारमात्र समापत्ती असते, आणि अवितर्क-अविचार समापत्ती असते. त्या समापत्तींमध्ये जी समापत्तिकुशलता, प्रज्ञा, प्रजानन...पे०... अमोह, धम्मविचय, सम्मादिट्ठि आहे – याला 'समापत्तिकुसलता' असे म्हणतात. 1339. Tattha katamā samāpattivuṭṭhānakusalatā? Yā tāhi samāpattīhi vuṭṭhānakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati samāpattivuṭṭhānakusalatā. १३३९. त्यात 'समापत्तिवुट्ठानकुसलता' (समापत्तीतून उठण्यामध्ये कुशलता) कोणती? त्या समापत्तींमधून उठण्यामध्ये जी कुशलता, प्रज्ञा, प्रजानन...पे०... अमोह, धम्मविचय, सम्मादिट्ठि आहे – याला 'समापत्तिवुट्ठानकुसलता' असे म्हणतात. 1340. Tattha katamā dhātukusalatā? Aṭṭhārasa dhātuyo cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu saddadhātu sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu gandhadhātu ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu rasadhātu jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu phoṭṭhabbadhātu kāyaviññāṇadhātu, manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu. Yā tāsaṃ dhātūnaṃ dhātukusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati dhātukusalatā. १३४०. त्यात 'धातुकुसलता' (धातूंचे ज्ञान असण्यामध्ये कुशलता) कोणती? अठरा धातू आहेत – चक्खुधातु (नेत्रधातू), रूपधातु, चक्खुविञ्ञाणधातु (नेत्रविज्ञानधातू); सोतधातु (कर्णधातू), सद्दधातु (शब्दधातू), सोतविञ्ञाणधातु (कर्णविज्ञानधातू); घानधातु (घ्राणधातू), गन्धधातु, घानविञ्ञाणधातु (घ्राणविज्ञानधातू); जिव्हाधातु (जिव्हाधातू), रसधातु, जिव्हाविञ्ञाणधातु (जिव्हाविज्ञानधातू); कायधातु (कायधातू), फोट्ठब्बधातु (स्पर्शधातू), कायविञ्ञाणधातु (कायविज्ञानधातू); मनोधातु (मनोधातू), धम्मधातु (धर्मधातू), मनोविञ्ञाणधातु (मनोविज्ञानधातू). त्या धातूंविषयी जी धातुकुशलता, प्रज्ञा, प्रजानन...पे०... अमोह, धम्मविचय, सम्मादिट्ठि आहे – याला 'धातुकुसलता' असे म्हणतात. 1341. Tattha katamā manasikārakusalatā? Yā tāsaṃ dhātūnaṃ manasikārakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati manasikārakusalatā. १३४१. त्यात 'मनसिकारकुसलता' (मनस्कार करण्यामध्ये कुशलता) कोणती? त्या धातूंच्या मनस्कार करण्यामध्ये जी कुशलता, प्रज्ञा, प्रजानन...पे०... अमोह, धम्मविचय, सम्मादिट्ठि आहे – याला 'मनसिकारकुसलता' असे म्हणतात. 1342. Tattha katamā āyatanakusalatā? Dvādasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. Yā tesaṃ āyatanānaṃ āyatanakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āyatanakusalatā. १३४२. त्यात 'आयतनकुसलता' (आयतनांचे ज्ञान असण्यामध्ये कुशलता) कोणती? बारा आयतने आहेत – चक्खायतन (नेत्रायतन), रूपायतन, सोतायतन (कर्णायतन), सद्धायतन (शब्दायतन), घानायतन (घ्राणायतन), गन्धायतन, जिव्हायतन (जिव्हायतन), रसायतन, कायायतन (कायायतन), फोट्ठब्बायतन (स्पर्शायतन), मनायतन (मनायतन), धम्मायतन (धर्मायतन). त्या आयतनांविषयी जी आयतनकुशलता, प्रज्ञा, प्रजानन...पे०... अमोह, धम्मविचय, सम्मादिट्ठि आहे – याला 'आयतनकुसलता' असे म्हणतात. 1343. Tattha katamā paṭiccasamuppādakusalatā? Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti; evametassa [Pg.260] kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti. Yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati paṭiccasamuppādakusalatā. १३४३. त्यात 'पटिच्चसमुप्पादकुसलता' (प्रतीत्यसमुत्पादामध्ये कुशलता) कोणती? अविज्जापच्चया सङ्खारा (अविद्येच्या प्रत्ययाने संस्कार उत्पन्न होतात), सङ्खारपच्चया विञ्ञาणं (संस्कारांच्या प्रत्ययाने विज्ञान), विञ्ञाणपच्चया नामरूपं (विज्ञानाच्या प्रत्ययाने नामरूप), नामरूपपच्चया सळायतनं (नामरूपाच्या प्रत्ययाने षडायतन), सळायतनपच्चया फस्सो (षडायतनाच्या प्रत्ययाने स्पर्श), फस्सपच्चया वेदना (स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना), वेदनापच्चया तण्हा (वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा), तण्हापच्चया उपादानं (तृष्णेच्या प्रत्ययाने उपादान), उपादानपच्चया भवो (उपादनाच्या प्रत्ययाने भव), भवपच्चया जाति (भवाच्या प्रत्ययाने जाती/जन्म), जातिपच्चया जरामरणं सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासा सम्भवन्ति (जातीच्या प्रत्ययाने जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, दौर्मनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतात); अशा प्रकारे या केवळ दुःखसमूहाचा उदय होतो. त्या प्रतीत्यसमुत्पादामध्ये जी प्रज्ञा, प्रजानन...पे०... अमोह, धम्मविचय, सम्मादिट्ठि आहे – याला 'पटिच्चसमुप्पादकुसलता' असे म्हणतात. 1344. Tattha katamā ṭhānakusalatā? Ye ye dhammā yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ hetū paccayā uppādāya taṃ taṃ ṭhānanti, yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati ṭhānakusalatā. १३४४. त्यात 'ठानकुसलता' (योग्य कारण ओळखण्यामध्ये कुशलता) कोणती? जे जे धर्म ज्या ज्या धर्मांच्या उत्पत्तीसाठी हेतू आणि प्रत्यय असतात, ते ते त्यांचे 'स्थान' (योग्य कारण) आहे. त्याविषयी जी प्रज्ञा, प्रजानन...पे०... अमोह, धम्मविचय, सम्मादिट्ठि आहे – याला 'ठानकुसलता' असे म्हणतात. 1345. Tattha katamā aṭṭhānakusalatā? Ye ye dhammā yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ na hetū na paccayā uppādāya taṃ taṃ aṭṭhānanti, yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati aṭṭhānakusalatā. १३४५. त्यात 'अट्ठानकुसलता' (अयोग्य कारण ओळखण्यामध्ये कुशलता) कोणती? जे जे धर्म ज्या ज्या धर्मांच्या उत्पत्तीसाठी हेतू आणि प्रत्यय नसतात, ते ते त्यांचे 'अस्थान' (अयोग्य कारण) आहे. त्याविषयी जी प्रज्ञा, प्रजानन...पे०... अमोह, धम्मविचय, सम्मादिट्ठि आहे – याला 'अट्ठानकुसलता' असे म्हणतात. 1346. Tattha katamo ajjavo? Yā ajjavatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā – ayaṃ vuccati ajjavo. १३४६. त्यात 'अज्जव' (सरळपणा) कोणता? जो सरळपणा (अज्जवता), अकुटिलता (अजिम्हता), अवक्रता (अवण्कता), सरळ स्वभाव (अकुटिलता) आहे – याला 'अज्जव' असे म्हणतात. 1347. Tattha katamo maddavo? Yā mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā nīcacittatā – ayaṃ vuccati maddavo. १३४७. त्यात 'मद्दव' (मृदुता) कोणता? जी मृदुता (मुदुता), सौम्यता (मद्दवता), अक्रूरता (अकक्खळता), अकटुता (अकठिनता), आणि नम्र चित्त (नीचचित्तता) आहे – याला 'मद्दव' असे म्हणतात. 1348. Tattha katamā khanti? Yā khanti khamanatā adhivāsanatā acaṇḍikkaṃ anasuropo attamanatā cittassa – ayaṃ vuccati khanti. १३४८. त्यात 'खन्ति' (क्षमा) कोणती? जी क्षमा (खन्ति), सहनशीलता (खमनता), सहन करण्याची वृत्ती (अधिवासनाता), अक्रोध (अचण्डिक्कं), कटु शब्दांचा अभाव (अनसुरोपो), आणि चित्ताची प्रसन्नता (अत्तमनता चित्तस्स) आहे – याला 'खन्ति' असे म्हणतात. 1349. Tattha katamaṃ soraccaṃ? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – idaṃ vuccati soraccaṃ. Sabbopi sīlasaṃvaro soraccaṃ. १३४९. त्यात 'सोरच्च' (सुशीलता) कोणते? जो कायिक अव्यतिक्रम (शारीरिक सदाचार), वाचिक अव्यतिक्रम (वाणीचा सदाचार), आणि कायिक-वाचिक अव्यतिक्रम आहे – याला 'सोरच्च' असे म्हणतात. सर्व प्रकारचा शीलसंवर (शीलाचे पालन) देखील 'सोरच्च' आहे. 1350. Tattha katamaṃ sākhalyaṃ? Yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṃvattanikā, tathārūpiṃ vācaṃ pahāya yā sā vācā neḷā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti; yā tattha saṇhavācatā sakhilavācatā apharusavācatā – idaṃ vuccati sākhalyaṃ. १३५०. त्यात 'साखल्य' (मधुर भाषण) कोणते? जी वाणी कर्कश (अण्डका), कठोर (कक्कसा), इतरांना दुःख देणारी (परकटुका), इतरांना दुखावणारी (पराभिसज्जनी), क्रोधाच्या जवळ असणारी (कोधसामन्ता), आणि समाधीला बाधा आणणारी (असमाधिसंवत्तनिका) असते; अशा प्रकारच्या वाणीचा त्याग करून, जी वाणी निर्दोष (नेळा), कानाला सुखद वाटणारी (कण्णसुखा), प्रेमळ (पेमणीया), हृदयाला भिडणारी (हदयङ्गमा), सुसंस्कृत (पोरी), बहुजनांना प्रिय असणारी (बहुजनकन्ता), आणि बहुजनांचे मन प्रसन्न करणारी (बहुजनमनापा) असते, अशा प्रकारची वाणी बोलली जाते; त्यामध्ये जी मृदुभाषणता (सण्हवाचता), मधुरभाषणता (सखिलवाचता), आणि अकठोरभाषणता (अफरुसवाचता) असते – याला 'साखल्य' असे म्हणतात. 1351. Tattha [Pg.261] katamo paṭisanthāro? Dve paṭisanthārā – āmisapaṭisanthāro ca dhammapaṭisanthāro ca. Idhekacco paṭisanthārako hoti āmisapaṭisanthārena vā dhammapaṭisanthārena vā – ayaṃ vuccati paṭisanthāro. १३५१. त्यात 'पटिसन्थार' (आदरसत्कार) कोणता? आदरसत्कार दोन प्रकारचे असतात – आमिष-आदरसत्कार (भौतिक वस्तूंद्वारे सत्कार) आणि धम्म-आदरसत्कार (धर्माद्वारे सत्कार). येथे एखादी व्यक्ती आमिष-आदरसत्काराने किंवा धम्म-आदरसत्काराने आदरसत्कार करणारी असते – याला 'पटिसन्थार' असे म्हणतात. 1352. Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā? Idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye na saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṃ, manindriye na saṃvaraṃ āpajjati. Yā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ agutti agopanā anārakkho asaṃvaro – ayaṃ vuccati indriyesu aguttadvāratā. १३५२. त्यात 'इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारता' (इंद्रियांचे द्वार असंयत ठेवणे) कोणती? येथे एखादी व्यक्ती डोळ्यांनी रूप पाहून निमित्तग्राही आणि अनुव्यंजनग्राही बनते. ज्या कारणाने चक्षुरिंद्रिय असंयत ठेवून विहरण करणाऱ्या या व्यक्तीला अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (दौर्मनस्य) हे पापी अकुशल धर्म व्यापून टाकतात, त्याच्या संवरासाठी ती प्रयत्न करत नाही, चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करत नाही, चक्षुरिंद्रियाचा संयम करत नाही. कानाने शब्द ऐकून...पे०... नाकाने गंध घेऊन...पे०... जिभेने रस चाखून...पे०... कायेने स्पर्श स्पर्शून...पे०... मनाने धर्म जाणून निमित्तग्राही आणि अनुव्यंजनग्राही बनते. ज्या कारणाने मनेंद्रिय असंयत ठेवून विहरण करणाऱ्या या व्यक्तीला अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म व्यापून टाकतात, त्याच्या संवरासाठी ती प्रयत्न करत नाही, मनेंद्रियाचे रक्षण करत नाही, मनेंद्रियाचा संयम करत नाही. या सहा इंद्रियांचे जे अरक्षण (अगुत्ति), असुरक्षितता (अगोपना), अरक्षण (अणारक्खो), आणि असंयम (असंवरो) आहे – याला 'इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारता' असे म्हणतात. 1353. Tattha katamā bhojane amattaññutā? Idhekacco appaṭisaṅkhā ayoniso āhāraṃ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya. Yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane – ayaṃ vuccati bhojane amattaññutā. १३५३. त्यात 'भोजने अमत्तञ्ञुता' (भोजनामध्ये प्रमाणाचे भान न ठेवणे) कोणती? येथे एखादी व्यक्ती विचार न करता, अयोग्य प्रकारे, केवळ मौजमजेसाठी (दवाय), मदासाठी (मदाय), शरीराच्या सौंदर्यासाठी (मण्डनाय), आणि शरीर पुष्ट करण्यासाठी (विभूसनाय) आहार ग्रहण करते. त्या भोजनामध्ये जी असंतुष्टता (असंतुट्ठिता), अप्रमाणता (अमत्तञ्ञुता), आणि विचार न करणे (अप्पटिसङ्खा) आहे – याला 'भोजने अमत्तञ्ञुता' असे म्हणतात. 1354. Tattha katamā indriyesu guttadvāratā? Idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti na anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Yā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ gutti gopanā ārakkho saṃvaro – ayaṃ vuccati indriyesu guttadvāratā. १३५४. त्यात 'इंद्रियांमध्ये गुप्तद्वारता' म्हणजे काय? येथे एखादी व्यक्ती डोळ्यांनी रूप पाहून निमित्त ग्रहण करत नाही, अनुव्यंजन ग्रहण करत नाही. ज्या कारणांमुळे डोळ्यांचे इंद्रिय (चक्षुरिंद्रिय) असंयत ठेवून विहरणाऱ्या या व्यक्तीला अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (दौर्मनस्य) हे पापी अकुशल धर्म व्यापून टाकतील, त्याच्या संवरासाठी ती प्रयत्न करते, चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करते, चक्षुरिंद्रियाचा संवर करते. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श स्पर्शून... मनाने धर्म जाणून निमित्त ग्रहण करत नाही, अनुव्यंजन ग्रहण करत नाही. ज्या कारणांमुळे मनाचे इंद्रिय (मनिंद्रिय) असंयत ठेवून विहरणाऱ्या या व्यक्तीला अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म व्यापून टाकतील, त्याच्या संवरासाठी ती प्रयत्न करते, मनिंद्रियाचे रक्षण करते, मनिंद्रियाचा संवर करते. या सहा इंद्रियांचे जे गुत्ती (रक्षण), गोपना (गोपन), आरक्खो (सुरक्षा), संवरो (संवर) आहे – याला 'इंद्रियांमध्ये गुप्तद्वारता' असे म्हणतात. 1355. Tattha [Pg.262] katamā bhojane mattaññutā? Idhekacco paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cāti. Yā tattha santuṭṭhitā mattaññutā paṭisaṅkhā bhojane – ayaṃ vuccati bhojane mattaññutā. १३५५. त्यात 'भोजनात मत्तज्ञुता' म्हणजे काय? येथे एखादी व्यक्ती विचारपूर्वक आणि योग्य प्रकारे आहाराचे सेवन करते – केवळ मौजमजेसाठी नाही, मदासाठी नाही, शरीराच्या सुशोभिकरणासाठी नाही, अलंकरणासाठी नाही; तर केवळ या शरीराच्या स्थितीसाठी, जीवन टिकवण्यासाठी, पीडा शांत करण्यासाठी आणि ब्रह्मचर्याला साहाय्य करण्यासाठी. 'अशा प्रकारे मी जुन्या वेदनेचा (भूक) नाश करीन आणि नवीन वेदना (अतिभोजन) उत्पन्न होऊ देणार नाही. माझी जीवनयात्रा सुरळीत चालेल, मी निर्दोष राहीन आणि सुखाने विहरेन.' भोजनाच्या बाबतीत जी संतुष्टता, मत्तज्ञुता आणि विचारशीलता आहे – याला 'भोजनात मत्तज्ञुता' असे म्हणतात. 1356. Tattha katamaṃ muṭṭhasaccaṃ? Yā asati ananussati appaṭissati asati asaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammusanatā – idaṃ vuccati muṭṭhasaccaṃ. १३५६. त्यात 'मुट्ठसच्चं' (स्मृतिभ्रंश) म्हणजे काय? जी अस्मृती, अननुस्मृती, अप्रतिस्मृती, अस्मृती, अस्मरणता, adhāraṇatā (धारण न करू शकणे), पिलापनता (अस्थिरता), संमुषणता (विसरून जाणे) आहे – याला 'मुट्ठसच्चं' असे म्हणतात. 1357. Tattha katamaṃ asampajaññaṃ? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccati asampajaññaṃ. १३५७. त्यात 'असंपजन्य' म्हणजे काय? जे अज्ञान, अदर्शन... अविद्यारूपी अडथळा, मोह आणि अकुशल मूळ आहे – याला 'असंपजन्य' असे म्हणतात. 1358. Tattha katamā sati? Yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammusanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – ayaṃ vuccati sati. १३५८. त्यात 'सती' (स्मृती) म्हणजे काय? जी सती, अनुस्मृती, प्रतिस्मृती, सती, स्मरणता, धारणता, अपिलापनता, असंमुषणता, सती, सतींद्रिय, सतीबल, सम्यक स्मृती आहे – याला 'सती' असे म्हणतात. 1359. Tattha katamaṃ sampajaññaṃ? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati sampajaññaṃ. १३५९. त्यात 'संपजन्य' म्हणजे काय? जी प्रज्ञा, प्रजानन... अमोह, धम्मविचय, सम्यक दृष्टी आहे – याला 'संपजन्य' असे म्हणतात. 1360. Tattha katamaṃ paṭisaṅkhānabalaṃ? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati paṭisaṅkhānabalaṃ. १३६०. त्यात 'प्रतिसंख्यानबल' म्हणजे काय? जी प्रज्ञा, प्रजानन... अमोह, धम्मविचय, सम्यक दृष्टी आहे – याला 'प्रतिसंख्यानबल' असे म्हणतात. 1361. Tattha katamaṃ bhāvanābalaṃ? Yā kusalānaṃ dhammānaṃ āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ – idaṃ vuccati bhāvanābalaṃ. Sattapi bojjhaṅgā bhāvanābalaṃ. १३६१. त्यात 'भावनाबल' म्हणजे काय? कुशल धर्मांचे जे सेवन, भावना आणि बहुलीकरण आहे – याला 'भावनाबल' असे म्हणतात. सात बोध्यंग देखील भावनाबल आहेत. 1362. Tattha katamo samatho? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati samatho. १३६२. त्यात 'समथ' म्हणजे काय? जी चित्ताची स्थिती... सम्यक समाधी आहे – याला 'समथ' असे म्हणतात. 1363. Tattha katamā vipassanā? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati vipassanā. १३६३. त्यात 'विपश्यना' म्हणजे काय? जी प्रज्ञा, प्रजानन... अमोह, धम्मविचय, सम्यक दृष्टी आहे – याला 'विपश्यना' असे म्हणतात. 1364. Tattha [Pg.263] katamaṃ samathanimittaṃ? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati samathanimittaṃ. १३६४. त्यात 'समथनिमित्त' म्हणजे काय? जी चित्ताची स्थिती... सम्यक समाधी आहे – याला 'समथनिमित्त' असे म्हणतात. 1365. Tattha katamaṃ paggāhanimittaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati paggāhanimittaṃ. १३६५. त्यात 'प्रग्गहनिमित्त' म्हणजे काय? जो चैतसिक वीर्यारंभ... सम्यक व्यायाम आहे – याला 'प्रग्गहनिमित्त' असे म्हणतात. 1366. Tattha katamo paggāho? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – ayaṃ vuccati paggāho. १३६६. त्यात 'प्रग्गह' म्हणजे काय? जो चैतसिक वीर्यारंभ... सम्यक व्यायाम आहे – याला 'प्रग्गह' असे म्हणतात. 1367. Tattha katamo avikkhepo? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati avikkhepo. १३६७. त्यात 'अविक्षेप' म्हणजे काय? जी चित्ताची स्थिती... सम्यक समाधी आहे – याला 'अविक्षेप' असे म्हणतात. 1368. Tattha katamā sīlavipatti? Yo kāyiko vītikkamo, vācasiko vītikkamo, kāyikavācasiko vītikkamo – ayaṃ vuccati sīlavipatti. Sabbampi dussilyaṃ sīlavipatti. १३६८. त्यात 'शीलविपत्ती' म्हणजे काय? जो कायिक अतिचार, वाचिक अतिचार, कायिक-वाचिक अतिचार आहे – याला 'शीलविपत्ती' असे म्हणतात. सर्व प्रकारचे दुःशीलत्व ही शीलविपत्तीच आहे. 1369. Tattha katamā diṭṭhivipatti? Natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentītiः yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhivipatti. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti. १३६९. त्यात 'दृष्टिविपत्ती' म्हणजे काय? 'दान देण्याचे काही फळ नाही, यज्ञाचे काही फळ नाही, हवनाचे काही फळ नाही, चांगल्या आणि वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक नाही, हा लोक नाही, परलोक नाही, माता नाही, पिता नाही, औपपातिक प्राणी नाहीत, जगात असे सम्यक मार्गावर चालणारे आणि सम्यक प्रतिपन्न श्रमण-ब्राह्मण नाहीत ज्यांनी हा लोक आणि परलोक स्वतःच्या अभिज्ञाने प्रत्यक्ष जाणून घोषित केला आहे' – अशा प्रकारची जी दृष्टी, दृष्टीगत... विक्षेपयुक्त ग्रहण आहे – याला 'दृष्टिविपत्ती' असे म्हणतात. सर्व प्रकारची मिथ्या दृष्टी ही दृष्टिविपत्तीच आहे. 1370. Tattha katamā sīlasampadā? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – ayaṃ vuccati sīlasampadā. Sabbopi sīlasaṃvaro sīlasampadā. १३७०. त्यात 'शीलसंपदा' म्हणजे काय? जे कायिक अनुलंघन, वाचिक अनुलंघन, कायिक-वाचिक अनुलंघन आहे – याला 'शीलसंपदा' असे म्हणतात. सर्व प्रकारचा शीलसंवर ही शीलसंपदाच आहे. 1371. Tattha katamā diṭṭhisampadā? Atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ, atthi hutaṃ, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, atthi ayaṃ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentītiः yā evarūpā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati diṭṭhisampadā. Sabbāpi sammādiṭṭhi diṭṭhisampadā. १३७१. त्यात 'दृष्टिसंपदा' म्हणजे काय? 'दान देण्याचे फळ आहे, यज्ञाचे फळ आहे, हवनाचे फळ आहे, चांगल्या आणि वाईट कर्मांचे फळ आणि विपाक आहे, हा लोक आहे, परलोक आहे, माता आहे, पिता आहे, औपपातिक प्राणी आहेत, जगात असे सम्यक मार्गावर चालणारे आणि सम्यक प्रतिपन्न श्रमण-ब्राह्मण नाहीत ज्यांनी हा लोक आणि परलोक स्वतःच्या अभिज्ञाने प्रत्यक्ष जाणून घोषित केला आहे' – अशा प्रकारची जी प्रज्ञा, प्रजानन... अमोह, धम्मविचय, सम्यक दृष्टी आहे – याला 'दृष्टिसंपदा' असे म्हणतात. सर्व प्रकारची सम्यक दृष्टी ही दृष्टिसंपदाच आहे. 