Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ထိုမြတ်စွာဘုရား၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော ဘုရား၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။

Suttantapiṭaka

သုတ္တန္တပိဋကတ်

Saṃyuttanikāye

သံယုတ္တနိကာယ်

Sagāthāvaggapāḷi

သဂါထာဝဂ္ဂပါဠိ

Saṃgāyanassa pucchā vissajjanā

သံဂါယနာ မေးမြန်းချက်နှင့် အဖြေ

Pucchā – paṭhamamahāsaṃgītikāle [Pg.1] āvuso dhammasaṃgāhakā mahākassapādayo mahātheravarā porāṇasaṃgītikārā paṭhamaṃ vinayapiṭakaṃ saṃgāyitvā tadanantaraṃ suttantapiṭakaṃ saṃgāyantā dīghanikāyañca majjhimanikāyañca saṃgāyitvā tadanantaraṃ kiṃnāma pāvacanaṃ saṃgāyiṃsu.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့... ပထမမဟာသံဂါယနာတင်စဉ်အခါက တရားတော်ကို စုဆောင်းသိမ်းဆည်းတော်မူကြကုန်သော မဟာကဿပအစရှိသော ရှေးဦးသံဂါယနာရှင် မြတ်လှစွာသော မဟာထေရ်ကြီးတို့သည် ရှေးဦးစွာ ဝိနည်းပိဋကတ်ကို သံဂါယနာတင်တော်မူပြီး၍၊ ထို့နောက် သုတ္တန္တပိဋကတ်ကို သံဂါယနာတင်ကြရာတွင် ဒီဃနိကာယ်နှင့် မဇ္ဈိမနိကာယ်တို့ကို သံဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် မည်သည့်အမည်ရှိသော ပိဋကတ်တရားတော်ကို သံဂါယနာတင်တော်မူကြပါသနည်း။

Vissajjanā – paṭhamamahāsaṃgītikāle bhante dhammasaṃgāhakā mahākassapādayo porāṇatheravarā paṭhamaṃ vinayapiṭakaṃ saṃgāyitvā tadanantaraṃ suttantapiṭakaṃ saṃgāyantā dīghanikāyañca majjhimanikāyañca saṃgāyitvā tadanantaraṃ sattahi ca suttasahassehi sattahi ca suttasatehi dvāsaṭṭhiyā ca suttehi paṭimaṇḍitaṃ bhāṇavārasataparimāṇaṃ saṃyuttanikāyaṃ nāma pāvacanaṃ saṃgāyiṃsu.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ပထမမဟာသံဂါယနာတင်စဉ်အခါက တရားတော်ကို စုဆောင်းသိမ်းဆည်းတော်မူကြကုန်သော မဟာကဿပအစရှိသော ရှေးဦးမြတ်လှစွာသော မဟာထေရ်ကြီးတို့သည် ရှေးဦးစွာ ဝိနည်းပိဋကတ်ကို သံဂါယနာတင်တော်မူပြီး၍၊ ထို့နောက် သုတ္တန္တပိဋကတ်ကို သံဂါယနာတင်ကြရာတွင် ဒီဃနိကာယ်နှင့် မဇ္ဈိမနိကာယ်တို့ကို သံဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် ခုနစ်ထောင် ခုနစ်ရာ ခြောက်ဆယ့်နှစ်သုတ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော၊ ဘာဏဝါရ တစ်ရာ အတိုင်းအရှည်ရှိသော 'သံယုတ္တနိကာယ်' အမည်ရှိသော ပိဋကတ်တရားတော်ကို သံဂါယနာတင်တော်မူကြပါသည်။

Pucchā – saṃyuttanikāye [Pg.2] ca āvuso sagāthāvaggo nidānavaggo khandhavaggo saḷāyatanavaggo mahāvaggoti pañcasaṃyuttappakaraṇāni, tesu paṭhamaṃ kataraṃ saṃyuttappakaraṇaṃ te saṃgāyiṃsu.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့... သံယုတ္တနိကာယ်၌ သဂါထာဝဂ်၊ နိဒါနဝဂ်၊ ခန္ဓဝဂ်၊ သဠာယတနဝဂ်၊ မဟာဝဂ်ဟူ၍ သံယုတ္တကျမ်း ငါးကျမ်းရှိရာ၊ ထိုငါးကျမ်းတို့တွင် ရှေးဦးစွာ မည်သည့် သံယုတ္တကျမ်းကို သံဂါယနာတင်တော်မူကြပါသနည်း။

Vissajjanā – pañcasu bhante saṃyuttappakaraṇesu paṭhamaṃ sagāthāvaggasaṃyuttappakaraṇaṃ saṃgāyiṃsu.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သံယုတ္တကျမ်း ငါးကျမ်းတို့တွင် ရှေးဦးစွာ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တကျမ်းကို သံဂါယနာတင်တော်မူကြပါသည်။

Pucchā – sagāthāvaggepi [Pg.3] āvuso devatāsaṃyuttādivasena ekādasasaṃyuttāni, tesu paṭhamaṃ kataraṃ saṃyuttaṃ te saṃgāyiṃsu.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့... သဂါထာဝဂ်၌လည်း ဒေဝတာသံယုတ် အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် ဆယ့်တစ်မျိုးသော သံယုတ်တို့ ရှိကြရာ၊ ထိုဆယ့်တစ်မျိုးသော သံယုတ်တို့တွင် ရှေးဦးစွာ မည်သည့်သံယုတ်ကို သံဂါယနာတင်တော်မူကြပါသနည်း။

Vissajjanā – ekādasasu bhante saṃyuttesu paṭhamaṃ devatāsaṃyuttaṃ saṃgāyiṃsu.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ဆယ့်တစ်မျိုးသော သံယုတ်တို့တွင် ရှေးဦးစွာ ဒေဝတာသံယုတ်ကို သံဂါယနာတင်တော်မူကြပါသည်။

Pucchā – devatāsaṃyuttepi āvuso naḷavaggādayo aṭṭha vaggā, oghataraṇasuttādīni ca ekāsīti suttāni, tesu paṭhamaṃ kataraṃ vaggaṃ katarañca suttaṃ sagāyiṃsu.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့... ဒေဝတာသံယုတ်၌လည်း နဠဝဂ်အစရှိသော ဝဂ် ရှစ်ဝဂ်၊ သြဃတရဏသုတ် အစရှိသော ရှစ်ဆယ့်တစ်သုတ် ရှိကြရာ၊ ထိုဝဂ်နှင့် သုတ်တို့တွင် ရှေးဦးစွာ မည်သည့်ဝဂ်၊ မည်သည့်သုတ်ကို သံဂါယနာတင်တော်မူကြပါသနည်း။

Vissajjanā – aṭṭhasu bhante vaggesu paṭhamaṃ naḷavaggaṃ ekāsītiyā ca suttesu paṭhamaṃ oghataraṇasuttaṃ saṃgāyiṃsu.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ရှစ်ဝဂ်တို့တွင် ရှေးဦးစွာ နဠဝဂ်ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ဆယ့်တစ်သုတ်တို့တွင် ရှေးဦးစွာ သြဃတရဏသုတ်ကိုလည်းကောင်း သံဂါယနာတင်တော်မူကြပါသည်။

Sādhu [Pg.4] sādhu āvuso, mayampi dāni tatoyeva paṭṭhāya saṃgītipubbaṅgamāni pucchanavissajjanakiccāni āvahituṃ samārabhāra.

သာဓု သာဓု ငါ့သျှင်၊ ငါတို့သည်လည်း ယခု ထိုသြဃတရဏသုတ်မှစ၍ သံဂါယနာကို ရှေ့သွားပြုသော မေးဖြေခြင်းကိစ္စတို့ကို ဆောင်ရွက်ရန် စတင်ကြပါကုန်စို့။

Devatāsaṃyutta

ဒေဝတာသံယုတ်

Oghataraṇasutta

သြဃတရဏသုတ်

Pucchā – tenāvuso bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena oghataraṇasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့... သိတော်မူ မြင်တော်မူသော၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် သြဃတရဏသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devataṃ ārabbha bhāsitaṃ, aññatarā bhante devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi, ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kathaṃ nu tvaṃ mārisa oghamatarī’’ti,

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ နတ်သားတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... နတ်သားတစ်ပါးသည် ညဉ့်ဦးယံ လွန်မြောက်၍ သန်းခေါင်ယံအချိန်ဝယ် အလွန်နှစ်လိုဖွယ်ရှိသော အဆင်းရှိသည်ဖြစ်၍ ဇေတဝန်တစ်ကျောင်းလုံးကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေလျက် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ပါသည်။ ချဉ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ သင့်လျော်သော နေရာ၌ ရပ်နေခဲ့ပါသည်။ သင့်လျော်သော နေရာ၌ ရပ်နေသော ထိုနတ်သားသည် မြတ်စွာဘုရားအား 'အရှင်ဘုရား... အရှင်ဘုရားသည် သြဃ (သံသရာရေယဉ်) ကို အဘယ်သို့ ဖြတ်ကူးတော်မူခဲ့ပါသနည်း' ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

Tasmiṃ [Pg.5] bhante vatthusmiṃ ‘‘apatiṭṭhaṃ khvāhaṃ āvuso anāyūhaṃ oghamatariṃ’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် 'ငါ့သျှင်... ငါသည် မတည်မနေဘဲ မကြိုးပမ်းဘဲ သြဃကို ဖြတ်ကူးခဲ့၏' ဟူ၍ ဤသို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Accentisutta

အစ္စေန္တိသုတ်

Pucchā – accentisuttaṃ [Pg.8] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့... အစ္စေန္တိသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devataṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññatarā bhante devatā bhagavantaṃ etadavoca–

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ နတ်သားတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ နတ်သားတစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti,Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti–

“အချိန်တို့သည် ကုန်လွန်ကုန်၏၊ ညဉ့်တို့သည်လည်း လွန်မြောက်ကုန်၏၊ အရွယ်အဆင့်ဆင့်တို့သည် စဉ်ဆက်မပြတ် စွန့်လွှတ်ကုန်၏၊ သေခြင်း၌ ဤဘေးကို ရှုမြင်သောသူသည် ချမ်းသာကိုဆောင်တတ်သော ကောင်းမှုတို့ကို ပြုအပ်၏။”

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ –

ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား... -

‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti,Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti –

“အချိန်တို့သည် ကုန်လွန်ကုန်၏၊ ညဉ့်တို့သည်လည်း လွန်မြောက်ကုန်၏၊ အရွယ်အဆင့်ဆင့်တို့သည် စဉ်ဆက်မပြတ် စွန့်လွှတ်ကုန်၏၊ သေခြင်း၌ ဤဘေးကို ရှုမြင်သော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရှာဖွေသူသည် လောကီအာမိသ (ကာမဂုဏ်) ကို စွန့်လွှတ်ရာ၏။”

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Sattisutta

သတ္တိသုတ်

Pucchā – sattisuttaṃ [Pg.10] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့... သတ္တိသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devataṃ ārabbha bhāsitaṃ, aññatarā bhante devatā bhagavantaṃ etadavoca–

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ နတ်သားတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ နတ်သားတစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti–

“လှံဖြင့် ထိုးဆွအပ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်း၌ မီးလောင်နေသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကာမရာဂကို ပယ်ဖျောက်ရန်အတွက် သတိရှိသော ရဟန်းသည် လှည့်လည်ကျင့်သုံးရာ၏။”

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား... -

Sattiyā [Pg.11] viya omaṭṭho ḍayhamānova matthake;

Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbajeti;

“လှံဖြင့် ထိုးဆွအပ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်း၌ မီးလောင်နေသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို ပယ်ဖျောက်ရန်အတွက် သတိရှိသော ရဟန်းသည် လှည့်လည်ကျင့်သုံးရာ၏။”

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje –

လှံဖြင့် ထိုးဆွအပ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်း၌ မီးလောင်နေသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကာမရာဂကို ပယ်ဖျောက်ရန်အတွက် သတိရှိသော ရဟန်းသည် လှည့်လည်ကျင့်သုံးရာ၏။

Sattiyā [Pg.12] viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake,Sakkāyadiṭṭhippamānāya, sato bhikkhu paribbaje –

လှံဖြင့် ထိုးဆွအပ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်း၌ မီးလောင်နေသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို ပယ်ဖျောက်ရန်အတွက် သတိရှိသော ရဟန်းသည် လှည့်လည်ကျင့်သုံးရာ၏။

Jaṭāsutta

ဇဋာသုတ်

Pucchā – jaṭāsuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့... ဇဋာသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devataṃ ārabbha bhāsitaṃ, aññatarā bhante devatā bhavagantaṃ etadavoca–

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ နတ်သားတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ နတ်သားတစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

‘‘Anto jaṭā bahijaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā;

Taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭa’’nti–

“အတွင်း၌လည်း ရှုပ်ထွေးသော အရှုပ်အထွေး (တဏှာ)၊ အပြင်၌လည်း ရှုပ်ထွေးသော အရှုပ်အထွေး၊ သတ္တဝါအပေါင်းသည် အရှုပ်အထွေးတို့ဖြင့် ရှုပ်ထွေးလျက် ရှိပါ၏။ အရှင်ဂေါတမ... ထိုအကြောင်းကို အရှင်ဘုရားအား မေးမြန်းပါ၏၊ အဘယ်သူသည် ဤအရှုပ်အထွေးကို ရှင်းနိုင်ပါသနည်း။”

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ –

ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား... -

Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ;

Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ.

သီလ၌ တည်လျက် စိတ်နှင့် ပညာကို ပွားများစေသော၊ ပြင်းစွာသော လုံ့လရှိသော၊ အမြင်ကျယ်သော ပညာရှိရဟန်းသည် ဤရှုပ်ထွေးမှုကို ရှင်းလင်းနိုင်ရာ၏။

Yesaṃ [Pg.13] rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;

Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭāti;

အကြင်သူတို့အား ရာဂ၊ ဒေါသ၊ အဝိဇ္ဇာတို့သည် ကင်းပျောက်ကုန်ပြီ၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ထိုရဟန္တာတို့သည် ရှုပ်ထွေးမှုကို ရှင်းလင်းပြီး ဖြစ်ကုန်၏။

Evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသို့စသော ဒေသနာတော်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Sīle [Pg.14] patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ;

Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ–

သီလ၌ တည်လျက် စိတ်နှင့် ပညာကို ပွားများစေသော၊ ပြင်းစွာသော လုံ့လရှိသော၊ အမြင်ကျယ်သော ပညာရှိရဟန်းသည် ဤရှုပ်ထွေးမှုကို ရှင်းလင်းနိုင်ရာ၏–

Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;

Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā–

အကြင်သူတို့အား ရာဂ၊ ဒေါသ၊ အဝိဇ္ဇာတို့သည် ကင်းပျောက်ကုန်ပြီ၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ထိုရဟန္တာတို့သည် ရှုပ်ထွေးမှုကို ရှင်းလင်းပြီး ဖြစ်ကုန်၏–

Yattha [Pg.15] nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;

Paṭighaṃ rūpasaññā ca, etthesā chijjate jaṭā.

အကြင် (နိဗ္ဗာန်) ၌ နာမ်နှင့် ရုပ်သည်လည်းကောင်း၊ ပဋိဃသညာနှင့် ရူပသညာသည်လည်းကောင်း အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်း၏။ ထိုနိဗ္ဗာန်၌ ဤရှုပ်ထွေးမှုသည် ပြတ်တောက်၏။

Accharāsutta

အစ္ဆရာသုတ်

Pucchā – accharāsuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ အစ္ဆရာသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devaputtaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante devaputto bhagavantaṃ etadavoca–

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အခြားသော နတ်သားတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ နတ်သားတစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်–

‘‘Accharāgaṇasaṅghaṭṭhaṃ, pisāca gaṇasevitaṃ;

Vanantaṃ mohanaṃ nāma, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

“နတ်သမီးအပေါင်းတို့ဖြင့် ပွတ်သီးပွတ်သပ် တိုက်ခတ်အပ်သော၊ ဘီလူးအပေါင်းတို့ မှီဝဲအပ်သော ‘မောဟန’ အမည်ရှိသော ဤတောအုပ်ကြီးမှ အဘယ်သို့ ထွက်မြောက်နိုင်ပါအံ့နည်း” ဟု (လျှောက်ထား၏)။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌–

‘‘Ujuko nāma so maggo, abhayā nāma sā disā,Ratho akūjano nāma, dhammacakkehi saṃyuto.

“ထိုလမ်းသည် ‘ဖြောင့်တန်းသောလမ်း’ မည်၏။ ထိုအရပ်သည် ‘ဘေးကင်းသောအရပ်’ မည်၏။ ထိုရထားသည် တရားတည်းဟူသော ဘီးတို့နှင့် ယှဉ်သဖြင့် ‘အသံမမြည်သော ရထား’ မည်၏။

Hirī [Pg.16] tassa apālambo, satyassa parivāraṇaṃ;

Dhammāhaṃ sārathiṃ brūmi, sammādiṭṭhi purejavaṃ.

ဟิရီ (အရှက်) သည် ထိုရထား၏ မှီရာ (နောက်မှီ) ဖြစ်၏။ သတိသည် ရံပတ်တားဆီးခြင်း ဖြစ်၏။ ငါဘုရားသည် တရားကို ရထားထိန်းဟု ဆိုတော်မူ၏၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်စွာ မြင်ခြင်း) သည် ရှေ့သွား ဖြစ်၏။

Yassa etādisaṃ yānaṃ, itthiyā purisassa vā;

Sa ve etena yānena, nibbānasseva santike’’ti.

မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ အကြင်သူအား ဤသို့သဘောရှိသော ယာဉ်သည် ရှိ၏။ ထိုသူသည် ဤယာဉ်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်၏ အနီးသို့သာလျှင် ရောက်ရပေအံ့” ဟု (ဟောတော်မူ၏)။

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Accharāgaṇasaṅghuṭṭhaṃ[Pg.17], pisācagaṇasevitaṃ;

Vanantaṃ mohanaṃ nāma, kathaṃ yātrā bhavissati–

နတ်သမီးအပေါင်းတို့ ခြံရံအပ်သော၊ ဘီလူးအပေါင်းတို့ မှီဝဲအပ်သော၊ ‘မောဟန’ အမည်ရှိသော ဤတောအုပ်မှ အဘယ်သို့ ထွက်မြောက်နိုင်ပါအံ့နည်း–

Jarāsutta

ဇရာသုတ်

Pucchā – jarāsuttaṃ [Pg.19] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ဇရာသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devataṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññatarā bhante devatā bhagavantaṃ etadavoca–

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အခြားသော နတ်သမီးတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ နတ်သမီးတစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်–

‘‘Kiṃ su yāva jarā sādhu, kiṃ su sādhu patiṭṭhitaṃ;

Kiṃ su narānaṃ ratanaṃ, kiṃ su corehi dūhara’’nti.

“အဘယ်အရာသည် အိုသည်အထိ ကောင်းပါသနည်း၊ အဘယ်အရာသည် ကောင်းစွာ တည်တံ့အပ်ပါသနည်း၊ အဘယ်အရာသည် လူတို့၏ ရတနာ ဖြစ်ပါသနည်း၊ အဘယ်အရာကို သူခိုးတို့ လုယူရန် ခဲယဉ်းပါသနည်း” ဟု (လျှောက်ထား၏)။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌–

‘‘Sīlaṃ yāva jarā sādhu, saddhā sādhu patiṭṭhitā;

Paññā narānaṃ ratanaṃ, puññaṃ corehi dūhara’’nti.

“သီလသည် အိုသည်အထိ ကောင်း၏၊ သဒ္ဓါတရားသည် ကောင်းစွာ တည်တံ့အပ်၏၊ ပညာသည် လူတို့၏ ရတနာ ဖြစ်၏၊ ကောင်းမှုသည် သူခိုးတို့ လုယူရန် ခဲယဉ်း၏” ဟု (ဟောတော်မူ၏)။

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Kiṃ su yāva jarā sādhu.

အဘယ်အရာသည် အိုသည်အထိ ကောင်းပါသနည်း။

Kiṃ su sādhu patiṭṭhitaṃ.

အဘယ်အရာသည် ကောင်းစွာ တည်တံ့အပ်ပါသနည်း။

Kiṃ [Pg.20] su narānaṃ ratanaṃ.

အဘယ်အရာသည် လူတို့၏ ရတနာ ဖြစ်ပါသနည်း။

Kiṃ su corehi dūharaṃ.

အဘယ်အရာကို သူခိုးတို့ လုယူရန် ခဲယဉ်းပါသနည်း။

Devaputtasaṃyutta

ဒေဝပုတ္တသံယုတ်

Subrahmasutta

သုဗြဟ္မသုတ်

Pucchā – tenāvuso bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena subrahmasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ katañca bhāsitaṃ. Kīdiso ca tattha dhammapaṭiggāhakassa dhammassavanānisaṃso adhigato.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ သိမြင်တော်မူသော၊ မြင်တော်မူသော၊ ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် သုဗြဟ္မသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။ ထိုတရားနာယူသူအား တရားနာရခြင်း၏ အကျိုးထူးသည် အဘယ်သို့သော အကျိုးကို ရရှိပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe [Pg.21] bhante subrahmadevaputtaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Subrahmā bhante devaputto maraṇabhayabhīto bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca–

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ သုဗြဟ္မနတ်သားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သုဗြဟ္မနတ်သားသည် သေမင်း၏ဘေးမှ ကြောက်လန့်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်–

‘‘Niccaṃ utrastamidaṃ cittaṃ, niccaṃ ubbiggamidaṃ mano;

Anuppannesu kicchesu, atho uppatitesu ca;

Sace atthi anutrastaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti–

“ဤစိတ်သည် အမြဲမပြတ် ထိတ်လန့်နေပါသည်၊ ဤစိတ်သည် အမြဲတစေ စိုးရိမ်ပူပန်နေပါသည်။ မရောက်လာသေးသော ဆင်းရဲဒုက္ခတို့၌လည်းကောင်း၊ ရောက်ရှိလာပြီးသော ဆင်းရဲဒုက္ခတို့၌လည်းကောင်း (အမြဲထိတ်လန့်နေပါသည်)။ အကယ်၍ ထိတ်လန့်ခြင်း ကင်းရာသည် ရှိပါအံ့၊ အမေးခံရသော ကိုယ်တော်သည် ထိုထိတ်လန့်ခြင်း ကင်းရာတရားကို အကျွန်ုပ်အား ဟောကြားတော်မူပါ” ဟု (လျှောက်ထား၏)–

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌–

‘‘Nāññatra bojjā tapasā, nāññatrindriyasaṃvarā;

Nāññatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇina’’nti.

“ဗောဇ္ဈင်တရား၊ ခြိုးခြံခြင်း (တပ) ကျင့်ဝတ်နှင့် ဣန္ဒြေစောင့်စည်းခြင်းတို့မှ လည်းကောင်း၊ ခပ်သိမ်းသော ကိလေသာကို စွန့်လွှတ်ခြင်းမှလည်းကောင်း တစ်ပါးသော တရားဖြင့် သတ္တဝါတို့၏ ချမ်းသာဘေးကင်းခြင်းကို ငါဘုရား မမြင်ပါ” ဟု (ဟောတော်မူ၏)။

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. Desanāpariyosāne ca bhante subrahmassa devaputtassa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi, ‘‘yaṃkiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.

အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ ဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ သုဗြဟ္မနတ်သားအား ထိုနေရာ၌ပင်လျှင် “ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသဘောရှိသော တရားအားလုံးသည် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသဘောရှိ၏” ဟု ကိလေသာမြူ ကင်းစင်သော တရားမျက်စိသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။

Niccaṃ [Pg.22] utrastamidaṃ cittaṃ, niccaṃ ubbiggamidaṃ mano;

Anuppannesu kicchesu, atho uppatitesu ca;

Sace atthi anutrasta, taṃ me akkhāhi pucchito-hu–

ဤစိတ်သည် အမြဲမပြတ် ထိတ်လန့်နေပါသည်၊ ဤစိတ်သည် အမြဲတစေ စိုးရိမ်ပူပန်နေပါသည်။ မရောက်လာသေးသော ဆင်းရဲဒုက္ခတို့၌လည်းကောင်း၊ ရောက်ရှိလာပြီးသော ဆင်းရဲဒုက္ခတို့၌လည်းကောင်း (အမြဲထိတ်လန့်နေပါသည်)။ အကယ်၍ ထိတ်လန့်ခြင်း ကင်းရာသည် ရှိပါအံ့၊ အမေးခံရသော ကိုယ်တော်သည် ထိုထိတ်လန့်ခြင်း ကင်းရာတရားကို အကျွန်ုပ်အား ဟောကြားတော်မူပါ–

Nāññatra [Pg.23] bojjā tapasā, nāññatrindriyasaṃvarā;

Nāññatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇinaṃ–

ဗောဇ္ဈင်တရား၊ ခြိုးခြံခြင်း (တပ) ကျင့်ဝတ်နှင့် ဣန္ဒြေစောင့်စည်းခြင်းတို့မှ လည်းကောင်း၊ ခပ်သိမ်းသော ကိလေသာကို စွန့်လွှတ်ခြင်းမှလည်းကောင်း တစ်ပါးသော တရားဖြင့် သတ္တဝါတို့၏ ချမ်းသာဘေးကင်းခြင်းကို ငါဘုရား မမြင်ပါ–

Rohitassasutta

ရောဟိတဿသုတ်

Pucchā – rohitassasuttaṃ [Pg.24] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ရောဟိတဿသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rohitassaṃ devaputtaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rohitasso bhante devaputto bhagavantaṃ etadavoca ‘‘yattha nu kho bhante na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so bhante gamanena lokassa anto ñātuṃ vā daṭṭhuṃ vā pāpuṇituṃ vā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yattha kho āvuso na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ aṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရောဟိတဿနတ်သားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ရောဟိတဿနတ်သားသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ အကြင်အရပ်၌ မမွေးဖွား၊ မအို၊ မသေ၊ မရွေ့လျော၊ မကပ်ရောက်ရာဖြစ်သော လောက၏ အဆုံးကို ခြေကျင်သွားသဖြင့် သိရန် သော်လည်းကောင်း၊ မြင်ရန် သော်လည်းကောင်း၊ ရောက်ရန် သော်လည်းကောင်း ဖြစ်နိုင်ပါသလော” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ငါ့သျှင်၊ မမွေးဖွား၊ မအို၊ မသေ၊ မရွေ့လျော၊ မကပ်ရောက်ရာဖြစ်သော ထိုလောက၏ အဆုံးသို့ ခြေကျင်သွားသဖြင့် သိနိုင်၊ မြင်နိုင်၊ ရောက်နိုင်၏ဟု ငါမဆိုပါ” ဟူ၍ ဤသို့စသော ဒေသနာတော်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Kosalasaṃyutta

ကောသလသံယုတ်

Daharasutta

ဒဟရသုတ်

Pucchā – daharasuttaṃ [Pg.26] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ဒဟရသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အသို့လျှင် ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi, ekamantaṃ nisinno kho bhante rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘bhavampi no gotamo ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paṭijānātī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yañhi taṃ mahārāja sammā vadamānovadeyya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti[Pg.27], mameva taṃ sammā vadamāno vadeyyā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍၊ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ နှုတ်ဆက်စကား ပြောကြားပြီးနောက် တင့်အပ်သော နေရာ၌ ထိုင်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား "အရှင်ဂေါတမသည်လည်း ‘ငါသည် အတုမဲ့ဖြစ်သော သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ကောင်းစွာကိုယ်တိုင် သိမြင်တော်မူပြီ’ ဟု ဝန်ခံတော်မူပါသလော" ဟု လျှောက်ထားပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုဝတ္ထု၌ "မြတ်သောမင်းကြီး၊ ‘ငါသည် အတုမဲ့ဖြစ်သော သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ကောင်းစွာကိုယ်တိုင် သိမြင်တော်မူပြီ’ ဟု မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုသောသူသည် ပြောဆိုငြားအံ့၊ ငါ့ကိုသာလျှင် မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုသောသူသည် ပြောဆိုရာ၏" စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Tasmā [Pg.29] hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Bhujaṅgamaṃ pāvakañca, khattiyañca yasassinaṃ;

Bhikkhuñca sīlasampannaṃ, sammadeva samācare–

ထို့ကြောင့် ထက်မြက်သော ပညာရှိသောသူသည် မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားကို ကောင်းစွာမြော်မြင်လျက် မြွေကိုလည်းကောင်း၊ မီးကိုလည်းကောင်း၊ အခြံအရံ ကြီးမားသော မင်းကိုလည်းကောင်း၊ သီလနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကိုလည်းကောင်း ကောင်းစွာသာလျှင် ပြုစုရာ၏။

Attarakkhitasutta

အတ္တရက္ခိတသုတ်

Pucchā – attarakkhitasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ အတ္တရက္ခိတသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အသို့လျှင် ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃyeva pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘idha mayhaṃ bhante rahogatassa paṭisallīnassa [Pg.30] evaṃ cetaso parivitakko udapādī’’ti evamādikaṃ vacanaṃ avoca. Bhagavā ca bhante evametaṃ mahārāja evametaṃ mahārājāti evamādinā vibhajitvā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ "အရှင်ဘုရား၊ ဤသာဝတ္ထိပြည်၌ တစ်ကိုယ်တည်း ဆိတ်ငြိမ်ရာ အရပ်၌ ကိန်းအောင်းနေသော အကျွန်ုပ်အား ‘...’ ဟု ဤသို့သော စိတ်အကြံအစည်သည် ဖြစ်ပေါ်ပါသည်" စသော စကားကို လျှောက်ထားပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း "မြတ်သောမင်းကြီး၊ ဤကား မှန်ပေ၏၊ မြတ်သောမင်းကြီး၊ ဤကား မှန်ပေ၏" စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား ခွဲခြား၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Kāyena [Pg.32] saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro;

Manasā saṃvaro sādhu, sādhu, sabbattha saṃvaro;

Sabbattha saṃvuto lajjī, rakkhitoti pavuccati.

ကိုယ်ဖြင့် စောင့်စည်းခြင်းသည် ကောင်း၏၊ နှုတ်ဖြင့် စောင့်စည်းခြင်းသည် ကောင်း၏။ စိတ်ဖြင့် စောင့်စည်းခြင်းသည် ကောင်း၏၊ ခပ်သိမ်းသော ဒွါရတို့၌ စောင့်စည်းခြင်းသည် ကောင်း၏။ ခပ်သိမ်းသော ဒွါရတို့၌ စောင့်စည်းလျက် အပြစ်မှ ရှက်တတ်သောသူကို (မိမိကိုယ်ကို) စောင့်ရှောက်သူဟူ၍ ဆိုအပ်၏။

Appakasutta

အပ္ပကသုတ်

Pucchā – appakasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ အပ္ပကသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အသို့လျှင် ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃyeva pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘idha mayhaṃ bhante rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi appakā te sattā lokasmiṃ, ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā na ceva majjanti na ca pamajjanti, na ca kāmesu gedhaṃ āpajjantī’’ti evamādikaṃ vacanaṃ avoca. Bhagavā ca bhante ‘‘evametaṃ mahārāja evametaṃ mahārājā’’ti evamādinā appakasuttaṃ bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ "အရှင်ဘုရား၊ ဤသာဝတ္ထိပြည်၌ တစ်ကိုယ်တည်း ဆိတ်ငြိမ်ရာ၌ ကိန်းအောင်းနေသော အကျွန်ုပ်အား ‘လောက၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာ အပြည့်အစုံ ရရှိသော်လည်း မယစ်မူး၊ မမေ့လျော့၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ ငြိကပ်ခြင်းသို့ မရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် နည်းပါးလှကုန်၏’ ဟု စိတ်အကြံအစည် ဖြစ်ပေါ်ပါသည်" စသော စကားကို လျှောက်ထားပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း "မြတ်သောမင်းကြီး၊ ဤကား မှန်ပေ၏၊ မြတ်သောမင်းကြီး၊ ဤကား မှန်ပေ၏" စသည်ဖြင့် အပ္ပကသုတ်ကို ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Mallikāsutta

မလ္လိကာသုတ်

Pucchā – mallikāsuttaṃ [Pg.34] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ မလ္လိကာသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အသို့လျှင် ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃyeva pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo mallikaṃ deviṃ etadavoca ‘‘atthi nu kho te mallike kocañño attanā piyataro’’ti. Tasmiṃ vatthusmiṃ sabbādisā anuparigamma cetasāti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် မလ္လိကာဒေဝီအား "မလ္လိကာ၊ သင့်အား မိမိထက် သာလွန်၍ ချစ်အပ်သော အခြားတစ်စုံတစ်ယောက် ရှိသလော" ဟု မေးမြန်းတော်မူခဲ့ပါသည်။ ထိုဝတ္ထု၌ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် "စိတ်ဖြင့် အရပ်မျက်နှာအားလုံးသို့ လှည့်လည်ရှာဖွေခဲ့သော်လည်း..." စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Sabbā [Pg.35] disā anuparigamma cetasā, nevajjhagā piyataramattanā kvaci. Evaṃ piyo puthu attā paresaṃ, tasmā na hiṃse paramattakāmo–

စိတ်ဖြင့် အရပ်မျက်နှာအားလုံးကို လှည့်လည်ရှာဖွေခဲ့သော်လည်း မိမိထက် သာလွန်၍ ချစ်အပ်သောသူကို တစ်စုံတစ်ခုသော အရပ်၌မျှ မတွေ့ရပေ။ ဤအတူပင် အခြားသူတို့အားလည်း မိမိကိုယ်သည် ချစ်အပ်လှ၏။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားကို လိုလားသောသူသည် အခြားသူကို မညှဉ်းဆဲရာ။

Sattajaṭilasutta

သတ္တဇဋိလသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.36] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena sattajaṭilasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား ...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသည် သတ္တဇဋိလသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အသို့လျှင် ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo acirapakkantesu sattasu ca jaṭilesu sattasu ca nigaṇṭhesu sattasu ca acelakesu sattasu ca ekasāṭakesu sattasu ca paribbājakesu yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho bhante rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ye te bhante loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā, ete tesaṃ aññatarā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘dujjānaṃ kho etaṃ mahārāja tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsiṇacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena ‘‘ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် ခုနစ်ယောက်သော ဇဋိလတို့၊ ခုနစ်ယောက်သော နိဂဏ္ဌတို့၊ ခုနစ်ယောက်သော အစေလကတို့၊ ခုနစ်ယောက်သော ဧကသာဋကတို့၊ ခုနစ်ယောက်သော ပရိဗိုဇ်တို့ လွန်သွားပြီး မကြာမီ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍၊ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ တင့်အပ်သော နေရာ၌ ထိုင်နေပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ တင့်အပ်သော နေရာ၌ ထိုင်နေသော ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် မြတ်စွာဘုရားအား "အရှင်ဘုရား၊ လောက၌ ရဟန္တာဖြစ်ကုန်သော သို့မဟုတ် ရဟတ္တမဂ်သို့ ဆိုက်ရောက်ကုန်သော သူတို့သည် ရှိကြပါအံ့၊ ဤသူတို့သည် ထိုရဟန္တာတို့တွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပါသလော" ဟု လျှောက်ထားပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုဝတ္ထု၌ "မြတ်သောမင်းကြီး၊ သားမယားတို့ဖြင့် ကျဉ်းမြပ်သော အိပ်ရာ၌ နေထိုင်လျက် ကာသီတိုင်းဖြစ် စန္ဒကူးကို ခံစားလျက်၊ ပန်းနံ့သာနံ့သာပျောင်းတို့ကို ဆောင်လျက်၊ ရွှေငွေကို သာယာလျက် ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသော လူဝတ်ကြောင် ဖြစ်သော သင်သည် ‘ဤသူတို့သည် ရဟန္တာတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ သို့မဟုတ် ဤသူတို့သည် ရဟတ္တမဂ်သို့ ဆိုက်ရောက်သောသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏’ ဟု သိနိုင်ရန် ခဲယဉ်းလှ၏" စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Na [Pg.40] vaṇṇarūpena naro sujāno, na vissase ittaradassanena;

Susaññatānañhi viyañjanena, asaññatā lokamimaṃ caranti.

လူကို အဆင်းသဏ္ဌာန်မျှဖြင့် အလွယ်တကူ မသိနိုင်ရာ၊ တစ်ခဏမျှ မြင်ရရုံဖြင့် မယုံကြည်အပ်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကောင်းစွာစောင့်စည်းသောသူတို့၏ အသွင်သဏ္ဌာန်ဖြင့် မစောင့်စည်းသောသူတို့သည် ဤလောက၌ လှည့်လည်သွားလာတတ်ကြကုန်သောကြောင့်တည်း။

Patirūpako mattikākuṇḍalova, lohaḍḍhamāsova suvaṇṇachanno;

Caranti loke parivārachannā, anto asuddhā bahisobhamānā-hū

ရွှေရည်ဖြင့် မွမ်းမံထားသော မြေကွင်း သို့မဟုတ် ကြေးနီမတ်စေ့ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အပေါ်ယံ၌ ရွှေမွမ်းမံထားသည်နှင့် တူသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အတွင်းစိတ် မစင်ကြယ်ဘဲ အပြင်ပန်းအားဖြင့် တင့်တယ်လျက်၊ အခြံအရံတို့ဖြင့် ဖုံးကွယ်ကာ ဤလောက၌ လှည့်လည်သွားလာတတ်ကြကုန်၏။

Pañcarājasutta

ပဉ္စရာဇသုတ်

Pucchā – pañcarājasuttaṃ [Pg.41] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ပဉ္စရာဇသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အသို့လျှင် ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃyeva pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kiṃ nu kho bhante kāmānaṃ agga’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘manāpapariyantaṃ khvāhaṃ mahārāja pañcasu kāmaguṇesu agganti vadāmī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် မြတ်စွာဘုရားအား "အရှင်ဘုရား၊ ကာမဂုဏ်တို့တွင် အမြတ်ဆုံးကား အဘယ်နည်း" ဟု လျှောက်ထားပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုဝတ္ထု၌ "မြတ်သောမင်းကြီး၊ ငါသည် ငါးပါးသော ကာမဂုဏ်တို့တွင် စိတ်နှလုံး မွေ့လျော်ဖွယ် အဆုံးရှိသော ကာမဂုဏ်ကို အမြတ်ဆုံးဟူ၍ ဆို၏" စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Idha [Pg.42] bhante amhākaṃ pañcannaṃ rājūnaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṃ samaṅgībhūtānaṃ paricārayamānānaṃ ayamantarākathā udapādiṃ ‘kiṃ nu kho kāmānaṃ agga’nti–

အရှင်ဘုရား၊ ဤသာဝတ္ထိပြည်၌ ငါးပါးသော ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် ပြည့်စုံလျက်၊ ကာမဂုဏ်ကို ခံစားကာ ပျော်ပါးနေကြကုန်သော အကျွန်ုပ်တို့ မင်းငါးပါးတို့အား "ကာမဂုဏ်တို့တွင် အဘယ်အရာသည် အမြတ်ဆုံးနည်း" ဟူသော ကြားဖြတ်စကားသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။

Padumaṃ [Pg.43] yathā kokanadaṃ sugandhaṃ, pāto siyā phullamavītagandhaṃ. Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ, tapantamādiccamivantalikkhe–

နံနက်အခါ၌ မပျက်သောရနံ့ရှိ၍ ဖူးပွင့်သော၊ မွှေးကြိုင်လှသော ကောကနဒ ပဒုမ္မာကြာပန်းကဲ့သို့ ကောင်းကင်ဝယ် ထွန်းပလျက်ရှိသော နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပတင့်တယ်တော်မူသော အင်္ဂီရသ မြတ်စွာဘုရားကို ကြည့်ရှုတော်မူပါလော့။

Dutiyaaputtakasutta

ဒုတိယအပုတ္တကသုတ်

Pucchā – dutiyaaputtakasuttaṃ [Pg.44] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ဒုတိယအပုတ္တကသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အသို့လျှင် ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃyeva pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘idha bhante sāvatthiyaṃ seṭṭhi gahapati kālaṅkato, tamahaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājantepuraṃ atiharitvā āgacchāmī’’ti evamādikaṃ vacanaṃ avoca. Bhagavā ca bhante ‘‘evametaṃ mahārāja, evametaṃ mahārāja, bhūtapubbaṃ so mahārāja seṭṭhi gahapati taggarasikhiṃ nāma paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesī’’ti evamādinā tassa seṭṭhissa gahapatissa atītaṃ vatthuṃ āharitvā pariyosāne catūhi gāthāhi bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ပသေနဒီကောသလမင်းကြီးကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ပသေနဒီကောသလမင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်ဘုရား၊ ယခု သာဝတ္ထိပြည်၌ သူဌေးကြီးတစ်ဦးသည် သားသမီးမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားပါပြီ၊ ထိုသူဌေး၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို နန်းတော်သို့ သွင်းယူခဲ့ပြီး လာခဲ့ပါသည်” စသည်ဖြင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း “မင်းကြီး၊ ဤသည်ကား ဟုတ်မှန်ပေ၏၊ မင်းကြီး၊ ဤသည်ကား ဟုတ်မှန်ပေ၏။ ရှေးအခါက ထိုသူဌေးကြီးသည် တဂ္ဂရသိခီ အမည်ရှိသော အရှင်ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအား ဆွမ်းဖြင့် လုပ်ကျွေးပူဇော်ခဲ့ဖူး၏” စသည်ဖြင့် ထိုသူဌေးကြီး၏ အတိတ်ဝတ္ထုကို ဆောင်၍ ပြတော်မူပြီးလျှင် အဆုံး၌ ဂါထာလေးပုဒ်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Dhaññaṃ [Pg.47] dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, pariggahaṃ vāpi yadatthi kiñci,Dāsā kammakarā pessā, ye cassa anujīvino.

စပါး၊ စည်းစိမ်၊ ငွေ၊ ရွှေနှင့် ပိုင်ဆိုင်သမျှသော ပစ္စည်းဥစ္စာများ၊ ကျွန်၊ အလုပ်သမား၊ စေပါးခံရသူများနှင့် မိမိကို မှီတင်းနေထိုင်ကြသူများ၊

Sabbaṃ nādāya gantabbaṃ, sabbaṃ nikkhippagāminaṃ;

Yañca karoti kāyena, vācāya udacetasā.

ထိုအလုံးစုံကို ယူဆောင်၍ မသွားနိုင်၊ အလုံးစုံကို စွန့်ပစ်၍ သွားရ၏။ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သမျှသော ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုသည်သာ

Tañhi tassa sakaṃ hoti, taṃva ādāya gacchati;

Taṃvassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī.

ထိုသူ၏ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ ဖြစ်၏၊ ထိုကံကိုသာ ယူဆောင်၍ သွားရ၏၊ ထိုကံသည်သာလျှင် မစွန့်မခွာ နောက်သို့ လိုက်ပါသော အရိပ်ပမာ ထိုသူ၏ နောက်သို့ အစဉ်လိုက်ပါ၏။

Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇinaṃ –

ထို့ကြောင့် နောင်တမလွန်ဘဝအတွက် သီတင်းသုံးရာဖြစ်သော ကောင်းမှုစုကို ပြုရာ၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့သည် တမလွန်လောက၌ သတ္တဝါတို့၏ တည်မှီရာ အားထားရာ ဖြစ်ကုန်၏။

Mārasaṃyutta

မာရသံယုတ်

Tapokammasutta

တပေါကမ္မသုတ်

Pucchā – tapokammasuttaṃ [Pg.48] panāvuso bhagavatā jinena kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ တပေါကမ္မသုတ်ကိုမူကား အောင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – uruvelāyaṃ bhante māraṃ pāpimantaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā gāthāya ajjhabhāsi.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဥရုဝေလတော၌ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့ ချဉ်းကပ်၍ ဂါထာဖြင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

‘‘Tapokammā apakkamma, yena sujjhanti māṇavā;

Asuddho maññasi suddho, suddhimaggā aparaddho’’ti.

“လုလင်တို့ စင်ကြယ်ကြောင်းဖြစ်သော ခြိုးခြံသော အကျင့်တရားမှ ဖဲခွာပြီးလျှင်၊ သင်သည် မစင်ကြယ်ဘဲလျက် မိမိကိုယ်ကို စင်ကြယ်၏ဟု မှတ်ထင်နေဘိ၏၊ စင်ကြယ်ကြောင်း မဂ်လမ်းမှ လွဲချော်နေပြီ” ဟု လျှောက်၏။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ (မြတ်စွာဘုရားသည်) -

‘‘Anattasaṃhitaṃ ñatvā, yaṃ kiñci amaraṃ tapaṃ;

Sabbaṃ natthāvahaṃ hoti, phiyārittaṃva dhammani;

Sīlaṃ samādhi paññañca, maggaṃ bodhāya bhāvayaṃ;

Pattosmi paramaṃ suddhiṃ, nihato tvamasi antakā’’ti.

“အကျိုးစီးပွားနှင့် မစပ်ယှဉ်သော သေခြင်းကင်းရာဟူ၍ ပြုအပ်သော ခြိုးခြံသောအကျင့် မှန်သမျှသည် မြစ်ရေ၌ လှော်ခတ်ရာဝယ် အသုံးမဝင်သော တက်မကဲ့သို့ အကျိုးမဲ့ကိုသာ ဆောင်တတ်သည်ကို ငါသိ၏။ ငါသည် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ နှင့် အရိယာမဂ်ကို ဗောဓိဉာဏ်အလို့ငှာ ပွားများသဖြင့် မြတ်လှစွာသော စင်ကြယ်ခြင်း (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ခဲ့လေပြီ။ အချင်း သေမင်း၊ သင်သည် ငါ့ကို ဖျက်ဆီး၍ မရတော့ပြီ (သင်သည် ငါ့ထံ၌ ရှုံးနိမ့်သွားပြီ)” ဟု ဟောတော်မူ၏။

Evaṃ kho bhante bhagavatā jinena bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် အောင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Tapokammā [Pg.49] apakkamma, ye na sujjhanti māṇavā;

Asuddho maññasi suddho, suddhimaggā aparaddho–

“လုလင်တို့ စင်ကြယ်ကြောင်းဖြစ်သော ခြိုးခြံသော အကျင့်တရားမှ ဖဲခွာပြီးလျှင်၊ သင်သည် မစင်ကြယ်ဘဲလျက် မိမိကိုယ်ကို စင်ကြယ်၏ဟု မှတ်ထင်နေဘိ၏၊ စင်ကြယ်ကြောင်း မဂ်လမ်းမှ လွဲချော်နေပြီ” ဟူ၍လည်းကောင်း၊

Anatthasaṃhitaṃ [Pg.50] utvā, yaṃkiñci amaraṃ tapaṃ;

Sabbaṃ natthāvahaṃ hoti, phiyārittaṃva dhammani;

“အကျိုးစီးပွားနှင့် မစပ်ယှဉ်သော သေခြင်းကင်းရာဟူ၍ ပြုအပ်သော ခြိုးခြံသောအကျင့် မှန်သမျှသည် မြစ်ရေ၌ လှော်ခတ်ရာဝယ် အသုံးမဝင်သော တက်မကဲ့သို့ အကျိုးမဲ့ကိုသာ ဆောင်တတ်၏” ဟူ၍လည်းကောင်း။

Hatthirājavaṇṇasutta

ဟတ္ထိရာဇဝဏ္ဏသုတ်

Pucchā – hatthirājavaṇṇasuttaṃ [Pg.51] panāvuso bhavagatā jinena kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ဟတ္ထိရာဇဝဏ္ဏသုတ်ကိုမူကား အောင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – uruvelāyaṃ bhante mārakaṃyeva pāpimantaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဥရုဝေလတော၌ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်ကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ကြောက်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညင်းထခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေလိုသဖြင့် ကြီးမားလှသော ဆင်မင်း၏ အဆင်းသဏ္ဌာန်ကို ဖန်ဆင်း၍ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ပါသည်။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ (မြတ်စွာဘုရားသည်) -

‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ;

Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antakā’’ti.

“အချင်း ယုတ်မာသောမာရ်နတ်၊ သင်သည် ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး ကောင်းမကောင်းသော အဆင်းအမျိုးမျိုးကို ဖန်ဆင်း၍ သံသရာ၌ ကျင်လည်ခဲ့လှပြီ။ သင် ထိုသို့ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြင့် တန်လောက်ပါပြီ။ အချင်း သေမင်း၊ သင်သည် ငါ့ထံ၌ ရှုံးနိမ့်သွားပြီ” ဟု ဟောတော်မူ၏။

Evaṃ kho bhante bhagavatā jinena bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် အောင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Saṃsaraṃ [Pg.52] dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ,Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antaka –

“အချင်း ယုတ်မာသောမာရ်နတ်၊ သင်သည် ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး ကောင်းမကောင်းသော အဆင်းအမျိုးမျိုးကို ဖန်ဆင်း၍ သံသရာ၌ ကျင်လည်ခဲ့လှပြီ။ သင် ထိုသို့ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြင့် တန်လောက်ပါပြီ။ အချင်း သေမင်း၊ သင်သည် ငါ့ထံ၌ ရှုံးနိမ့်သွားပြီ” ဟူ၍လည်းကောင်း။

Bhikkhunīsaṃyutta

ဘိက္ခုနီသံယုတ်

Āḷavikāsutta

အာဠဝိကာသုတ်

Pucchā – idāni āvuso bhikkhunī saṃyuttaṃ pucchāmi, yaṃ tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa sāvikāhi therīhi attano

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ယခုအခါ ဘိက္ခုနီသံယုတ်ကို မေးမြန်းလိုပါသည်။ ထိုသုတ်သည် ပူဇော်အထူးခံထိုက်တော်မူသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်မဖြစ်ကုန်သော ထေရီမတို့သည် မိမိတို့၏လည်းကောင်း၊

Ca [Pg.53] buddhasāsanassa ca yathābhūtaṃ guṇaṃ pakāsetvā bhāsitaṃ. Tatthāvuso paṭhamaṃ porāṇakehi mahākassapādīhi dhammasaṃgāhakehi theravarehi saṃgītaṃ āḷavikāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

ဘုရားသာသနာတော်၏လည်းကောင်း ဟုတ်မှန်သောဂုဏ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြသ၍ ဟောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထိုဘိက္ခုနီသံယုတ်၌ ပထမဦးဆုံးဖြစ်သော၊ ရှေးဟောင်းအရှင်မဟာကဿပ စသော ဓမ္မသံဂါဟက ထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူခဲ့သော အာဠဝိကာသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူက မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante māraṃ pāpimantaṃ ārabbha āḷavikāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā āḷavikāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo āḷavikaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi–

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်ကို အကြောင်းပြု၍ အာဠဝိကာ ဘိက္ခုနီမက ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် အာဠဝိကာ ဘိက္ခုနီမအား ကြောက်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညင်းထခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေလိုသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာမှ ရွေ့လျော့စေလိုသဖြင့်လည်းကောင်း အာဠဝိကာ ဘိက္ခုနီမအား ဂါထာဖြင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

‘‘Natthi nissaraṇaṃ loke, kiṃ vivekena kāhasi;

Bhuñjassa kāmaratiyo, māhu pacchānutāpinī’’ti.

“လောက၌ (ဝဋ်ဆင်းရဲမှ) လွတ်မြောက်ရာလမ်း မရှိပါ၊ ဆိတ်ငြိမ်စွာ နေခြင်းဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ ကာမဂုဏ်ခံစားမှုတို့ကို ခံစားပါလော့၊ နောင်အခါမှ နောင်တရသူ မဖြစ်ပါစေနှင့်” ဟု လျှောက်၏။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ (အာဠဝိကာ ဘိက္ခုနီမသည်) -

‘‘Atthi nissaraṇaṃ loke, paññāya me suphussitaṃ;

Pamattabandhu pāpima, na tvaṃ jānāsi taṃ padaṃ;

Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā;

Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, arahi mayha sā ahū’’ti.

“အချင်း ယုတ်မာသောမာရ်နတ်၊ လောက၌ (ဝဋ်ဆင်းရဲမှ) လွတ်မြောက်ရာလမ်း ရှိ၏၊ ထိုလမ်းကို ငါသည် ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ မျက်မှောက်ပြုအပ်ပြီ။ မေ့လျော့သူတို့၏ အဆွေဖြစ်သော မာရ်နတ်၊ သင်သည် ထိုနိဗ္ဗာန်တရားကို မသိပေ။ ကာမဂုဏ်တို့သည် လှံမ၊ သံလျက်တို့နှင့် တူကုန်၏။ (ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးဟူသော) ခန္ဓာတို့သည် ထိုကာမဂုဏ်တို့၏ ညှဉ်းဆဲသတ်ဖြတ်ရာ စဉ်းတီတုံးနှင့် တူကုန်၏။ သင်ပြောဆိုသော ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်ခြင်းသည် ငါ့အား မွေ့လျော်ဖွယ် မဟုတ်တော့ပြီ (ငြီးငွေ့ဖွယ်သာ ဖြစ်တော့၏)” ဟု ပြန်လည်ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Evaṃ kho bhante āḷavikāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် အာဠဝိကာ ဘိက္ခုနီမသည် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။

Natthi [Pg.54] nissaraṇaṃ loke, kiṃ vivekena kāhasi;

Bhuñjassu kāmaratiyo, māhu pacchānutāpinī-hu–

“လောက၌ လွတ်မြောက်ရာလမ်း မရှိပါ၊ ဆိတ်ငြိမ်စွာ နေခြင်းဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ ကာမဂုဏ်ခံစားမှုတို့ကို ခံစားပါလော့၊ နောင်အခါမှ နောင်တရသူ မဖြစ်ပါစေနှင့်” ဟူ၍လည်းကောင်း။

Atthi [Pg.55] nissaraṇaṃ loke, paññāya me suphussitaṃ;

Pamattabandhu pāpima, na tvaṃ jānāsi taṃ padaṃ.

“လောက၌ လွတ်မြောက်ရာလမ်း ရှိ၏၊ ထိုလမ်းကို ငါသည် ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ မျက်မှောက်ပြုအပ်ပြီ။ မေ့လျော့သူတို့၏ အဆွေဖြစ်သော မာရ်နတ်၊ သင်သည် ထိုနိဗ္ဗာန်တရားကို မသိပေ။”

Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā;

Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, arati mayha sā ahu–

“ကာမဂုဏ်တို့သည် လှံမ၊ သံလျက်တို့နှင့် တူကုန်၏။ ခန္ဓာတို့သည် စဉ်းတီတုံးနှင့် တူကုန်၏။ သင်ပြောဆိုသော ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်ခြင်းသည် ငါ့အား မွေ့လျော်ဖွယ် မဟုတ်တော့ပြီ (ငြီးငွေ့ဖွယ်သာ ဖြစ်တော့၏)” ဟူ၍လည်းကောင်း။

Somāsutta

သောမာသုတ်

Pucchā – somāsuttaṃ [Pg.56] panāvuso kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ သောမာသုတ်ကိုမူကား ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူက မည်သို့ ဟောကြားခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante andhavane māraṃ pāpimantaṃ ārabbha somāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā somāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo somaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည် အန္ဓဝန်တော၌ပင် ယုတ်မာသော မာရ်နတ်ကို အကြောင်းပြု၍ သောမာ ဘိက္ခုနီမက ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် သောမာ ဘိက္ခုနီမအား ကြောက်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညင်းထခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေလိုသဖြင့်လည်းကောင်း၊ သမာဓိမှ ရွေ့လျော့စေလိုသဖြင့်လည်းကောင်း သောမာ ဘိက္ခုနီမအား ဂါထာဖြင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

‘‘Yaṃ taṃ isīhi pattabbaṃ, ṭhānaṃ durabhisambhavaṃ;

Na taṃ dvaṅgulapaññāya, sakkā pappotumitthiyā’’ti.

“ရသေ့ (ရဟန္တာ) တို့ ရရှိအပ်သော၊ ရောက်နိုင်ခဲသော ထို (နိဗ္ဗာန်) ထူးမြတ်သော အရပ်သို့ လက်နှစ်သစ်ပညာမျှသာရှိသော မိန်းမတို့သည် ရောက်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ကြကုန်” ဟု လျှောက်၏။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ (သောမာ ဘိက္ခုနီမသည်) -

‘‘Itthibhāvo kiṃ kayirā, cittamhi susamāhite;

Ñāṇamhi vattamānamhi, sammā dhammaṃ vipassato;

Yassa nūna siyā evaṃ, itthāhaṃ purisoti vā;

Kiñci vā pana aññasmi, taṃ māro vattumarahatī’’ti.

“စိတ်သည် ကောင်းစွာ တည်ကြည်လျက်ရှိ၍၊ ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်နေသော၊ တရားကို ကောင်းစွာ ရှုမြင်တော်မူသော ငါ့အား မိန်းမဖြစ်ခြင်းသည် အဘယ်သို့ အတားအဆီး ပြုနိုင်ပါအံ့နည်း။ ငါသည် မိန်းမဖြစ်၏ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယောက်ျားဖြစ်၏ ဟူ၍လည်းကောင်း သို့မဟုတ် တစ်ပါးသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်၏ ဟူ၍လည်းကောင်း အကြင်သူအား (ငါ၊ သူတစ်ပါးဟု) စွဲလမ်းခြင်း ရှိရာ၏၊ ထိုသူကိုသာ မာရ်နတ်သည် ပြောဆိုထိုက်ပေ၏” ဟု ပြန်လည်ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Evaṃ kho bhante somāya bhikkhuniyā ariyasāvikāya bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ အရိယာသာဝိကာဖြစ်သော သောမာဘိက္ခုနီသည် ဤသို့ ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

Yaṃ [Pg.57] taṃ isīhi pattabbaṃ, ṭhānaṃ durabhisambhavaṃ;

Na taṃ dvaṅgulapaññāya, sakkā pappotumitthiyā–

ရသေ့မြတ်တို့ ဆိုက်ရောက်အပ်သော၊ ရောက်နိုင်ခဲသော ထိုအရဟတ္တဖိုလ်သို့ လက်နှစ်သစ်မျှသော ပညာရှိသော မိန်းမသည် မရောက်နိုင်ရာ။

Itthi [Pg.58] bhāvo kiṃ kayirā, cittamhi susamāhite;

Ñāṇamhi vatta mānamhi, sammā dhammaṃ vipassato.

စိတ်သည် ကောင်းစွာ တည်ကြည်လတ်သော်၊ ဉာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်နေလတ်သော်၊ တရားကို ကောင်းစွာ ဝိပဿနာရှုသူအား မိန်းမအဖြစ်သည် အဘယ်သို့ ပြုနိုင်အံ့နည်း။

Yassa nūna siyā evaṃ, itthāhaṃ purisoti vā;

Kiñci vā pana aññasmi, taṃ māro vattumarahati.