1372. Tattha [Pg.264] katamā sīlavisuddhi? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – ayaṃ vuccati sīlavisuddhi. Sabbopi sīlasaṃvaro sīlavisuddhi. १३७२. त्यात 'शीलविशुद्धी' म्हणजे काय? जे कायिक अनुलंघन, वाचिक अनुलंघन, कायिक-वाचिक अनुलंघन आहे – याला 'शीलविशुद्धी' असे म्हणतात. सर्व प्रकारचा शीलसंवर ही शीलविशुद्धीच आहे. 1373. Tattha katamā diṭṭhivisuddhi? Kammassakatañāṇaṃ saccānulomikañāṇaṃ maggasamaṅgissa ñāṇaṃ phalasamaṅgissa ñāṇaṃ. १३७३. त्यात 'दृष्टिविशुद्धी' म्हणजे काय? कर्मस्वकता ज्ञान, सत्यानुलोमिक ज्ञान, मार्गसमंगीचे ज्ञान आणि फलसमंगीचे ज्ञान होय. 1374. Diṭṭhivisuddhi kho panāti – yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. १३७४. आणि 'दृष्टिविशुद्धी' म्हणजे – जी प्रज्ञा, प्रजानन... अमोह, धम्मविचय, सम्यक दृष्टी आहे. 1375. Yathādiṭṭhissa ca padhānanti – yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo. १३७५. आणि 'यथादृष्टीनुसार प्रधान' म्हणजे – जो चैतसिक वीर्यारंभ... सम्यक व्यायाम आहे. 1376. Saṃvegoti – jātibhayaṃ jarābhayaṃ byādhibhayaṃ maraṇabhayaṃ. Saṃvejaniyaṃ ṭhānanti – jāti jarā byādhi maraṇaṃ. १३७६. 'संवेग' म्हणजे – जन्मभय, जराभय, व्याधीभय आणि मरणभय. 'संवेजनीय स्थान' म्हणजे – जन्म, जरा, व्याधी आणि मरण. 1377. Saṃviggassa ca yoniso padhānanti – idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. १३७७. संविग्गस्स च योनिसो पधानं (संवेग प्राप्त झालेल्या व्यक्तीचे योग्य प्रकारे प्रयत्न करणे) म्हणजे – येथे भिक्खू न उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांचा अनुत्पाद करण्यासाठी (ते उत्पन्न होऊ नयेत म्हणून) छंद (इच्छा) निर्माण करतो, व्यायाम (प्रयत्न) करतो, वीर्य (ऊर्जा) आरंभ करतो, चित्त प्रग्रह करतो (उंचावतो) आणि प्रधान (प्रयत्न) करतो; उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांच्या प्रहाणासाठी (त्यांचा त्याग करण्यासाठी) छंद निर्माण करतो, व्यायाम करतो, वीर्य आरंभ करतो, चित्त प्रग्रह करतो आणि प्रधान करतो; न उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या उत्पादासाठी (ते उत्पन्न व्हावेत म्हणून) छंद निर्माण करतो, व्यायाम करतो, वीर्य आरंभ करतो, चित्त प्रग्रह करतो आणि प्रधान करतो; उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या स्थितीसाठी, असंमोसासाठी (नष्ट न होण्यासाठी), भिय्योभावासाठी (वाढीसाठी), वेपुल्लासाठी (विस्तारासाठी), भावनेसाठी आणि परिपूर्तीसाठी छंद निर्माण करतो, व्यायाम करतो, वीर्य आरंभ करतो, चित्त प्रग्रह करतो आणि प्रधान करतो. 1378. Asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesūti – yā kusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanāya asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā. १३७८. असंतुट्ठिता च कुसलेसु धम्मेसु (कुशल धर्मांच्या बाबतीत असंतुष्टता) म्हणजे – कुशल धर्मांच्या भावनेच्या (वाढीच्या) बाबतीत असंतुष्ट असलेल्या व्यक्तीची जी अधिक मिळवण्याची तीव्र इच्छा (भिय्योकम्यता) असते, ती होय. 1379. Appaṭivānitā ca padhānasminti – yā kusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanāya sakkaccakiriyatā sātaccakiriyatā aṭṭhitakiriyatā anolīnavuttitā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ. १३७९. अप्पटिवांनिता च पधानस्मिं (प्रयत्नांमध्ये माघार न घेणे) म्हणजे – कुशल धर्मांच्या भावनेसाठी (वाढीसाठी) जे आदरपूर्वक करणे (सक्कच्चकिरियता), निरंतर करणे (सातच्चकिरियता), न थांबता करणे (अट्ठितकिरियता), माघार न घेता प्रवृत्त राहणे (अनोलीनवुत्तिता), छंद न सोडणे (अनिक्खित्तछन्दता), धुरा (जबाबदारी) न सोडणे (अनिक्खित्तधुरता), आसेवन (पुन्हा पुन्हा सराव करणे), भावना (विकास करणे) आणि बहुलीकम्म (वारंवार करणे) होय. 1380. Vijjāti [Pg.265] – tisso vijjā – pubbenivāsānussati ñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ vijjā. १३८०. विज्जा (विद्या/ज्ञान) म्हणजे – तीन विद्या आहेत – पूर्वजन्मांचे स्मरण करणारे ज्ञान (पुब्बेनिवासानुस्सति जाणं) ही विद्या, प्राण्यांच्या च्युती (मृत्यू) आणि उत्पत्तीचे ज्ञान (चुतूपपात जाणं) ही विद्या, आणि आसवांच्या क्षयाचे ज्ञान (आसवानं खये जाणं) ही विद्या होय. 1381. Vimuttīti – dve vimuttiyo – cittassa adhimutti, nibbānañca. १३८१. विमुत्ती (विमुक्ती) म्हणजे – दोन विमुक्ती आहेत – चित्ताची अधिमुक्ती (चित्ताची मुक्तता/एकाग्रता) आणि निब्बान (निर्वाण). 1382. Khaye ñāṇanti – maggasamaṅgissa ñāṇaṃ. १३८२. खये जाणं (आसवांच्या क्षयाचे ज्ञान) म्हणजे – मार्गसमंगी (मार्गाने युक्त असलेल्या) व्यक्तीचे ज्ञान होय. 1383. Anuppāde ñāṇanti – phalasamaṅgissa ñāṇaṃ. १३८३. अनुप्पादे जाणं (पुन्हा उत्पन्न न होण्याचे ज्ञान) म्हणजे – फलसमंगी (फलाने युक्त असलेल्या) व्यक्तीचे ज्ञान होय. Nikkhepakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. निक्खेपकण्डं निट्ठितं (निक्षेपकांड समाप्त झाले). 4. Aṭṭhakathākaṇḍaṃ ४. अट्ठकथाकण्डं (अट्ठकथाकांड). Tikaatthuddhāro तिकअत्थुद्धारो (तिक-अर्थोद्धार - त्रिकांचे अर्थ स्पष्ट करणे). 1384. Katame [Pg.266] dhammā kusalā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ – ime dhammā kusalā. १३८४. कोणते धर्म कुशल आहेत? चारही भूमींमधील (कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर आणि लोकोत्तर) कुशल धर्म – हे धर्म कुशल आहेत. 1385. Katame dhammā akusalā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā akusalā. १३८५. कोणते धर्म अकुशल आहेत? बारा अकुशल चित्तोत्पाद – हे धर्म अकुशल आहेत. 1386. Katame dhammā abyākatā? Catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā abyākatā. १३८६. कोणते धर्म अव्याकृत आहेत? चारही भूमींमधील विपाक (कर्मफळ), तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत चित्त, रूप आणि निब्बान (निर्वाण) – हे धर्म अव्याकृत आहेत. 1387. Katame dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro kāmāvacarakusalassa vipākato ca kiriyato ca pañca, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ sukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā – ime dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā. १३८७. कोणते धर्म सुखकारक वेदनेशी (सुखाय वेदनाय) संप्रयुक्त (युक्त) आहेत? कामावचर कुशलमधील चार सोमनस्यसहगत चित्तोत्पाद, अकुशलमधील चार (सोमनस्यसहगत चित्तोत्पाद), कामावचर कुशलाच्या विपाकामधील आणि क्रियेमधील प्रत्येकी पाच (सोमनस्यसहगत चित्तोत्पाद), रूपावचर त्रिक आणि चतुष्क ध्यान (जे कुशल, विपाक आणि क्रिया स्वरूपाचे आहेत), लोकोत्तर त्रिक आणि चतुष्क ध्यान (जे कुशल आणि विपाक स्वरूपाचे आहेत) – या चित्तांमध्ये उत्पन्न होणारी सुख वेदना वगळून (उरलेले धर्म) – हे धर्म सुखकारक वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत. 1388. Katame dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā? Dve domanassasahagatacittuppādā, dukkhasahagataṃ kāyaviññāṇaṃ, etthuppannaṃ dukkhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā – ime dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā. १३८८. कोणते धर्म दुःखकारक वेदनेशी (दुःखाय वेदनाय) संप्रयुक्त आहेत? दोन दोमनस्यसहगत चित्तोत्पाद, दुःखसहगत कायविज्ञान – या चित्तांमध्ये उत्पन्न होणारी दुःख वेदना वगळून (उरलेले धर्म) – हे धर्म दुःखकारक वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत. 1389. Katame dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato cha, kāmāvacarakusalassa vipākato dasa, akusalassa vipākato cha, kiriyato cha, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro arūpāvacarā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ ṭhapetvā – ime dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Tisso ca vedanā, rūpañca, nibbānañca – ime [Pg.267] dhammā na vattabbā sukhāya vedanāya sampayuttātipi, dukkhāya vedanāya sampayuttātipi, ya vedanāya sampayuttātipi. १३८९. कोणते धर्म अदुःख-असुख (उपेक्षा) वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत? कामावचर कुशलमधील चार उपेक्षासहगत चित्तोत्पाद, अकुशलमधील सहा, कामावचर कुशलाच्या विपाकामधील दहा, अकुशलाच्या विपाकामधील सहा, क्रियेमधील सहा, रूपावचर चौथे ध्यान (जे कुशल, विपाक आणि क्रिया स्वरूपाचे आहे), चार अरूपावचर ध्यान (जे कुशल, विपाक आणि क्रिया स्वरूपाचे आहेत), लोकोत्तर चौथे ध्यान (जे कुशल आणि विपाक स्वरूपाचे आहे) – या चित्तांमध्ये उत्पन्न होणारी अदुःख-असुख वेदना वगळून (उरलेले धर्म) – हे धर्म अदुःख-असुख वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत. तसेच तीन वेदना, रूप आणि निब्बान (निर्वाण) – हे धर्म 'सुखकारक वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत' असेही म्हणता येत नाही, 'दुःखकारक वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत' असेही म्हणता येत नाही, आणि 'अदुःख-असुख वेदनेशी संप्रयुक्त आहेत' असेही म्हणता येत नाही. 1390. Katame dhammā vipākā? Catūsu bhūmīsu vipāko – ime dhammā vipākā. १३९०. कोणते धर्म विपाक (कर्मफळ) आहेत? चारही भूमींमधील विपाक – हे धर्म विपाक आहेत. 1391. Katame dhammā vipākadhammadhammā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ akusalaṃ – ime dhammā vipākadhammadhammā. १३९१. कोणते धर्म विपाकधम्म (विपाक देणारे धर्म) आहेत? चारही भूमींमधील कुशल आणि अकुशल धर्म – हे धर्म विपाकधम्म आहेत. 1392. Katame dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā? Tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā. १३९२. कोणते धर्म नेवविपाक-नविपाकधम्म (विपाकही नसलेले आणि विपाक देणारेही नसलेले धर्म) आहेत? तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत चित्त, रूप आणि निब्बान (निर्वाण) – हे धर्म नेवविपाक-नविपाकधम्म आहेत. 1393. Katame dhammā upādiṇṇupādāniyā? Tīsu bhūmīsu vipāko, yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā upādiṇṇupādāniyā. १३९३. कोणते धर्म उपादिण्ण-उपादानीय (उपादनाने ग्रहण केलेले आणि उपादानाला पूरक असणारे) आहेत? तीन भूमींमधील विपाक आणि कर्माच्या प्रभावामुळे उत्पन्न झालेले जे रूप (कर्मज रूप) आहे – हे धर्म उपादिण्ण-उपादानीय आहेत. 1394. Katame dhammā anupādiṇṇupādāniyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ na kammassa katattā – ime dhammā anupādiṇṇupādāniyā. १३९४. कोणते धर्म अनुपादिण्ण-उपादानीय (उपादनाने ग्रहण न केलेले परंतु उपादानाला पूरक असणारे) आहेत? तीन भूमींमधील कुशल, अकुशल, three भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत चित्त आणि कर्माच्या प्रभावामुळे उत्पन्न न झालेले जे रूप आहे – हे धर्म अनुपादिण्ण-उपादानीय आहेत. 1395. Katame dhammā anupādiṇṇaanupādāniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anupādiṇṇaanupādāniyā. १३९५. कोणते धर्म अनुपादिण्ण-अनुपादानीय (उपादनाने ग्रहण न केलेले आणि उपादानाला पूरक नसलेले) आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) चार मार्ग, चार सामन्यफळे (श्रामण्यफळे) आणि निब्बान (निर्वाण) – हे धर्म अनुपादिण्ण-अनुपादानीय आहेत. 1396. Katame dhammā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā? Dvādasākusalacittuppādā – ime dhammā saṃkiliṭṭhasaṃkilesikā. १३९६. कोणते धर्म संकिलिट्ठ-संकिलेसिक (क्लेशयुक्त आणि क्लेशांना पूरक असणारे) आहेत? बारा अकुशल चित्तोत्पाद – हे धर्म संकिलिट्ठ-संकिलेसिक आहेत. 1397. Katame dhammā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā. १३९७. कोणते धर्म असंकिलिट्ठ-संकिलेसिक (क्लेशरहित परंतु क्लेशांना पूरक असणारे) आहेत? तीन भूमींमधील कुशल, तीन भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत चित्त आणि सर्व रूप – हे धर्म असंकिलिट्ठ-संकिलेसिक आहेत. 1398. Katame dhammā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā. १३९८. कोणते धर्म असंकिलिट्ठ-असंकिलेसिक (क्लेशरहित आणि क्लेशांना पूरक नसलेले) आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) चार मार्ग, चार सामन्यफळे (श्रामण्यफळे) आणि निब्बान (निर्वाण) – हे धर्म असंकिलिट्ठ-असंकिलेसिक आहेत. 1399. Katame dhammā savitakkasavicārā? Kāmāvacaraṃ kusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa cittuppādā, akusalassa vipākato dve, kiriyato ekādasa, rūpāvacaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ [Pg.268] kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppanne vitakkavicāre ṭhapetvā – ime dhammā savitakkasavicārā. १३९९. कोणते धर्म सवितक्क-सविचार (वितर्क आणि विचाराने युक्त) आहेत? कामावचर कुशल, अकुशल, कामावचर कुशलाच्या विपाकामधील अकरा चित्तोत्पाद, अकुशलाच्या विपाकामधील दोन, क्रियेमधील अकरा, रूपावचर पहिले ध्यान (जे कुशल, विपाक आणि क्रिया स्वरूपाचे आहे), लोकोत्तर पहिले ध्यान (जे कुशल आणि विपाक स्वरूपाचे आहे) – या चित्तांमध्ये उत्पन्न होणारे वितर्क आणि विचार वगळून (उरलेले धर्म) – हे धर्म सवितक्क-सविचार आहेत. 1400. Katame dhammā avitakkavicāramattā? Rūpāvacarapañcakanaye dutiyaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttarapañcakanaye dutiyaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ vicāraṃ ṭhapetvā, vitakko ca – ime dhammā avitakkavicāramattā. १४००. कोणते धर्म अवितर्क-विचारमात्र (वितर्करहित परंतु केवळ विचाराने युक्त) आहेत? रूपावचर पंचक पद्धतीमधील दुसरे ध्यान (जे कुशल, विपाक आणि क्रिया स्वरूपाचे आहे), लोकोत्तर पंचक पद्धतीमधील दुसरे ध्यान (जे कुशल आणि विपाक स्वरूपाचे आहे) – या चित्तांमध्ये उत्पन्न होणारा विचार वगळून, आणि वितर्क – हे धर्म अवितर्क-विचारमात्र आहेत. 1401. Katame dhammā avitakkaavicārā? Dvepañcaviññāṇāni, rūpāvacaratikatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca lokuttaratikatikajjhānā kusalato ca vipākato ca pañcakanaye dutiye jhāne, uppanno ca vicāro rūpañca nibbānañca – ime dhammā avitakkaavicārā. Vitakkasahajāto vicāro na vattabbo savitakkasavicārotipi, avitakkavicāramattotipi, avitakkaavicārotipi. १४०१. कोणते धर्म वितर्क आणि विचार नसलेले (अवितक्क-अविचार) आहेत? दोन पंचविज्ञान (दहा विज्ञाने), कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील रूपावचर त्रिक-त्रिक ध्यान (चतुष्क पद्धतीनुसार दुसरे, तिसरे व चौथे ध्यान आणि पंचक पद्धतीनुसार तिसरे, चौथे व पाचवे ध्यान), कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील चार अरूप ध्यान, कुशल आणि विपाक यांमधील लोकोत्तर त्रिक-त्रिक ध्यान, पंचक पद्धतीतील दुसऱ्या ध्यानात उत्पन्न झालेला विचार, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म वितर्क आणि विचार नसलेले (अवितक्क-अविचार) आहेत. वितर्कासोबत उत्पन्न झालेल्या विचाराला 'सविर्तक-सविचार' असेही म्हणता येत नाही, 'अवितर्क-विचारमात्र' असेही म्हणता येत नाही आणि 'अवितर्क-अविचार' असेही म्हणता येत नाही. 1402. Katame dhammā pītisahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato pañca, kiriyato pañca, rūpāvacaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ pītiṃ ṭhapetvā – ime dhammā pītisahagatā. १४०२. कोणते धर्म प्रीतीसोबत असलेले (पीतिसहगत) आहेत? कामावचर कुशलमधील चार सोमनस्ससहगत (सौमनस्यसहगत) चित्तोत्पाद, अकुशलमधील चार, कामावचर कुशलच्या विपाकामधील पाच, क्रियेमधील पाच, कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील रूपावचर द्विक-त्रिक ध्यान, कुशल आणि विपाक यांमधील लोकोत्तर द्विक-त्रिक ध्यान, यांमध्ये उत्पन्न झालेली प्रीती (पीति) वगळून (उरलेले धर्म) – हे धर्म प्रीतीसोबत असलेले (पीतिसहगत) आहेत. 1403. Katame dhammā sukhasahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato cha, kiriyato pañca, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ sukhaṃ ṭhapetvā – ime dhammā sukhasahagatā. १४०३. कोणते धर्म सुखासोबत असलेले (सुखसहगत) आहेत? कामावचर कुशलमधील चार सोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद, अकुशलमधील चार, कामावचर कुशलच्या विपाकामधील सहा, क्रियेमधील पाच, कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील रूपावचर त्रिक-चतुष्क ध्यान, कुशल आणि विपाक यांमधील लोकोत्तर त्रिक-चतुष्क ध्यान, यांमध्ये उत्पन्न झालेले सुख वगळून (उरलेले धर्म) – हे धर्म सुखासोबत असलेले (सुखसहगत) आहेत. 1404. Katame dhammā upekkhāsahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato cha, kāmāvacarakusalassa [Pg.269] vipākato dasa, akusalassa vipākato cha, kiriyato cha, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ upekkhaṃ ṭhapetvā – ime dhammā upekkhāsahagatā. Pīti na pītisahagatā, sukhasahagatā, na upekkhāsahagatā. Sukhaṃ na sukhasahagataṃ, siyā pītisahagataṃ, na upekkhāsahagataṃ, siyā na vattabbaṃ pītisahagatanti. Dve domanassasahagatacittuppādā, dukkhasahagatakāyaviññāṇaṃ, yā ca vedanā upekkhā, rūpañca nibbānañca – ime dhammā na vattabbā pītisahagatātipi, sukhasahagatātipi, upekkhāsahagatātipi. १४०४. कोणते धर्म उपेक्षेसोबत असलेले (उपेक्खासहगत) आहेत? कामावचर कुशलमधील चार उपेक्खासहगत चित्तोत्पाद, अकुशलमधील सहा, कामावचर कुशलच्या विपाकामधील दहा, अकुशलच्या विपाकामधील सहा, क्रियेमधील सहा, कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील रूपावचर चौथे ध्यान, कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील चार अरूप ध्यान, कुशल आणि विपाक यांमधील लोकोत्तर चौथे ध्यान, यांमध्ये उत्पन्न झालेली उपेक्षा (उपेक्खा) वगळून (उरलेले धर्म) – हे धर्म उपेक्षेसोबत असलेले (उपेक्खासहगत) आहेत. प्रीती (पीति) ही प्रीतीसोबत असणारी नसते, ती सुखासोबत असणारी असते, उपेक्षेसोबत असणारी नसते. सुख हे सुखासोबत असणारे नसते, ते कधी प्रीतीसोबत असणारे असू शकते, उपेक्षेसोबत असणारे नसते, कधीकधी ते प्रीतीसोबत असणारे आहे असे म्हणता येत नाही. दोन दोमनस्ससहगत (दौर्मनस्यसहगत) चित्तोत्पाद, दुःखसहगत कायविज्ञान, जी उपेक्षा वेदना आहे ती, रूप आणि निर्वाण – या धर्मांना प्रीतीसोबत असलेले असेही म्हणता येत नाही, सुखासोबत असलेले असेही म्हणता येत नाही आणि उपेक्षेसोबत असलेले असेही म्हणता येत नाही. 1405. Katame dhammā dassanena pahātabbā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo – ime dhammā dassanena pahātabbā. १४०५. कोणते धर्म दर्शनाने नष्ट करण्याजोगे (दस्सनेन पहातब्बा) आहेत? चार दिट्ठिगतसंपयुत्त (दृष्टिगतसंप्रयुक्त) चित्तोत्पाद आणि विचिकिच्छासहगत (विचिकित्सासहगत) चित्तोत्पाद – हे धर्म दर्शनाने नष्ट करण्याजोगे (दस्सनेन पहातब्बा) आहेत. 1406. Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Uddhaccasahagato cittuppādo – ime dhammā bhāvanāya pahātabbā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttā lobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā dassanena pahātabbā siyā bhāvanāya pahātabbā. १४०६. कोणते धर्म भावनेने नष्ट करण्याजोगे (भावनाय पहातब्बा) आहेत? उद्धच्चसहगत (औद्धत्यसहगत) चित्तोत्पाद – हे धर्म भावनेने नष्ट करण्याजोगे (भावनाय पहातब्बा) आहेत. चार दिट्ठिगतविप्पयुत्त (दृष्टिगतविप्रयुक्त) लोभसहगत चित्तोत्पाद आणि दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद – हे धर्म काही प्रमाणात दर्शनाने नष्ट करण्याजोगे आहेत आणि काही प्रमाणात भावनेने नष्ट करण्याजोगे आहेत. 1407. Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā. १४०७. कोणते धर्म दर्शनानेही नष्ट न करण्याजोगे आणि भावनेनेही नष्ट न करण्याजोगे (नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बा) आहेत? चार भूमींमधील कुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म दर्शनानेही नष्ट न करण्याजोगे आणि भावनेनेही नष्ट न करण्याजोगे (नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बा) आहेत. 1408. Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, etthuppannaṃ mohaṃ ṭhapetvā – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. १४०८. कोणते धर्म दर्शनाने नष्ट करण्याजोगे हेतू असलेले (दस्सनेन पहातब्बहेतुका) आहेत? चार दिट्ठिगतसंपयुत्त चित्तोत्पाद, विचिकिच्छासहगत चित्तोत्पाद, यांमध्ये उत्पन्न झालेला मोह वगळून (उरलेले धर्म) – हे धर्म दर्शनाने नष्ट करण्याजोगे हेतू असलेले (दस्सनेन पहातब्बहेतुका) आहेत. 1409. Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā? Uddhaccasahagato cittuppādo, etthuppannaṃ mohaṃ ṭhapetvā – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttā lobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā bhāvanāya pahātabbahetukā. १४०९. कोणते धर्म भावनेने नष्ट करण्याजोगे हेतू असलेले (भावनाय पहातब्बहेतुका) आहेत? उद्धच्चसहगत चित्तोत्पाद, यामध्ये उत्पन्न झालेला मोह वगळून (उरलेले धर्म) – हे धर्म भावनेने नष्ट करण्याजोगे हेतू असलेले (भावनाय पहातब्बहेतुका) आहेत. चार दिट्ठिगतविप्पयुत्त लोभसहगत चित्तोत्पाद आणि दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद – हे धर्म काही प्रमाणात दर्शनाने नष्ट करण्याजोगे हेतू असलेले आहेत आणि काही प्रमाणात भावनेने नष्ट करण्याजोगे हेतू असलेले आहेत. 1410. Katame [Pg.270] dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā? Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā. १४१०. कोणते धर्म दर्शनानेही नष्ट न करण्याजोगे आणि भावनेनेही नष्ट न करण्याजोगे हेतू असलेले (नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका) आहेत? विचिकिच्छासहगत मोह, उद्धच्चसहगत मोह, चार भूमींमधील कुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म दर्शनानेही नष्ट न करण्याजोगे आणि भावनेनेही नष्ट न करण्याजोगे हेतू असलेले (नेव दस्सनेन न भावनाय पहातब्बहेतुका) आहेत. 1411. Katame dhammā ācayagāmino? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ – ime dhammā ācayagāmino. १४११. कोणते धर्म पुनर्जन्माकडे नेणारे (आचयगामी) आहेत? तीन भूमींमधील कुशल आणि अकुशल – हे धर्म पुनर्जन्माकडे नेणारे (आचयगामी) आहेत. 1412. Katame dhammā apacayagāmino? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā apacayagāmino. १४१२. कोणते धर्म संसार कमी करणारे / निर्वाणाकडे नेणारे (अपचयगामी) आहेत? अपरियापन्न असलेले चार मार्ग – हे धर्म संसार कमी करणारे / निर्वाणाकडे नेणारे (अपचयगामी) आहेत. 1413. Katame dhammā nevācayagāmināpacayagāmino? Catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā nevācayagāmināpacayagāmino. १४१३. कोणते धर्म पुनर्जन्माकडेही न नेणारे आणि संसार कमीही न करणारे (नेवाचयगामी-नापचयगामी) आहेत? चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म पुनर्जन्माकडेही न नेणारे आणि संसार कमीही न करणारे (नेवाचयगामी-नापचयगामी) आहेत. 1414. Katame dhammā sekkhā? Cattāro maggā apariyāpannā, heṭṭhimāni ca tīṇi sāmaññaphalāni – ime dhammā sekkhā. १४१४. कोणते धर्म शैक्ष्य (सेक्ख) आहेत? अपरियापन्न असलेले चार मार्ग आणि खालची तीन श्रामण्यफले (सामञ्ञफले) – हे धर्म शैक्ष्य (सेक्ख) आहेत. 1415. Katame dhammā asekkhā? Upariṭṭhimaṃ arahattaphalaṃ – ime dhammā asekkhā. १४१५. कोणते धर्म अशैक्ष्य (असेक्ख) आहेत? सर्वात वरचे अर्हत्त्वफल (अरहत्तफल) – हे धर्म अशैक्ष्य (असेक्ख) आहेत. 1416. Katame dhammā nevasekkhanāsekkhā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā nevasekkhanāsekkhā. १४१६. कोणते धर्म शैक्ष्यही नसलेले आणि अशैक्ष्यही नसलेले (नेवसेक्ख-नासेक्ख) आहेत? तीन भूमींमधील कुशल, अकुशल, तीन भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म शैक्ष्यही नसलेले आणि अशैक्ष्यही नसलेले (नेवसेक्ख-नासेक्ख) आहेत. 1417. Katame dhammā parittā? Kāmāvacarakusalaṃ, akusalaṃ, sabbo kāmāvacarassa vipāko, kāmāvacarakiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā parittā. १४१७. कोणते धर्म मर्यादित / लहान प्रभाव असलेले (परित्त) आहेत? कामावचर कुशल, अकुशल, सर्व कामावचर विपाक, कामावचर क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म मर्यादित / लहान प्रभाव असलेले (परित्त) आहेत. 1418. Katame dhammā mahaggatā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, kusalābyākatā – ime dhammā mahaggatā. १४१८. कोणते धर्म श्रेष्ठ अवस्थेला पोहोचलेले (महग्गत) आहेत? रूपावचर आणि अरूपावचर कुशल व अव्याकृत – हे धर्म श्रेष्ठ अवस्थेला पोहोचलेले (महग्गत) आहेत. 1419. Katame dhammā appamāṇā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā appamāṇā. १४१९. कोणते धर्म अमर्याद (अप्पमाण) आहेत? अपरियापन्न असलेले चार मार्ग, चार श्रामण्यफले (सामञ्ञफले) आणि निर्वाण – हे धर्म अमर्याद (अप्पमाण) आहेत. 1420. Katame [Pg.271] dhammā parittārammaṇā? Sabbo kāmāvacarassa vipāko, kiriyāmanodhātu, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu somanassasahagatā – ime dhammā parittārammaṇā. १४२०. कोणते धर्म मर्यादित गोष्टींचे आलंबन असलेले (परित्तारम्मण) आहेत? सर्व कामावचर विपाक, क्रिया-मनोधातू आणि सोमनस्ससहगत क्रिया-मनोविज्ञानधातू – हे धर्म मर्यादित गोष्टींचे आलंबन असलेले (परित्तारम्मण) आहेत. 1421. Katame dhammā mahaggatārammaṇā? Viññāṇañcāyatanaṃ, nevasaññānāsaññāyatanaṃ – ime dhammā mahaggatārammaṇā. १४२१. कोणते धर्म श्रेष्ठ गोष्टींचे आलंबन असलेले (महग्गतारम्मण) आहेत? विञ्ञาणञ्चायतन आणि नेवसञ्ञानासञ्ञायतन – हे धर्म श्रेष्ठ गोष्टींचे आलंबन असलेले (महग्गतारम्मण) आहेत. 1422. Katame dhammā appamāṇārammaṇā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni – ime dhammā appamāṇārammaṇā. Kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇavippayuttacittuppādā, kiriyato cattāro ñāṇavippayuttacittuppādā, sabbaṃ akusalaṃ – ime dhammā siyā parittārammaṇā, siyā mahaggatārammaṇā, na appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā parittārammaṇātipi, mahaggatārammaṇātipi. Kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā, kiriyato cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca kiriyato ca, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā – ime dhammā siyā parittārammaṇā, siyā mahaggatārammaṇā, siyā appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā parittārammaṇātipi, mahaggatārammaṇātipi, appamāṇārammaṇātipi. Rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, ākāsānañcāyatanaṃ, ākiñcaññāyatanaṃ – ime dhammā na vattabbā parittārammaṇātipi, mahaggatārammaṇātipi, appamāṇārammaṇātipi. Rūpañca nibbānañca anārammaṇā. १४२२. कोणते धर्म 'अप्पमाणारम्मण' (अप्रमाण-आलंबन असलेले) आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग आणि चार सामञ्ञफल - हे धर्म 'अप्पमाणारम्मण' आहेत. कामावचर कुशल चित्तोत्पादांमधील चार ज्ञानविप्रयुक्त चित्तोत्पाद, क्रिया चित्तोत्पादांमधील चार ज्ञानविप्रयुक्त चित्तोत्पाद आणि सर्व अकुशल धर्म - हे धर्म कधी 'परित्तारम्मण' (परित्त-आलंबन असलेले) असतात, कधी 'महग्गतारम्मण' (महग्गत-आलंबन असलेले) असतात, पण 'अप्पमाणारम्मण' नसतात; आणि कधी ते 'परित्तारम्मण' आहेत असेही किंवा 'महग्गतारम्मण' आहेत असेही म्हणता येत नाही. कामावचर कुशल चित्तोत्पादांमधील चार ज्ञानसंप्रयुक्त चित्तोत्पाद, क्रिया चित्तोत्पादांमधील चार ज्ञानसंप्रयुक्त चित्तोत्पाद, कुशल व क्रिया रूपाने असणारे रूपावचर चौथे ध्यान आणि उपेक्षासहगत क्रिया-अहेतुक मनोविज्ञानधातू - हे धर्म कधी 'परित्तारम्मण' असतात, कधी 'महग्गतारम्मण' असतात, कधी 'अप्पमाणारम्मण' असतात; आणि कधी ते 'परित्तारम्मण' आहेत असेही, 'महग्गतारम्मण' आहेत असेही किंवा 'अप्पमाणारम्मण' आहेत असेही म्हणता येत नाही. कुशल, विपाक आणि क्रिया रूपाने असणारे रूपावचर त्रिक व चतुष्क ध्यान, चौथ्या ध्यानाचा विपाक, आकासानञ्चायतन आणि आकिञ्चञ्ञायतन - या धर्मांना 'परित्तारम्मण' आहेत असेही, 'महग्गतारम्मण' आहेत असेही किंवा 'अप्पमाणारम्मण' आहेत असेही म्हणता येत नाही. रूप आणि निर्वाण हे 'अनालंबन' (आलंबन नसलेले) आहेत. 1423. Katame dhammā hīnā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā hīnā. १४२३. कोणते धर्म 'हीन' (कनिष्ठ) आहेत? बारा अकुशल चित्तोत्पाद - हे धर्म 'हीन' आहेत. 1424. Katame dhammā majjhimā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā majjhimā. १४२४. कोणते धर्म 'मज्झिम' (मध्यम) आहेत? तीन भूमींमधील कुशल, तीन भूमींमधील विपाक, three भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप - हे धर्म 'मज्झिम' आहेत. 1425. Katame dhammā paṇītā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā paṇītā. १४२५. कोणते धर्म 'पणीत' (उत्कृष्ट) आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग, चार सामञ्ञफल आणि निर्वाण - हे धर्म 'पणीत' आहेत. 1426. Katame dhammā micchattaniyatā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā micchattaniyatā, siyā aniyatā. १४२६. कोणते धर्म 'मिच्छत्त नियत' (मिथ्यात्वाने नियत) आहेत? चार दृष्टिगतसंप्रयुक्त चित्तोत्पाद आणि दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद - हे धर्म कधी 'मिच्छत्त नियत' असतात, तर कधी 'अनियत' असतात. 1427. Katame [Pg.272] dhammā sammattaniyatā? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā sammattaniyatā. १४२७. कोणते धर्म 'सम्मत नियत' (सम्यक्त्वाने नियत) आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग - हे धर्म 'सम्मत नियत' आहेत. 1428. Katame dhammā aniyatā? Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā aniyatā. १४२८. कोणते धर्म 'अनियत' (अनिश्चित) आहेत? चार दृष्टिगतविप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पाद, विचिकित्सासहगत चित्तोत्पाद, उद्धच्चसहगत चित्तोत्पाद, तीन भूमींमधील कुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण - हे धर्म 'अनियत' आहेत. 1429. Katame dhammā maggārammaṇā? Kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā, kiriyato cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā – ime dhammā siyā maggārammaṇā, na maggahetukā; siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā maggārammaṇātipi, maggādhipatinotipi. Cattāro ariyamaggā na maggārammaṇā, maggahetukā; siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā maggādhipatinoti. Rūpāvacaracatutthaṃ jhānaṃ kusalato ca kiriyato ca, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā – ime dhammā siyā maggārammaṇā; na maggahetukā, na maggādhipatino; siyā na vattabbā maggārammaṇāti. Kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇavippayuttacittuppādā, sabbaṃ akusalaṃ, sabbo kāmāvacarassa vipāko, kiriyato cha cittuppādā, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāri ca sāmaññaphalāni – ime dhammā na vattabbā maggārammaṇātipi, maggahetukātipi, maggādhipatinotipi. Rūpañca nibbānañca anārammaṇā. १४२९. कोणते धर्म 'मग्गारम्मण' (मार्गाचे आलंबन असलेले) आहेत? कामावचर कुशल चित्तोत्पादांमधील चार ज्ञानसंप्रयुक्त चित्तोत्पाद आणि क्रिया चित्तोत्पादांमधील चार ज्ञानसंप्रयुक्त चित्तोत्पाद - हे धर्म कधी 'मग्गारम्मण' असतात, पण 'मग्गहेतुक' (मार्ग-हेतू असलेले) नसतात; कधी 'मग्गाधिपति' (मार्गाचे अधिपती असलेले) असतात, आणि कधी ते 'मग्गारम्मण' आहेत असेही किंवा 'मग्गाधिपति' आहेत असेही म्हणता येत नाही. चार आर्यमार्ग हे 'मग्गारम्मण' नसतात, तर 'मग्गहेतुक' असतात; ते कधी 'मग्गाधिपति' असतात, आणि कधी ते 'मग्गाधिपति' आहेत असे म्हणता येत नाही. कुशल व क्रिया रूपाने असणारे रूपावचर चौथे ध्यान आणि उपेक्षासहगत क्रिया-अहेतुक मनोविज्ञानधातू - हे धर्म कधी 'मग्गारम्मण' असतात; पण 'मग्गहेतुक' नसतात, 'मग्गाधिपति' नसतात; आणि कधी ते 'मग्गारम्मण' आहेत असे म्हणता येत नाही. कामावचर कुशल चित्तोत्पादांमधील चार ज्ञानविप्रयुक्त चित्तोत्पाद, सर्व अकुशल, सर्व कामावचर विपाक, क्रिया चित्तोत्पादांमधील सहा चित्तोत्पाद, कुशल, विपाक व क्रिया रूपाने असणारे रूपावचर त्रिक व चतुष्क ध्यान, चौथ्या ध्यानाचा विपाक, कुशल, विपाक व क्रिया रूपाने असणारे चार आरुप्प (अरूप ध्यान) आणि चार सामञ्ञफल - या धर्मांना 'मग्गारम्मण' आहेत असेही, 'मग्गहेतुक' आहेत असेही किंवा 'मग्गाधिपति' आहेत असेही म्हणता येत नाही. रूप आणि निर्वाण हे 'अनालंबन' आहेत. 1430. Katame dhammā uppannā? Catūsu bhūmīsu vipāko, yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā siyā uppannā, siyā uppādino; na vattabbā anuppannāti. Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ na kammassa katattā – ime dhammā siyā uppannā, siyā anuppannā, na vattabbā uppādinoti. Nibbānaṃ na vattabbaṃ uppannantipi, anuppannantipi, uppādinotipi. १४३०. कोणते धर्म 'उप्पन्न' (उत्पन्न झालेले) आहेत? चार भूमींमधील विपाक आणि कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होणारे जे रूप आहे - हे धर्म कधी 'उप्पन्न' असतात, तर कधी 'उप्पादी' (उत्पन्न होणारे) असतात; त्यांना 'अनुप्पन्न' (अनुत्पन्न) असे म्हणता येत नाही. चार भूमींमधील कुशल, अकुशल, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न न होणारे जे रूप आहे - हे धर्म कधी 'उप्पन्न' असतात, तर कधी 'अनुप्पन्न' असतात; त्यांना 'उप्पादी' असे म्हणता येत नाही. निर्वाणाला 'उप्पन्न' असेही, 'अनुप्पन्न' असेही किंवा 'उप्पादी' असेही म्हणता येत नाही. 1431. Nibbānaṃ ṭhapetvā sabbe dhammā siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā. Nibbānaṃ na vattabbaṃ atītantipi, anāgatantipi, paccuppannantipi. १४३१. निर्वाण वगळता सर्व धर्म कधी 'अतीत' (भूतकाळ), कधी 'अनागत' (भविष्यकाळ), तर कधी 'पच्चुप्पन्न' (वर्तमानकाळ) असतात. निर्वाणाला 'अतीत' असेही, 'अनागत' असेही किंवा 'पच्चुप्पन्न' असेही म्हणता येत नाही. 1432. Katame [Pg.273] dhammā atītārammaṇā? Viññāṇañcāyatanaṃ, nevasaññānāsaññāyatanaṃ – ime dhammā atītārammaṇā. १४३२. कोणते धर्म 'अतीतारम्मण' (अतीत-आलंबन असलेले) आहेत? विञ्ञाणञ्चायतन आणि नेवसञ्ञानासञ्ञायतन - हे धर्म 'अतीतारम्मण' आहेत. 1433. Niyogā anāgatārammaṇā natthi. १४३३. निश्चितपणे 'अनागतारम्मण' (अनागत-आलंबन असलेले) धर्म नाहीत. 1434. Katame dhammā paccuppannārammaṇā? Dvepañcaviññāṇāni, tisso ca manodhātuyo – ime dhammā paccuppannārammaṇā. Kāmāvacarakusalassa vipākato dasa cittuppādā, akusalassa vipākato manoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu somanassasahagatā – ime dhammā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā. Kāmāvacarakusalaṃ, akusalaṃ, kiriyato nava cittuppādā, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca kiriyato ca – ime dhammā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā; siyā na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi. Rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, ākāsānañcāyatanaṃ, ākiñcaññāyatanaṃ, cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni – ime dhammā na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi. Rūpañca nibbānañca anārammaṇā. १४३४. कोणते धर्म 'पच्चुप्पन्नारम्मण' (प्रत्युत्पन्न-आलंबन असलेले) आहेत? द्विपञ्चविज्ञान आणि तीन मनोधातू - हे धर्म 'पच्चुप्पन्नारम्मण' आहेत. कामावचर कुशलाच्या विपाकातील दहा चित्तोत्पाद, अकुशलाच्या विपाकातील उपेक्षासहगत मनोविज्ञानधातू आणि सोमनस्यसहगत क्रिया-अहेतुक मनोविज्ञानधातू - हे धर्म कधी 'अतीतारम्मण' असतात, कधी 'अनागतारम्मण' असतात, तर कधी 'पच्चुप्पन्नारम्मण' असतात. कामावचर कुशल, अकुशल, क्रिया चित्तोत्पादांमधील नऊ चित्तोत्पाद, कुशल व क्रिया रूपाने असणारे रूपावचर चौथे ध्यान - हे धर्म कधी 'अतीतारम्मण' असतात, कधी 'अनागतारम्मण' असतात, तर कधी 'पच्चुप्पन्नारम्मण' असतात; आणि कधी ते 'अतीतारम्मण' आहेत असेही, 'अनागतारम्मण' आहेत असेही किंवा 'पच्चुप्पन्नारम्मण' आहेत असेही म्हणता येत नाही. कुशल, विपाक व क्रिया रूपाने असणारे रूपावचर त्रिक व चतुष्क ध्यान, चौथ्या ध्यानाचा विपाक, आकासानञ्चायतन, आकिञ्चञ्ञायतन, चार अपरियापन्न मार्ग आणि चार सामञ्ञफल - या धर्मांना 'अतीतारम्मण' आहेत असेही, 'अनागतारम्मण' आहेत असेही किंवा 'पच्चुप्पन्नारम्मण' आहेत असेही म्हणता येत नाही. रूप आणि निर्वाण हे 'अनालंबन' आहेत. 1435. Anindriyabaddharūpañca nibbānañca ṭhapetvā, sabbe dhammā siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā. Anindriyabaddharūpañca nibbānañca bahiddhā. १४३५. अनिन्द्रियबद्ध रूप आणि निर्वाण वगळता, सर्व धर्म कधी 'अज्झत्त' (अंतर्गत), कधी 'बहिद्धा' (बाह्य), तर कधी 'अज्झत्तबहिद्धा' (अंतर्गत व बाह्य) असतात. अनिन्द्रियबद्ध रूप आणि निर्वाण हे 'बहिद्धा' (बाह्य) आहेत. 1436. Katame dhammā ajjhattārammaṇā? Viññāṇañcāyatanaṃ, nevasaññānāsaññāyatanaṃ – ime dhammā ajjhattārammaṇā. १४३६. कोणते धर्म अज्झत्तारम्मण (अध्यात्म-आलंबन असलेले) आहेत? विञ्ञाणञ्चायतन (विज्ञानानंत्यायतण) आणि नेवसञ्ञानासञ्ञायतन (नैवसंज्ञानासंज्ञायतन) - हे धर्म अज्झत्तारम्मण आहेत. 1437. Katame dhammā bahiddhārammaṇā? Rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, ākāsānañcāyatanaṃ, cattāro maggā apariyāpannā cattāri ca sāmaññaphalāni – ime dhammā bahiddhārammaṇā. Rūpaṃ ṭhapetvā, sabbeva kāmāvacarā kusalākusalābyākatā dhammā, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca kiriyato ca – ime dhammā siyā ajjhattārammaṇā, siyā [Pg.274] bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā. Ākiñcaññāyatanaṃ na vattabbaṃ ajjhattārammaṇantipi, bahiddhārammaṇantipi, ajjhattabahiddhārammaṇantipi. Rūpañca nibbānañca anārammaṇā. १४३७. कोणते धर्म बहिद्धारम्मण (बाह्य-आलंबन असलेले) आहेत? कुशल, विपाक आणि क्रिया या रूपाने असणारे रूपावचर त्रिक आणि चतुष्क ध्यान, चौथ्या ध्यानाचा विपाक, आकासानञ्चायतन (आकाशानंत्यायतण), चार अपरियापन्न (लोकोत्तर) मार्ग आणि चार सामञ्ञफल (श्रामण्यफळे) - हे धर्म बहिद्धारम्मण आहेत. रूप वगळता, सर्वच कामावचर कुशल, अकुशल आणि अव्याकृत धर्म, तसेच कुशल आणि क्रिया रूपाने असणारे रूपावचर चौथे ध्यान - हे धर्म कधी अज्झत्तारम्मण, कधी बहिद्धारम्मण, तर कधी अज्झत्तबहिद्धारम्मण (अध्यात्म-बाह्य-आलंबन असलेले) असू शकतात. आकिञ्चञ्ञायतन (आकिंचन्यायतन) हे अज्झत्तारम्मण आहे असेही म्हणता येत नाही, बहिद्धारम्मण आहे असेही म्हणता येत नाही आणि अज्झत्तबहिद्धारम्मण आहे असेही म्हणता येत नाही. रूप आणि निर्वाण हे अनारम्मण (आलंबन नसलेले) आहेत. 1438. Katame dhammā sanidassanasappaṭighā? Rūpāyatanaṃ – ime dhammā sanidassanasappaṭighā. १४३८. कोणते धर्म सनिदस्सन-सप्पटिघ (दृश्यमान आणि सप्रतिघ) आहेत? रूपायतन - हे धर्म सनिदस्सन-सप्पटिघ आहेत. 1439. Katame dhammā anidassanasappaṭighā? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – ime dhammā anidassanasappaṭighā. १४३९. कोणते धर्म अनिदस्सन-सप्पटिघ (अदृश्यमान परंतु सप्रतिघ) आहेत? चक्खायतन (चक्षुरायतन)... पे०... फोट्ठब्बायतन (स्प्रष्टव्यायतन) - हे धर्म अनिदस्सन-सप्पटिघ आहेत. 1440. Katame dhammā anidassanaappaṭighā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, nibbānañca – ime dhammā anidassanaappaṭighā. १४४०. कोणते धर्म अनिदस्सन-अप्पटिघ (अदृश्यमान आणि अप्रतिघ) आहेत? चारही भूमींमधील कुशल, अकुशल, चारही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, आणि जे रूप अनिदस्सन (अदृश्यमान) व अप्पटिघ (अप्रतिघ) असून धम्मायतन-परियापन्न (धर्मायतन-अंतर्गत) आहे, आणि निर्वाण - हे धर्म अनिदस्सन-अप्पटिघ आहेत. Tikaṃ. त्रिक समाप्त. Dukaatthuddhāro दुक-अत्थुद्धार (दुकांचे संकलन) Hetugocchakaṃ हेतुगोच्छक (हेतु-गुच्छ) 1441. Katame dhammā hetū? Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū. Alobho kusalahetu, adoso kusalahetu, catūsu bhūmīsu kusalesu uppajjanti. Amoho kusalahetu, kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇavippayutte cittuppāde ṭhapetvā, catūsu bhūmīsu kusalesu uppajjati. १४४१. कोणते धर्म हेतू आहेत? तीन कुशल हेतू, three अकुशल हेतू आणि तीन अव्याकृत हेतू. अलोभ कुशलहेतू आणि अदोष कुशलहेतू हे चारही भूमींमधील कुशल चित्तांमध्ये उत्पन्न होतात. अमोह कुशलहेतू हा कामावचर कुशलांमधील चार ज्ञानविप्रयुक्त चित्तोत्पादांना वगळून, चारही भूमींमधील कुशल चित्तांमध्ये उत्पन्न होतो. Lobho aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Doso dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Moho sabbākusalesu uppajjati. लोभ हा आठ लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो. दोष हा दोन दोमनस्ससहगत (दौर्मनस्यसहगत) चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो. मोह हा सर्व अकुशल चित्तांमध्ये उत्पन्न होतो. Alobho vipākahetu adoso vipākahetu, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, catūsu bhūmīsu vipākesu uppajjanti. Amoho vipākahetu, kāmāvacarassa vipākato ahetuke [Pg.275] cittuppāde ṭhapetvā, cattāro ñāṇavippayutte cittuppāde ṭhapetvā, catūsu bhūmīsu vipākesu uppajjati. अलोभ विपाकहेतू आणि अदोष विपाकहेतू हे कामावचर विपाकांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून, चारही भूमींमधील विपाक चित्तांमध्ये उत्पन्न होतात. अमोह विपाकहेतू हा कामावचर विपाकांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून आणि चार ज्ञानविप्रयुक्त चित्तोत्पादांना वगळून, चारही भूमींमधील विपाक चित्तांमध्ये उत्पन्न होतो. Alobho kiriyahetu adoso kiriyahetu, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, tīsu bhūmīsu kiriyesu uppajjanti. Amoho kiriyahetu, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, cattāro ñāṇavippayutte cittuppāde ṭhapetvā, tīsu bhūmīsu kiriyesu uppajjati – ime dhammā hetū. अलोभ क्रियाहेतू आणि अदोष क्रियाहेतू हे कामावचर क्रियांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून, तिन्ही भूमींमधील क्रिया चित्तांमध्ये उत्पन्न होतात. अमोह क्रियाहेतू हा कामावचर क्रियांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून आणि चार ज्ञानविप्रयुक्त चित्तोत्पादांना वगळून, तिन्ही भूमींमधील क्रिया चित्तांमध्ये उत्पन्न होतो - हे धर्म हेतू आहेत. 1442. Katame dhammā na hetū? Ṭhapetvā hetū, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na hetū. १४४२. कोणते धर्म न-हेतू (हेतू नसलेले) आहेत? हेतूंना वगळून, चारही भूमींमधील कुशल, अकुशल, चारही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण - हे धर्म न-हेतू आहेत. 1443. Katame dhammā sahetukā? Vicikicchāsahagataṃ uddhaccasahagataṃ mohaṃ ṭhapetvā avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ – ime dhammā sahetukā. १४४३. कोणते धर्म सहेतुक आहेत? विचिकित्सासहगत आणि उद्धच्चसहगत मोहाला वगळून उर्वरित अकुशल, चारही भूमींमधील कुशल, कामावचर विपाकांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून चारही भूमींमधील विपाक, आणि कामावचर क्रियांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत - हे धर्म सहेतुक आहेत. 1444. Katame dhammā ahetukā? Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, dvepañcaviññāṇāni, tisso ca manodhātuyo, pañca ca ahetukamanoviññāṇadhātuyo, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā ahetukā. १४४४. कोणते धर्म अहेतुक आहेत? विचिकित्सासहगत मोह, उद्धच्चसहगत मोह, दोन पंचविज्ञान, तीन मनोधातू, पाच अहेतुक मनोविज्ञानधातू, रूप आणि निर्वाण - हे धर्म अहेतुक आहेत. 1445. Katame dhammā hetusampayuttā? Vicikicchāsahagataṃ uddhaccasahagataṃ mohaṃ ṭhapetvā avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ – ime dhammā hetusampayuttā. १४४५. कोणते धर्म हेतुसंप्रयुक्त आहेत? विचिकित्सासहगत आणि उद्धच्चसहगत मोहाला वगळून उर्वरित अकुशल, चारही भूमींमधील कुशल, कामावचर विपाकांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून चारही भूमींमधील विपाक, आणि कामावचर क्रियांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत - हे धर्म हेतुसंप्रयुक्त आहेत. 1446. Katame dhammā hetuvippayuttā? Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, dvepañcaviññāṇāni tisso ca manodhātuyo pañca ca ahetukamanoviññāṇadhātuyo, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā hetuvippayuttā. १४४६. कोणते धर्म हेतुविप्रयुक्त आहेत? विचिकित्सासहगत मोह, उद्धच्चसहगत मोह, दोन पंचविज्ञान, तीन मनोधातू, पाच अहेतुक मनोविज्ञानधातू, रूप आणि निर्वाण - हे धर्म हेतुविप्रयुक्त आहेत. 1447. Katame [Pg.276] dhammā hetū ceva sahetukā ca? Yattha dve tayo hetū ekato uppajjanti – ime dhammā hetū ceva sahetukā ca. १४४७. कोणते धर्म हेतू देखील आहेत आणि सहेतुक देखील आहेत? ज्या चित्तात दोन किंवा तीन हेतू एकत्र उत्पन्न होतात - हे धर्म हेतू देखील आहेत आणि सहेतुक देखील आहेत. 1448. Katame dhammā sahetukā ceva na ca hetū? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, etthuppanne hetū ṭhapetvā – ime dhammā sahetukā ceva na ca hetū. Ahetukā dhammā na vattabbā – hetū ceva sahetukā cātipi, sahetukā ceva na ca hetūtipi. १४४८. कोणते धर्म सहेतुक आहेत परंतु हेतू नाहीत? चारही भूमींमधील कुशल, अकुशल, कामावचर विपाकांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून चारही भूमींमधील विपाक, कामावचर क्रियांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, आणि या चित्तांमध्ये उत्पन्न होणाऱ्या हेतूंना वगळून - हे धर्म सहेतुक आहेत परंतु हेतू नाहीत. अहेतुक धर्मांविषयी 'ते हेतू देखील आहेत आणि सहेतुक देखील आहेत' असेही म्हणता येत नाही, आणि 'ते सहेतुक आहेत परंतु हेतू नाहीत' असेही म्हणता येत नाही. 1449. Katame dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca? Yattha dve tayo hetū ekato uppajjanti – ime dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca. १४४९. कोणते धर्म हेतू देखील आहेत आणि हेतुसंप्रयुक्त देखील आहेत? ज्या चित्तात दोन किंवा तीन हेतू एकत्र उत्पन्न होतात - हे धर्म हेतू देखील आहेत आणि हेतुसंप्रयुक्त देखील आहेत. 1450. Katame dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, etthuppanne hetū ṭhapetvā – ime dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū. Hetuvippayuttā dhammā na vattabbā – hetū ceva hetusampayuttā cātipi, hetusampayuttā ceva na ca hetūtipi. १४५०. कोणते धर्म हेतुसंप्रयुक्त आहेत परंतु हेतू नाहीत? चारही भूमींमधील कुशल, अकुशल, कामावचर विपाकांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून चारही भूमींमधील विपाक, कामावचर क्रियांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, आणि या चित्तांमध्ये उत्पन्न होणाऱ्या हेतूंना वगळून - हे धर्म हेतुसंप्रयुक्त आहेत परंतु हेतू नाहीत. हेतुविप्रयुक्त धर्मांविषयी 'ते हेतू देखील आहेत आणि हेतुसंप्रयुक्त देखील आहेत' असेही म्हणता येत नाही, आणि 'ते हेतुसंप्रयुक्त आहेत परंतु हेतू नाहीत' असेही म्हणता येत नाही. 1451. Katame dhammā na hetū sahetukā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, etthuppanne hetū ṭhapetvā – ime dhammā na hetū sahetukā. १४५१. कोणते धर्म न-हेतू परंतु सहेतुक आहेत? चारही भूमींमधील कुशल, अकुशल, कामावचर विपाकांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून चारही भूमींमधील विपाक, कामावचर क्रियांमधील अहेतुक चित्तोत्पादांना वगळून तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, आणि या चित्तांमध्ये उत्पन्न होणाऱ्या हेतूंना वगळून - हे धर्म न-हेतू परंतु सहेतुक आहेत. 1452. Katame dhammā na hetū ahetukā? Dvepañcaviññāṇāni, tisso ca manodhātuyo, pañca ca ahetukamanoviññāṇadhātuyo, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na hetū ahetukā. Hetū dhammā na vattabbā – na hetū sahetukātipi, na hetū ahetukātipi. १४५२. कोणते धर्म 'न हेतू अहेतुक' (हेतू नसलेले आणि हेतूविरहित) आहेत? द्विपंचविज्ञान (दहा विज्ञान), तीन मनोधातू, पाच अहेतुक मनोविज्ञानधातू, रूप आणि निर्वाण - हे धर्म 'न हेतू अहेतुक' आहेत. हेतू असलेल्या धर्मांना 'न हेतू सहेतुक' असेही म्हणता येत नाही आणि 'न हेतू अहेतुक' असेही म्हणता येत नाही. Cūḷantaradukaṃ चूळंतरदुक 1453. Katame [Pg.277] dhammā sappaccayā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā sappaccayā. १४५३. कोणते धर्म सप्रत्यय (प्रत्यय/कारणयुक्त) आहेत? चार भूमींमधील कुशल, अकुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप - हे धर्म सप्रत्यय आहेत. 1454. Katame dhammā appaccayā? Nibbānaṃ – ime dhammā appaccayā. १४५४. कोणते धर्म अप्रत्यय (प्रत्यय/कारणरहित) आहेत? निर्वाण - हे धर्म अप्रत्यय आहेत. 1455. Katame dhammā saṅkhatā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṅkhatā. १४५५. कोणते धर्म संस्कृत (संस्कारित/उत्पादित) आहेत? चार भूमींमधील कुशल, अकुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप - हे धर्म संस्कृत आहेत. 1456. Katame dhammā asaṅkhatā? Nibbānaṃ – ime dhammā asaṅkhatā. १४५६. कोणते धर्म असंस्कृत (असंस्कारित) आहेत? निर्वाण - हे धर्म असंस्कृत आहेत. 1457. Katame dhammā sanidassanā? Rūpāyatanaṃ – ime dhammā sanidassanā. १४५७. कोणते धर्म सनिदर्शन (दृश्यमान) आहेत? रूपायतन - हे धर्म सनिदर्शन आहेत. 1458. Katame dhammā anidassanā? Cakkhāyatanaṃ …pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, nibbānañca – ime dhammā anidassanā. १४५८. कोणते धर्म अनिदर्शन (अदृश्य) आहेत? चक्षुरायतन... पे... स्प्रष्टव्यायतन, चार भूमींमधील कुशल, अकुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, आणि जे अनिदर्शन व अप्रतिघ रूप धर्मायतन-परियापन्न (धर्मायतनात समाविष्ट) आहे ते, आणि निर्वाण - हे धर्म अनिदर्शन आहेत. 1459. Katame dhammā sappaṭighā? Cakkhāyatanaṃ…pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ – ime dhammā sappaṭighā. १४५९. कोणते धर्म सप्रतिघ (स्पर्शक्षम) आहेत? चक्षुरायतन... पे... स्प्रष्टव्यायतन - हे धर्म सप्रतिघ आहेत. 1460. Katame dhammā appaṭighā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ, nibbānañca – ime dhammā appaṭighā. १४६०. कोणते धर्म अप्रतिघ (अस्पर्शक्षम) आहेत? चार भूमींमधील कुशल, अकुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, आणि जे अनिदर्शन व अप्रतिघ रूप धर्मायतन-परियापन्न आहे ते, आणि निर्वाण - हे धर्म अप्रतिघ आहेत. 1461. Katame dhammā rūpino? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – ime dhammā rūpino. १४६१. कोणते धर्म रूपी (भौतिक) आहेत? चार महाभूत आणि चार महाभूतांवर आधारित असलेले उपादाय रूप - हे धर्म रूपी आहेत. 1462. Katame dhammā arūpino? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, nibbānañca – ime dhammā arūpino. १४६२. कोणते धर्म अरूपी (अभौतिक) आहेत? चार भूमींमधील कुशल, अकुशल, चार भूमींमधील विपाक, three भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि निर्वाण - हे धर्म अरूपी आहेत. 1463. Katame [Pg.278] dhammā lokiyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā lokiyā. १४६३. कोणते धर्म लौकिक आहेत? तीन भूमींमधील कुशल, अकुशल, तीन भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप - हे धर्म लौकिक आहेत. 1464. Katame dhammā lokuttarā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā lokuttarā. Sabbe dhammā kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā. १४६४. कोणते धर्म लोकोत्तर आहेत? अपरियापन्न (संसारात समाविष्ट नसलेले) चार मार्ग, चार श्रामण्यफले आणि निर्वाण - हे धर्म लोकोत्तर आहेत. सर्व धर्म काहींनी जाणता येण्याजोगे आहेत, तर काहींनी न जाणता येण्याजोगे आहेत. Āsavagocchakaṃ आसवगोच्छक 1465. Katame dhammā āsavā? Cattāro āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo. Kāmāsavo aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati bhavāsavo catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati diṭṭhāsavo catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjati. Avijjāsavo sabbākusalesu uppajjati – ime dhammā āsavā. १४६५. कोणते धर्म आसव आहेत? चार आसव आहेत - कामासव, भवासव, दिट्ठआसव (दृष्ट्यासव) आणि अविद्यासव. कामासव हा लोभसहगत आठ चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो; भवासव हा दृष्टीगतविप्रयुक्त लोभसहगत चार चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो; दिट्ठआसव हा दृष्टीगतसंप्रयुक्त चार चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो; अविद्यासव हा सर्व अकुशल चित्तांमध्ये उत्पन्न होतो - हे धर्म आसव आहेत. 1466. Katame dhammā no āsavā? Ṭhapetvā āsave avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no āsavā. १४६६. कोणते धर्म 'नो आसव' (आसव नसलेले) आहेत? आसव वगळून उर्वरित अकुशल, चार भूमींमधील कुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण - हे धर्म 'नो आसव' आहेत. 1467. Katame dhammā sāsavā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā sāsavā. १४६७. कोणते धर्म सास्रव (आसवांचे आलंबन असणारे) आहेत? तीन भूमींमधील कुशल, अकुशल, तीन भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप - हे धर्म सास्रव आहेत. 1468. Katame dhammā anāsavā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anāsavā. १४६८. कोणते धर्म अनास्रव (आसवांचे आलंबन नसलेले) आहेत? अपरियापन्न चार मार्ग, चार श्रामण्यफले आणि निर्वाण - हे धर्म अनास्रव आहेत. 1469. Katame dhammā āsavasampayuttā? Dve domanassasahagatacittuppādā etthuppannaṃ mohaṃ ṭhapetvā, vicikicchāsahagataṃ uddhaccasahagataṃ mohaṃ ṭhapetvā, avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā āsavasampayuttā. १४६९. कोणते धर्म आसवसंप्रयुक्त (आसवांनी युक्त) आहेत? दोन दौर्मनस्यसहगत चित्तोत्पाद, यांमध्ये उत्पन्न होणारा मोह वगळून; विचिकित्सासहगत मोह आणि औद्धत्यसहगत मोह वगळून, उर्वरित अकुशल - हे धर्म आसवसंप्रयुक्त आहेत. 1470. Katame [Pg.279] dhammā āsavavippayuttā? Dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppanno moho, vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā āsavavippayuttā. १४७०. कोणते धर्म आसवविप्रयुक्त (आसवांपासून विलग) आहेत? दोन दौर्मनस्यसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होणारा मोह, विचिकित्सासहगत मोह, औद्धत्यसहगत मोह, चार भूमींमधील कुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण - हे धर्म आसवविप्रयुक्त आहेत. 1471. Katame dhammā āsavā ceva sāsavā ca? Teva āsavā āsavā ceva sāsavā ca. १४७१. कोणते धर्म आसव आणि सास्रव दोन्ही आहेत? तेच आसव जे आसवही आहेत आणि सास्रवही आहेत. 1472. Katame dhammā sāsavā ceva no ca āsavā? Ṭhapetvā āsave, avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā sāsavā ceva no ca āsavā. Anāsavā dhammā na vattabbā – āsavā ceva sāsavā cātipi, sāsavā ceva no ca āsavātipi. १४७२. कोणते धर्म सास्रव आहेत पण आसव नाहीत? आसव वगळून उर्वरित अकुशल, तीन भूमींमधील कुशल, three भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप - हे धर्म सास्रव आहेत पण आसव नाहीत. अनास्रव धर्मांना 'आसव आणि सास्रव' असेही म्हणता येत नाही, आणि 'सास्रव पण आसव नाही' असेही म्हणता येत नाही. 1473. Katame dhammā āsavā ceva āsavasampayuttā ca? Yattha dve tayo āsavā ekato uppajjanti – ime dhammā āsavā ceva āsavasampayuttā ca. १४७३. कोणते धर्म आसव आणि आसवसंप्रयुक्त दोन्ही आहेत? ज्या चित्तोत्पादामध्ये दोन किंवा तीन आसव एकत्र उत्पन्न होतात - हे धर्म आसव आणि आसवसंप्रयुक्त दोन्ही आहेत. 1474. Katame dhammā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā? Ṭhapetvā āsave, avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā āsavasampayuttā ceva no ca āsavā. Āsavavippayuttā dhammā na vattabbā – āsavā ceva āsavasampayuttā cātipi, āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi. १४७४. कोणते धर्म आसवसंप्रयुक्त आहेत पण आसव नाहीत? आसव वगळून उर्वरित अकुशल - हे धर्म आसवसंप्रयुक्त आहेत पण आसव नाहीत. आसवविप्रयुक्त धर्मांना 'आसव आणि आसवसंप्रयुक्त' असेही म्हणता येत नाही, आणि 'आसवसंप्रयुक्त पण आसव नाही' असेही म्हणता येत नाही. 1475. Katame dhammā āsavavippayuttā sāsavā? Dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppanno moho, vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā āsavavippayuttā sāsavā. १४७५. कोणते धर्म आसवविप्रयुक्त सास्रव आहेत? दोन दौर्मनस्यसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होणारा मोह, विचिकित्सासहगत मोह, औद्धत्यसहगत मोह, तीन भूमींमधील कुशल, तीन भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप - हे धर्म आसवविप्रयुक्त सास्रव आहेत. 1476. Katame dhammā āsavavippayuttā anāsavā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā āsavavippayuttā anāsavā. Āsavasampayuttā dhammā na vattabbā – āsavavippayuttā sāsavātipi, āsavavippayuttā anāsavātipi. १४७६. कोणते धर्म आसवविप्रयुक्त अनास्रव आहेत? अपरियापन्न चार मार्ग, चार श्रामण्यफले आणि निर्वाण - हे धर्म आसवविप्रयुक्त अनास्रव आहेत. आसवसंप्रयुक्त धर्मांना 'आसवविप्रयुक्त सास्रव' असेही म्हणता येत नाही, आणि 'आसवविप्रयुक्त अनास्रव' असेही म्हणता येत नाही. Saṃyojanagocchakaṃ संयोजनगोच्छक 1477. Katame [Pg.280] dhammā saṃyojanā? Dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ, paṭighasaṃyojanaṃ, mānasaṃyojanaṃ, diṭṭhisaṃyojanaṃ, vicikicchāsaṃyojanaṃ, sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ, bhavarāgasaṃyojanaṃ, issāsaṃyojanaṃ, macchariyasaṃyojanaṃ, avijjāsaṃyojanaṃ. Kāmarāgasaṃyojanaṃ aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Paṭighasaṃyojanaṃ dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Mānasaṃyojanaṃ catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Diṭṭhisaṃyojanaṃ catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjati. Vicikicchāsaṃyojanaṃ vicikicchāsahagatesu cittuppādesu uppajjati. Sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjati. Bhavarāgasaṃyojanaṃ catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Issāsaṃyojanañca macchariyasaṃyojanañca dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjanti. Avijjāsaṃyojanaṃ sabbākusalesu uppajjati – ime dhammā saṃyojanā. १४७७. कोणते धर्म संयोजन आहेत? दहा संयोजने आहेत – कामरागसंयोजन, पटिघसंयोजन, मानसंयोजन, दिट्ठिसंयोजन, विचिकिच्छासंयोजन, सीलब्बतपरामाससंयोजन, भवरागसंयोजन, इस्सासंयोजन, मच्छरियसंयोजन, अविज्जासंयोजन. कामरागसंयोजन आठ लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते. पटिघसंयोजन दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते. मानसंयोजन चार दिट्ठिगतविप्पयुत्त लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते. दिट्ठिसंयोजन चार दिट्ठिगतसम्पयुत्त चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते. विचिकिच्छासंयोजन विचिकिच्छासहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते. सीलब्बतपरामाससंयोजन चार दिट्ठिगतसम्पयुत्त चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते. भवरागसंयोजन चार दिट्ठिगतविप्पयुत्त लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते. इस्सासंयोजन आणि मच्छरियसंयोजन दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतात. अविज्जासंयोजन सर्व अकुशल चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते – हे धर्म संयोजन आहेत. 1478. Katame dhammā no saṃyojanā. Ṭhapetvā saṃyojane avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no saṃyojanā. १४७८. कोणते धर्म संयोजन नसलेले आहेत? संयोजने वगळून उर्वरित अकुशल धर्म, चार भूमींमधील कुशल धर्म, चार भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म संयोजन नसलेले आहेत. 1479. Katame dhammā saṃyojaniyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṃyojaniyā. १४७९. कोणते धर्म संयोजनीय आहेत? तीन भूमींमधील कुशल धर्म, अकुशल धर्म, three भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म आणि सर्व रूप – हे धर्म संयोजनीय आहेत. 1480. Katame dhammā asaṃyojaniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā asaṃyojaniyā. १४८०. कोणते धर्म असंयोजनीय आहेत? अपरियापन्न चार मार्ग, चार सामन्यफले आणि निर्वाण – हे धर्म असंयोजनीय आहेत. 1481. Katame dhammā saṃyojanasampayuttā? Uddhaccasahagataṃ mohaṃ ṭhapetvā avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā saṃyojanasampayuttā. १४८१. कोणते धर्म संयोजनसंप्रयुक्त आहेत? उद्धच्चसहगत मोह वगळून उर्वरित अकुशल धर्म – हे धर्म संयोजनसंप्रयुक्त आहेत. 1482. Katame dhammā saṃyojanavippayuttā? Uddhaccasahagato moho, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā saṃyojanavippayuttā. १४८२. कोणते धर्म संयोजनविप्रयुक्त आहेत? उद्धच्चसहगत मोह, चार भूमींमधील कुशल धर्म, चार भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म संयोजनविप्रयुक्त आहेत. 1483. Katame dhammā saṃyojanā ceva saṃyojaniyā ca? Tāneva saṃyojanāni saṃyojanā ceva saṃyojaniyā ca. १४८३. कोणते धर्म संयोजन आणि संयोजनीय दोन्ही आहेत? तीच संयोजने ही संयोजन आणि संयोजनीय दोन्ही आहेत. 1484. Katame [Pg.281] dhammā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā? Ṭhapetvā saṃyojane avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanā. Asaṃyojaniyā dhammā na vattabbā – saṃyojanā ceva saṃyojaniyā cātipi, saṃyojaniyā ceva no ca saṃyojanātipi. १४८४. कोणते धर्म संयोजनीय आहेत परंतु संयोजन नाहीत? संयोजने वगळून उर्वरित अकुशल धर्म, तीन भूमींमधील कुशल धर्म, तीन भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म आणि सर्व रूप – हे धर्म संयोजनीय आहेत परंतु संयोजन नाहीत. असंयोजनीय धर्मांविषयी 'ते संयोजन आणि संयोजनीय दोन्ही आहेत' असेही म्हणता येत नाही, आणि 'ते संयोजनीय आहेत परंतु संयोजन नाहीत' असेही म्हणता येत नाही. 1485. Katame dhammā saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā ca? Yattha dve tīṇi saṃyojanāni ekato uppajjanti – ime dhammā saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā ca. १४८५. कोणते धर्म संयोजन आणि संयोजनसंप्रयुक्त दोन्ही आहेत? जेथे दोन किंवा तीन संयोजने एकत्र उत्पन्न होतात – हे धर्म संयोजन आणि संयोजनसंप्रयुक्त दोन्ही आहेत. 1486. Katame dhammā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā? Ṭhapetvā saṃyojane, avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanā. Saṃyojanavippayuttā dhammā na vattabbā – saṃyojanā ceva saṃyojanasampayuttā cātipi, saṃyojanasampayuttā ceva no ca saṃyojanātipi. १४८६. कोणते धर्म संयोजनसंप्रयुक्त आहेत परंतु संयोजन नाहीत? संयोजने वगळून उर्वरित अकुशल धर्म – हे धर्म संयोजनसंप्रयुक्त आहेत परंतु संयोजन नाहीत. संयोजनविप्रयुक्त धर्मांविषयी 'ते संयोजन आणि संयोजनसंप्रयुक्त दोन्ही आहेत' असेही म्हणता येत नाही, आणि 'ते संयोजनसंप्रयुक्त आहेत परंतु संयोजन नाहीत' असेही म्हणता येत नाही. 1487. Katame dhammā saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā? Uddhaccasahagato moho, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā. १४८७. कोणते धर्म संयोजनविप्रयुक्त असून संयोजनीय आहेत? उद्धच्चसहगत मोह, तीन भूमींमधील कुशल धर्म, तीन भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म आणि सर्व रूप – हे धर्म संयोजनविप्रयुक्त असून संयोजनीय आहेत. 1488. Katame dhammā saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā. Saṃyojanasampayuttā dhammā na vattabbā – saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyātipi, saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyātipi. १४८८. कोणते धर्म संयोजनविप्रयुक्त असून असंयोजनीय आहेत? अपरियापन्न चार मार्ग, चार सामन्यफले आणि निर्वाण – हे धर्म संयोजनविप्रयुक्त असून असंयोजनीय आहेत. संयोजनसंप्रयुक्त धर्मांविषयी 'ते संयोजनविप्रयुक्त असून संयोजनीय आहेत' असेही म्हणता येत नाही, आणि 'ते संयोजनविप्रयुक्त असून असंयोजनीय आहेत' असेही म्हणता येत नाही. Ganthagocchakaṃ गंथगोच्छकं 1489. Katame dhammā ganthā? Cattāro ganthā – abhijjhākāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho. Abhijjhākāyagantho aṭṭhasu lobhasahagatesu [Pg.282] cittuppādesu uppajjati. Byāpādo kāyagantho dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Sīlabbataparāmāso kāyagantho ca idaṃsaccābhiniveso kāyagantho ca catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjanti – ime dhammā ganthā. १४८९. कोणते धर्म गंथ आहेत? चार गंथ आहेत – अभिज्झाकायगंथ, ब्यापादकायगंथ, सीलब्बतपरामासकायगंथ, इदंसच्चाभिनिवेसकायगंथ. अभिज्झाकायगंथ आठ लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो. ब्यापादकायगंथ दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो. सीलब्बतपरामासकायगंथ आणि इदंसच्चाभिनिवेसकायगंथ चार दिट्ठिगतसम्पयुत्त चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतात – हे धर्म गंथ आहेत. 1490. Katame dhammā no ganthā? Ṭhapetvā ganthe, avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no ganthā. १४९०. कोणते धर्म गंथ नसलेले आहेत? गंथ वगळून उर्वरित अकुशल धर्म, चार भूमींमधील कुशल धर्म, four भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म गंथ नसलेले आहेत. 1491. Katame dhammā ganthaniyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā ganthaniyā. १४९१. कोणते धर्म गंथनीय आहेत? तीन भूमींमधील कुशल धर्म, अकुशल धर्म, तीन भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म आणि सर्व रूप – हे धर्म गंथनीय आहेत. 1492. Katame dhammā aganthaniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā aganthaniyā. १४९२. कोणते धर्म अगंथनीय आहेत? अपरियापन्न चार मार्ग, चार सामन्यफले आणि निर्वाण – हे धर्म अगंथनीय आहेत. 1493. Katame dhammā ganthasampayuttā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, etthuppannaṃ lobhaṃ ṭhapetvā, dve domanassasahagatacittuppādā, etthuppannaṃ paṭighaṃ ṭhapetvā – ime dhammā ganthasampayuttā. १४९३. कोणते धर्म गंथसंप्रयुक्त आहेत? चार दिट्ठिगतसम्पयुत्त चित्तोत्पाद, चार दिट्ठिगतविप्पयुत्त लोभसहगत चित्तोत्पाद (त्यांमध्ये उत्पन्न झालेला लोभ वगळून), दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद (त्यांमध्ये उत्पन्न झालेला पटिघ वगळून) – हे धर्म गंथसंप्रयुक्त आहेत. 1494. Katame dhammā ganthavippayuttā? Catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppanno lobho, dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppannaṃ paṭighaṃ, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā ganthavippayuttā. १४९४. कोणते धर्म गंथविप्रयुक्त आहेत? चार दिट्ठिगतविप्पयुत्त लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न झालेला लोभ, दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न झालेला पटिघ, विचिकिच्छासहगत चित्तोत्पाद, उद्धच्चसहगत चित्तोत्पाद, चार भूमींमधील कुशल धर्म, चार भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म गंथविप्रयुक्त आहेत. 1495. Katame dhammā ganthā ceva ganthaniyā ca? Teva ganthā ganthā ceva ganthaniyā ca. १४९५. कोणते धर्म 'ग्रंथ' देखील आहेत आणि 'ग्रंथनीय' देखील आहेत? तेच ग्रंथ 'ग्रंथ' देखील आहेत आणि 'ग्रंथनीय' देखील आहेत. 1496. Katame dhammā ganthaniyā ceva no ca ganthā? Ṭhapetvā ganthe avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā ganthaniyā ceva no ca ganthā. Aganthaniyā dhammā na vattabbā – ganthā ceva ganthaniyā cātipi, ganthaniyā ceva no ca ganthātipi. १४९६. कोणते धर्म 'ग्रंथनीय' आहेत पण 'ग्रंथ' नाहीत? ग्रंथ वगळून उर्वरित अकुशल धर्म, तीन भूमींमधील कुशल धर्म, तीन भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म आणि सर्व रूप – हे धर्म 'ग्रंथनीय' आहेत पण 'ग्रंथ' नाहीत. 'अग्रंथनीय' धर्मांबद्दल असे म्हणता येत नाही की ते 'ग्रंथ' देखील आहेत आणि 'ग्रंथनीय' देखील आहेत, किंवा ते 'ग्रंथनीय' आहेत पण 'ग्रंथ' नाहीत. 1497. Katame [Pg.283] dhammā ganthā ceva ganthasampayuttā ca? Yattha diṭṭhi ca lobho ca ekato uppajjanti – ime dhammā ganthā ceva ganthasampayuttā ca. १४९७. कोणते धर्म 'ग्रंथ' देखील आहेत आणि 'ग्रंथसंप्रयुक्त' देखील आहेत? ज्या चित्तात दृष्टी आणि लोभ एकाच वेळी उत्पन्न होतात – हे धर्म 'ग्रंथ' देखील आहेत आणि 'ग्रंथसंप्रयुक्त' देखील आहेत. 1498. Katame dhammā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā? Aṭṭha lobhasahagatacittuppādā dve domanassasahagatacittuppādā, etthuppanne ganthe ṭhapetvā – ime dhammā ganthasampayuttā ceva no ca ganthā. Ganthavippayuttā dhammā na vattabbā – ganthā ceva ganthasampayuttā cātipi, ganthasampayuttā ceva no ca ganthātipi. १४९८. कोणते धर्म 'ग्रंथसंप्रयुक्त' आहेत पण 'ग्रंथ' नाहीत? आठ लोभसहगत चित्तोत्पाद आणि दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद, यांमध्ये उत्पन्न होणारे ग्रंथ वगळून उर्वरित धर्म – हे धर्म 'ग्रंथसंप्रयुक्त' आहेत पण 'ग्रंथ' नाहीत. 'ग्रंथविप्रयुक्त' धर्मांबद्दल असे म्हणता येत नाही की ते 'ग्रंथ' देखील आहेत आणि 'ग्रंथसंप्रयुक्त' देखील आहेत, किंवा ते 'ग्रंथसंप्रयुक्त' आहेत पण 'ग्रंथ' नाहीत. 1499. Katame dhammā ganthavippayuttā ganthaniyā? Catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppanno lobho, dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppannaṃ paṭighaṃ, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā ganthavippayuttā ganthaniyā. १४९९. कोणते धर्म 'ग्रंथविप्रयुक्त' असून 'ग्रंथनीय' आहेत? चार दृष्टिगतविप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होणारा लोभ, दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होणारा प्रतिघ (द्वेष), विचिकित्सासहगत चित्तोत्पाद, औद्धत्यसहगत चित्तोत्पाद, तीन भूमींमधील कुशल धर्म, three भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म आणि सर्व रूप – हे धर्म 'ग्रंथविप्रयुक्त ग्रंथनीय' आहेत. 1500. Katame dhammā ganthavippayuttā aganthaniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā ganthavippayuttā aganthaniyā. Ganthasampayuttā dhammā na vattabbā – ganthavippayuttā ganthaniyātipi, ganthavippayuttā aganthaniyātipi. १५००. कोणते धर्म 'ग्रंथविप्रयुक्त' आणि 'अग्रंथनीय' आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग, चार श्रामण्यफळे आणि निर्वाण – हे धर्म 'ग्रंथविप्रयुक्त अग्रंथनीय' आहेत. 'ग्रंथसंप्रयुक्त' धर्मांबद्दल असे म्हणता येत नाही की ते 'ग्रंथविप्रयुक्त ग्रंथनीय' आहेत, किंवा ते 'ग्रंथविप्रयुक्त अग्रंथनीय' आहेत. Oghagocchakaṃ ओघगोच्छक (ओघ गट) समाप्त. 1501. Katame dhammā oghā…pe…. १५०१. कोणते धर्म 'ओघ' आहेत? ...पे०... Yogagocchakaṃ योगगोच्छक (योग गट) समाप्त. 1502. Katame dhammā yogā…pe…. १५०२. कोणते धर्म 'योग' आहेत? ...पे०... Nīvaraṇagocchakaṃ नीवरणगोच्छक (नीवरण गट). 1503. Katame dhammā nīvaraṇā? Cha nīvaraṇā – kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ, avijjānīvaraṇaṃ[Pg.284]. Kāmacchandanīvaraṇaṃ aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati, byāpādanīvaraṇaṃ dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati, thinamiddhanīvaraṇaṃ sasaṅkhārikesu akusalesu uppajjati, uddhaccanīvaraṇaṃ uddhaccasahagatesu cittuppādesu uppajjati, kukkuccanīvaraṇaṃ dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati, vicikicchānīvaraṇaṃ vicikicchāsahagatesu cittuppādesu uppajjati, avijjānīvaraṇaṃ sabbākusalesu uppajjati – ime dhammā nīvaraṇā. १५०३. कोणते धर्म 'नीवरण' आहेत? सहा नीवरणे आहेत – कामच्छंद-नीवरण, व्यापाद-नीवरण, थिनमिद्ध-नीवरण, उद्धच्चकुक्कुच्च-नीवरण, विचिकित्सा-नीवरण आणि अविद्या-नीवरण. कामच्छंद-नीवरण आठ लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते, व्यापाद-नीवरण दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते, थिनमिद्ध-नीवरण ससंखारिक अकुशल चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते, उद्धच्च-नीवरण उद्धच्चसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते, कुक्कुच्च-नीवरण दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते, विचिकित्सा-नीवरण विचिकित्सासहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते, अविद्या-नीवरण सर्व अकुशल चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते – हे धर्म 'नीवरण' आहेत. 1504. Katame dhammā no nīvaraṇā? Ṭhapetvā nīvaraṇe avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no nīvaraṇā. १५०४. कोणते धर्म 'नीवरण' नाहीत? नीवरणे वगळून उर्वरित अकुशल धर्म, चार भूमींमधील कुशल धर्म, चार भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'नीवरण' नाहीत. 1505. Katame dhammā nīvaraṇiyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā nīvaraṇiyā. १५०५. कोणते धर्म 'नीवरणीय' आहेत? तीन भूमींमधील कुशल धर्म, अकुशल धर्म, तीन भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म आणि सर्व रूप – हे धर्म 'नीवरणीय' आहेत. 1506. Katame dhammā anīvaraṇiyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anīvaraṇiyā. १५०६. कोणते धर्म 'अनीवरणीय' आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग, चार श्रामण्यफळे आणि निर्वाण – हे धर्म 'अनीवरणीय' आहेत. 1507. Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā nīvaraṇasampayuttā. १५०७. कोणते धर्म 'नीवरणसंप्रयुक्त' आहेत? बारा अकुशल चित्तोत्पाद – हे धर्म 'नीवरणसंप्रयुक्त' आहेत. 1508. Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā. १५०८. कोणते धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त' आहेत? चार भूमींमधील कुशल धर्म, चार भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त' आहेत. 1509. Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca? Tāneva nīvaraṇāni nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca. १५०९. कोणते धर्म 'नीवरण' देखील आहेत आणि 'नीवरणीय' देखील आहेत? तेच नीवरण धर्म 'नीवरण' देखील आहेत आणि 'नीवरणीय' देखील आहेत. 1510. Katame dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā? Ṭhapetvā nīvaraṇe, avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā. Anīvaraṇiyā dhammā na vattabbā – nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā cātipi, nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇātipi. १५१०. कोणते धर्म 'नीवरणीय' आहेत पण 'नीवरण' नाहीत? नीवरणे वगळून उर्वरित अकुशल धर्म, तीन भूमींमधील कुशल धर्म, तीन भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म आणि सर्व रूप – हे धर्म 'नीवरणीय' आहेत पण 'नीवरण' नाहीत. 'अनीवरणीय' धर्मांबद्दल असे म्हणता येत नाही की ते 'नीवरण' देखील आहेत आणि 'नीवरणीय' देखील आहेत, किंवा ते 'नीवरणीय' आहेत पण 'नीवरण' नाहीत. 1511. Katame [Pg.285] dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca? Yattha dve tīṇi nīvaraṇāni ekato uppajjanti – ime dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca. १५११. कोणते धर्म 'नीवरण' देखील आहेत आणि 'नीवरणसंप्रयुक्त' देखील आहेत? ज्या चित्तात दोन किंवा तीन नीवरणे एकाच वेळी उत्पन्न होतात – हे धर्म 'नीवरण' देखील आहेत आणि 'नीवरणसंप्रयुक्त' देखील आहेत. 1512. Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā? Ṭhapetvā nīvaraṇe, avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā. Nīvaraṇavippayuttā dhammā na vattabbā – nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā cātipi, nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇātipi. १५१२. कोणते धर्म 'नीवरणसंप्रयुक्त' आहेत पण 'नीवरण' नाहीत? नीवरणे वगळून उर्वरित अकुशल धर्म – हे धर्म 'नीवरणसंप्रयुक्त' आहेत पण 'नीवरण' नाहीत. 'नीवरणविप्रयुक्त' धर्मांबद्दल असे म्हणता येत नाही की ते 'नीवरण' देखील आहेत आणि 'नीवरणसंप्रयुक्त' देखील आहेत, किंवा ते 'नीवरणसंप्रयुक्त' आहेत पण 'नीवरण' नाहीत. 1513. Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā. १५१३. कोणते धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त' असून 'नीवरणीय' आहेत? तीन भूमींमधील कुशल धर्म, तीन भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म आणि सर्व रूप – हे धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त असून नीवरणीय' आहेत. 1514. Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā. Nīvaraṇasampayuttā dhammā na vattabbā – nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyātipi, nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyātipi. १५१४. कोणते धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त' आणि 'अनीवरणीय' आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग, चार श्रामण्यफळे आणि निर्वाण – हे धर्म 'नीवरणविप्रयुक्त आणि अनीवरणीय' आहेत. 'नीवरणसंप्रयुक्त' धर्मांबद्दल असे म्हणता येत नाही की ते 'नीवरणविप्रयुक्त आणि नीवरणीय' आहेत, किंवा ते 'नीवरणविप्रयुक्त आणि अनीवरणीय' आहेत. Parāmāsagocchakaṃ परामोसगोच्छक (परामर्श गट). 1515. Katame dhammā parāmāsā? Diṭṭhiparāmāso catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjati – ime dhammā parāmāsā. १५१५. कोणते धर्म 'परामोस' (परामर्श) आहेत? दृष्टीपरामर्श चार दृष्टिगतसंप्रयुक्त चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो – हे धर्म 'परामोस' आहेत. 1516. Katame dhammā no parāmāsā? Ṭhapetvā parāmāsaṃ avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no parāmāsā. १५१६. कोणते धर्म 'परामोस' (परामर्श) नाहीत? परामोस वगळून उर्वरित अकुशल धर्म, चार भूमींमधील कुशल धर्म, चार भूमींमधील विपाक धर्म, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत धर्म, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'परामोस' नाहीत. 1517. Katame dhammā parāmaṭṭhā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā parāmaṭṭhā. १५१७. कोणते धर्म 'परामट्ठ' (परामर्शाचे आलंबन असणारे) आहेत? तीन भूमींमधील (कामावचर, रूपावचर, अरूपावचर) कुशल, अकुशल, तीन भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म 'परामट्ठ' आहेत. 1518. Katame [Pg.286] dhammā aparāmaṭṭhā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni nibbānañca – ime dhammā aparāmaṭṭhā. १५१८. कोणते धर्म 'अपरामट्ठ' (परामर्शाचे आलंबन नसणारे) आहेत? अपरीयापन्न (लोकोत्तर) चार मार्ग, चार सामञ्ञफल (श्रामण्यफले) आणि निर्वाण – हे धर्म 'अपरामट्ठ' आहेत. 1519. Katame dhammā parāmāsasampayuttā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, etthuppannaṃ parāmāsaṃ ṭhapetvā – ime dhammā parāmāsasampayuttā. १५१९. कोणते धर्म 'परामस-संपयुत्त' (परामर्शाशी संप्रयुक्त) आहेत? चार दिट्ठिगत-संपयुत्त चित्तोत्पाद (दृष्टिगत-संप्रयुक्त चित्त), त्यांमध्ये उत्पन्न होणारा परामस (परामर्श) वगळून – हे धर्म 'परामस-संपयुत्त' आहेत. 1520. Katame dhammā parāmāsavippayuttā? Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā parāmāsavippayuttā. Parāmāso na vattabbo – parāmāsasampayuttotipi, parāmāsavippayuttotipi. १५२०. कोणते धर्म 'परामस-विप्पयुत्त' (परामर्शाशी विप्रयुक्त) आहेत? चार दिट्ठिगत-विप्पयुत्त लोभसहगत चित्तोत्पाद, दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद, विचिकिच्छासहगत चित्तोत्पाद, उद्धच्चसहगत चित्तोत्पाद, चार भूमींमधील कुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'परामस-विप्पयुत्त' आहेत. परामसाला 'परामस-संपयुत्त' किंवा 'परामस-विप्पयुत्त' असे म्हणता येत नाही. 1521. Katame dhammā parāmāsā ceva parāmaṭṭhā ca? So eva parāmāso parāmāso ceva parāmaṭṭho ca. १५२१. कोणते धर्म 'परामस' देखील आहेत आणि 'परामट्ठ' देखील आहेत? तोच परामस हा 'परामस' देखील आहे आणि 'परामट्ठ' देखील आहे. 1522. Katame dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā? Ṭhapetvā parāmāsaṃ avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā. Aparāmaṭṭhā dhammā na vattabbā – parāmāsā ceva parāmaṭṭhā cātipi, parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsātipi. १५२२. कोणते धर्म 'परामट्ठ' आहेत पण 'परामस' नाहीत? परामसाला वगळून उर्वरित अकुशल, तीन भूमींमधील कुशल, तीन भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म 'परामट्ठ' आहेत पण 'परामस' नाहीत. 'अपरामट्ठ' धर्मांना 'परामस आणि परामट्ठ' असेही म्हणता येत नाही, किंवा 'परामट्ठ पण परामस नव्हे' असेही म्हणता येत नाही. 1523. Katame dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā? Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā. १५२३. कोणते धर्म 'परामस-विप्पयुत्त परामट्ठ' (परामर्शाशी विप्रयुक्त आणि परामर्शाचे आलंबन असणारे) आहेत? चार दिट्ठिगत-विप्पयुत्त लोभसहगत चित्तोत्पाद, दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद, विचिकिच्छासहगत चित्तोत्पाद, उद्धच्चसहगत चित्तोत्पाद, तीन भूमींमधील कुशल, तीन भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म 'परामस-विप्पयुत्त परामट्ठ' आहेत. 1524. Katame dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā. Parāmāsā ca parāmāsasampayuttā ca dhammā na vattabbā – parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhātipi, parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhātipi. १५२४. कोणते धर्म 'परामस-विप्पयुत्त अपरामट्ठ' (परामर्शाशी विप्रयुक्त आणि परामर्शाचे आलंबन नसणारे) आहेत? अपरीयापन्न चार मार्ग, चार सामञ्ञफल आणि निर्वाण – हे धर्म 'परामस-विप्पयुत्त अपरामट्ठ' आहेत. परामस आणि परामस-संपयुत्त धर्मांना 'परामस-विप्पयुत्त परामट्ठ' असेही म्हणता येत नाही, किंवा 'परामस-विप्पयुत्त अपरामट्ठ' असेही म्हणता येत नाही. Mahantaradukaṃ महन्तरदुकं (महन्तर दुक) 1525. Katame [Pg.287] dhammā sārammaṇā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ – ime dhammā sārammaṇā. १५२५. कोणते धर्म 'सारम्मण' (आलंबन असणारे) आहेत? चार भूमींमधील कुशल, अकुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत – हे धर्म 'सारम्मण' आहेत. 1526. Katame dhammā anārammaṇā? Rūpañca, nibbānañca – ime dhammā anārammaṇā. १५२६. कोणते धर्म 'अनारम्मण' (आलंबन नसणारे) आहेत? रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'अनारम्मण' आहेत. 1527. Katame dhammā cittā? Cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manodhātu, manoviññāṇadhātu – ime dhammā cittā. १५२७. कोणते धर्म 'चित्त' आहेत? चक्खुविञ्ञाण (चक्षुर्विज्ञान), सोतविञ्ञाण (श्रोत्रविज्ञान), घाणविञ्ञाण (घ्राणविज्ञान), जिव्हाविञ्ञाण (जिह्वाविज्ञान), कायविञ्ञाण (कायविज्ञान), मनोधातू आणि मनोविञ्ञाणधातू (मनोविज्ञानधातू) – हे धर्म 'चित्त' आहेत. 1528. Katame dhammā no cittā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no cittā. १५२८. कोणते धर्म 'नो चित्त' (चित्त नसणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'नो चित्त' आहेत. 1529. Katame dhammā cetasikā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cetasikā. १५२९. कोणते धर्म 'चेतसिक' (चैतसिक) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि संस्कारस्कंध – हे धर्म 'चेतसिक' आहेत. 1530. Katame dhammā acetasikā? Cittañca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā acetasikā. १५३०. कोणते धर्म 'अचेतसिक' (अचैतसिक) आहेत? चित्त, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'अचेतसिक' आहेत. 1531. Katame dhammā cittasampayuttā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasampayuttā. १५३१. कोणते धर्म 'चित्तसंपयुत्त' (चित्तसंप्रयुक्त) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि संस्कारस्कंध – हे धर्म 'चित्तसंपयुत्त' आहेत. 1532. Katame dhammā cittavippayuttā? Rūpañca, nibbānañca – ime dhammā cittavippayuttā. Cittaṃ na vattabbaṃ – cittena sampayuttantipi, cittena vippayuttantipi. १५३२. कोणते धर्म 'चित्तविप्पयुत्त' (चित्तविप्रयुक्त) आहेत? रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'चित्तविप्पयुत्त' आहेत. चित्ताला 'चित्ताशी संप्रयुक्त' किंवा 'चित्ताशी विप्रयुक्त' असे म्हणता येत नाही. 1533. Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhā. १५३३. कोणते धर्म 'चित्तसंसट्ठ' (चित्तसंसृष्ट) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि संस्कारस्कंध – हे धर्म 'चित्तसंसट्ठ' आहेत. 1534. Katame dhammā cittavisaṃsaṭṭhā? Rūpañca, nibbānañca – ime dhammā cittavisaṃsaṭṭhā. Cittaṃ na vattabbaṃ – cittena saṃsaṭṭhantipi, cittena visaṃsaṭṭhantipi. १५३४. कोणते धर्म 'चित्तविसंसट्ठ' (चित्तविसंसृष्ट) आहेत? रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'चित्तविसंसट्ठ' आहेत. चित्ताला 'चित्ताशी संसृष्ट' किंवा 'चित्ताशी विसंसृष्ट' असे म्हणता येत नाही. 1535. Katame dhammā cittasamuṭṭhānā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti, yaṃ vā panaññampi atthi rūpaṃ cittajaṃ cittahetukaṃ [Pg.288] cittasamuṭṭhānaṃ – rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro – ime dhammā cittasamuṭṭhānā. १५३५. कोणते धर्म 'चित्तसमुट्ठान' (चित्तसमुत्थान) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, कायविज्ञप्ति, वचीविज्ञप्ति, आणि इतर जे काही चित्तज (चित्तापासून उत्पन्न होणारे), चित्तहेतुक, चित्तसमुत्थान रूप आहे – रूपायतन, सद्धायतन (शब्दायतन), गंधायतन, रसायतन, फोट्ठब्बायतन (स्प्रष्टव्यायतन), आकाशधातू, आपोधातू (जलधातू), रूपाची लघुता (हलकेपणा), रूपाची मृदुता (मऊपणा), रूपाची कर्मण्यता (कार्यक्षमता), रूपाचा उपचय (उत्पत्ती), रूपाची संतती (सातत्य) आणि कबाळीकार आहार (कवलिकार आहार) – हे धर्म 'चित्तसमुट्ठान' आहेत. 1536. Katame dhammā no cittasamuṭṭhānā? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, nibbānañca – ime dhammā no cittasamuṭṭhānā. १५३६. कोणते धर्म 'नो चित्तसमुट्ठान' (चित्तसमुत्थान नसणारे) आहेत? चित्त, उर्वरित रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'नो चित्तसमुट्ठान' आहेत. 1537. Katame dhammā cittasahabhuno? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti – ime dhammā cittasahabhuno. १५३७. कोणते धर्म 'चित्तसहभू' (चित्तासोबत उत्पन्न होणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, कायविज्ञप्ति आणि वचीविज्ञप्ति – हे धर्म 'चित्तसहभू' आहेत. 1538. Katame dhammā no cittasahabhuno? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, nibbānañca – ime dhammā no cittasahabhuno. १५३८. कोणते धर्म 'नो चित्तसहभू' (चित्तासोबत उत्पन्न न होणारे) आहेत? चित्त, उर्वरित रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'नो चित्तसहभू' आहेत. 1539. Katame dhammā cittānuparivattino? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, kāyaviññatti, vacīviññatti – ime dhammā cittānuparivattino. १५३९. कोणते धर्म 'चित्तानुपरिवत्ती' (चित्ताचे अनुवर्तन करणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध, कायविज्ञप्ति आणि वचीविज्ञप्ति – हे धर्म 'चित्तानुपरिवत्ती' आहेत. 1540. Katame dhammā no cittānuparivattino? Cittañca, avasesañca rūpaṃ, nibbānañca – ime dhammā no cittānuparivattino. १५४०. कोणते धर्म 'नो चित्तानुपरिवत्ती' (चित्ताचे अनुवर्तन न करणारे) आहेत? चित्त, उर्वरित रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'नो चित्तानुपरिवत्ती' आहेत. 1541. Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā. १५४१. कोणते धर्म 'चित्तसंसट्ठसमुट्ठान' (चित्तसंसृष्टसमुत्थान) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि संस्कारस्कंध – हे धर्म 'चित्तसंसट्ठसमुट्ठान' आहेत. 1542. Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā? Cittañca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā. १५४२. कोणते धर्म 'नो चित्तसंसट्ठसमुट्ठान' (चित्तसंसृष्टसमुत्थान नसणारे) आहेत? चित्त, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'नो चित्तसंसट्ठसमुट्ठान' आहेत. 1543. Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno. १५४३. कोणते धर्म 'चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभू' (चित्तसंसृष्टसमुत्थानसहभू) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध आणि संस्कारस्कंध – हे धर्म 'चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभू' आहेत. 1544. Katame dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno? Cittañca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno. १५४४. कोणते धर्म 'नो चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभू' (चित्तसंसृष्टसमुत्थानसहभू नसणारे) आहेत? चित्त, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'नो चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभू' आहेत. 1545. Katame dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho – ime dhammā cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino. १५४५. कोणते धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-अनुपरिवर्ती (चित्ताशी संमिश्रित, चित्तामुळे उत्पन्न होणारे आणि चित्ताचे अनुगमन करणारे) आहेत? वेदनास्कंध, संज्ञास्कंध, संस्कारस्कंध – हे धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-अनुपरिवर्ती आहेत. 1546. Katame [Pg.289] dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino? Cittañca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino. १५४६. कोणते धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-अनुपरिवर्ती नसलेले (नो चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-अनुपरिवर्ती) आहेत? चित्त, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म चित्त-संसृष्ट-समुत्थान-अनुपरिवर्ती नसलेले आहेत. 1547. Katame dhammā ajjhattikā? Cakkhāyatanaṃ…pe… manāyatanaṃ – ime dhammā ajjhattikā. १५४७. कोणते धर्म आध्यात्मिक (अंतर्गत) आहेत? चक्षुआयतन... पे... मनायतन – हे धर्म आध्यात्मिक आहेत. 1548. Katame dhammā bāhirā? Rūpāyatanaṃ…pe… dhammāyatanaṃ – ime dhammā bāhirā. १५४८. कोणते धर्म बाह्य आहेत? रूपआयतन... पे... धम्मायतन – हे धर्म बाह्य आहेत. 1549. Katame dhammā upādā? Cakkhāyatanaṃ…pe… kabaḷīkāro āhāro – ime dhammā upādā. १५४९. कोणते धर्म उपादा (आश्रित रूप) आहेत? चक्षुआयतन... पे... कवळीकार आहार – हे धर्म उपादा आहेत. 1550. Katame dhammā no upādā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, cattāro ca mahābhūtā, nibbānañca – ime dhammā no upādā. १५५०. कोणते धर्म उपादा नसलेले (नो उपादा) आहेत? चारही भूमींमधील कुशल आणि अकुशल; चारही भूमींमधील विपाक; तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत; चार महाभूत आणि निर्वाण – हे धर्म उपादा नसलेले आहेत. 1551. Katame dhammā upādiṇṇā? Tīsu bhūmīsu vipāko, yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā upādiṇṇā. १५५१. कोणते धर्म उपादिन्न (कर्म-गृहीत) आहेत? तिन्ही भूमींमधील विपाक आणि जे रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे (केल्यामुळे) उत्पन्न होते – हे धर्म उपादिन्न आहेत. 1552. Katame dhammā anupādiṇṇā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ na kammassa katattā, cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anupādiṇṇā. १५५२. कोणते धर्म अनुपादिन्न (कर्म-गृहीत नसलेले) आहेत? तिन्ही भूमींमधील कुशल आणि अकुशल; तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत; आणि जे रूप कर्माच्या कृतत्वामुळे उत्पन्न होत नाही; अपरियापन्न (लोकोत्तर) चार मार्ग, चार श्रामण्यफळे आणि निर्वाण – हे धर्म अनुपादिन्न आहेत. Upādānagocchakaṃ उपादानगोच्छक (उपादान गट) 1553. Katame dhammā upādānā? Cattāri upādānāni – kāmupādānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatupādānaṃ, attavādupādānaṃ. Kāmupādānaṃ aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Diṭṭhupādānañca sīlabbatupādānañca attavādupādānañca catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjanti – ime dhammā upādānā. १५५३. कोणते धर्म उपादान आहेत? चार उपादाने आहेत – कामुपादान (काम-उपादान), दिट्ठुपादान (दृष्टी-उपादान), शीलब्बत-उपादान आणि अत्तवाद-उपादान. कामुपादान हे आठ लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते. दिट्ठुपादान, शीलब्बत-उपादान आणि अत्तवाद-उपादान हे चार दृष्टीगत-संप्रयुक्त चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतात – हे धर्म उपादान आहेत. 1554. Katame dhammā no upādānā? Ṭhapetvā upādāne avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no upādānā. १५५४. कोणते धर्म उपादान नसलेले (नो उपादान) आहेत? उपादाने वगळून उर्वरित अकुशल; चारही भूमींमधील कुशल; चारही भूमींमधील विपाक; तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत; रूप आणि निर्वाण – हे धर्म उपादान नसलेले आहेत. 1555. Katame [Pg.290] dhammā upādāniyā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā upādāniyā. १५५५. कोणते धर्म उपादानिय (उपादानाचा विषय होण्यास योग्य) आहेत? तिन्ही भूमींमधील कुशल आणि अकुशल; तिन्ही भूमींमधील विपाक; तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म उपादानिय आहेत. 1556. Katame dhammā anupādāniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anupādāniyā. १५५६. कोणते धर्म अनुपादानिय (उपादानाचा विषय न होणारे) आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) चार मार्ग, चार श्रामण्यफळे आणि निर्वाण – हे धर्म अनुपादानिय आहेत. 1557. Katame dhammā upādānasampayuttā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttalobhasahagatacittuppādā, cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, etthuppannaṃ lobhaṃ ṭhapetvā – ime dhammā upādānasampayuttā. १५५७. कोणते धर्म उपादानसंप्रयुक्त (उपादानाशी युक्त) आहेत? चार दृष्टीगत-संप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पाद, चार दृष्टीगत-विप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पाद – यांमध्ये उत्पन्न होणारा लोभ वगळून – हे धर्म उपादानसंप्रयुक्त आहेत. 1558. Katame dhammā upādānavippayuttā? Catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppanno lobho, dve domanassasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā upādānavippayuttā. १५५८. कोणते धर्म उपादानविप्रयुक्त (उपादानापासून विलग) आहेत? चार दृष्टीगत-विप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होणारा लोभ, दोन दौर्मनस्यसहगत चित्तोत्पाद, विचिकित्सासहगत चित्तोत्पाद, औद्धत्यसहगत चित्तोत्पाद; चारही भूमींमधील कुशल; चारही भूमींमधील विपाक; तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत; रूप आणि निर्वाण – हे धर्म उपादानविप्रयुक्त आहेत. 1559. Katame dhammā upādānā ceva upādāniyā ca? Tāneva upādānāni upādānā ceva upādāniyā ca. १५५९. कोणते धर्म उपादान देखील आहेत आणि उपादानिय देखील आहेत? तीच उपादाने ही उपादान देखील आहेत आणि उपादानिय देखील आहेत. 1560. Katame dhammā upādāniyā ceva no ca upādānā? Ṭhapetvā upādāne avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā upādāniyā ceva no ca upādānā. Anupādāniyā dhammā na vattabbā – upādānā ceva upādāniyā cātipi, upādāniyā ceva no ca upādānātipi. १५६०. कोणते धर्म उपादानिय आहेत परंतु उपादान नाहीत? उपादाने वगळून उर्वरित अकुशल; तिन्ही भूमींमधील कुशल; तिन्ही भूमींमधील विपाक; तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म उपादानिय आहेत परंतु उपादान नाहीत. अनुपादानिय धर्मांविषयी असे म्हणता येत नाही की, ते 'उपादान देखील आहेत आणि उपादानिय देखील आहेत' किंवा 'उपादानिय आहेत परंतु उपादान नाहीत'. 