အကြင်သူအား 'ငါသည် မိန်းမတည်း' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'ငါသည် ယောက်ျားတည်း' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် 'ငါသည် တစ်စုံတစ်ခုသော အရာတည်း' ဟူ၍လည်းကောင်း စိတ်အကြံ ဖြစ်ရာ၏၊ ထိုသူကိုသာလျှင် မာရ်နတ်သည် စကားပြောဆိုထိုက်၏။

Kisāgotamīsutta

ကိသာဂေါတမီသုတ်

Pucchā – tatthāvuso [Pg.59] kisāgotamīsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး— ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသုတ်တို့တွင် ကိသာဂေါတမီသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သူသည်၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားအပ်သနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante andhavane māraṃ pāpimantaṃ ārabbha kisāgotamiyā bhikkhuniyā theriyā bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā kisāgotamiyā bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo kisāgotamiṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi–

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည် အန္ဓဝန်တော၌ပင်လျှင် ယုတ်မာသော မာရ်နတ်ကို အကြောင်းပြု၍ ကိသာဂေါတမီ ထေရီဘိက္ခုနီသည် ဟောကြားအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် ကိသာဂေါတမီ ဘိက္ခုနီအား ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညင်းထခြင်းကို ဖြစ်စေလိုသဖြင့်၊ သမာဓိမှ လျှောကျစေလိုသဖြင့် ကိသာဂေါတမီ ဘိက္ခုနီကို ဂါထာဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ပါသည်။

‘‘Kiṃ nu tvaṃ mataputtāva, ekamāsi rudammukhī;

Vanamajjhagatā ekā, purisaṃ nu gavesasī’’ti.

“သင်သည် သားသေသော မိန်းမကဲ့သို့ အဘယ်ကြောင့် မျက်နှာတွင် မျက်ရည်စိုလျက် တစ်ယောက်တည်း ရှိနေသနည်း။ တောအုပ်အလယ်သို့ တစ်ယောက်တည်း ရောက်ရှိနေလျက် ယောက်ျားကို ရှာဖွေနေသလော” ဟု (ပြောဆိုခဲ့၏)။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌—

Accantaṃ mataputtāmhi, purisā ekadantikā;

Na socāmi na rodāmi, na taṃ bhāyāmi āvuso.

“ငါ့အား သားသေခြင်းသည် အပြီးတိုင် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ပြီ၊ ယောက်ျားတို့သည်လည်း ဤမျှသာ အဆုံးရှိကုန်၏။ ငါ့သျှင်... ငါသည် မစိုးရိမ်တော့၊ မငိုကြွေးတော့၊ သင့်ကိုလည်း မကြောက်တော့ပေ။”

Sabbattha vihatā nandī, tamokkhandho padālito;

Jetvāna maccuno senaṃ, viharāmi anāsavā’’ti.

“ခပ်သိမ်းသော အရပ်၌ နှစ်သက်တွယ်တာခြင်းကို ဖျက်ဆီးအပ်ပြီ၊ အမိုက်တိုက်ကို ဖောက်ခွဲအပ်ပြီ။ သေမင်း၏ စစ်သည်ကို အောင်နိုင်၍ အာသဝေါကင်းကွာ လွတ်မြောက်လျက် နေအံ့” ဟု (ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့၏)။

Evaṃ kho bhante kisāgotamiyā bhikkhuniyā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ကိသာဂေါတမီ ဘိက္ခုနီသည် ဤသို့ ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

Kiṃ [Pg.60] nu tvaṃ mataputtāva, ekamāsi rudammukhī;

Vanamajjhagatā ekā, purisaṃ nu gasesasi-hu–

“သင်သည် သားသေသော မိန်းမကဲ့သို့ အဘယ်ကြောင့် မျက်နှာတွင် မျက်ရည်စိုလျက် တစ်ယောက်တည်း ရှိနေသနည်း။ တောအုပ်အလယ်သို့ တစ်ယောက်တည်း ရောက်ရှိနေလျက် ယောက်ျားကို ရှာဖွေနေသလော” ဟူ၍လည်းကောင်း၊

Accantaṃ mataputtāmhi, purisā etadantikā;

Na socāmi na rodāmi, na taṃ bhāyāmi āvuso.

“ငါ့အား သားသေခြင်းသည် အပြီးတိုင် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ပြီ၊ ယောက်ျားတို့သည်လည်း ဤမျှသာ အဆုံးရှိကုန်၏။ ငါ့သျှင်... ငါသည် မစိုးရိမ်တော့၊ မငိုကြွေးတော့၊ သင့်ကိုလည်း မကြောက်တော့ပေ” ဟူ၍လည်းကောင်း၊

Sabbattha [Pg.61] vihatā nandī, tamokkhandho padālito;

Jetvāna maccuno senaṃ, viharāmi anāsavā.

“ခပ်သိမ်းသော အရပ်၌ နှစ်သက်တွယ်တာခြင်းကို ဖျက်ဆီးအပ်ပြီ၊ အမိုက်တိုက်ကို ဖောက်ခွဲအပ်ပြီ။ သေမင်း၏ စစ်သည်ကို အောင်နိုင်၍ အာသဝေါကင်းကွာ လွတ်မြောက်လျက် နေအံ့” ဟူ၍လည်းကောင်း (ပြောကြားအပ်ပါသည်။)

Uppalavaṇṇāsutta

ဥပ္ပလဝဏ္ဏာသုတ်

Pucchā – tatthāvuso porāṇehi saṃgītikāramahātheravarehi saṃgītaṃ uppalavaṇṇasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး— ငါ့သျှင်တို့၊ ရှေးဟောင်း သင်္ဂါယနာတင် မထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ထိုသုတ်တို့တွင် ဥပ္ပလဝဏ္ဏာသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သူသည်၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားအပ်သနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante andhavane māraṃ pāpimantaṃ ārabbha uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo uppalavaṇṇaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi–

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည် အန္ဓဝန်တော၌ပင်လျှင် ယုတ်မာသော မာရ်နတ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာဘိက္ခုနီသည် ဟောကြားအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် ဥပ္ပလဝဏ္ဏာဘိက္ခုနီအား ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညင်းထခြင်းကို ဖြစ်စေလိုသဖြင့်၊ သမာဓိမှ လျှောကျစေလိုသဖြင့် ဥပ္ပလဝဏ္ဏာဘိက္ခုနီကို ဂါထာဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ပါသည်။

‘‘Supupphitaggaṃ [Pg.62] upagamma bhikkhuni, ekā tuvaṃ tiṭṭhasi sālamūle. Na catthi te dutiyā vaṇṇadhātu, bāle na tvaṃ bhāyasi dhuttakāna’’nti.

“ဘိက္ခုနီ၊ သင်သည် ကောင်းစွာပွင့်သော အဖျားရှိသော အင်ကြင်းပင်ခြေရင်းသို့ ကပ်၍ တစ်ယောက်တည်း ရပ်တည်နေ၏။ သင့်အား အဆင်းလှသော ဒုတိယမြောက် မိန်းမပျိုလည်း မရှိ။ မိုက်မဲသော မိန်းမပျို... သင်သည် လူမိုက်တို့ကို မကြောက်သလော” ဟု (ပြောဆိုခဲ့၏)။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌—

‘‘Sataṃ sahassānipi dhuttakānaṃ,Idhāgatā tādisakā bhaveyyuṃ;

Lomaṃ na iñjāmi na santasāmi,Na māra bhāyāmi tamekikāpi.

“ဤအရပ်သို့ လူမိုက်ပေါင်း တစ်သိန်းပင် ရောက်လာသော်လည်း ငါသည် တစ်ယောက်တည်းဖြစ်သော်လည်း မတုန်လှုပ်၊ မကြောက်ရွံ့ပေ။ မာရ်နတ်... ငါသည် သင့်ကို မကြောက်ပေ။”

Esā antaradhāyāmi, kucchiṃ vā pavisāmi te;

Pakhumantarikāyampi, tiṭṭhantiṃ maṃ na dakkhasi.

“ဤငါသည် ကွယ်ပျောက်၍လည်း သွားအံ့၊ သင်၏ ဝမ်းဗိုက်ထဲသို့လည်း ဝင်အံ့၊ မျက်တောင်ဆုံကြား၌ ရပ်နေသော်လည်း သင်သည် ငါ့ကို မြင်ရလိမ့်မည်မဟုတ်။”

Cittasmiṃ vasībhūtāmhi, iddhipādā subhāvitā;

Sabbabandhanamuttāmhi, na taṃ bhāyāmi āvuso’’ti.

“ငါသည် စိတ်ကို ဝသီဘော် နိုင်နင်းပြီးဖြစ်၏၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်တို့ကို ကောင်းစွာ ပွားများအပ်ပြီးဖြစ်၏၊ ခပ်သိမ်းသော အနှောင်အဖွဲ့တို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးဖြစ်၏။ ငါ့သျှင်... ငါသည် သင့်ကို မကြောက်ပေ” ဟု (ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့၏)။

Evaṃ kho bhante uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာဘိက္ခုနီသည် ဤသို့ ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

Cālāsutta

စာလာသုတ်

Pucchā – tatthāvuso [Pg.64] cālāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး— ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသုတ်တို့တွင် စာလာသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သူသည်၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားအပ်သနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante andhavane māraṃyeva pāpimantaṃ ārabbha cālāya bhikkhuniyā ariyasāvikāya bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā cālaṃ bhikkhuniṃ upasaṅkamitvā etadavoca ‘‘kiṃ nu tvaṃ bhikkhuni na rocesī’’ti. Jātiṃ khvāhaṃ āvuso na rocemī’’ti.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည် အန္ဓဝန်တော၌ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်ကိုပင် အကြောင်းပြု၍ အရိယာသာဝိကာဖြစ်သော စာလာဘိက္ခုနီသည် ဟောကြားအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် စာလာဘိက္ခုနီထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “ဘိက္ခုနီ၊ သင်သည် အဘယ်အရာကို မနှစ်သက်သနည်း” ဟု မေးမြန်းခဲ့၏။ စာလာဘိက္ခုနီကလည်း “ငါ့သျှင်... ငါသည် ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းကို မနှစ်သက်ပါ” ဟု ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

Kiṃ nu jātiṃ na rocesi, jāto kāmāni bhuñjati;

Ko nu taṃ idamādapayi, jātiṃ mā roca bhikkhunīti.

“ဘိက္ခုနီ၊ အဘယ်ကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို မနှစ်သက်သနည်း။ မွေးဖွားလာသူသည် ကာမဂုဏ်တို့ကို ခံစားရ၏။ သင့်အား ‘ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို မနှစ်သက်လင့်’ ဟု အဘယ်သူသည် တိုက်တွန်းခဲ့သနည်း” ဟု (မေးမြန်းခဲ့၏)။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌—

Jātassa maraṇaṃ hoti, jāto dukkhāni phussati;

Bandhaṃ vadhaṃ pariklesaṃ, tasmā jātiṃ na rocaye.

“မွေးဖွားလာသူအား သေခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ မွေးဖွားလာသူသည် ဆင်းရဲဒုက္ခတို့ကို ခံစားရ၏၊ အနှောင်အဖွဲ့၊ အသတ်အဖြတ်၊ ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်းတို့ကို ကြုံတွေ့ရ၏။ ထို့ကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို မနှစ်သက်အပ်။”

Buddho dhammamadesesi, jātiyā samatikkamaṃ;

Sabbadukkhappahānāya, so maṃ sacce nivesayi.

“မြတ်စွာဘုရားသည် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို ကျော်လွန်ရာဖြစ်သော၊ ခပ်သိမ်းသော ဒုက္ခတို့ကို ပယ်ဖျောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့ကို သစ္စာတရား၌ တည်စေတော်မူပြီ။”

Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino;

Nirodhaṃ appajānantā, āgantāro punabbhavanti.

“ရူပဘုံသို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း၊ အရူပဘုံ၌ တည်သော သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း ချုပ်ငြိမ်းရာကို မသိကြသဖြင့် ဘဝသစ်သို့ ထပ်ဖန်တလဲလဲ ပြန်လည်ရောက်ရှိကြရကုန်၏” ဟု (ဟောကြားခဲ့ပါသည်။)

Evaṃ kho bhante cālāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ စာလာဘိက္ခုနီသည် ဤသို့ ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

Kiṃ [Pg.65] nu jātiṃ na rocesi, jāto kāmāni bhuñjati;

Ko nu taṃ idamādapayi, jātiṃ mā roca bhikkhunī.

“ဘိက္ခုနီ၊ အဘယ်ကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို မနှစ်သက်သနည်း။ မွေးဖွားလာသူသည် ကာမဂုဏ်တို့ကို ခံစားရ၏။ သင့်အား ‘ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို မနှစ်သက်လင့်’ ဟု အဘယ်သူသည် တိုက်တွန်းခဲ့သနည်း” ဟူ၍လည်းကောင်း၊

Jātassa [Pg.66] maraṇaṃ hoti, jāto dukkhāni phussati;

Bandhaṃ vadhaṃ pariklesaṃ, tasmā jātiṃ na rocaye.

“မွေးဖွားလာသူအား သေခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ မွေးဖွားလာသူသည် ဆင်းရဲဒုက္ခတို့ကို ခံစားရ၏၊ အနှောင်အဖွဲ့၊ အသတ်အဖြတ်၊ ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်းတို့ကို ကြုံတွေ့ရ၏။ ထို့ကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို မနှစ်သက်အပ်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊

Buddho dhammamadesesi, jātiyā samatikkamaṃ,Sabbadukkhappahānāya, so maṃ sacce nivesayi.

“မြတ်စွာဘုရားသည် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို ကျော်လွန်ရာဖြစ်သော၊ ခပ်သိမ်းသော ဒုက္ခတို့ကို ပယ်ဖျောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့ကို သစ္စာတရား၌ တည်စေတော်မူပြီ” (ဟု ပြောကြားအပ်ပါသည်။)

Selāsutta

သေလာသုတ်

Pucchā – tatthāvuso [Pg.67] selāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး— ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသုတ်တို့တွင် သေလာသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သူသည်၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားအပ်သနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante māraṃyeva pāpimantaṃ ārabbbha selāya bhikkhuniyā ariyasāvikāya bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā selāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo selaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi–

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်ကိုပင် အကြောင်းပြု၍ အရိယာသာဝိကာဖြစ်သော သေလာဘိက္ခုနီသည် ဟောကြားအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် သေလာဘိက္ခုနီအား ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညင်းထခြင်းကို ဖြစ်စေလိုသဖြင့်၊ သမာဓိမှ လျှောကျစေလိုသဖြင့် သေလာဘိက္ခုနီကို ဂါထာဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ပါသည်။

Kenidaṃ pakataṃ bimbaṃ, kvanu bimbassa kārako;

Kvanu bimbaṃ samuppannaṃ, kvanu bimbaṃ nirujjhatīti.

“ဤကိုယ်ခန္ဓာတည်းဟူသော ရုပ်ပုံကို အဘယ်သူသည် ပြုလုပ်အပ်သနည်း၊ ရုပ်ပုံကို ပြုလုပ်သူသည် အဘယ်မှာရှိသနည်း၊ ရုပ်ပုံသည် အဘယ်အရပ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း၊ ရုပ်ပုံသည် အဘယ်အရပ်၌ ချုပ်ငြိမ်းပါသနည်း” ဟု (မေးမြန်းခဲ့၏)။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌—

Nayidaṃ attakataṃ bimbaṃ, nayidaṃ parakataṃ aghaṃ;

Hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhatīti.

"ဤရုပ်ကလာပ်သည် ကိုယ်တိုင်ပြုအပ်သည်မဟုတ်၊ ဤဆင်းရဲခြင်းသည် သူတပါးပြုအပ်သည်မဟုတ်၊ အကြောင်းတရားကိုစွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အကြောင်းတရားချုပ်ပျက်သဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းရပါ၏" ဟု (မြွက်ဆိုခဲ့ပါသည်)။

Evamādinā bhante selāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ သေလာဘိက္ခုနီသည် ဤသို့စသော ဂါထာဖြင့် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။

Kenidaṃ [Pg.68] pakataṃ bimbaṃ, kvanu bimbassa kārako;

Kvanu bimbaṃ samuppannaṃ, kvanu bimbaṃ nirujjhati-hu–

"ဤရုပ်ကလာပ်ကို အဘယ်သူ ပြုလုပ်သနည်း၊ ရုပ်ကလာပ်၏ ဖန်ဆင်းရှင်သည် အဘယ်မှာနည်း၊ ရုပ်ကလာပ်သည် အဘယ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း၊ ရုပ်ကလာပ်သည် အဘယ်၌ ချုပ်ငြိမ်းသနည်း" ဟုလည်းကောင်း—

Nayidaṃ attakataṃ bimbaṃ, nayidaṃ parakataṃ aghaṃ;

Hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhati.

"ဤရုပ်ကလာပ်သည် ကိုယ်တိုင်ပြုအပ်သည်မဟုတ်၊ ဤဆင်းရဲခြင်းသည် သူတပါးပြုအပ်သည်မဟုတ်၊ အကြောင်းတရားကိုစွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အကြောင်းတရားချုပ်ပျက်သဖြင့် ချုပ်ငြိမ်း၏" ဟု—

Vajirāsutta

ဝဇိရာသုတ်

Pucchā – tatthāvuso [Pg.69] porāṇakehi mahākassapādīhi dhammasaṃgāhakatheravarehi saṃgītaṃ vajirāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး— ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသုတ်တို့တွင် ရှေးဟောင်း မဟာကဿပအမှူးရှိသော ဓမ္မသင်္ဂါဟကထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဝဇိရာသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သူသည်၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante māraṃ pāpimantaṃ ārabbha vajirāya theriyā bhikkhuniyā bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā purimanayeneva vajiraṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi–

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဝဇိရာထေရီဘိက္ခုနီ ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် ရှေးနည်းအတိုင်းပင် ဝဇိရာဘိက္ခုနီကို ဂါထာဖြင့် ဤသို့ ပြောဆိုခဲ့ပါသည်—

Kenāyaṃ [Pg.70] pakato satto, kuvaṃ sattassa kārako,Kuvaṃ satto samuppanno, kuvaṃ satto nirujjhatīti.

"ဤသတ္တဝါကို အဘယ်သူ ပြုလုပ်သနည်း၊ သတ္တဝါ၏ ဖန်ဆင်းရှင်သည် အဘယ်မှာနည်း၊ သတ္တဝါသည် အဘယ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း၊ သတ္တဝါသည် အဘယ်၌ ချုပ်ငြိမ်းသနည်း" ဟု (ပြောဆိုခဲ့ပါသည်)။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌—

Kiṃ nu sattoti paccesi, māradiṭṭhigataṃ nu te;

Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhati.

"သင်သည် 'သတ္တဝါ' ဟု အဘယ်ကြောင့် အောက်မေ့နေသနည်း၊ မာရ်နတ်၊ သင်၏ အယူသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူ ဖြစ်၏၊ ဤရုပ်နာမ်တရားစုသည် သက်သက်မျှသာ ဖြစ်၏၊ ဤလောက၌ သတ္တဝါဟူ၍ မရှိနိုင်ရာ" ဟု—

Yathā hi aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti;

Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti.

"အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတို့ စုဝေးခြင်းကြောင့် 'ရထား' ဟူသော အမည်စကား ဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့ ရှိနေခြင်းကြောင့် 'သတ္တဝါ' ဟူသော သမုတိအသုံးအနှုန်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။"

Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca,Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatīti.

"ဆင်းရဲခြင်းသက်သက်သာ ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဆင်းရဲခြင်းသက်သက်သာ တည်ရှိပြီး ပျက်စီးသွား၏၊ ဆင်းရဲခြင်းမှတစ်ပါး အခြားဖြစ်ပေါ်လာသောအရာမရှိ၊ ဆင်းရဲခြင်းမှတစ်ပါး အခြားချုပ်ငြိမ်းသွားသောအရာမရှိ" ဟု (မြွက်ဆိုခဲ့ပါသည်)။

Evaṃ kho bhante vajirāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် ဝဇိရာဘိက္ခုနီသည် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။

Kenāyaṃ pakato satto, kuvaṃ sattassakārako;

Kuvaṃ satto samuppanno, kuvaṃ satto nirujjhati-hu–

"ဤသတ္တဝါကို အဘယ်သူ ပြုလုပ်သနည်း၊ သတ္တဝါ၏ ဖန်ဆင်းရှင်သည် အဘယ်မှာနည်း၊ သတ္တဝါသည် အဘယ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း၊ သတ္တဝါသည် အဘယ်၌ ချုပ်ငြိမ်းသနည်း" ဟုလည်းကောင်း—

Kiṃ [Pg.71] nu sattoti paccesi, māra diṭṭhigataṃ nu te;

Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhati.

"သင်သည် 'သတ္တဝါ' ဟု အဘယ်ကြောင့် အောက်မေ့နေသနည်း၊ မာရ်နတ်၊ သင်၏ အယူသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူ ဖြစ်၏၊ ဤရုပ်နာမ်တရားစုသည် သက်သက်မျှသာ ဖြစ်၏၊ ဤလောက၌ သတ္တဝါဟူ၍ မရှိနိုင်ရာ" ဟုလည်းကောင်း—

Brahmasaṃyutta

ဗြဟ္မသံယုတ်

Gāravasutta

ဂါရဝသုတ်

Pucchā – brahmasaṃyutte [Pg.72] āvuso porāṇehi mahākassapatherādīhi dhammasaṃgāhakatheravarehi dutiyaṃ saṃgītaṃ gāravasuttaṃ kattha kathañca samuppannaṃ.

အမေး— ငါ့သျှင်တို့၊ ဗြဟ္မသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်း မဟာကဿပထေရ်အမှူးရှိသော ဓမ္မသင်္ဂါဟကထေရ်မြတ်တို့ ဒုတိယမြောက် သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော ဂါရဝသုတ်သည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာပါသနည်း။

Vissajjanā – uruvelāyaṃ bhante samuppannaṃ. Bhagavā bhante uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi ‘‘dukkhaṃ kho agāravo viharati appatisso, kaṃ nu khvāhaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ ဥရုဝေလတော၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ကနဦး ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူစက ဥရုဝေလတော နေရဉ္ဇရာမြစ်ကမ်းနားရှိ ဆိတ်ကျောင်းညောင်ပင်ရင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုစဉ် ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကြွရောက်၍ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့သော စိတ်အကြံအစည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏— "ရိုသေမှုမရှိ၊ ရိုသေကိုင်းညွတ်မှုမရှိဘဲ နေရခြင်းသည် ဆင်းရဲ၏၊ ငါသည် အဘယ်သို့သော သမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏကို အရိုအသေပြု၍၊ အလေးဂရုပြု၍၊ မှီဝဲဆည်းကပ်၍ နေရပါအံ့နည်း" ဟု (ကြံစည်တော်မူ၏)။

Atha kho bhante bhagavato etadahosi ‘‘aparipuṇṇassa kho sīlakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā sīlasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့သော အကြံဖြစ်တော်မူပြန်၏— "မပြည့်စုံသေးသော သီလက္ခန္ဓာကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် အခြားသမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏကို အရိုအသေပြု၍၊ အလေးဂရုပြု၍၊ မှီဝဲဆည်းကပ်၍ နေရပေမည်၊ သို့သော်လည်း နတ်၊ မာရ်နတ်၊ ဗြဟ္မာနှင့်တကွသော လောက၊ သမဏ ဗြာဟ္မဏ၊ မင်း၊ လူနှင့်တကွသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့တွင် မိမိထက် သီလနှင့် ပိုမိုပြည့်စုံသော အခြားသမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏကို ငါမမြင်၊

Brāhmaṇaṃ [Pg.73] vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ.

ငါသည် အရိုအသေပြု၍၊ အလေးဂရုပြု၍၊ မှီဝဲဆည်းကပ်၍ နေထိုင်ရန် ထိုသို့သော သမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏမျိုးကို မမြင်ချေ။

Aparipuṇṇassa kho samādhikkhandhassa;

Aparipuṇṇassa kho paññākkhandhassa;

Aparipuṇṇassa kho vimuttikkhandhassa.

မပြည့်စုံသေးသော သမာဓိက္ခန္ဓာ၊ မပြည့်စုံသေးသော ပညာက္ခန္ဓာ၊ မပြည့်စုံသေးသော ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓာ။

Aparipuṇṇassa kho vimuttiñāṇadassanakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upaninissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā vimuttiñāṇadassanasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ yvāyaṃ dhammo mayā abhisambuddho, tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti. Evaṃ kho bhante bhagavato cetaso parivitakkavasena uppannaṃ.

မပြည့်စုံသေးသော ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓာကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် အခြားသမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏကို အရိုအသေပြု၍၊ အလေးဂရုပြု၍၊ မှီဝဲဆည်းကပ်၍ နေရပေမည်၊ သို့သော်လည်း နတ်၊ မာရ်နတ်၊ ဗြဟ္မာနှင့်တကွသော လောက၊ သမဏ ဗြာဟ္မဏ၊ မင်း၊ လူနှင့်တကွသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့တွင် မိမိထက် ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနနှင့် ပိုမိုပြည့်စုံသော အခြားသမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏကို ငါမမြင်၊ ငါသည် အရိုအသေပြု၍၊ အလေးဂရုပြု၍၊ မှီဝဲဆည်းကပ်၍ နေထိုင်ရန် ထိုသို့သော သမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏမျိုးကို မမြင်ချေ။ ငါကိုယ်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်အပ်သော ဤတရားတော်ကိုသာလျှင် အရိုအသေပြု၍၊ အလေးဂရုပြု၍၊ မှီဝဲဆည်းကပ်ကာ နေရမူ ကောင်းလေစွ" ဟု ကြံစည်တော်မူ၏။ အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ စိတ်အကြံအစည်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါသည်။

Ye [Pg.75] ca atītā sambuddhā, ye ca buddhā anāgatā;

Yo cetarahi sambuddho, bahūnaṃ sokanāsano;

Sabbe saddhammagaruno, vihaṃsu viharanti ca;

Tathāpi viharissanti, esā buddhāna dhammatā.

အတိတ်ကာလ၌ ပွင့်တော်မူပြီးသော ဘုရားရှင်တို့သည်လည်းကောင်း၊ အနာဂတ်ကာလ၌ ပွင့်တော်မူလတ္တံ့သော ဘုရားရှင်တို့သည်လည်းကောင်း၊ များစွာသော သတ္တဝါတို့၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ပယ်ဖျောက်တော်မူသော ယခုပစ္စုပ္ပန်ကာလ၌ ပွင့်တော်မူသော ဘုရားရှင်သည်လည်းကောင်း၊ ထိုဘုရားရှင်အားလုံးတို့သည် သူတော်ကောင်းတရားကိုသာလျှင် အလေးဂရုပြု၍ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့ကြကုန်ပြီ၊ သီတင်းသုံးတော်မူကြဆဲဖြစ်ကုန်၏၊ ထို့အတူပင် သီတင်းသုံးတော်မူကြလတ္တံ့၊ ဤသည်ကား ဘုရားရှင်တို့၏ ဓမ္မတာပေတည်း။

Tasmā hi attakāmena, mahattamabhikaṅkhatā;

Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhāna sāsanaṃ.

ထို့ကြောင့် မိမိ၏အကျိုးကို လိုလားသော၊ ကြီးမြတ်သော အဖြစ်သို့ ရောက်လိုသောသူသည် ဘုရားရှင်တို့၏ အဆုံးအမကို အစဉ်အောက်မေ့လျက် သူတော်ကောင်းတရားကိုသာလျှင် ရိုသေလေးမြတ် ပြုအပ်၏။

Aññaratabrahmasutta

အညတရဗြဟ္မသုတ်

Pucchā- tatthāvuso [Pg.76] porāṇakehi mahākassapādīhi dhammasaṃgāhakatheravarehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ aññatarabrahmasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး— ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသုတ်တို့တွင် ရှေးဟောင်း မဟာကဿပအမှူးရှိသော ဓမ္မသင်္ဂါဟကထေရ်မြတ်တို့ ပထမမြောက် သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော အညတရဗြဟ္မသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သူသည်၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – brahmaloke bhante aññataraṃ brahmānaṃ ārabbha āyasmatā mahāmoggallānattherena bhāsitaṃ. Aññatarassa bhante brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti ‘‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā, yo idha āgaccheyyā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ တစ်ပါးသောဗြဟ္မာကို အကြောင်းပြု၍ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ တစ်ပါးသော ဗြဟ္မာအား "ဤဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လာရောက်နိုင်စွမ်းသော သမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏမျိုး မရှိနိုင်ရာ" ဟု ဤသို့သော ယုတ်မာသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌—

Ajjāpi te āvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu;

Passasi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaranti;

Evaṃ kho bhante āyasmatā mahāmoggallānattherena bhāsitaṃ.

"ငါ့သျှင် ဗြဟ္မာ၊ သင့်အား ရှေး၌ဖြစ်ခဲ့သော ထိုမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူသည် ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေသေးသလော၊ ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ တောက်ပလင်းလက်စွာ လွန်မြောက်၍ ကြွလာသည်ကို မြင်ရပါ၏လော" ဟု ဤသို့လျှင် အရှင်ဘုရား၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်သည် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။

Ajjāpi [Pg.78] te āvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu;

Passasi vītivattanta, brahmaloke pabhassaraṃ-hu–

"ငါ့သျှင် ဗြဟ္မာ၊ သင့်အား ရှေး၌ဖြစ်ခဲ့သော ထိုမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူသည် ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေသေးသလော၊ ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ တောက်ပလင်းလက်စွာ လွန်မြောက်၍ ကြွလာသည်ကို မြင်ရပါ၏လော" ဟုလည်းကောင်း—

Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu;

Passāmi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ;

Svāhaṃ ajja kathaṃ vajjaṃ, ahaṃ niccomhi sassato hu–

"အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်အား ရှေး၌ဖြစ်ခဲ့သော ထိုမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူသည် ယခုမရှိတော့ပါ၊ ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ တောက်ပလင်းလက်စွာ လွန်မြောက်၍ ကြွလာသည်ကို ကျွန်ုပ်မြင်ရပါပြီ၊ ယနေ့၌ ကျွန်ုပ်သည် 'ငါကား မြဲ၏၊ ခိုင်ခံ့၏' ဟု အဘယ်သို့ ပြောဆိုနိုင်ပါတော့အံ့နည်း" ဟုလည်းကောင်း—

Tevijjā [Pg.79] iddhipattā ca, cetopariyāya kovidā;

Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā-hu–

"ဝိဇ္ဇာသုံးပါးကို ရတော်မူကြကုန်သော၊ တန်ခိုးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြကုန်သော၊ သူတပါးစိတ်ကို သိနိုင်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်တော်မူကြကုန်သော၊ အာသဝေါကုန်ခန်းပြီးသော ရဟန္တာဖြစ်တော်မူကြကုန်သော မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကတို့သည် များစွာရှိကြကုန်၏" ဟုလည်းကောင်း—

Aruṇavatīsutta

အရုဏဝတီသုတ်

Pucchā – tatthāvuso [Pg.80] aruṇavatīsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး— ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသုတ်တို့တွင် အရုဏဝတီသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave rājā ahosi aruṇavā nāma. Rañño kho pana bhikkhave aruṇavato aruṇavatī nāma rājadhānī ahosī’’ti evamādinā bhante bhagavatā aruṇavatī suttaṃ bhāsitaṃ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ "ရဟန်းတို့၊ ရှေးက အရုဏဝါ အမည်ရှိသော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏၊ ရဟန်းတို့၊ ထိုအရုဏဝါမင်းအား အရုဏဝတီ အမည်ရှိသော နေပြည်တော် ရှိခဲ့ဖူး၏" ဤသို့စသော စကားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် အရုဏဝတီသုတ်ကို ဟောကြားခဲ့ပါသည်။

Ārambhatha [Pg.83] nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;

Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro;

Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati;

Pahāya jāti saṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissati-hu–

အားထုတ်ကြကုန်လော့၊ နစ်မြုပ်ရာမှ ထကြကုန်လော့၊ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ ယှဉ်စပ်ကြကုန်လော့။ ဆင်ပြောင်ကြီးသည် ကျူဝါးအိမ်ကို ဖျက်ဆီးသကဲ့သို့ မရဏမင်း၏ စစ်သည်ကို ဖျက်ဆီးကြကုန်လော့။ အကြင်သူသည် ဤဓမ္မဝိနယသာသနာတော်၌ မပြတ်မမေ့ မလျော့ဘဲ နေလတ္တံ့၊ ထိုသူသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကို စွန့်ပယ်၍ ဆင်းရဲ၏အဆုံးကို ပြုလတ္တံ့။

Brāhmaṇasaṃyutta

ဗြာဟ္မဏသံယုတ်

Dhanañjānīsutta

ဓနဉ္ဇာနီသုတ်

Pucchā – brāhmaṇasaṃyutte [Pg.84] āvuso paṭhamaṃ saṃgītaṃ dhanañjānīsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဗြာဟ္မဏသံယုတ်၌ ပထမဦးစွာ သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော ဓနဉ္ဇာနီသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထုအကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Bhāradvājagotto bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā gāthāya ajjhabhāsi.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဘာရဒွါဇအနွယ်ဖြစ်သော ပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဘာရဒွါဇနွယ်ဝင် ပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဂါထာဖြင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

‘‘Kiṃ su chetvā sukhaṃ seti,Kiṃ su chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa,Vadhaṃ rocesi gotamā’’ti–

“အဘယ်တရားကို သတ်ရလျှင် ချမ်းသာစွာ အိပ်ရပါသနည်း၊ အဘယ်တရားကို သတ်ရလျှင် မစိုးရိမ်ရပါသနည်း၊ အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်တရားတစ်ခုကို သတ်ခြင်းကို နှစ်သက်တော်မူပါသနည်း” ဟု (လျှောက်ထား၏)။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ -

‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti;

Kodhaṃ chetvā na socati;

Kodhassa visamūlassa,Madhuraggassa brāhmaṇa;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti,Tañhi chetvā na socatī’’ti;

“ပုဏ္ဏား... အမျက်ဒေါသကို သတ်ရလျှင် ချမ်းသာစွာ အိပ်ရ၏၊ အမျက်ဒေါသကို သတ်ရလျှင် မစိုးရိမ်ရ၊ အဆိပ်ရှိသော အမြစ်ရှိ၍ ချိုမြိန်သော အဖျားရှိသော အမျက်ဒေါသကို သတ်ခြင်းကို အရိယာတို့ ချီးမွမ်းကြကုန်၏၊ ထိုဒေါသကို သတ်ရလျှင် မစိုးရိမ်ရတော့ပေ” ဟု (ဟောတော်မူ၏)။

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Kiṃ [Pg.86] su chetvā sukhaṃseti, kiṃ su chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotama–

အဘယ်တရားကို သတ်ရလျှင် ချမ်းသာစွာ အိပ်ရပါသနည်း၊ အဘယ်တရားကို သတ်ရလျှင် မစိုးရိမ်ရပါသနည်း၊ အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်တရားတစ်ခုကို သတ်ခြင်းကို နှစ်သက်တော်မူပါသနည်း။

Pucchā – imañca [Pg.87] panāvuso dhammadesanaṃ sutvā bhāradvājagotto brāhmaṇo imasmiṃ dhammavinaye pasanno kīdisaṃ pasannākāramakāsi, kīvattakañca atthaṃ sampādesi.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ထိုဘာရဒွါဇနွယ်ဝင် ပုဏ္ဏားသည် ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရ၍ ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် အဘယ်သို့သော ကြည်ညိုခြင်း အမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသနည်း၊ အဘယ်မျှလောက်သော အကျိုးထူးကို ရရှိခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā bhāradvājagotto brāhmaṇo ‘‘abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ bho gotama, seyyathāpi bho gotama nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantī’’ti evamādinā bhante imasmiṃ dhammavinaye pasanno pasannākāramakāsi. Imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ upasampadaṃ yācitvā acirūpasampanno yāva arahattaṃ sampādesi.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ထိုဘာရဒွါဇနွယ်ဝင် ပုဏ္ဏားသည် ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် “အရှင်ဂေါတမ၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါ၏၊ အရှင်ဂေါတမ၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါ၏၊ အရှင်ဂေါတမ၊ မှောက်ထားသော ခွက်ကို လှန်ဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဖုံးအုပ်ထားသော အရာကို ဖွင့်ပြဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မျက်စိလည်သောသူအား လမ်းညွှန်ဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ‘မျက်စိအမြင်ရှိသူတို့သည် အဆင်းတို့ကို မြင်ကြကုန်လိမ့်မည်’ ဟု မှောင်မိုက်၌ ဆီမီးတန်ဆောင်ကို ဆောင်ပြဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း” ဤသို့စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသော အမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုဘာရဒွါဇနွယ်ဝင် ပုဏ္ဏားသည် ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရ၍ မြတ်စွာဘုရား၏အထံ၌ ရဟန်းအဖြစ်၊ ပဉ္စင်းအဖြစ်ကို တောင်းခံကာ ရဟန်းပြုပြီးနောက် မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ တိုင်အောင် ကြီးမြတ်သော အကျိုးကို ရရှိခဲ့ပါသည်။

Akkosasutta

အက္ကောသသုတ်

Pucchā – akkosakabhāradvājasuttaṃ [Pg.88] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ အက္ကောသကဘာရဒွါဇသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထုအကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante akkosakabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Akkosakabhāradvājo bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi bhagavantaṃ akkosati paribhāsati. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘taṃ kiṃ maññasi brāhmaṇa, api nukho te āgacchanti mittāmaccā [Pg.89] ñātisālohitā atitiyo’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အက္ကောသကဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အက္ကောသကဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့ ချဉ်းကပ်၍ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော စကားတို့ဖြင့် ဆဲရေးရေရွတ် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုဝတ္ထုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် “ပုဏ္ဏား... ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း၊ သင်၏ထံသို့ မိတ်ဆွေသင်္ဂဟ၊ ဆွေမျိုးသားချင်းဖြစ်သော ဧည့်သည်တို့သည် လာလေ့ရှိကုန်သလော” စသည်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Akkodhassa [Pg.91] kuto kodho,Dantassa samajīvino;

Sammadaññā vimuttassa,Upasantassa tādino.

ဒေါသ မထွက်တတ်သောသူ၊ စိတ်နှလုံး ယဉ်ကျေးပြီးသောသူ၊ မှန်ကန်စွာ သိ၍ လွတ်မြောက်ပြီးသောသူ၊ အေးငြိမ်းပြီးသောသူ၊ လောကဓံ၌ မတုန်လှုပ်သောသူအား အဘယ်မှာ အမျက်ဒေါသ ဖြစ်နိုင်အံ့နည်း။

Tasseva [Pg.92] tena pāpiyo,Yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto,Saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

အမျက်ထွက်သောသူအား တုံ့ပြန်၍ အမျက်ထွက်သောသူသည် ထိုတုံ့ပြန်မှုကြောင့်ပင် ယုတ်ညံ့သူ ဖြစ်ရ၏၊ အမျက်ထွက်သောသူအား တုံ့ပြန်၍ အမျက်မထွက်သောသူသည် အောင်နိုင်ခဲသော စစ်ပွဲကို အောင်နိုင်သူ ဖြစ်၏။

Ubhinnamatthaṃ carati,Attano ca parassa ca;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā,Yo sato upasammati.

တစ်ပါးသူ အမျက်ထွက်သည်ကို သိ၍ မိမိက သတိရှိလျက် ငြိမ်းအေးစွာ နေတတ်သောသူသည် မိမိ၏ အကျိုး၊ တစ်ပါးသူ၏ အကျိုး နှစ်ဦးလုံး၏ အကျိုးကို ကျင့်ဆောင်သည်မည်၏။

Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ,Attano ca parassa ca;

Janā maññanti bāloti,Ye dhammassa akovidā.

မိမိ၏အကျိုး၊ တစ်ပါးသူ၏အကျိုး နှစ်ဦးလုံးကို ကုစားနေကြသော ထိုသူတို့ကို တရား၌ မလိမ္မာသော လူမိုက်တို့သည် “လူမိုက်ဖြစ်၏” ဟု ထင်မှတ်ကြကုန်၏။

Pucchā – imañca [Pg.93] panāvuso dhammadesanaṃ sutvā akkosakabhāradvājo brāhmaṇo imasmiṃ dhammavinaye pasanno kīdisaṃ pasannākāramakāsi. Kīvattakañca atthaṃ sampādesi.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ထိုအက္ကောသကဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားသည် ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညို၍ အဘယ်သို့သော ကြည်ညိုခြင်း အမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသနည်း၊ အဘယ်မျှလောက်သော အကျိုးကို ရရှိခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā akkosakabhāradvājo brāhmaṇo ‘‘abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ bho gotamā’’ti evamādinā imasmiṃ dhammavinaye pasanno pasannākāramakāsi. Yāva arahattā ca pana mahantaṃ atthaṃ sampādesi.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ထိုအက္ကောသကဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားသည် ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် “အရှင်ဂေါတမ၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါ၏၊ အရှင်ဂေါတမ၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါ၏” ဤသို့စသည်ဖြင့် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသော အမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသည်။ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ တိုင်အောင်လည်း ကြီးမြတ်သော အကျိုးထူးကို ရရှိခဲ့ပါသည်။

Bahudhītarasutta

ဗဟုဓီတရသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.95] bhagavatā jānatā…pe… sammāsambuddhena brāhmaṇasaṃyutte bahudhītarasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော...ပ... ထိုမြတ်စွာဘုရား သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသည် ဗြာဟ္မဏသံယုတ်၌ ဗဟုဓီတရသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထုအကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – kosalesu bhante aññatarasmiṃ vanasaṇḍe aññataraṃ bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante bhāradvājagotto brāhmaṇo goṇe naṭṭhe pariyesanto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ကောသလတိုင်း တောအုပ်တစ်ခုဝယ် ဘာရဒွါဇအနွယ်ဝင်ဖြစ်သော ပုဏ္ဏားတစ်ဦးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဘာရဒွါဇနွယ်ဝင် ပုဏ္ဏားတစ်ဦးသည် ပျောက်ဆုံးသွားသော နွားတို့ကို ရှာဖွေရင်း မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ ဤဂါထာတို့ကို လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, balībaddā catuddasa;

Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī;

Na hi nūnimassa samaṇassa, tilākhettasmi pāpakā;

Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“ဤရဟန်းအား ယနေ့ ခြောက်ဆယ်မြောက်သော နေ့၌ မတွေ့မမြင်ရသော နွားလားတိုက် တစ်ဆယ့်လေးကောင်တို့သည် မရှိကြကုန်ယောင်တကား၊ ထို့ကြောင့် ဤရဟန်းသည် ချမ်းသာပေ၏။ ဤရဟန်းအား နှမ်းခင်း၌ တစ်ရွက်နှစ်ရွက်မျှသာ ပေါက်ကုန်သော ပျက်စီးတတ်သော နှမ်းပင်တို့သည် မရှိကြကုန်ယောင်တကား၊ ထို့ကြောင့် ဤရဟန်းသည် ချမ်းသာပေ၏။

(Peyyāla)

(ပေယျာလ)

Na hi nūnimassa samaṇassa, paccūsamhi iṇāyikā;

Detha dethāti codenti, tenāyaṃ samaṇo sukhī’’ti.

ဤရဟန်းအား နံနက်စောစောအချိန်၌ ‘ပေးကြပါ၊ ပေးကြပါ’ ဟု တောင်းဆိုနှောင့်ယှက်တတ်သော ကြွေးရှင်တို့သည် မရှိကြကုန်ယောင်တကား၊ ထို့ကြောင့် ဤရဟန်းသည် ချမ်းသာပေ၏” ဟု (လျှောက်ထား၏)။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ -

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, balībaddā catuddasa;

Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī;

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tilākhettasmi pāpakā;

Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“ပုဏ္ဏား... ငါ့အား ယနေ့ ခြောက်ဆယ်မြောက်သောနေ့၌ မတွေ့မမြင်ရသော နွားလားတိုက် တစ်ဆယ့်လေးကောင်တို့သည် မရှိကြကုန်၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ချမ်းသာအံ့။ ပုဏ္ဏား... ငါ့အား နှမ်းခင်း၌ တစ်ရွက်နှစ်ရွက်မျှသာ ပေါက်ကုန်သော ပျက်စီးတတ်သော နှမ်းပင်တို့သည် မရှိကြကုန်၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ချမ်းသာအံ့။

(Peyyāla)

(ပေယျာလ)

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, paccūsamhi iṇāyikā;

Detha dethāti codenti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhīti.

ပုဏ္ဏား... ငါ့အား နံနက်စောစောအချိန်၌ ‘ပေးကြပါ၊ ပေးကြပါ’ ဟု တောင်းဆိုနှောင့်ယှက်တတ်သော ကြွေးရှင်တို့သည် မရှိကြကုန်၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ချမ်းသာအံ့” ဟု (ဟောတော်မူ၏)။

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

(1)

Na [Pg.96] hi nūnimassa samaṇassa, balībaddā catuddasa;

Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ samaṇo sukhī.

“ဤရဟန်းအား ယနေ့ ခြောက်ဆယ်မြောက်သော နေ့၌ မတွေ့မမြင်ရသော နွားလားတိုက် တစ်ဆယ့်လေးကောင်တို့သည် မရှိကြကုန်ယောင်တကား၊ ထို့ကြောင့် ဤရဟန်းသည် ချမ်းသာပေ၏။

(2)

Na hi nūnimassa samaṇassa, tilākhettasmi pāpakā;

Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

ဤရဟန်းအား နှမ်းခင်း၌ တစ်ရွက်နှစ်ရွက်မျှသာ ပေါက်ကုန်သော ပျက်စီးတတ်သော နှမ်းပင်တို့သည် မရှိကြကုန်ယောင်တကား၊ ထို့ကြောင့် ဤရဟန်းသည် ချမ်းသာပေ၏။

(3)

Na [Pg.97] hi nūnimassa samaṇassa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā;

Ussoḷhikāya naccanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

ဤရဟန်းအား ဆန်စပါးဆိတ်သုဉ်းသော ကျီ၌ ကြွက်တို့သည် ရွှင်မြူးလျက် မကခုန်ကြကုန်ယောင်တကား၊ ထို့ကြောင့် ဤရဟန်းသည် ချမ်းသာပေ၏။

(4)

Na hi nūnimassa samaṇassa, santhāro sattamāsiko;

Uppāṭakehi sañchanno, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

ဤရဟန်းအား သန်းကိုက်ခဲအပ်သော ခုနစ်လပတ်လုံး ခင်းထားသော ခင်းနှီးဟောင်းသည် မရှိယောင်တကား၊ ထို့ကြောင့် ဤရဟန်းသည် ချမ်းသာပေ၏။

(5)

Na hi nūnimassa samaṇassa, vidhavā satta dhītaro;

Ekaputtā duputtā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

ဤရဟန်းအား တစ်ယောက်နှစ်ယောက်သော သားသမီးတို့ရှိကြသော မုဆိုးမသမီး ခုနစ်ယောက်တို့သည် မရှိကြကုန်ယောင်တကား၊ ထို့ကြောင့် ဤရဟန်းသည် ချမ်းသာပေ၏။

(6)

Na [Pg.98] hi nūnimassa samaṇassa, piṅgalā tilakāhatā;

Sottaṃ pādena bodheti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

ဤရဟန်းအား ဝါကြောင်သော ကိုယ်ရှိ၍ မှဲ့ပြောက်တို့ဖြင့် စွန်းထင်းသော၊ နားကို ခြေဖြင့် တို့ကာ နှိုးတတ်သော မယားဆိုးသည် မရှိယောင်တကား၊ ထို့ကြောင့် ဤရဟန်းသည် ချမ်းသာပေ၏။

(7)

Na hi nūnimassa samaṇassa, paccūsami iṇāyikā;

Detha dethāti codenti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

ဤရဟန်းအား နံနက်စောစောအချိန်၌ ‘ပေးကြပါ၊ ပေးကြပါ’ ဟု တောင်းဆိုနှောင့်ယှက်တတ်သော ကြွေးရှင်တို့သည် မရှိကြကုန်ယောင်တကား၊ ထို့ကြောင့် ဤရဟန်းသည် ချမ်းသာပေ၏။

(1)

Na [Pg.99] hi mayhaṃ brāhmaṇa, balībaddā catuddasa;

Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

ပုဏ္ဏား၊ ငါ့အား ယနေ့နှင့်ဆိုလျှင် ရက်ပေါင်းခြောက်ဆယ်တိုင်တိုင် ပျောက်ဆုံး၍ မမြင်ရသော နွားလားတစ်ဆယ့်လေးကောင် မရှိချေ၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ချမ်းသာစွာ နေရ၏။

(2)

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tilākhettasmi pāpakā;

Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

ပုဏ္ဏား၊ ငါ့အား နှမ်းခင်း၌ တစ်ရွက် နှစ်ရွက်သာရှိသော ညံ့ဖျင်းပျက်စီးတတ်သော နှမ်းပင်တို့သည် မရှိကြကုန်၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ချမ်းသာစွာ နေရ၏။

(3)

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā;

Ussoḷhīkāya naccanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

ပုဏ္ဏား၊ ငါ့အား ဆန်စပါးမရှိဘဲ ဆိတ်ညံသော ကျီ၌ ကြွက်တို့သည် မြူးထူးပျော်ပါး၍ မကစားကြကုန်၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ချမ်းသာစွာ နေရ၏။

(4)

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, santhāro sattamāsiko;

Uppāṭakehi sañchanno, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

ပုဏ္ဏား၊ ငါ့အား သန်း၊ လှေး၊ မွှားတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ခုနစ်လပတ်လုံး သုံးစွဲထားသော အိပ်ရာသည် မရှိပါ၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ချမ်းသာစွာ နေရ၏။

(5)

Na [Pg.100] hi mayhaṃ brāhmaṇa, vidhavā satta dhītaro;

Ekaputtā duputtā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

ပုဏ္ဏား၊ ငါ့အား သားတစ်ယောက်စီ နှစ်ယောက်စီရှိကြသော မုဆိုးမ သမီးခုနစ်ယောက်တို့သည် မရှိကြကုန်၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ချမ်းသာစွာ နေရ၏။

(6)

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, piṅgalā tilakāhatā;

Sottaṃ pādena bodheti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

ပုဏ္ဏား၊ ငါ့အား ဝါကျင်ကျင်အဆင်းရှိ၍ မှဲ့ခြောက်များ ထင်နေသော၊ အိပ်ပျော်နေစဉ် နားကို ခြေထောက်ဖြင့် တို့နှိုးတတ်သော ဇနီးဆိုးသည် မရှိပါ၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ချမ်းသာစွာ နေရ၏။

(7)

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, paccūsamhi iṇāyikā;

Detha dethāti codenti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

ပုဏ္ဏား၊ ငါ့အား မိုးသောက်ယံ၌ ‘ပေးကြပါ ပေးကြပါ’ ဟု လာရောက်တောင်းဆိုတတ်သော ကြွေးရှင်တို့သည် မရှိကြကုန်၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ချမ်းသာစွာ နေရ၏။

Pucchā – imañca [Pg.101] panāvuso dhammadesanaṃ sutvā so bhāradvājagotto brāhmaṇo imasmiṃ dhammavinaye pasanno kīdisaṃ pasannākāramakāsi. Kīva mahantañca imasmiṃ dhammavinaye atthaṃ sampādesi.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ထိုဘာရဒွါဇဂေါတ္တနွယ်ဝင် ပုဏ္ဏားသည် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုလျက် အဘယ်သို့သော ကြည်ညိုခြင်း အမူအရာကို ပြုပါသနည်း။ ဤသာသနာတော်၌ အဘယ်မျှလောက် ကြီးမားသော အကျိုးထူးကို ရရှိပြီးမြောက်စေခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā so bhāradvājagotto brāhmaṇo ‘‘abhikkantaṃ bho gotama abhikkantaṃ bho gotama, seyyathāpi bhogotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dukkhantī’’ti evamādinā imasmi dhammavinaye pasanno pasannākāramakāsi. Bhagavato ca santike ‘‘labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti evamādinā pabbajjaṃ upasampadaṃ yācitvā acirūpasampanno yāva arahattā mahantaṃ visesaṃ sampādesi.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ထိုဘာရဒွါဇဂေါတ္တနွယ်ဝင် ပုဏ္ဏားသည် ‘အရှင်ဂေါတမ၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါ၏၊ အရှင်ဂေါတမ၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါ၏။ အရှင်ဂေါတမ၊ မှောက်ထားသော ခွက်ကို လှန်ဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဖုံးအုပ်ထားသောအရာကို ဖွင့်ပြဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မျက်စိလည်သောသူအား လမ်းညွှန်ဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မျက်စိအမြင်ရှိသူတို့သည် အဆင်းတို့ကို မြင်ကြကုန်အံ့ဟု အမှောင်မိုက်၌ ဆီမီးတန်ဆောင်ကို ဆောင်ပြဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း’ စသည်ဖြင့် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသော အမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ ‘အရှင်ဂေါတမ၏ အထံတော်၌ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရလိုပါ၏၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရလိုပါ၏’ ဟု စသည်ဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းခံ၍ မကြာမြင့်မီ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ပြီးလျှင် အရဟတ္တဖိုလ်တိုင်အောင် ကြီးမြတ်သော အကျိုးထူးကို ရရှိပြီးမြောက်စေခဲ့ပါသည်။

Kasibhāradvājasutta

ကသိဘာရဒွါဇသုတ်

Pucchā – tatthāvuso [Pg.104] ekādasamaṃ mahākassapādīhi porāṇadhammasaṃgāhakatherehi saṃgītaṃ kasibhāradvājasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသုတ်တို့တွင် တစ်ဆယ့်တစ်သုတ်မြောက်ဖြစ်သော၊ အရှင်မဟာကဿပ စသော ရှေးဟောင်း သင်္ဂါယနာတင် ထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ကသိဘာရဒွါဇသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – magadhesu bhante dakkhiṇāgirismiṃ ekanāḷāyaṃ brāhmaṇagāme kasibhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Kasibhāradvājo bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ မဂဓတိုင်း ဒက္ခိဏဂီရိတောင်ခြေရှိ ဧကနာဠာမည်သော ပုဏ္ဏားရွာ၌ ကသိဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကသိဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဂါထာဖြင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

‘‘Kassako [Pg.105] paṭijānāsi, na ca passāmi te kasiṃ. Kassako pucchito brūhi, kathaṃ jānemu taṃ kasi’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

‘အရှင်သည် မိမိကိုယ်ကို လယ်သမားဟု ဝန်ခံတော်မူ၏၊ သို့သော် အရှင်၏ လယ်လုပ်ခြင်းကို အကျွန်ုပ်တို့ မမြင်ရပါ။ မေးမြန်းအပ်သော လယ်သမားဖြစ်တော်မူသော အရှင်သည် ပြောကြားတော်မူပါ၊ အရှင်၏ လယ်လုပ်ခြင်းကို အကျွန်ုပ်တို့ အဘယ်သို့ သိရပါအံ့နည်း’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား -

‘‘Saddhā bījaṃ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṃ;

Hirī īsā mano yottaṃ, sati me phālapācanaṃ.

‘ငါ့အား သဒ္ဓါတရားသည် မျိုးစေ့ဖြစ်၏၊ ခြိုးခြံသောအကျင့်သည် မိုးရေဖြစ်၏၊ ပညာသည် ငါ၏ ထမ်းပိုးနှင့် ထွန်တုံးဖြစ်၏၊ ဟိရီသည် ထွန်သန်ဖြစ်၏၊ စိတ်သည် ထွန်ကြိုးဖြစ်၏၊ သတိသည် ငါ၏ ထွန်သွားနှင့် နှင်တံဖြစ်၏။

Kāyagutto vacīgutto, āhāre udare yato;

Saccaṃ karomi niddānaṃ, soraccaṃ me pamocanaṃ.

ကိုယ်ကို စောင့်စည်းခြင်း၊ နှုတ်ကို စောင့်စည်းခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ အာဟာရ၌လည်းကောင်း၊ ဝမ်း၌လည်းကောင်း ချုပ်တည်း၏။ ငါသည် သစ္စာတရားကို ပေါင်းသင်ခြင်း ပြု၏၊ သောရစ္စသည် ငါ၏ ထွန်ဖြုတ်ခြင်း ဖြစ်၏။

Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ;

Gacchati anivattantaṃ, yattha gantvā na socati.

ငါ၏ ဝီရိယသည် ယောဂက္ခေမ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ဆောင်ယူတတ်သော၊ ဝန်ဆောင်နွားလားကြီး ဖြစ်၏။ ထိုဝီရိယသည် မဆုတ်မနစ်သော အားဖြင့် သွား၏၊ အကြင်အရပ်သို့ ရောက်သွားလျှင် မစိုးရိမ်ရတော့ချေ။

Evamesā kasī kaṭṭhā, sā hoti amatapphalā;

Etaṃ kasiṃ kasitvāna, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

ဤသို့လျှင် ဤလယ်ထွန်ခြင်းကို ငါထွန်ယက်အပ်၏။ ထိုလယ်ထွန်ခြင်းသည် အမြိုက်နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော အကျိုးရှိ၏။ ဤလယ်ထွန်ခြင်းကို ထွန်ယက်ရသဖြင့် ခပ်သိမ်းသော ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရ၏’ ဟု ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Kassako [Pg.106] paṭijānāsi, na ca passāmi te kasiṃ;

Kassako pucchito brūhi, kathaṃ jānemu taṃ kasiṃ.

အရှင်သည် မိမိကိုယ်ကို လယ်သမားဟု ဝန်ခံတော်မူ၏၊ သို့သော် အရှင်၏ လယ်လုပ်ခြင်းကို အကျွန်ုပ်တို့ မမြင်ရပါ။ မေးမြန်းအပ်သော လယ်သမားဖြစ်တော်မူသော အရှင်သည် ပြောကြားတော်မူပါ၊ အရှင်၏ လယ်လုပ်ခြင်းကို အကျွန်ုပ်တို့ အဘယ်သို့ သိရပါအံ့နည်း။

Saddhā [Pg.107] bījaṃ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṃ;

Hirī īsā mano yottaṃ, sati me phālapācanaṃ.

ငါ့အား သဒ္ဓါတရားသည် မျိုးစေ့ဖြစ်၏၊ ခြိုးခြံသောအကျင့်သည် မိုးရေဖြစ်၏၊ ပညာသည် ငါ၏ ထမ်းပိုးနှင့် ထွန်တုံးဖြစ်၏၊ ဟိရီသည် ထွန်သန်ဖြစ်၏၊ စိတ်သည် ထွန်ကြိုးဖြစ်၏၊ သတိသည် ငါ၏ ထွန်သွားနှင့် နှင်တံဖြစ်၏။

Pucchā – imañca [Pg.109] panāvuso dhammadesanaṃ sutvā so kasibhāradvājo brāhmaṇo imasmiṃ dhammavinaye pasanno kīdisaṃ pasannākāramakāsi.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ထိုကသိဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားသည် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုလျက် အဘယ်သို့သော ကြည်ညိုခြင်း အမူအရာကို ပြုပါသနည်း။

Vissajjanā – imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā kasibhāradvājo brāhmaṇo ‘‘abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ bho gotamā’’tievamādinā imasmiṃ dhammavinaye pasanno pasannākāramakāsi.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ကသိဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားသည် ‘အရှင်ဂေါတမ၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါ၏၊ အရှင်ဂေါတမ၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါ၏’ ဟု စသည်ဖြင့် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသောအမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသည်။

Seyyathāpi bho gotama ukkujjitaṃ vā nikkujjeyya.

အရှင်ဂေါတမ၊ မှောက်ထားသောအရာကို လှန်ဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း...

Udayasutta

ဥဒယသုတ်

Pucchā – udayasuttaṃ [Pg.110] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ဥဒယသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante udayaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Udayo bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘pakaṭṭhakoyaṃ samaṇo gotamo punappunaṃ āgacchatī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ဥဒယပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဥဒယပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားအား ‘ဤရဟန်းဂေါတမသည် အရသာကို မက်မောသဖြင့် အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ကြွလာဘိ၏’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား -

Punappunañceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā;

Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ.

အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် မျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုးကြကုန်၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် မိုးနတ်မင်းသည် မိုးရွာချ၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် လယ်သမားတို့သည် လယ်ထွန်ကြကုန်၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် ကောက်ပဲသီးနှံသည် တိုင်းပြည်သို့ ရောက်ရှိ၏။

Evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသို့စသော ဂါထာဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Punappunaṃ [Pg.111] ceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati deva rājā;

Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ.

အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် မျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုးကြကုန်၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် မိုးနတ်မင်းသည် မိုးရွာချ၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် လယ်သမားတို့သည် လယ်ထွန်ကြကုန်၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် ကောက်ပဲသီးနှံသည် တိုင်းပြည်သို့ ရောက်ရှိ၏။

Punappunaṃ [Pg.112] yācakā yācayanti, punappunaṃ dānapatī dadanti;

Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupeti ṭhānaṃ.

အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် အလှူခံတို့သည် တောင်းကြကုန်၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် အလှူဒါယကာတို့သည် လှူကြကုန်၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် အလှူဒါယကာတို့သည် လှူဒါန်းကြပြီးလျှင် အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် နတ်ပြည်ဌာနသို့ ရောက်ကြရကုန်၏။

Punappunaṃ khīranikā duhanti, punappunaṃ vaccho upeti mātaraṃ;

Punappunaṃ kilamati phandati ca, punappunaṃ gabbhamupeti mando.

အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် နွားနို့ညှစ်သူတို့သည် နို့ညှစ်ကြကုန်၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် နွားငယ်သည် မိခင်နွားမထံသို့ ချဉ်းကပ်၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် မိုက်မဲသောသူသည် ပင်ပန်းရ၏၊ တုန်လှုပ်ရ၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် အမိဝမ်းတည်းဟူသော ပဋိသန္ဓေတည်ရာသို့ ရောက်ရ၏။

Punappunaṃ jāyati mīyati ca, punappunaṃ sivathikaṃ haranti;

Maggañca laddhā apunabbhavāya, na punappunaṃ jāyati bhūripañño-hu–

အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် မွေးဖွားရ၏၊ သေဆုံးရ၏၊ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပင် သုသာန်သို့ ပို့ဆောင်ကြရကုန်၏။ ကျယ်ပြန့်သော ပညာရှိသောသူမူကား နောက်တစ်ဖန် ဘဝသစ်မဖြစ်တော့ခြင်း အလို့ငှာ လမ်းကို ရရှိသဖြင့် အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မမွေးဖွားတော့ပြီ။

Mātuposakasutta

မာတုပေါသကသုတ်

Pucchā – mātuposakasuttaṃ [Pg.113] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ မာတုပေါသကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante mātuposakaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Mātuposako bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ahañhi bho gotama dhammena bhikkhaṃ pariyesāmi, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro posemi, kaccāhaṃ bho gotama evaṃkārī kiccakārī homī’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘taggha tvaṃ brāhmaṇa evaṃkārī kiccakārī hosi, yo kho brāhmaṇa dhammena bhikkhaṃ pariyesati, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro poseti, bahuṃ so puññaṃ pasavatī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitā.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ မာတုပေါသကပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ မာတုပေါသကပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားအား ‘အကျွန်ုပ်သည် တရားသဖြင့် ဆွမ်းခံရှာဖွေပါ၏၊ တရားသဖြင့် ဆွမ်းခံရှာဖွေပြီးလျှင် မိဘနှစ်ပါးတို့ကို လုပ်ကျွေးမွေးမြူပါ၏။ အရှင်ဂေါတမ၊ ဤသို့ ပြုလေ့ရှိသော အကျွန်ုပ်သည် ပြုသင့်ပြုထိုက်သော ကိစ္စကို ပြုရာရောက်ပါသလော’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား - ‘ပုဏ္ဏား၊ သင်သည် ဤသို့ ပြုလေ့ရှိသဖြင့် အမှန်ပင် ပြုသင့်ပြုထိုက်သော ကိစ္စကို ပြုရာရောက်ပေ၏။ ပုဏ္ဏား၊ အကြင်သူသည် တရားသဖြင့် ဆွမ်းခံရှာဖွေ၏၊ တရားသဖြင့် ဆွမ်းခံရှာဖွေပြီးလျှင် မိဘနှစ်ပါးတို့ကို လုပ်ကျွေးမွေးမြူ၏၊ ထိုသူသည် များစွာသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပွားများစေအပ်၏’ ဟု စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Yo [Pg.114] mātaraṃ vā pitaraṃ vā, macco dhammena posati;

Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodati–

အကြင်သူသည် မိခင်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဖခင်ကိုသော်လည်းကောင်း တရားသဖြင့် လုပ်ကျွေးမွေးမြူ၏။ ပညာရှိတို့သည် မိဘတို့အပေါ်၌ ထိုသို့ ပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်းကြောင့် ထိုသူအား ဤမျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ချီးမွမ်းကြကုန်၏၊ ကွယ်လွန်ပြီးနောက်၌လည်း နတ်ပြည်၌ ဝမ်းမြောက်ရ၏။

Khomadussasutta

ခေါမဒုဿသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.115] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena brāhmaṇasaṃyutte khomadussasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြာဟ္မဏသံယုတ်၌ ခေါမဒုဿသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အသို့ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu bhante khomadusse nāma sakyānaṃ nigame khomadussake brāhmaṇagahapatike ārabbha bhāsita, khomadussakā bhante brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ ‘‘ke ca muṇḍakā samaṇakā, ke ca sabhādhammaṃ jānissantī’’ti.

အဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... သာကီဝင်မင်းတို့၏ ခေါမဒုဿအမည်ရှိသော နိဂုံး၌ သာကီဝင်တို့၏ ခေါမဒုဿက ဗြာဟ္မဏသူကြွယ်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ခေါမဒုဿက ဗြာဟ္မဏသူကြွယ်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား “ဦးပြည်းကတုံး ရဟန်းငယ်တို့ကား အဘယ်သူတို့နည်း၊ (ထိုသူတို့သည်) အစည်းအဝေး၏ တရားစံနှုန်းကို အဘယ်သို့ သိကြကုန်အံ့နည်း” ဟု ဤစကားကို လျှောက်ထားကြကုန်၏။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား... ထိုဝတ္ထု၌—

‘‘Nesā sabhā yattha na santi santo,Santo na te ye na vadanti dhammaṃ;

Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ,Dhammaṃ vadantā ca bhavanti santo’’ti.

“သူတော်ကောင်းများ မရှိသောအရပ်သည် အစည်းအဝေးသဘင် မဟုတ်။ တရားကို မပြောဆိုသောသူတို့သည် သူတော်ကောင်းများ မဟုတ်ကြကုန်။ ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို ပယ်စွန့်၍ တရားကို ပြောဆိုသူတို့သာလျှင် သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြကုန်၏” ဟု (ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။)

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား... ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Nesā [Pg.116] sabhā yattha nasanti santo,Santo na te ye na vadanti dhammaṃ;

Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ,Dhammaṃ vadantā ca bhavanti santo–

“သူတော်ကောင်းများ မရှိသောအရပ်သည် အစည်းအဝေးသဘင် မဟုတ်။ တရားကို မပြောဆိုသောသူတို့သည် သူတော်ကောင်းများ မဟုတ်ကြကုန်။ ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို ပယ်စွန့်၍ တရားကို ပြောဆိုသူတို့သာလျှင် သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြကုန်၏”—

Vaṅgīsasaṃyutta

ဝင်္ဂီသသံယုတ်

Ānandasutta

အာနန္ဒသုတ်

Pucchā – vaṅgīsasaṃyutte [Pg.117] panāvuso catutthaṃ saṃṅgītaṃ ānandasuttaṃ katthakaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့... ဝင်္ဂီသသံယုတ်၌ စတုတ္ထမြောက် သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော အာနန္ဒသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အဘယ်သူသည် အသို့ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ vaṅgīsattheraṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. Āyasmatā bhante vaṅgīso āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi–

အဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်ဝင်္ဂီသထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာထေရ်သည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... အရှင်ဝင်္ဂီသသည် အရှင်အာနန္ဒာကို ဂါထာဖြင့် ဤသို့ လျှောက်ထားပါ၏—

‘‘Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati;

Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotamā’’ti.

“အရှင်ဂေါတမ... ဘုရားတပည့်တော်သည် ကာမရာဂဖြင့် ပူလောင်လှပါသည်။ ဘုရားတပည့်တော်၏ စိတ်သည် ပူလောင်လှပါသည်။ ကရုဏာရှေးရှု၍ ငြိမ်းအေးကြောင်းတရားကို ကောင်းစွာ ဟောကြားတော်မူပါလော့” ဟု လျှောက်ထားပါ၏။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အရှင်ဘုရား... ထိုဝတ္ထု၌—

‘‘Saññāya vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati;

Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ;

Saṅkhāre parato passa, dukkhato mā ca attato;

Nibbāpehi mahārāgaṃ, mā ḍayhittho punappunaṃ;

Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ;

Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava;

Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha;

Tato mānābhisamayā, upasanto carissasī’’ti.

“သညာဖောက်ပြန်မှားယွင်းခြင်းကြောင့် သင့်စိတ်သည် ပူလောင်လျက်ရှိ၏။ ရာဂနှင့်ယှဉ်သော တင့်တယ်ခြင်းအမှတ်နိမိတ်ကို ရှောင်ကြဉ်လော့။ သင်္ခါရတရားတို့ကို သူတပါးကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း ‘ဒုက္ခ’ ကဲ့သို့လည်းကောင်း ရှုလော့၊ အတ္တဟူ၍ မရှုလော့။ ပြင်းစွာသော ရာဂကို ငြိမ်းအေးစေလော့၊ ဖန်တလဲလဲ မပူလောင်ပါစေနှင့်။ စိတ်ကို အသုဘအာရုံ၌ ပွားများလော့၊ စိတ်တည်ကြည်ခြင်း ရှိပါစေလော့။ သင့်အား ကာယဂတာသတိ ရှိပါစေ၊ ငြီးငွေ့မှု အလွန်များသောသူ ဖြစ်ပါစေလော့။ အမှတ်နိမိတ်မရှိသော ‘အနိမိတ္တ’ ကို ပွားများလော့၊ မာနအနုသယကို စွန့်ပယ်လော့။ ထိုသို့ မာနကို ပယ်သတ်ခြင်းကြောင့် ငြိမ်းအေးသူဖြစ်၍ လှည့်လည်ရလတ္တံ့” ဟု (ဟောတော်မူ၏)။

Evaṃ kho bhante āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား... ဤသို့လျှင် တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာထေရ်သည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Kāmarāgena [Pg.118] ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati;

Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotama–

“အရှင်ဂေါတမ... ဘုရားတပည့်တော်သည် ကာမရာဂဖြင့် ပူလောင်လှပါသည်။ ဘုရားတပည့်တော်၏ စိတ်သည် ပူလောင်လှပါသည်။ ကရုဏာရှေးရှု၍ ငြိမ်းအေးကြောင်းတရားကို ကောင်းစွာ ဟောကြားတော်မူပါလော့”—

Saññāya [Pg.119] vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati;

Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ.

“သညာဖောက်ပြန်မှားယွင်းခြင်းကြောင့် သင့်စိတ်သည် ပူလောင်လျက်ရှိ၏။ ရာဂနှင့်ယှဉ်သော တင့်တယ်ခြင်းအမှတ်နိမိတ်ကို ရှောင်ကြဉ်လော့။

Saṅkhāre paratopassa, dukkhato mā ca attato;

Nibbāpehi mahārāgaṃ, mā ḍayhittho punappunaṃ.

သင်္ခါရတရားတို့ကို သူတပါးကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း ‘ဒုက္ခ’ ကဲ့သို့လည်းကောင်း ရှုလော့၊ အတ္တဟူ၍ မရှုလော့။ ပြင်းစွာသော ရာဂကို ငြိမ်းအေးစေလော့၊ ဖန်တလဲလဲ မပူလောင်ပါစေနှင့်။

Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ;

Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava.

စိတ်ကို အသုဘအာရုံ၌ ပွားများလော့၊ စိတ်တည်ကြည်ခြင်း ရှိပါစေလော့။ သင့်အား ကာယဂတာသတိ ရှိပါစေ၊ ငြီးငွေ့မှု အလွန်များသောသူ ဖြစ်ပါစေလော့။

Animittañca [Pg.120] bhāvehi, mānānusayamujjaha;

Tato mānābhisamayā, upasanto carissasi.

အမှတ်နိမိတ်မရှိသော ‘အနိမိတ္တ’ ကို ပွားများလော့၊ မာနအနုသယကို စွန့်ပယ်လော့။ ထိုသို့ မာနကို ပယ်သတ်ခြင်းကြောင့် ငြိမ်းအေးသူဖြစ်၍ လှည့်လည်ရလတ္တံ့။”

Vaṅgīsasutta

ဝင်္ဂီသသုတ်

Pucchā – tattha āvuso dvādasamaṃ vaṅgīsasuttaṃ kattha kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး။ Albino ငါ့သျှင်တို့... ထိုသံယုတ်၌ တစ်ဆယ့်နှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော ဝင်္ဂီသသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူသည် အသို့ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmatā vaṅgīsattherena acira arahattappattena vimuttisukhapaṭisaṃvedinā–

အဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်သည်မကြာသေးဘဲ လွတ်မြောက်မှု ‘ဝိမုတ္တိသုခ’ ကို ခံစားတော်မူလျက်ရှိသော အရှင်ဝင်္ဂီသထေရ်သည် (မြွက်ဆိုအပ်ပါသည်)—

‘‘Kāveyyamattā vicarimha pubbe, gāmāgāmaṃ purāpuraṃ,Athaddasāma sambuddhaṃ, saddhā no upapajjatha;

So me dhamma madesesi, khandhāyatana dhātuyo;

Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ;

Bahunnaṃ vata atthāya, bodhiṃ ajjhagamā muni;

Bhikkhūnaṃ bhikkhūnīnañca, ye niyāmagataddasā;

Svāgataṃ [Pg.121] vata me āsi, mama buddhassa santike;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;

Pubbe nivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhuṃ visodhitaṃ;

Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyāya kovido.

“ငါတို့သည် ရှေးအခါက ကဗျာအတတ်၌ ယစ်မူးလျက် ရွာမှရွာသို့၊ မြို့မှမြို့သို့ လှည့်လည်ခဲ့ကြကုန်၏။ ထိုအခါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ငါတို့အား သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့အား ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ်တရားတို့ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ငါသည် ထိုတရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် လူ့ဘောင်မှထွက်၍ ရဟန်းပြုခဲ့၏။ မုနိမြတ်စွာဘုရားသည် မမြဲသောစနစ်လမ်း ‘နိယာမ’ သို့ ရောက်သည်ကို မြင်တော်မူကုန်သော ရဟန်း၊ ရဟန်းမတို့နှင့် လူအများတို့၏ အကျိုးစီးပွားအလို့ငှာ သစ္စာလေးပါး ‘ဗောဓိ’ ကို သိမြင်တော်မူခဲ့ပေ၏။ ငါသည် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်သို့ ရောက်လာရခြင်းသည် ကောင်းသောရောက်ခြင်း ဖြစ်ပေ၏။ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးကို ရောက်အပ်ပြီ၊ ဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်ကို ပြုအပ်ပြီ။ ရှေး၌ နေခဲ့ဖူးသောအစဉ်ကို သိ၏၊ နတ်မျက်စိကို သုတ်သင်ပြီးပြီ။ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံ၍ တန်ခိုးသို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်၍၊ သူတပါးစိတ်ကို သိနိုင်သောဉာဏ်၌ ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ပေ၏။”

Evaṃ kho bhante udānavasena bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား... ဤသို့လျှင် ဥဒါန်းကျူးရင့်သော အားဖြင့် မြွက်ဆိုအပ်ပါသည်။

Kāveyya [Pg.124] mattā vicarimha pubbe;

Gāmāgāmaṃpurāpuraṃ,Athaddasāma sambuddhaṃ, saddhā no upapajjatha.

“ငါတို့သည် ရှေးအခါက ကဗျာအတတ်၌ ယစ်မူးလျက် ရွာမှရွာသို့၊ မြို့မှမြို့သို့ လှည့်လည်ခဲ့ကြကုန်၏။ ထိုအခါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် ငါတို့အား သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့၏။”

So [Pg.125] me dhammamadesesi, khandhāyatana dhātuyo;

Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.

“ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့အား ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ်တရားတို့ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ငါသည် ထိုတရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် လူ့ဘောင်မှထွက်၍ ရဟန်းပြုခဲ့၏။”

Bahunnaṃ vata atthāya, bodhiṃ ajjhagamā muni;

Bhikkhūnaṃ bhikkhunī nañca, ye niyāmagataddasā.

“မုနိမြတ်စွာဘုရားသည် မမြဲသောစနစ်လမ်း ‘နိယာမ’ သို့ ရောက်သည်ကို မြင်တော်မူကုန်သော ရဟန်း၊ ရဟန်းမတို့နှင့် လူအများတို့၏ အကျိုးစီးပွားအလို့ငှာ သစ္စာလေးပါး ‘ဗောဓိ’ ကို သိမြင်တော်မူခဲ့ပေ၏။”

Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;

Tasso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

“ငါသည် မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်သို့ ရောက်လာရခြင်းသည် ကောင်းသောရောက်ခြင်း ဖြစ်ပေ၏။ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးကို ရောက်အပ်ပြီ၊ ဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်ကို ပြုအပ်ပြီ။”

Pubbenivāsaṃ [Pg.126] jānāmi;

Dibbacakkhu visodhitaṃ;

Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyāyakovido.

“ရှေး၌ နေခဲ့ဖူးသောအစဉ်ကို သိ၏၊ နတ်မျက်စိကို သုတ်သင်ပြီးပြီ။ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံ၍ တန်ခိုးသို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်၍၊ သူတပါးစိတ်ကို သိနိုင်သောဉာဏ်၌ ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ပေ၏။”

Vanasaṃyutta

ဝနသံယုတ်

Ānandasutta

အာနန္ဒသုတ်

Pucchā – vanasaṃyutte panāvuso pañcamaṃ saṃgītaṃ ānandasuttaṃ kadā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့... ဝနသံယုတ်၌ ငါးခုမြောက် သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော အာနန္ဒသုတ်ကို အဘယ်အခါ၌ အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အဘယ်သူသည် အသို့ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

Vissajjanā – kosalesu bhante aññatarasmiṃ vanasaṇḍe aciraparinibbute bhagavati āyasmantaṃ ānandaṃ ārabbha tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthāya devatāya bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānando aciraparinibbute bhagavati ativelaṃ gihisaññattibahulo viharati, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

အဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူပြီးစတွင် ကောသလတိုင်းရှိ တောအုပ်တစ်ခု၌ အရှင်အာနန္ဒာကို အကြောင်းပြု၍ ထိုတောအုပ်၌ နေထိုင်သော နတ်သည် ပြောဆိုအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... အရှင်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူပြီးစတွင် လူတို့အား တရားပြခြင်း၌ အလွန်များပြားစွာ အချိန်ကုန်လျက် နေထိုင်တော်မူ၏။ အရှင်ဘုရား... ထိုဝတ္ထု၌—

‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya,Nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya;

Jhāya gotama mā pamādo,Kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.

“အရှင်ဂေါတမ... သစ်ပင်ရင်းတည်းဟူသော ဆိတ်ငြိမ်ရာတောသို့ ဝင်ရောက်၍ နိဗ္ဗာန်ကို စိတ်နှလုံး၌ ထားလျက် ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းတော်မူပါ၊ မမေ့မလျော့ပါလင့်။ စကားတီးတိုးပြောဆိုခြင်းသည် သင့်အား အဘယ်အကျိုးကို ပြုအံ့နည်း” ဟု (ပြောဆိုပါ၏)။

Evaṃ [Pg.127] kho bhante vanasaṇḍe adhivatthāya devatāya āyasmato ānandattherassa anukampikāya atthakāmāya bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား... ဤသို့လျှင် တောအုပ်၌ နေထိုင်သော နတ်သည် အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား သနားစောင့်ရှောက်လိုသဖြင့် အကျိုးစီးပွားကို လိုလားသဖြင့် ပြောဆိုအပ်ပါသည်။

Rukkhamūla [Pg.128] gahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya;

Jhāya gotama mā pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissati-hu–

“သစ်ပင်ရင်းတည်းဟူသော ဆိတ်ငြိမ်ရာတောသို့ ဝင်ရောက်၍ နိဗ္ဗာန်ကို စိတ်နှလုံး၌ ထားလျက် ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းတော်မူပါ၊ အရှင်ဂေါတမ... မမေ့မလျော့ပါလင့်။ စကားတီးတိုးပြောဆိုခြင်းသည် သင့်အား အဘယ်အကျိုးကို ပြုအံ့နည်း”—

Yakkhasaṃyutta

ယက္ခသံယုတ်

Indakasutta

ဣန္ဒကသုတ်

Pucchā – yakkhasaṃyutte [Pg.129] panāvuso paṭhamaṃ saṃgītaṃ indakasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့... ယက္ခသံယုတ်၌ ပထမမြောက် သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော ဣန္ဒကသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်ဝတ္ထု၌ အသို့ဟောတော်မူအပ်သနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante indakūṭe pabbate indakassa yakkhassa bhavane indakaṃ yakkhaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Indako bhante yakkho attavādo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā gāthāya ajjhabhāsi–

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဣန္ဒကူဋတောင်ရှိ ဣန္ဒကဘီလူး၏ ဗိမာန်၌ ဣန္ဒကဘီလူးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အတ္တဝါဒရှိသော ဣန္ဒကဘီလူးသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဂါထာဖြင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည် -

‘‘Rūpaṃ na jīvanti vadanti buddhā,Kathaṃ nvayaṃ vindatimaṃ sarīraṃ;

Kutassa aṭṭhīyakapiṇḍamebhi,Kathaṃ nvayaṃ sajjati gabbharasmi’’nti.

“ရုပ်သည် အသက် (ဇီဝ) မဟုတ်ဟု မြတ်စွာဘုရားတို့သည် ဟောတော်မူကြကုန်၏၊ သို့ဖြစ်လျှင် ဤသတ္တဝါသည် ဤကိုယ်ခန္ဓာကို မည်သို့ရပါသနည်း၊ အရိုးစုနှင့် အသားတစ်တို့သည် မည်သည့်နေရာမှ ရောက်လာကြပါသနည်း၊ ဤသတ္တဝါသည် အမိဝမ်းတိုက်၌ မည်သို့ ငြိကပ်တည်ရှိပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထား၏။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား -

‘‘Paṭhamaṃ kalalaṃ hoti, kalalā hoti abbudaṃ,Abbudā jāyate pesi, pesi nibbattatī ghano;

Ghanā pasākhā jāyanti, kesā lomā nakhāpica;

Yañcassa bhuñjatī mātā, annaṃ pānañca bhojanaṃ;

Tena so tattha yāpeti, mātukucchigatonaro’’ti.

“ရှေးဦးစွာ ကလလရေကြည် ဖြစ်၏၊ ကလလရေကြည်မှ အဗ္ဗုဒရေကြည် ဖြစ်၏၊ အဗ္ဗုဒရေကြည်မှ ပေသိအသားတစ် ဖြစ်၏၊ ပေသိအသားတစ်မှ ဃနအသားခဲ ဖြစ်၏၊ ဃနအသားခဲမှ လက်ခြေခက်မငါးသွယ်တို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်၏၊ ဆံပင်၊ မွေးညင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်းတို့လည်း ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်၏။ ထိုသူငယ်၏ မိခင်သည် အကြင်အစာ အာဟာရနှင့် သောက်ဖွယ်ကို စားသောက်၏၊ အမိဝမ်းတိုက်၌ ရှိသော ထိုသူငယ်သည် ထိုအာဟာရဖြင့် ထိုမိခင်ဝမ်းတိုက်၌ အသက်မွေးရ၏” ဟု (မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏)။

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသို့ ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။

Āḷavakasutta

အာဠဝကသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.132] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena yakkhasaṃyutte āḷavakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသည် ယက္ခသံယုတ်၌ အာဠဝကသုတ်ကို ဘယ်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – āḷaviyaṃ bhante āḷavakassa yakkhassa bhavane āḷavakaṃ yakkhaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āḷavako bhante yakkho bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi–

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ အာဠဝီပြည် အာဠဝကဘီလူး၏ ဗိမာန်၌ အာဠဝကဘီလူးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အာဠဝကဘီလူးသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဂါထာဖြင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည် -

Kiṃ sūdhavittaṃ purisassa seṭṭhaṃ,Kiṃ su suciṇṇaṃ sukhamāvahāti;

Kiṃ su have sādutaraṃ rasānaṃ,Kathaṃ jīviṃ jīvitāmāhu seṭṭhanti.

“လောက၌ ယောက်ျားအတွက် အဘယ်ဥစ္စာသည် မြတ်သနည်း၊ အဘယ်တရားကို ကောင်းစွာကျင့်အပ်သည်ရှိသော် ချမ်းသာကို ဆောင်သနည်း၊ အရသာတို့တွင် အဘယ်အရသာသည် အလွန်ချိုမြိန်သနည်း၊ မည်သို့ အသက်မွေးခြင်းကို မြတ်သော အသက်မွေးခြင်းဟု ဆိုကြပါသနည်း” ဟု (လျှောက်ထား၏)။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား -

Saddhīca vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ,Dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti;

Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ,Paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭhanti.

“လောက၌ ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရားသည် ယောက်ျား၏ မြတ်သော ဥစ္စာဖြစ်၏၊ တရားကို ကောင်းစွာ ကျင့်အပ်သည်ရှိသော် ချမ်းသာကို ဆောင်၏၊ သစ္စာစကားသည်သာ အရသာတို့တွင် အလွန်ချိုမြိန်သော အရသာဖြစ်၏၊ ပညာဖြင့် အသက်မွေးခြင်းကို မြတ်သော အသက်မွေးခြင်းဟု ဆိုကုန်၏” ဟု (မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏)။

Evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသို့သော နည်းလမ်းဖြင့် ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။

Na [Pg.134] khvāhaṃ taṃ āvuso nikkhamissāmi, yaṃ te karaṇīyaṃ, taṃ karohi,

“ငါ့ရှင်၊ ငါသည် အပြင်သို့ မထွက်တော့အံ့၊ သင် ပြုလုပ်လိုရာကို ပြုလုပ်ပါလော့” ဟု (မြတ်စွာဘုရားက မိန့်တော်မူ၏)။

Pañhaṃ taṃ samaṇa pucchissāmi, sace me na byākarissasi, cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmi–

“ရဟန်း၊ သင့်ကို ငါ ပြဿနာ မေးမည်၊ အကယ်၍ ငါ့အား မဖြေကြားနိုင်ပါက သင့်စိတ်ကို ပျံ့လွင့်အောင် ပြုလုပ်မည်၊ သို့မဟုတ် သင့်နှလုံးသားကို ခွဲပစ်မည်၊ သို့မဟုတ် သင့်ခြေထောက်နှစ်ဖက်မှ ကိုင်ဆွဲ၍ ဂင်္ဂါမြစ်တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ပစ်ချမည်” ဟု (ဆို၏)။

Kiṃ [Pg.135] sūkha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, kiṃ su suciṇṇaṃ sukhamāvahāti;

Kiṃ su have sādubharaṃ rasānaṃ, kathaṃ jīviṃ jīvitamāhu seṭṭhaṃ–

“လောက၌ ယောက်ျားအတွက် အဘယ်ဥစ္စာသည် မြတ်သနည်း၊ အဘယ်တရားကို ကောင်းစွာကျင့်အပ်သည်ရှိသော် ချမ်းသာကို ဆောင်သနည်း၊ အရသာတို့တွင် အဘယ်အရသာသည် အလွန်ချိုမြိန်သနည်း၊ မည်သို့ အသက်မွေးခြင်းကို မြတ်သော အသက်မွေးခြင်းဟု ဆိုကြပါသနည်း။”

Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti;

Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭhaṃ;

“လောက၌ ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရားသည် ယောက်ျား၏ မြတ်သော ဥစ္စာဖြစ်၏၊ တရားကို ကောင်းစွာ ကျင့်အပ်သည်ရှိသော် ချမ်းသာကို ဆောင်၏၊ သစ္စာစကားသည်သာ အရသာတို့တွင် အလွန်ချိုမြိန်သော အရသာဖြစ်၏၊ ပညာဖြင့် အသက်မွေးခြင်းကို မြတ်သော အသက်မွေးခြင်းဟု ဆိုကုန်၏။”

Kathaṃsu [Pg.136] tarati oghaṃ, kathaṃsu tarati aṇṇavaṃ;

Kathaṃsu dukkha macceti, kathaṃsu parisujjhati.

“သံသရာသြဃကို မည်သို့ ကူးမြောက်နိုင်ပါသနည်း၊ သံသရာသမုဒ္ဒရာကို မည်သို့ ကူးမြောက်နိုင်ပါသနည်း၊ ဆင်းရဲဒုက္ခကို မည်သို့ လွန်မြောက်နိုင်ပါသနည်း၊ မည်သို့ စင်ကြယ်နိုင်ပါသနည်း။”

Saddhāya tarati oghaṃ, appamādena aṇṇavaṃ;

Vīriyena dukkha macceti, paññāya parisujjhati–

“သဒ္ဓါတရားဖြင့် သြဃကို ကူးမြောက်နိုင်၏၊ မမေ့မလျော့သော အပ္ပမာဒတရားဖြင့် သံသရာသမုဒ္ဒရာကို ကူးမြောက်နိုင်၏၊ ဝီရိယဖြင့် ဆင်းရဲကို လွန်မြောက်နိုင်၏၊ ပညာဖြင့် စင်ကြယ်နိုင်၏။”

Kathaṃsu [Pg.137] labhate paññaṃ, kathaṃsu vindate dhanaṃ;

Kathaṃsu kittiṃ pappoti, kathaṃ mittāni ganthati;

Asmā lokā paraṃ lokaṃ, kathaṃ pecca na socati–

“ပညာကို မည်သို့ ရရှိနိုင်ပါသနည်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာကို မည်သို့ ရရှိနိုင်ပါသနည်း၊ ကျော်စောသတင်းကို မည်သို့ ရရှိနိုင်ပါသနည်း၊ မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်းတို့ကို မည်သို့ ဖွဲ့နှောင်နိုင်ပါသနည်း၊ ဤလောကမှ တမလွန်လောကသို့ သွားရသောအခါ မည်သို့ မစိုးရိမ်ရပါသနည်း။”

Saddahāno arahataṃ, dhammaṃ nibbānapattiyā;

Sussūsaṃ labhate paññaṃ, appamatto vicakkhaṇo;

Patirūpakārī dhuravā, uṭṭhātā vindate dhanaṃ;

Saccena [Pg.138] kittiṃ pappoti, dadaṃ mittāni ganthati;

Asmā lokā paraṃ lokaṃ, evaṃ pecca na socati;

Yassete caturo dhammā, saddhassa gharamesino;

Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, sa ve peccana socati–

“နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော ပူဇော်အထူးခံထိုက်သော အရဟန္တဂုဏ်ရှင်တို့၏ တရားတော်ကို ယုံကြည်လျက်၊ မမေ့မလျော့ဘဲ ခွဲခြားဆင်ခြင်တတ်သော ပညာရှိသည် နာလိုသော စိတ်ရှိလျှင် ပညာကို ရရှိနိုင်၏။ လျောက်ပတ်စွာ ပြုလုပ်လေ့ရှိသော၊ ဝန်ဆောင်နိုင်သော (ဇွဲရှိသော)၊ ထကြွလုံ့လရှိသောသူသည် စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ရရှိနိုင်၏။ သစ္စာစကားဖြင့် ကျော်စောသတင်းကို ရရှိနိုင်၏၊ ပေးကမ်းလှူဒါန်းခြင်းဖြင့် မိတ်ဆွေတို့ကို ဖွဲ့နှောင်နိုင်၏။ ဤလောကမှ တမလွန်လောကသို့ သွားရသောအခါ ဤသို့ ပြုသူသည် မစိုးရိမ်ရပေ။ ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါရှိ၍ လူ့ဘောင်၌ နေသော အိမ်ရာထောင်သူအား သစ္စာ၊ ဓမ္မ (ပညာ)၊ ဓိတိ (ဝီရိယ)၊ စာဂ ဟူသော ဤတရားလေးပါးတို့ ရှိပါမူ၊ ထိုသူသည် စင်စစ် တမလွန်သို့ ပြောင်းသွားသော်လည်း မစိုးရိမ်ရပေ။”

Sakkasaṃyutta

သက္ကသံယုတ်

Vatapadasutta

ဝတပဒသုတ်

Pucchā – sakkasaṃyutte [Pg.139] panāvuso vatapadasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ သက္ကသံယုတ်၌ ဝတပဒသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha sakkassa bhikkhave devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagāti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ သိကြားမင်းသည် ရှေး၌ လူဖြစ်စဉ်အခါ ကောင်းစွာ ဆောက်တည်အပ် ဆောက်တည်ဆဲဖြစ်သော ကျင့်ဝတ် (ဝတပုဒ်) ခုနစ်ပါးတို့ ရှိခဲ့ကုန်၏၊ ထိုကျင့်ဝတ်ခုနစ်ပါးကို ဆောက်တည်ခဲ့ခြင်းကြောင့် သိကြားမင်းသည် သိကြားမင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့၏” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။

Sakkassa [Pg.141] bhikkhave devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ.

“ရဟန်းတို့၊ သိကြားမင်းသည် ရှေး၌ လူဖြစ်စဉ်အခါ ဤကျင့်ဝတ်ခုနစ်ပါးတို့ကို ကောင်းစွာ ဆောက်တည်အပ် ဆောက်တည်ဆဲဖြစ်ခဲ့ကုန်၏။”

Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;

Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ;

Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;

Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu ‘‘sappuriso’’iti.

“မိဘကို လုပ်ကျွေးမွေးမြူသော၊ အမျိုး၌ ကြီးသူတို့ကို ရိုသေပူဇော်သော၊ သာယာချိုသာစွာ ပြောဆိုတတ်သော၊ ကုန်းတိုက်စကားကို ပယ်စွန့်သော၊ ဝန်တိုမှုကို ပယ်ဖျောက်ရာ၌ ယှဉ်သော၊ သစ္စာစကားကို ဆိုတတ်သော၊ အမျက်ဒေါသကို နှိပ်ကွပ်နိုင်သော လူသားကို တာဝတိံသာ နတ်တို့သည် ‘သူတော်ကောင်း’ ဟူ၍ စင်စစ် ခေါ်ဆိုကြကုန်၏။”

Daliddasutta

ဒလိဒ္ဒသုတ်

Pucchā – daliddasuttaṃ panāvuso kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. Vissajjanā. Rājagahe bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave aññataro puriso imasmiṃyeva rājagahe manussadaliddo [Pg.142] ahosi manussakapaṇo manussavarāko, so tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ, sutaṃ, cāgaṃ, paññaṃ samādiyī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဒလိဒ္ဒသုတ်ကိုမူကား ဘယ်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။ ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ရှေးအခါက ဤရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ပင်လျှင် ဆင်းရဲသား၊ နွမ်းပါးသောသူ၊ သနားစရာကောင်းသောသူ တစ်ဦးရှိခဲ့ဖူး၏၊ ထိုသူသည် တထာဂတ ဟောကြားအပ်သော ဓမ္မဝိနယ၌ သဒ္ဓါတရားကို ဆောက်တည်၏၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ပညာတို့ကို ဆောက်တည်၏” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။

Yassa [Pg.144] saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;

Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.

“အကြင်သူအား မြတ်စွာဘုရား၌ မတုန်မလှုပ် ကောင်းစွာ တည်ကြည်သော သဒ္ဓါတရားရှိ၏၊ အကြင်သူအား အရိယာတို့ နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော၊ ချီးမွမ်းအပ်သော ကောင်းမြတ်သော သီလရှိ၏။”

Yajamānasutta

ယဇမာနသုတ်

Pucchā – yajamānasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ယဇမာနသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe [Pg.145] bhante sakkaṃ devānamindaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Sakko bhante devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi–

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ သိကြားမင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သိကြားမင်းသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဂါထာဖြင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည် -

‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, kattha dinnaṃ mahapphala’’nti.

“ပူဇော်သက္ကာရ ပြုလုပ်ကြကုန်သော၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို မျှော်ကိုးကြကုန်သော၊ ဘဝသံသရာ၌ ကောင်းကျိုးဖြစ်စေမည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်ကြကုန်သော လူတို့အား မည်သည့်အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ ပေးလှူအပ်သော အလှူသည် အကျိုးကျေးဇူး ကြီးမားပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထား၏။

Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–

ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား -

‘‘Cattāro ca paṭipannā, cattāroca phale ṭhitā;

Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito;

Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphalaṃ’’nti.

“(မဂ်ရရန်) ကျင့်ဆဲဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦးနှင့် (ဖိုလ်၌) တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦး၊ ပညာနှင့် သီလရှိသော ဤဖြောင့်မတ်သော သံဃာတော်သည် ရှိ၏။ ပူဇော်သက္ကာရ ပြုလုပ်ကြကုန်သော၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို မျှော်ကိုးကြကုန်သော၊ ဘဝသံသရာ၌ ကောင်းကျိုးဖြစ်စေမည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်ကြကုန်သော လူတို့အား သံဃာတော်၌ ပေးလှူအပ်သော အလှူသည် အကျိုးကျေးဇူး ကြီးမား၏” ဟု (မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏)။

Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသို့ ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။

Yajamānānaṃ [Pg.146] manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ,Karotaṃ opadhitaṃ puññaṃ, kattha dinnaṃ mahapphalaṃ–

“ပူဇော်သက္ကာရ ပြုလုပ်ကြကုန်သော၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို မျှော်ကိုးကြကုန်သော၊ ဘဝသံသရာ၌ ကောင်းကျိုးဖြစ်စေမည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်ကြကုန်သော လူတို့အား မည်သည့်အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ ပေးလှူအပ်သော အလှူသည် အကျိုးကျေးဇူး ကြီးမားပါသနည်း။”

Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā;

Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito;

Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphalaṃ–

“(မဂ်ရရန်) ကျင့်ဆဲဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦးနှင့် (ဖိုလ်၌) တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦး၊ ပညာနှင့် သီလရှိသော ဤဖြောင့်မတ်သော သံဃာတော်သည် ရှိ၏။ ပူဇော်သက္ကာရ ပြုလုပ်ကြကုန်သော၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို မျှော်ကိုးကြကုန်သော၊ ဘဝသံသရာ၌ ကောင်းကျိုးဖြစ်စေမည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်ကြကုန်သော လူတို့အား သံဃာတော်၌ ပေးလှူအပ်သော အလှူသည် အကျိုးကျေးဇူး ကြီးမား၏။”

Gahaṭṭhavandanāsutta

ဂဟဋ္ဌဝန္ဒနာသုတ်

Pucchā – gahaṭṭhavandanāsuttaṃ [Pg.147] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဂဟဋ္ဌဝန္ဒနာသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသည်ကား နတ်တို့သနင်း သိကြားမင်းသည် ရထားထိန်း မာတလိကို ခေါ်တော်မူ၏” အစရှိသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Taṃ [Pg.148] namassanti tevijjā, sabbe bhummāca khattiyā;

Cattāro ca mahārājā, tidasāca yasassino;

Athako nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasi–

“ဝိဇ္ဇာသုံးပါးရ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ မြေ၌တည်သော မင်းအပေါင်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ နတ်မင်းကြီးလေးပါးတို့သည်လည်းကောင်း၊ ကျော်စောသော တာဝတိံသာနတ်တို့သည်လည်းကောင်း ထိုသူကို ရှိခိုးကြကုန်၏။ သို့ပါလျက် သိကြားမင်း... သင် ရှိခိုးရိုသေသော ထိုသူကား အဘယ်အမည်ရှိသော ယက္ခ (နတ်မြတ်) နည်း။”

Ahañca [Pg.149] sīlasampanne, cirarattasamāhite;

Sammāpabbajite vande, brahmacariyaparāyane.

“ငါသည် သီလနှင့် ပြည့်စုံကုန်သော၊ ကာလရှည်မြင့်စွာ စိတ်တည်ကြည်ငြိမ်သက်ကုန်သော၊ ကောင်းစွာ ရဟန်းပြုကုန်သော၊ မြတ်သော အကျင့်ကို အားကိုးအားထားပြုကုန်သော သူတို့ကို ရှိခိုးပါ၏။”

Ye gahaṭṭhā puññakarā, sīlavanto upāsakā;

Dhammena dāraṃ posenti, te namassāmi mātali.

“မာတလိ၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ပြုကြကုန်သော၊ သီလရှိကြကုန်သော၊ တရားသဖြင့် သားမယားကို လုပ်ကျွေးမွေးမြူကြကုန်သော လူဂဟဋ္ဌ ဥပါသကာတို့ကို ငါရှိခိုး၏။”

Nidānavaggapāḷi

နိဒါနဝဂ္ဂပါဠိတော်

Nidānasaṃyutta

နိဒါနသံယုတ္တ

Paṭiccasamuppādasutta

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.151] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena nidānavaggasaṃyutte paṭhamaṃ saṃgītaṃ paṭiccasamuppādasuttaṃ kattha taṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်၌ ပထမအကြိမ် သံဂါယနာတင်အပ်သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းကိစ္စကြောင့်၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante pañcasate janapadavāsino bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ. Pañcasatā bhante janapadavāsino bhikkhū sabbe ugghāṭitaññuno dhutaṅgadharā āraddhavīriyā yuttayogā vipassakā saṇhaṃ sukhumaṃ suññataṃ paccayākāradhammadesanaṃ patthayamānā bhagavantaṃ abhivādetvā bhagavantaṃ parivāretvā nisīdiṃsu. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘paṭiccasamuppādaṃ vo bhikkhave desessāmi, taṃ suṇātha sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ဇနပုဒ်နေ ရဟန်းငါးရာတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဇနပုဒ်နေ ရဟန်းငါးရာတို့သည် အလုံးစုံပင် ဥဂ္ဃါဋိတညူ (အကျဉ်းဟောရုံမျှဖြင့် သိလွယ်သူ) ဖြစ်ကြ၍၊ ဓုတင်ဆောင်သူ၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယရှိသူ၊ ယောဂါဝစရဖြစ်သူ၊ ဝိပဿနာရှုပွားသူများ ဖြစ်ကြပြီး သိမ်မွေ့နက်နဲသော သုညတဖြစ်သော ပစ္စယာကာရတရားဒေသနာကို တောင့်တကြသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ ခြံရံကာ ထိုင်နေကြကုန်၏။ ထိုအကြောင်းကိစ္စ၌ “ရဟန်းတို့၊ ငါသည် သင်တို့အား ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားကို ဟောပေအံ့၊ ထိုတရားကို ကောင်းစွာ နာယူကြကုန်လော့၊ နှလုံးသွင်းကြကုန်လော့၊ ဟောကြားတော်မူအံ့” အစရှိသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Katamo [Pg.152] ca bhikkhave paṭiccasamuppādo. Avijjāpaccayā bhikkhave saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ (peyyāla) jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhandhassa samudayo hoti. Ayaṃ vuccati bhikkhave paṭiccasamuppādo.

“ရဟန်းတို့၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဟူသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့၊ အဝိဇ္ဇာကြောင့် သင်္ခါရတို့ ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ သင်္ခါရကြောင့် ဝိညာဉ်ဖြစ်ပေါ်၏။ ...ပ... ဇာတိကြောင့် ဇရာ၊ မရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဒုက္ခ၊ ဒေါမနဿ၊ ဥပါယာသတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။ ဤသို့လျှင် ဤအလုံးစုံသော ဆင်းရဲခြင်းအစု၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့၊ ဤတရားကို ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။”

Avijjāya tveva asesavirāganirodho saṅkhāranirodho (peyyāla) jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti –

“စင်စစ်သော်ကား အဝိဇ္ဇာ၏သာလျှင် အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ စွဲမက်မှုကင်း၍ ချုပ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရချုပ်၏။ ...ပ... ဇာတိချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇရာ၊ မရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဒုက္ခ၊ ဒေါမနဿ၊ ဥပါယာသတို့ ချုပ်ငြိမ်းကုန်၏။ ဤသို့လျှင် ဤအလုံးစုံသော ဆင်းရဲခြင်းအစု၏ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း ဖြစ်၏။”

Vibhaṅgasutta

ဝိဘင်္ဂသုတ်

Pucchā – tatthāvuso [Pg.154] dutiyaṃ saṃgītaṃ vibhaṅgasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ ထိုသံယုတ်၌ ဒုတိယအကြိမ် သံဂါယနာတင်အပ်သော ဝိဘင်္ဂသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းကိစ္စကြောင့်၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante pañcasate janapadavāsino vipañcitaññuno bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ. Pañcasatā bhante janapadavāsikā bhikkhū vipañcitaññuno dhutaṅgadharā āraddhavīriyā yuttayogā vissakā saṇhaṃ sukhumaṃ suññatapaṭisaṃyuttaṃ paccayākāradhammadesanaṃ patthayamānā bhagavantaṃ parivāretvā nisīdiṃsu. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘paṭicca samuppādaṃ vo bhikkhave dedessāmi vibhajissāmi, taṃ suṇātha sādhukaṃ manasikarotha, bhāsissāmī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ဇနပုဒ်နေ ဝိပဉ္စိတညူ (အကျယ်ဟောမှ သိလွယ်သူ) ရဟန်းငါးရာတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဇနပုဒ်နေ ဝိပဉ္စိတညူရဟန်းငါးရာတို့သည် ဓုတင်ဆောင်သူ၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယရှိသူ၊ ယောဂါဝစရဖြစ်သူ၊ ဝိပဿနာရှုပွားသူများ ဖြစ်ကြပြီး သိမ်မွေ့နက်နဲသော သုညတနှင့် စပ်ဆိုင်သော ပစ္စယာကာရတရားဒေသနာကို တောင့်တကြသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ခြံရံကာ ထိုင်နေကြကုန်၏။ ထိုအကြောင်းကိစ္စ၌ “ရဟန်းတို့၊ ငါသည် သင်တို့အား ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားကို ဟောကြားအံ့၊ ဝေဖန်ခွဲခြားပြအံ့၊ ထိုတရားကို ကောင်းစွာ နာယူကြကုန်လော့၊ နှလုံးသွင်းကြကုန်လော့၊ ဟောကြားတော်မူအံ့” အစရှိသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pañcaverabhayasutta

ပဉ္စဝေရဘယသုတ်

Pucchā – pañcaverabhayasuttaṃ [Pg.156] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ ပဉ္စဝေရဘယသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ārabbha ‘‘yato kho gahapati ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya khīṇanirayomi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အနာထပိဏ်သူဌေးကို အကြောင်းပြု၍ “သူဌေး၊ အကြင်အခါ၌ အရိယာသာဝကအား ဘေးရန်ငါးပါးတို့သည် ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ သောတာပတ္တိယင်္ဂ လေးပါးတို့နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အရိယာတို့၏ သဘောတရား (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) ကိုလည်း ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ သိမြင်အပ်၊ ကောင်းစွာ ထိုးထွင်းသိမြင်အပ်၏၊ ထိုအရိယာသာဝကသည် အလိုရှိပါက ‘ငါသည် ငရဲဘဝ ကင်းပြီ၊ တိရစ္ဆာန်ဘဝ ကင်းပြီ၊ ပြိတ္တာဘုံ ကင်းပြီ၊ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိဘဝ ကင်းပြီ၊ ငါသည် သောတာပန်ဖြစ်၏၊ ပျက်စီးကျဆင်းခြင်း သဘောမရှိ၊ ကိန်းသေမြဲမြံသော လားရာရှိ၏၊ အထက်မဂ်သုံးပါးလျှင် လားရာရှိ၏’ ဟု မိမိကိုယ်တိုင် မိမိကိုပင် ပြန်လည်ပြောကြားနိုင်၏” ဟု ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvusotattha [Pg.157] bhagavatā ariyasāvakassa pañcannaṃ bhayānaṃ verānaṃ vūpasantatā pakāsitā.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာသာဝက၏ ဘေးရန်ငါးပါးတို့ ငြိမ်းအေးသွားပုံကို အဘယ်သို့ ဟောကြားပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – ‘‘katamāni [Pg.158] pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti. Yaṃ gahapati pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Pāṇātipātā ṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hotī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā ariyasāvakassa pañcannaṃ bhayānaṃ verānaṃ vūpasantatā pakāsitā.

ဖြေကြားချက် - “အဘယ်ဘေးရန်ငါးပါးတို့သည် ငြိမ်းအေးကုန်သနည်း။ သူဌေး၊ သူ့အသက်ကို သတ်သောသူသည် သူ့အသက်သတ်ခြင်းကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌လည်း ဘေးရန်ကို ဖြစ်ပွားစေ၏၊ တမလွန်ဘဝ၌လည်း ဘေးရန်ကို ဖြစ်ပွားစေ၏၊ စိတ်၌ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကိုလည်း ခံစားရ၏။ သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်သောသူအား ဤသို့လျှင် ထိုဘေးရန်သည် ငြိမ်းအေး၏” အစရှိသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာသာဝက၏ ဘေးရန်ငါးပါးတို့ ငြိမ်းအေးသွားပုံကို ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.159] tattha bhagavatā ariyasāvakassa catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgatatā pakāsitā.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာသာဝက၏ သောတာပတ္တိယင်္ဂ လေးပါးနှင့် ပြည့်စုံပုံကို အဘယ်သို့ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti. Idha gahapati ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti ‘‘itipiso bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaropurisadammasārathi satthādevamanussānaṃ buddho bhagavā’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā ariyasāvakassa catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgatatā pakāsitā.

ဖြေကြားချက် - အဘယ်သောတာပတ္တိယင်္ဂ လေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသနည်း။ သူဌေး၊ ဤသာသနာတော်၌ အရိယာသာဝကသည် မြတ်စွာဘုရား၌ မတုန်မလှုပ် သက်ဝင်ကြည်ညိုခြင်းနှင့် ပြည့်စုံ၏။ “ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကောင်းစွာ ကိုယ်တိုင် သိတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါး ရှစ်ပါး၊ စရဏ တစ်ဆယ့်ငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကောင်းသော စကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ လောကသုံးပါးကို သိတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဆုံးမထိုက်သူတို့ကို ဆုံးမတတ်သော အတုမရှိသော ရထားထိန်းနှင့် တူတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ လူနတ်တို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ သစ္စာလေးပါးတရားကို ကိုယ်တိုင် သိတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်တော်မူ၏” အစရှိသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာသာဝက၏ သောတာပတ္တိယင်္ဂ လေးပါးနှင့် ပြည့်စုံပုံကို ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.161] tattha bhagavatā ariyasāvakena ariyassa ñāyassa paññāya sudiṭṭhatā suppaṭividdhatā pakāsitā.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာသာဝကက အရိယဉာယ (အရိယာတို့၏ သဘောတရား) ကို ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ မြင်အပ်၊ ကောင်းစွာ ထိုးထွင်းသိမြင်အပ်ပုံကို အဘယ်သို့ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho. Idha gahapati ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti ‘‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ avijjāpaccayā (peyyāla) evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā tattha ariyasāvakena ariyassa ñāyassa paññāya sudiṭṭhatā suppaṭividdhatā pakāsitā.

ဖြေကြားချက် - အရိယာသာဝက၏ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ သိမြင်အပ်၊ ကောင်းစွာ ထိုးထွင်းသိမြင်အပ်သော အရိယဉာယ (အရိယာတို့၏ သဘောတရား) ဟူသည် အဘယ်နည်း။ သူဌေး၊ ဤသာသနာတော်၌ အရိယာသာဝကသည် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားကိုသာလျှင် ကောင်းစွာ သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ နှလုံးသွင်း၏ - “ဤသို့ ဤအရာ ရှိသော် ဤအရာ ဖြစ်ပေါ်၏၊ ဤအရာ မရှိသော် ဤအရာ ဖြစ်မလာ၊ ဤအကြောင်းတရား ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် ဤအကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်၏၊ ဤအကြောင်းတရား ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဤအကျိုးတရား ချုပ်ငြိမ်း၏။ ယင်းသည် အဘယ်နည်း၊ အဝိဇ္ဇာကြောင့် ...ပ... ဤသို့လျှင် ဤအလုံးစုံသော ဆင်းရဲခြင်းအစု၏ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း ဖြစ်၏” ဟု ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ အရိယာသာဝကက အရိယဉာယကို ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ မြင်အပ်၊ ကောင်းစွာ ထိုးထွင်းသိမြင်အပ်ပုံကို ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

Yato [Pg.162] kho gahapati ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti. Ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho–

“သူဌေး၊ အကြင်အခါ၌ အရိယာသာဝကအား ဤဘေးရန်ငါးပါးတို့သည် ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ဤသောတာပတ္တိယင်္ဂ လေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ ဤအရိယဉာယကိုလည်း ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ သိမြင်အပ်၊ ကောင်းစွာ ထိုးထွင်းသိမြင်အပ်၏။”

Dukkhasutta

ဒုက္ခသုတ်

Pucchā – dukkhasuttaṃ [Pg.163] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်... မြတ်စွာဘုရားသည် ဒုက္ခသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dukkhassa bhikkhave samudayañca atthaṅgamañca desessāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့... သင်တို့အား ဒုက္ခ၏ ဖြစ်ကြောင်း (သမုဒယ) နှင့် ချုပ်ရာ (အတ္ထင်္ဂမ) ကို ဟောကြားပေအံ့” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.164] tattha bhagavatā dukkhasamudayo pakāsito.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒုက္ခ၏ ဖြစ်ကြောင်းကို မည်သို့ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – katamo ca bhikkhave dukkhassa samudayo. Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho bhikkhave dukkhassa samudayo. Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca…pe… jivhañca paṭicca rase ca…pe… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho bhikkhave dukkhassa samudayoti evaṃkho bhante tattha bhagavatā dukkhassa samudayo pakāsito.

အဖြေ - “ရဟန်းတို့... ဒုက္ခ၏ ဖြစ်ကြောင်း (သမုဒယ) သည် အဘယ်နည်း။ စက္ခု (မျက်စိ) ကိုလည်းကောင်း၊ ရူပ (အဆင်း) ကိုလည်းကောင်း အကြောင်းပြု၍ စက္ခုဝိညာဉ် ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုသုံးပါးတို့ ပေါင်းဆုံခြင်းသည် ဖဿ (တွေ့ထိမှု) ဖြစ်၏။ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်၏။ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့... ဤသည်ကား ဒုက္ခ၏ ဖြစ်ကြောင်းတည်း။ သောတ (နား) ကိုလည်းကောင်း၊ သဒ္ဒ (အသံ) ကိုလည်းကောင်း အကြောင်းပြု၍ သောတဝိညာဉ် ဖြစ်ပေါ်၏...ပ... ဃာန (နှာခေါင်း) ကိုလည်းကောင်း၊ ဂန္ဓ (အနံ့) ကိုလည်းကောင်း...ပ... ဇိဝှါ (လျှာ) ကိုလည်းကောင်း၊ ရသ (အရသာ) ကိုလည်းကောင်း...ပ... ကာယ (ကိုယ်) ကိုလည်းကောင်း၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗ (အတွေ့အထိ) ကိုလည်းကောင်း...ပ... မန (စိတ်) ကိုလည်းကောင်း၊ ဓမ္မ (သဘောတရား) ကိုလည်းကောင်း အကြောင်းပြု၍ မနောဝိညာဉ် ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုသုံးပါးတို့ ပေါင်းဆုံခြင်းသည် ဖဿ ဖြစ်၏။ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်၏။ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့... ဤသည်ကား ဒုက္ခ၏ ဖြစ်ကြောင်းတည်း” ဟု အရှင်ဘုရား... ဤသို့လျှင် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒုက္ခ၏ ဖြစ်ကြောင်းကို ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.165] tattha bhagavatā dukkhassa atthaṅgamo pakāsito.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒုက္ခ၏ ချုပ်ရာ (ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ) ကို မည်သို့ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – katamo ca bhikkhave dukkhassa atthaṅgamo. Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotīti evamādinā bhante tattha bhagavatā dukkhassa atthaṅgamo pakāsito.

အဖြေ - “ရဟန်းတို့... ဒုက္ခ၏ ချုပ်ရာသည် အဘယ်နည်း။ စက္ခုနှင့် ရူပကို အကြောင်းပြု၍ စက္ခုဝိညာဉ် ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုသုံးပါးတို့ ပေါင်းဆုံခြင်းသည် ဖဿ ဖြစ်၏။ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်၏။ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာ ဖြစ်၏။ ထိုတဏှာ၏သာလျှင် အကြွင်းမဲ့ အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ကင်းပြတ်ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန် ချုပ်၏။ ဥပါဒါန် ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဘဝ ချုပ်၏။ ဘဝ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇာတိ ချုပ်၏။ ဇာတိ ချုပ်ခြင်းကြောင့် အိုခြင်း၊ သေခြင်း၊ စိုးရိမ်ခြင်း၊ ငိုကြွေးခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း၊ နှလုံးမသာယာခြင်း၊ ပြင်းစွာပူပန်ခြင်းတို့သည် ချုပ်ငြိမ်းကြကုန်၏။ ဤသို့လျှင် ဤလုံးဝဥဿုံဖြစ်သော ဆင်းရဲအစုကြီး၏ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသည် ဖြစ်၏” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒုက္ခ၏ ချုပ်ရာကို ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

Puttamaṃsūpamasutta

ပုတ္တမံသူပမသုတ်

Pucchā – puttamaṃsūpamasuttaṃ [Pg.166] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်... မြတ်စွာဘုရားသည် ပုတ္တမံသူပမသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule adhunā pabbajite bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ. Bhagavato ca bhante bhikkhusaṅghassa ca mahālābhasakkāro udapādi, ekacce ca bhante bhikkhū navā acirapabbajitā kulaputtā āhāraṃ apaccavekkhitvā paribhuñjiṃsu. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘cattārome bhikkhave āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā phasso dutiyo manosañcetanā tatiyā viññāṇaṃ catuttha’’nti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ အသစ်စက်စက် ရဟန်းပြုကြကုန်သော များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရဟန်းသံဃာတော်များအား ကြီးစွာသော လာဘ်သက္ကာရသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရာ၊ အချို့သော ရဟန်းသစ်ဖြစ်သော မကြာသေးမီက ရဟန်းပြုကြကုန်သော အမျိုးကောင်းသားတို့သည် အာဟာရကို ဆင်ခြင်ခြင်း မရှိဘဲ သုံးဆောင်ကြကုန်၏။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ရဟန်းတို့... ဖြစ်ပြီးသော သတ္တဝါတို့ တည်တံ့ရန်လည်းကောင်း၊ ဖြစ်ဆဲ ဖြစ်လတ္တံ့သော (ဘဝသစ်ကို ရှာမှီးဆဲ) သတ္တဝါတို့ကို ချီးမြှောက်ရန်လည်းကောင်း ဤအာဟာရတို့သည် လေးပါးတို့တည်း။ အဘယ်လေးပါးတို့နည်းဟူမူ - ကြမ်းတမ်းသည်ဖြစ်စေ၊ နုနယ်သည်ဖြစ်စေ အလုတ်ပြု၍ စားအပ်သော ကဗဠီကာရအာဟာရသည် တစ်ပါး၊ ဖဿသည် နှစ်ပါးမြောက်၊ မနောသဉ္စေတနာသည် သုံးပါးမြောက်၊ ဝိညာဉ်သည် လေးပါးမြောက်တည်း” ဟု အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.168] tattha kabaḷīkārassa āhārassa daṭṭhabbākāro bhagavatā pakāsito.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဗဠီကာရအာဟာရကို မည်သို့သော အခြင်းအရာဖြင့် ရှုမြင်အပ်ကြောင်း ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – seyyathāpi bhikkhave dve jāyampatikā parittaṃ sambalaṃ ādāya kantāramaggaṃ paṭipajjeyyuṃ. Tesamassa ekaputtako piyo manāpoti evamādinā bhante tattha bhagavatā [Pg.169] kabaḷīkārassa āhārassa daṭṭhabbākāro pakāsito.

အဖြေ - “ရဟန်းတို့... ဥပမာအားဖြင့် လင်မယားနှစ်ဦးတို့သည် နည်းပါးသော လမ်းခရီးရိက္ခာကို ယူဆောင်လျက် ကန္တာရခရီးသို့ ဝင်ကြကုန်ရာ၏။ ထိုသူတို့၌ ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်သော တစ်ဦးတည်းသော သားငယ် ရှိရာ၏” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဗဠီကာရအာဟာရကို ရှုမြင်အပ်သော အခြင်းအရာကို ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.172] tattha bhagavatā phassāhārassa daṭṭhabbākāro pakāsito.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဖဿာဟာရကို မည်သို့သော အခြင်းအရာဖြင့် ရှုမြင်အပ်ကြောင်း ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – seyyathāpi bhikkhave gāvī niccammā kuṭṭaṃ ce nissāya tiṭṭheyya, ye kuṭṭanissitā pāṇā, te naṃ khādeyyuṃ. Rukkhaṃ ce nissāya tiṭṭheyya. Udakaṃ ce nissāya tiṭṭheyya. Ākāsaṃ ce nissāya tiṭṭheyya, ye ākāsanissitā pāṇā, te naṃ khādeyyunti evamādinā bhante tattha bhagavatā phassassa āhārassa daṭṭhabbākāro vitthāretvā pakāsito.

အဖြေ - “ရဟန်းတို့... ဥပမာအားဖြင့် အရေမရှိသော (အရေခွံဆုတ်ထားသော) နွားမသည် နံရံကို မှီ၍ ရပ်တည်ငြားအံ့၊ နံရံ၌ မှီနေကြကုန်သော ပိုးမွှားသတ္တဝါတို့သည် ထိုနွားမကို ကိုက်ခဲစားကြကုန်ရာ၏။ သစ်ပင်ကို မှီ၍ ရပ်တည်ငြားအံ့ (သစ်ပင်ကို မှီသော သတ္တဝါတို့သည် ကိုက်ခဲစားကြကုန်ရာ၏)။ ရေကို မှီ၍ ရပ်တည်ငြားအံ့ (ရေကို မှီသော သတ္တဝါတို့သည် ကိုက်ခဲစားကြကုန်ရာ၏)။ ဟင်းလင်းပြင်ကို မှီ၍ ရပ်တည်ငြားအံ့၊ ဟင်းလင်းပြင်ကို မှီနေကြကုန်သော ပိုးမွှားသတ္တဝါတို့သည် ထိုနွားမကို ကိုက်ခဲစားကြကုန်ရာ၏” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဖဿာဟာရကို ရှုမြင်အပ်သော အခြင်းအရာကို အကျယ်တဝံ့ ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

Evameva [Pg.173] khvāhaṃ bhikkhave phassāhāro daṭṭhabboti vadāmi.

“ရဟန်းတို့... ဤအတူသာလျှင် ဖဿာဟာရကို ရှုမြင်အပ်၏ဟု ငါဘုရား ဟောတော်မူ၏။”

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.174] tattha bhagavatā manosañcetanāhārassa daṭṭhabbākāro pakāsito.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မနောသဉ္စေတနာဟာရကို မည်သို့သော အခြင်းအရာဖြင့် ရှုမြင်အပ်ကြောင်း ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – seyyathāpi bhikkhave aṅgārakāsu sādhikaporisā puṇṇā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukha kāmo dukkhappaṭikūloti evamādinā bhante tattha bhagavatā manosañcetanāhārassa daṭṭhabbākāro vitthārena pakāsito.

အဖြေ - “ရဟန်းတို့... ဥပမာအားဖြင့် လူတစ်ရပ်ကျော်မျှ နက်လှစွာသော၊ မီးလျှံမရှိ မီးခိုးမရှိသော မီးကျီးတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော မီးကျီးတွင်း ရှိရာ၏။ ထိုအခါ အသက်ရှင်လိုသော၊ မသေလိုသော၊ ချမ်းသာကို လိုလားသော၊ ဆင်းရဲကို စက်ဆုပ်သော ယောက်ျားတစ်ယောက်သည် ရောက်လာရာ၏” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မနောသဉ္စေတနာဟာရကို ရှုမြင်အပ်သော အခြင်းအရာကို အကျယ်တဝံ့ ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.176] tattha bhagavatā viññāṇāhārassa daṭṭhabbākāro pakāsito.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝိညာဏာဟာရကို မည်သို့သော အခြင်းအရာဖြင့် ရှုမြင်အပ်ကြောင်း ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – seyyathāpi bhikkhave coraṃ āgucāriṃ gahetvā rañño dasseyyuṃ ‘‘ayaṃ te devacoro āgucārī, imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā viññāṇāhārassa daṭṭhabbākāro pakāsito.

အဖြေ - “ရဟန်းတို့... ဥပမာအားဖြင့် ပြစ်မှုကျူးလွန်သော ခိုးသူကို ဖမ်းဆီး၍ မင်းကြီးအား ပြသကြကုန်ရာ၏ - ‘အရှင်မင်းကြီး... ဤသူကား အရှင်မင်းကြီး၏ တိုင်းပြည်၌ ပြစ်မှုကျူးလွန်သော ခိုးသူ ဖြစ်ပါသည်၊ ဤသူ့အား အလိုရှိတော်မူသလို ပြစ်ဒဏ်ပေးတော်မူပါ’ ဟု” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝိညာဏာဟာရကို ရှုမြင်အပ်သော အခြင်းအရာကို ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

Susimaparibbājakasutta

သုသိမပရိဗ္ဗာဇကသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.179] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena susimaparibbājaka suttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားသည် သုသိမပရိဗိုဇ်သုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmantaṃ susimaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante susimo yāvatako bhikkhūhi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘pubbe kho susima dhammaṭṭhitiñāṇaṃ, pacchā nibbāne ñāṇa’’nti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အရှင်သုသိမကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... အရှင်သုသိမသည် ရဟန်းတို့နှင့်အတူ ပြောဆိုနှီးနှောခဲ့သမျှ စကားစုအားလုံးကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “သုသိမ... ရှေးဦးစွာ ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏ် (ဖြစ်ပျက်မှုကို သိသောဉာဏ်) ဖြစ်၏၊ နောက်မှ နိဗ္ဗာန်၌ ဉာဏ် (နိဗ္ဗာနဉာဏ်) ဖြစ်၏” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.184] tattha bhagavā āyasmato susimattherassa sampatiarahattapattassa anuyogavasena paṭipucchitvā paṭipucchitvā uttari dhammadesanaṃ vitthāretvā desesi.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ယခုပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသော အရှင်သုသိမမထေရ်အား စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်း အစွမ်းဖြင့် ထပ်ခါတလဲလဲ မေးမြန်းတော်မူလျက် အထက်ထက်သော တရားဒေသနာကို အကျယ်တဝံ့ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – jātipaccayā jarāmaraṇanti susima passasīti. Evaṃ bhante. Bhavapaccayā jātīti susima passasīti. Evaṃ bhanteti evamādinā bhante bhagavā tattha āyasmato susimassa sampatiarahattapattassa uttaripi anuyogavasena paṭipucchitvā paṭipucchitvā vitthārato dhammaṃ desesi.

အဖြေ - “သုသိမ... ဇာတိကြောင့် အိုခြင်း၊ သေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်သလော။ မြင်ပါသည် အရှင်ဘုရား။ သုသိမ... ဘဝကြောင့် ဇာတိဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်သလော။ မြင်ပါသည် အရှင်ဘုရား” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ယခုပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသော အရှင်သုသိမအား အထက်ထက်၌လည်း စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်း အစွမ်းဖြင့် ထပ်ခါတလဲလဲ မေးမြန်းတော်မူလျက် တရားတော်ကို အကျယ်တဝံ့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Tassa [Pg.186] me bhante bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃsaṃvarāya–

“အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တော်၏ ပြစ်မှားမိခြင်းကို နောင်အခါ၌ စောင့်စည်းနိုင်ရန် ပြစ်မှားမှုအဖြစ် လက်ခံတော်မူပါ-”

Abhisamayasaṃyutta

အဘိသမယသံယုတ်

Nakhasikhāsutta

နခသိခါသုတ်

Pucchā – abhisamayasaṃyutte [Pg.187] panāvuso paṭhamaṃ saṃgītaṃ nakhasikhāsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့၊ အဘိသမယသံယုတ်၌ ပထမသင်္ဂါယနာတင်ထားသော နခသိခသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsuāropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ ငါသည် လက်သည်းဖျားပေါ်၌ တင်ထားအပ်သော ဤအနည်းငယ်သော မြေမှုန့်နှင့် ဤမြေကြီးမင်း နှစ်ခုတို့တွင် အဘယ်က သာ၍ များသနည်း” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Dhātusaṃyutta

ဓာတုသံယုတ်

Caṅkamasutta

စင်္ကမသုတ်

Pucchā – dhātusaṃyutte [Pg.189] panāvuso caṅkamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့၊ ဓာတုသံယုတ်၌ စင်္ကမသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dhātusova bhikkhave sattā saṃsandanti samenti, hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi saddhiṃ saṃsandanti samenti, kalyāṇādhimuttikā kalyāṇādhimuttikehi saddhiṃ saṃsandanti samentī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ သတ္တဝါတို့သည် ဓာတ်သဘောတူညီကြသဖြင့်သာ ပေါင်းသင်းညီညွတ်ကြကုန်၏၊ ယုတ်ညံ့သော နှလုံးသွင်းရှိသူတို့သည် ယုတ်ညံ့သော နှလုံးသွင်းရှိသူတို့နှင့်အတူ ပေါင်းသင်းညီညွတ်ကြကုန်၏၊ ကောင်းမြတ်သော နှလုံးသွင်းရှိသူတို့သည် ကောင်းမြတ်သော နှလုံးသွင်းရှိသူတို့နှင့်အတူ ပေါင်းသင်းညီညွတ်ကြကုန်၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Assaddhasaṃsandanasutta

အသဒ္ဓသံသန္ဒနသုတ်

Pucchā – assaddhasaṃsandanasuttaṃ [Pg.192] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့၊ အသဒ္ဓသံသန္ဒနသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dhātusova bhikkhave sattā saṃsandanti samenti, assaddhā assaddhehi saddhiṃ saṃsandanti samenti, ahirikā ahirikehi saddhiṃ saṃsandanti samenti, anottappino. Appassutā. Kusītā. Muṭṭhassatino. Duppaññā duppaññehi saddhiṃ saṃsandanti samentī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ သတ္တဝါတို့သည် ဓာတ်သဘောတူညီကြသဖြင့်သာ ပေါင်းသင်းညီညွတ်ကြကုန်၏၊ သဒ္ဓါတရားမရှိသူတို့သည် သဒ္ဓါတရားမရှိသူတို့နှင့်အတူ ပေါင်းသင်းညီညွတ်ကြကုန်၏၊ အရှက်မရှိသူတို့သည် အရှက်မရှိသူတို့နှင့်အတူ၊ အကြောက်မရှိသူတို့သည် အကြောက်မရှိသူတို့နှင့်အတူ၊ အကြားအမြင်နည်းသူတို့သည် အကြားအမြင်နည်းသူတို့နှင့်အတူ၊ ပျင်းရိသူတို့သည် ပျင်းရိသူတို့နှင့်အတူ၊ သတိမေ့လျော့သူတို့သည် သတိမေ့လျော့သူတို့နှင့်အတူ၊ ပညာမဲ့သူတို့သည် ပညာမဲ့သူတို့နှင့်အတူ ပေါင်းသင်းညီညွတ်ကြကုန်၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Anamataggasaṃyutta

အနမတဂ္ဂသံယုတ်

Pathavīsutta

ပထဝီသုတ်

Pucchā – anamataggasaṃyutte [Pg.194] āvuso dutiyaṃ saṃgītaṃ pathavīsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ အနမတဂ္ဂသံယုတ်၌ ဒုတိယသင်္ဂါယနာတင်ထားသော ပထဝီသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Seyyathāpi bhikkhave puriso imaṃ mahāpathaviṃ kolaṭṭhimattaṃ kolaṭṭhimattaṃ mattikāguḷikaṃ karitvā nikkhipeyya ‘ayaṃ me piyā, tassa me pitu ayaṃ pitā’ti. Apariyādinnāva bhikkhave tassa purisassa pitupitaro assu. Athāyaṃ mahāpathavī parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya. Taṃ kissahetu, anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhā saṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ’’ evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ဤသံသရာသည် အစမထင် ရှိ၏၊ အဝိဇ္ဇာအပိတ်အပင်ရှိ၍ တဏှာအနှောင်အဖွဲ့ရှိသဖြင့် ပြေးသွားကျင်လည်နေကြရသော သတ္တဝါတို့၏ ရှေးဦးအစသည် မထင်ရှား။ ရဟန်းတို့၊ ဥပမာအားဖြင့် ယောက်ျားတစ်ယောက်သည် ဤမြေကြီးမင်းကို ဇီးသီးခန့် ဇီးသီးခန့် မြေစိုင်လုံးကလေးများပြုလုပ်၍ ‘ဤသူသည် ငါ၏ဖခင်၊ ထိုဖခင်၏ဖခင်သည် ဤသူဖြစ်သည်’ ဟု တစ်လုံးစီချထားရာ၏။ ရဟန်းတို့၊ ထိုယောက်ျား၏ အဖ၊ အဖိုးတို့သည် ကုန်ဆုံးသွားခြင်း မရှိနိုင်ရာ။ ထိုမြေကြီးမင်းသည်သာလျှင် ကုန်ခန်းခြင်း၊ ကုန်ဆုံးခြင်းသို့ ရောက်ရာ၏။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့်နည်း၊ ရဟန်းတို့၊ ဤသံသရာသည် အစမထင် ရှိ၏၊ အဝိဇ္ဇာအပိတ်အပင်ရှိ၍ တဏှာအနှောင်အဖွဲ့ရှိသဖြင့် ပြေးသွားကျင်လည်နေကြရသော သတ္တဝါတို့၏ ရှေးဦးအစသည် မထင်ရှားသောကြောင့်တည်း” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Evaṃ [Pg.195] dīgharattaṃ vo bhikkhave dukkhaṃ paccanubhūtaṃ tibbaṃ paccanubhūtaṃ byasanaṃ paccanubhūtaṃ kaṭasī vaḍḍhitā.

“ရဟန်းတို့၊ ဤသို့လျှင် သင်တို့သည် ရှည်လျားစွာသော ကာလပတ်လုံး ဆင်းရဲကို ခံစားခဲ့ကြရဖူးပြီ၊ ပြင်းစွာသော ဆင်းရဲကို ခံစားခဲ့ကြရဖူးပြီ၊ ပျက်စီးခြင်း ‘ဗျသန’ ကို ခံစားခဲ့ကြရဖူးပြီ၊ သင်္ချိုင်းမြေကို တိုးပွားစေခဲ့ကြဖူးပြီ။”

Alameva [Pg.196] sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ,Alaṃ virajjituṃ, alaṃ vimuccituṃ,

“ခပ်သိမ်းသော သင်္ခါရတရားတို့၌ ငြီးငွေ့ခြင်းငှါ သင့်လှပေ၏၊ တပ်မက်မှုကင်းခြင်းငှါ သင့်လှပေ၏၊ လွတ်မြောက်ခြင်းငှါ သင့်လှပေ၏။”

Assusutta

အဿုသုတ်

Pucchā – tatthāvuso tatiyaṃ saṃgītaṃ assusuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုအနမတဂ္ဂသံယုတ်၌ တတိယသင်္ဂါယနာတင်ထားသော အဿုသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahuleyeva bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā vo iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ amanāpasampayogā manāpavippayogā kandantānaṃ rodantānaṃ assu passannaṃ paggharitaṃ, yaṃ vā catūsu mahāsamuddesu udaka’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကိုပင် အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ သင်တို့သည် ဤရှည်လျားစွာသော ကာလပတ်လုံး သံသရာ၌ ပြေးသွားကျင်လည်ကြစဉ် မချစ်မနှစ်သက်အပ်သော အရာတို့နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း၊ ချစ်ခင်နှစ်သက်အပ်သော အရာတို့နှင့် ကွဲကွာခြင်းတို့ကြောင့် ငိုကြွေးမြည်တမ်းကြသဖြင့် ယိုစီးကျဆင်းခဲ့သော မျက်ရည်သည် သာ၍ များသလော သို့မဟုတ် သမုဒ္ဒရာလေးစင်းရှိ ရေသည် သာ၍ များသလော” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Sāsapasutta

သာသပသုတ်

Pucchā – tatthāvuso [Pg.198] chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ sāsapasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုအနမတဂ္ဂသံယုတ်၌ ဆဋ္ဌမသင်္ဂါယနာတင်ထားသော သာသပသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kīvadīgho nu kho bhante kappo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘dīgho kho bhikkhu kappo, so na sukaro saṅkhātuṃ ettakāni vassāni itivā, (peyyāla) ettakāni vassasatasahassāni itivāti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ရဟန်းတစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ ကမ္ဘာသည် အဘယ်မျှလောက် ရှည်လျားပါသနည်း” ဟု ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ရဟန်း၊ ကမ္ဘာသည် ရှည်လျားလှ၏၊ ထိုကမ္ဘာကို ဤမျှလောက်သော နှစ်ဟူ၍ သော်လည်းကောင်း၊ ။ပ။ ဤမျှလောက်သော နှစ်သိန်းဟူ၍ သော်လည်းကောင်း ရေတွက်ရန် မလွယ်ကူပါ” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Gaṅgāsutta

ဂင်္ဂါသုတ်

Pucchā – tenāvuso…pe… [Pg.200] sammāsambuddhena anamataggasaṃyutte gaṅgāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ သို့ဖြစ်လျှင်…ပ… ထိုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် အနမတဂ္ဂသံယုတ်၌ ဂင်္ဂါသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante aññataraṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kīva-

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ပုဏ္ဏားတစ်ဦးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ပုဏ္ဏားတစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်မျှလောက်...

Bahukā [Pg.201] nu kho bho gotama kappā abbhatītā atikkantā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘bahukā kho brāhmaṇa kappā abbhatītā atikkantā, te na sukarā saṅkhātuṃ ‘ettakā kappā’ iti vā ‘ettakāni kappasatāni’ iti vā ‘ettakāni kappasahassāni’ itivā ‘ettakāni kappasatasahassāni’ iti vā’’ti eva mādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

များပြားသော ကမ္ဘာတို့သည် လွန်လေပြီး၊ ကုန်လွန်ခဲ့ပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ပုဏ္ဏား၊ လွန်လေပြီးသော ကမ္ဘာတို့သည် များပြားလှကုန်၏၊ ထိုကမ္ဘာတို့ကို ‘ဤမျှလောက်သော ကမ္ဘာ’ ဟူ၍ သော်လည်းကောင်း၊ ‘ဤမျှလောက်သော ကမ္ဘာရာပေါင်း’ ဟူ၍ သော်လည်းကောင်း၊ ‘ဤမျှလောက်သော ကမ္ဘာအထောင်’ ဟူ၍ သော်လည်းကောင်း၊ ‘ဤမျှလောက်သော ကမ္ဘာသိန်းပေါင်း’ ဟူ၍ သော်လည်းကောင်း ရေတွက်ရန် မလွယ်ကူကုန်” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Puggalasutta

ပုဂ္ဂလသုတ်

Pucchā – puggalasuttaṃ [Pg.203] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့၊ ပုဂ္ဂလသုတ်ကိုမူ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbākoṭi na paññāyati avijjā nīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Ekapuggalassa bhikkhave kappaṃ sandhāvato saṃsarato siyā evaṃ mahā aṭṭhikaṅkalo aṭṭhipuñjo aṭṭhirāsi, yathā yaṃ vepullo pabbato. Sace saṃhārako assa, sambhatañca na vinassetyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ဤသံသရာသည် အစမထင် ရှိ၏၊ အဝိဇ္ဇာအပိတ်အပင်ရှိ၍ တဏှာအနှောင်အဖွဲ့ရှိသဖြင့် ပြေးသွားကျင်လည်နေကြရသော သတ္တဝါတို့၏ ရှေးဦးအစသည် မထင်ရှား။ ရဟန်းတို့၊ ကမ္ဘာပတ်လုံး ပြေးသွားကျင်လည်နေသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတည်း၏ အရိုးစု အရိုးပုံ အရိုးပုံကြီးသည် ဤဝေပုလ္လတောင်ကြီးကဲ့သို့ ကြီးမားလှရာ၏။ အကယ်၍ အရိုးတို့ကို သိမ်းဆည်းမည့်သူရှိ၍ သိမ်းဆည်းအပ်သော အရိုးသည်လည်း ပျက်စီးမသွားပါမူ (ဤသို့ ကြီးမားရာ၏)” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Duggatasutta, sukhitasutta

ဒုဂ္ဂတသုတ်၊ သုခိတသုတ်

Pucchā – tatthāvuso [Pg.204] duggatasuttañca sukhitasuttañca bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသံယုတ်၌ ဒုဂ္ဂတသုတ်နှင့် သုခိတသုတ်တို့ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Yaṃ bhikkhave passeyyātha duggataṃ durūpetaṃ, niṭṭhamettha gantabbaṃ ‘amhehipi evarūpaṃ paccanubhūtaṃ iminā dīghena addhunā’ti, yaṃ bhikkhave passeyyātha sukhitaṃ susajjitaṃ,

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ ဤသံသရာသည် အစမထင်သော သံသရာ ဖြစ်၏၊ အဝိဇ္ဇာ အပိတ်အပင်ရှိ၍ တဏှာအနှောင်အဖွဲ့ရှိသဖြင့် ပြေးသွားကျင်လည်နေကြရသော သတ္တဝါတို့၏ ရှေးဦးအစွန်းကို မသိနိုင်။ ရဟန်းတို့၊ ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်နေသော၊ ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်နေသောသူကို မြင်လျှင် "ငါတို့သည်လည်း ဤမျှ ရှည်လျားလှစွာသော ကာလပတ်လုံး ဤကဲ့သို့သော ဆင်းရဲဒုက္ခမျိုးကို ခံစားခဲ့ဖူးပြီ" ဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချအပ်၏။ ရဟန်းတို့၊ ချမ်းသာပြီး ပြည့်စုံသူကို မြင်လျှင်'

Niṭṭhamettha [Pg.205] gantabbaṃ, ‘‘amhehipi paccanubhūtaṃ iminā dīghena addhunā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

'"ငါတို့သည်လည်း ဤမျှ ရှည်လျားလှစွာသော ကာလပတ်လုံး (ဤကဲ့သို့သော ချမ်းသာမျိုးကို) ခံစားခဲ့ဖူးပြီ" ဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချအပ်၏' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Tiṃsamattasutta

တိံသမတ္တသုတ်

Pucchā – tiṃsamattasuttaṃ [Pg.206] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ တိံသမတ္တသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante tiṃsamatte pāveyyake bhikkhū ārabbha ‘‘anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbākoṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā vo iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ sīsacchinnānaṃ lohitaṃ passannaṃ paggharitaṃ, yaṃ vā catūsu mahāsamuddesu udaka’’nti evamādinā bhavagatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ပါဝေယျကတိုင်းသား ရဟန်းသုံးဆယ်ခန့်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ ဤသံသရာသည် အစမထင်သော သံသရာ ဖြစ်၏၊ အဝိဇ္ဇာ အပိတ်အပင်ရှိ၍ တဏှာအနှောင်အဖွဲ့ရှိသဖြင့် ပြေးသွားကျင်လည်နေကြရသော သတ္တဝါတို့၏ ရှေးဦးအစွန်းကို မသိနိုင်။ ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အသို့မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ ဤမျှ ရှည်လျားလှစွာသော ကာလပတ်လုံး ပြေးသွားကျင်လည်ခဲ့ကြသော သင်တို့၏ ဦးခေါင်းကို ဖြတ်တောက်စဉ် ယိုစီးကျဆင်းခဲ့သော သွေးက ပို၍ များသလော၊ သို့မဟုတ် သမုဒ္ဒရာကြီးလေးစင်းရှိ ရေက ပို၍ များသလော' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Mātusutta

မာတုသုတ်

Pucchā – mātusuttādīni [Pg.209] panāvuso chasuttāni bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ မာတုသုတ် အစရှိသော သုတ်ခြောက်သုတ်တို့ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Na so bhikkhave satto sulabharūpo, yo na mātābhūtapubbo iminā dīghena addhunā. Yo na pitābhūtapubbo. Yo na bhātābhūtapubbo. Yo na bhaginibhūtapubbo. Yo na puttabhūtapubbo. Yo na dhītābhūtapubbo [Pg.210] iminā dīghena addhunā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ ဤသံသရာသည် အစမထင်သော သံသရာ ဖြစ်၏၊ အဝိဇ္ဇာ အပိတ်အပင်ရှိ၍ တဏှာအနှောင်အဖွဲ့ရှိသဖြင့် ပြေးသွားကျင်လည်နေကြရသော သတ္တဝါတို့၏ ရှေးဦးအစွန်းကို မသိနိုင်။ ရဟန်းတို့၊ ဤမျှ ရှည်လျားလှစွာသော ကာလပတ်လုံး မိခင်မတော်စပ်ခဲ့ဖူးသော သတ္တဝါဟူ၍ မရနိုင်ခဲပေ။ ဖခင်မတော်စပ်ခဲ့ဖူးသော သတ္တဝါ၊ ညီနောင်အစ်ကို မတော်စပ်ခဲ့ဖူးသော သတ္တဝါ၊ ညီမအစ်မ မတော်စပ်ခဲ့ဖူးသော သတ္တဝါ၊ သားမတော်စပ်ခဲ့ဖူးသော သတ္တဝါ၊ သမီးမတော်စပ်ခဲ့ဖူးသော သတ္တဝါဟူ၍ ဤမျှ ရှည်လျားလှစွာသော ကာလပတ်လုံး မရနိုင်ခဲပေ' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Kassapasaṃyutta

ကဿပသံယုတ်

Candūpamasutta

စန္ဒူပမသုတ်

Pucchā – kassapasaṃyutte [Pg.211] panāvuso candūpamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ကဿပသံယုတ်၌ စန္ဒူပမသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘candūpamā bhikkhave kulāni upasaṅkamatha apakasseva kāyaṃ apakassa cittaṃ niccanavakā kulesu appagabbhā. Seyyathāpi bhikkhave puriso jarudapānaṃ vā olokeyya pabbatavisamaṃ vā nadīviduggaṃ vā apakasseva kāyaṃ apakassa cittaṃ. Evameva kho bhikkhave candūpamā kulāni upasaṅkamatha apakasseva kāyaṃ apakassa cittaṃ niccanavakā kulesu appagabbhā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည် လမင်းကဲ့သို့ ကိုယ်ကိုလည်း ဆွဲငင်၍၊ စိတ်ကိုလည်း ဆွဲငင်၍၊ အမြဲတစေ အသစ်ပြင်ဆင်သူကဲ့သို့ ဖြစ်လျက်၊ ဒါယကာအိမ်တို့၌ မရဲတင်းဘဲ ချဉ်းကပ်ကြကုန်လော့။ ရဟန်းတို့၊ ဥပမာသော်ကား ယောက်ျားတစ်ယောက်သည် ရေတွင်းဟောင်းကို ဖြစ်စေ၊ မညီမညွတ်သော တောင်ကုန်းကို ဖြစ်စေ၊ မတ်စောက်သော မြစ်ကမ်းပါးကို ဖြစ်စေ ကြည့်ရှုသောအခါ ကိုယ်ကိုလည်း ဆွဲငင်၍၊ စိတ်ကိုလည်း ဆွဲငင်၍ ကြည့်ရှုသကဲ့သို့၊ ရဟန်းတို့၊ ထို့အတူပင် လမင်းကဲ့သို့ ကိုယ်ကိုလည်း ဆွဲငင်၍၊ စိတ်ကိုလည်း ဆွဲငင်၍၊ အမြဲတစေ အသစ်ပြင်ဆင်သူကဲ့သို့ ဖြစ်လျက်၊ ဒါယကာအိမ်တို့၌ မရဲတင်းဘဲ ချဉ်းကပ်ကြကုန်လော့' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Taṃ [Pg.213] kiṃ maññatha bhikkhave, kathaṃ rūpā bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamituṃ.

'ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အသို့မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ အဘယ်သို့သော သဘောရှိသော ရဟန်းသည် ဒါယကာအိမ်တို့သို့ ချဉ်းကပ်ထိုက်သနည်း။'

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.214] tattha bhagavatā parisuddhāparisuddha dhammadesanaṃ dassetvā bhikkhūnaṃ ovādo dinno.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် စင်ကြယ်သောတရားဟောခြင်း၊ မစင်ကြယ်သောတရားဟောခြင်းကို ပြသ၍ ရဟန်းတို့အား အဘယ်သို့ ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, kathaṃ rūpassa bhikkhuno aparisuddhā dhammadesanā hoti, kathaṃ rūpassa bhikkhuno parisuddhā dhammadesanā [Pg.215] hotī’’ti evamādinā parisuddhāparisuddhadhammadesanā vitthārato dassetvā ‘‘kassapena vā hi vo bhikkhave ovadissāmi yo vā panassa kassapasadiso, ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabba’’nti. Evaṃ kho bhante bhagavato bhikkhūnaṃ ovādo dinno.

ဖြေကြားချက် - 'ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အသို့မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ အဘယ်သို့သော သဘောရှိသော ရဟန်း၏ တရားဟောခြင်းသည် မစင်ကြယ်သနည်း၊ အဘယ်သို့သော သဘောရှိသော ရဟန်း၏ တရားဟောခြင်းသည် စင်ကြယ်သနည်း' စသည်ဖြင့် စင်ကြယ်သောတရားဟောခြင်း၊ မစင်ကြယ်သောတရားဟောခြင်းကို အကျယ်တဝံ့ ပြသတော်မူပြီးလျှင် 'ရဟန်းတို့၊ ငါသည် ကဿပဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ ကဿပနှင့် တူသောသူဖြင့် သော်လည်းကောင်း သင်တို့ကို ဆုံးမပေအံ့၊ ဆုံးမအပ်သော သင်တို့သည်လည်း ထိုဆုံးမသည့်အတိုင်း ကျင့်ကြံအားထုတ်အပ်၏' ဟူ၍ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူခဲ့ပါသည်။

Yo [Pg.216] hi koci bhikkhave bhikkhu evaṃcitto paresaṃ dhammaṃ deseti ‘‘aho vata me dhammaṃ suṇeyyuṃ, sutvā ca pana dhammaṃ pasīdeyyuṃ, pasannā ca me pasannākāraṃ kareyyuṃ–

ရဟန်းတို့၊ အကြင်ရဟန်းတစ်ပါးပါးသည် 'ငါဟောသောတရားကို နာယူကြပါစေ၊ နာယူပြီး၍လည်း တရား၌ ကြည်ညိုကြပါစေ၊ ကြည်ညိုပြီးလျှင်လည်း ငါ့အား ကြည်ညိုသောအားဖြင့် ပူဇော်သက္ကာရ ပြုကြပါစေ' ဟူသော နှလုံးသွင်းဖြင့် သူတစ်ပါးတို့အား တရားဟောခဲ့အံ့-

Svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehi passiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi–

မြတ်စွာဘုရား ကောင်းစွာဟောကြားတော်မူအပ်သော တရားတော်သည် ကိုယ်တိုင်မြင်နိုင်သောတရား ဖြစ်၏၊ အခါမလင့် အကျိုးပေးတတ်သောတရား ဖြစ်၏၊ လာလှည့် ရှုလှည့်ဟု ဖိတ်ခေါ်ထိုက်သောတရား ဖြစ်၏၊ မိမိ၏ စိတ်ထဲ၌ ဆောင်ယူထားထိုက်သောတရား ဖြစ်၏၊ ပညာရှိတို့ အသီးသီး ကိုယ်တိုင်သိမြင်အပ်သောတရား ဖြစ်၏-

Kassapena [Pg.217] vā hi vo bhikkhave ovadissāmi yo vā panassa kassapasadiso, ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabbaṃ–

ရဟန်းတို့၊ ငါသည် ကဿပဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ ကဿပနှင့် တူသောသူဖြင့် သော်လည်းကောင်း သင်တို့ကို ဆုံးမပေအံ့၊ ဆုံးမအပ်သော သင်တို့သည်လည်း ထိုဆုံးမသည့်အတိုင်း ကျင့်ကြံအားထုတ်အပ်၏-

Kulūpakasutta

ကုလူပကသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.218] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena kassapasaṃyutte catutthaṃ kulūpakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားသည် ကဿပသံယုတ်၌ စတုတ္ထမြောက်ဖြစ်သော ကုလူပကသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, kathaṃ rūpo bhikkhu arahati kulūpako hotuṃ, kathaṃ rūpo bhikkhu na arahati kulūpako hotu’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အသို့မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ အဘယ်သို့သော သဘောရှိသော ရဟန်းသည် ဒါယကာအိမ်သို့ ဆည်းကပ်ထိုက်သနည်း၊ အဘယ်သို့သော သဘောရှိသော ရဟန်းသည် ဒါယကာအိမ်သို့ မဆည်းကပ်ထိုက်သနည်း' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Kassapena [Pg.222] vā hi vo bhikkhave ovadissāmi yo vā panassa kassapasadiso, ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabbaṃ.

ရဟန်းတို့၊ ငါသည် ကဿပဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ ကဿပနှင့် တူသောသူဖြင့် သော်လည်းကောင်း သင်တို့ကို ဆုံးမပေအံ့၊ ဆုံးမအပ်သော သင်တို့သည်လည်း ထိုဆုံးမသည့်အတိုင်း ကျင့်ကြံအားထုတ်အပ်၏။

Dutiya ovādasutta

ဒုတိယ ဩဝါဒသုတ်

Pucchā – tatthevāvuso [Pg.223] bhagavatā dutiya ovādasuttaṃ kattha kena saddhiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုကဿပသံယုတ်၌ပင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဒုတိယ ဩဝါဒသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူနှင့်အတူ၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmatā mahākassapena saddhiṃ ‘‘ovada kassapa bhikkhū, karohi kassapa bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ, ahaṃ vā kassapa bhikkhū ovadeyyaṃ tvaṃ vā, ahaṃ vā bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ kareyyaṃ tvaṃ vā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အရှင်မဟာကဿပနှင့်အတူ 'ကဿပ၊ ရဟန်းတို့ကို ဆုံးမပါလော့၊ ကဿပ၊ ရဟန်းတို့အား တရားစကား ဟောကြားပါလော့၊ ငါသော်လည်းကောင်း ရဟန်းတို့ကို ဆုံးမအံ့၊ သင်သော်လည်းကောင်း ဆုံးမလော့၊ ငါသော်လည်းကောင်း ရဟန်းတို့အား တရားစကား ဟောကြားအံ့၊ သင်သော်လည်းကောင်း ဟောကြားလော့' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Yassa [Pg.224] kassaci bhante saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi. Ottappaṃ natthi. Vīriyaṃ natthi. Paññā natthi kusalesu dhammesu.

အရှင်ဘုရား၊ အကြင်သူတစ်စုံတစ်ယောက်အား ကုသိုလ်တရားတို့၌ သဒ္ဓါတရား မရှိ၊ ဟိရီ (အရှက်) မရှိ၊ ဩတ္တပ္ပ (အကြောက်) မရှိ၊ ဝီရိယ မရှိ၊ ကုသိုလ်တရားတို့၌ ပညာ မရှိ။

Tatiya ovādasutta

တတိယ ဩဝါဒသုတ်

Pucchā – tatthevāvuso [Pg.227] bhagavatā tatiyaovādasuttaṃ kattha kena saddhiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုကဿပသံယုတ်၌ပင် မြတ်စွာဘုရားသည် တတိယ ဩဝါဒသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူနှင့်အတူ၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmatāyeva mahākassapena saddhiṃ ‘‘ovada kassapa bhikkhū. Karohi kassapa bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ, ahaṃ vā kassapa bhikkhū ovadeyyaṃ tvaṃ vā. Ahaṃ vā bhikkhūnaṃ dhammaṃ kathaṃ kareyyaṃ tvaṃ vā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အရှင်မဟာကဿပနှင့်ပင်လျှင် 'ကဿပ၊ ရဟန်းတို့ကို ဆုံးမပါလော့၊ ကဿပ၊ ရဟန်းတို့အား တရားစကား ဟောကြားပါလော့၊ ငါသော်လည်းကောင်း ရဟန်းတို့ကို ဆုံးမအံ့၊ သင်သော်လည်းကောင်း ဆုံးမလော့၊ ငါသော်လည်းကောင်း ရဟန်းတို့အား တရားစကား ဟောကြားအံ့၊ သင်သော်လည်းကောင်း ဟောကြားလော့' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Dubbacā [Pg.228] kho bhante etarahi bhikkhū dovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā akkhamā appadakkhiṇaggāhino anusāsaniṃ–

အရှင်ဘုရား၊ ယခုအခါ၌ ရဟန်းတို့သည် ဆုံးမရခက်ကုန်၏၊ ဆုံးမရခက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ သည်းမခံနိုင်ကြကုန်၊ ဆုံးမဩဝါဒကို ရိုသေစွာ မနာယူကြကုန်-

Saddhammappatirūpakasutta

သဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကသုတ်

Pucchā – tatthevāvuso [Pg.231] bhagavatā pariyosānaṃ saddhammappatirūpakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုကဿပသံယုတ်၌ပင်လျှင် အဆုံးဖြစ်သော သဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ ဘယ်သို့ ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃyeva mahākassapaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante mahākassapo bhagavantaṃ etadevoca ‘‘ko nu kho bhante hetu ko paccayo, yena pubbe appatarāni ceva sikkhāpadāni ahesuṃ, bahutarā ca bhikkhū aññāya saṇṭhahiṃsu. Ko pana bhante hetu ko paccayo, yenetarahi bahutarāni ceva sakkhāpadāni appatarā ca bhikkhū aññāya saṇṭhahantī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘evañcetaṃ kassapa hoti sattesu hāyamānesu saddhamme antaradhāyamāne bahutarāniceva sikkhāpadāni [Pg.232] honti, appatarāca bhikkhū aññāya saṇṭhahantī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်မဟာကဿပကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်မဟာကဿပသည် မြတ်စွာဘုရားအား 'အရှင်ဘုရား၊ ရှေးအခါက သိက္ခာပုဒ်တို့သည် နည်းပါးကုန်လျက် များစွာသော ရဟန်းတို့သည် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်ကြကုန်၏။ အရှင်ဘုရား၊ ယခုအခါ၌မူ သိက္ခာပုဒ်တို့သည် များပြားပါကုန်လျက် ရဟန်းတို့သည် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်ခြင်း နည်းပါးရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်ပါနည်း၊ အကြောင်းတရားကား အဘယ်ပါနည်း' ဟု လျှောက်ထားဖူးပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ 'ကဿပ၊ သတ္တဝါတို့ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးကုန်လတ်သော်၊ သူတော်ကောင်းတရား ကွယ်ပျောက်လတ်သော် သိက္ခာပုဒ်တို့သည် များပြားကုန်လျက် ရဟန်းတို့သည် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်ခြင်း နည်းပါးကုန်၏။ ဤသို့ဖြစ်ရသည်မှာ မှန်ပေ၏' ဟူ၍ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Lābhasakkārasaṃyutta

လာဘသက္ကာရသံယုတ်

Mīḷhakasutta

မိဠှကသုတ်

Pucchā – tenāvuso…pe… [Pg.235] sammāsambuddhena lābhasakkāraṃyutte pañcamaṃ saṃgītaṃ mīḷhakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ထို...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် လာဘသက္ကာရသံယုတ်၌ ငါးခုမြောက် သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော မိဠှကသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်သို့ ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dāruṇo bhikkhave lābhasakkārasiloko pharuso antarāyiko anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya. Seyyathāpi bhikkhave mīḷhakā gūthādī gūthapūrā puṇṇā gūthassa, purato cassa mahāgūthapuñjo, sā tena aññā mīḷhakā atimaññeyya ‘‘ahamhi gūthādī gūthapūrā puṇṇā gūthassa, purato ca myāyaṃ mahāgūthapuñjo’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ လာဘ်သပ္ပကာရနှင့် ကျော်စောသတင်းသည် ကြမ်းကြုတ်၏၊ ခက်ထန်၏၊ အတုမဲ့ ယောဂက္ခေမ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ခြင်း၏ အန္တရာယ်ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့၊ ဥပမာသော်ကား မစင်စားသော ပိုးကောင်သည် မစင်ကို စားတတ်သည်ဖြစ်၍ မစင်ဖြင့် ပြည့်လျက်ရှိ၏။ ထိုပိုးကောင်၏ ရှေ့၌လည်း ကြီးစွာသော မစင်ပုံကြီး ရှိရာ၏။ ထိုပိုးကောင်သည် ထိုအကြောင်းကြောင့် ”ငါကား မစင်ကို စားတတ်သူ ဖြစ်၏၊ မစင်ဖြင့် ပြည့်လျက်ရှိ၏၊ ငါ့ရှေ့၌လည်း ဤသို့သော မစင်ပုံကြီး ရှိ၏” ဟု အခြားသော ပိုးကောင်တို့ကို နိမ့်ချ၍ အထင်သေးရာ၏' ဟူ၍ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Taṃ [Pg.237] hi tassa bhikkhave moghapurisassa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.

ရဟန်းတို့၊ ထိုလာဘ်သပ္ပကာရသည် ထိုအချည်းနှီးသော ယောက်ျားအား ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး စီးပွားမဲ့ခြင်းငှာ ဆင်းရဲခြင်းငှာ ဖြစ်၏။

Evaṃ dāruṇo kho bhikkhave lābhasakkārasiloko.

ရဟန်းတို့၊ လာဘ်သပ္ပကာရနှင့် ကျော်စောသတင်းသည် ဤမျှလောက် ကြမ်းကြုတ်လှပေ၏။

Tasmātiha [Pg.238] bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ, ‘‘uppannaṃ lābhasakkārasi lokaṃ pajahissāma, na ca no uppanno lābhasakkārasiloko cittaṃ pariyādāya ṭhassabhī’’ti, evañhi kho bhikkhave sikkhitabbaṃ.

ရဟန်းတို့၊ ထို့ကြောင့် ဤသာသနာတော်၌ ”ဖြစ်ပေါ်လာသော လာဘ်သပ္ပကာရနှင့် ကျော်စောသတင်းကို ငါတို့ စွန့်ပယ်ကြကုန်အံ့၊ ဖြစ်ပေါ်လာသော လာဘ်သပ္ပကာရနှင့် ကျော်စောသတင်းသည် ငါတို့၏ စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ မတည်နိုင်စေအံ့” ဟု ဤသို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်အပ်၏။ ရဟန်းတို့၊ ဤသို့လျှင် ကျင့်ကြံအပ်၏။

Ekaputtakasutta

ဧကပုတ္တကသုတ်

Pucchā – tattho āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakehi saṃgītaṃ ekaputtakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbhaṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုလာဘသက္ကာရသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်း ဓမ္မသင်္ဂါဟကထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဧကပုတ္တကသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်သို့ ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dāruṇo bhikkhave lābhasakkārasiloko kaṭuko pharuso antarāyiko anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya, saddhā bhikkhave upāsikā ekaputtakaṃ piyaṃ manāpaṃ evaṃ sammāāyācamānā [Pg.239] āyāceyya tādiso tāta bhavāhi, yādiso citto ca gahapati hatthako ca āḷavako’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ လာဘ်သပ္ပကာရနှင့် ကျော်စောသတင်းသည် ကြမ်းကြုတ်၏၊ ခါးစပ်၏၊ ခက်ထန်၏၊ အတုမဲ့ ယောဂက္ခေမ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ခြင်း၏ အန္တရာယ်ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့၊ သဒ္ဓါတရားရှိသော ဥပါသိကာမသည် ချစ်မြတ်နိုးအပ်သော တစ်ဦးတည်းသော သားကို ”ချစ်သား၊ စိတ္တသူကြွယ်နှင့် အာဠာဝကမြေစိုက်အမတ် ဟတ္ထကတို့ကဲ့သို့ ဖြစ်ပါစေ” ဟု ဤသို့ ကောင်းစွာ တောင်းဆုပြုရာ၏' ဟူ၍ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Esā [Pg.240] bhikkhave tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ yadidaṃ citto ca gahapati hatthako ca āḷavako.

ရဟန်းတို့၊ စိတ္တသူကြွယ်နှင့် အာဠာဝကမြေစိုက်အမတ် ဟတ္ထက ဟူသော ဤသူတို့သည် ငါ၏ တပည့်သာဝကဖြစ်ကုန်သော ဥပါသကာတို့၏ နှိုင်းယှဉ်ရာ ချိန်ခွင်၊ တိုင်းတာရာ အတိုင်းအတာပမာဏ ဖြစ်၏။

Sace kho tvaṃ tāta agārasmā anagāriyaṃ pabbajasi, tādiso tāta bhavāhi, yādisā sāriputtamoggallānā.

ချစ်သား၊ အကယ်၍ သင်သည် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်၍ ရဟန်းပြုခဲ့ပါမူ၊ ရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် ရှင်မောဂ္ဂလာန်တို့ကဲ့သို့ ဖြစ်ပါစေ။

Mā ca kho tvaṃ tāta sekhaṃ appattamānasaṃ lābhasakkārasiloko anupāpuṇātu–

အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်သေးသော ကျင့်ဆဲ (သေက္ခ) ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော သင့်ကို လာဘ်သပ္ပကာရနှင့် ကျော်စောသတင်းသည် မလွှမ်းမိုးပါစေနှင့်။

Evaṃ [Pg.241] dāruṇo bhikkhave lābhasakkārasiloko kaṭuko pharuso antarāyiko anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya.

ရဟန်းတို့၊ လာဘ်သပ္ပကာရနှင့် ကျော်စောသတင်းသည် ဤသို့လျှင် ကြမ်းကြုတ်၏၊ ခါးစပ်၏၊ ခက်ထန်၏၊ အတုမဲ့ ယောဂက္ခေမ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ခြင်း၏ အန္တရာယ်ဖြစ်၏။

Ekavītusutta

ဧကဓီတုသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.242] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāyakehi saṃgītaṃ ekadhītusuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုလာဘသက္ကာရသံယုတ်၌ပင် ရှေးဟောင်း ဓမ္မသင်္ဂါဟကထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဧကဓီတုသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်သို့ ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dāruṇo bhikkhave lābhasakkārasiloko kaṭuko pharuso antarāyiko anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya. Saddhā bhikkhave upāsikā ekaṃ dhītaraṃ piyaṃ manāpaṃ evaṃ sammā āyācamānā āyāceyya ‘tādisā ayye bhavāhi, yādisā khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’ti. Esā bhikkhave tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ, yadidaṃ khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ပင်လျှင် များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ လာဘ်သပ္ပကာရနှင့် ကျော်စောသတင်းသည် ကြမ်းကြုတ်၏၊ ခားစပ်၏၊ ခက်ထန်၏၊ အတုမဲ့ ယောဂက္ခေမ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ခြင်း၏ အန္တရာယ်ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့၊ သဒ္ဓါတရားရှိသော ဥပါသိကာမသည် ချစ်နှစ်သက်အပ်သော တစ်ဦးတည်းသော သမီးကို ”ချစ်သမီး၊ ခုဇ္ဇုတ္တရာ ဥပါသိကာမနှင့် ဝေဠုကဏ္ဍကီပြည်သူ နန္ဒမာတာတို့ကဲ့သို့ ဖြစ်ပါစေ” ဟု ဤသို့ ကောင်းစွာ တောင်းဆုပြုရာ၏။ ရဟန်းတို့၊ ခုဇ္ဇုတ္တရာ ဥပါသိကာမနှင့် ဝေဠုကဏ္ဍကီပြည်သူ နန္ဒမာတာ ဟူသော ဤသူတို့သည် ငါ၏ တပည့်သာဝကမ ဖြစ်ကုန်သော ဥပါသိကာမတို့၏ နှိုင်းယှဉ်ရာ ချိန်ခွင်၊ တိုင်းတာရာ အတိုင်းအတာပမာဏ ဖြစ်၏' ဟူ၍ စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Sace [Pg.243] kho tvaṃ ayye agārasmā anagāriyaṃ pabbajasi, bhādisā ayye bhavāhi, yādisā khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā ca–

ချစ်သမီး၊ အကယ်၍ သင်သည် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်၍ ရဟန်းပြုခဲ့ပါမူ၊ ခေမာဘိက္ခုနီနှင့် ဥပ္ပလဝဏ်ဘိက္ခုနီတို့ကဲ့သို့ ဖြစ်ပါစေ။

Tasmātiha [Pg.244] bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ.

ရဟန်းတို့၊ ထို့ကြောင့် ဤသို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်အပ်၏။

Rāhulasaṃyutta

ရာဟုလသံယုတ်

Pucchā – rāhulasaṃyuttaṃ [Pg.245] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ ရာဟုလသံယုတ်ကိုမူ မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ ဘယ်သို့ ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ rāhulaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante rāhulo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sādhu me bhante bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘taṃ kiṃ maññasi rāhula, cakkhuniccaṃ vā aniccaṃ vāti. Aniccaṃ bhante. Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti. Dukkhaṃ bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ ‘etaṃ mama, eso hamasmi, eso me attā’ti. No hetaṃ bhante’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်ရာဟုလာကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ရာဟုလာသည် မြတ်စွာဘုရားအား 'အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ တစ်ယောက်တည်း ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ဖဲခွာလျက်၊ မမေ့မလျော့၊ ပြင်းစွာ အားထုတ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေနိုင်ပါအံ့၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်အား အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် တရားဟောတော်မူပါမူ ကောင်းပါလိမ့်မည်' ဟု လျှောက်ထားဖူးပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ 'ရာဟုလာ၊ သင်သည် အဘယ်သို့ ထင်မှတ်သနည်း၊ မျက်စိသည် မြဲသလော၊ မမြဲသလော'။ 'မမြဲပါ အရှင်ဘုရား'။ 'မမြဲသော တရားသည် ဆင်းရဲလော၊ ချမ်းသာလော'။ 'ဆင်းရဲပါ အရှင်ဘုရား'။ 'မမြဲ၊ ဆင်းရဲ၊ ဖောက်ပြန်တတ်သော သဘောရှိသော တရားကို ”ဤတရားသည် ငါ့ဥစ္စာ ဖြစ်၏၊ ဤတရားသည် ငါ ဖြစ်၏၊ ဤတရားသည် ငါ၏ ကိုယ် (အတ္တ) ဖြစ်၏” ဟု ရှုခြင်းငှာ သင့်လျော်ပါမည်လော'။ 'မသင့်လျော်ပါ အရှင်ဘုရား' ဟူ၍ စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Lakkhaṇasaṃyutta

လက္ခဏသံယုတ်

Aṭṭhisutta

အဋ္ဌိသုတ်

Pucchā – lakkhaṇasaṃyutte [Pg.247] panāvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakattherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ aṭṭhisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်တို့၊ လက္ခဏသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်း ဓမ္မသင်္ဂါဟက မထေရ်မြတ်တို့ ပထမဆုံး သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော အဋ္ဌိသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ ဘယ်သို့ ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmantañca lakkhaṇaṃ āyasmantañca mahāmoggallānaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante lakkhaṇo bhagavatā sammukhe āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca [Pg.248] ‘‘idhāyasmā mahāmoggallāno gijjhakūṭā pabbatā orohanto aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi, ko nu kho āvuso moggallāna hetu, ko paccayo sitassa pātukammāyā’’ti. Āyasmā ca bhante mahāmoggallāno ‘‘idhāhaṃ āvuso gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasaṃ aṭṭhikasaṅkhalikaṃ vehāsaṃ gacchantiṃ’’ti evamādinā ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, yatrahi nāma sāvako evarūpaṃ ñassati vā dakkhati vā sakkhiṃ vā karissatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အရှင်လက္ခဏနှင့် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်လက္ခဏသည် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်တော်၌ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်အား ဤသို့ လျှောက်ထားဖူးပါသည်။ “ငါ့သျှင် မောဂ္ဂလ္လာန်၊ ဤပြည်၌ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်သည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်လတ်သော် တစ်ခုသော အရပ်ဒေသဝယ် ပြုံးတော်မူခြင်းကို ထင်ရှားပြု၏။ ငါ့သျှင် မောဂ္ဂလ္လာန်၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် ပြုံးတော်မူခြင်းကို ထင်ရှားပြုပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားဖူးပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ကလည်း “ငါ့သျှင်၊ ဤပြည်၌ ငါသည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်လတ်သော် ကောင်းကင်၌ သွားနေသော အရိုးစုသက်သက်မျှသာရှိသော သတ္တဝါကို မြင်ရ၏” ဟူ၍ စသည်ဖြင့် မိန့်ကြားဖူးပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားက “ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့သည် မျက်စိကဲ့သို့ ဖြစ်၍ နေကြကုန်စွတကား၊ ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့သည် ဉာဏ်ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ နေကြကုန်စွတကား။ အကြောင်းမူကား တပည့်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော သတ္တဝါကို သိလည်း သိနိုင်အံ့၊ မြင်လည်း မြင်နိုင်အံ့၊ ကိုယ်တိုင်လည်း မျက်မှောက်ပြုနိုင်အံ့” စသည်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Acchariyaṃ [Pg.250] vata bho, abbhutaṃ vata bho;

Evarūpopi nāma satto bhavissati.

အချင်းတို့၊ အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ၊ အချင်းတို့၊ မဖြစ်စဖူး ထူးဆန်းလှပေစွ။ ဤသို့သဘောရှိသော သတ္တဝါသည်လည်း ရှိနိုင်သေးသည်တကား။

Piṇḍasutta

ပိဏ္ဍသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.251] jānatā…pe… sammāsambuddhena lakkhaṇasaṃyutte tatiyaṃ saṃgītaṃ piṇḍasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုသိတော်မူ မြင်တော်မူသော ...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် လက္ခဏသံယုတ်၌ တတိယမြောက် သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော ပိဏ္ဍသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmantañca lakkhaṇaṃ āyasmantañca mahāmoggallānaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante lakkhaṇo bhaggavato sammukhe āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca ‘‘idhāyasmā mahāmoggallāno gijjhakūṭā pabbatā orohanto aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi[Pg.252], ko nukho āvuso moggallānahetu, ko paccayo sitassa pātukammāyā’’ti. Āyasmā ca bhante mahāmoggallāno ‘‘idhāhaṃ āvuso gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasaṃ maṃsapiṇḍaṃ vehāsaṃ gacchantaṃ, tamenaṃ gijjhāpi kākāpi kulalāpi anupatitvā anupatitvā vitacchenti virājenti. Sā sudaṃ aṭṭassaraṃ karotī’’ti evamādinā ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, yatrahi nāma sāvako evarūpaṃ ñassati vā dakkhati vā sakkhiṃ vā karissatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အရှင်လက္ခဏနှင့် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်လက္ခဏသည် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်တော်၌ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်အား ဤသို့ လျှောက်ထားဖူးပါသည်။ “ငါ့သျှင် မောဂ္ဂလ္လာန်၊ ဤပြည်၌ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်သည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်လတ်သော် တစ်ခုသော အရပ်ဒေသဝယ် ပြုံးတော်မူခြင်းကို ထင်ရှားပြု၏။ ငါ့သျှင် မောဂ္ဂလ္လာန်၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် ပြုံးတော်မူခြင်းကို ထင်ရှားပြုပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားဖူးပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ကလည်း “ငါ့သျှင်၊ ဤပြည်၌ ငါသည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်လတ်သော် ကောင်းကင်၌ သွားနေသော အသားတစ်သက်သက်ရှိသော သတ္တဝါကို မြင်ရ၏။ ထိုသတ္တဝါကို လင်းတတို့သည်လည်းကောင်း၊ ကျီးတို့သည်လည်းကောင်း၊ သိမ်းငှက်တို့သည်လည်းကောင်း အစဉ်လိုက်လျက် လိုက်လျက် ဆိတ်ဆွဲကြကုန်၏၊ ကိုက်ဖဲ့ကြကုန်၏။ ထိုသတ္တဝါသည် ပြင်းစွာ ငိုကြွေးသံကို ပြုရှာ၏” ဟူ၍ စသည်ဖြင့် မိန့်ကြားဖူးပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားက “ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့သည် မျက်စိကဲ့သို့ ဖြစ်၍ နေကြကုန်စွတကား၊ ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့သည် ဉာဏ်ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ နေကြကုန်စွတကား။ အကြောင်းမူကား တပည့်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော သတ္တဝါကို သိလည်း သိနိုင်အံ့၊ မြင်လည်း မြင်နိုင်အံ့၊ ကိုယ်တိုင်လည်း မျက်မှောက်ပြုနိုင်အံ့” စသည်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Asilomasutta

အသိလောမသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.255] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakehi mahātherehi saṃgītaṃ asilomasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟက မထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော အသိလောမသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmantañca lakkhaṇaṃ āyasmantañca mahāmoggallānaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante lakkhaṇo bhagavato sammukhe āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ [Pg.256] etadavoca ‘‘ko nu kho āvuso moggallāna hetu, ko paccayo sitassa pātukammāyā’’ti. Āyasmā ca bhante mahāmoggallānatthero ‘‘idhāhaṃ āvuso gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasaṃ asilomaṃ vehāsaṃ gacchantaṃ’’ti evamādinā ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti. (Peyyāla) eso bhikkhave satto imasmiṃyeva rājagahe sūkariko ahosī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အရှင်လက္ခဏနှင့် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်လက္ခဏသည် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်တော်၌ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်အား “ငါ့သျှင် မောဂ္ဂလ္လာန်၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် ပြုံးတော်မူခြင်းကို ထင်ရှားပြုပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားဖူးပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်မထေရ်ကလည်း “ငါ့သျှင်၊ ဤပြည်၌ ငါသည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်လတ်သော် ကောင်းကင်၌ သွားနေသော ဓားကဲ့သို့ ထက်သော အမွေးရှိသော သတ္တဝါကို မြင်ရ၏” ဟူ၍ စသည်ဖြင့် မိန့်ကြားဖူးပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့သည် မျက်စိကဲ့သို့ ဖြစ်၍ နေကြကုန်စွတကား၊ ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့သည် ဉာဏ်ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ နေကြကုန်စွတကား ...ပ... ရဟန်းတို့၊ ထိုသတ္တဝါသည် ဤရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ပင် ဝက်သတ်သမား ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏” ဟူ၍ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Sūcilomasutta

သူစိလောမသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.258] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi saṃgītaṃ sūcilomasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟက မထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော သူစိလောမသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – tattheva bhante rājagahe āyasmantañca lakkhaṇaṃ āyasmantañca mahāmoggallānaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante lakkhaṇo bhagavato sammukhe tatheva avoca.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ထိုရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ပင် အရှင်လက္ခဏနှင့် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်လက္ခဏသည် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်တော်၌ ထိုနည်းတူစွာပင် လျှောက်ထားဖူးပါသည်။

Āyasmā [Pg.259] ca bhante mahāmoggallāno tatheva ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, (peyyāla) eso bhikkhave satto imasmiṃyeva rājagahe sūto ahosī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitā.

အရှင်ဘုရား၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ကလည်း ထိုနည်းတူစွာပင် မိန့်ကြားဖူးပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့သည် မျက်စိကဲ့သို့ ဖြစ်၍ နေကြကုန်စွတကား၊ ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့သည် ဉာဏ်ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ နေကြကုန်စွတကား ...ပ... ရဟန်းတို့၊ ထိုသတ္တဝါသည် ဤရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ပင် ရထားထိန်း ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏” ဟူ၍ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Pāpabhikkhusutta

ပါပဘိက္ခုသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.261] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi saṃgītāni pāpabhikkhusuttādīni pañcasuttāni bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitāni.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟက မထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော ပါပဘိက္ခုသုတ် အစရှိသော သုတ်ငါးသုတ်တို့ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe āyasmantañca lakkhaṇaṃ āyasmantañca mahāmoggallānaṃ ārabbha bhāsitāni. Āyasmā bhante lakkhaṇo bhagavato sammukhe pubbe vuttanayeneva ārocesi. Āyasmā ca bhante mahāmoggallāno ‘‘idhāhaṃ āvuso gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasaṃ bhikkhuṃ vehāsaṃ gacchantaṃ. Addasaṃ bhikkhuniṃ vehāsaṃ gacchantiṃ. Addasaṃ sikkhamānaṃ vehāsaṃ gacchantiṃ. Addasaṃ sāmaṇeraṃ vehāsaṃ gacchantaṃ. Addasaṃ sāmaṇeriṃ vehāsaṃ gacchantiṃ. Tassā saṅghāṭipi ādittā sampajjalitā sajotibhūtā, pattopi āditto sampajjalito sajotibhūto, kāyabandhanampi ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ[Pg.262], kāyopi āditto sampajjalito sajotibhūto, sā sudaṃ aṭṭassaraṃ karotī’’ti evamādinā ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti. (Peyyāla). Eso bhikkhave bhikkhu kassapassasammāsambuddhassa pāvacane pāpabhikkhu ahosi. Esā bhikkhave bhikkhunī kassapassa sammāsambuddhassa pāvacane pāpabhikkhunī ahosi. Esā bhikkhave sikkhamānā kassapassa sammāsambuddhassa pāvacane pāpasikkhamānā ahosi. Eso bhikkhave sāmaṇero kassapassasammāsambuddhassa pāvacane pāpasāmaṇero ahosi. Esā bhikkhave sāmaṇerī kassapassa sammāsambuddhassa pāvacane pāpasāmaṇerī ahosī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitāni.

ဖြေကြားချက် - ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အရှင်လက္ခဏနှင့် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်သည်။ အရှင်လက္ခဏသည် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်တော်၌ ရှေး၌ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်းပင် လျှောက်ထား၏။ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်ကလည်း “ငါ့သျှင်တို့၊ ငါသည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်စဉ် ကောင်းကင်၌ သွားနေသော ရဟန်းတစ်ပါးကို မြင်၏။ ကောင်းကင်၌ သွားနေသော ဘိက္ခုနီတစ်ဦးကို မြင်၏။ ကောင်းကင်၌ သွားနေသော သိက္ခမာန်တစ်ဦးကို မြင်၏။ ကောင်းကင်၌ သွားနေသော သာမဏေတစ်ပါးကို မြင်၏။ ကောင်းကင်၌ သွားနေသော သာမဏေမတစ်ဦးကို မြင်၏။ ထိုသာမဏေမ၏ ဒုကုဋ်သင်္ကန်းသည်လည်း မီးတောက်ပြောင်လျက် အရှိန်အဝါနှင့်တကွ တောက်လောင်နေ၏၊ သပိတ်သည်လည်း မီးတောက်ပြောင်လျက် အရှိန်အဝါနှင့်တကွ တောက်လောင်နေ၏၊ ခါးပန်းသည်လည်း မီးတောက်ပြောင်လျက် အရှိန်အဝါနှင့်တကွ တောက်လောင်နေ၏၊ ကိုယ်သည်လည်း မီးတောက်ပြောင်လျက် အရှိန်အဝါနှင့်တကွ တောက်လောင်နေ၏၊ ထိုသာမဏေမသည် ပြင်းစွာ ငိုကြွေးသံကို မြည်တမ်းလျက် သွားရရှာ၏” စသည်ဖြင့် လျှောက်ထား၏။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားက “ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့သည် မျက်စိသဖွယ် ဖြစ်လျက် နေကြကုန်စွတကား၊ ရဟန်းတို့၊ ငါ၏တပည့်တို့သည် ဉာဏ်သဖွယ် ဖြစ်လျက် နေကြကုန်စွတကား။ (ပရောဖယျာလ)။ ရဟန်းတို့၊ ဤရဟန်းသည် ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ယုတ်မာသော ရဟန်း ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။ ရဟန်းတို့၊ ဤဘိက္ခုနီသည် ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ယုတ်မာသော ဘိက္ခုနီ ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။ ရဟန်းတို့၊ ဤသိက္ခမာန်သည် ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ယုတ်မာသော သိက္ခမာန် ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။ ရဟန်းတို့၊ ဤသာမဏေသည် ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ယုတ်မာသော သာမဏေ ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။ ရဟန်းတို့၊ ဤသာမဏေမသည် ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ယုတ်မာသော သာမဏေမ ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏” စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သည်။

Opammasaṃyutta

ဩပမ္မသံယုတ်

Nakhasikhasutta

နခသိခသုတ်

Pucchā – opammasaṃyutte [Pg.264] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi saṃgītaṃ nakhasikhasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ရှေးဟောင်း ဓမ္မသင်္ဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဩပမ္မသံယုတ်၌ ပါဝင်သော နခသိခသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yo cāyaṃ mayā paritto [Pg.265] nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, yā cāyaṃ mahāpathavī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ ငါသည် လက်သည်းဖျားပေါ်၌ တင်ထားအပ်သော ဤအနည်းငယ်သော မြေမှုန့်နှင့် ဤမြေကြီးမင်းကြီး နှစ်ခုတွင် အဘယ်က သာ၍ များသနည်း” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သည်။

Taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ.

ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ အဘယ်အရာက သာ၍ များသနည်း။

Tasmātiha [Pg.266] bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ.

ရဟန်းတို့၊ ထို့ကြောင့် ဤသို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်အပ်၏။

Āṇisutta

အာဏိသုတ်

Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi saṃgītaṃ āṇisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုဩပမ္မသံယုတ်၌ပင် ရှေးဟောင်း ဓမ္မသင်္ဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော အာဏိသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave dasārahānaṃ ānako nāma mudiṅgo ahosi, tassa dasārahā ānake ghaṭite aññaṃ āṇiṃ odahiṃsu, ahu kho so bhikkhave samayo yaṃ ānakassa mudiṅgassa porāṇaṃ pokkharaphalakaṃ antaradhāyi[Pg.267], āṇisaṅghāṭova avasissī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ပင် ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ရှေးဖူးသည်ကား ဒသာရဟမင်းတို့အား အာဏကမည်သော စည်ကြီး ရှိဖူး၏၊ ထိုစည်ကြီး ပက်ကြားအက်သောအခါ ဒသာရဟမင်းတို့သည် အခြားသော စည်ကပ်ငုတ်ကို စိုက်သွင်းကြကုန်၏၊ ရဟန်းတို့၊ ထိုအာဏက စည်ကြီး၏ ရှေးဟောင်း စည်ဖုံးသား ကွယ်ပျောက်၍ စည်ကပ်ငုတ်အစုမျှသာ ကြွင်းကျန်ရစ်သော အခါသမယသည် ရှိခဲ့ဖူး၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သည်။

Bhikkhusaṃyutta

ဘိက္ခုသံယုတ်

Navasutta

နဝသုတ်

Pucchā – bhikkhusaṃyutte [Pg.269] āvuso bhagavatā navasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ဘိက္ခုသံယုတ်၌ နဝသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ navaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante navo bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisitvā apposukko tuṇhībhūto saṅkasāyabhi, na bhikkhūnaṃ veyyāvaccaṃ karoti cīvarakārasamaye tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘mā kho tumhe bhikkhave etassa bhikkhuno ujjhāyitthā eso kho bhikkhave bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhamma sukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းသစ်တစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်သည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုရဟန်းသစ်သည် ဆွမ်းစားပြီးနောက် ဆွမ်းခံရာမှ ဖဲခွာခဲ့၍ ကျောင်းသို့ ဝင်ပြီးလျှင် အမှုကိစ္စနည်းပါးလျက် ဆိတ်ဆိတ်နေကာ ပျင်းရိစွာ နေ၏၊ သင်္ကန်းချုပ်လုပ်ရာ အချိန်အခါ၌လည်း ရဟန်းတို့၏ ဝေယျာဝစ္စကို မပြုလုပ်ဘဲ နေ၏။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည် ဤရဟန်းအပေါ်၌ ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ခြင်း မပြုကြကုန်လင့်၊ ရဟန်းတို့၊ ဤရဟန်းသည် မြတ်သောစိတ်၌ ဖြစ်ကုန်သော၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ဈာန်လေးပါးတို့ကို လိုချင်သလောက် ရနိုင်၏၊ မပင်မပန်း မငြိုမငြင်ဘဲ ရနိုင်၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သည်။

Ahampi [Pg.270] kho bhante sakaṃ kiccaṃ karomi,

အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည်လည်း မိမိ၏ ကိစ္စကို ပြုလုပ်ပါသည်၊

Eso [Pg.271] kho bhikkhave bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī –

ရဟန်းတို့၊ ဤရဟန်းသည် မြတ်သောစိတ်၌ ဖြစ်ကုန်သော၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ဈာန်လေးပါးတို့ကို လိုချင်သလောက် ရနိုင်၏၊ မပင်မပန်း မငြိုမငြင်ဘဲ ရနိုင်၏ -

Nayidaṃ sithilamārabbha, nayidaṃ appena thāmasā;

Nibbānaṃ adhigantabbaṃ, sabbadukkhappamocanaṃ;

Ayañca daharo bhikkhu, ayamuttamapuriso;

Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhiniṃ–

ဆုတ်နစ်သော လုံ့လဖြင့်လည်းကောင်း၊ အနည်းငယ်သော အားအစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း ဆင်းရဲခပ်သိမ်းမှ လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ မရောက်နိုင်ရာ။ ပျိုမြစ်သော ဤရဟန်းသည်လည်း ယောက်ျားမြတ် ဖြစ်ပေ၏၊ စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့်တကွသော မာရ်မင်းကို အောင်၍ နောက်ဆုံးသော ကိုယ်ခန္ဓာကို ဆောင်ထား၏ -

Khandhavaggasaṃyuttapāḷi

ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ

Saṃgāyanassa pucchā vissajjanā

သင်္ဂါယနာတင် မေးခွန်းနှင့် အဖြေများ

Nakulapitusutta

နကုလပိတုသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.1] bhagavatā jānatā…pe… sammāsambuddhena khandhavaggasaṃyutte paṭhamaṃ nakulapitusuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်၌ ပထမဖြစ်သော နကုလပိတုသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – bhaggesu bhante susumāragire bhesakaḷāvane migadāye nakulapitaraṃ gahapatiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Nakulapitā bhante gahapati bhagavantaṃ ‘‘ahamasmi bhante jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āturakāyo abhikkhaṇātaṅko, aniccadassāvī kho panāhaṃ bhante bhagavato manobhāvanīyānañca bhikkhūnaṃ, ovadatu maṃ bhante bhagavā, anusāsatu maṃ bhante bhagavā, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘evametaṃ gahapati, evametaṃ gahapati, āturo hāyaṃ gahapati kāyo aṇḍabhūto pariyonaddho, yo hi gahapati imaṃ kāyaṃ pariharanto muhuttampi ārogyaṃ paṭijāneyya, kimaññatra bālyā. Tasmātiha te gahapati evaṃ sikkhitabbaṃ ‘āturakāyassa me sato cittaṃ anāturaṃ bhavissatī’ti. Evañhi te gahapati sikkhitabba’’nti. Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဘဂ္ဂတိုင်း သုသုမာရဂိရမြို့ ဘေသကဠာတော မိဂဒါဝုန်၌ နကုလပိတာ သူဌေးကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်သည်။ နကုလပိတာ သူဌေးကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် အိုမင်းရင့်ရော်လှပါပြီ၊ ကြီးရင့်ပါပြီ၊ သက်ကြီးဝါကြီး ဖြစ်ပါပြီ၊ အရွယ်လွန်ပါပြီ၊ နာကျင်သော ကိုယ်ရှိပါပြီ၊ အမြဲမပြတ် ရောဂါရှိပါပြီ၊ အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် စိတ်ကို ပွားများစေတတ်ကုန်သော ရဟန်းတော်တို့ကို အမြဲတစေ ဖူးမြော်ခွင့် မရနိုင်ပါ၊ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တော်အား ဆုံးမတော်မူပါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တော်အား ညွှန်ကြားတော်မူပါ၊ ယင်းသို့ ဆုံးမညွှန်ကြားခြင်းသည် တပည့်တော်အား ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှာ ဖြစ်ပါလိမ့်မည်” ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားက “သူဌေးကြီး၊ ဤသို့ဖြစ်၏၊ သူဌေးကြီး၊ ဤသို့ဖြစ်၏၊ ဤကိုယ်ခန္ဓာသည်ကား နာကျင်တတ်၏၊ ဥခွံကဲ့သို့ ကွဲအက်လွယ်၏၊ ဖုံးလွှမ်းအပ်၏၊ သူဌေးကြီး၊ အဘယ်သူသည် ဤကိုယ်ခန္ဓာကို ဆောင်ထားလျက် ခဏမျှသော်လည်း ကျန်းမာ၏ ဟု ဝန်ခံနိုင်ပါအံ့နည်း၊ မိုက်မဲသူမှတစ်ပါး အဘယ်သူ ဝန်ခံနိုင်အံ့နည်း။ သူဌေးကြီး၊ ထို့ကြောင့် ဤသို့ ကျင့်အပ်၏ ‘ငါ၏ကိုယ်သည် နာကျင်သော်လည်း စိတ်သည် နာကျင်ခြင်း မရှိစေအံ့’ ဟု ဤသို့ သူဌေးကြီး ကျင့်အပ်၏” ဟု ဤသို့ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်သည်။

Tasmātiha [Pg.3] te gahapati evaṃ sikkhitabbaṃ.

သူဌေးကြီး၊ ထို့ကြောင့် ဤသို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်အပ်၏။

Pucchā – tañcāvuso [Pg.4] bhagavatā saṃkhittena bhāsitaṃ vitthārena kena kathañca vibhattaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသို့ မြတ်စွာဘုရား အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို မည်သူက အကျယ်အားဖြင့် အဘယ်သို့ ဝေဖန်ဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

Vissajjanā – taṃ kho bhante bhagavatā saṃkhittena desitaṃ ‘‘kathañca gahapati āturakāyo ceva hoti āturacitto ca. Idha gahapati assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ, ‘‘ahaṃ rūpaṃ mama rūpa’’nti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ‘‘ahaṃ rūpaṃ mama rūpa’’nti pariyuṭṭhaṭṭhāyino taṃ rūpaṃ vipariṇamati aññathā hoti. Tassa rūpavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti evamādinā bhante āyasmatā sāriputtena dhammasenāpatinā vitthārena vibhattaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော “သူဌေး... အဘယ်သို့လျှင် ကိုယ်လည်းနာ၊ စိတ်လည်းနာသနည်း။ ဤလောက၌ အကြားအမြင်မရှိသော ပုထုဇဉ်သည် အရိယာတို့ကို မဖူးမြင်ဖူး၊ အရိယာတရား၌ မလိမ္မာ၊ အရိယာတရား၌ မဆုံးမအပ်ဖူး၊ သူတော်ကောင်းတို့ကို မဖူးမြင်ဖူး၊ သူတော်ကောင်းတရား၌ မလိမ္မာ၊ သူတော်ကောင်းတရား၌ မဆုံးမအပ်ဖူးဘဲ ရုပ်ကို အတ္တဟု ရှု၏၊ သို့မဟုတ် ရုပ်ရှိသော အတ္တဟု ရှု၏၊ သို့မဟုတ် အတ္တ၌ ရုပ်ရှိ၏ဟု ရှု၏၊ သို့မဟုတ် ရုပ်၌ အတ္တရှိ၏ဟု ရှု၏။ ‘ငါသည် ရုပ်ဖြစ်၏၊ ရုပ်သည် ငါ့ဥစ္စာဖြစ်၏’ ဟု စွဲလမ်းငြိကပ်လျက် တည်၏။ ‘ငါသည် ရုပ်ဖြစ်၏၊ ရုပ်သည် ငါ့ဥစ္စာဖြစ်၏’ ဟု စွဲလမ်းငြိကပ်လျက် တည်သော ထိုသူအား ထိုရုပ်သည် ဖောက်ပြန်၏၊ တခြားသော အခြင်းအရာသို့ ရောက်၏။ ထိုရုပ်၏ ဖောက်ပြန်ခြင်း၊ တခြားသော အခြင်းအရာသို့ ရောက်ခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်ခြင်း၊ ငိုကြွေးခြင်း၊ ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်း၊ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ ပြင်းစွာ ပူပန်ခြင်းတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား အကျဉ်းဟောတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် အကျယ်အားဖြင့် ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Aniccasutta

အနိစ္စသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.9] āvuso dutiyavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhaka mahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ aniccasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ထိုဒုတိယဝဂ်၌ပင် ရှေးဟောင်း သင်္ဂီတိကာရက မထေရ်မြတ်တို့ ပထမအကြိမ် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော အနိစ္စသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘rūpaṃ bhikkhaveaniccaṃ, vedanā aniccā, saññā aniccā, saṅkhārā aniccā, viññāṇaṃ aniccaṃ. Evaṃ passaṃ bhikkhave sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati, nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṃ ‘vimutta’miti ñāṇaṃ hotī’’ti. Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ရုပ်သည် အနိစ္စ (မမြဲ)၊ ဝေဒနာသည် အနိစ္စ၊ သညာသည် အနိစ္စ၊ သင်္ခါရတို့သည် အနိစ္စ၊ ဝိညာဏ်သည် အနိစ္စ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့၊ ဤသို့ရှုမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် ရုပ်၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ ဝေဒနာ၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ သညာ၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ သင်္ခါရတို့၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ ဝိညာဏ်၌လည်း ငြီးငွေ့၏။ ငြီးငွေ့သော် စွဲမက်မှု ကင်း၏၊ စွဲမက်မှုကင်းခြင်းကြောင့် လွတ်မြောက်၏။ လွတ်မြောက်သော် လွတ်မြောက်ပြီဟု သိသောဉာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်၏” ဟု ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Dukkhaanattasutta

ဒုက္ခအနတ္တသုတ်

Pucchā – dukkhaanattasuttāni [Pg.10] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitāni.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဒုက္ခသုတ်နှင့် အနတ္တသုတ်တို့ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘rūpaṃ bhikkhave dukkhaṃ, vedanā dukkhā, saññā dukkhā, saṅkhārā dukkhā, viññāṇaṃ dukkhaṃ. Rūpaṃ bhikkhave anattā, vedanā anattā, saññā anattā, saṅkhārā anattā, viññāṇaṃ anattā. Evaṃ passaṃ bhikkhave sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati, nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṃ ‘vimutta’miti ñāṇaṃ hoti, khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitāni.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ပင် များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ရုပ်သည် ဆင်းရဲ (ဒုက္ခ) ဖြစ်၏၊ ဝေဒနာသည် ဆင်းရဲ ဖြစ်၏၊ သညာသည် ဆင်းရဲ ဖြစ်၏၊ သင်္ခါရတို့သည် ဆင်းရဲ ဖြစ်၏၊ ဝိညာဏ်သည် ဆင်းရဲ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့၊ ရုပ်သည် အတ္တမဟုတ် (အနတ္တ)၊ ဝေဒနာသည် အတ္တမဟုတ်၊ သညာသည် အတ္တမဟုတ်၊ သင်္ခါရတို့သည် အတ္တမဟုတ်၊ ဝိညာဏ်သည် အတ္တမဟုတ်။ ရဟန်းတို့၊ ဤသို့ရှုမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် ရုပ်၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ ဝေဒနာ၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ သညာ၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ သင်္ခါရတို့၌လည်း ငြီးငွေ့၏၊ ဝိညာဏ်၌လည်း ငြီးငွေ့၏။ ငြီးငွေ့သော် စွဲမက်မှု ကင်း၏၊ စွဲမက်မှုကင်းခြင်းကြောင့် လွတ်မြောက်၏။ လွတ်မြောက်သော် လွတ်မြောက်ပြီဟု သိသောဉာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်၏။ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤမဂ်ကိစ္စအလို့ငှာ တစ်ပါးသော ပြုဖွယ် မရှိတော့ပြီဟု သိ၏” ဟု ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Bhārasutta

ဘာရသုတ်

Pucchā – bhārasuttaṃ [Pg.11] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဘာရသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhārañca vo bhikkhave desessāmi bhārahārañca bhārādānañca bhāranikkhepanañca, taṃ suṇātha. Katamo ca bhikkhavebhāro, ‘pañcupādānakkhandhā’ tissa vacanīyaṃ. Katame pañca, rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho. Ayaṃ vuccati bhikkhave bhāro’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ပင် များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ သင်တို့အား ဝန်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝန်ဆောင်သောသူကိုလည်းကောင်း၊ ဝန်ကိုယူခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဝန်ကိုချထားခြင်းကိုလည်းကောင်း ဟောကြားပေအံ့၊ ထိုတရားကို နာယူကြကုန်လော့။ ရဟန်းတို့၊ ဝန်ဟူသည် အဘယ်နည်း။ ‘ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါး’ ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ငါးပါးတို့နည်းဟူသော် ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သညုပါဒါနk္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာတို့တည်း။ ရဟန်းတို့၊ ဤသည်ကို ဝန်ဟု ဆိုအပ်၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Bhārā [Pg.13] have pañcakkhandhā, bhārahāro ca puggalo;

Bhārādānaṃ dukhaṃ loke, bhāranikkhepanaṃ sukhaṃ;

Nikkhipitvā garuṃ bhāraṃ, aññaṃ bhāraṃ anādiya;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, nicchāto parinibbuto.

ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် ဧကန်စင်စစ် ဝန်ကြီးတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ဝန်ဆောင်သောသူကား ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်၏၊ လောက၌ ဝန်ကို ဆောင်ယူခြင်းသည် ဆင်းရဲခြင်း ဖြစ်၏၊ ဝန်ကို ချထားခြင်းသည် ချမ်းသာခြင်း ဖြစ်၏။ ကြီးလေးသော ဝန်ကို ချထား၍ တစ်ပါးသောဝန်ကို မယူတော့ဘဲ၊ တဏှာကို အမြစ်နှင့်တကွ နှုတ်ပယ်ပြီး၍ ဆာလောင်မွတ်သိမ်ခြင်း ကင်းလျက် ငြိမ်းအေးကုန်၏။

Natumhākasutta

နတုမှာကသုတ်

Pucchā – na tumhākasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ နတုမှာကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante sambahule bhikkhu ārabbha ‘‘yaṃ bhikkhave natumhākaṃ taṃ pajahatha, taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāyabhavissatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ပင် များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ သင်တို့၏ ဥစ္စာမဟုတ်သော အရာကို ပယ်စွန့်ကြကုန်လော့၊ ထိုသို့ ပယ်စွန့်ခြင်းသည် သင်တို့အား စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှာ ဖြစ်လိမ့်မည်” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Anattalakkhaṇasutta

အနတ္တလက္ခဏသုတ်

Pucchā – anattalakkhaṇasuttaṃ [Pg.15] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ အနတ္တလက္ခဏသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – bārāṇasiyaṃ bhante isipatane migadāye pañcavaggiye bhikkhū ārabbha ‘‘rūpaṃ bhikkhave anattā, rūpañca hidaṃ bhikkhave attā abhavissa, nayidaṃ rūpaṃ ābādhāya saṃvatteyya, labbhetha ca rūpe evaṃ me rūpaṃ hotu, evaṃ me rūpaṃ mā ahosī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဗာရာဏသီပြည် မိဂဒါဝုန်တော၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ရုပ်သည် အတ္တမဟုတ် (အနတ္တ)၊ ရဟန်းတို့၊ အကယ်၍ ဤရုပ်သည် အတ္တဖြစ်ခဲ့ပါမူ ဤရုပ်သည် နာကျင်ဆင်းရဲခြင်းငှာ မဖြစ်ရာ၊ ‘ငါ၏ရုပ်သည် ဤသို့ ဖြစ်ပါစေ၊ ငါ၏ရုပ်သည် ဤသို့ မဖြစ်ပါစေလင့်’ ဟု ရုပ်၌ ရနိုင်ရာ၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Yamakasutta

ယမကသုတ်

Pucchā – theravagge panāvuso tatiyaṃ saṃgītaṃ yamakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ထေရဝဂ်၌ တတိယမြောက် သံဂါယနာတင်အပ်သော ယမကသုတ်ကို မည်သည့်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌ မည်သူက အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ yamakattheraṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ. Āyasmato bhante yamakattherassa evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti ‘‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, yathā khīṇāsavo bhikkhu kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃmaraṇā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘taṃ kiṃ maññasi āvuso yamaka, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti evamādinā bhante āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်ယမကမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ တရားစစ်သူကြီး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်က ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ယမကမထေရ်အား “မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို ငါသိသည်မှာ ‘အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် ခန္ဓာပျက်ကြွေ သေလွန်ပြီးနောက် ပြတ်စဲ၏၊ ပျက်စီး၏၊ သေပြီးနောက် မဖြစ်တော့ပေ’ ဟု ဤသို့ သိ၏” ဟု ယုတ်ညံ့သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား၊ တရားစစ်သူကြီး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်က “ငါ့ရှင်ယမက ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း၊ ရုပ်သည် မြဲသလော သို့မဟုတ် မမြဲသလော” စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.18] tattha āyasmā sāriputtatthero dhammasenāpati āyasmato yamakattherassa paṭividdhasaccassa diṭṭhisampannassa anuyogavattajhāpanavasena paṭipucchitvā uttari dhammadesanaṃ vitthārena desesi.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ထိုသုတ်၌ တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် သစ္စာတရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီးသော၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် ပြည့်စုံသော အရှင်ယမကမထေရ်အား စောဒနာမြန်းမှု အစီအစဉ်အားဖြင့် သိစေခြင်းငှာ ပြန်လည်မေးမြန်း၍ သာလွန်ထူးကဲသော တရားဒေသနာတော်ကို အကျယ်အားဖြင့် အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – taṃ kiṃ maññasi āvuso yamaka, rūpaṃ ‘tathāgato’ti samanupassasīti. ‘No hetaṃ āvuso’. Vedanaṃ. Saññaṃ. Saṅkhāre. Viññāṇaṃ ‘tathāgato’ti samanupassasīti. ‘No hetaṃ āvuso’ti evamādinā bhante āyasmā sāriputtatthero dhammasenāpati āyasmato yamakattherassa anuyogavattajhāpanavasena paṭipucchitvā paṭipucchitvā uttari dhammadesanaṃ pavattesi.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ “ငါ့ရှင်ယမက ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း၊ ရုပ်ကို ‘တထာဂတ’ ဟု ရှုသလော”။ “ငါ့ရှင်... ဤသို့ မရှုပါ”။ “ဝေဒနာကို... သညာကို... သင်္ခါရတို့ကို... ဝိညာဏ်ကို ‘တထာဂတ’ ဟု ရှုသလော”။ “ငါ့ရှင်... ဤသို့ မရှုပါ” စသည်ဖြင့် အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်သည် အရှင်ယမကမထေရ်အား အမေးအဖြေ အစဉ်ဖြင့် သိစေခြင်းငှာ အဖန်ဖန် ပြန်လည်မေးမြန်းလျက် သာလွန်ထူးကဲသော တရားဒေသနာကို ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Taṃ [Pg.20] kiṃ maññasi āvuso yamaka, rūpaṃ, vedanaṃ, saññaṃ, saṅkhāre, viññāṇaṃ ‘tathāgato’ti samanupassasi–

ငါ့သျှင်ယမက၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း။ ရုပ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝေဒနာကိုလည်းကောင်း၊ သညာကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ခါရတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဝိညာဉ်ကိုလည်းကောင်း 'တထာဂတ' ဟု ရှုသလော။

Vakkalisutta

ဝက္ကလိသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.22] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena khandhavaggasaṃyutte theravagge pañcamaṃ vakkalisuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသည် ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ် ထေရဝဂ်၌ ငါးခုမြောက်ဖြစ်သော ဝက္ကလိသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အရာဝတ္ထု၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmantaṃ vakkaliṃ theraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante vakkalithero ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno bhagavantaṃ etadavoca ‘‘cirapaṭikāhaṃ bhante bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo, natthi ca me kāyasmiṃ tāvatikā balamattā, yāvatāhaṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkameyya’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘alaṃ vakkali, kiṃ te iminā pūtikāyena diṭṭhena, yo kho vakkali dhammaṃ passati, so maṃ passati, yo maṃ passati, so dhammaṃ passati. Dhammañhi vakkali passanto maṃ passati, maṃ passanto dhammaṃ passati. Taṃ kiṃ maññasi vakkali[Pg.23], rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အသက်ရှည်တော်မူသော ဝက္ကလိထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သက်တော်ရှည် ဝက္ကလိထေရ်သည် မကျန်းမမာ၊ ဆင်းရဲခြင်းသို့ရောက်ကာ ပြင်းထန်စွာ နာမကျန်းဖြစ်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့သည် 'အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရန် လာရောက်လိုသည်မှာ ကြာမြင့်လှပါပြီ။ သို့သော် တပည့်တော်၏ ခန္ဓာကိုယ်၌ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရန် လာရောက်နိုင်လောက်သော ခွန်အားမျှ မရှိပါ' ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအရာဝတ္ထု၌ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ဝက္ကလိ၊ တော်စမ်းပါ၊ သင်သည် ဤပုပ်စပ်သော ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖူးမြော်ခြင်းဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ ဝက္ကလိ၊ အကြင်သူသည် တရားကို မြင်၏၊ ထိုသူသည် ငါ့ကို မြင်၏။ အကြင်သူသည် ငါ့ကို မြင်၏၊ ထိုသူသည် တရားကို မြင်၏။ ဝက္ကလိ၊ တရားကို မြင်သောသူသည်သာ ငါ့ကို မြင်၏၊ ငါ့ကို မြင်သောသူသည်သာ တရားကို မြင်၏။ ဝက္ကလိ၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း၊ ရုပ်သည် မြဲသလော သို့မဟုတ် မမြဲသလော' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

‘‘Ahaṃ [Pg.26] vakkali, kiṃ te iminā pūtikāyena diṭṭhena’’ –

'ဝက္ကလိ၊ သင်သည် ဤပုပ်စပ်သော ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖူးမြော်ခြင်းဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း' -

‘‘Taṃ kiṃ maññasi vakkali, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ –

'ဝက္ကလိ၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း၊ ရုပ်သည် မြဲသလော သို့မဟုတ် မမြဲသလော' -

Aniccaṃ bhante.

မမြဲပါ အရှင်ဘုရား။

‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’–

'မမြဲသော အရာသည် ဆင်းရဲလော သို့မဟုတ် ချမ်းသာလော' -

Dukkhaṃ bhante.

ဆင်းရဲပါ အရှင်ဘုရား။

Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ ‘‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’–

မမြဲသော၊ ဆင်းရဲသော၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း သဘောရှိသော ထိုတရားကို 'ဤသည်မှာ ငါ့ဥစ္စာ ဖြစ်၏၊ ဤသည်မှာ ငါ ဖြစ်၏၊ ဤသည်မှာ ငါ၏ အတ္တ ဖြစ်၏' ဟု ရှုခြင်းငှာ လျောက်ပတ်ပါမည်လော။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.27] punapi bhagavā bhikkhū pesetvā āyasmato vakkalittherassa paggahavacanaṃ ārocāpesi. Sopi kathaṃ attano pavattiṃ bhagavato paccārocāpesi. Kathañcassa abhisamparāyo ahosi.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် နောက်တစ်ကြိမ် ရဟန်းတို့ကို စေလွှတ်၍ အရှင်ဝက္ကလိထေရ်အား ချီးမြှောက်သော စကားကို အဘယ်သို့ ကြားပြောစေသနည်း။ ထိုအရှင်ဝက္ကလိသည်လည်း မိမိ၏ အဖြစ်အပျက်ကို မြတ်စွာဘုရားအား အဘယ်သို့ ပြန်လည် လျှောက်ထားစေသနည်း။ ထို့ပြင် ထိုအရှင်၏ တမလွန်ဘဝသည် အဘယ်သို့ ဖြစ်ခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – suṇāvuso tvaṃ vakkali bhagavato vacanaṃ dvinnañca devatānaṃ, imaṃ āvuso rattiṃ dve devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yena

အဖြေ - ငါ့သျှင်၊ နာယူလော့။ 'ဝက္ကလိ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်နှင့် နတ်သားနှစ်ပါးတို့၏ စကားကို နာယူလော့။ ငါ့သျှင်၊ ယနေ့ညဉ့်ဦးယံ လွန်မြတ်သောအခါ၌ အလွန်လှပသော အဆင်းရှိသော နတ်သားနှစ်ပါးတို့သည် တစ်ခုလုံးသော ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကို လင်းထိန်စေလျက် မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးရာသို့...

Bhagavā [Pg.28] tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu, ekamantaṃ ṭhitā kho āvuso ekā devatā bhagavantaṃ etadavoca ‘vakkali bhante bhikkhu vimokkhāya cetetī’ti. Aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca ‘so hi nūna bhante suvimutto vimuccissatī’ti. Bhagavā ca taṃ āvuso vakkali evamāha ‘mā bhāyi vakkali, mā bhāyi vakkali, apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati, apāpikā kālakiriyā’ti. Evaṃ kho bhante bhagavā punapi bhikkhū pesetvā āyasmato vakkalittherassa paggahavacanaṃ ārocāpesi. Sopi bhante āyasmā tenahāvuso mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha ‘‘vakkali bhante bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno, so bhagavato pāde sirasā vandatī’’ti, evañca vadetha ‘‘rūpaṃ aniccaṃ, tāhaṃ bhante na kaṅkhāmi, yadaniccaṃ taṃ dukkhanti navicikicchāmi, yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃvāti na vicikicchāmī’’ti evamādinā bhagavato attano pavattiṃ paccārocāpesi. So hi bhante āyasmā acirapakkantesu tesu bhikkhūsu satthaṃ āharitvā vedanaṃ vikkhambhetvā mūlakammaṭṭhānaṃ ādāya sampajāno arahattaṃ sacchikatvā kālamakāsi. Evaṃ kho bhante tassa āyasmato abhisamparāyo ahosi.

မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးရာသို့ ချဉ်းကပ်ကြပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးကာ သင့်လျော်ရာ အရပ်၌ ရပ်နေကြကုန်၏။ ငါ့သျှင်၊ သင့်လျော်ရာ အရပ်၌ ရပ်တည်နေသော နတ်သားတစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရားအား 'အရှင်ဘုရား၊ ဝက္ကလိရဟန်းသည် ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်ရန် နှလုံးသွင်းလျက် ရှိပါသည်' ဟု လျှောက်ထား၏။ အခြားနတ်သားတစ်ပါးက 'အရှင်ဘုရား၊ ထိုဝက္ကလိရဟန်းသည် စင်စစ် ကောင်းစွာ လွတ်မြောက်ပြီးသူအဖြစ် လွတ်မြောက်ပါလိမ့်မည်' ဟု လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ငါ့သျှင် ဝက္ကလိအား ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏ 'ဝက္ကလိ၊ မကြောက်လင့်၊ ဝက္ကလိ၊ မကြောက်လင့်။ သင့်အား ယုတ်ညံ့ခြင်းမရှိသော သေခြင်း ဖြစ်လိမ့်မည်၊ မကောင်းသော သေခြင်း မဟုတ်သည်ကို ပြုရလိမ့်မည်' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဤသို့လျှင် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် နောက်တစ်ကြိမ် ရဟန်းတို့ကို စေလွှတ်၍ အရှင်ဝက္ကလိထေရ်အား ချီးမြှောက်သော စကားကို ကြားသိစေတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအရှင်မြတ်သည်လည်း 'ငါ့သျှင်တို့၊ သို့ဖြစ်လျှင် ငါ၏စကားဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ဦးခေါင်းဖြင့် ရှိခိုးပေးကြပါကုန်။ အရှင်ဘုရား၊ ဝက္ကလိရဟန်းသည် မကျန်းမမာ၊ ဆင်းရဲခြင်းသို့ရောက်ကာ ပြင်းထန်စွာ နာမကျန်းဖြစ်လျက် ရှိပါသည်၊ ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ဦးခေါင်းဖြင့် ရှိခိုးပါသည်ဟု လျှောက်ပေးကြပါ။ ဤသို့လည်း လျှောက်ထားကြပါကုန် - ရုပ်သည် မမြဲပါ၊ ထိုအရာ၌ တပည့်တော် ယုံမှားခြင်း မရှိပါ။ မမြဲသော တရားသည် ဆင်းရဲဖြစ်၏ဟု တွေးတောယုံမှားခြင်း မရှိပါ။ မမြဲသော၊ ဆင်းရဲသော၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း သဘောရှိသော တရား၌ တပည့်တော်အား လိုချင်တပ်မက်ခြင်း၊ စွဲမက်ခြင်း၊ ချစ်ခင်ခြင်း မရှိဟု ယုံမှားခြင်း မရှိပါ' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား မိမိ၏ ဖြစ်ပျက်ပုံကို ပြန်လည် လျှောက်ထားစေခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုရဟန်းတို့ ပြန်ကြွသွားပြီး မကြာမီပင် အရှင်ဝက္ကလိသည် လက်နက် (ဓား) ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို သတ်သော်လည်း ဝေဒနာကို ခေါင်းပါးစေလျက်၊ မူလကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်းကာ သတိသမ္ပဇဉ်နှင့်တကွ ရဟန္တာအဖြစ်ကို မျက်မှောက်ပြုပြီး စုတေတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအရှင်မြတ်၏ တမလွန်ဘဝသည် ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။

Assajisutta

အဿဇိသုတ်

Pucchā – assajisuttaṃ [Pg.33] panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ အဿဇိသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အရာဝတ္ထု၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmantaṃ assajiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante assaji ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno bhagavantaṃ etadavoca ‘‘pubbe khvāhaṃ bhante gelaññe passambhetvā passambhetvā kāyasaṅkhāre viharāmi, sohaṃ samādhiṃ nappaṭilabhāmi. Tassa mayhaṃ bhante taṃ samādhiṃ appaṭilabhato evaṃ hoti no cassāhaṃ parihāyāmī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘ye te assaji samaṇabrāhmaṇā samādhisārakā samādhisāmaññā, tesaṃ taṃ samādhiṃ appaṭilabhataṃ evaṃ hoti ‘no cassu mayaṃ parihāyāmā’ti. Taṃ kiṃ maññasi assaji, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အသက်ရှည်တော်မူသော အဿဇိထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သက်တော်ရှည် အဿဇိထေရ်သည် မကျန်းမမာ၊ ဆင်းရဲခြင်းသို့ရောက်ကာ ပြင်းထန်စွာ နာမကျန်းဖြစ်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့သည် 'အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် ယခင်က မကျန်းမမာဖြစ်ခြင်းကို ငြိမ်းအေးစေလျက် ခန္ဓာကိုယ်၏ ပြုပြင်မှု (ထွက်သက်ဝင်သက်) ကို မျှတစေကာ နေထိုင်ခဲ့ရပါသည်။ ယခုမူကား တပည့်တော်သည် သမာဓိကို မရရှိနိုင်တော့ပါ။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုသမာဓိကို မရရှိသော တပည့်တော်အား ငါသည် တရားထူးမှ ဆုတ်ယုတ်လေပြီလော ဟု စိတ်အကြံ ဖြစ်ပေါ်မိပါသည်' ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအရာဝတ္ထု၌ မြတ်စွာဘုရားသည် 'အဿဇိ၊ သမာဓိကိုသာ အနှစ်သာရပြုကုန်သော၊ သမာဓိကိုသာ အရေးကြီးဆုံးဟု မှတ်ထင်ကုန်သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့အား ထိုသမာဓိကို မရရှိကြကုန်လျှင် ငါတို့သည် တရားမှ ဆုတ်ယုတ်ကြလေပြီလော ဟု ဤသို့ စိတ်အကြံ ဖြစ်ပေါ်တတ်စမြဲ ဖြစ်၏။ အဿဇိ၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း၊ ရုပ်သည် မြဲသလော သို့မဟုတ် မမြဲသလော' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Khemakasutta

ခေမကသုတ်

Pucchā – khemakasuttaṃ [Pg.36] panāvuso kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ခေမကသုတ်ကိုမူကား ဘယ်အရပ်၌ မည်သူတို့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အရာဝတ္ထု၌ မည်သူက အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – kosambiyaṃ bhante sambahule there bhikkhū ārabbha āyasmatā khemakattherena bhāsitaṃ. Sambahulā bhante therā bhikkhū āyasmantaṃ dāsakaṃ pesetvā catukkhattuṃ āyasmantaṃ khemakaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ gelaññakāraṇañca dhammañca pucchiṃsu[Pg.37], tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘pañcime āvuso upādānakkhandhā vuttā bhagavatā. Seyyathidaṃ, rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho, imesu khvāhaṃ āvuso pañcasu upādānakkhandhesu na kiñci attaṃ vā attaniyaṃ vā samanupassāmī’’ti evamādinā bhante āyasmatā khemakattherena bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ကောသမ္ဘီပြည်၌ များစွာသော မထေရ်မြတ်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ သက်တော်ရှည် ခေမကမထေရ်က ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ များစွာသော မထေရ်မြတ်တို့သည် သက်တော်ရှည် ဒါသကကို စေလွှတ်၍ မကျန်းမမာ၊ ဆင်းရဲခြင်းသို့ရောက်ကာ ပြင်းထန်စွာ နာမကျန်းဖြစ်နေသော သက်တော်ရှည် ခေမကအား လေးကြိမ်တိုင်တိုင် ကျန်းမာရေး အခြေအနေနှင့် တရားစကားတို့ကို မေးမြန်းစေခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအရာဝတ္ထု၌ 'ငါ့သျှင်တို့၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့ကို ဟောကြားတော်မူအပ်၏။ ၎င်းတို့မှာ ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သညုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ငါ့သျှင်တို့၊ ငါသည် ဤဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့၌ 'ငါ' ဟူ၍သော်လည်းကောင်း၊ 'ငါ့ဥစ္စာ' ဟူ၍သော်လည်းကောင်း တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှုမြင်ပါ' စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ သက်တော်ရှည် ခေမကမထေရ်က ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.40] tattha āyasmā khemako uttari dhammadesanaṃ pavaḍḍhetvā vitthārena therānaṃ bhikkhūnaṃ desesi. Kīdiso ca nesaṃ dhammadesakadhammappaṭiggāhakānaṃ dhammadesanāya ānisaṃso adhigato.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုအရပ်၌ အရှင်ခေမကသည် ထက်ဆင့်၍ တရားဒေသနာကို တိုးပွားစေလျက် မထေရ်မြတ်တို့အား အကျယ်တဝင့် အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။ တရားဟောကြားသောသူနှင့် တရားနာယူသောသူတို့အား ထိုတရားဒေသနာတော်ကြောင့် အဘယ်ကဲ့သို့သော အကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိခဲ့ကြပါသနည်း။

Vissajjanā – catutthe bhante vāre āyasmā khemako ‘‘alaṃ āvuso dāsaka kiṃ imāya sandhāvanikāya, āharāvuso daṇḍaṃ, ahameva therānaṃ santikaṃ gamissāmī’’ti daṇḍamolubbha āyasmā khemako yena therā bhikkhū tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā therehi bhikkhūhi pucchito ‘‘nakhvāhaṃ āvuso rūpaṃ asmīti vadāmi, napi aññatra rūpā asmīti vadāmi. Na khvāhaṃ āvuso vedanaṃ asmīti vadāmi, napi aññatra vedanā asmīti vadāmī’’ti evamādinā bhante āyasmā khemako uttaripi dhammadesanaṃ pavaḍḍhetvā vitthārena desesi. Imasmiñca pana bhante veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne saṭṭhimattānaṃ therānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsu āyasmatoca khemakassa. Evaṃ kho bhante tesaṃ therānaṃ dhammadesakadhammappaṭiggāhakānaṃ dhammābhisamayo ahosi.

အဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက်တွင် အရှင်ခေမကသည် “တန်ပါပြီ ငါ့သျှင်ဒါသက၊ ဤသို့ အသွားအပြန် ပြေးလွှားနေခြင်းဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ တောင်ဝှေးကို ဆောင်ခဲ့လော့၊ ငါကိုယ်တိုင်ပင် မထေရ်တို့ထံသို့ သွားမည်” ဟု ဆိုကာ တောင်ဝှေးကို ထောက်လျက် မထေရ်မြတ်တို့ရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ပါသည်။ ချဉ်းကပ်ပြီးနောက် မထေရ်မြတ်တို့က မေးမြန်းသဖြင့် “ငါ့သျှင်တို့... ငါသည် ရုပ်ကို ‘ငါဖြစ်၏’ ဟု မပြောဆိုပါ၊ ရုပ်မှတစ်ပါး အခြား၌လည်း ‘ငါဖြစ်၏’ ဟု မပြောဆိုပါ။ ငါ့သျှင်တို့... ငါသည် ဝေဒနာကို ‘ငါဖြစ်၏’ ဟု မပြောဆိုပါ၊ ဝေဒနာမှတစ်ပါး အခြား၌လည်း ‘ငါဖြစ်၏’ ဟု မပြောဆိုပါ” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ခေမကသည် အထက်ထက်သို့ တရားဒေသနာကို တိုးပွားစေလျက် အကျယ်တဝင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့သော ဝေယျာကရဏတရားဒေသနာကို ဟောကြားတော်မူစဉ်အခါ၌ သက်ကြီးဝါကြီး မထေရ်မြတ် ခြောက်ကျိပ် (၆၀) ခန့်တို့၏ စိတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ အရှင်ခေမက၏ စိတ်သည်လည်းကောင်း စွဲလမ်းမှုမရှိဘဲ အာသဝေါတရားတို့မှ လွတ်မြောက်တော်မူကြပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် တရားဟောကြားတော်မူသော မထေရ်နှင့် တရားနာယူကြသော ထိုမထေရ်မြတ်တို့အား တရားထူးကို သိမြင်ခြင်း (ဓမ္မာဘိသမယ) ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသည်။

Channasutta

ဆန္နသုတ်

Pucchā – channasuttaṃ [Pg.44] panāvuso kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး။ ။ ငါ့သျှင်... ဆန္နသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သူက၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – kosambiyaṃ bhante āyasmantaṃ channattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante channatthero āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca ‘‘ovadatu maṃ āyasmā ānando, anusāsatu maṃ āyasmā ānando, karotu me āyasmā ānando dhammiṃ kathaṃ, yathāhaṃ dhammaṃ passeyya’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sammukhā me taṃ āvuso channa bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ kaccānagottaṃ bhikkhuṃ ovadantassa, dvayanissito khvāyaṃ kaccāna loko yebhuyyena atthitañceva natthitañca, lokasamudayaṃ kho kaccāna yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke natthitā, sā na hotī’’ti evamādinā bhante āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ.

အဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ကောသမ္ဗီပြည်၌ အရှင်ဆန္နမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ဆန္နမထေရ်သည် အရှင်အာနန္ဒာအား “အရှင်အာနန္ဒာသည် တပည့်တော်ကို ဆုံးမတော်မူပါ၊ အရှင်အာနန္ဒာသည် တပည့်တော်ကို အဖန်ဖန်ညွှန်ကြားတော်မူပါ၊ တပည့်တော် တရားကို မြင်နိုင်မည့် တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဓမ္မဘဏ္ဍာစိုး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်က “ငါ့သျှင်ဆန္န... မြတ်စွာဘုရားသည် ကစ္စာနဂေါတ္တရဟန်းအား ဆုံးမတော်မူစဉ်အခါက ‘ကစ္စာန... ဤလောကသည် များသောအားဖြင့် ရှိသည်ဟူသော အစွန်း၊ မရှိဟူသော အစွန်း နှစ်မျိုးကို မှီဝဲနေ၏၊ ကစ္စာန... လောက၏ ဖြစ်ကြောင်း (သမုဒယ) ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မှန်ကန်သော ပညာဖြင့် ရှုမြင်သောသူအား လောက၌ မရှိဟူသောအယူသည် မဖြစ်ပေါ်ပေ’ ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်မှ ငါကိုယ်တိုင် ကြားနာခဲ့ရပါသည်၊ ကိုယ်တိုင် ခံယူခဲ့ရပါသည်” စသည်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Ovadatu [Pg.46] maṃ āyasmā ānando, anusāsatu maṃ āyasmā ānando.

အရှင်အာနန္ဒာသည် တပည့်တော်ကို ဆုံးမတော်မူပါ၊ အရှင်အာနန္ဒာသည် တပည့်တော်ကို အဖန်ဖန်ညွှန်ကြားတော်မူပါ။

Pupphasutta

ပုပ္ဖသုတ်

Pucchā – tenāvuso…pe… [Pg.47] sammāsambuddhena khandhavaggasaṃyutte pupphavagge pupphasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ပုပ္ဖဝဂ်၌ ပုပ္ဖသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘nāhaṃ bhikkhave lokena vivadāmi, lokova mayā vivadati, na bhikkhave dhammavādī [Pg.48] kenaci lokasmiṃ vivadati, yaṃ bhikkhave natthi sammataṃ loke paṇḍitānaṃ, ahampitaṃ ‘‘natthī’’ti vadāmi, yaṃ bhikkhave atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, ahampitaṃ ‘‘atthī’’ti vadāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများစုကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့... ငါသည် လောကနှင့် မငြင်းခုံ၊ လောကကသာ ငါနှင့် ငြင်းခုံ၏။ ရဟန်းတို့... တရားကို ဟောကြားသောသူသည် လောက၌ မည်သူနှင့်မျှ မငြင်းခုံပေ။ ရဟန်းတို့... လောက၌ ပညာရှိတို့က မရှိဟု သမုတ်အပ်သောအရာကို ငါသည်လည်း ‘မရှိ’ ဟု ဆို၏၊ ရဟန်းတို့... လောက၌ ပညာရှိတို့က ရှိ၏ဟု သမုတ်အပ်သောအရာကို ငါသည်လည်း ‘ရှိ၏’ ဟု ဆို၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Nāhaṃ bhikkhave lokena vivadāmi.

ရဟန်းတို့... ငါသည် လောကနှင့် မငြင်းခုံ။

Na bhikkhave dhammavādī kenaci lokasmiṃ vivadati.

ရဟန်းတို့... တရားကို ဟောကြားသောသူသည် လောက၌ မည်သူနှင့်မျှ မငြင်းခုံပေ။

Pheṇapiṇḍūpamasutta

ဖေဏပိဏ္ဍူပမသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.51] āvuso pheṇapiṇḍūpamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုခန္ဓဝဂ်၌ပင်လျှင် ဖေဏပိဏ္ဍူပမသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – ayujjhāyaṃ bhante gaṅgāya nadiyā tīre sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘seyyathāpi bhikkhave ayaṃ gaṅgā nadī mahantaṃ pheṇapiṇḍaṃ āvaheyya, tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya, tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya, kiṃ siyā bhikkhave pheṇapiṇḍe sāro. Evameva kho bhikkhave yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃvā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati, tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati, kiñhi siyā bhikkhave rūpe sāro’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ အယုဇ္ဈယတိုင်း ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းနား၌ ရဟန်းအများစုကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့... ဥပမာအားဖြင့် ဤဂင်္ဂါမြစ်သည် ကြီးစွာသော ရေမြှုပ်အစုကို သယ်ဆောင်လာရာ၊ မျက်စိအမြင်ရှိသောသူသည် ထိုရေမြှုပ်စုကို ကြည့်ရှုရာ၏၊ စူးစိုက်ဆင်ခြင်ရာ၏၊ အသင့်အတင့် နှလုံးသွင်းလျက် စုံစမ်းစစ်ဆေးရာ၏။ ထိုသို့ ကြည့်ရှု၊ စူးစိုက်ဆင်ခြင်၊ အသင့်အတင့် နှလုံးသွင်း၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးသော ထိုသူအား ထိုရေမြှုပ်စုသည် ဆိတ်သုဉ်းသည်သာလျှင် ထင်ရှားရာ၏၊ အချည်းနှီးသာလျှင် ထင်ရှားရာ၏၊ အနှစ်သာရမရှိသည်သာလျှင် ထင်ရှားရာ၏။ ရဟန်းတို့... ရေမြှုပ်စု၌ အဘယ်နှစ်သာရ ရှိနိုင်အံ့နည်း။ ရဟန်းတို့... ထို့အတူပင် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်လည်းဖြစ်သော၊ အတွင်း၊ အပြင်လည်းဖြစ်သော၊ ကြမ်းတမ်းသည်၊ နုနယ်သည်လည်းဖြစ်သော၊ ယုတ်ညံ့သည်၊ မြတ်သည်လည်းဖြစ်သော၊ အဝေး၊ အနီး၌ ရှိသည်လည်းဖြစ်သော ရုပ်တစ်မျိုးမျိုးကို ရဟန်းသည် ကြည့်ရှု၏၊ စူးစိုက်ဆင်ခြင်၏၊ အသင့်အတင့် နှလုံးသွင်းလျက် စုံစမ်းစစ်ဆေး၏။ ထိုသို့ ကြည့်ရှု၊ စူးစိုက်ဆင်ခြင်၊ အသင့်အတင့် နှလုံးသွင်း၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးသော ထိုရဟန်းအား ထိုရုပ်သည် ဆိတ်သုဉ်းသည်သာလျှင် ထင်ရှား၏၊ အချည်းနှီးသာလျှင် ထင်ရှား၏၊ အနှစ်သာရမရှိသည်သာလျှင် ထင်ရှား၏။ ရဟန်းတို့... ရုပ်၌ အဘယ်နှစ်သာရ ရှိနိုင်အံ့နည်း” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pheṇapiṇḍūpamaṃ [Pg.54] rūpaṃ, vedanā pubbuḷupamā;

Marīcikūpamā saññā, saṅkhārā kadalūpamā;

Māyūpamañca viññāṇaṃ, desitādiccabandhunā;

ရုပ်သည် ရေမြှုပ်နှင့်တူ၏၊ ဝေဒနာသည် ရေပွက်နှင့်တူ၏၊ သညာသည် တံလျှပ်နှင့်တူ၏၊ သင်္ခါရတို့သည် ငှက်ပျောတုံးနှင့်တူကုန်၏၊ ဝိညာဉ်သည် မျက်လှည့်နှင့်တူ၏ဟု နေမင်း၏အနွယ်တော် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပြီ။

Yathā yathā nijjhāyati, yoniso upaparikkhati;

Rittakaṃ tucchakaṃ hoti, yo naṃ passati yoniso.

အကြင်အကြင်အတိုင်း စူးစိုက်ဆင်ခြင်၏၊ အသင့်အတင့် နှလုံးသွင်း၍ စုံစမ်းစစ်ဆေး၏၊ အကြင်သူသည် ထိုတရားစုကို အသင့်အတင့် နှလုံးသွင်းလျက် ရှုမြင်၏၊ ထိုသူအား ထိုတရားစုသည် ဆိတ်သုဉ်းသည်၊ အချည်းနှီး ဖြစ်သည်သာ ဖြစ်၏။

Imañca [Pg.55] kāyaṃ ārabbha, bhūripaññena desitaṃ;

Pahānaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ, rūpaṃ passatha chaḍḍitaṃ.

ကြီးမြတ်သော ပညာရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဤကိုယ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သော တရားသုံးပါးကို စွန့်ပယ်ခြင်းကြောင့် အစွန့်ပစ်ခံရသော ရုပ်အလောင်းကို ကြည့်ရှုကြလော့။

Āyu usmāca viññāṇaṃ, yadā kāyaṃ jahantimaṃ;

Apaviddho tadā seti, parabhattaṃ acetanaṃ.

သက်တမ်းလည်းကောင်း၊ နွေးထွေးမှု 'တေဇော' ဓာတ်လည်းကောင်း၊ ဝိညာဉ်လည်းကောင်း အကြင်အခါ၌ ဤကိုယ်ကို စွန့်ပစ်ကုန်၏၊ ထိုအခါ၌ ဤကိုယ်သည် အသိစိတ်မရှိဘဲ သူတစ်ပါးတို့၏ အစာဖြစ်လျက် စွန့်ပစ်အပ်သည်ဖြစ်၍ လဲလျောင်းနေရရှာ၏။

Etādisāyaṃ santāno, māyāyaṃ bālalāpinī;

Vadhako esa akkhāto, sāro ettha na vijjati.

ဤသို့ သဘောရှိသော ခန္ဓာအစဉ်သည် လူမိုက်တို့ကို လှည့်စားတတ်သော မျက်လှည့်နှင့်တူ၏၊ ဤခန္ဓာကိုယ်ကို သတ်ဖြတ်တတ်သော လူသတ်သမားဟူ၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပြီ၊ ဤခန္ဓာကိုယ်၌ အနှစ်သာရသည် မရှိပေ။

Evaṃ khandhe avekkheyya, bhikkhu āraddhavīriyo;

Divā vā yadi vā rattiṃ, sampajāno paṭissato.

ထက်သန်သော လုံ့လရှိသော၊ သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိသော၊ သတိနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် နေ့၌ဖြစ်စေ၊ ည၌ဖြစ်စေ ဤသို့လျှင် ခန္ဓာတို့ကို အဖန်ဖန် ရှုဆင်ခြင်ရာ၏။

Jaheyya sabbasaṃyogaṃ, kareyya saraṇattano;

Careyyādittasīsova, patthayaṃ accutaṃ padaṃ.

ခပ်သိမ်းသော သံယောဇဉ်တို့ကို စွန့်ပယ်ရာ၏၊ မိမိ၏ ကိုးကွယ်ရာကို ပြုရာ၏၊ မပြောင်းလဲသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို တောင့်တလျက် ဦးခေါင်း၌ မီးလောင်နေသောသူကဲ့သို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်ရာ၏။

Dutiyadhammakatikasutta

ဒုတိယဓမ္မကထိကသုတ်

Pucchā – tattheva āvuso dhammakathikavagge dutiyadhammakathikasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုခန္ဓဝဂ်၌ပင်လျှင် ဓမ္မကထိကဝဂ်၌ ဒုတိယဓမ္မကထိကသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññatamo bhante bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca ‘‘dhammakathiko dhammakathikoti bhante vuccati, kittāvatā nu kho bhante dhammakathiko hoti, kittāvatā dhammānudhammappaṭipanno hoti, kittāvatā diṭṭhadhammanibbānappatto hotī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘rūpassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ရဟန်းတစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား... ‘ဓမ္မကထိက ဓမ္မကထိက’ ဟု ပြောဆိုကြပါသည်။ အရှင်ဘုရား... အဘယ်မျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် ဓမ္မကထိက ဖြစ်ပါသနည်း၊ အဘယ်မျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် တရားအားလျော်သော တရားကို ကျင့်သောသူ ဖြစ်ပါသနည်း၊ အဘယ်မျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်သောသူ ဖြစ်ပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ “ရဟန်း... ရုပ်၏ ငြီးငွေ့ခြင်းငှာ၊ စွဲမက်မှုကင်းခြင်းငှာ၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းငှာ တရားဟောကြားအံ့၊ ထိုရဟန်းကို ‘ဓမ္မကထိကရဟန်း’ ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်လှပေ၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Sīlavantasutta, sutavantasutta

သီလဝန္တသုတ်၊ သုတဝန္တသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.57] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi saṃgītaṃ sīlavantasuttañca sutavantasuttañca kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုခန္ဓဝဂ်၌ပင်လျှင် ရှေးဟောင်းသံဃာ့မဟာထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော သီလဝန္တသုတ်နှင့် သုတဝန္တသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သူက၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – bārāṇasiyaṃ [Pg.58] bhante āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ. Āyasmā bhante mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca ‘‘sīlavatāvuso sāriputta bhikkhunā katame dhammā yoniso manasikātabbā. Sutāvatāvuso sāriputta bhikkhunā katame dhammā yoniso manasikātabbā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sīlavatāvuso koṭṭhika bhikkhunā, sutāvatāvuso koṭṭhika bhikkhunā pañcupādānakkhandhā aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato yoniso manasikātabbā’’ti evamādinā āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ဗာရာဏသီပြည်၌ အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ တရားစစ်သူကြီး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကသည် ညနေချမ်းအချိန်၌ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းရာမှ ထတော်မူ၍ အရှင်သာရိပုတ္တရာ ရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် အရှင်သာရိပုတ္တရာအား ဤသို့ လျှောက်ထားပါသည် - “ငါ့သျှင် သာရိပုတ္တရာ၊ သီလရှိသော ရဟန်းသည် အဘယ်တရားတို့ကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ နှလုံးသွင်းအပ်ပါသနည်း။ ငါ့သျှင် သာရိပုတ္တရာ၊ အကြားအမြင်ရှိသော ရဟန်းသည် အဘယ်တရားတို့ကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ နှလုံးသွင်းအပ်ပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ငါ့သျှင် ကောဋ္ဌိက၊ သီလရှိသော ရဟန်းသည်လည်းကောင်း၊ ငါ့သျှင် ကောဋ္ဌိက၊ အကြားအမြင်ရှိသော ရဟန်းသည်လည်းကောင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို အနိစ္စအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရောဂါအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အနာအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ငြောင့်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘေးအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အာဗာဓအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပျက်စီးတတ်သောတရားအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဆိတ်သုဉ်းသောအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အနတ္တအားဖြင့်လည်းကောင်း သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ နှလုံးသွင်းအပ်ပါသည်” ဟု စသည်ဖြင့် တရားစစ်သူကြီး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Rādhasaṃyutta

ရာဓသံယုတ်။

Sattasutta

သတ္တသုတ်။

Pucchā – rādhasaṃyutte [Pg.61] panāvuso dutiyaṃ sattasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ရာဓသံယုတ်၌ ဒုတိယမြောက်ဖြစ်သော သတ္တသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့်၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ rādhattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante rādhatthero bhagavantaṃ etadavoca ‘‘satto sattoti bhante vuccati, kittāvatā nu kho bhante sattoti vuccatī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘rūpe kho rādha yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā, tatra satto tatra visatto, tasmā sattoti vuccatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်ရာဓထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ရာဓထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားပါသည် - “အရှင်ဘုရား၊ သတ္တဝါ သတ္တဝါ ဟု ပြောဆိုကြပါသည်၊ အဘယ်မျှသော အတိုင်းအရှည်ဖြင့် သတ္တဝါဟု ဆိုအပ်ပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ရာဓ၊ ရုပ်၌ ဖြစ်စေ၊ (ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဉ်၌ ဖြစ်စေ) အကြင်အလိုဆန္ဒ၊ အကြင်တပ်မက်မှု၊ အကြင်နှစ်သက်မှု၊ အကြင်တဏှာသည် ရှိ၏။ ထိုတရား၌ ကပ်ငြိအပ်၏၊ ပြင်းစွာ ကပ်ငြိအပ်၏၊ ထို့ကြောင့် သတ္တဝါဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏” ဟု စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Diṭṭhisaṃyutta

ဒိဋ္ဌိသံယုတ်။

Soattāsutta

သောအတ္တာသုတ်။

Pucchā – diṭṭhisaṃyutte [Pg.63] panāvuso tatiyaṃ saṃgītaṃ soattā suttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ဒိဋ္ဌိသံယုတ်၌ တတိယမြောက် သင်္ဂါယနာတင်အပ်သော သောအတ္တာသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘kismiṃ nu kho bhikkhave sati kiṃ upādāya kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati so attā so loko so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ အဘယ်တရားရှိသော်၊ အဘယ်တရားကို စွဲလမ်း၍၊ အဘယ်တရားကို ပြင်းစွာ သက်ဝင်လျက် ‘ထိုအတ္တသည် ထိုလောက ဖြစ်၏၊ ထိုငါသည် သေလွန်ပြီးနောက် မြဲသော၊ ခိုင်ခံ့သော၊ အမြဲတည်သော၊ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲခြင်းမရှိသော တရားရှိသူ ဖြစ်လတ္တံ့’ ဟု ဤသို့သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည် ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း” ဟု စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Natthidinnasutta

နတ္ထိဒိန္နသုတ်။

Pucchā – tattheva [Pg.65] āvuso pañcamaṃ natthidinnasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုဒိဋ္ဌိသံယုတ်၌ပင် ငါးခုမြောက်ဖြစ်သော နတ္ထိဒိန္နသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘kismiṃ nu kho bhikkhave sati kiṃ upādāya kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ပင် ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ အဘယ်တရားရှိသော်၊ အဘယ်တရားကို စွဲလမ်း၍၊ အဘယ်တရားကို ပြင်းစွာ သက်ဝင်လျက် ‘ပေးလှူအပ်သော အလှူသည် အကျိုးမရှိ၊ ပူဇော်အပ်သော အလှူသည် အကျိုးမရှိ၊ ဧည့်သည်တို့အား ပေးလှူအပ်သော အလှူသည် အကျိုးမရှိ၊ ကောင်းစွာ ပြုအပ် မကောင်းသဖြင့် ပြုအပ်သော ကံတို့၏ အကျိုးဝိပါတ်သည် မရှိ’ ဟု ဤသို့သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည် ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း” ဟု စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Okkantasaṃyutta

ဩက္ကန္တသံယုတ်။

Cakkhusutta

စက္ခုသုတ်။

Pucchā – okkantasaṃyutte [Pg.66] panāvuso paṭhamaṃ cakkhusuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ဩက္ကန္တသံယုတ်၌ ပထမဆုံးဖြစ်သော စက္ခုသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ [Pg.67] bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘cakkhuṃ bhikkhave aniccaṃ vipariṇāmi aññathābhāvi. Sotaṃ. Ghānaṃ. Jivhaṃ. Kāyo. Mano anicco vipariṇāmī aññathābhāvī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ စက္ခုသည် မမြဲ၊ ဖောက်ပြန်တတ်သော သဘောရှိ၏၊ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာသို့ ရောက်တတ်သော သဘောရှိ၏။ သောတသည်...။ ဃာနသည်...။ ဇိဝှါသည်...။ ကာယသည်...။ မနသည် မမြဲ၊ ဖောက်ပြန်တတ်သော သဘောရှိ၏၊ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာသို့ ရောက်တတ်သော သဘောရှိ၏” ဟု စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Sāriputtasaṃyutta

သာရိပုတ္တသံယုတ်။

Sucimukhīsutta

သုစိမုခီသုတ်။

Pucchā – sāriputtasaṃyutte [Pg.68] panāvuso dasamaṃ sucimukhīsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ သာရိပုတ္တသံယုတ်၌ တစ်ဆယ်မြောက်ဖြစ်သော သုစိမုခီသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့်၊ မည်သူက မည်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante sucimukhiṃ paribbājikaṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ. Sucimukhī bhante paribbājikā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca ‘‘kiṃ nu kho samaṇa adhomukho bhuñjasī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘na khvāhaṃ bhagini adhomukho bhuñjāmī’’ti evamādinā paṭikkhipitvā ‘‘ye hi keci bhagini samaṇabrāhmaṇā vatthuvijjā tiracchānavijjāya micchājīvena jīvikaṃ kappenti, ime vuccanti bhagini samaṇabrāhmaṇā adhomukhā bhuñjantī’’ti evamādinā āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ သုစိမုခီပရိဗိုဇ်မကို အကြောင်းပြု၍ တရားစစ်သူကြီး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သုစိမုခီပရိဗိုဇ်မသည် အရှင်သာရိပုတ္တရာအား “အရှင်သမဏ၊ အောက်သို့ မျက်နှာမူ၍ စားသနည်း” ဟု ဤသို့ မေးမြန်းပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “နှမ၊ ငါသည် အောက်သို့ မျက်နှာမူ၍ မစားပါ” ဟု ငြင်းပယ်တော်မူ၍ “နှမ၊ အကြင်သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် မြေကြန်အတတ်တည်းဟူသော ဖီလာအတတ်ဖြင့် မှားယွင်းသော အသက်မွေးမှုဖြင့် အသက်မွေးကြကုန်၏၊ နှမ၊ ဤသမဏဗြာဟ္မဏတို့ကို အောက်သို့ မျက်နှာမူ၍ စားကြသူများဟု ဆိုအပ်ကုန်၏” ဟု စသည်ဖြင့် တရားစစ်သူကြီး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Kiṃ [Pg.69] nu kho samaṇa adho mukho bhuñjasi.

“အရှင်သမဏ၊ အောက်သို့ မျက်နှာမူ၍ စားသနည်း။”

Na khvāhaṃ bhagini adhomukho bhuñjāmi.

“နှမ၊ ငါသည် အောက်သို့ မျက်နှာမူ၍ မစားပါ။”

Tena hi samaṇa ubbhamukho bhuñjasi.

“သို့ဖြစ်လျှင် အရှင်သမဏ၊ အထက်သို့ မျက်နှာမူ၍ စားသနည်း။”

Na khvāhaṃ bhagini ubbhamukho bhuñjāmi.

“နှမ၊ ငါသည် အထက်သို့ မျက်နှာမူ၍ မစားပါ။”

Saḷāyatanavaggasaṃyuttapāḷi

သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ။

Ajjhattāniccasutta, bāhirasutta

အဇ္ဈတ္တာနိစ္စသုတ်၊ ဗာဟိရာနိစ္စသုတ်။

Pucchā – tenāvuso [Pg.73] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena saḷāyatanavaggasaṃyutte paṭhamaṃ ajjhattāniccasuttañca catutthaṃ bāhirāniccasuttañca kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ သဗ္ဗညုဘုရားရှင်သည် သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ်၌ ပထမဆုံးဖြစ်သော အဇ္ဈတ္တာနိစ္စသုတ်နှင့် စတုတ္ထမြောက်ဖြစ်သော ဗာဟိရာနိစ္စသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘cakkhuṃ bhikkhave aniccaṃ, yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ, yaṃ dukkhaṃ tadanattā, yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabba’’nti evamādināca. ‘‘Rūpā bhikkhave aniccā. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ, yaṃ dukkhaṃ tadanattā, yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’’ti ca evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ စက္ခုသည် မမြဲ၊ မမြဲသော တရားသည် ဆင်းရဲ၏၊ ဆင်းရဲသော တရားသည် အတ္တမဟုတ်၊ အတ္တမဟုတ်သော တရားကို ‘ဤတရားသည် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်၊ ဤတရားသည် ငါမဟုတ်၊ ဤတရားသည် ငါ၏အတ္တမဟုတ်’ ဟု ဤသို့ ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သော ပညာဖြင့် ရှုအပ်၏” ဟု စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ “ရဟန်းတို့၊ ရုပ်တရားတို့သည် မမြဲကုန်။ မမြဲသော တရားသည် ဆင်းရဲ၏၊ ဆင်းရဲသော တရားသည် အတ္တမဟုတ်၊ အတ္တမဟုတ်သော တရားကို ‘ဤတရားသည် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်၊ ဤတရားသည် ငါမဟုတ်၊ ဤတရားသည် ငါ၏အတ္တမဟုတ်’ ဟု ရှုအပ်၏” ဟု စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Sabbavagga

သဗ္ဗဝဂ်။

Ādittasutta

အာဒိတ္တသုတ်။

Pucchā – tatthāvuso [Pg.74] sabbavagge chaṭṭhaṃ ādittasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုသဗ္ဗဝဂ်၌ ဆဋ္ဌမမြောက်ဖြစ်သော အာဒိတ္တသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – gayāyaṃ [Pg.75] bhante gayāsīse purāṇajaṭilaṃ bhikkhusahassaṃ ārabbha ‘‘sabbaṃ bhikkhave ādittaṃ, kiñca bhikkhave sabbaṃ ādittaṃ. Cakkhu bhikkhave ādittaṃ, rūpā ādittā, cakkhuviññāṇaṃ ādittaṃ, cakkhusamphasso āditto, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati, vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃvā, tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ. Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittanti vadāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ဂယာသီသဦး၌ ရသေ့ဟောင်းဖြစ်သော ရဟန်းတစ်ထောင်ကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ ခပ်သိမ်းသော တရားသည် ပူလောင်၏၊ ရဟန်းတို့၊ အဘယ်ခပ်သိမ်းသော တရားသည် ပူလောင်သနည်း။ ရဟန်းတို့၊ စက္ခုသည် ပူလောင်၏၊ ရုပ်တရားတို့သည် ပူလောင်ကုန်၏၊ စက္ခုဝိညာဉ်သည် ပူလောင်၏၊ စက္ခုသမ္ဖဿသည် ပူလောင်၏၊ စက္ခုသမ္ဖဿလျှင် အကြောင်းရှိသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ခံစားမှု သုခသော်လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခသော်လည်းကောင်း၊ အဒုက္ခမသုခသော်လည်းကောင်း ရှိ၏၊ ထိုခံစားမှုသည်လည်း ပူလောင်၏။ အဘယ်ကြောင့် ပူလောင်သနည်း။ ရာဂမီး၊ ဒေါသမီး၊ မောဟမီးတို့ကြောင့် ပူလောင်၏၊ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း ဇာတိ၊ အိုရခြင်း ဇရာ၊ သေရခြင်း မရဏ၊ စိုးရိမ်ရခြင်း သောက၊ ငိုကြွေးရခြင်း ပရိဒေဝ၊ ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်း ဒုက္ခ၊ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း ဒေါမနဿ၊ ပြင်းစွာ ပူပန်ရခြင်း ဥပါယာသတို့ကြောင့် ပူလောင်၏ဟု ငါဆို၏” ဟု စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Migajālavagga

မိဂဇာလဝဂ်။

Paṭhama migajālasutta

ပထမ မိဂဇာလသုတ်။

Pucchā – migajālavagge [Pg.76] āvuso paṭhamamigajālasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင် မိဂဇာလဝဂ်၌ ပထမမိဂဇာလသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အမှုကိစ္စကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ [Pg.77] bhante āyasmantaṃ migajālattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante migajālatthero bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ekavihārī ekavihārīti bhante vuccati, kittāvatānukho bhante ekavihārī hoti, kittāvatāca pana sadutiyavihārī hotī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘santi kho migajāla cakkhuviññeyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati, tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī, nandiyā sati sārāgo hoti, sārāge sati saṃyogo hoti, nandisaṃyojanasaṃyutto kho migajāla bhikkhu sadutiyavihārīti vuccatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်မိဂဇာလမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်မိဂဇာလမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ ‘တစ်ယောက်တည်း နေသူ၊ တစ်ယောက်တည်း နေသူ’ ဟု ဆိုအပ်ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား အဘယ်မျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် တစ်ယောက်တည်း နေသူ ဖြစ်ပါသနည်း၊ အဘယ်မျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် အဖော်ရှိသူ (နှစ်ယောက်တွဲ နေသူ) ဖြစ်ပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအမှုကိစ္စ၌ “မိဂဇာလ၊ မျက်စိဖြင့် သိအပ်ကုန်သော အလိုရှိအပ်၊ နှစ်သက်အပ်၊ နှလုံးမွေ့လျော်အပ်၊ ချစ်ခင်ဖွယ်သဘောရှိကုန်သော ကာမနှင့်စပ်ယှဉ်သော တပ်မက်ဖွယ်ဖြစ်ကုန်သော ရူပါရုံတို့သည် ရှိကုန်၏။ ထိုရူပါရုံကို ရဟန်းသည် လွန်စွာနှစ်သက်အံ့၊ ချီးမွမ်းအံ့၊ စွဲလမ်း၍ တည်အံ့၊ ထိုသို့ လွန်စွာနှစ်သက်၊ ချီးမွမ်း၊ စွဲလမ်း၍ တည်သော ထိုရဟန်းအား နှစ်သက်မှု ‘နန္ဒီ’ သည် ဖြစ်ပေါ်၏။ နှစ်သက်မှု ‘နန္ဒီ’ ရှိသော် ပြင်းထန်သော တပ်မက်မှု ‘သာရာဂ’ ဖြစ်၏။ ပြင်းထန်သော တပ်မက်မှု ‘သာရာဂ’ ရှိသော် စွဲမြဲစွာယှဉ်မှု ‘သံယောဂ’ ဖြစ်၏။ မိဂဇာလ၊ နှစ်သက်မှုသံယောဇဉ်ဖြင့် ယှဉ်စပ်သော ရဟန်းကို ‘အဖော်ရှိသူ (နှစ်ယောက်တွဲ နေသူ)’ ဟု ဆိုအပ်၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။

Paṭhama chaphassāyatanasutta

ပထမ ဆဖဿာယတနသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.79] navamaṃ saṃgītaṃ paṭhamachaphassāyatanasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ထိုဝဂ်၌ပင် ကိုးခုမြောက် သံဂါယနာတင်အပ်သော ပထမဆဖဿာယတနသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘yo hi koci vikkhave bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti, avusitaṃ tena brahmacariyaṃ, ārakā so imasmā dhammavinayā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ အကြင်ရဟန်းသည် ဖဿာယတန ခြောက်ပါးတို့၏ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ချုပ်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ သာယာဖွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ အပြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ထွက်မြောက်ရာကိုလည်းကောင်း ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိ၊ ထိုရဟန်းသည် မြတ်သော အကျင့် ‘ဗြဟ္မစရိယ’ ကို ကျင့်သုံးပြီးသည်မမည်၊ ထိုရဟန်းသည် ဤသာသနာတော် ‘ဓမ္မဝိနယ’ မှ အလှမ်းဝေးလှ၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။

Ahaṃ [Pg.80] hi bhante channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāmi.

အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ဖဿာယတန ခြောက်ပါးတို့၏ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ချုပ်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ သာယာဖွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ အပြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ထွက်မြောက်ရာကိုလည်းကောင်း ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိပါပေ။

Cakkhuṃ [Pg.81] etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti samanupassasi.

“မျက်စိကို ‘ဤမျက်စိသည် ငါ့ဥစ္စာဖြစ်၏၊ ဤမျက်စိသည် ငါဖြစ်၏၊ ဤမျက်စိသည် ငါ၏အတ္တဖြစ်၏’ ဟု ရှုသလော။”

No hetaṃ bhante.

“အရှင်ဘုရား၊ ထိုသို့ မဟုတ်ပါပေ။”

Ettha ca te bhikkhu cakkhu netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati, esevanto dukkhassa.

“ရဟန်း၊ ထိုမျက်စိ၌ ‘ဤမျက်စိသည် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်၊ ဤမျက်စိသည် ငါမဟုတ်၊ ဤမျက်စိသည် ငါ၏အတ္တမဟုတ်’ ဟု ဤသို့ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ကောင်းသော ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ မြင်အပ်၏၊ ဤသည်လျှင် ဆင်းရဲ၏ အဆုံးတည်း။”

Gilānavagga

ဂိလာနဝဂ်

Paṭhama gilānasutta

ပထမ ဂိလာနသုတ်

Pucchā – gilānavagge [Pg.82] panāvuso paṭhamaṃ gilānasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင် ဂိလာနဝဂ်၌ ပထမဂိလာနသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အမှုကိစ္စကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ navaṃ bhikkhuṃ gilānaṃ ābādhitaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante bhikkhu gilāno ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno bhagavantaṃ etadavoca ‘‘nakhvāhaṃ bhante sīlavisuddhatthaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ taṃ bhikkhuṃ paṭipucchitvā tassa ca vacanaṃ sādhukāraṃ datvā ‘‘rāgavirāgattho hi bhikkhu mayā dhammo desito, taṃ kiṃ maññasi bhikkhu, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vāti. Aniccaṃ bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti, dukkhaṃ bhante’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ မကျန်းမမာဖြစ်၍ ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ဝေဒနာ ခံစားနေရသော တစ်ပါးသော ရဟန်းသစ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။ ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် သီလစင်ကြယ်ခြင်း အကျိုးငှာ မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို မသိနားမလည်ပါ” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအမှုကိစ္စ၌ ထိုရဟန်းကို တစ်ဖန်ပြန်၍ မေးမြန်းတော်မူပြီးလျှင် ထိုရဟန်း၏ စကားကို သာဓုခေါ်တော်မူ၍ “ရဟန်း၊ ငါဘုရားသည် ရာဂကင်းပျောက်ခြင်း အကျိုးငှာ တရားကို ဟောတော်မူအပ်၏။ ရဟန်း၊ ထိုအရာကို အသို့မှတ်ထင်သနည်း၊ မျက်စိသည် မြဲသလော မမြဲသလော။ အရှင်ဘုရား၊ မမြဲပါပေ။ မမြဲသော အရာသည် ဆင်းရဲလော ချမ်းသာလော။ အရှင်ဘုရား၊ ဆင်းရဲပါပေ” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။

Na [Pg.84] me bhante khamanīyaṃ.

“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်အား သည်းခံနိုင်ဖွယ် မရှိပါပေ။”

Sādhu [Pg.85] kho tvaṃ bhikkhu rāgavirāgatthaṃ mayā dhammaṃ desitaṃ ājānāsi,

“ရဟန်း၊ ကောင်းလှပေစွ၊ သင်သည် ငါဘုရား ရာဂကင်းပျောက်ခြင်း အကျိုးငှာ ဟောကြားတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို ကောင်းစွာ နားလည်ပေ၏။”

Channavagga

ဆန္နဝဂ်

Puṇṇasutta

ပုဏ္ဏသုတ်

Pucchā – channavagge [Pg.87] panāvuso pañcamaṃ saṃgītaṃ puṇṇasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင် ဆန္နဝဂ်၌ ငါးခုမြောက် သံဂါယနာတင်အပ်သော ပုဏ္ဏသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အမှုကိစ္စကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ puṇṇattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ, āyasmā bhante puṇṇatthero bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sādhu me bhante bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘santi kho puṇṇa cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati, tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī, nandī samudayo dukkhasamudayo puṇṇāti vadāmī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်ပုဏ္ဏမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ပုဏ္ဏမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရ၍ တစ်ယောက်တည်း ဆိတ်ငြိမ်စွာ နေလျက်၊ မမေ့မလျော့၊ ပြင်းစွာ အားထုတ်သော လုံ့လရှိသည်ဖြစ်၍၊ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေနိုင်ပါအံ့၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်အား အကျဉ်းအားဖြင့် တရားဟောတော်မူလျှင် ကောင်းပါလိမ့်မည်” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအမှုကိစ္စ၌ “ပုဏ္ဏ၊ မျက်စိဖြင့် သိအပ်ကုန်သော အလိုရှိအပ်၊ နှစ်သက်အပ်၊ နှလုံးမွေ့လျော်အပ်၊ ချစ်ခင်ဖွယ်သဘောရှိကုန်သော ကာမနှင့်စပ်ယှဉ်သော တပ်မက်ဖွယ်ဖြစ်ကုန်သော ရူပါရုံတို့သည် ရှိကုန်၏။ ထိုရူပါရုံကို ရဟန်းသည် လွန်စွာနှစ်သက်အံ့၊ ချီးမွမ်းအံ့၊ စွဲလမ်း၍ တည်အံ့၊ ထိုသို့ လွန်စွာနှစ်သက်၊ ချီးမွမ်း၊ စွဲလမ်း၍ တည်သော ထိုရဟန်းအား နှစ်သက်မှု ‘နန္ဒီ’ သည် ဖြစ်ပေါ်၏။ ပုဏ္ဏ၊ နှစ်သက်မှု ‘နန္ဒီ’ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲဖြစ်ပေါ်၏ ဟု ငါဘုရား ဟောတော်မူ၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – evañcāvuso [Pg.89] bhagavā āyasmato puṇṇattherassa saṃkhittena ovādaṃ datvā kathañca naṃ paṭipucchi, kathañca so bhagavato ārocesi, kathañcassāyasmato puṇṇattherassa abhisamparāyo ahosi.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ပုဏ္ဏမထေရ်အား အကျဉ်းအားဖြင့် ဆုံးမဩဝါဒပေးပြီးသော် အဘယ်သို့ ပြန်လည်မေးမြန်းတော်မူသနည်း၊ ထိုအရှင်ပုဏ္ဏသည်လည်း မြတ်စွာဘုရားအား အဘယ်သို့ လျှောက်ထားသနည်း၊ ထိုအရှင်ပုဏ္ဏမထေရ်၏ တမလွန်ဘဝသည် အသို့ဖြစ်သနည်း။

Vissajjanā – evaṃ kho bhante bhagavā āyasmato puṇṇattherassa saṃkhittena ovādaṃ datvā ‘‘iminā tvaṃ puṇṇa mayā saṃkhittena ovādena ovadito katamasmiṃ janapade viharissasī’’ti taṃ āyasmantaṃ puṇṇattheraṃ paṭipucchi. So ca bhante āyasmā ‘‘atthi bhante sunāparanto nāma janapado, tatthāhaṃ viharissāmī’’ti evamādinā bhagavato ārocesi. So hi bhante āyasmā sunāparante janapade vasitvā teneva antaravassena tisso vijjā sacchākāsi. Teneva antaravassena parinibbāyi. Evaṃ kho bhante tassa āyasmato abhisamparāyo ahosi.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ပုဏ္ဏမထေရ်အား အကျဉ်းအားဖြင့် ဩဝါဒပေးတော်မူပြီးလျှင် “ပုဏ္ဏ၊ သင်သည် ငါဘုရား၏ ဤအကျဉ်းဩဝါဒဖြင့် ဆုံးမအပ်သည်ရှိသော် အဘယ်ဇနပုဒ်၌ နေလတ္တံ့နည်း” ဟု အရှင်ပုဏ္ဏမထေရ်အား မေးမြန်းတော်မူခဲ့ပါသည်။ ထိုအရှင်သည်လည်း “အရှင်ဘုရား၊ သုနာပရန္တအမည်ရှိသော ဇနပုဒ်သည် ရှိပါသည်၊ ထိုဇနပုဒ်၌ အကျွန်ုပ် နေပါအံ့” ဟု မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအရှင်ပုဏ္ဏမထေရ်သည် သုနာပရန္တဇနပုဒ်၌ နေထိုင်ပြီးလျှင် ထိုဝါတွင်းချင်း၌ပင် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးကို မျက်မှောက်ပြုတော်မူခဲ့ပါသည်။ ထိုဝါတွင်းချင်း၌ပင်လျှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအရှင်ပုဏ္ဏမထေရ်၏ ဘဝလားရာသည် ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။

Santi [Pg.92] kho tassa bhagavato sāvakā kāyena ca jīvitena ca aṭṭīyamānā harāyamānā jigucchamānā satthahārakaṃ pariyesanti.

“မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကတို့တွင် (မိမိတို့၏) ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အသက်ဇီဝိတတို့ကြောင့် ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်း၊ ရှက်နိုးခြင်း၊ စက်ဆုပ်ခြင်း ဖြစ်ကြကုန်သဖြင့် လက်နက်ဖြင့် အသက်ကုန်စေမည့်သူကို ရှာဖွေသူတို့သည် ရှိကြကုန်၏။”

Sakkhissasi kho tvaṃ puṇṇa iminā damūpasamena samannāgato sunāparasantasmiṃ janapade vatthuṃ.

“ပုဏ္ဏ၊ သင်သည် ဤသို့သော ယဉ်ကျေးငြိမ်းချမ်းခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ သုနာပရန္တဇနပုဒ်၌ နေထိုင်နိုင်ပါမည်လော။”

Saḷavagga

သဠဝဂ်

Mālukyaputtasutta

မာလုကျပုတ္တသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.93] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena saḷavagge dutiyaṃ mālukyaputtasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင် ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားသည် သဠဝဂ်၌ ဒုတိယမြောက်ဖြစ်သော မာလုကျပုတ္တသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အမှုကိစ္စကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ [Pg.94] bhante āyasmantaṃ mālukyaputtattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante mālukyaputtatthero bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sādhu me bhante bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘ettha dāni mālukyaputta kiṃ dahare bhikkhū vakkhāmāti’’ādinā theraṃ apasādetvā ceva ussādetvā ca ‘‘taṃ kiṃ maññasi mālukyaputta, ye te cakkhuviññeyyā rūpā adiṭṭhā adiṭṭhapubbā, na ca passasi, na ca te hoti passeyyanti, atthi te tattha chando vā rāgo vā evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်မာလုကျပုတ္တမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်မာလုကျပုတ္တမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်အား အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် တရားဟောတော်မူပါလျှင် ကောင်းပါအံ့၊ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ တစ်ယောက်တည်း ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်လျက် မမေ့မလျော့ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက် နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေပါအံ့” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် “မာလုကျပုတ္တ၊ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းငယ်တို့ကို အဘယ်သို့ ပြောဆိုရအံ့နည်း” အစရှိသဖြင့် မထေရ်အား ရှုတ်ချ၍လည်းကောင်း၊ ချီးမြှောက်၍လည်းကောင်း၊ “မာလုကျပုတ္တ၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း၊ စက္ခုဝိညာဉ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော၊ မမြင်ဖူးသေးကုန်သော၊ မမြင်ဖူးခဲ့ကုန်သော၊ ယခုလည်း မမြင်ရကုန်သော၊ နောင်လည်း ငါမြင်ရပါမူ ကောင်းလေစွဟု တောင့်တမှု မရှိကုန်သော ရူပါရုံတို့၌ သင်အား လိုလားတောင့်တမှု ‘ဆန္ဒ’ သို့မဟုတ် စွဲမက်မှု ‘ရာဂ’ ရှိပါသလော” အစရှိသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Pucchā – imasmiṃ [Pg.97] ca kho panāvuso bhagavatā ovāde saṃkhittena bhāsite so āyasmā mālukyaputtatthero bhagavantaṃ kiṃ avoca kathañcassa bhagavā anuññāsi. Kīdiso cassāyasmato mālukyaputtattherassa dhammābhisamayo ahosi.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအဆုံးအမဩဝါဒကို အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဟောကြားအပ်သည်ရှိသော် ထိုအရှင်မာလုကျပုတ္တမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား အဘယ်သို့ လျှောက်ထားခဲ့သနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုမထေရ်အား အဘယ်သို့ ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သနည်း။ အရှင်မာလုကျပုတ္တမထေရ်၏ တရားထူးကို သိမြင်ခြင်း ‘ဓမ္မာဘိသမယ’ သည် အဘယ်သို့ ဖြစ်ခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – imasmiṃ kho bhante ovāde bhagavatā saṃkhittena bhāsite āyasmā mālukyaputtatthero bhagavantaṃ etadavoca ‘‘imassa khvāhaṃ bhante bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအဆုံးအမဩဝါဒကို အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဟောကြားအပ်သည်ရှိသော် အရှင်မာလုကျပုတ္တမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရား အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော ဤတရားတော်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အကျွန်ုပ်သည် အကျယ်အားဖြင့် သိပါ၏။

Rūpaṃ disvā muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.

ရူပါရုံကို မြင်ရ၍ သတိလွတ်လျက် ချစ်ခင်ဖွယ်သော နိမိတ်ကို နှလုံးသွင်းသောသူသည် ပြင်းစွာစွဲမက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ခံစားရ၏၊ ထိုခံစားမှုကိုလည်း ပြင်းစွာစွဲလမ်းလျက် တည်နေ၏။

Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā;

Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;

Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati;

ရူပါရုံကြောင့်ဖြစ်သော တစ်ပါးမက များစွာကုန်သော ခံစားမှုဝေဒနာတို့သည် ထိုသူအား တိုးပွားကုန်၏။ အဘိဇ္ဈာနှင့် ငြိုငြင်ခြင်းတို့သည်လည်း တိုးပွားကုန်၏၊ ထိုသူ၏ စိတ်သည်လည်း ပျက်စီးရ၏။ ဤသို့ ဆင်းရဲကို ဆည်းပူးနေသောသူကို နิဗ္ဗာန်နှင့် ဝေးကွာသူဟု ဆိုအပ်၏။

Peyyāla

ပေယျာလ။

Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā paṭissato;

Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.

သတိရှိသောသူသည် အာရုံကို သိ၍ ထိုအာရုံတို့၌ မစွဲမက်ပေ။ စွဲမက်မှုကင်းသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ခံစားရ၏၊ ထိုခံစားမှုကိုလည်း ပြင်းစွာစွဲလမ်းလျက် မတည်နေပေ။

Yathāssa jānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;

Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;

Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccatīti.

အာရုံကို သိလျက် ခံစားမှုကိုလည်း ခံစားနေရသော်လည်း ထိုသူအား ဆင်းရဲသည် ကုန်ဆုံးသွား၏၊ ထပ်မံ၍ မတိုးပွားတော့ပေ။ ဤသို့ သတိရှိလျက် ကျင့်ကြံ၏။ ဤသို့ ဆင်းရဲကို လျှော့ပါးစေသောသူကို နิဗ္ဗာန်နှင့် နီးကပ်သူဟု ဆိုအပ်၏။

Imassa khvāhaṃ bhante bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti. Bhagavā ca bhante ‘‘sādhu sādhu mālukyaputta, sādhu kho tvaṃ mālukyaputta mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī’’ti sādhukāraṃ datvā–

အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရား အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော ဤတရားတော်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ အကျယ်အားဖြင့် သိပါ၏” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း “သာဓု သာဓု မာလုကျပုတ္တ၊ မာလုကျပုတ္တ... သင်သည် ငါဘုရား အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဟောကြားအပ်သော တရားတော်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အကျယ်အားဖြင့် ကောင်းစွာသိပေ၏” ဟု သာဓုခေါ်တော်မူ၍—

‘‘Rūpaṃ disvā sati muṭṭho, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhatī’’ti–

“ရူပါရုံကို မြင်ရ၍ သတိလွတ်လျက် ချစ်ခင်ဖွယ်သော နိမိတ်ကို နှလုံးသွင်းသောသူသည် ပြင်းစွာစွဲမက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ခံစားရ၏၊ ထိုခံစားမှုကိုလည်း ပြင်းစွာစွဲလမ်းလျက် တည်နေ၏” ဟု—

Ādinā

အစရှိသော ဂါထာတို့ဖြင့်

Therassa vacanaṃ samanuññāsi. So ca bhante āyasmā mālukyaputtatthero eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto [Pg.98] viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi, ‘‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataroca panāyasmā mālukyaputto arahataṃ ahosi. Evaṃ kho bhante tassa āyasmato abhisamparāyo ahosi.

မထေရ်၏ စကားကို သဘောတူ ဝန်ခံတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအရှင်မာလုကျပုတ္တမထေရ်သည်လည်း တစ်ယောက်တည်း ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်လျက် မမေ့မလျော့ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက် နิဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေတော်မူသည်ရှိသော် မကြာမြင့်မီပင် အမျိုးကောင်းသားတို့သည် အလိုရှိအပ်သော၊ ယင်းအကျိုးငှာ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ကောင်းစွာဝင်ရောက်လာကြကုန်သော အတုမဲ့ မြတ်သော အကျင့်၏ အဆုံးဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်ကို ယခုဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုလျက် ရောက်ရှိ၍ နေတော်မူခဲ့ပါသည်။ “ပဋိသန္ဓေ နေရခြင်း ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤသို့သော အဖြစ်မျိုးအတွက် တစ်ပါးသော ပြုဖွယ်မရှိတော့ပြီ” ဟု သိမြင်တော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်မာလုကျပုတ္တသည် ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့အနက် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်တော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် ထိုအရှင်မထေရ်၏ တမလွန်ဘဝ (အရဟတ္တဖိုလ်ဆိုက်ရောက်ခြင်း) သည် ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။

Rūpaṃ [Pg.100] disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;

Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.

ရူပါရုံကို မြင်ရ၍ သတိလွတ်လျက် ချစ်ခင်ဖွယ်သော နိမိတ်ကို နှလုံးသွင်းသောသူသည် ပြင်းစွာစွဲမက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ခံစားရ၏၊ ထိုခံစားမှုကိုလည်း ပြင်းစွာစွဲလမ်းလျက် တည်နေ၏။

Pamādavihārīsutta

ပမာဒဝိဟာရီသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.101] āvuso catutthaṃ pamādavihārīsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုဝဂ်၌ပင် စတုတ္ထမြောက်ဖြစ်သော ပမာဒဝိဟာရီသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘pamādavihāriñca vo bhikkhave desessāmi appamādavihāriñca, taṃ suṇātha. Kathañca bhikkhave pamādavihārī hoti. Cakkhundriyaṃ asaṃvutassa bhikkhave viharato cittaṃ byāsiñcati cakkhuviññeyyesu rūpesu, tassa byāsittacittassa pāmojjaṃ na hoti, pāmojje asati pīti na hoti, pītiyā passaddhi na hoti, passaddhiyā asati dukkhaṃ hoti, dukkhino cittaṃ na samādhiyati, asamāhi te citte dhammā na pātubhavanti, dhammānaṃ apātubhāvā pamādavihārītveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ သင်တို့အား မေ့လျော့စွာ နေလေ့ရှိသူနှင့် မမေ့မလျော့ နေလေ့ရှိသူကို ပြသဟောကြားပေအံ့၊ ထိုတရားကို နာယူကြကုန်လော့။ ရဟန်းတို့၊ အဘယ်သို့လျှင် မေ့လျော့စွာ နေလေ့ရှိသူ ဖြစ်သနည်း။ ရဟန်းတို့၊ မျက်စိဣန္ဒြေကို မစောင့်စည်းဘဲ နေသောသူအား စက္ခုဝိညာဉ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရူပါရုံတို့၌ စိတ်သည် ပျံ့လွင့်စွဲမက်တတ်၏၊ ထိုသို့ စိတ်ပျံ့လွင့်သောသူအား ဝမ်းမြောက်ခြင်း ‘ပါမောဇ္ဇ’ မဖြစ်၊ ဝမ်းမြောက်ခြင်း မရှိသော် နှစ်သက်ခြင်း ‘ပီတိ’ မဖြစ်၊ နှစ်သက်ခြင်း မရှိသော် ငြိမ်းအေးခြင်း ‘ပဿဒ္ဓိ’ မဖြစ်၊ ငြိမ်းအေးခြင်း မရှိသော် ဆင်းရဲခြင်း ဖြစ်၏၊ ဆင်းရဲခြင်းရှိသောသူ၏ စိတ်သည် မတည်ကြည်သော် တရားတို့သည် ထင်ရှားမပြတ်ပေါ်ကုန်၊ တရားတို့ ထင်ရှားမပေါ်ခြင်းကြောင့် မေ့လျော့စွာ နေလေ့ရှိသူဟူ၍ပင် ခေါ်ဆိုအပ်၏” အစရှိသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Lokakāmaguṇavagga

လောကကာမဂုဏဝဂ်

Rāhulovādasutta

ရာဟုလောဝါဒသုတ်

Pucchā – lokakāmaguṇavagge [Pg.104] āvuso aṭṭhamaṃ rāhulovādasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ လောကကာမဂုဏဝဂ်၌ အဋ္ဌမမြောက်ဖြစ်သော ရာဟုလောဝါဒသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante āyasmantaṃ rāhulaṃ ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññasi rāhula, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vāti. Aniccaṃ bhante. Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃvāti. Dukkhaṃ bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti. No hetaṃ bhante’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ပင် အရှင်ရာဟုလာကို အကြောင်းပြု၍ “ရာဟုလာ၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း၊ မျက်စိသည် မြဲသလော မမြဲသလော။ မမြဲပါ အရှင်ဘုရား။ မမြဲသော မျက်စိသည် ဆင်းရဲလော ချမ်းသာလော။ ဆင်းရဲပါ အရှင်ဘုရား။ မမြဲသော၊ ဆင်းရဲသော၊ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲခြင်း သဘောရှိသော ထိုမျက်စိကို ‘ဤအရာသည် ငါ၏ဥစ္စာ ဖြစ်၏၊ ဤအရာသည် ငါ ဖြစ်၏၊ ဤအရာသည် ငါ၏ကိုယ် ‘အတ္တ’ ဖြစ်၏’ ဟု ရှုခြင်းငှာ သင့်လျော်ပါမည်လော။ မသင့်လျော်ပါ အရှင်ဘုရား” အစရှိသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Yaṃnūnāhaṃ [Pg.105] rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vineyyaṃ.

ငါသည် ရာဟုလာကို အထက်တန်းကျသော အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းရာ၌ ဆုံးမရမူ ကောင်းလေစွ။

Gaṇhāhi rāhula nisīdanaṃ.

“ရာဟုလာ၊ နိသီဒိုင်ကို ယူခဲ့လော့။”

Gahapativagga

ဂဟပတိဝဂ်

Bhāradvājasutta

ဘာရဒွါဇသုတ်

Pucchā – gahapativagge [Pg.107] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi catutthaṃ saṃgītaṃ bhāradvājasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဂဟပတိဝဂ်၌ ရှေးဟောင်း သင်္ဂါယနာတင် ဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ စတုတ္ထမြောက် သင်္ဂါယနာ တင်တော်မူအပ်သော ဘာရဒွါဇသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌ မည်သူက အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

Vissajjanā – kosambiyaṃ bhante rājānaṃ udenaṃ ārabbha āyasmatā piṇḍolabhāradvājattherena bhāsitaṃ. Rājā bhante udeno āyasmantaṃ piṇḍolabhāradvājaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho bho bhāradvāja hetu ko paccayo, yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caranti, addhānañca āpādentī’’ti. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘vuttaṃ kho

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ကောသမ္ဘီပြည်၌ ဥဒေနမင်းကြီးကို အကြောင်းပြု၍ အရှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇမထေရ် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဥဒေနမင်းကြီးသည် အရှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇအား “အို ဘာရဒွါဇ၊ ပျိုမြစ်နုနယ်သော အရွယ်ရှိကုန်သော၊ ကောင်းမြတ်သော ပျိုရွယ်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံကုန်သော၊ ပထမအရွယ်၌ ကာမဂုဏ်တို့၌ မပျော်ပါးဖူးကုန်သော ဤရဟန်းငယ်တို့သည် အသက်ထက်ဆုံး အလုံးစုံပြည့်စုံသန့်ရှင်းသော မြတ်သော အကျင့် ‘ဗြဟ္မစရိယ’ ကို ကျင့်သုံးနိုင်ကြကုန်ခြင်း၊ ရှည်လျားသော အချိန်ကာလပတ်လုံး တည်တံ့နိုင်ကြကုန်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ‘ဟေတု’ ကား အဘယ်နည်း၊ အကြောင်း ‘ပစ္စယ’ ကား အဘယ်နည်း” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သည်မှာ...

Etaṃ [Pg.108] mahārāja tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena etha tumhe bhikkhave mātumattīsu mātucittaṃ upaṭṭhapetha. Bhaganimattīsu bhaginicittaṃ upaṭṭhapetha, dhītumattīsu dhītucittaṃ upaṭṭhapethā’’ti evamādinā bhante āyasmatā piṇḍola bhāradvājattherena bhāsitaṃ.

မြတ်မင်းကြီး၊ ထိုသိတော်မူ မြင်တော်မူသော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် "ရဟန်းတို့၊ လာကြကုန်လော့၊ သင်တို့သည် မိခင်အရွယ်ရှိသူတို့၌ မိခင်ကဲ့သို့ စိတ်ကို ထားကြကုန်လော့၊ နှမအရွယ်ရှိသူတို့၌ နှမကဲ့သို့ စိတ်ကို ထားကြကုန်လော့၊ သမီးအရွယ်ရှိသူတို့၌ သမီးကဲ့သို့ စိတ်ကို ထားကြကုန်လော့" ဟု ဤသို့စသော စကားကို အရှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇမထေရ်သည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Verahaccānisutta

ဝေရဟစ္စာနိသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.112] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ verahaccānisuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုပါဠိတော်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟကမထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဆယ်ခုမြောက် ဝေရဟစ္စာနိသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ မည်သူက အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – kāmaṇḍāyaṃ bhante verahaccānigottaṃ brāhmaṇiṃ ārabbha āyasmatā udāyittherena bhāsitaṃ. Verahaccānīgottā bhante brāhmaṇī āyasmantaṃ udāyittheraṃ etadavoca ‘‘kismiṃ nu kho bhante sati arahanto sukhadukkhaṃ paññapenti, kismiṃ asati arahanto sukhadukkhaṃ na paññapentī’’ti. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘cakkhusmiṃ kho bhagini sati [Pg.113] arahanto sukhadukkhaṃ paññapenti, cakkhusmiṃ asati arahanto sukhadukkhaṃ na paññapentī’’ti evamādinā bhante āyasmatā udāyittherena bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ကာမဏ္ဍာမြို့၌ ဝေရဟစ္စာနိအနွယ်ဖြစ်သော ပုဏ္ဏေးမကို အကြောင်းပြု၍ အရှင်ဥဒါယီမထေရ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ ဝေရဟစ္စာနိအနွယ်ဖြစ်သော ပုဏ္ဏေးမသည် အရှင်ဥဒါယီမထေရ်အား "အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်အရာရှိလျှင် အရဟန္တဂုဏ်ရည်ရှိသော အရှင်မြတ်တို့သည် ချမ်းသာဆင်းရဲကို ပညတ်တော်မူကြပါသနည်း၊ အဘယ်အရာမရှိလျှင် ချမ်းသာဆင်းရဲကို မပညတ်တော်မူကြပါသနည်း" ဟု ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ "နှမ၊ မျက်စိရှိလျှင် အရဟန္တဂုဏ်ရည်ရှိသော အရှင်မြတ်တို့သည် ချမ်းသာဆင်းရဲကို ပညတ်တော်မူကြကုန်၏၊ မျက်စိမရှိလျှင် ချမ်းသာဆင်းရဲကို မပညတ်တော်မူကြကုန်" ဟု ဤသို့စသော စကားဖြင့် အရှင်ဥဒါယီမထေရ်သည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Devadahavagga

ဒေဝဒဟဝဂ်

Khaṇasutta

ခဏသုတ်

Pucchā – devadahavagge [Pg.115] āvuso khaṇasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ဒေဝဒဟဝဂ်၌ ခဏသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu bhante devadahe nāma sakyānaṃ nigame sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘lābhā vo bhikkhave, suladdhaṃ vo bhikkhave, khaṇo vo paṭiladdho brahmacariyavāsāyā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း ဒေဝဒဟမည်သော သာကီဝင်တို့၏ နိဂုံးရွာ၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ "ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည် ရခဲသော အကျိုးကို ရကြပေ၏၊ ကောင်းသော အရအမိကို ရကြပေ၏၊ သင်တို့သည် မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးရန် အခွင့်ကောင်း ခဏသမယကို ရရှိကြပေပြီ" ဟု ဤသို့စသော စကားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Samuddavagga

သမုဒ္ဒဝဂ်

Bāḷisikopamasutta

ဗาဠိသိကောပမသုတ်

Pucchā – samuddavagge [Pg.117] panāvuso tatiyaṃ bāḷisikopamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ သမုဒ္ဒဝဂ်၌ တတိယမြောက် ဗာဠိသိကောပမသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe [Pg.118] bhante jīvakambavane sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘seyyathāpi bhikkhave bāḷisiko āmisagatabaḷisaṃ gambhīre udakarahade pakkhipeyyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဇီဝက၏ သရက်တောဥယျာဉ်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ "ရဟန်းတို့၊ ဥပမာအားဖြင့် ငါးမျှားသမားသည် နက်လှစွာသော ရေအိုင်၌ သားငါးစာ တပ်ထားသော ငါးမျှားချိတ်ကို ချငြားအံ့" ဟု ဤသို့စသော စကားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Ādittapariyāyasutta

အာဒိတ္တပရိယာယသုတ်

Pucchā – saḷāyatanavaggasaṃyutte [Pg.120] samuddavagge panāvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi saṃgītaṃ aṭṭhamaṃ ādittapariyāyasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ် သမုဒ္ဒဝဂ်၌ ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟကမထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ရှစ်ခုမြောက် အာဒိတ္တပရိယာယသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sambahule bhante bhikkhū ārabbha ‘‘ādittapariyāyaṃ vo bhikkhave dhammapariyāyaṃ desessāmi, taṃ suṇātha. Katamo ca bhikkhave ādittapariyāyo dhammapariyāyo. Varaṃ bhikkhave tattāya ayosalākāya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya cakkhundriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, natveva cakkhuviññeyyesu rūpesu anubyañjanaso nimittaggāho’’tiādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ "ရဟန်းတို့၊ သင်တို့အား ပူလောင်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော တရားစကားကို ဟောကြားပေအံ့၊ ထိုတရားကို နာယူကြကုန်လော့။ ရဟန်းတို့၊ ပူလောင်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော တရားစကားဟူသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့၊ ပူပြင်း တောက်လောင် လျှံတက်နေသော သံပူတံဖြင့် မျက်စိအကြည်ဓာတ်ကို ထိုးဆွ ပွတ်တိုက်ခြင်းက မြတ်လှသေး၏၊ မျက်စိဖြင့် သိအပ်သော ရုပ်တရားတို့၌ အမှတ်နိမိတ်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အနုဗျည်းအားဖြင့်လည်းကောင်း စွဲလမ်းယူခြင်းသည်ကား မမြတ်လှပေ" ဟု ဤသို့စသော စကားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Āsīvisavagga

အာသီဝိသဝဂ်

Paṭhamadārukkhandhopamasutta

ပထမဒါရုက္ခန္ဓောပမသုတ်

Pucchā – āsīvisavagge [Pg.126] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi catutthaṃ saṃgītaṃ paṭhamadārukkhandhopamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ အာသီဝိသဝဂ်၌ ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟကမထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော စတုတ္ထမြောက် ပထမဒါရုက္ခန္ဓောပမသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – kosambiyaṃ bhante gaṅgāya nadiyā tīre sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘passatha no tumhe bhikkhave amhaṃ mahantaṃ dārukkhandhaṃ gaṅgāya nadiyā sotena vuyhamāna’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitā.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ကောသမ္ဘီပြည် ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းနား၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ "ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည် ဂင်္ဂါမြစ်ရေအလျဉ်ဖြင့် မျောပါလာသော ဤသစ်တုံးကြီးကို မြင်ကြကုန်၏လော" ဟု ဤသို့စသော စကားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Upacāravacanaṃ

တင်စားပြောဆိုချက် (ဥပစာစကား)

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.129] tattha bhagavatā orimatīrādīnaṃ upacāravacanānaṃ attho vitthārena vibhajitvā pakāsito.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုသုတ်၌ ကမ်းနီးစသည်တို့၏ တင်စားပြောဆိုချက် အဓိပ္ပာယ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်သို့ အကျယ်ဝေဖန်၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – orimaṃ tīranti kho bhikkhu channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. Pārimaṃ tīranti kho bhikkhu channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. Majjhe saṃsīdoti kho bhikkhu nandirāgassetaṃ adhivacanaṃ. Thale ussādoti kho bhikkhu asmimānassetaṃ adhivacananti evamādinā bhante bhagavatā tattha orimatīrādīnaṃ upacāravacanānaṃ attho vitthārena vibhajitvā pakāsito.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် "ရဟန်း၊ ကမ်းနီးဟူသည် အတွင်းအာယတနခြောက်ပါး၏ အမည်တည်း၊ ရဟန်း၊ ကမ်းဝေးဟူသည် အပြင်အာယတနခြောက်ပါး၏ အမည်တည်း၊ ရဟန်း၊ အလယ်၌ နစ်မြုပ်ခြင်းဟူသည် နှစ်သက်တပ်မက်ခြင်း 'နန္ဒီရာဂ' ၏ အမည်တည်း၊ ရဟန်း၊ ကုန်းပေါ်၌ တင်ခြင်းဟူသည် ငါဟူသော မာန်မာန 'အသ္မိမာန' ၏ အမည်တည်း" ဟု ဤသို့စသော စကားဖြင့် ကမ်းနီးစသည်တို့၏ တင်စားပြောဆိုချက် အဓိပ္ပာယ်ကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – imasmiṃ [Pg.131] kho pana āvuso sutte bhagavatā bhāsite visesato kassa kīdiso attho kathañca paṭiladdho.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသုတ်တော်ကို ဟောကြားတော်မူသောအခါ ထူးခြားစွာ မည်သူသည် အဘယ်သို့သော အကျိုးကျေးဇူးကို အဘယ်သို့ ရရှိခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – imasmiṃ bhante sutte bhagavatā bhāsite visesato nandassa gopālakassa pabbajjā ca upasampadā ca yāva arahattāca visesato attho adhigato.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသုတ်တော်ကို ဟောကြားတော်မူသောအခါ ထူးခြားစွာ နန္ဒနွားကျောင်းသားသည် ရှင်သာမဏေအဖြစ်၊ ရဟန်းအဖြစ်နှင့်တကွ ရဟန္တာအဖြစ်တိုင်အောင် ထူးခြားသော အကျိုးတရားကို ရရှိသွားခဲ့ပါသည်။

Labheyyāhaṃ [Pg.132] bhante bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရား၏အထံတော်၌ ရှင်အဖြစ်ကို ရလိုပါသည်၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရလိုပါသည်

Tena hi tvaṃ nanda sāmikānaṃ gāvo niyyātehi.

နန္ဒ၊ သို့ဖြစ်လျှင် သင်သည် နွားရှင်တို့အား နွားများကို အပ်နှံလော့

Gamissanti [Pg.133] bhante gāvo vacchagiddhiniyo.

အရှင်ဘုရား၊ နွားမတို့သည် နွားငယ်ကလေးများကို စွဲလမ်းသောကြောင့် မိမိတို့ဘာသာ သွားကြပါလိမ့်မည်

Kiṃsukopamasutta

ကိံသုကောပမသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.134] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi aṭṭhamaṃ saṃgītaṃ kiṃsukopamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုပါဠိတော်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟကမထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ရှစ်ခုမြောက် ကိံသုကောပမသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme aññataraṃ kārakaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante kārako bhikkhu cattāro khāṇāsave bhikkhū ñāṇadassanavisuddhaṃ pucchitvā asantuṭṭho tesaṃ bhikkhūnaṃ pañhāveyyākaraṇena yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kittāvatā nu kho bhante bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘seyyathāpi bhikkhu purisassa kiṃsuko adiṭṭhapubbo assa, so yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyyā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည် နိဂြောဓာရုံကျောင်းတိုက်၌ တရားအားထုတ်သော ရဟန်းတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ တရားအားထုတ်သော ထိုရဟန်းတစ်ပါးသည် ရဟန္တာမထေရ်လေးပါးတို့အား ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိကို မေးမြန်းသော်လည်း ထိုမထေရ်တို့၏ ပြဿနာဖြေကြားချက်ဖြင့် အားရကျေနပ်မှုမရှိသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ပါသည်။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား "အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်မျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် ရဟန်း၏ မြင်မှုဉာဏ်သည် အလွန်စင်ကြယ်ပါသနည်း" ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ "ရဟန်း၊ ဥပမာအားဖြင့် ပေါက်ပင်ကို တစ်ခါမျှ မမြင်ဘူးသော ယောက်ျားတစ်ယောက်သည် ပေါက်ပင်ကို မြင်ဘူးသော အခြားယောက်ျားတစ်ယောက်ထံသို့ ချဉ်းကပ်ရာသကဲ့သို့" ဟု ဤသို့စသော စကားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Chappāṇakopamasutta

ဆပ္ပါဏကောပမသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.140] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ chappāṇakopamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့သျှင်၊ ထိုပါဠိတော်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟကမထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဆယ်ခုမြောက် ဆပ္ပါဏကောပမသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sakkesuyeva bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘seyyathāpi, bhikkhave puriso arugatto pakkagatto saravanaṃ paviseyyā’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း၌ပင် များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ "ရဟန်းတို့၊ ဥပမာအားဖြင့် အနာပေါက်နေသော၊ အနာဆွေးဖြစ်နေသော ယောက်ျားသည် ကျူတောသို့ ဝင်ငြားအံ့" ဟု ဤသို့စသော စကားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.141] tattha bhagavatā asaṃvaro vitthārena vibhajitvā desito.

မေး - ငါ့သျှင် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အသံဝရ (မစောင့်စည်းခြင်း) ကို အဘယ်သို့ အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – kathañca bhikkhave asaṃvaro hoti, idha bhikkhave bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso. Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantīti evamādinā bhante bhagavatā tattha asaṃvaro vitthārena vibhajitvā desito.

ဖြေ - “ချစ်သားရဟန်းတို့... အဘယ်သို့လျှင် အသံဝရဖြစ်သနည်း၊ ချစ်သားရဟန်းတို့... ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မျက်စိဖြင့် ရုပ်ကိုမြင်၍ သာယာဖွယ်ရုပ်၌ စွဲမက်၏၊ မသာယာဖွယ်ရုပ်၌ စိတ်ဆိုး၏၊ ကိုယ်၌ သတိမတည်ဘဲ နည်းပါးသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ ထိုရဟန်းသည် မိမိအား ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော ယုတ်ညံ့သော အကုသိုလ်တရားတို့ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ရာဖြစ်သော ထိုစေတောဝိမုတ္တိနှင့် ပညာဝိမုတ္တိကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိ” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ အသံဝရကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.143] tattha bhagavatā saṃvaro vibhajitvā vitthārena desito.

မေး - ငါ့သျှင် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သံဝရ (စောင့်စည်းခြင်း) ကို အဘယ်သို့ ဝေဖန်၍ အကျယ်ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – kathañca bhikkhave saṃvaro hoti, idha bhikkhave bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjatīti, evamādinā [Pg.144] bhante bhagavatā tattha saṃvaro vibhajitvā vitthārena desito.

ဖြေ - “ချစ်သားရဟန်းတို့... အဘယ်သို့လျှင် သံဝရဖြစ်သနည်း၊ ချစ်သားရဟန်းတို့... ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မျက်စိဖြင့် ရုပ်ကိုမြင်၍ သာယာဖွယ်ရုပ်၌ စွဲမက်ခြင်းမရှိ၊ မသာယာဖွယ်ရုပ်၌ စိတ်ဆိုးခြင်းမရှိ” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ သံဝရကို ဝေဖန်၍ အကျယ်ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Vedanāsaṃyutta

ဝေဒနာသံယုတ်

Daṭṭhabbasutta

ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.147] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena vedanāsaṃyutte pañcamaṃ daṭṭhabbasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေး - ငါ့သျှင် ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားသည် ဝေဒနာသံယုတ်၌ ငါးခုမြောက်ဖြစ်သော ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘tisso imā bhikkhave vedanā. Katamā tisso, sukhā vedanā dukkhāvedanā adukkhamasukhā vedanā. Sukhā bhikkhave vedanā dukkhato daṭṭhabbā, dukkhā vedanā sallato daṭṭhabbā, adukkhamasukhā vedanā aniccato daṭṭhabbā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ - အရှင်ဘုရား... သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည် နိဂြောဓာရုံကျောင်းတိုက်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ချစ်သားရဟန်းတို့... ဤဝေဒနာတို့သည် သုံးပါးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးပါးတို့နည်းဟူမူ - သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာတို့တည်း။ ချစ်သားရဟန်းတို့... သုခဝေဒနာကို ဆင်းရဲ (ဒုက္ခ) ဟု ရှုအပ်၏၊ ဒုက္ခဝေဒနာကို ငြောင့် (သလ္လ) ဟု ရှုအပ်၏၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာကို မမြဲသောတရား (အနိစ္စ) ဟု ရှုအပ်၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Sukhā [Pg.148] bhikkhave vedanā dukkhato daṭṭhabbā.

ချစ်သားရဟန်းတို့... သုခဝေဒနာကို ဆင်းရဲ (ဒုက္ခ) ဟု ရှုအပ်၏။

Yo sukhaṃ dukkhato addasa, dukkhamaddakkhi sallato;

Adukkhamasukhaṃ santaṃ, addakkhinaṃ aniccato.

အကြင်ရဟန်းသည် သုခဝေဒနာကို ဆင်းရဲဟု မြင်၏၊ ဒုက္ခဝေဒနာကို ငြောင့်ဟု မြင်၏၊ အေးငြိမ်းသော အဒုက္ခမသုခဝေဒနာကို မမြဲသောအားဖြင့် မြင်၏။

Sa ve sammaddaso bhikkhu, parijānāti vedanā;

So vedanā pariññāya, diṭṭhe dhamme anāsavo;

Kāyassa bhedā dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū.

ထိုကောင်းစွာမြင်သော ရဟန်းသည် ဝေဒနာတို့ကို ပိုင်းခြား၍သိ၏၊ ထိုရဟန်းသည် ဝေဒနာတို့ကို ပိုင်းခြား၍သိခြင်းကြောင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် အာသဝေါကင်းကွာ၏၊ တရား၌ တည်သဖြင့် ဝေဒနာတို့ကို ကောင်းစွာသိသော ထိုရဟန်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီးသောအခါ ကိလေသာဖြင့် ရေတွက်ခြင်းသို့ မရောက်တော့ပေ။

Sallasutta

သလ္လသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.149] āvuso chaṭṭhaṃ sallasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေး - ငါ့သျှင် ထိုဝေဒနာသံယုတ်၌ပင် ခြောက်ခုမြောက်ဖြစ်သော သလ္လသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘assutavā bhikkhave puthujjano sukhampi vedanaṃ vedayati, dukkhampi vedanaṃ vedayati, adukkhamasukhampi vedanaṃ vedayati. Sutavā bhikkhave ariyasāvako sukhampi vedanaṃ vedayati, dukkhampi vedanaṃ vedayati, adukkhamasukhampi vedanaṃ vedayati. Tatra bhikkhave ko viseso, ko adhippayāso, kiṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyabhāvakassa assutavatā puthujjanenā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ - အရှင်ဘုရား... သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည် နိဂြောဓာရုံကျောင်းတိုက်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ချစ်သားရဟန်းတို့... တရားစာပေ မကြားနာဖူးသော ပုထုဇဉ်သည်လည်း သုခဝေဒနာကိုလည်း ခံစားရ၏၊ ဒုက္ခဝေဒနာကိုလည်း ခံစားရ၏၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာကိုလည်း ခံစားရ၏။ တရားစာပေ ကြားနာဖူးသော အရိယာသာဝကသည်လည်း သုခဝေဒနာကိုလည်း ခံစားရ၏၊ ဒုက္ခဝေဒနာကိုလည်း ခံစားရ၏၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာကိုလည်း ခံစားရ၏။ ထိုဝေဒနာသုံးပါးတို့တွင် တရားစာပေ ကြားနာဖူးသော အရိယာသာဝကနှင့် တရားစာပေ မကြားနာဖူးသော ပုထုဇဉ်တို့၏ အဘယ်ထူးခြားချက်၊ အဘယ်ရည်ရွယ်ချက်၊ အဘယ်ကွဲပြားခြားနားချက် ရှိသနည်း” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Jambukhādakasaṃyutta

ဇမ္ဗုခါဒကသံယုတ်

Nibbānapañhāsutta

နိဗ္ဗာနပဉှာသုတ်

Pucchā – jambukhādakasaṃyutte [Pg.154] āvuso paṭhamaṃ nibbānapañhāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

မေး - ငါ့သျှင် ဇမ္ဗုခါဒကသံယုတ်၌ ပထမဆုံးဖြစ်သော နိဗ္ဗာနပဉှာသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သူသည် အဘယ်သို့ ဟောကြားခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – magadhesu bhante nālakagāmake jambukhādakaṃ paribbājakaṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ. Jambukhādako bhante paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca ‘‘nibbānaṃ nibbānanti āvuso sāriputta vuccati, katamaṃ nukho āvuso nibbāna’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yo [Pg.155] kho āvuso rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo, idaṃ vuccati nibbāna’’nti evamādinā āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.

ဖြေ - အရှင်ဘုရား... မဂဓတိုင်း နာလကရွာ၌ ဇမ္ဗုခါဒက ပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဓမ္မသေနာပတိဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ဇမ္ဗုခါဒက ပရိဗိုဇ်သည် အရှင်သာရိပုတ္တရာအား “ငါ့သျှင် သာရိပုတ္တရာ... နိဗ္ဗာန်၊ နိဗ္ဗာန်ဟု ဆိုအပ်၏၊ အဘယ်အရာသည် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်ပါသနည်း” ဟု မေးလျှောက်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ငါ့သျှင်... ရာဂ ကုန်ခြင်း၊ ဒေါသ ကုန်ခြင်း၊ မောဟ ကုန်ခြင်းသည် အကြင်သို့ဖြစ်၏၊ ဤသည်ကို နိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏” စသည်ဖြင့် ဓမ္မသေနာပတိဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။

Dhammavādīpañhāsutta

ဓမ္မဝါဒီပဉှာသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.157] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi tatiyaṃ saṃgītaṃ dhammavādīpañhāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

မေး - ငါ့သျှင် ထိုဇမ္ဗုခါဒကသံယုတ်၌ပင် ရှေးဟောင်းသံဂါယနာတင် ဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော တတိယမြောက်ဖြစ်သော ဓမ္မဝါဒီပဉှာသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သူသည် အဘယ်သို့ ဟောကြားခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – magadhesuyeva bhante nālakagāme jambukhādakaṃ paribbājakaṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ. Jambukhādako bhante paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca ‘‘ke nu kho āvuso sāriputta loke dhammavādino, ke loke suppaṭipannā, ke loke sugatā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘ye kho āvuso rāgappahānāya dhammaṃ desenti, dosappahānāya dhammaṃ desenti, mohappahānāya dhammaṃ desenti. Te loke dhammavādino’’ti evamādinā āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.

ဖြေ - အရှင်ဘုရား... မဂဓတိုင်း နာလကရွာ၌ပင် ဇမ္ဗုခါဒက ပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဓမ္မသေနာပတိဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ဇမ္ဗုခါဒက ပရိဗိုဇ်သည် အရှင်သာရိပုတ္တရာအား “ငါ့သျှင် သာရိပုတ္တရာ... လောက၌ အဘယ်သူတို့သည် တရားကို ဟောကြားသူ (ဓမ္မဝါဒီ) တို့ ဖြစ်ကြပါသနည်း၊ အဘယ်သူတို့သည် ကောင်းစွာ ကျင့်ကြံသူ (သုပ္ပဋိပန္န) တို့ ဖြစ်ကြပါသနည်း၊ အဘယ်သူတို့သည် ကောင်းသော လမ်းခရီးသို့ သွားသူ (သုဂတ) တို့ ဖြစ်ကြပါသနည်း” ဟု မေးလျှောက်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ငါ့သျှင်... အကြင်သူတို့သည် ရာဂပယ်ဖျောက်ရန် တရားဟောတော်မူကြကုန်၏၊ ဒေါသပယ်ဖျောက်ရန် တရားဟောတော်မူကြကုန်၏၊ မောဟပယ်ဖျောက်ရန် တရားဟောတော်မူကြကုန်၏။ ထိုသူတို့သည် လောက၌ တရားကို ဟောကြားသူ (ဓမ္မဝါဒီ) တို့ ဖြစ်ကြကုန်၏” စသည်ဖြင့် ဓမ္မသေနာပတိဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။

Ke [Pg.158] loke suppaṭipannā.

လောက၌ အဘယ်သူတို့သည် ကောင်းစွာ ကျင့်ကြံသူ (သုပ္ပဋိပန္န) တို့ ဖြစ်ကြပါသနည်း။

Ke loke sugatā.

လောက၌ အဘယ်သူတို့သည် ကောင်းသော လမ်းခရီးသို့ သွားသူ (သုဂတ) တို့ ဖြစ်ကြပါသနည်း။

Dukkarapañhāsutta

ဒုက္ကရပဉှာသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.161] porāṇakehi dhammasaṃgāhaka mahātherehi pariyosānasuttabhāvena saṃgītaṃ dukkarapañhāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

မေး - ငါ့သျှင် ထိုသုတ်၌ပင် ရှေးဟောင်းသံဂါယနာတင် ဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ နောက်ဆုံးသုတ်အဖြစ်ဖြင့် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ดုက္ကရပဉှာသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သူသည် အဘယ်သို့ ဟောကြားခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – magadhesuyeva nālakagāme jambukhādakaṃ paribbājakaṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ. Jambukhādako bhante paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca ‘‘kiṃ nu kho āvuso sāriputta imasmiṃ dhammavinaye dukkara’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘pabbajjā kho āvuso imasmiṃ dhammavinaye dukkarā’’ti evamādinā āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.

ဖြေ - အရှင်ဘုရား... မဂဓတိုင်း နာလကရွာ၌ပင် ဇမ္ဗုခါဒက ပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဓမ္မသေနာပတိဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ဇမ္ဗုခါဒက ပရိဗိုဇ်သည် အရှင်သာရိပုတ္တရာအား “ငါ့သျှင် သာရိပုတ္တရာ... ဤဓမ္မဝိနယ (သာသနာတော်) ၌ အဘယ်အရာသည် ခဲယဉ်းပါသနည်း” ဟု မေးလျှောက်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ငါ့သျှင်... ဤဓမ္မဝိနယ (သာသနာတော်) ၌ ရှင်ရဟန်းပြုခြင်းသည် ခဲယဉ်း၏” စသည်ဖြင့် ဓမ္မသေနာပတိဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။

Moggallānasaṃyutta

မောဂ္ဂလ္လာနသံယုတ်

Sakkasutta

သက္ကသုတ်

Pucchā – moggallānasaṃyutte [Pg.163] āvuso dasamaṃ saṃgītaṃ sakkasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kena kathañca bhāsitaṃ.

မေး - ငါ့သျှင် မောဂ္ဂလ္လာနသံယုတ်၌ ဆယ်ခုမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော သက္ကသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သူသည် အဘယ်သို့ ဟောကြားခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – devesu bhante tāvatiṃsesu sakkaṃ devānamindaṃ ārabbha ‘‘sādhu kho devānaminda buddhasaraṇagamanaṃ hoti, buddhasaraṇagamanahetu kho devānaminda [Pg.164] evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī’’ti evamādinā bhante āyasmatā mahāmoggallānattherena bhāsitaṃ.

ဖြေ - အရှင်ဘုရား... တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ သိကြားမင်းကို အကြောင်းပြု၍ “သိကြားမင်း... မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခြင်း (ဗုဒ္ဓသရဏဂမန) သည် ကောင်းလှပါပေ၏၊ သိကြားမင်း... ဗုဒ္ဓသရဏဂုံ ဆောက်တည်သော အကြောင်းကြောင့် ဤလောက၌ အချို့သော သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေလွန်ပြီးနောက် ကောင်းသောလားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်လောကသို့ ရောက်ရှိကြရကုန်၏” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်မထေရ် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Cittasaṃyutta

စိတ္တသံယုတ်

Nigaṇṭhanāṭaputtasutta

နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသုတ်

Pucchā – cittasaṃyutte [Pg.168] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi aṭṭhamaṃ saṃgītaṃ nigaṇṭhanāṭaputtasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... စိတ္တသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟကမထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ရှစ်ခုမြောက် နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သူသည် အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – macchikāsaṇḍe bhante nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ ārabbha cittena gahapatinā bhāsitaṃ. Nigaṇṭho bhante nāṭaputto cittaṃ gahapatiṃ etadavoca ‘‘saddahasi tvaṃ gahapati samaṇassa gotamassa atthi avitakko avicāro samādhi, atthi vitakkavicārānaṃ nirodho’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘na khvāhaṃ ettha bhante bhagavato saddhāya gacchāmi, atthi avitakko avicāro samādhi, atthi vitakkavicārānaṃ nirodho’’ti evamādinā cittena gahapatinā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... မစ္ဆိကာသဏ္ဍ၌ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တကို အကြောင်းပြု၍ စိတ္တသူဌေးသည် ပြောဆိုအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသည် စိတ္တသူဌေးအား ဤသို့ ပြောဆိုခဲ့ပါသည်- "သူဌေး... ရဟန်းဂေါတမအား ဝိတက်မရှိ၊ ဝိစာရမရှိသော သမာဓိရှိ၏၊ ဝိတက် ဝိစာရတို့၏ ချုပ်ရာရှိ၏ဟူ၍ သင်သည် ယုံကြည်သလော" ဟု (မေးမြန်းခဲ့ပါသည်။) ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား... "အရှင်ဘုရား... အကျွန်ုပ်သည် ဤ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်ကို ယုံကြည်သဖြင့် မသွားပါ၊ ဝိတက်မရှိ၊ ဝိစာရမရှိသော သမာဓိရှိ၏၊ ဝိတက် ဝိစာရတို့၏ ချုပ်ရာရှိ၏" ဟု စသည်ဖြင့် စိတ္တသူဌေးသည် ပြောဆိုခဲ့ပါသည်။

Idaṃ [Pg.169] bhavanto passantu.

ဤအရာကို အသျှင်တို့ ကြည့်ရှုတော်မူကြပါ။

Yāva ujuko cāyaṃ citto gahapati.

ဤစိတ္တသူဌေးသည် အလွန် ဖြောင့်မတ်ပေစွတကား။

‘‘Ahaṃ [Pg.170] kho bhante yāvadeva ākaṅkhāmi, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi’’ –

"အရှင်ဘုရား... အကျွန်ုပ်သည် အလိုရှိသမျှ ကာမဂုဏ်တို့မှ ဆိတ်ငြိမ်၍သာလျှင်၊ အကုသိုလ်တရားတို့မှ ဆိတ်ငြိမ်၍သာလျှင် ဝိတက်နှင့်တကွဖြစ်သော၊ ဝိစာရနှင့်တကွဖြစ်သော၊ ဆိတ်ငြိမ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပီတိသုခရှိသော ပထမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေပါ၏" ဟု (ပြောဆိုခဲ့ပါသည်။)

Idaṃ [Pg.171] bhavanto passantu.

ဤအရာကို အသျှင်တို့ ကြည့်ရှုတော်မူကြပါ။

Acelakassapasutta

အစေလကဿပသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.172] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi navamaṃ saṃgītaṃ acelakassapasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုစိတ္တသံယုတ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟကမထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ကိုးခုမြောက် အစေလကဿပသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သူသည် အဘယ်သို့ ဟောကြားပြောဆိုအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – tattheva bhante macchikāsaṇḍe acelaṃ kassapaṃ ārabbha cittena gahapatinā bhāsitaṃ. Acelo bhante kassapo cittaṃ gahapatiṃ etadavoca ‘‘imehi pana te gahapati tiṃsamattehi vassehi atthi koci uttarimanussadhammo alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘gihinopi siyā bhante ahañhi bhante yāvadeva ākaṅkhāmi, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmī’’ti evamādinā cittena gahapatinā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... ထိုမစ္ဆိကာသဏ္ဍ၌ပင် အစေလကဿပကို အကြောင်းပြု၍ စိတ္တသူဌေးသည် ပြောဆိုအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... အစေလကဿပသည် စိတ္တသူဌေးအား ဤသို့ ပြောဆိုခဲ့ပါသည်- "သူဌေး... သင်သည် ဤအနှစ်သုံးဆယ်မျှသော ကာလပတ်လုံး အရိယာတို့အား ထိုက်တန်သော ဉာဏ်အမြင်ထူးဖြစ်သော လူတို့၏ တရားထက်လွန်သော တရားထူးကိုဖြစ်စေ၊ ချမ်းသာစွာ နေရခြင်းကိုဖြစ်စေ ရအပ်ဖူးပါသလော" ဟု (မေးမြန်းခဲ့ပါသည်။) ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား... "အရှင်ဘုရား... လူဝတ်ကြောင် ဖြစ်သော်လည်း ရနိုင်ပါ၏၊ အရှင်ဘုရား... အကျွန်ုပ်သည် အလိုရှိသမျှ ကာမဂုဏ်တို့မှ ဆိတ်ငြိမ်၍သာလျှင်၊ အကုသိုလ်တရားတို့မှ ဆိတ်ငြိမ်၍သာလျှင် ဝိတက်နှင့်တကွဖြစ်သော၊ ဝိစာရနှင့်တကွဖြစ်သော၊ ဆိတ်ငြိမ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပီတိသုခရှိသော ပထမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေပါ၏" ဟု စသည်ဖြင့် စိတ္တသူဌေးသည် ပြောဆိုခဲ့ပါသည်။

Gāmaṇisaṃyutta

ဂါမဏိသံယုတ်

Caṇḍasutta

စဏ္ဍသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.175] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena gāmaṇisaṃyutte paṭhamaṃ caṇḍasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... မြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသည် ဂါမဏိသံယုတ်၌ ပထမဖြစ်သော စဏ္ဍသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ [Pg.176] bhante caṇḍaṃ gāmaṇiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Caṇḍo bhante gāmaṇi bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho bhante hetu ko paccayo, yena midhekacco caṇḍo caṇḍotveva saṅkhaṃ gacchati. Ko pana bhante hetu ko paccayo, yena midhekacco sorato soratotveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘idha gāmaṇi ekaccassa rāgo appahīno hoti, rāgassa appahīnattā pare kopenti, parehi kopiyamāno kopaṃ pātukaroti, so caṇḍotveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ စဏ္ဍဂါမဏိကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... စဏ္ဍဂါမဏိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်- "အရှင်ဘုရား... ဤလောက၌ အချို့သောသူသည် ကြမ်းတမ်းသူ၊ 'ကြမ်းတမ်းသူ' ဟူ၍သာ သမုတ်ခြင်းသို့ ရောက်ရခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်ပါနည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်ပါနည်း။ အရှင်ဘုရား... ဤလောက၌ အချို့သောသူသည် သိမ်မွေ့သူ၊ 'သိမ်မွေ့သူ' ဟူ၍သာ သမုတ်ခြင်းသို့ ရောက်ရခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်ပါနည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်ပါနည်း" ဟု (လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။) ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား... "ဂါမဏိ... ဤလောက၌ အချို့သူအား ရာဂကို မပယ်ရသေး၊ ရာဂကို မပယ်ရသေးသည့်အတွက် သူတစ်ပါးတို့သည် အမျက်ထွက်အောင် ပြုလုပ်ကြကုန်၏၊ သူတစ်ပါးတို့ အမျက်ထွက်အောင် ပြုအပ်သည်ရှိသော် အမျက်ဒေါသကို ထင်ရှားပြ၏၊ ထိုသူသည် 'ကြမ်းတမ်းသူ' ဟူ၍သာ သမုတ်ခြင်းသို့ ရောက်ရ၏" ဟု စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Khettūpamasutta

ခေတ္တူပမသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.178] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi sattamaṃ saṃgītaṃ khettūpamasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုဂါမဏိသံယုတ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟkမထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော သတ္တမမြောက် ခေတ္တူပမသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – nāḷandāyaṃ bhante pāvārikambavane asibandhakaputtaṃ gāmaṇiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Asibandhakaputto bhante gāmaṇi bhagavantaṃ etadavoca ‘‘nanu bhante bhagavā sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatīti. Evaṃ gāmaṇi tathāgato sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatīti. Atha kiñcarahi bhante bhagavā ekaccānaṃ sakkaccaṃ dhammaṃ deseti, ekaccānaṃ no tathā [Pg.179] sakkaccaṃ dhammaṃ desetī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tena hi gāmaṇi taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... နာလန္ဒာပြည် ပါဝါရိကသရက်တော၌ အသိဗန္ဓကပုတ္တဂါမဏိကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... အသိဗန္ဓကပုတ္တဂါမဏိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်- "အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွားကို စောင့်ရှောက်သနားလျက် နေတော်မူသည် မဟုတ်ပါလော"။ "ဂါမဏိ... မှန်ပေ၏၊ သထာဂတသည် ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွားကို စောင့်ရှောက်သနားလျက် နေတော်မူ၏"။ "အရှင်ဘုရား... သို့ပါလျက် မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်ကြောင့် အချို့သောသူတို့အား ရိုရိုသေသေ တရားဟောကြားတော်မူပြီးလျှင်၊ အချို့သောသူတို့အား ထိုသို့ ရိုရိုသေသေ တရားဟောကြားတော်မမူပါသနည်း" ဟု (လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။) ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား... "ဂါမဏိ... သို့ဖြစ်လျှင် ထိုအရာ၌ သင့်ကိုပင် ပြန်လည်မေးမြန်းပေအံ့၊ သင့်အား နှစ်သက်သကဲ့သို့ ထိုမေးခွန်းကို ဖြေကြားလော့" ဟု စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Saṅkhadhamasutta

သင်္ခဓမသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.183] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhaka mahātherehi aṭṭhamaṃ saṃgītaṃ saṅkhadhamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုဂါမဏိသံယုတ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟကမထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ရှစ်ခုမြောက် သင်္ခဓမသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – nāḷandāyaṃyeva bhante pāvārikambavane asibandhakaputtaṃ gāmaṇiṃ nigaṇṭhasāvakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Bhagavā bhante asibandhakaputtaṃ gāmaṇiṃ nigaṇṭhasāvakaṃ etadavoca ‘‘kathaṃ nu kho gāmaṇi nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṃ dhammaṃ desetī’’ti. Evaṃ kho bhante nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṃ dhammaṃ deseti ‘‘yo koci pāṇaṃ atipāteti, sabbo so āpāyiko nerayiko. (Peyyāla) yaṃbahulaṃ yaṃbahulaṃ viharati, tena tena nīyatī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yaṃbahulaṃ yaṃbahulañca gāmaṇi viharati, tena tena nīyati, evaṃ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati, yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacana’’nti evaṃ kho bhagavatā saṃkhittena bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... နာလန္ဒာပြည် ပါဝါရိကသရက်တော၌ပင် နိဂဏ္ဌတပည့်ဖြစ်သော အသိဗန္ဓကပုတ္တဂါမဏိကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် နိဂဏ္ဌတပည့်ဖြစ်သော အသိဗန္ဓကပုတ္တဂါမဏိအား ဤသို့ မိန့်တော်မူခဲ့ပါသည်- "ဂါမဏိ... နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသည် တပည့်တို့အား တရားကို အဘယ်သို့ ဟောကြားပါသနည်း"။ "အရှင်ဘုရား... နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသည် တပည့်တို့အား ဤသို့ တရားဟောကြားပါသည်- 'အကြင်သူသည် သူ့အသက်ကို သတ်၏၊ ထိုသူအားလုံးသည် အပါယ်သို့၊ ငရဲသို့ ရောက်ရ၏။ (ပ) အကြင်အကြင် များစွာသော အလေ့ရှိလျက် နေ၏၊ ထိုထိုများစွာသော အလေ့သည် ထိုသူကို (အပါယ်ငရဲသို့) ဆွဲဆောင်၏' ဟု (ဟောကြားပါသည်)"။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်ဘုရား... "ဂါမဏိ... အကြင်အကြင် များစွာသောအလေ့ရှိလျက် နေ၏၊ ထိုထိုများစွာသော အလေ့သည် ထိုသူကို ဆွဲဆောင်၏ဟူသည် မှန်ပါမူ၊ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ၏ စကားအတိုင်း ဖြစ်ပါလျှင် အပါယ်ငရဲသို့ ရောက်သူတစ်ဦးမျှ ရှိလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ" ဟု ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Yaṃ bahulavāda

ယံဗဟုလဝါဒ

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.185] tattha bhagavatā yaṃbahulavāde doso pakāsito.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ယံဗဟုလဝါဒ' ၌ အပြစ်ကို အဘယ်သို့ ပြတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – taṃ kiṃ maññasi gāmaṇi, yo so puriso pāṇātipātī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṃ upādāya katamo bahutaro samayo yaṃ vāso pāṇamatipāteti. Yaṃ vā so pāṇaṃ nātipātetīti evamādinā bhante tattha bhagavatā asibandhakaṃ nigaṇṭhanāṭaputtassa sāvakaṃ gāmaṇiṃ pucchitvā pucchitvā yaṃbahulavāde doso pakāsito.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... "ဂါမဏိ... ထိုအရာကို အဘယ်သို့ ထင်သနည်း၊ သူ့အသက်ကို သတ်တတ်သော ထိုသူသည် ညဉ့်၌သော်လည်းကောင်း၊ နေ့၌သော်လည်းကောင်း၊ အချိန်ကာလကို အစွဲပြု၍ သူ့အသက်ကို သတ်သောအချိန်နှင့် သူ့အသက်ကို မသတ်သောအချိန်တွင် အဘယ်အချိန်က ပို၍ များသနည်း" ဟု စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ၏ တပည့်ဖြစ်သော အသိဗန္ဓကဂါမဏိအား အထပ်ထပ်မေးမြန်းတော်မူ၍ 'ယံဗဟုလဝါဒ' ၌ အပြစ်ကို ပြတော်မူအပ်ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.188] tattha bhagavatā anekaṃsa vipākakammassa ekaṃ savipākavāde doso pakāsito.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မဧကန်သော ကံ၏အကျိုးကို ဧကန်အကျိုးပေးဟူ၍ ယူသောဝါဒ (ဧကံသဝိပါကဝါဒ) ၌ အပြစ်ကို အဘယ်သို့ ပြတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – idha gāmaṇi ekacco satthā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi yo koci pāṇamatipāteti, sabbo so āpāyiko nerayikoti evamādinā bhante tattha bhagavatā anekaṃsa kammavipākassa ekaṃsavipākavāde doso vitthāretvā pakāsito.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... "ဂါမဏိ... ဤလောက၌ အချို့သော ဆရာသည် 'အကြင်သူသည် သူ့အသက်ကို သတ်၏၊ ထိုသူအားလုံးသည် အပါယ်သို့၊ ငရဲသို့ ရောက်ရ၏' ဟူသော ဤသို့သော ဝါဒရှိ၏၊ ဤသို့သော အယူရှိ၏" ဟု စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မဧကန်သော ကံ၏အကျိုးကို ဧကန်အကျိုးပေးဟူ၍ ယူသောဝါဒ၌ အပြစ်ကို အကျယ်တဝင့် ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.189] tattha bhagavatā yathādhammasāsane guṇovibhajitvā pakāsito.

မေး။ ။ ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် တရားဒေသနာတော်နှင့်အညီ ဂုဏ်ကို မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – idha [Pg.190] pana gāmaṇi tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaropurisa dammasārathi satthādevamanussānaṃ buddho bhagavā, so anekapariyāyena pāṇātipātaṃ garahati vigarahati. ‘‘Pāṇātipātā viramathā’’ti cāhāti evamādinā bhante bhagavatā tattha yathādhammasāsane guṇo vitthāretvā pakāsito.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ‘ဂါမဏိ၊ ဤလောက၌ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ အလုံးစုံသောတရားတို့ကို ကိုယ်တော်တိုင် မှန်ကန်စွာ သိတော်မူသော၊ အသိဉာဏ် ပညာ အကျင့်စရဏနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ ကောင်းသောစကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော၊ လောကသုံးပါးကို သိတော်မူသော၊ ဆုံးမထိုက်သူတို့ကို ဆုံးမရာ၌ အတုမဲ့ အမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူသော၊ နတ်လူတို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော၊ သစ္စာလေးပါးကို သိတော်မူသော၊ ဘုန်းတော်ကြီးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အထူးထူးသော အကြောင်းဖြင့် သူ့အသက်သတ်ခြင်းကို ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏၊ ရှုတ်ချတော်မူ၏။ သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်လော့ ဟုလည်း မိန့်တော်မူ၏’ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ တရားဒေသနာတော်နှင့်အညီ ဂုဏ်ကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ပြသတော်မူအပ်ပါ၏။

Bhadrakasutta

ဘဒြကသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.193] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi ekādasamaṃ saṃgītaṃ bhadrakasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့ရှင်၊ ထိုဂါမဏိသံယုတ်၌ပင် ရှေးဟောင်း သင်္ဂါယနာတင် မထေရ်မြတ်တို့ တစ်ဆယ့်တစ်သုတ်မြောက်အဖြစ် စုပေါင်းဟောကြားတော်မူအပ်သော ဘဒြကသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – mallesu bhante uruvelakappenāma mallānaṃ nigame bhadrakaṃ gāmaṇiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Bhadrako bhante gāmaṇi bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sādhu me bhante bhagavā dukkhassa samudayañca atthaṅgamañca desetū’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘ahañce te gāmaṇi atītamaddhānaṃ ārabbha dukkhassa samudayañca atthaṅgamañca deseyyaṃ ‘evaṃ ahosi atītamaddhāna’nti. Tatra te siyā kaṅkhā siyā vimatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ မလ္လတိုင်း၊ ဥရုဝေလကပ္ပမည်သော မလ္လမင်းတို့၏ နိဂုံးရွာ၌ ဘဒြကရွာသူကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဘဒြကရွာသူကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တော်အား ဆင်းရဲခြင်း၏ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ချုပ်ငြိမ်းရာကို ဟောကြားတော်မူပါက ကောင်းပါလိမ့်မည်” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဂါမဏိ၊ ငါသည် သင့်အား လွန်ခဲ့ပြီးသော အတိတ်ကာလကို အကြောင်းပြု၍ ‘အတိတ်ကာလ၌ ဤသို့ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏’ ဟု ဆင်းရဲခြင်း၏ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ချုပ်ငြိမ်းရာကို ဟောကြားငြားအံ့၊ ထိုဟောကြားချက်၌ သင့်အား ယုံမှားခြင်း ဖြစ်ရာ၏၊ သံသယ ဖြစ်ရာ၏” စသည်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Sādhu [Pg.194] me bhante bhagavā dukkhassaSamudayañca atthaṅgamañca desetu–

အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တော်အား ဆင်းရဲခြင်း၏ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ချုပ်ငြိမ်းရာကို ဟောကြားတော်မူပါက ကောင်းပါလိမ့်မည်။

‘‘Taṃ [Pg.195] kiṃ maññasi gāmaṇi, atthi uruvelakappe manussā’’ –

“ဂါမဏိ၊ ထိုအရာကို မည်သို့ ထင်မှတ်သနည်း၊ ဥရုဝေလကပ္ပနိဂုံး၌ လူတို့သည် ရှိကုန်သလော”

Rāsiyasutta

ရာသိယသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.199] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena gāmaṇisaṃyutte dvādasamaṃ saṃgītaṃ rāsiyasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့ရှင်၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ဂါမဏိသံယုတ်၌ တစ်ဆယ့်နှစ်သုတ်မြောက်အဖြစ် စုပေါင်းဟောကြားတော်မူအပ်သော ရာသိယသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – mallesu bhante uruvelakappenāma mallānaṃ nigame rāsiyaṃ gāmaṇiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rāsiyo bhante gāmaṇi bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadadoca [Pg.200] ‘‘sutaṃ me bhante ‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tamassiṃ lūkhajīviṃ ekaṃsena upavadati upakkosatī’’ti. Ye te bhante evamāhaṃsu ‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhajīviṃ ekaṃsena upavadati upakkosatī’’ti. Kacci te bhante bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākarontī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ye te gāmaṇi evamāhaṃsu ‘‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhajīviṃ ekaṃsena upavadati upakkosatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ မလ္လတိုင်း၊ ဥရုဝေလကပ္ပမည်သော မလ္လမင်းတို့၏ နိဂုံးရွာ၌ ရာသိယရွာသူကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ရာသိယရွာသူကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်ဘုရား၊ ‘ရဟန်းဂေါတမသည် အလုံးစုံသော အကျင့်တရားကို ကဲ့ရဲ့၏၊ အလုံးစုံသော ခေါင်းပါးစွာ အသက်မွေးလျက် ခြိုးခြံစွာ ကျင့်သောသူကို စင်စစ် ကဲ့ရဲ့၏၊ ရှုတ်ချ၏’ ဟု တပည့်တော် ကြားရပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ‘ရဟန်းဂေါတမသည် အလုံးစုံသော အကျင့်တရားကို ကဲ့ရဲ့၏၊ အလုံးစုံသော ခေါင်းပါးစွာ အသက်မွေးလျက် ခြိုးခြံစွာ ကျင့်သောသူကို စင်စစ် ကဲ့ရဲ့၏၊ ရှုတ်ချ၏’ ဟု ထိုသို့ ပြောဆိုသောသူတို့သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသည့်အတိုင်း ပြောဆိုကြသူများ ဟုတ်ပါသလော၊ မြတ်စွာဘုရားကို မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲခြင်း မပြုကြပါကုန်လော၊ တရားတော်နှင့်အညီသာ ရှင်းလင်းပြဆိုကြပါသလော” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “ဂါမဏိ၊ ‘ရဟန်းဂေါတမသည် အလုံးစုံသော အကျင့်တရားကို ကဲ့ရဲ့၏၊ အလုံးစုံသော ခေါင်းပါးစွာ အသက်မွေးလျက် ခြိုးခြံစွာ ကျင့်သောသူကို စင်စစ် ကဲ့ရဲ့၏၊ ရှုတ်ချ၏’ ဟု ထိုသို့ ပြောဆိုကြကုန်သော သူတို့သည်...” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.202] tattha bhagavatā garahitabbāgarahitabbā kāmabhogino vitthārena vibhajitvā pakāsitā.

မေး။ ။ ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ ကဲ့ရဲ့ထိုက်သော၊ မကဲ့ရဲ့ထိုက်သော ကာမစည်းစိမ် ခံစားသူတို့ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အကျယ်အားဖြင့် မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – tayo kho me gāmaṇi kāmabhogino santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo. Idha gāmaṇi ekacco kāmabhogī adhammena [Pg.203] bhoge pariyesati sāhasena, adhammena bhoge pariyesitvā sāhasena na attānaṃ sukheti na pīṇeti, na saṃvibhajati na puññāni karotīti evamādinā bhante tattha bhagavatā garahitabbāgarahitabbā kāmabhogino vitthārena vibhajitvā pakāsitā.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ “ဂါမဏိ၊ လောက၌ ကာမစည်းစိမ် ခံစားသူတို့သည် သုံးမျိုးရှိကုန်၏။ ထိုသုံးမျိုးတို့သည် အဘယ်နည်း။ ဂါမဏိ၊ ဤလောက၌ အချို့သော ကာမစည်းစိမ် ခံစားသူသည် မတရားသဖြင့် ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ကာ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ရှာဖွေ၏၊ မတရားသဖြင့် ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ကာ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ရှာဖွေပြီးလျှင် မိမိကိုယ်ကိုလည်း ချမ်းသာအောင်မပြု၊ နှစ်သက်အောင်မပြု၊ သူတစ်ပါးအားလည်း ဝေမျှမပေး၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကိုလည်း မပြုလုပ်” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ ကဲ့ရဲ့ထိုက်သော၊ မကဲ့ရဲ့ထိုက်သော ကာမစည်းစိမ် ခံစားသူတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်ပါ၏။

Pucchā – kathañcāvuso [Pg.207] tattha bhagavatā garahitabbāgarahitabbā tapassino lūkhajīvino vitthārena vibhajitvā pakāsitā.

မေး။ ။ ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ ကဲ့ရဲ့ထိုက်သော၊ မကဲ့ရဲ့ထိုက်သော ခေါင်းပါးစွာ အသက်မွေးလျက် ခြိုးခြံစွာ ကျင့်သူတို့ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အကျယ်အားဖြင့် မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – tayo me gāmaṇi tapassino lūkhajīvino santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo. Idha gāmaṇī ekacco tapassī lūkhajīvī saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti ‘‘appeva nāma kusalaṃ dhammaṃ adhigaccheyyaṃ, appeva nāma uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ sacchikareyya’’nti, so attānaṃ ātāpeti paritāpeti, kusalañca dhammaṃ nādhigacchati, uttari ca manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ na sacchikarotīti evamādinā bhante tattha bhagavatā garahitabbāgarahitabbā tapassino lūkhajīvino vitthārena vibhajitvā pakāsitā.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ “ဂါမဏိ၊ လောက၌ ခေါင်းပါးစွာ အသက်မွေးလျက် ခြိုးခြံစွာ ကျင့်သူတို့သည် သုံးမျိုးရှိကုန်၏။ ထိုသုံးမျိုးတို့သည် အဘယ်နည်း။ ဂါမဏိ၊ ဤလောက၌ အချို့သော ခေါင်းပါးစွာ အသက်မွေးလျက် ခြိုးခြံစွာ ကျင့်သူသည် သဒ္ဓါတရားရှိ၍ လူ့ဘောင်မှထွက်ပြီး ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်၏၊ ‘ငါသည် ကုသိုလ်တရားကို ရနိုင်ပါမူ ကောင်းလေစွ၊ လူတို့၏ တရားထက် သာလွန်ထူးကဲသော ဉာဏ်အမြင်ထူးဖြစ်သော အရိယာတရားကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ပါမူ ကောင်းလေစွ’ ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ပင်ပန်းဆင်းရဲစေ၏၊ သို့သော်လည်း ကုသိုလ်တရားကိုလည်း မရ၊ လူတို့၏ တရားထက် သာလွန်ထူးကဲသော ဉာဏ်အမြင်ထူးဖြစ်သော အရိယာတရားကိုလည်း မျက်မှောက်မပြုနိုင်” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ ကဲ့ရဲ့ထိုက်သော၊ မကဲ့ရဲ့ထိုက်သော ခေါင်းပါးစွာ အသက်မွေးလျက် ခြိုးခြံစွာ ကျင့်သူတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်ပါ၏။

Abyākatasaṃyutta

အဗျာကတသံယုတ်

Khemāsutta

ခေမာသုတ်

Pucchā – abyākatasaṃyutte [Pg.209] panāvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhaka mahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ khemāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ. Kathañca taṃ bhagavatāpi puna bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့ရှင်၊ အဗျာကတသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်း သင်္ဂါယနာတင် မထေရ်မြတ်တို့ ပထမဆုံး စုပေါင်းဟောကြားတော်မူအပ်သော ခေမာသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူက မည်သို့ ဟောကြားခဲ့သနည်း။ ထို့ပြင် မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသုတ်ကို နောက်တစ်ဖန် မည်သို့ ပြန်လည်ဟောကြားတော်မူသနည်း။

Vissajjanā – antarā ca bhante sāvatthiṃ antarā ca sāketaṃ toraṇavatthusmiṃ padese rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha khemāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo yena khemā bhikkhunī tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho bhante rājā pasenadikosalo khemaṃ bhikkhuniṃ etadavoca ‘‘kiṃ nukho ayye hoti tathāgato paraṃmaraṇā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘abyākataṃ kho etaṃ mahārāja bhagavatā hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti evamādinā khemāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ. Bhagavatā ca bhante aparena samayena raññā pasenadikosalena puṭṭhena evameva puna bhāsitaṃ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်နှင့် သာကေတမြို့အကြား တောရဏဝတ္ထုမည်သော အရပ်ဒေသ၌ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီကို အကြောင်းပြု၍ ခေမာဘိက္ခုနီမက ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် ခေမာဘိက္ခုနီမရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် သင့်လျော်ရာအရပ်၌ ထိုင်နေ၏၊ သင့်လျော်ရာအရပ်၌ ထိုင်နေသော ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် ခေမာဘိက္ခုနီမအား “အရှင်မ၊ တထာဂတသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ရှိပါသလော” ဟု မေးမြန်း လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ခေမာဘိက္ခုနီမသည် “မြတ်စွာဘုရားသည် ‘တထာဂတသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ရှိ၏’ ဟူ၍လည်း ဟောကြားတော်မမူခဲ့ပါ (အဗျာကတအဖြစ် ထားတော်မူခဲ့သည်)” စသည်ဖြင့် ပြန်လည်ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ နောင်အခါတွင်လည်း ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီ မေးမြန်းလျှောက်ထားအပ်သောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တိုင်လည်း ဤနည်းအတိုင်းပင် ပြန်လည်ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Kiṃ [Pg.211] panayye nahoti tathāgato paraṃ maraṇā.

“အရှင်မ၊ ထိုသို့ဆိုလျှင် တထာဂတသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မရှိပါသလော။”

Kutūhalasālāsutta

ကုတူဟလသာလာသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.215] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi navamaṃ saṃgītaṃ kutūhalasālāsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေး။ ။ ငါ့ရှင်၊ ထိုအဗျာကတသံယုတ်၌ပင် ရှေးဟောင်း သင်္ဂါယနာတင် မထေရ်မြတ်တို့ ကိုးသုတ်မြောက်အဖြစ် စုပေါင်းဟောကြားတော်မူအပ်သော ကုတူဟလသာလာသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။

Vissajjanā – vesāliyaṃ bhante vacchagottaṃ paribbājakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Vacchagotto bhante paribbājako bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘purimāni bho gotama divasāni purimatarāni sambahulānaṃ nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ paribbājakānaṃ kutūhalasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarakathā udapādī’’ti evamādikaṃ vacanaṃ avoca. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘alañhi te vaccha kaṅkhituṃ, alaṃ vicikicchituṃ. Kaṅkhanīye ca pana te ṭhāne vicikicchā uppannā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဝေသာလီပြည်၌ ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ 'အရှင်ဂေါတမ၊ လွန်ခဲ့သောနေ့ရက်တို့က အမျိုးမျိုးသော အယူရှိကြကုန်သော များစွာသော သမဏဗြာဟ္မဏ ပရိဗိုဇ်တို့သည် ကူတူဟလသာလာ (ဆန်းကြယ်သောစကား ပြောဆိုရာဇရပ်) ၌ အတူတကွ ထိုင်နေကြစဉ် စည်းဝေးကြစဉ် ဤကြားစကားသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်' ဟု ဤသို့သောစကားကို လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ဝစ္ဆ၊ သင့်အား ယုံမှားခြင်းဖြစ်ထိုက်သည်သာတည်း၊ တွေးတောခြင်းဖြစ်ထိုက်သည်သာတည်း။ ယုံမှားဖွယ်ရှိသော အရာ၌သာလျှင် သင့်အား တွေးတောခြင်း ယုံမှားခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာပေ၏' ဟု ဤသို့စသည်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Mahāvaggasaṃyuttapāḷi

မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ

Avijjāvagga

အဝိဇ္ဇာဝဂ်

Upaḍḍhasutta

ဥပဍ္ဎသုတ်

Pucchā – mahāvaggasaṃyutte [Pg.219] panāvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dutiyaṃ saṃgītaṃ upaḍḍhasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်း သင်္ဂီတိကာရက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ဒုတိယမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဥပဍ္ဎသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu bhante sakkare nāma sakyānaṃ nigame āyasmantaṃ ānandattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānandatthero bhagavantaṃ etadavoca ‘‘upaḍḍhamidaṃ bhante brahmacariyaṃ yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘mā hevaṃ ānanda, mā hevaṃ ānanda, sakalamevidaṃ ānanda brahmacariyaṃ yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း သာကရအမည်ရှိသော သာကီဝင်တို့၏ နိဂုံးရွာ၌ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည် - 'အရှင်ဘုရား၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းရှိခြင်း၊ အဖော်ကောင်းရှိခြင်း၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းတို့ထံ ညွတ်ကိုင်းခြင်းဟူသည် ဤသာသနာတော် (မြတ်သောအကျင့်) ၏ ထက်ဝက်မျှ ဖြစ်ပါသည်' ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် 'အာနန္ဒာ၊ ဤသို့မပြောလင့်၊ အာနန္ဒာ၊ ဤသို့မပြောလင့်။ အာနန္ဒာ၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းရှိခြင်း၊ အဖော်ကောင်းရှိခြင်း၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းတို့ထံ ညွတ်ကိုင်းခြင်းဟူသည် ဤသာသနာတော် (မြတ်သောအကျင့်) တစ်ခုလုံးပင် ဖြစ်ပေ၏' ဟု ဤသို့စသည်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Mamaṃ [Pg.220] hi ānanda kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti.

အာနန္ဒာ၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းဖြစ်သော ငါဘုရားကို အမှီပြု၍ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းသဘောရှိသော သတ္တဝါတို့သည် ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းဘေးမှ လွတ်မြောက်ကြရကုန်၏။

Bojjhaṅgasaṃyutta

ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တ

Kuṇḍaliyasutta

ကုဏ္ဍလိယသုတ်

Pucchā – bojjhaṅgasaṃyutte [Pg.221] panāvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ kuṇḍaliyasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်း သင်္ဂီတိကာရက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ဆဋ္ဌမမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ကုဏ္ဍလိယသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sākete bhante añjanavane migadāye kuṇḍaliyaṃ paribbājakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Kuṇḍaliyo bhante paribbājako bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘ahamasmi bho gotama ārāmanissayī parisāvacaro, tassa mayhaṃ bho gotama pacchābhattaṃ bhuttapātarāsassa ayamācāro hoti ārāmena ārāmaṃ uyyānena uyyānaṃ anucaṅkamāmi anuvicarāmi, so tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe itivādappamokkhānisaṃsañceva kathaṃ kathante upārambhānisaṃsañca, bhavaṃ pana gotamo kimānisaṃso viharatī’’ti etaṃ vacanaṃ avoca. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘vijjāvimuttiphalānisaṃso [Pg.222] kho kuṇḍaliya tathāgato viharatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာကေတမြို့ အဉ္ဇနတော မိဂဒါဝုန်တော၌ ကုဏ္ဍလိယပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကုဏ္ဍလိယပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ 'အကျွန်ုပ်သည် အရံကို မှီ၍နေထိုင်သူ၊ ပရိသတ်အလယ်သို့ သွားလာတတ်သူ ဖြစ်ပါသည်၊ အရှင်ဂေါတမ၊ နံနက်စာ စားပြီးနောက် နေ့လယ်စာ စားပြီးသောအခါ အကျွန်ုပ်၌ ဤသို့သော အလေ့အထ ရှိပါသည်၊ ဥယျာဉ်မှသည် ဥယျာဉ်သို့၊ အရံမှသည် အရံသို့ လှည့်လည်သွားလာတတ်ပါသည်၊ ထိုအရံတို့၌ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အငြင်းအခုံ စကားမှ လွတ်မြောက်ခြင်း အကျိုးရှိသော စကားကိုလည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးကို စွပ်စွဲကဲ့ရဲ့ခြင်း အကျိုးရှိသော စကားကိုလည်းကောင်း ပြောဆိုနေကြသည်ကို တွေ့မြင်ရပါသည်၊ အရှင်ဂေါတမသည်မူကား အဘယ်အကျိုးထူးကို ရည်မှန်း၍ နေတော်မူပါသနည်း' ဟု ဤစကားကို လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ကုဏ္ဍလိယ၊ တထာဂတသည် ဝိဇ္ဇာနှင့် ဝိမုတ္တိတည်းဟူသော အကျိုးထူးကို ခံစားလျက် နေတော်မူသည်' ဟု ဤသို့စသည်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Paṭhama gilānasutta

ပထမ ဂိလာနသုတ်

Pucchā – tenāvuso [Pg.224] bhagavvatā jānatā…pe… sammāsambuddhena bojjhaṅgasaṃyutte dutiye gilānavagge paṭhamagilānasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ်၊ ဒုတိယ ဂိလာနဝဂ်၌ ပထမဂိလာနသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante pippaliguhāyaṃ āyasmantaṃ mahākassapattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante mahākassapatthero pippaliguhāyaṃ viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhante bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi, nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahākassapaṃ [Pg.225] etadavoca– ‘‘kacci te kassapa khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamoti. Na me bhante khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sattime kassapa bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ပိပ္ဖလိဂူ၌ အရှင်မဟာကဿပမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်မဟာကဿပမထေရ်သည် ပိပ္ဖလိဂူ၌ မကျန်းမမာ၊ ဆင်းရဲခြင်းသို့ရောက်ကာ ပြင်းထန်စွာ နာမကျန်းဖြစ်လျက် နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ညနေချမ်းအချိန်၌ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေရာမှ ထတော်မူ၍ အရှင်မဟာကဿပရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်တော်မူပြီးလျှင် ခင်းအပ်သောနေရာ၌ ထိုင်တော်မူ၏၊ ထိုင်တော်မူပြီးသော် မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်မဟာကဿပအား 'ကဿပ၊ ခံသာပါ၏လော၊ မျှတပါ၏လော၊ ဆင်းရဲသောဝေဒနာတို့သည် ယုတ်လျော့ပါ၏လော၊ မတိုးပွားဘဲ ရှိပါ၏လော၊ ထိုဝေဒနာတို့၏ ယုတ်လျော့ခြင်းသည် ထင်ရှားပါ၏လော၊ တိုးပွားခြင်းသည် မထင်ရှားဘဲ ရှိပါ၏လော' ဟု မေးမြန်းတော်မူ၏။ 'အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်အား ခံလည်းမခံသာပါ၊ မျှလည်းမမျှတပါ၊ ပြင်းထန်သော ဆင်းရဲဝေဒနာတို့သည် တိုးပွားလာပါသည်၊ ယုတ်မလျော့ပါ၊ ထိုဝေဒနာတို့၏ တိုးပွားခြင်းသည်သာ ထင်ရှားပါသည်၊ ယုတ်လျော့ခြင်းသည် မထင်ရှားပါ' ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ကဿပ၊ ငါဘုရားသည် ကောင်းစွာဟောကြားအပ်ကုန်သော၊ ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုအပ်ကုန်သော ဤဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတို့သည် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိရန်၊ သစ္စာလေးပါးကို သိရန်၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏' ဟု ဤသို့စသည်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Udāyisutta

ဥဒါယီသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.227] āvuso tatiye udāyivagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ udāyisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ် တတိယဖြစ်သော ဥဒါယီဝဂ်၌ပင် ရှေးဟောင်း သင်္ဂီတိကာရက မဟာထေရ်မြတ်တို့ တစ်ဆယ်မြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဥဒါယီသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sumbhesu bhante setakenāma sumbhānaṃ nigame āyasmantaṃ udāyittheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante udāyitthero bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘acchariyaṃ bhante, abbhutaṃ bhante, yāva bahukatañca me bhante bhagavati pemañca gāravo ca hirī ca ottappañcāti evamādikaṃ vacanaṃ avoca. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sādhu sādhu udāyi eso hi te udāyi maggo paṭiladdho. Yo te bhāvito bahulīkato, tathā tathā viharantaṃ tathattāya upanessati, yathā tvaṃ ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānissatī’’ti. Evaṃ kho bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သုမ္ဘတိုင်း သေတကအမည်ရှိသော သုမ္ဘလူမျိုးတို့၏ နိဂုံးရွာ၌ အရှင်ဥဒါယီမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ဥဒါယီမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ 'အံ့သြဖွယ်ရှိပါပေသည် အရှင်ဘုရား၊ မဖြစ်ဖူးမြဲ ဖြစ်ပေါ်လာပါပေသည် အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်၌ မြတ်စွာဘုရားအပေါ် ချစ်ခြင်း၊ ရိုသေခြင်း၊ အရှက်ရှိခြင်း၊ အကြောက်ရှိခြင်းတို့သည် အလွန်တရာပင် များပြားလှပါပေသည်' ဟု ဤသို့သောစကားကို လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် 'သာဓု သာဓု ဥဒါယီ၊ ဥဒါယီ၊ ဤသို့ဖြစ်ခြင်းသည် သင့်အား မဂ်လမ်းကို ရရှိစေခြင်းပင်တည်း။ ထိုမဂ်ကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုအပ်သည်ရှိသော် ထိုထိုသို့ နေထိုင်သူအား ထိုမဂ်တရားကို ရရှိရန် ဆောင်ယူပေးလိမ့်မည်။ ထိုသို့ဖြစ်က သင်သည် "ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းကုန်ပြီ၊ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုလုပ်ပြီးပြီ၊ ဤမဂ်ကိစ္စအလို့ငှာ တစ်ပါးသော ပြုဖွယ်မရှိတော့ပြီ" ဟု သိလိမ့်မည်' ဟု ဤသို့လျှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Satipaṭṭhānasaṃyutta

သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တ

Satisutta

သတိသုတ်

Pucchā – satipaṭṭhānasaṃyutte [Pg.230] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhaka mahātherehi dutiyaṃ saṃgītaṃ satisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ kārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ သတိပဋ္ဌာနသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်း သင်္ဂီတိကာရက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ဒုတိယမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော သတိသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – vesāliyaṃ bhante ambapālivane sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘sato bhikkhave bhikkhu vihareyya sampajāno ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဝေသာလီပြည် အမ္ဗပါလီဥယျာဉ်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ ရဟန်းသည် သတိရှိလျက် ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် ပြည့်စုံလျက် နေထိုင်ရာ၏၊ ဤသည်ကား သင့်တို့အား ငါဘုရား၏ ဆုံးမဩဝါဒဖြစ်၏' ဟု ဤသို့စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

Sālasutta

သာလသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.232] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi catutthaṃ saṃgītaṃ sālasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်တို့၊ ထိုသတိပဋ္ဌာနသံယုတ်၌ပင် ရှေးဟောင်း သင်္ဂီတိကာရက မဟာထေရ်မြတ်တို့ စတုတ္ထမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော သာလသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – kosalesu bhante sālāyanāma kesalānaṃ brāhmaṇagāme sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘ye te bhikkhave bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ, te vo bhikkhave bhikkhū catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ကောသလတိုင်း၊ ကေသာတို့၏ သာလာမည်သော ပုဏ္ဏားရွာ၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ "ချစ်သားရဟန်းတို့၊ ဤဓမ္မဝိနယသို့ အသစ်ရောက်လာကြသော၊ မကြာသေးမီကမှ ရဟန်းပြုကြကုန်သော ရဟန်းသစ်တို့ကို သင်တို့သည် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများခြင်း၌ ဆောက်တည်စေအပ်ကုန်၏၊ သက်ဝင်စေအပ်ကုန်၏၊ စွဲမြဲစွာ တည်စေအပ်ကုန်၏" စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Sakuṇagghisutta

သကုဏဂ္ဃိသုတ်။

Pucchā – tattheva [Pg.234] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ sakuṇagghisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသံဂါယနာ၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ခြောက်ခုမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော သကုဏဂ္ဃိသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave sakuṇagghi lāpaṃ sakuṇaṃ sahasā ajjhappattā aggahesi. Atha kho bhikkhave lāpo sakuṇo sakuṇagghiyā hariyamāno evaṃ paridevasi mayamevamha alakkhikā, mayaṃ appapuññā, ye mayaṃ agocare carimha paravisaye, sacejja mayaṃ gocare careyyāma sake pettike visaye, na myāhaṃ sakuṇagghi alaṃ abhavissa yadidaṃ yuddhāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ "ချစ်သားရဟန်းတို့၊ ရှေးအခါက သိမ်းငှက်တစ်ကောင်သည် စာဗူးတောင်းငှက်ကို ရုတ်တရက် ထိုးသုတ်၍ ဖမ်းယူလေ၏။ ချစ်သားရဟန်းတို့၊ ထိုအခါ စာဗူးတောင်းငှက်သည် သိမ်းငှက်ဆွဲယူသွားစဉ် ဤသို့ ငိုကြွေးမြည်တမ်းလေ၏— 'ငါတို့သည် လာဘ်မရှိသူများ၊ ကုသိုလ်ကံနည်းသူများ ဖြစ်ကြကုန်စွ၊ ငါတို့သည် မိမိတို့ ကျက်စားရာမဟုတ်သော သူတစ်ပါးပိုင်နက်၌ လှည့်လည်ကျက်စားမိကြလေပြီ။ ငါတို့သည် ယနေ့ မိမိတို့ ကျက်စားရာ မိဘဘိုးဘွားတို့ ပိုင်နက်၌သာ လှည့်လည်ကျက်စားခဲ့ပါလျှင် ဤသိမ်းငက်သည် ငါ့ကို တိုက်ခိုက်ရန် စွမ်းနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ပေ' " စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Mayamevamha [Pg.235] alakkhikā, mayaṃ appapuññā.

"ငါတို့သည် လာဘ်မရှိသူများ၊ ကုသိုလ်ကံနည်းသူများ ဖြစ်ကြကုန်စွ။"

Ko pana te lāpa gocaro sako pettiko visayo.

"စာဗူးတောင်း၊ သင့်အား မိမိကျက်စားရာ မိဘဘိုးဘွားတို့၏ ပိုင်နက်ဟူသည် အဘယ်နည်း။"

Yadidaṃ naṅgalakaṭṭhakaraṇaṃ leḍḍuṭṭhānaṃ.

"ထွန်ဖြင့် ထွန်ယက်ထားသော မြေခဲများရှိရာအရပ် ဖြစ်ပါသည်။"

Ehi [Pg.236] kho dāni me sakuṇagghi, ehi kho dāni me sakuṇagghi,

"သိမ်းငှက်၊ ယခု လာခဲ့လော့၊ သိမ်းငှက်၊ ယခု လာခဲ့လော့။"

(Dāruguḷoviya vinivattitvā tasseva leḍḍussa antare paccupādi. Aṭṭhakathā)

(သစ်သားလုံးကဲ့သို့ လိမ့်ဆင်း၍ ထိုမြေခဲကြား၌ပင် ခိုအောင်းပုန်းကွယ်နေ၏။ အဋ္ဌကထာ)

Evañhi taṃ bhikkhave hoti yo agocare carati paravisaye.

"ချစ်သားရဟန်းတို့၊ မိမိကျက်စားရာမဟုတ်သော သူတစ်ပါးပိုင်နက်၌ လှည့်လည်ကျက်စားသောသူအား ဤသို့လျှင် ဘေးဒုက္ခဖြစ်ရ၏။"

Tasmātiha [Pg.237] bhikkhave mā agocare carittha paravisaye.

"ထို့ကြောင့် ချစ်သားရဟန်းတို့၊ မိမိကျက်စားရာမဟုတ်သော သူတစ်ပါးပိုင်နက်၌ မလှည့်လည်ကျက်စားကြကုန်လင့်။"

Gocare bhikkhave caratha sake pettike visaye.

"ချစ်သားရဟန်းတို့၊ မိမိကျက်စားရာ မိဘဘိုးဘွားတို့၏ ပိုင်နက်၌သာ လှည့်လည်ကျက်စားကြကုန်လော့။"

Gocare bhikkhave carataṃ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṃ, na lacchati māro ārammaṇaṃ.

"ချစ်သားရဟန်းတို့၊ မိမိကျက်စားရာ မိဘဘိုးဘွားတို့၏ ပိုင်နက်၌ လှည့်လည်ကျက်စားသောသူအား မာရ်နတ်သည် နှောင့်ယှက်ခွင့်ကို ရနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်၊ အာရုံကိုလည်း ရနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်။"

Bhikkhunupassayasutta

ဘိက္ခုနုပဿယသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.238] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ bhikkhunupassayasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသံဂါယနာ၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ဆယ်ခုမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဘိက္ခုနုပဿယသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ ānandattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānando yāvattako ahosi bhikkhunīhi saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘evametaṃ ānanda, evametaṃ ānanda, yohi koci ānanda bhikkhu vā bhikkhunī vā catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto viharati, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ sañjānissatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်အာနန္ဒာသည် ဘိက္ခုနီတို့နှင့်အတူ ပြောဆိုခဲ့သော စကားအစုံအလင်ကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ "အာနန္ဒာ... ဤသို့ပင်ဖြစ်၏၊ အာနန္ဒာ... ဤသို့ပင်ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ၊ ရဟန်းမိန်းမဖြစ်စေ အကြင်သူသည် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့၌ ကောင်းစွာ တည်ကြည်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ ထိုသူအား ရှေးထက် အလွန်ထူးကဲသော တရားထူးကို သိမြင်ရလိမ့်မည်ဟု ဧကန်မျှော်လင့်အပ်၏" စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Cundasutta

စုန္ဒသုတ်။

Pucchā – tattheva [Pg.242] āvuso dutiye nālandavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi tatiyaṃ saṃgītaṃ cundasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသံဂါယနာ၌ပင် ဒုတိယမြောက် နာလန္ဒဝဂ်၌ ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ သုံးခုမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော စုန္ဒသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃyeva ānandattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānandatthero cundena samaṇuddesena saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhante āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ayaṃ bhante cundo samaṇuddeso evamāha ‘āyasmā bhante sāriputto parinibbuto, idamassa pattacīvara’nti. Api ca me bhante madhurakajāto viya kāyo, disāpi me na pakkhāyanti, dhammāpi maṃ nappaṭibhanti ‘āyasmā sāriputto parinibbuto’ti sutvā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘kiṃ nu kho te ānanda sāriputto sīlakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, samādhikkhandhaṃ vā, paññākkhandhaṃvā, vimuttikkhandhaṃvā, vimuttiñāṇadassanakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်ကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် သာမဏေစုန္ဒနှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ပါသည်။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုး၍ သင့်လျော်သောနေရာ၌ ထိုင်နေခဲ့ပါသည်။ သင့်လျော်သောနေရာ၌ ထိုင်နေသော အရှင်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ "အရှင်ဘုရား၊ ဤသာမဏေစုန္ဒသည် 'အရှင်ဘုရား၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလေပြီ၊ ဤသည်မှာ ထိုအရှင်၏ သပိတ်နှင့် သင်္ကန်းဖြစ်ပါသည်' ဟု လျှောက်ထားပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ 'အရှင်သာရိပုတ္တရာ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလေပြီ' ဟု ကြားရသဖြင့် အကျွန်ုပ်၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် မတ်တတ်မရပ်နိုင်အောင် လေးလံလှုပ်ရှားသကဲ့သို့ ဖြစ်ရပါသည်။ အရပ်မျက်နှာတို့သည်လည်း မထင်ရှားပါ၊ တရားတို့သည်လည်း အကျွန်ုပ်၏ဉာဏ်၌ မထင်လာပါဘုရား" ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ "အာနန္ဒာ... သာရိပုတ္တရာသည် သီလက္ခန္ဓာကို ဆောင်ယူ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသွားသလော၊ သို့မဟုတ် သမာဓိက္ခန္ဓာ၊ ပညာက္ခန္ဓာ၊ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓာ၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓာတို့ကို ဆောင်ယူ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသွားသလော" စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Ayaṃ [Pg.243] bhante cundosamaṇuddeso evamāha.

"အရှင်ဘုရား၊ ဤသာမဏေစုန္ဒသည် ဤသို့ လျှောက်ထားပါသည်။"

Tasmātihānanda [Pg.245] attadīpā viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.

"ထို့ကြောင့် အာနန္ဒာ... မိမိကိုယ်ကိုသာ ကိုးကွယ်ရာကျွန်းကြီးကဲ့သို့ ပြု၍ နေကြကုန်လော့၊ မိမိကိုယ်မှတစ်ပါး အခြားကိုးကွယ်ရာ မရှိကြစေနှင့်။ တရားတော်ကိုသာ ကိုးကွယ်ရာကျွန်းကြီးကဲ့သို့ ပြု၍ နေကြကုန်လော့၊ တရားတော်မှတစ်ပါး အခြားကိုးကွယ်ရာ မရှိကြစေနှင့်။"

Bāhiyasutta

ဗာဟိယသုတ်။

Pucchā – tattheva [Pg.246] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi pañcamaṃ saṃgītaṃ bāhiyasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသံဂါယနာ၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ငါးခုမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဗာဟိယသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ bāhiyaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante bāhiyo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sādhu me bhante bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tasmātiha tvaṃ bāhiya ādimeva visodhehi kusalesu dhammesu. Ko cādikusalānaṃ dhammānaṃ, sīlañca suvisuddhaṃ diṭṭhica ujukā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်ဗာဟိယကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဗာဟိယသည် မြတ်စွာဘုရားအား "အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်အား အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် တရားဟောတော်မူပါက ကောင်းပါလိမ့်မည်။ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ တစ်ယောက်တည်း ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်လျက် မမေ့မလျော့ ပြင်းစွာအားထုတ်သော လုံ့လရှိသည်ဖြစ်၍ စိတ်ကို စေလွှတ်ကာ နေရပါလို၏" ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ "ဗာဟိယ... ထို့ကြောင့် သင်သည် ကုသိုလ်တရားတို့တွင် ရှေးဦးစွာ သုတ်သင်အပ်သောတရားကို သုတ်သင်လော့။ ကုသိုလ်တရားတို့၏ အစဦးဖြစ်သော တရားဟူသည် အဘယ်နည်း၊ စင်ကြယ်လှသော သီလနှင့် ဖြောင့်မတ်သော အယူ (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) ပင် ဖြစ်သည်" စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Sīlaṭṭhitivagga

သီလဋ္ဌိတိဝဂ်။

Ciraṭṭhitisutta

စိရဋ္ဌိတိသုတ်။

Pucchā – tattheva [Pg.248] āvuso tatiye sīlaṭṭhitivagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dutiyaṃ saṃgītaṃ ciraṭṭhitisuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသံဂါယနာ၌ပင် တတိယဖြစ်သော သီလဋ္ဌိတိဝဂ်၌ ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ဒုတိယမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော စိရဋ္ဌိတိသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူက၊ မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – pāṭaliputte bhante āyasmantaṃ bhaddaṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. Āyasmā bhante bhaddo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho āvuso ānanda hetu ko paccayo, yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hoti, ko panāvuso ānanda hetu ko paccayo, yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sādhu sādhu āvuso bhadda, bhaddako kho te āvuso bhadda ummaṅgo’’ti evamādinā āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ အရှင်ဘဒ္ဒကို အကြောင်းပြု၍ ဓမ္မဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်က ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘဒ္ဒသည် ညနေချမ်းအချိန်၌ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေရာမှ ထ၍ အရှင်အာနန္ဒာရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ပါသည်။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် အရှင်အာနန္ဒာအား "ငါ့ရှင် အာနန္ဒာ... မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသောအခါ သူတော်ကောင်းတရားသည် ကြာရှည်မတည်တံ့နိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း။ ငါ့ရှင် အာနန္ဒာ... မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသောအခါ သူတော်ကောင်းတရားသည် ကြာရှည်တည်တံ့နိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း" ဟု လျှောက်ထားမေးမြန်းခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ "ငါ့ရှင် ဘဒ္ဒ... ကောင်းလှပါပေ၏၊ ငါ့ရှင် ဘဒ္ဒ... သင့်၏ စူးစမ်းဆင်ခြင်ဉာဏ်သည် ကောင်းမြတ်လှပေ၏" စသည်ဖြင့် ဓမ္မဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်က ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Bhaddako [Pg.249] te āvuso bhadda ummaṅgo.

ငါ့ရှင်၊ သင်၏ စဉ်းစားဆင်ခြင်မှု (ဥမင်) သည် ကောင်းမြတ်လှပေ၏၊ ကောင်းမြတ်သော ဥမင်တည်း။

‘‘Catunnaṃ [Pg.250] kho āvuso satipaṭṭhānānaṃ abhāvitattā abahulīkatattā tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ –

ငါ့ရှင်၊ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို မပွားများအပ် မကြာခဏ မလုပ်အပ်ခြင်းကြောင့် တထာဂတမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူသော် သူတော်ကောင်းတရားသည် ကြာမြင့်စွာ မတည်တံ့နိုင်ပေ။

Sirivaḍḍhasutta

သိရိဝဍ္ဎသုတ်

Pucchā – tassāvuso bhagavatā arahato sammāsambuddhassa pāvacanasamudayabhūtāya mahāvaggapāḷiyā satipaṭṭhānasaṃyutte sīlaṭṭhitivagge navamaṃ sirivaḍḍhasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုပူဇော်အထူးခံထိုက်တော်မူသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်အစုအဝေးဖြစ်သော မဟာဝဂ္ဂပါဠိတော်၊ သတိပဋ္ဌာနသံယုတ်၊ သီလဌိတိဝဂ်၌ ကိုးခုမြောက်ဖြစ်သော သိရိဝဍ္ဎသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူက၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe bhante sirivaḍḍhaṃ gahapatiṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. Sirivaḍḍho bhante gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Athakho bhante āyasmā ānando yenasirivaḍḍhassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi[Pg.251]. Nisajja kho āyasmā ānando sirivaḍḍhaṃ gahapatiṃ etadavoca ‘‘kacci te gahapati khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti. Na me bhante khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tasmātiha te gahapati evaṃ sikkhitabbaṃ ‘kāye kāyānupassī viharissāmi ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā domanassaṃ. Vedanāsu. Citte. Dhammesu dhammānupassī viharissāmi ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā domanassa’nti. Evañhi te gahapati sikkhitabba’’nti. Evaṃ kho āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ သိရိဝဍ္ဎသူဌေးကို အကြောင်းပြု၍ တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သိရိဝဍ္ဎသူဌေးသည် ဖျားနာ၍ ဆင်းရဲခြင်းသို့ရောက်ကာ ပြင်းထန်စွာ မကျန်းမမာ ဖြစ်နေပါသည်။ ထိုအခါ အရှင်အာနန္ဒာသည် သိရိဝဍ္ဎသူဌေး၏ အိမ်သို့ ကြွရောက်တော်မူပြီးလျှင် ပြင်ဆင်ထားအပ်သော နေရာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ သီတင်းသုံးပြီးသော် အရှင်အာနန္ဒာသည် သိရိဝဍ္ဎသူဌေးအား 'သူဌေး... သည်းခံနိုင်ပါ၏လော၊ မျှတနိုင်ပါ၏လော၊ ဆင်းရဲဝေဒနာတို့သည် ဆုတ်ယုတ်ပါ၏လော၊ မတိုးပွားဘဲ ရှိပါ၏လော၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသည် ထင်ရှား၍ တိုးပွားခြင်းသည် မထင်ရှားဘဲ ရှိပါ၏လော' ဟု မေးမြန်းတော်မူ၏။ 'အရှင်ဘုရား... သည်းမခံနိုင်ပါ၊ မမျှတနိုင်ပါ၊ အကျွန်ုပ်၏ ဆင်းရဲဝေဒနာတို့သည် တိုးပွားလျက်ရှိပါသည်၊ မဆုတ်ယုတ်ပါ။ တိုးပွားခြင်းသည်သာ ထင်ရှား၍ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသည် မထင်ရှားပါ' ဟု လျှောက်ထား၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ 'သူဌေး... သို့ဖြစ်လျှင် သင်သည် ဤသို့ ကျင့်ကြံရမည် - ငါသည် ပြင်းစွာအားထုတ်သော လုံ့လရှိသည်ဖြစ်၍ ဆင်ခြင်တုံတရားရှိလျက် သတိနှင့်ပြည့်စုံကာ လောက၌ အဘိဇ္ဈာနှင့် ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်၍ ရုပ်အစုအဝေး (ကာယ) ၌ ရုပ်အစုအဝေးကို အဖန်ဖန်ရှုလျက် နေအံ့။ ဝေဒနာတို့၌... စိတ်၌... ဓမ္မတို့၌ ဓမ္မကို အဖန်ဖန်ရှုလျက် ပြင်းစွာအားထုတ်သော လုံ့လရှိသည်ဖြစ်၍ ဆင်ခြင်တုံတရားရှိလျက် သတိနှင့်ပြည့်စုံကာ လောက၌ အဘိဇ္ဈာနှင့် ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်၍ နေအံ့။ သူဌေး... သင်သည် ဤသို့ ကျင့်ကြံရမည်' ဟု ဟောတော်မူ၏။ ဤသို့လျှင် တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Iddhipādasaṃyutta

ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ်

Moggallānasutta

မောဂ္ဂလ္လာနသုတ်

Pucchā – iddhipādasaṃyutte [Pg.254] āvuso catutthaṃ moggallānasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ်၌ လေးခုမြောက်ဖြစ်သော မောဂ္ဂလ္လာနသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ. Sambahulā bhante bhikkhū heṭṭhāmigāramātupāsāde viharanti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā bhantacittā pākatindriyā. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ te bhikkhū saṃvejetvā ‘‘kiṃ nu tumhe bhikkhave saṃviggā lomahaṭṭhajātā ekamantaṃ ṭhitā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ များစွာသော ရဟန်းတို့သည် မိဂါရမာတုပြာသာဒ်၏ အောက်ထပ်၌ စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်း၊ ထောင်လွှာခြင်း၊ လျှပ်ပေါ်ခြင်း၊ နှုတ်ကြမ်းခြင်း၊ စကားများခြင်း၊ သတိလွတ်ကင်းခြင်း၊ ဆင်ခြင်တုံတရားကင်းခြင်း၊ စိတ်မတည်ငြိမ်ခြင်း၊ စိတ်ဂယောက်ဂယက်ဖြစ်ခြင်း၊ ဣန္ဒြေမစောင့်စည်းခြင်းတို့ဖြင့် နေထိုင်ကြကုန်၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်သည် ထိုရဟန်းတို့အား ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်စေသဖြင့် 'ရဟန်းတို့... သင်တို့သည် အဘယ်ကြောင့် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်လျက်၊ မွေးညင်းဖျားများ ထောင်ထလျက် တစ်ခုသောနေရာ၌ ရပ်နေကြသနည်း' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Acchariyaṃ [Pg.256] vata bho, abbhutaṃ vata bho.

အချင်းတို့... အံ့ဩဖွယ်ရှိပေစွ၊ အချင်းတို့... ဆန်းကြယ်ဖွယ်ရှိပေစွ။

Nivātañca vata.

လေငြိမ်သက်လျက်ရှိပါတကား။

Ayañca migāramātupāsādo gambhīranemo.

ဤမိဂါရမာတုပြာသာဒ်သည်လည်း နက်ရှိုင်းသော တိုက်မြစ်ရှိပေ၏။

Tumheva [Pg.257] kho bhikkhave saṃvejetukāmena moggallānena bhikkhunā pādaṅguṭṭhakena migāramātupāsādo saṅkampito sampakampito sampadhālito.

ရဟန်းတို့... သင်တို့ကို ထိတ်လန့်စေလိုသော မောဂ္ဂလ္လာန်ရဟန်းသည် ခြေမဖြင့် ဤမိဂါရမာတုပြာသာဒ်ကို လှုပ်ခါစေအပ်၊ ပြင်းစွာ လှုပ်ခါစေအပ်၊ အလွန်တုန်လှုပ်စေအပ်ပေ၏။

Taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamesaṃ dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu evaṃ mahiddhiko evaṃ mahānubhāvo.

ရဟန်းတို့... ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ မည်သည့်တရားတို့ကို ပွားများအပ် မကြာခဏ ပြုလုပ်အပ်ခြင်းကြောင့် မောဂ္ဂလ္လာန်ရဟန်းသည် ဤသို့ တန်ခိုးကြီးမား၍ ဤသို့ အာနုဘော်ကြီးမားရသနည်း။

Anuruddhasaṃyutta

အနုရုဒ္ဓသံယုတ်

Bāḷhagilānasutta

ဗာဠှဂိလာနသုတ်

Pucchā – anuruddhasaṃyutte [Pg.259] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ bāḷhaginānasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ အနုရုဒ္ဓသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်းတရားသင်္ဂါယနာတင် မဟာထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဆယ်ခုမြောက်ဖြစ်သော ဗာဠှဂိလာနသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူက၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha āyasmatā anuruddhattherena bhāsitaṃ. Sambahulā bhante bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ etadavocuṃ ‘‘katamenāyasmato anuruddhassa vihārena viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘catūsu kho me āvuso satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittassa viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti evamādinā āyasmatā anuruddhattherena bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ အရှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ များစွာသော ရဟန်းတို့သည် ဖျားနာ၍ ဆင်းရဲခြင်းသို့ရောက်ကာ ပြင်းထန်စွာ မကျန်းမမာ ဖြစ်နေသော အရှင်အနုရုဒ္ဓါအား 'ငါ့ရှင် အနုရုဒ္ဓါ... အဘယ်သို့သော တရားဖြင့် နေထိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော ကိုယ်၏ဆင်းရဲဝေဒနာတို့သည် စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ မတည်နိုင်ကြသနည်း' ဟု မေးမြန်းကြကုန်၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ 'ငါ့ရှင်တို့... ငါသည် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့၌ စိတ်ကို ကောင်းစွာ ထားရှိလျက် နေထိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော ကိုယ်၏ဆင်းရဲဝေဒနာတို့သည် စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ မတည်နိုင်ကြပါ' စသည်ဖြင့် အရှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Ānāpānasaṃyutta

အာနာပါနသံယုတ်

Mahākappinasutta

မဟာကပ္ပိနသုတ်

Pucchā – ānāpānasaṃyutte [Pg.261] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi sattamaṃ saṃgītaṃ mahākappinasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ အာနာပါနသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်းတရားသင်္ဂါယနာတင် မဟာထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ခုနစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော မဟာကပ္ပိနသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘passatha no tumhe bhikkhave etassa bhikkhuno kāyassa iñjitattaṃ vā phanditabbaṃ vā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့... သင်တို့သည် ဤရဟန်း၏ ကိုယ်လှုပ်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် တုန်လှုပ်ခြင်းကို မြင်ကြသလော' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Icchānaṅgalasutta

ဣစ္ဆာနင်္ဂလသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.263] āvuso dutiyavagge paṭhamaṃ icchānaṅgalasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုအာနာပါနသံယုတ်၌ပင် ဒုတိယဝဂ်၏ ပထမမြောက်ဖြစ်သော ဣစ္ဆာနင်္ဂလသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – icchānaṅgale bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘sace kho bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ ‘katame nāvuso vihārena samaṇo gotamo vassāvāsaṃ bahulaṃ vihāsī’ti. Evaṃ puṭṭhā tumhe bhikkhave tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha ānāpānassatisamādhinā kho āvuso bhagavā vassāvāsaṃ bahulaṃ vihāsī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ဣစ္ဆာနင်္ဂလတောအုပ်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့... အကယ်၍ အခြားတိတ္ထိဖြစ်ကုန်သော ပရိဗိုဇ်တို့သည် "ငါ့ရှင်တို့... ရဟန်းဂေါတမသည် အဘယ်သို့သော တရားဖြင့် နေထိုင်ခြင်းဖြင့် ဝါတွင်းကာလပတ်လုံး များစွာနေထိုင်ခဲ့သနည်း" ဟု ဤသို့ မေးမြန်းကြကုန်အံ့။ ရဟန်းတို့... ဤသို့ မေးမြန်းအပ်ကုန်သော် သင်တို့သည် ထိုအခြားတိတ္ထိဖြစ်ကုန်သော ပရိဗိုဇ်တို့အား "ငါ့ရှင်တို့... မြတ်စွာဘုရားသည် အာနာပါနဿတိသမာဓိဖြင့် နေထိုင်ခြင်းဖြင့် ဝါတွင်းကာလပတ်လုံး များစွာနေထိုင်ခဲ့ပါသည်" ဟု ဤသို့ ဖြေကြားကြကုန်လော့' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Sotāpattisaṃyutta

သောတာပတ္တိသံယုတ်

Cakkavattirājasutta

စက္ကဝတ္တိရာဇသုတ်

Pucchā – sotāpattisaṃyutte [Pg.266] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ cakkavattirājasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ သောတာပတ္တိသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်းတရားသင်္ဂါယနာတင် မဟာထေရ်မြတ်တို့ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ပထမမြောက်ဖြစ်သော စက္ကဝတ္တိရာဇသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘kiñcāpi bhikkhave rājā cakkavattī catunnaṃ dīpānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāretvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ, so tattha nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi ca pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti so catūhi dhammehi asamannāgato, atha kho so aparimuttova nirayā, aparimutto tiracchānayoniyā, aparimutto pettivisayā, aparimutto apāyaduggativinipātā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားသည် ‘ရဟန်းတို့၊ စကြဝတ္တေးမင်းသည် ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းတို့၌ အစိုးရခြင်း အာဏာလွှမ်းမိုးခြင်းဖြင့် မင်းအဖြစ်ကို ပြု၍ ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီးပြီးနောက် သေသည်မှနောက်၌ ကောင်းသောလားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်လောကသို့ ရောက်ရ၏၊ တာဝတိံသာနတ်တို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ရောက်ရ၏၊ ထိုစကြဝတ္တေးမင်းသည် ထိုနတ်ပြည် နန္ဒဝန်ဥယျာဉ်၌ နတ်သမီးအပေါင်း ခြံရံလျက် နတ်၌ဖြစ်သော ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံစွာ ခံစားရသော်လည်း တရားလေးပါးတို့နှင့် မပြည့်စုံသဖြင့် ငရဲမှလည်း မလွတ်မြောက်နိုင်သေးပေ၊ တိရစ္ဆာန်ဘုံမှလည်း မလွတ်မြောက်နိုင်သေးပေ၊ ပြိတ္တာဘုံမှလည်း မလွတ်မြောက်နိုင်သေးပေ၊ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတ်တို့မှလည်း မလွတ်မြောက်နိုင်သေးပေ’ ဟူ၍ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Dīghāvu upāsakasutta

ဒီဃာဝုဥပါသကာသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.268] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi tatiyaṃ saṃgītaṃ dīghāvuupāsakasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသံယုတ္တနိကာယ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ တတိယမြောက် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဒီဃာဝုဥပါသကာသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ ဘယ်ကဲ့သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – rājagahe [Pg.269] bhante dīghāvuṃ upāsakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Bhagavā bhante dīghāvuṃ upāsakaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ etadavoca ‘‘kacci te dīghāvu khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti. Na me bhante khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamoti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tasmātiha te dīghāvu evaṃ sikkhitabbaṃ buddhe aveccappasādena samannāgato bhavissāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဒီဃာဝုဥပါသကာကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် နာမကျန်းဖြစ်လျက် ပြင်းထန်စွာ မကျန်းမမာဖြစ်နေသော ဒီဃာဝုဥပါသကာအား ‘ဒီဃာဝု... ခန္ဓာကိုယ်ဒုက္ခကို သည်းခံနိုင်ပါ၏လော၊ မျှတနိုင်ပါ၏လော၊ ဆင်းရဲသော ဝေဒနာတို့သည် ဆုတ်ယုတ်ပါ၏လော၊ မတိုးပွားဘဲ ရှိပါ၏လော၊ ထိုဝေဒနာတို့၏ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းကို ထင်ရှားစေပါ၏လော၊ တိုးပွားခြင်း မရှိပါလော’ ဟု ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏။ ‘အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော် မသည်းခံနိုင်ပါ၊ မမျှတနိုင်ပါ၊ တပည့်တော်၏ ဆင်းရဲသောဝေဒနာတို့သည် တိုးပွားလျက်ရှိပါသည်၊ မဆုတ်ယုတ်ပါ၊ ထိုဝေဒနာတို့၏ တိုးပွားခြင်းသာ ထင်ရှားလျက်ရှိပါသည်၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း မရှိပါ’ ဟု လျှောက်ထား၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ‘ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒီဃာဝု... သင်သည် ဤသို့ ကျင့်ကြံရမည်၊ ငါသည် မြတ်စွာဘုရား၌ မတုန်မလှုပ်ကြည်ညိုခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်အံ့’ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Yānimāni [Pg.271] bhante bhagavatā cattāri sotāpattiyaṅgāni desitāni, saṃvijjante te dhammā mayi–

“အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော သောတာပတ္တိယင်္ဂ (သောတာပန်ဖြစ်ကြောင်းတရား) လေးပါးတို့သည် တပည့်တော်၌ ထင်ရှားရှိပါကုန်၏။”

Tasmātiha tvaṃ dīghāvu imesu catūsu sotāpattiyaṅgesu patiṭṭhāya cha vijjābhāgiye dhamme uttari bhāveyyāsi–

“ဒီဃာဝု... သို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သင်သည် ဤသောတာပတ္တိယင်္ဂတရား လေးပါးတို့၌ တည်လျက် ဝိဇ္ဇာဘာဂိယ (ဝိဇ္ဇာ၏အဖို့ဖြစ်သော) တရားခြောက်ပါးတို့ကို အထက်၌ ထပ်မံပွားများလော့။”

Mā [Pg.272] tvaṃ tāta dīghāvu evaṃ manasākāsi.

“ချစ်သား ဒီဃာဝု... သင်သည် ဤသို့ စိတ်နှလုံးမသွင်းပါနှင့်။”

Iṅgha tvaṃ tāta dīghāvu yadeva te bhagavā āha, tadeva tvaṃ sādhukaṃ manasikarohi.

“ချစ်သား ဒီဃာဝု... လာပါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် သင့်အား အကြင်တရားကို ဟောတော်မူ၏၊ ထိုတရားကိုသာ ကောင်းစွာ စိတ်နှလုံးသွင်းပါလော့။”

Paṇḍito [Pg.273] bhikkhave dīghāvu upāsako.

“ရဟန်းတို့၊ ဒီဃာဝုဥပါသကာသည် ပညာရှိပေ၏။”

Paccapādi dhammassānudhammaṃ.

“တရားအားလျော်သော တရားကို ကျင့်ပေ၏။”

Na [Pg.274] ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ viheṭhesi.

“တရားဟောခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ငါ့ကို မပင်ပန်းစေ။”

Dīghāvu bhikkhave upāsako pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.

“ရဟန်းတို့၊ ဒီဃာဝုဥပါသကာသည် အောက်ပိုင်းသံယောဇဉ် ငါးပါးတို့ ကုန်ခြင်းကြောင့် ဥပပါတိက (ဗြဟ္မာ) ဖြစ်၍ ထိုဘုံ၌သာ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလတ္တံ့၊ ထိုလောကမှ ပြန်လည်သက်ရောက်ခြင်း သဘောမရှိတော့ပေ။”

Veḷudvāreyyasutta

ဝေဠုဒွါရေယျသုတ်

Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena sotāpattisaṃyutte sattamaṃ saṃgītaṃ veḷudvāreyyasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားသည် သောတာပတ္တိသံယုတ်၌ သတ္တမမြောက် သံဂါယနာတင်အပ်သော ဝေဠုဒွါရေယျသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ ဘယ်ကဲ့သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – kosalesu bhante veḷudvāre nāma kosalānaṃ brāhmaṇa gāme veḷudvāreyyake brāhmaṇagahapatike ārabbha bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ကောသလတိုင်း ကောသလမင်း၏ ဝေဠုဒွါရမည်သော ပုဏ္ဏားရွာ၌ ဝေဠုဒွါရရွာသား ပုဏ္ဏားအိမ်ရာတည်ထောင်သူ လူတို့အား အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Veḷudvāreyyakā [Pg.275] bhante brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ ‘‘mayaṃ bho gotama evaṃkāmā evaṃchandā evaṃadhippāyā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyyāma…pe… jātarūparajataṃ sādiyeyyāma, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyāma, tesaṃ no bhavaṃ gotamo amhākaṃ evaṃkāmānaṃ evaṃchandānaṃ evaṃadhippāyānaṃ tathā dammaṃ desetu, yathā mayaṃ puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyyāma…pe… kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyāmā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘attūpanāyikaṃ vo gahapatayo dhammapariyāyaṃ desessāmi, taṃ suṇātha sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ ဝေဠုဒွါရရွာသား ပုဏ္ဏားအိမ်ရာတည်ထောင်သူ လူတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ‘အရှင်ဂေါတမ... အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤသို့သော အလိုဆန္ဒ၊ ဤသို့သော တောင့်တချက်၊ ဤသို့သော ရည်ရွယ်ချက် ရှိကြပါကုန်၏။ သားသမီးတို့ဖြင့် ကြပ်တည်းသော အိမ်ရာ၌ နေလိုကြပါကုန်၏...ပ... ရွှေငွေကို သာယာလိုကြပါကုန်၏။ ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီးပြီးနောက် သေသည်မှနောက်၌ ကောင်းသောလားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်လောကသို့ ရောက်လိုကြပါကုန်၏။ ထိုသို့သော အလိုရှိကြကုန်သော... အကျွန်ုပ်တို့အား အရှင်ဂေါတမသည် အကြင်သို့သော တရားကို ဟောကြားတော်မူပါ၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် သားသမီးတို့ဖြင့် ကြပ်တည်းသော အိမ်ရာ၌ နေလျက်ပင်...ပ... ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီးပြီးနောက် သေသည်မှနောက်၌ ကောင်းသောလားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်လောကသို့ ရောက်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း’ ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ‘အိမ်ရာတည်ထောင်သူ လူတို့... သင်တို့အား မိမိကိုယ်ကို ဥပမာပြုအပ်သော ဓမ္မပရိယာယ်ကို ဟောကြားပေအံ့၊ ထိုတရားကို နာယူကြလော့၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းကြလော့၊ ဟောကြားတော်မူအံ့’ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Saraṇānivagga

သရဏာနိဝဂ်

Paṭhama mahānāmasutta

ပထမ မဟာနာမသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.280] āvuso tatiye saraṇānivagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ paṭhamamahānāmasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသံယုတ္တနိကာယ်၏ တတိယဖြစ်သော သရဏာနိဝဂ်၌ ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ပထမဦးစွာ သံဂါယနာတင်အပ်သော ပထမမဟာနာမသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ ဘယ်ကဲ့သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu [Pg.281] bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme mahānāmaṃ sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Mahānāmo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘idaṃ bhante kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṃ ākiṇṇamanussaṃ sambādhabyūhaṃ, so khvāhaṃ bhante bhagavantaṃ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṃ kapilavatthuṃ pavisanto bhantenapi hatthinā samāgacchāmi, bhantenapi assena samāgacchāmi, bhantenapi rathena samāgacchāmi, bhantenapi sakaṭena samāgacchāmi, bhantenapi purisena samāgacchāmi, tassa mayhaṃ bhante tasmiṃ samaye mussateva bhagavantaṃ ārabbha sati, mussati dhammaṃ ārabbha sati, mussati saṅghaṃ ārabbha sati, tassa mayhaṃ bhante evaṃ hoti imamhi cāhaṃ samaye kālaṃ kareyyaṃ, kā mayhaṃ gati, ko abhisamparāyo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘mā bhāyi mahānāma, mā bhāyi mahānāma, apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati apāpikā kālaṃ kiriyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည် နိဂြောဓာရုံကျောင်း၌ မဟာနာမ်သာကီဝင်မင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ မဟာနာမ်သာကီဝင်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ‘အရှင်ဘုရား၊ ဤကပိလဝတ်ပြည်သည် စည်ပင်ပွားများပါ၏၊ လူအများ ရှိပါ၏၊ လူတို့ဖြင့် ပြွမ်းတီးပါ၏၊ ကျဉ်းမြောင်းကျပ်တည်းပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုတပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ပြီး၍သော်လည်းကောင်း၊ စိတ်ကို ပွားများစေတတ်သော ရဟန်းတို့ကို ဆည်းကပ်ပြီး၍သော်လည်းကောင်း ညနေချမ်းအချိန်၌ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လတ်သော် ဆိုးသွမ်းသော ဆင်နှင့်လည်း တွေ့ဆုံရပါ၏၊ ဆိုးသွမ်းသော မြင်းနှင့်လည်း တွေ့ဆုံရပါ၏၊ ဆိုးသွမ်းသော ရထားနှင့်လည်း တွေ့ဆုံရပါ၏၊ ဆိုးသွမ်းသော လှည်းနှင့်လည်း တွေ့ဆုံရပါ၏၊ ဆိုးသွမ်းသော လူနှင့်လည်း တွေ့ဆုံရပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအချိန်၌ တပည့်တော်အား မြတ်စွာဘုရားကို အာရုံပြုသော သတိသည် မေ့လျော့ရပါ၏၊ တရားတော်ကို အာရုံပြုသော သတိသည် မေ့လျော့ရပါ၏၊ သံဃာတော်ကို အာရုံပြုသော သတိသည် မေ့လျော့ရပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ တပည့်တော်အား “ငါသည် ဤအချိန်၌ သေခဲ့သော် ငါ၏လားရာဂတိသည် အဘယ်နည်း၊ တမလွန်ဘဝသည် အဘယ်နည်း” ဟု ဤသို့သော အတွေး ဖြစ်ပေါ်ရပါသည်’ ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ‘မကြောက်လင့် မဟာနာမ်... မကြောက်လင့် မဟာနာမ်... သင်၏သေခြင်းသည် မယုတ်ညံ့လတ္တံ့၊ သင်၏သေဆုံးခြင်းသည် မယုတ်ညံ့လတ္တံ့’ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Dutiya saraṇānisakkasutta

ဒုတိယ သရဏာနိသက္ကသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.284] āvuso dhammasaṃgāhakamahātherehi pañcamaṃ saṃgītaṃ dutiyasaraṇānisakkasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသရဏာနိဝဂ်၌ပင် ဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ပဉ္စမမြောက် သံဂါယနာတင်အပ်သော ဒုတိယသရဏာနိသက္ကသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ ဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ ဘယ်ကဲ့သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme mahānāmaṃyeva sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည် နိဂြောဓာရုံကျောင်း၌ မဟာနာမ်သာကီဝင်မင်းကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

Mahānāmo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘idha bhante saraṇāni sakko kālaṅkato, so bhagavatā byākato ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Tatra sudaṃ bhante sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata

အရှင်ဘုရား၊ မဟာနာမ်သာkီဝင်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ‘အရှင်ဘုရား၊ ဤသာကီဝင်ပြည်၌ သရဏာနိသာကီဝင်မင်းသည် ကွယ်လွန်သွားပါပြီ၊ ထိုသူကို မြတ်စွာဘုရားက “သောတာပန်ဖြစ်၏၊ အပါယ်သို့ ကျရောက်ခြင်းသဘော မရှိတော့ပြီ၊ မြဲသောဂတိရှိ၏၊ အထက်မဂ်သုံးပါးလျှင် လားရာရှိ၏” ဟု ကိန်းသေဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုသို့ ဟောကြားရာ၌ များစွာသော သာကီဝင်မင်းတို့သည် စည်းဝေးညီညွတ်ကြကုန်လျက် “အချင်းတို့... အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ၊ မဖြစ်ဖူးမြဲ ဖြစ်ပေစွ...”’

Bho[Pg.285], ettha dāni ko na sotāpanno bhavissati, yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato, so bhagavatā byākato ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti, saraṇāni sakko sikkhāya aparipūrakārī ahosī’’ti tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yo so mahānāma dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato, so kathaṃ vinipātaṃ gaccheyyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

“အိုအချင်းတို့၊ ယခုအခါ ဤသာသနာတော်၌ မည်သူသည် သောတာပန် မဖြစ်ဘဲ ရှိတော့အံ့နည်း။ သရဏာနိသာကျသည် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ‘သောတာပန်ဖြစ်၏၊ ပျက်စီးရာဖက်သို့ ကျရောက်သော သဘောမရှိ၊ မြဲမြံ၏၊ နောက်ဆုံး၌ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်လျှင် လဲလျောင်းရာရှိ၏’ ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ဗျာကရုဏ်း (နိမိတ်) ဟောကြားတော်မူအပ်ပြီ။ သရဏာနိသာကျသည် သိက္ခာကို (လုံးဝ) ပြည့်စုံအောင် မကျင့်နိုင်သူ ဖြစ်ခဲ့ပေသည်” ဟု (သာကီဝင်တို့ ပြောဆိုကြသော) ထိုအကြောင်းအရာ၌— “မဟာနမ်၊ အကြင်ဥပါသကာသည် ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခဲ့၏၊ တရားတော်ကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခဲ့၏၊ သံဃာတော်ကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခဲ့၏၊ ထိုသူသည် အဘယ်သို့လျှင် အပါယ်ဘဝသို့ ကျရောက်နိုင်ပါအံ့နည်း” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Paṭhama anāthapiṇḍikasutta

ပထမ အနာထပိဏ်သုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.289] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ paṭhamaanāthapiṇḍikasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုသံယုတ္တနိကာယ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ခြောက်ခုမြောက် သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ပထမအနာထပိဏ်သုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် မည်သူက အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အနာထပိဏ်သူဌေးကို အကြောင်းပြု၍ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Āyasmā bhante sāriputtatthero āyasmatā ānandattherena pacchāsamaṇena saddhiṃ yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi, nisajja kho āyasmā sāriputto anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ etadavoca ‘‘kacci te gahapati khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti, na me bhante khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamoti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yathā rūpena kho gahapati buddhe appasādena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ niyaraṃ upapajjati tathārūpo te buddhe appasādo natthi, atthi ca kho te gahapati buddhe aveccappasādo ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho…pe… bhagavā’ti tañca pana te buddhe aveccappasādaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyyā’’ti evamādinā āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ သက်တော်ရှည် အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်သည် နောက်လိုက်ရဟန်းဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်နှင့်အတူ အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အိမ်သို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့ပါသည်၊ ကြွရောက်တော်မူပြီးလျှင် ပြင်ဆင်ထားအပ်သော နေရာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏၊ သီတင်းသုံးတော်မူပြီးနောက် အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် နာကျင်ဝေဒနာ ခံစားနေရသော၊ ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်နေသော၊ ပြင်းစွာနာမကျန်းဖြစ်နေသော အနာထပိဏ်သူဌေးအား “သူဌေးကြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ ဆင်းရဲခြင်းကို သည်းခံနိုင်ပါ၏လော၊ မျှတပါ၏လော၊ ဆင်းရဲသော ဝေဒနာတို့သည် ဆုတ်ယုတ်ပါ၏လော၊ မတိုးပွားဘဲ ရှိပါ၏လော၊ ထိုဝေဒနာတို့၏ ဆုတ်ယုတ်မှုသည် ထင်ရှားပါ၏လော၊ တိုးပွားမှုသည် မထင်ရှားဘဲ ရှိပါ၏လော” ဟု ဤသို့ မေးမြန်းတော်မူ၏။ “အရှင်ဘုရား၊ သည်းမခံနိုင်ပါ၊ မမျှတနိုင်ပါ၊ အကျွန်ုပ်၏ ပြင်းထန်သော ဆင်းရဲဝေဒနာတို့သည် တိုးပွားလာပါသည်၊ မဆုတ်ယုတ်ပါ၊ ထိုဝေဒနာတို့၏ တိုးပွားမှုသည်သာ ထင်ရှားပါသည်၊ ဆုတ်ယုတ်မှုသည် မထင်ရှားပါ” ဟု ပြန်လည်လျှောက်ထား၏။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “သူဌေးကြီး၊ ကြားဖူးနာဝမရှိသော သာမန်လူသည် မြတ်စွာဘုရား၌ မကြည်ညိုခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေသည်မှနောက်၌ ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ပြိတ္တာတည်းဟူသော အပါယ်ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ ရောက်ရ၏၊ သင့်အား ထိုကဲ့သို့သော မြတ်စွာဘုရား၌ မကြည်ညိုမှုမျိုး မရှိပေ၊ စင်စစ်သော်ကား သင့်အား မြတ်စွာဘုရား၌ သက်ဝင်ကြည်ညိုခြင်း (အဝေစ္စပသာဒ) ရှိပေ၏၊ ‘ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သောအရှင်၊ ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူသောအရှင်...ပ... ဘုန်းတော်ကြီးတော်မူသောအရှင် ဖြစ်တော်မူ၏’ ဟု ဤသို့ သင့်ကိုယ်၌ မြတ်စွာဘုရားအပေါ် သက်ဝင်ကြည်ညိုခြင်းကို ရှုမြင်တော်မူရသဖြင့် ချက်ချင်းပင် ဆင်းရဲဝေဒနာတို့ ငြိမ်းအေးနိုင်ပေ၏” စသည်ဖြင့် တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်က ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Yassa [Pg.293] saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;

Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.

အကြင်သူအား မြတ်စွာဘုရား၌ မလှုပ်မယှက် ကောင်းစွာတည်သော သဒ္ဓါတရား ရှိ၏။ အကြင်သူအား ကောင်းမြတ်သော၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော၊ ချီးမွမ်းအပ်သော သီလရှိ၏။

Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;

Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.

အကြင်သူအား သံဃာတော်၌ ကြည်ညိုခြင်းရှိ၏၊ ဖြောင့်မတ်သော အမြင်လည်းရှိ၏။ ထိုသူကို မဆင်းရဲသောသူ (သူဌေး) ဟု ဆိုအပ်၏၊ ထိုသူ၏ အသက်ရှင်ခြင်းသည် အချည်းနှီး မဟုတ်ပေ။

Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhānasāsanaṃ.

ထို့ကြောင့် ပညာရှိသောသူသည် မြတ်စွာဘုရားတို့၏ အဆုံးအမကို အဖန်ဖန်အောက်မေ့လျက် သဒ္ဓါတရားကိုလည်းကောင်း၊ သီလကိုလည်းကောင်း၊ ကြည်ညိုခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ တရားသိမြင်မှုကိုလည်းကောင်း လုံ့လပြု၍ ဆည်းပူးအားထုတ်အပ်၏။

Puññābhisandavagga

ပုညာဘိသန္ဒဝဂ်

Mahānāmasutta

မဟာနမ်သုတ်

Pucchā – tattheva āvuso puññābhisandavaggo porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi sattamaṃ saṃgītaṃ mahānāmasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုသံယုတ္တနိကာယ် ပုညာဘိသန္ဒဝဂ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ခုနစ်ခုမြောက် သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော မဟာနမ်သုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu [Pg.294] bhante kapilavatthusmiṃ mahānāmaṃ sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည်၌ မဟာနမ်သာကီဝင်မင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Mahānāmo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kittāvatā nu kho bhante upāsako hotī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yato kho mahānāma buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အရှင်ဘုရား၊ မဟာနမ်သာကီဝင်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်မျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် ဥပါသကာ ဖြစ်ပါသနည်း” ဟု ဤသို့ လျှောက်ထား၏။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “မဟာနမ်၊ အကြင်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်၏၊ တရားတော်ကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်၏၊ သံဃာတော်ကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်၏ (ထိုမျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် ဥပါသကာဖြစ်၏)” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Kittāvatā nu kho bhante upāsako hoti.

အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်မျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် ဥပါသကာ ဖြစ်ပါသနည်း။

Kāḷigodhasutta

ကာဠီဂေါဓာသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.297] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi navamaṃ saṃgītaṃ kāḷigodhasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ kārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုသံယုတ္တနိကာယ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ကိုးခုမြောက် သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ကာဠီဂေါဓာသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu bhante kāḷigodhaṃ nāma sākiyāniṃ ārabbha ‘‘catūhi kho godhe dhammehi samannāgatā ariyasāvikā sotāpannā hoti avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း၌ ကာဠီဂေါဓာအမည်ရှိသော သာကီဝင်မင်းသမီးကို အကြောင်းပြု၍ “ဂေါဓာ၊ တရားလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အရိယာသာဝိကာမသည် သောတာပန်ဖြစ်၏၊ ပျက်စီးရာဖက်သို့ ကျရောက်သော သဘောမရှိ၊ မြဲမြံ၏၊ နောက်ဆုံး၌ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်လျှင် လဲလျောင်းရာရှိ၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Lābhā [Pg.300] te godhe, suladdhaṃ te godhe, sotāpattiphalaṃ tayā godhe –

“ဂေါဓာ၊ သင့်အား အရတော်လေစွ၊ ဂေါဓာ၊ သင့်အား ကောင်းစွာရအပ်လေစွ၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်ကို သင်သည် ရအပ်လေပြီ—”

Nandiyasakkasutta

နန္ဒိယသာကျသုတ်

Pucchā – tenāvuso jānatā…pe… sammāsambuddhena sotāpattisaṃyutte puññābhisandavagge dasamaṃ nandiyasakkasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် သောတာပတ္တိသံယုတ် ပုညာဘိသန္ဒဝဂ်၌ ဆယ်ခုမြောက်ဖြစ်သော နန္ဒိယသာကျသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme nandiyaṃ sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Nandiyo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘yasseva nu kho bhante ariyasāvakassa cattāri sotāpattiyaṅgāni sabbena sabbaṃ sabbathāsabbaṃ natthi, sveva nu kho bhante ariyasāvako pamādavihārī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yassa kho nandiya cattāri sotāpattiyaṅgāni sabbenasabbaṃ sabbathāsabbaṃ natthi, tamahaṃ bāhiro puthujjanapakkhe ṭhitoti vadāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည် နိဂြောဓာရုံကျောင်း၌ နန္ဒိယသာကီဝင်မင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ နန္ဒိယသာကီဝင်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ အကြင်အရိယာသာဝကအား သောတာပတ္တိယင်္ဂတရား လေးပါးတို့သည် လုံးဝဥဿုံ အချင်းခပ်သိမ်း မရှိကုန်၊ ထိုအရိယာသာဝကကို မေ့လျော့စွာ နေလေ့ရှိသူဟူ၍ ဆိုအပ်ပါသလော” ဟု ဤသို့ လျှောက်ထား၏။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ “နန္ဒိယ၊ အကြင်သူအား သောတာပတ္တိယင်္ဂတရား လေးပါးတို့သည် လုံးဝဥဿုံ အချင်းခပ်သိမ်း မရှိကုန်၊ ထိုသူကို (သာသနာတော်၏) ပြင်ပ၌ရှိသော ပုထုဇဉ်အစု၌ တည်သူဟူ၍ ငါဘုရား ဟောတော်မူ၏” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Saccasaṃyutta

သစ္စသံယုတ်

Tiracchānakathāsutta

တိရစ္ဆာနကထာသုတ်

Pucchā – saccasaṃyutte [Pg.304] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāyakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ tiracchānakathāsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ သစ္စသံယုတ်၌ ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ဆယ်ခုမြောက် သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော တိရစ္ဆာနကထာသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha mā bhikkhave anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ katheyyātha. Seyyathidaṃ, rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ “ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည် များစွာသော ဖီလာစကား (တိရစ္ဆာနကထာ) ကို မပြောဆိုကြကုန်လင့်။ ထိုစကားတို့ကား အဘယ်နည်း။ မင်းနှင့်စပ်သောစကား၊ ခိုးသူနှင့်စပ်သောစကား၊ အမတ်ကြီးနှင့်စပ်သောစကား၊ စစ်သည်နှင့်စပ်သောစကား၊ ကြောက်ဖွယ်ဘေးနှင့်စပ်သောစကား၊ စစ်ထိုးခြင်းနှင့်စပ်သောစကား၊ အစားအစာနှင့်စပ်သောစကား၊ အဖျော်ယမကာနှင့်စပ်သောစကား၊ အဝတ်အထည်နှင့်စပ်သောစကား၊ အိပ်ရာနှင့်စပ်သောစကား” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Idaṃ [Pg.305] dukkhanti katheyyātha.

“ဤကား ဆင်းရဲ (ဒုက္ခသစ္စာ) ပေတည်းဟု ပြောဆိုကြကုန်လင့်။”

Tasmātiha [Pg.306] bhikkhave idaṃ dukkhanti yogo karaṇīyo…pe… ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyo.

“ရဟန်းတို့၊ ထို့ကြောင့် ဤသာသနာတော်၌ ‘ဤကား ဆင်းရဲ (ဒုက္ခသစ္စာ) ပေတည်း’ ဟု သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်းငှာ အားထုတ်ခြင်း (ယောဂ) ကို ပြုအပ်၏...ပ... ‘ဤကား ဆင်းရဲချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့် (ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါသစ္စာ) ပေတည်း’ ဟု အားထုတ်ခြင်းကို ပြုအပ်၏။”

Dhammacakkapavattanasutta

ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်

Pucchā – tattheva āvuso dhammacakkappavattanavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ dhammacakkapavattanasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုသစ္စသံယုတ် ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနဝဂ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသင်္ဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ ပထမဦးဆုံး သင်္ဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – bārāṇasiyaṃ bhante isipatane migadāye pañcavaggiye bhikkhū ārabbha ‘‘dve me bhikkhave antā pabbajitena nasevitabbā. Katame dve, yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, yo cāyaṃ attakilamathānuyogo [Pg.307] dukkho anariyo anatthasaṃhito, ete kho bhikkhave ubho ante anupagamma majjhimāpaṭipadā tathāgatena abhisambuddhā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ဗာရာဏသီပြည် ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ ရဟန်းပြုသောသူသည် မမှီဝဲအပ်သော အစွန်းနှစ်ပါးတို့သည် ဤသည်တို့တည်း။ အဘယ်နှစ်ပါးတို့နည်းဟူမူ- ယုတ်ညံ့သော၊ ရွာသူတို့၏ အလေ့ဖြစ်သော၊ ပုထုဇဉ်တို့၏ အလေ့ဖြစ်သော၊ အရိယာတို့၏ တရားမဟုတ်သော၊ အကျိုးစီးပွားနှင့် မစပ်ယှဉ်သော ကာမဂုဏ်တို့၌ ကာမသုခကို ကပ်ငြိမြှုပ်နှံ၍ အဖန်တလဲလဲ လိုက်စားခြင်းလည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း အကြောင်းဖြစ်သော၊ အရိယာတို့၏ တရားမဟုတ်သော၊ အကျိုးစီးပွားနှင့် မစပ်ယှဉ်သော ကိုယ်ကို ပင်ပန်းစေရန် အဖန်တလဲလဲ အားထုတ်ခြင်းလည်းကောင်း ဤသည်တို့တည်း။ ရဟန်းတို့၊ ထိုအစွန်းနှစ်ပါးတို့သို့ မကပ်ဘဲ တထာဂတသည် အလယ်အလတ်လမ်းစဉ် (မဇ္ဈိမပဋိပဒါ) ကို ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူအပ်ပြီ' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Āsavakkhayasutta

အာသဝက္ခယသုတ်

Pucchā – tattheva [Pg.308] āvuso koṭigāmavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi pañcamaṃ saṃgītaṃ āsavakkhayasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့သျှင်၊ ထိုကောဋိဂါမဝဂ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ငါးခုမြောက် အာသဝက္ခယသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘jānatohaṃ bhikkhave passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato apassato. Kiñca bhikkhave jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ dukkhanti bhikkhave jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ayaṃ dukkhasamudayoti, ayaṃ dukkhanirodhoti, ayaṃ dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti. Evaṃ kho bhikkhave jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti. Tasmātiha bhikkhave ‘‘idaṃ dukkha’’nti yogo karaṇīyo, ayaṃ dukkhasamudayoti, ayaṃ dukkhanirodhoti, ayaṃ dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti yogo karaṇīyo’’ti evaṃ kho bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ ငါသည် သိသူ မြင်သူအားသာ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းခြင်းကို ပြောဆို၏၊ မသိမမြင်သူအား မပြောဆိုပေ။ ရဟန်းတို့၊ အဘယ်သို့ သိသူ မြင်သူအား အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းခြင်း ဖြစ်သနည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့၊ 'ဤသည်ကား ဆင်းရဲ (ဒုက္ခသစ္စာ) တည်း' ဟု သိသူ မြင်သူအား၊ 'ဤသည်ကား ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း (သမုဒယသစ္စာ) တည်း' ဟု သိသူ မြင်သူအား၊ 'ဤသည်ကား ဆင်းရဲချုပ်ရာ (နိရောဓသစ္စာ) တည်း' ဟု သိသူ မြင်သူအား၊ 'ဤသည်ကား ဆင်းရဲချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့် (မဂ္ဂသစ္စာ) တည်း' ဟု သိသူ မြင်သူအား အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းခြင်း ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့၊ ဤသို့ သိသူ ဤသို့ မြင်သူအား အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းခြင်း ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့၊ ထို့ကြောင့် 'ဤသည်ကား ဆင်းရဲတည်း' ဟု အားထုတ်ခြင်း (ယောဂ) ကို ပြုအပ်၏။ 'ဤသည်ကား ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းတည်း'၊ 'ဤသည်ကား ဆင်းရဲချုပ်ရာတည်း'၊ 'ဤသည်ကား ဆင်းရဲချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့်တည်း' ဟု အားထုတ်ခြင်း (ယောဂ) ကို ပြုအပ်၏' ဟု ဤသို့ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Sīsapāvanasutta

သီသပါဝနသုတ် (သျှိသျှပါးတောသုတ်)

Pucchā – tattheva [Pg.309] āvuso sīsapāvanavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ sīsapāvanasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့သျှင်၊ ထိုသီသပါဝနဝဂ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ပထမမြောက် သီသပါဝနသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – kosambiyaṃ [Pg.310] bhante sīsapāvane sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nukho bahutaraṃ yāni vā mayā parittāni sīsapāpaṇṇāni pāṇinā gahitāni yadidaṃ upari sīsapāvane’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ကောသမ္ဘီပြည် သျှိသျှပါးတော (သီသပါဝန) ၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ ငါသည် လက်ဝါးဖြင့် ဆုပ်ယူထားအပ်သော ဤသျှိသျှပါး သစ်ရွက်အနည်းငယ်တို့က ပို၍များသလော၊ သို့မဟုတ် ဤသျှိသျှပါးတော အထက်၌ ရှိသော သစ်ရွက်တို့က ပို၍များသလော' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Pañcagatipeyyālavagga

ပဉ္စဂတိပေယျာလဝဂ်

Pucchā – tattheva [Pg.312] āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi pariyosānabhāvena saṃgīto pañcagatipeyyālavagge, bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsito.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့သျှင်၊ ထိုသံယုတ္တနိကာယ်၌ပင် ရှေးဟောင်းဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရ်မြတ်တို့ အဆုံးသတ်အနေဖြင့် သံဂါယနာတင်တော်မူအပ်သော ပဉ္စဂတိပေယျာလဝဂ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌ ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – vesāliyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsito.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ဝေသာလီပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ 'ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်ကြသနည်း၊ ငါ၏ လက်သည်းဖျားပေါ်၌ တင်ထားအပ်သော ဤမြေမှုန့်အနည်းငယ်က ပို၍များသလော၊ သို့မဟုတ် ဤမြေကြီးမင်းက ပို၍များသလော' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

Pucchā – ke [Pg.315] āvuso sikkhanti.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့သျှင်၊ ဘယ်သူတို့သည် ကျင့်ကြံ (သင်ယူ) ကြပါသနည်း။

Vissajjanā – sekkhā ca bhante puthujjanakalyāṇakā ca sikkhanti.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ကလျာဏပုထုဇဉ်တို့သည်လည်းကောင်း ကျင့်ကြံ (သင်ယူ) ကြပါသည်။

Pucchā – ke [Pg.316] āvuso sikkhitasikkhā.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့သျှင်၊ ကျင့်ကြံပြီးမြောက်သောသူ (သိက္ခိတသိက္ခာ) တို့သည် ဘယ်သူတို့နည်း။

Vissajjanā – arahanto bhante sikkhitasikkhā.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ရဟန္တာအရှင်သူမြတ်တို့သည် ကျင့်ကြံပြီးမြောက်သောသူတို့ ဖြစ်ကြပါသည်။

Pucchā – kattha āvuso ṭhitaṃ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့သျှင်၊ ထိုသိက္ခာသည် ဘယ်၌ တည်ပါသနည်း။

Vissajjanā – sikkhākāmesu bhante ṭhitaṃ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သိက္ခာကို အလိုရှိသော (ကျင့်ကြံလိုသော) သူတို့၌ တည်ပါသည်။

Pucchā – ke āvuso dhārenti.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့သျှင်၊ ဘယ်သူတို့သည် ဆောင်ထားကြပါသနည်း။

Vissajjanā – yesaṃ bhante vattati te dhārenti.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ကျင့်ဝတ်နှင့် ပြည့်စုံသူတို့ ဆောင်ထားကြပါသည်။

Pucchā – kassa [Pg.317] āvuso vacanaṃ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့သျှင်၊ ဤသည်ကား ဘယ်သူ့စကားတော် ဖြစ်ပါသနည်း။

Vissajjanā – bhagavato bhante vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ပူဇော်အထူးခံယူတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ စကားတော် ဖြစ်ပါသည်။

Pucchā – kena āvuso ābhataṃ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့သျှင်၊ ဘယ်သူက ဆောင်ယူလာခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – paramparāya bhante ābhataṃ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သံဃာ့အစဉ်အဆက်ဖြင့် ဆောင်ယူလာခဲ့ပါသည်။