1561. Katame dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca? Yattha diṭṭhi ca lobho ca ekato uppajjanti – ime dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca. १५६१. कोणते धर्म उपादान देखील आहेत आणि उपादानसंप्रयुक्त देखील आहेत? ज्या चित्तात दृष्टी आणि लोभ एकत्र उत्पन्न होतात – ते धर्म उपादान देखील आहेत आणि उपादानसंप्रयुक्त देखील आहेत. 1562. Katame dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā? Aṭṭha lobhasahagatacittuppādā, etthuppanne upādāne ṭhapetvā – ime dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā. Upādānavippayuttā dhammā na vattabbā – upādānā ceva upādānasampayuttā cātipi, upādānasampayuttā ceva no ca upādānātipi. १५६२. कोणते धर्म उपादानसंप्रयुक्त आहेत परंतु उपादान नाहीत? आठ लोभसहगत चित्तोत्पाद – यांमध्ये उत्पन्न होणारी उपादाने वगळून – हे धर्म उपादानसंप्रयुक्त आहेत परंतु उपादान नाहीत. उपादानविप्रयुक्त धर्मांविषयी असे म्हणता येत नाही की, ते 'उपादान देखील आहेत आणि उपादानसंप्रयुक्त देखील आहेत' किंवा 'उपादानसंप्रयुक्त आहेत परंतु उपादान नाहीत'. 1563. Katame [Pg.291] dhammā upādānavippayuttā upādāniyā? Catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppanno lobho, dve domanassasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā upādānavippayuttā upādāniyā. १५६३. कोणते धर्म उपादानविप्रयुक्त परंतु उपादानिय आहेत? चार दृष्टीगत-विप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होणारा लोभ, दोन दौर्मनस्यसहगत चित्तोत्पाद, विचिकित्सासहगत चित्तोत्पाद, औद्धत्यसहगत चित्तोत्पाद; तिन्ही भूमींमधील कुशल; तिन्ही भूमींमधील विपाक; तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म उपादानविप्रयुक्त परंतु उपादानिय आहेत. 1564. Katame dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā. Upādānasampayuttā dhammā na vattabbā – upādānavippayuttā upādāniyātipi, upādānavippayuttā anupādāniyātipi. १५६४. कोणते धर्म उपादानविप्रयुक्त आणि अनुपादानिय आहेत? अपरियापन्न (लोकोत्तर) चार मार्ग, चार श्रामण्यफळे आणि निर्वाण – हे धर्म उपादानविप्रयुक्त आणि अनुपादानिय आहेत. उपादानसंप्रयुक्त धर्मांविषयी असे म्हणता येत नाही की, ते 'उपादानविप्रयुक्त परंतु उपादानिय आहेत' किंवा 'उपादानविप्रयुक्त आणि अनुपादानिय आहेत'. Kilesagocchakaṃ किलेसगोच्छक (क्लेश गट) 1565. Katame dhammā kilesā? Dasa kilesavatthūni – lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṃ, uddhaccaṃ, ahirikaṃ, anottappaṃ. Lobho aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Doso dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Moho sabbākusalesu uppajjati. Māno catūsu diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati. Diṭṭhi catūsu diṭṭhigatasampayuttesu cittuppādesu uppajjati. Vicikicchā vicikicchāsahagatesu cittuppādesu uppajjati. Thinaṃ sasaṅkhārikesu akusalesu uppajjati. Uddhaccañca ahirikañca anottappañca sabbākusalesu uppajjanti – ime dhammā kilesā. १५६५. कोणते धर्म क्लेश (किलेस) आहेत? दहा क्लेशवस्तू आहेत – लोभ, दोस (द्वेष), मोह, मान, दिट्ठि (दृष्टी), विचिकित्सा, थिन (स्त्यान), उद्धच्च (औद्धत्य), अहिरिक (निर्लज्जपणा), अनोत्तप्प (भय नसणे). लोभ हा आठ लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो. दोस हा दोन दौर्मनस्यसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो. मोह हा सर्व अकुशल चित्तांमध्ये उत्पन्न होतो. मान हा चार दृष्टीगत-विप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होतो. दिट्ठि ही चार दृष्टीगत-संप्रयुक्त चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते. विचिकित्सा ही विचिकित्सासहगत चित्तोत्पादांमध्ये उत्पन्न होते. थिन हे ससंस्कारिक अकुशल चित्तांमध्ये उत्पन्न होते. उद्धच्च, अहिरिक आणि अनोत्तप्प हे सर्व अकुशल चित्तांमध्ये उत्पन्न होतात – हे धर्म क्लेश आहेत. 1566. Katame dhammā no kilesā? Ṭhapetvā kilese avasesaṃ akusalaṃ, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā no kilesā. १५६६. कोणते धर्म क्लेश नसलेले (नो किलेस) आहेत? क्लेश वगळून उर्वरित अकुशल; चारही भूमींमधील कुशल; चारही भूमींमधील विपाक; तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत; रूप आणि निर्वाण – हे धर्म क्लेश नसलेले आहेत. 1567. Katame dhammā saṃkilesikā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṃkilesikā. १५६७. कोणते धर्म संकिलेसिक आहेत? तिन्ही भूमींमधील कुशल, अकुशल, तिन्ही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म संकिलेसिक आहेत. 1568. Katame dhammā asaṃkilesikā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā asaṃkilesikā. १५६८. कोणते धर्म असंकिलेसिक आहेत? अपरियापन्न चार मार्ग, चार सामञ्ञफळे आणि निर्वाण – हे धर्म असंकिलेसिक आहेत. 1569. Katame [Pg.292] dhammā saṃkiliṭṭhā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā saṃkiliṭṭhā. १५६९. कोणते धर्म संकिलिट्ठ आहेत? बारा अकुशल चित्तोत्पाद – हे धर्म संकिलिट्ठ आहेत. 1570. Katame dhammā asaṃkiliṭṭhā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā asaṃkiliṭṭhā. १५७०. कोणते धर्म असंकिलिट्ठ आहेत? चारही भूमींमधील कुशल, चारही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म असंकिलिट्ठ आहेत. 1571. Katame dhammā kilesasampayuttā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā kilesasampayuttā. १५७१. कोणते धर्म क्लेशसंप्रयुक्त आहेत? बारा अकुशल चित्तोत्पाद – हे धर्म क्लेशसंप्रयुक्त आहेत. 1572. Katame dhammā kilesavippayuttā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā kilesavippayuttā. १५७२. कोणते धर्म क्लेशविप्रयुक्त आहेत? चारही भूमींमधील कुशल, चारही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म क्लेशविप्रयुक्त आहेत. 1573. Katame dhammā kilesā ceva saṃkilesikā ca? Teva kilesā kilesā ceva saṃkilesikā ca. १५७३. कोणते धर्म क्लेश देखील आहेत आणि संकिलेसिक देखील आहेत? तेच क्लेश हे क्लेश देखील आहेत आणि संकिलेसिक देखील आहेत. 1574. Katame dhammā saṃkilesikā ceva no ca kilesā? Ṭhapetvā kilese avasesaṃ akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā saṃkilesikā ceva no ca kilesā. Asaṃkilesikā dhammā na vattabbā – kilesā ceva saṃkilesikā cātipi, saṃkilesikā ceva no ca kilesātipi. १५७४. कोणते धर्म संकिलेसिक आहेत पण क्लेश नाहीत? क्लेशांना वगळून उर्वरित अकुशल, तिन्ही भूमींमधील कुशल, तिन्ही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म संकिलेसिक आहेत पण क्लेश नाहीत. असंकिलेसिक धर्मांविषयी असे म्हणता येत नाही की, ते 'क्लेश देखील आहेत आणि संकिलेसिक देखील आहेत' किंवा 'संकिलेसिक आहेत पण क्लेश नाहीत'. 1575. Katame dhammā kilesā ceva saṃkiliṭṭhā ca? Teva kilesā kilesā ceva saṃkiliṭṭhā ca. १५७५. कोणते धर्म क्लेश देखील आहेत आणि संकिलिट्ठ देखील आहेत? तेच क्लेश हे क्लेश देखील आहेत आणि संकिलिट्ठ देखील आहेत. 1576. Katame dhammā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā? Ṭhapetvā kilese avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesā. Asaṃkiliṭṭhā dhammā na vattabbā – kilesā ceva saṃkiliṭṭhā cātipi, saṃkiliṭṭhā ceva no ca kilesātipi. १५७६. कोणते धर्म संकिलिट्ठ आहेत पण क्लेश नाहीत? क्लेशांना वगळून उर्वरित अकुशल – हे धर्म संकिलिट्ठ आहेत पण क्लेश नाहीत. असंकिलिट्ठ धर्मांविषयी असे म्हणता येत नाही की, ते 'क्लेश देखील आहेत आणि संकिलिट्ठ देखील आहेत' किंवा 'संकिलिट्ठ आहेत पण क्लेश नाहीत'. 1577. Katame dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca? Yattha dve tayo kilesā ekato uppajjanti – ime dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca. १५७७. कोणते धर्म क्लेश देखील आहेत आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहेत? जेथे दोन किंवा तीन क्लेश एकत्र उत्पन्न होतात – हे धर्म क्लेश देखील आहेत आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहेत. 1578. Katame [Pg.293] dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā? Ṭhapetvā kilese avasesaṃ akusalaṃ – ime dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā. Kilesavippayuttā dhammā na vattabbā – kilesā ceva kilesasampayuttā cātipi, kilesasampayuttā ceva no ca kilesātipi. १५७८. कोणते धर्म क्लेशसंप्रयुक्त आहेत पण क्लेश नाहीत? क्लेशांना वगळून उर्वरित अकुशल – हे धर्म क्लेशसंप्रयुक्त आहेत पण क्लेश नाहीत. क्लेशविप्रयुक्त धर्मांविषयी असे म्हणता येत नाही की, ते 'क्लेश देखील आहेत आणि क्लेशसंप्रयुक्त देखील आहेत' किंवा 'क्लेशसंप्रयुक्त आहेत पण क्लेश नाहीत'. 1579. Katame dhammā kilesavippayuttā saṃkilesikā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā kilesavippayuttā saṃkilesikā. १५७९. कोणते धर्म क्लेशविप्रयुक्त आणि संकिलेसिक आहेत? तिन्ही भूमींमधील कुशल, तिन्ही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म क्लेशविप्रयुक्त आणि संकिलेसिक आहेत. 1580. Katame dhammā kilesavippayuttā asaṃkilesikā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā kilesavippayuttā asaṃkilesikā. Kilesasampayuttā dhammā na vattabbā – kilesavippayuttā saṃkilesikātipi, kilesavippayuttā asaṃkilesikātipi. १५८०. कोणते धर्म क्लेशविप्रयुक्त आणि असंकिलेसिक आहेत? अपरियापन्न चार मार्ग, चार सामञ्ञफळे आणि निर्वाण – हे धर्म क्लेशविप्रयुक्त आणि असंकिलेसिक आहेत. क्लेशसंप्रयुक्त धर्मांविषयी असे म्हणता येत नाही की, ते 'क्लेशविप्रयुक्त संकिलेसिक आहेत' किंवा 'क्लेशविप्रयुक्त असंकिलेसिक आहेत'. Piṭṭhidukaṃ पिठ्ठदुक समाप्त. 1581. Katame dhammā dassanena pahātabbā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo – ime dhammā dassanena pahātabbā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā dassanena pahātabbā, siyā na dassanena pahātabbā. १५८१. कोणते धर्म दर्शनाने प्रहातव्य आहेत? चार दृष्टीगतसंप्रयुक्त चित्तोत्पाद आणि विचिकित्सासहगत चित्तोत्पाद – हे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य आहेत. चार दृष्टीगतविप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पाद आणि दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद – हे धर्म कदाचित दर्शनाने प्रहातव्य असतात, कदाचित दर्शनाने प्रहातव्य नसतात. 1582. Katame dhammā na dassanena pahātabbā? Uddhaccasahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na dassanena pahātabbā. १५८२. कोणते धर्म दर्शनाने प्रहातव्य नसतात? उद्धच्चसहगत चित्तोत्पाद, चारही भूमींमधील कुशल, चारही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य नसतात. 1583. Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā? Uddhaccasahagato cittuppādo – ime dhammā bhāvanāya pahātabbā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā na bhāvanāya pahātabbā. १५८३. कोणते धर्म भावनेने प्रहातव्य आहेत? उद्धच्चसहगत चित्तोत्पाद – हे धर्म भावनेने प्रहातव्य आहेत. चार दृष्टीगतविप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पाद आणि दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद – हे धर्म कदाचित भावनेने प्रहातव्य असतात, कदाचित भावनेने प्रहातव्य नसतात. 1584. Katame [Pg.294] dhammā na bhāvanāya pahātabbā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na bhāvanāya pahātabbā. १५८४. कोणते धर्म भावनेने प्रहातव्य नसतात? चार दृष्टीगतसंप्रयुक्त चित्तोत्पाद, विचिकित्सासहगत चित्तोत्पाद, चारही भूमींमधील कुशल, चारही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म भावनेने प्रहातव्य नसतात. 1585. Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, etthuppannaṃ mohaṃ ṭhapetvā – ime dhammā dassanena pahātabbahetukā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā na dassanena pahātabbahetukā. १५८५. कोणते धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक आहेत? चार दृष्टीगतसंप्रयुक्त चित्तोत्पाद, विचिकित्सासहगत चित्तोत्पाद (यात उत्पन्न झालेला मोह वगळून) – हे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक आहेत. चार दृष्टीगतविप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पाद आणि दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद – हे धर्म कदाचित दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक असतात, कदाचित दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक नसतात. 1586. Katame dhammā na dassanena pahātabbahetukā? Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato cittuppādo, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na dassanena pahātabbahetukā. १५८६. कोणते धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक नसतात? विचिकित्सासहगत मोह, उद्धच्चसहगत चित्तोत्पाद, चारही भूमींमधील कुशल, चारही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म दर्शनाने प्रहातव्य हेतुक नसतात. 1587. Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā? Uddhaccasahagato cittuppādo, etthuppannaṃ mohaṃ ṭhapetvā – ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā. Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā na bhāvanāya pahātabbahetukā. १५८७. कोणते धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतुक आहेत? उद्धच्चसहगत चित्तोत्पाद (यात उत्पन्न झालेला मोह वगळून) – हे धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतुक आहेत. चार दृष्टीगतविप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पाद आणि दोन दोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद – हे धर्म कदाचित भावनेने प्रहातव्य हेतुक असतात, कदाचित भावनेने प्रहातव्य हेतुक नसतात. 1588. Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato moho, catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā. १५८८. कोणते धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतुक नसतात? चार दृष्टीगतसंप्रयुक्त चित्तोत्पाद, विचिकित्सासहगत चित्तोत्पाद, उद्धच्चसहगत मोह, चारही भूमींमधील कुशल, चारही भूमींमधील विपाक, तिन्ही भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म भावनेने प्रहातव्य हेतुक नसतात. 1589. Katame dhammā savitakkā? Kāmāvacarakusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa cittuppādā, akusalassa vipākato dve, kiriyato ekādasa, rūpāvacaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca lokuttaraṃ paṭhamaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ vitakkaṃ ṭhapetvā – ime dhammā savitakkā. १५८९. कोणते धर्म सवितक्क (वितर्कासह असणारे) आहेत? कामावचर कुशल, अकुशल, कामावचर कुशलाच्या विपाकातील अकरा चित्तोत्पाद, अकुशलाच्या विपाकातील दोन, क्रियेतील अकरा, रूपावचर प्रथम झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील) आणि लोकोत्तर प्रथम झान (कुशल आणि विपाक यांमधील) - यांमध्ये उत्पन्न होणारा वितक्क वगळून (उरलेले धर्म) - हे धर्म सवितक्क आहेत. 1590. Katame [Pg.295] dhammā avitakkā? Dvepañcaviññāṇāni, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro arūpāvacarā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, vitakko ca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā avitakkā. १५९०. कोणते धर्म अवितक्क (वितर्करहित) आहेत? द्विपंचविज्ञान (दहा विज्ञान), रूपावचर त्रिक-चतुष्क झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), चार अरूपावचर (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर त्रिक-चतुष्क झान (कुशल आणि विपाक यांमधील), तसेच वितक्क, रूप आणि निब्बान - हे धर्म अवितक्क आहेत. 1591. Katame dhammā savicārā? Kāmāvacarakusalaṃ, akusalaṃ, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa cittuppādā, akusalassa vipākato dve kiriyato ekādasa, rūpāvacaraekakadukajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraekakadukajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ vicāraṃ ṭhapetvā – ime dhammā savicārā. १५९१. कोणते धर्म सविचार (विचारासह असणारे) आहेत? कामावचर कुशल, अकुशल, कामावचर कुशलाच्या विपाकातील अकरा चित्तोत्पाद, अकुशलाच्या विपाकातील दोन, क्रियेतील अकरा, रूपावचर एकक-द्विक झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर एकक-द्विक झान (कुशल आणि विपाक यांमधील) - यांमध्ये उत्पन्न होणारा विचार वगळून (उरलेले धर्म) - हे धर्म सविचार आहेत. 1592. Katame dhammā avicārā? Dvepañcaviññāṇāni, rūpāvacaratikatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikatikajjhānā kusalato ca vipākato ca, vicāro ca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā avicārā. १५९२. कोणते धर्म अविचार (विचाररहित) आहेत? द्विपंचविज्ञान, रूपावचर त्रिक-त्रिक झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), चार अरूप (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर त्रिक-त्रिक झान (कुशल आणि विपाक यांमधील), तसेच विचार, रूप आणि निब्बान - हे धर्म अविचार आहेत. 1593. Katame dhammā sappītikā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato pañca, kiriyato pañca, rūpāvacaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ pītiṃ ṭhapetvā – ime dhammā sappītikā. १५९३. कोणते धर्म सप्पीतिक (प्रीतीसह असणारे) आहेत? कामावचर कुशलातील चार सोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद, अकुशलातील चार, कामावचर कुशलाच्या विपाकातील पाच, क्रियेतील पाच, रूपावचर द्विक-त्रिक झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर द्विक-त्रिक झान (कुशल आणि विपाक यांमधील) - यांमध्ये उत्पन्न होणारी पीति वगळून (उरलेले धर्म) - हे धर्म सप्पीतिक आहेत. 1594. Katame dhammā appītikā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato aṭṭha, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa, akusalassa vipākato satta, kiriyato cha, rūpāvacaradukadukajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukadukajjhānā kusalato ca vipākato ca pīti ca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā appītikā. १५९४. कोणते धर्म अप्पीतिक (प्रीतीरहित) आहेत? कामावचर कुशलातील चार उपेक्खासहगत चित्तोत्पाद, अकुशलातील आठ, कामावचर कुशलाच्या विपाकातील अकरा, अकुशलाच्या विपाकातील सात, क्रियेतील सहा, रूपावचर द्विक-द्विक झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), चार अरूप (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर द्विक-द्विक झान (कुशल आणि विपाक यांमधील), तसेच पीति, रूप आणि निब्बान - हे धर्म अप्पीतिक आहेत. 1595. Katame [Pg.296] dhammā pītisahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato pañca, kiriyato pañca, rūpāvacaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ pītiṃ ṭhapetvā – ime dhammā pītisahagatā. १५९५. कोणते धर्म पीतिसहगत (प्रीतीसह उत्पन्न होणारे) आहेत? कामावचर कुशलातील चार सोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद, अकुशलातील चार, कामावचर कुशलाच्या विपाकातील पाच, क्रियेतील पाच, रूपावचर द्विक-त्रिक झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर द्विक-त्रिक झान (कुशल आणि विपाक यांमधील) - यांमध्ये उत्पन्न होणारी पीति वगळून (उरलेले धर्म) - हे धर्म पीतिसहगत आहेत. 1596. Katame dhammā na pītisahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato aṭṭha, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa, akusalassa vipākato satta, kiriyato cha, rūpāvacaradukadukajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukadukajjhānā kusalato ca vipākato ca, pīti ca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na pītisahagatā. १५९६. कोणते धर्म न पीतिसहगत (प्रीतीसह उत्पन्न न होणारे) आहेत? कामावचर कुशलातील चार उपेक्खासहगत चित्तोत्पाद, अकुशलातील आठ, कामावचर कुशलाच्या विपाकातील अकरा, अकुशलाच्या विपाकातील सात, क्रियेतील सहा, रूपावचर द्विक-द्विक झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), चार अरूप (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर द्विक-द्विक झान (कुशल आणि विपाक यांमधील), तसेच पीति, रूप आणि niब्बान - हे धर्म न पीतिसहगत आहेत. 1597. Katame dhammā sukhasahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato cha, kiriyato pañca, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ sukhaṃ ṭhapetvā – ime dhammā sukhasahagatā. १५९७. कोणते धर्म सुखसहगत (सुखासह उत्पन्न होणारे) आहेत? कामावचर कुशलातील चार सोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद, अकुशलातील चार, कामावचर कुशलाच्या विपाकातील सहा, क्रियेतील पाच, रूपावचर त्रिक-चतुष्क झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर त्रिक-चतुष्क झान (कुशल आणि विपाक यांमधील) - यांमध्ये उत्पन्न होणारे सुख वगळून (उरलेले धर्म) - हे धर्म सुखसहगत आहेत. 1598. Katame dhammā na sukhasahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato aṭṭha, kāmāvacarakusalassa vipākato dasa, akusalassa vipākato satta, kiriyato cha, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca lokuttaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, sukhañca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na sukhasahagatā. १५९८. कोणते धर्म न सुखसहगत (सुखासह उत्पन्न न होणारे) आहेत? कामावचर कुशलातील चार उपेक्खासहगत चित्तोत्पाद, अकुशलातील आठ, कामावचर कुशलाच्या विपाकातील दहा, अकुशलाच्या विपाकातील सात, क्रियेतील सहा, रूपावचर चौथे झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), चार अरूप (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर चौथे झान (कुशल आणि विपाक यांमधील), तसेच सुख, रूप आणि निब्बान - हे धर्म न सुखसहगत आहेत. 1599. Katame dhammā upekkhāsahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato cha, kāmāvacarakusalassa vipākato dasa, akusalassa vipākato cha, kiriyato cha[Pg.297], rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṃ catutthaṃ jhānaṃ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṃ upekkhaṃ ṭhapetvā – ime dhammā upekkhāsahagatā. १५९९. कोणते धर्म उपेक्खासहगत (उपेक्षेसह उत्पन्न होणारे) आहेत? कामावचर कुशलातील चार उपेक्खासहगत चित्तोत्पाद, अकुशलातील सहा, कामावचर कुशलाच्या विपाकातील दहा, अकुशलाच्या विपाकातील सहा, क्रियेतील सहा, रूपावचर चौथे झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), चार अरूप (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर चौथे झान (कुशल आणि विपाक यांमधील) - यांमध्ये उत्पन्न होणारी उपेक्खा वगळून (उरलेले धर्म) - हे धर्म उपेक्खासहगत आहेत. 1600. Katame dhammā na upekkhāsahagatā? Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cha, kāmāvacarakusalassa vipākato cha, akusalassa vipākato eko, kiriyato pañca, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, upekkhā ca, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā na upekkhāsahagatā. १६००. कोणते धर्म न उपेक्खासहगत (उपेक्षेसह उत्पन्न न होणारे) आहेत? कामावचर कुशलातील चार सोमनस्ससहगत चित्तोत्पाद, अकुशलातील सहा, कामावचर कुशलाच्या विपाकातील सहा, अकुशलाच्या विपाकातील एक, क्रियेतील पाच, रूपावचर त्रिक-चतुष्क झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील), लोकोत्तर त्रिक-चतुष्क झान (कुशल आणि विपाक यांमधील), तसेच उपेक्खा, रूप आणि निब्बान - हे धर्म न उपेक्खासहगत आहेत. 1601. Katame dhammā kāmāvacarā? Kāmāvacarakusalaṃ, akusalaṃ, sabbo kāmāvacarassa vipāko, kāmāvacarakiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā kāmāvacarā. १६०१. कोणते धर्म कामावचर (कामलोकात वावरणारे) आहेत? कामावचर कुशल, अकुशल, सर्व कामावचर विपाक, कामावचर क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप - हे धर्म कामावचर आहेत. 1602. Katame dhammā na kāmāvacarā? Rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na kāmāvacarā. १६०२. कोणते धर्म न कामावचर (कामलोकात न वावरणारे) आहेत? रूपावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न (लोकोत्तर धर्म) - हे धर्म न कामावचर आहेत. 1603. Katame dhammā rūpāvacarā? Rūpāvacaracatukkapañcakajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca – ime dhammā rūpāvacarā. १६०३. कोणते धर्म रूपावचर (रूपलोकात वावरणारे) आहेत? रूपावचर चतुष्क-पंचक झान (कुशल, विपाक आणि क्रिया यांमधील) - हे धर्म रूपावचर आहेत. 1604. Katame dhammā na rūpāvacarā? Kāmāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na rūpāvacarā. १६०४. कोणते धर्म 'न-रूपावचर' (रूपावचर नसलेले) आहेत? कामावचर, अरूपावचर आणि अपरियापन्न – हे धर्म 'न-रूपावचर' आहेत. 1605. Katame dhammā arūpāvacarā? Cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca – ime dhammā arūpāvacarā. १६०५. कोणते धर्म 'अरूपावचर' आहेत? कुशल, विपाक आणि क्रिया या रूपाने असणारे चार अरूप (चित्त) – हे धर्म 'अरूपावचर' आहेत. 1606. Katame dhammā na arūpāvacarā? Kāmāvacarā, rūpāvacarā, apariyāpannā – ime dhammā na arūpāvacarā. १६०६. कोणते धर्म 'न-अरूपावचर' (अरूपावचर नसलेले) आहेत? कामावचर, रूपावचर आणि अपरियापन्न – हे धर्म 'न-अरूपावचर' आहेत. 1607. Katame dhammā pariyāpannā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā pariyāpannā. १६०७. कोणते धर्म 'परियापन्न' (संसारात समाविष्ट असणारे) आहेत? तीन भूमींमधील कुशल व अकुशल, तीन भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म 'परियापन्न' आहेत. 1608. Katame dhammā apariyāpannā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā apariyāpannā. १६०८. कोणते धर्म 'अपरियापन्न' (संसारात समाविष्ट नसणारे/लोकोत्तर) आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग, चार श्रामण्यफळे आणि निर्वाण – हे धर्म 'अपरियापन्न' आहेत. 1609. Katame [Pg.298] dhammā niyyānikā? Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā niyyānikā. १६०९. कोणते धर्म 'निय्यानिक' (संसारातून मुक्त करणारे) आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग – हे धर्म 'निय्यानिक' आहेत. 1610. Katame dhammā aniyyānikā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā aniyyānikā. १६१०. कोणते धर्म 'अनिय्यानिक' (संसारातून मुक्त न करणारे) आहेत? तीन भूमींमधील कुशल व अकुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'अनिय्यानिक' आहेत. 1611. Katame dhammā niyatā? Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā – ime dhammā siyā niyatā siyā aniyatā. Cattāro maggā apariyāpannā – ime dhammā niyatā. १६११. कोणते धर्म 'नियत' (निश्चित फळ देणारे) आहेत? चार दृष्टीगत-संप्रयुक्त चित्तोत्पाद, दोन दोमनस्स-सहगत चित्तोत्पाद – हे धर्म कदाचित नियत असतात, कदाचित अनियत असतात. चार अपरियापन्न मार्ग – हे धर्म 'नियत' आहेत. 1612. Katame dhammā aniyatā? Cattāro diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, uddhaccasahagato cittuppādo, tīsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā aniyatā. १६१२. कोणते धर्म 'अनियत' (अनिश्चित फळ देणारे) आहेत? चार दृष्टीगत-विप्रयुक्त लोभसहगत चित्तोत्पाद, विचिकित्सा-सहगत चित्तोत्पाद, उद्धच्च-सहगत चित्तोत्पाद, तीन भूमींमधील कुशल, चार भूमींमधील विपाक, three भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'अनियत' आहेत. 1613. Katame dhammā sauttarā? Tīsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, sabbañca rūpaṃ – ime dhammā sauttarā. १६१३. कोणते धर्म 'सउत्तर' (ज्यांच्यापेक्षा श्रेष्ठ धर्म अस्तित्वात आहेत) आहेत? तीन भूमींमधील कुशल व अकुशल, तीन भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत आणि सर्व रूप – हे धर्म 'सउत्तर' आहेत. 1614. Katame dhammā anuttarā? Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā anuttarā. १६१४. कोणते धर्म 'अनुत्तर' (ज्यांच्यापेक्षा श्रेष्ठ धर्म अस्तित्वात नाहीत) आहेत? चार अपरियापन्न मार्ग, चार श्रामण्यफळे आणि निर्वाण – हे धर्म 'अनुत्तर' आहेत. 1615. Katame dhammā saraṇā? Dvādasa akusalacittuppādā – ime dhammā saraṇā. १६१५. कोणते धर्म 'सरण' (क्लेशयुक्त) आहेत? बारा अकुशल चित्तोत्पाद – हे धर्म 'सरण' आहेत. 1616. Katame dhammā araṇā? Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, rūpañca, nibbānañca – ime dhammā araṇā. १६१६. कोणते धर्म 'अरण' (क्लेशरहित) आहेत? चार भूमींमधील कुशल, चार भूमींमधील विपाक, तीन भूमींमधील क्रिया-अव्याकृत, रूप आणि निर्वाण – हे धर्म 'अरण' आहेत. Atthuddhāro niṭṭhito. अर्थोद्धार समाप्त झाला. Dhammasaṅgaṇīpakaraṇaṃ niṭṭhitaṃ. धम्मसंगणी प्रकरण समाप्त झाले. | |||
| မြန်မာ | |||
| ပါဠိတော် | အဋ္ဌကထာ | ဋီကာ | အခြား |
| 1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ | 1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ | 1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃ | 1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ |
| 2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ | 2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ | 2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂ | |
| 3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ | 3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ | 3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ | |
| 4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ) | 4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ) | 4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ) | |
| 5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ | 5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ | 5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ | |
| 6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ | 6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ | |
| 7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅ | 7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ | |
| português | |||
| Páli | Aṭṭhakathā | Ṭīkā | Outro |
| 1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra) | 1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya | 1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3 | 1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa |
| 2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha | 2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha | 2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2 | |
| 3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima | 3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores | 3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores | |
| 4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta | 4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta | 4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta | |
| 5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara | 5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc. | 5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc. | |
| 6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa) | 6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia | 6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia | |
| 7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5 | 7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados | 7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma | |
| русский | |||
| Палийский канон | Комментарии | Субкомментарии | Другое |
| 1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали | 1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха | 1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3 | 1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана |
| 2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали | 2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха | 2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2 | |
| 3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали | 3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха | 3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика | |
| 4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта) | 4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта) | 4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта) | |
| 5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали | 5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха | 5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика | |
| 6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали | 6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха | 6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини | |
| 7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5 | 7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха | 7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали | |
| සිංහල | |||
| පාලි කැනනය | විවරණ | අටුවා | වෙනත් |
| 1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි | 1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා | 1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3 | 1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා |
| 2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි | 2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා | 2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2 | |
| 3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි | 3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා | 3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා | |
| 4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත) | 4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත) | 4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත) | |
| 5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි | 5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා | 5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා | |
| 6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි | 6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා | 6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී | |
| 7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5 | 7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා | 7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි | |
| Español | |||
| El Canon Pali | Los Comentarios | Los Subcomentarios | Otros |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| แบบไทย | |||
| บาลีแคน | ข้อคิดเห็น | คำอธิบายย่อย | อื่น |
| 1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ | 1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา | 1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓ | 1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา |
| 2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ | 2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา | 2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒ | |
| 3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ | 3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา | 3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา | |
| 4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต) | 4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต) | 4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต) | |
| 5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ | 5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา | 5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา | |
| 6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ | 6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา | 6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี | |
| 7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕ | 7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา | 7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ | |
| བོད་མི | |||
| པཱ་ལི་གསུང་རབ། | འགྲེལ་བཤད། | འགྲེལ་བཤད་ཕྲན། | གཞན། |
| 1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི། | 1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣ | 1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ། |
| 2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི། | 2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢ | |
| 3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། | 3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། | |
| 4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ) | 4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ) | 4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ) | |
| 5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། | 5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། | |
| 6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི། | 6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི། | |
| 7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥ | 7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། | |
| Tiếng Việt | |||
| Kinh điển Pali | Chú giải | Phụ chú giải | Khác |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra | 1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga | 2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa | 3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ) | 4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | 4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | 5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa | 6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5 | 7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa | 7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |