| বাংলা | |||
| পালি | অট্ঠকথা | টীকা | অন্ন |
| 1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি | 1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা | 1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩ | 1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা |
| 2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি | 2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা | 2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২ | |
| 3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি | 3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা | 3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা | |
| 4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত) | 4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত) | 4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত) | |
| 5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি | 5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা | 5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা | |
| 6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি | 6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা | 6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী | |
| 7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫ | 7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা | 7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি | |
| 中文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 巴拉基咖(波羅夷) 1102 巴吉帝亞(波逸提) 1103 大品(律藏) 1104 小品 1105 附隨 | 1201 巴拉基咖(波羅夷)義註-1 1202 巴拉基咖(波羅夷)義註-2 1203 巴吉帝亞(波逸提)義註 1204 大品義註(律藏) 1205 小品義註 1206 附隨義註 | 1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3 | 1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑(詞幹篇) 8431 文法寶鑑(詞根篇) 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋 |
| 2101 戒蘊品 2102 大品(長部) 2103 波梨品 | 2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註(長部) 2203 波梨品義註 | 2301 戒蘊品疏 2302 大品複註(長部) 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2 | |
| 3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經 | 3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註 | 3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註 | |
| 4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品(相應部) | 4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注(相應部) | 4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註(相應部) | |
| 5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經 | 5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註 | 5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註 | |
| 6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋 | 6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注 | 6301 導論複註 6302 導論明解 | |
| 7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5 | 7201 法集論義註 7202 分別論義註(迷惑冰消) 7203 五部論義註 | 7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母 | |
| English | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Français | |||
| Canon Pali | Commentaires | Sous-commentaires | Autres |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Deutsch | |||
| Pali-Kanon | Kommentare | Subkommentare | Sonstige |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| हिंदी | |||
| पाली कैनन | कमेंट्री | उप-टिप्पणियाँ | अन्य |
| 1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि | 1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा | 1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3 | 1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना |
| 2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि | 2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा | 2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2 | |
| 3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि | 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा | 3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका | |
| 4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त) | 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त) | 4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त) | |
| 5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि | 5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा | 5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका | |
| 6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि | 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा | 6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी | |
| 7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5 | 7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा | 7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि | |
| Indonesia | |||
| Kanon Pali | Komentar | Sub-komentar | Lainnya |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 日文 | |||
| パーリ仏典 | 註釈書 | 副註釈書 | その他 |
| 1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ(ヴィナヤ) 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ | 1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター(ヴィナヤ) 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター | 1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3 | 1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ(プ・ヴィ) 8407 マッジマニカーヤ(プ・ヴィ) 8408 サンユッタニカーヤ(プ・ヴィ) 8409 アングッタラニカーヤ(プ・ヴィ) 8410 ヴィナヤピタカ(プ・ヴィ) 8411 アビダンマピタカ(プ・ヴィ) 8412 アッタカター(プ・ヴィ) 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン(パダマーラー) 8431 サッダニーティッパカラナン(ダートゥマーラー) 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー |
| 2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ(ディーガ) 2103 パーティカワッガ・パーリ | 2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター(ディーガ) 2203 パーティカワッガ・アッタカター | 2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー(ディーガ) 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2 | |
| 3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ | 3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター | 3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー | |
| 4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ(サンユッタ) | 4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター(サンユッタ) | 4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー(サンユッタ) | |
| 5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ | 5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター | 5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー | |
| 6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ | 6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター | 6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー | |
| 7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5 | 7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター | 7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ | |
| ខ្មែរ | |||
| ព្រះត្រៃបិដកបាលី | អដ្ឋកថា | ដីកា | ផ្សេងទៀត |
| 1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ | 1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា | 1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣ | 1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា |
| 2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ | 2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា | 2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២ | |
| 3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ | 3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា | 3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា | |
| 4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត) | 4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត) | 4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត) | |
| 5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ | 5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា | 5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា | |
| 6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ | 6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា | 6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី | |
| 7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥ | 7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា | 7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ | |
| 한국인 | |||
| 팔리 대장경 | 주석서 | 부주석서 | 기타 |
| 1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리 | 1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타 | 1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3 | 1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나 |
| 2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리 | 2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타 | 2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2 | |
| 3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리 | 3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타 | 3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까 | |
| 4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따) | 4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따) | 4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따) | |
| 5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리 | 5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타 | 5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까 | |
| 6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리 | 6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타 | 6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니 | |
| 7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5 | 7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타 | 7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리 | |
| ອັກສອນລາວ | |||
| ປາລີ | ອັດຖະກະຖາ | ຏີກາ | ອັນຍາ |
| 1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ | 1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ | 1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3 | 1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ |
| 2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ | 2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ | 2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2 | |
| 3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ | 3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ | 3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ | |
| 4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ) | 4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ) | 4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ) | |
| 5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ | 5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ | 5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ | |
| 6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ | 6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ | 6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ | |
| 7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5 | 7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ | 7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ | |
| मराठी | |||
| पाळी | अट्ठकथा | टीका | अन्य |
| 1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी | 1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा | 1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३ | 1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना |
| 2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी | 2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा | 2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२ | |
| 3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी | 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा | 3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका | |
| 4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त) | 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त) | 4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त) | |
| 5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी | 5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा | 5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका | |
| 6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी | 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा | 6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी | |
| 7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५ | 7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा | 7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी | |
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa त्या भगवंत, अर्हत, सम्यक्संबुद्धाला नमस्कार असो. Suttantapiṭaka सुत्तंतपिटक Aṅguttaranikāye अंगुत्तरनिकाय Saṃgāyanassa pucchā vissajjanā संगीतीचे प्रश्न आणि उत्तरे Pucchā – paṭhamamahāsaṃgītikāle [Pg.1] āvuso dhammasaṃgāhakā mahākassapādayo mahātheravarā porāṇasaṃgītikārā paṭhamaṃ vinayapiṭakaṃ saṃgāyitvā suttantapiṭake ca dīghamajjhimasaṃyuttasaṅkhāte tayo nikāye saṃgāyitvā tadanantaraṃ kiṃ nāma pāvacanaṃ saṃgāyiṃsu. प्रश्न – आयुष्यमान! पहिल्या महासंगीतीच्या वेळी धर्मसंग्राहक महाकस्सप इत्यादी श्रेष्ठ महास्थवीर प्राचीन संगीतिकारांनी प्रथम विनयपिटकाचे संगायन करून आणि सुत्तंतपिटकातील दीघ, मज्झिम व संयुत्त नावाच्या तीन निकायांचे संगायन करून, त्यानंतर कोणत्या नावाच्या बुद्धवचनाचे संगायन केले? Vissajjanā – paṭhamamahāsaṃgītikāle bhante dhammasaṃgāhakā mahākassapādayo mahātheravarā porāṇasaṃgītikārā paṭhamaṃ vinayaṃ saṃgāyitvā suttantapiṭake ca dīghamajjhimasaṃyuttasaṅkhāte tayo nikāye saṃgāyitvā tadanantaraṃ navahi ca suttasahassehi pañcahi ca suttasattehi sattapaññāsāya ca suttehi paṭimaṇḍitaṃ vīsatibhāṇavārasataparimāṇaṃ aṅguttaranikāyaṃ nāma pāvacanaṃ saṃgāyiṃsu. उत्तर – भंते! पहिल्या महासंगीतीच्या वेळी धर्मसंग्राहक महाकस्सप इत्यादी श्रेष्ठ महास्थवीर प्राचीन संगीतिकारांनी प्रथम विनयपिटकाचे संगायन करून आणि सुत्तंतपिटकातील दीघ, मज्झिम व संयुत्त नावाच्या तीन निकायांचे संगायन करून, त्यानंतर नऊ हजार पाचशे सत्तावन्न (९,५५७) सुत्तांनी सुशोभित असलेल्या आणि दोनशे भाणवारांच्या प्रमाणाच्या 'अंगुत्तरनिकाय' नावाच्या बुद्धवचनाचे संगायन केले. Pucchā – aṅguttaranikāyepi [Pg.2] āvuso ekakanipāto dukanipāto tikanipātotiādinā nipātapakaraṇaparicchedavasena ekādasavidhā. Tattha kataraṃ nipātapakaraṇaṃ saṃgāyiṃsu. प्रश्न – आयुष्यमान! अंगुत्तरनिकायात देखील एककनिपात, दुकनिपात, तिकनिपात इत्यादी निपात-प्रकरणांच्या विभाजनानुसार अकरा प्रकार आहेत. त्यापैकी कोणत्या निपात-प्रकरणाचे संगायन त्यांनी केले? Vissajjanā – aṅguttaranikāye bhante ekādasasu nipātapakaraṇaparicchedesu ekakanipātaṃ paṭhamaṃ saṃgāyiṃsu. उत्तर – भंते! अंगुत्तरनिकायातील अकरा निपात-प्रकरणांच्या विभाजनांपैकी त्यांनी प्रथम 'एककनिपात'चे संगायन केले. 1. Rūpādivagga १. रूपादिवर्ग Pucchā – ekakanipātepi [Pg.3] āvuso rūpādivaggo nīvaraṇappahānavaggo akammaniyavaggotiādinā vaggabhedavasena bahuvidhā. Tattha kataraṃ vaggaṃ paṭhamaṃ saṃgāyiṃsu. प्रश्न – आयुष्यमान! एककनिपातात देखील रूपादी वर्ग, नीवरणप्रहाण वर्ग, अकर्मण्य वर्ग इत्यादी वर्गांच्या भेदांनुसार अनेक प्रकार आहेत. त्यापैकी कोणत्या वर्गाचे संगायन त्यांनी प्रथम केले? Vissajjanā – ekakanipāte bhante rūpādivaggo nīvaraṇappahānavaggotiādinā vīsatiyā vaggesu rūpādivaggaṃ paṭhamaṃ saṃgāyiṃsu. उत्तर – भंते! एककनिपातातील रूपादी वर्ग, नीवरणप्रहाण वर्ग इत्यादी वीस वर्गांपैकी त्यांनी प्रथम 'रूपादिवर्गा'चे संगायन केले. Pucchā – sādhu sādhu āvuso, mayampi dāni āvuso tatoyeva paṭṭhāya saṃgāhanatthāya saṃgītipubbaṅgamāni dhammapucchanavissajjanakiccāni āvahituṃ samārabhāma. Tenāvuso bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte rūpādivagge purimāni pañca suttāni kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitāni. प्रश्न – साधू, साधू आयुष्यमान! आयुष्यमान, आता आपणही संगायन करण्यासाठी संगीतीला अनुसरून धर्म विचारणे व उत्तर देण्याचे कार्य तिथूनच सुरू करूया. आयुष्यमान! त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी अंगुत्तरनिकायातील एककनिपाताच्या रूपादी वर्गातील पहिली पाच सुत्ते कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कशी सांगितली? Vissajjanā – sāvatthiyaṃ [Pg.4] bhante sambahule bhikkhū ārabbha rūpādigarukānaṃ pañcannaṃ purisānaṃ ajjhāsayavasena ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekarūpampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ purisassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, yathayidaṃ bhikkhave itthirūpaṃ, itthirūpaṃ bhikkhave purisassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भंते! श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्षूंना उद्देशून, रूप इत्यादींना महत्त्व देणाऱ्या पाच पुरुषांच्या मनोवृत्तीनुसार भगवंतांनी असे सांगितले की, 'भिक्षूंनो! मी अशा इतर कोणत्याही एका रूपाला पाहत नाही, जे पुरुषाच्या चित्ताला अशा प्रकारे पूर्णपणे व्यापून राहते, जसे की हे स्त्रीचे रूप. भिक्षूंनो! स्त्रीचे रूप पुरुषाच्या चित्ताला पूर्णपणे व्यापून राहते.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले. Nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekarūpampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ purisassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, yathayidaṃ bhikkhave itthirūpaṃ, itthirūpaṃ bhikkhave purisassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati. भिक्षूंनो! मी अशा इतर कोणत्याही एका रूपाला पाहत नाही, जे पुरुषाच्या चित्ताला अशा प्रकारे पूर्णपणे व्यापून राहते, जसे की हे स्त्रीचे रूप. भिक्षूंनो! स्त्रीचे रूप पुरुषाच्या चित्ताला पूर्णपणे व्यापून राहते. Pucchā – tattheva [Pg.5] āvuso pacchimāni pañca suttāni bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitāni. प्रश्न – आयुष्यमान! तिथेच शेवटची पाच सुत्ते भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कशी सांगितली? Vissajjanā – tasmiṃyeva bhante sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha rūpādigarukānaṃ pañcannaṃ itthīnaṃ ajjhāsayavasena ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekarūpampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ itthiyā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, yathayidaṃ bhikkhave purisarūpaṃ, purisarūpaṃ bhikkhave itthiyā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भंते! त्याच श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्षूंना उद्देशून, रूप इत्यादींना महत्त्व देणाऱ्या पाच स्त्रियांच्या मनोवृत्तीनुसार भगवंतांनी असे सांगितले की, 'भिक्षूंनो! मी अशा इतर कोणत्याही एका रूपाला पाहत नाही, जे स्त्रीच्या चित्ताला अशा प्रकारे पूर्णपणे व्यापून राहते, जसे की हे पुरुषाचे रूप. भिक्षूंनो! पुरुषाचे रूप स्त्रीच्या चित्ताला पूर्णपणे व्यापून राहते.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले. Nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekarūpampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ itthiyā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, yathayidaṃ bhikkhave purisarūpaṃ, purisarūpaṃ bhikkhave itthiyā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati. भिक्षूंनो! मी अशा इतर कोणत्याही एका रूपाला पाहत नाही, जे स्त्रीच्या चित्ताला अशा प्रकारे पूर्णपणे व्यापून राहते, जसे की हे पुरुषाचे रूप. भिक्षूंनो! पुरुषाचे रूप स्त्रीच्या चित्ताला पूर्णपणे व्यापून राहते. Nītatthavasena, neyyatthavasena नीतार्थाच्या दृष्टीने, नेय्यार्थाच्या दृष्टीने Pucchā – imasmiṃ [Pg.6] āvuso rūpādivagge bhagavatā nītatthavasena kiṃ kathitaṃ, neyyatthavasena pana kiṃ ñāpitaṃ. प्रश्न – आयुष्यमान! या रूपादी वर्गात भगवंतांनी नीतार्थाच्या दृष्टीने काय सांगितले आहे, आणि नेय्यार्थाच्या दृष्टीने काय दर्शविले आहे? Vissajjanā – imasmiṃ bhante rūpādivagge bhagavatā nītatthavasena vaṭṭaṃ kathitaṃ. Neyyatthavasena pana vivaṭṭampi ñāpitaṃ. उत्तर – भंते! या रूपादी वर्गात भगवंतांनी नीतार्थाच्या दृष्टीने 'वट्ट' (संसारचक्र) सांगितले आहे, आणि नेय्यार्थाच्या दृष्टीने 'विवट्ट' (संसारमुक्ती) देखील दर्शविले आहे. 2. Nīvaraṇappahānavagga २. नीवरणप्रहाणवर्ग Pucchā – dutiyo [Pg.7] pana āvuso nīvaraṇappahānavaggo bhagavatā kattha kathañca bhāsito. प्रश्न – आयुष्यमान! दुसरा नीवरणप्रहाणवर्ग भगवंतांनी कोठे आणि कसा सांगितला? Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yena anuppanno vā kāmacchando uppajjati, uppanno vā kāmacchando bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave subhanimittaṃ, subhanimittaṃ bhikkhave ayoniso manasikaroto anuppannoceva kāmacchando uppajjati, uppanno ca kāmacchando bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsito. उत्तर – भंते! श्रावस्तीमध्ये भगवंतांनी असे सांगितले की, 'भिक्षूंनो! मी अशा इतर कोणत्याही एका गोष्टीला पाहत नाही, जिच्यामुळे उत्पन्न न झालेला कामच्छंद उत्पन्न होतो किंवा उत्पन्न झालेला कामच्छंद अधिक वाढतो व विस्तारतो, जसे की हे शुभनिमित्त. भिक्षूंनो! शुभनिमित्ताचे अयोग्य रीतीने मनन (अयोनिशो मनसिकार) करणाऱ्या व्यक्तीमध्ये उत्पन्न न झालेला कामच्छंद उत्पन्न होतो आणि उत्पन्न झालेला कामच्छंद अधिक वाढतो व विस्तारतो.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हा वर्ग सांगितला. Pucchā – imasmiṃ [Pg.8] pana āvuso dutiye nīvaraṇappahānavagge bhagavatā kiṃ kathitaṃ. प्रश्न – आयुष्यमान! या दुसऱ्या नीवरणप्रहाणवर्गात भगवंतांनी काय सांगितले आहे? Vissajjanā – imasmiṃ pana bhante dutiye nīvaraṇappahānavagge bhagavatā vaṭṭampi vivaṭṭampi kathitaṃ. उत्तर – भंते! या दुसऱ्या नीवरणप्रहाणवर्गात भगवंतांनी 'वट्ट' (संसारचक्र) आणि 'विवट्ट' (संसारमुक्ती) दोन्ही सांगितले आहेत. 3. Akammaniyava ३. अकम्मनियवर्ग Pucchā – tenāvuso…pe… [Pg.9] sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte tatiye akammaniyavagge kīdisī dhammadesanāyo desitā. प्रश्न – तर मग आयुष्यमान! ...पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायातील एककनिपाताच्या तिसऱ्या अकम्मनियवर्गात कशा प्रकारची धर्मदेशना दिली आहे? Vissajjanā – tatiye bhante akammaniyavagge ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ abhāvitaṃ akammaniyaṃ hoti, yathayidaṃ bhikkhave cittaṃ, cittaṃ bhikkhave abhāvitaṃ akammaniyaṃ hoti. Nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ bhāvitaṃ kammaniyaṃ hoti, yathayidaṃ bhikkhave cittaṃ. Cittaṃ bhikkhave bhāvitaṃ kammaniyaṃ hotī’’ti evamādikā bhagavatā dhammadesanāyo desitā. उत्तर – भंते! तिसऱ्या अकम्मनियवर्गात भगवंतांनी अशी धर्मदेशना दिली आहे की, 'भिक्षूंनो! मी अशा इतर कोणत्याही एका गोष्टीला पाहत नाही, जी भावना न केल्यामुळे (अभावित राहिल्यामुळे) अशी अकर्मण्य (अकार्यक्षम) होते, जसे की हे चित्त. भिक्षूंनो! अभावित चित्त अकर्मण्य होते. भिक्षूंनो! मी अशा इतर कोणत्याही एका गोष्टीला पाहत नाही, जी भावना केल्यामुळे (भावित झाल्यामुळे) अशी कर्मण्य (कार्यक्षम) होते, जसे की हे चित्त. भिक्षूंनो! भावित चित्त कर्मण्य होते.' अशा प्रकारची धर्मदेशना भगवंतांनी दिली आहे. 4. Adantavagga ४. अदंतवर्ग Pucchā – catutthe [Pg.10] panāvuso adantavagge bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā. प्रश्न – आयुष्यमान! चौथ्या अदंतवर्गात भगवंतांनी कशा प्रकारची धर्मदेशना दिली आहे? Vissajjanā – catutthe bhante adantavagge ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ adantaṃ mahato anatthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave cittaṃ, cittaṃ bhikkhave adantaṃ mahato anatthāya saṃvattati. Nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ dantaṃ mahato atthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave cittaṃ, cittaṃ bhikkhave dantaṃ mahato atthāya saṃvattatī’’ti evamādikā bhagavatā dhammadesanāyo desitā. उत्तर – भन्ते, चौथ्या अदन्तवर्गात भगवंतांनी अशी धम्मदेशना दिली आहे की, “भिक्खूहो, मी असा दुसरा एकही धम्म पाहत नाही, जो अदमित (असंयत) असताना एवढ्या मोठ्या अनर्थाला कारणीभूत ठरतो, जसे की हे चित्त. भिक्खूहो, अदमित चित्त मोठ्या अनर्थाला कारणीभूत ठरते. भिक्खूहो, मी असा दुसरा एकही धम्म पाहत नाही, जो दमित (संयत) असताना एवढ्या मोठ्या कल्याणाला (अर्थाला) कारणीभूत ठरतो, जसे की हे चित्त. भिक्खूहो, दमित चित्त मोठ्या कल्याणाला कारणीभूत ठरते.” अशा प्रकारच्या धम्मदेशना भगवंतांनी दिल्या आहेत. 5. Paṇihitaacchavagga ५. पणिहितअच्छवर्ग Pucchā – pañcame [Pg.11] āvuso paṇihitaacchavagge bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā. प्रश्न – आवुसो, पाचव्या पणिहितअच्छवर्गात भगवंतांनी कशा प्रकारची धम्मदेशना दिली आहे? Vissajjanā – pañcame bhante paṇihitaacchavagge ‘‘seyyathāpi bhikkhave sālisūkaṃ vā yavasūkaṃ vā micchāpaṇihitaṃ hatthena vā pādena vā akkantaṃ hatthaṃ vā pādaṃ vā bhecchati, lohitaṃ vā uppādessatīti netaṃ ṭhāna vijjati. Taṃ kissahetu, micchāpaṇihitattā bhikkhave sūkassa. Evameva kho bhikkhave so vata bhikkhu micchāpaṇihitena cittena avijjaṃ [Pg.12] bhecchati, vijjaṃ uppādessati, nibbānaṃ sacchikarissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati, taṃ kissa hetu, micchāpaṇihitattā bhikkhave cittassā’’ti evamādikā bhagavatā dhammadesanāyo desitā. उत्तर – भन्ते, पाचव्या पणिहितअच्छवर्गात भगवंतांनी अशी धम्मदेशना दिली आहे की, “भिक्खूहो, जसे की साळीचे किंवा यवाचे टोक चुकीच्या पद्धतीने ठेवलेले असताना त्यावर हाताने किंवा पायाने दाब दिला असता ते हाताला किंवा पायाला जखमी करेल किंवा रक्त काढेल, हे शक्य नाही. त्याचे कारण काय? भिक्खूहो, कारण त्या टोकाची दिशा चुकीची आहे. त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, तो भिक्खू चुकीच्या दिशेने लावलेल्या (अयोग्य रीतीने प्रणिहित केलेल्या) चित्ताने अविद्येचा नाश करेल, विद्येचा उत्पाद करेल आणि निर्वाणाचा साक्षातकार करेल, हे शक्य नाही. त्याचे कारण काय? भिक्खूहो, कारण चित्ताची दिशा चुकीची आहे.” अशा प्रकारच्या धम्मदेशना भगवंतांनी दिल्या आहेत. 6. Accharāsaṅghātavagga ६. अच्छरासंघातवर्ग Pucchā – accharāsaṅghātavagge [Pg.13] āvuso paṭhama dutiyasuttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – आवुसो, अच्छरासंघातवर्गात पहिली आणि दुसरी सुत्ते भगवंतांनी कशी सांगितली आहेत? Vissajjanā – accharāsaṅghātavagge bhante bhagavatā ‘‘pabhassaramidaṃ bhikkhave cittaṃ, tañca kho āgantukehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ, taṃ assutavā puthujjano yathābhūtaṃ nappajānāti, tasmā ‘assutavato puthujjanassa cittabhāvanā natthī’ti vadāmi. Pabhassaramidaṃ bhikkhave cittaṃ, tañca kho āgantukehi upakkilesehi vippamuttaṃ, taṃ subhavā ariyasāvako yathābhūtaṃ pajānāti. Tasmā ‘sutapato [Pg.14] ariyasāvakassa cittabhāvanā atthī’ti vadāmī’’ti. Evaṃ kho bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, अच्छरासंघातवर्गात भगवंतांनी असे म्हटले आहे की, “भिक्खूहो, हे चित्त प्रभास्वर आहे, परंतु ते आगंतुक उपक्लेशांमुळे मलीन होते. अश्रुतवान पृथग्जन हे जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणत नाही. म्हणूनच, ‘अश्रुतवान पृथग्जनाची चित्तभावना होत नाही’, असे मी सांगतो. भिक्खूहो, हे चित्त प्रभास्वर आहे, आणि ते आगंतुक उपक्लेशांपासून मुक्त होते. श्रुतवान आर्यश्रावक हे जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणतो. म्हणूनच, ‘श्रुतवान आर्यश्रावकाची चित्तभावना होते’, असे मी सांगतो.” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Tatiyasutta तिसरे सुत्त Pucchā – tattheva [Pg.15] āvuso tatiyasuttādīni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – आवुसो, तेथेच तिसरे इत्यादी सुत्ते भगवंतांनी कशी सांगितली आहेत? Vissajjanā – tattheva bhante tatiyasuttādīni pañcasuttāni ‘‘accharāsaṅghātamattampi ce bhikkhave bhikkhu mettācittaṃ āsevati, bhāveti, manasikaroti. Ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu arittajjhāno viharati satthusāsanakaro ovādapatikaro amoghaṃ raṭṭhapiṇḍaṃ bhuñjati, ko pana vādo ye naṃ bahulīkaronti. Yekeci bhikkhave dhammā akusalā akusalabhāgiyā akusalapakkhikā, sabbete manopubbaṅgamā, mano tesaṃ dhammānaṃ paṭhamaṃ uppajjati, anvadeva akusalādhammā, yekeci bhikkhave dhammā kusalā kusalabhāgiyā kusalapakkhikā, sabbete manopubbaṅgamā, mano tesaṃ dhammānaṃ paṭhamaṃ uppajjati, anvadeva kusalā dhammā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, तेथेच तिसऱ्या सुत्तापासून पाच सुत्तांमध्ये भगवंतांनी असे म्हटले आहे की, “भिक्खूहो, जर एखादा भिक्खू चुटकी वाजवण्याइतक्या काळासाठीही मैत्रीचित्ताचे सेवन करतो, त्याची भावना करतो, मनसिकार करतो; तर तो भिक्खू ध्यानापासून रिक्त न राहता विहार करतो, शास्त्यांच्या (गुरूंच्या) शासनाचे पालन करतो, त्यांच्या उपदेशाचे पालन करतो आणि राष्ट्राने दिलेले अन्न (पिंडपात) व्यर्थ न घालवता ग्रहण करतो, असे म्हटले जाते. मग जे याचा वारंवार अभ्यास करतात, त्यांच्याबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, जे काही अकुशल धम्म आहेत, अकुशलभागीय आहेत, अकुशलपक्षी आहेत, ते सर्व मन-पूर्वंगम (मनाची पूर्वगामी भूमिका असलेले) आहेत. त्या धम्मांमध्ये मन प्रथम उत्पन्न होते आणि त्यानंतर अकुशल धम्म येतात. भिक्खूहो, जे काही कुशल धम्म आहेत, कुशलभागीय आहेत, कुशलपक्षी आहेत, ते सर्व मन-पूर्वंगम आहेत. त्या धम्मांमध्ये मन प्रथम उत्पन्न होते आणि त्यानंतर कुशल धम्म येतात.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे. Aṭṭhamasutta आठवे सुत्त Pucchā – tattheva [Pg.17] āvuso aṭṭhama navama dasamasuttāni ca vīriyārambhādivagge dasasuttāni ca kalyāṇamittādivagge paṭhamasuttañca bhagavatā kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – आवुसो, तेथेच आठवे, नववे आणि दहावे सुत्त, तसेच वीरियारंभादी वर्गातील दहा सुत्ते आणि कल्याणमित्रादी वर्गातील पहिले सुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante aṭṭhama navama dasamasuttāni ca vīriyārambhādivagge dasasuttāni ca kalyāṇamittādivagge paṭhamasuttañca ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yena anuppannā vā akusalā dhammā uppajjanti, uppannā vā kusalā dhammā parihāyanti, yathayidaṃ bhikkhave pamādo, pamattassa bhikkhave anuppannā ceva akusalā dhammā uppajjanti, uppannā ca kusalā dhammā parihāyantī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, तेथेच आठवे, नववे आणि दहावे सुत्त, तसेच वीरियारंभादी वर्गातील दहा सुत्ते आणि कल्याणमित्रादी वर्गातील पहिले सुत्त यांमध्ये भगवंतांनी असे म्हटले आहे की, “भिक्खूहो, मी असा दुसरा एकही धम्म पाहत नाही, ज्याच्यामुळे अनुत्पन्न अकुशल धम्म उत्पन्न होतात किंवा उत्पन्न झालेले कुशल धम्म नष्ट होतात, जसा की हा प्रमाद. भिक्खूहो, प्रमादी माणसाचे अनुत्पन्न अकुशल धम्म उत्पन्न होतात आणि उत्पन्न झालेले कुशल धम्म नष्ट होतात.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे. Dutiyasutta दुसरे सुत्त Pucchā – kalyāṇamittādivagge [Pg.19] āvuso dutiya tatiyasuttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – आवुसो, कल्याणमित्रादी वर्गातील दुसरे आणि तिसरे सुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – kalyāṇamittādivagge bhante dutiya tatiyasuttāni ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yena anuppannā vā akusalā dhammā uppajjanti, uppannā vā kusalā dhammā parihāyanti, yathayidaṃ bhikkhave anuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ ananuyogo kusalānaṃ dhammāna’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, कल्याणमित्रादी वर्गातील दुसऱ्या आणि तिसऱ्या सुत्तात भगवंतांनी असे म्हटले आहे की, “भिक्खूहो, मी असा दुसरा एकही धम्म पाहत नाही, ज्याच्यामुळे अनुत्पन्न अकुशल धम्म उत्पन्न होतात किंवा उत्पन्न झालेले कुशल धम्म नष्ट होतात, जसे की अकुशल धम्मांचा अभ्यास करणे आणि कुशल धम्मांचा अभ्यास न करणे.” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Chaṭṭhasutta सहावे सुत्त Pucchā – tattheva [Pg.20] āvuso chaṭṭhasuttādīni ca pamādādivagge paṭhamasuttañca bhagavatā kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – आवुसो, तेथेच सहावे इत्यादी सुत्ते आणि प्रमादादी वर्गातील पहिले सुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante chaṭṭhasuttādīni ca pamādādivagge paṭhamasuttañca ‘‘appamattikā esā bhikkhave parihāni yadidaṃ ñātiparihāni. Etaṃ patikiṭṭhaṃ bhikkhave parihānīnaṃ yadidaṃ paññāparihānīti. Appamattikā esā bhikkhave vuddhi yadidaṃ ñātivuddhi. Etadaggaṃ bhikkhave vuddhīnaṃ yadidaṃ paññāvuddhi[Pg.21]. Tasmātiha bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ ‘paññāvuddhiyā vaddhissāmā’ti. Evañhi vo bhikkhave sikkhitabba’’nti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, तेथेच सहावे इत्यादी सुत्ते आणि प्रमादादी वर्गातील पहिले सुत्त यांमध्ये भगवंतांनी असे म्हटले आहे की, “भिक्खूहो, नातेवाईकांचा नाश (ज्ञाति-परिहाणी) होणे ही अल्प हानी आहे. भिक्खूहो, हानींमध्ये सर्वात वाईट हानी म्हणजे प्रज्ञेचा नाश (प्रज्ञा-परिहाणी) होणे होय. भिक्खूहो, नातेवाईकांची वृद्धी होणे ही अल्प वृद्धी आहे. भिक्खूहो, वृद्धींमध्ये सर्वश्रेष्ठ वृद्धी म्हणजे प्रज्ञेची वृद्धी (प्रज्ञा-वृद्धी) होय. म्हणूनच, भिक्खूहो, तुम्ही असा अभ्यास केला पाहिजे की, ‘आम्ही प्रज्ञेच्या वृद्धीने वृद्धिंगत होऊ.’ भिक्खूहो, तुम्ही असाच अभ्यास केला पाहिजे.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे. Pamādādivagga प्रमादादी वर्ग Pucchā – tenāvuso…pe… [Pg.22] sammāsambuddhena pamādādivagge dutiyasuttādīni kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – आवुसो, त्या... पे... सम्यक्संबुद्धांनी प्रमादादी वर्गातील दुसरे इत्यादी सुत्ते कशी सांगितली आहेत? Vissajjanā – nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yo evaṃ mahato anatthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave pamādo. Pamādo bhikkhave mahato anatthāya saṃvattati. Nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi, yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave appamādo, appamādo bhikkhave mahato anatthāya saṃvattatīti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – “भिक्खूहो, मी असा दुसरा एकही धम्म पाहत नाही, जो एवढ्या मोठ्या अनर्थाला कारणीभूत ठरतो, जसा की हा प्रमाद. भिक्खूहो, प्रमाद मोठ्या अनर्थाला कारणीभूत ठरतो. भिक्खूहो, मी असा दुसरा एकही धम्म पाहत नाही, जो एवढ्या मोठ्या कल्याणाला (अर्थाला) कारणीभूत ठरतो, जसा की हा अप्रमाद. भिक्खूहो, अप्रमाद मोठ्या कल्याणाला कारणीभूत ठरतो.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे. Dutiya pamādādivagga दुसरा प्रमादादी वर्ग Pucchā – dutiye [Pg.24] panāvuso pamādādivagge paṭhamasuttādīni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – आवुसो, दुसऱ्या प्रमादादी वर्गातील पहिले इत्यादी सुत्ते भगवंतांनी कशी सांगितली आहेत? Vissajjanā – dutiye bhante pamādādivagge ajjhattikaṃ bhikkhave aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ mahato anatthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave pamādo. Pamādo bhikkhave mahato anatthāya saṃvattati. Ajjhattikaṃ bhikkhave aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ mahato atthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave appamādo. Appamādo bhikkhave mahato atthāya saṃvattatīti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, दुसऱ्या प्रमादादि वर्गात, 'भिक्खूहो, आंतरिक अंग म्हणून मी इतर एकाही अशा अंगाला पाहत नाही, जे अशा प्रकारे मोठ्या अनर्थाला कारणीभूत ठरते, जसा की भिक्खूहो, प्रमाद (बेसावधपणा). भिक्खूहो, प्रमाद मोठ्या अनर्थाला कारणीभूत ठरतो. भिक्खूहो, आंतरिक अंग म्हणून मी इतर एकाही अशा अंगाला पाहत नाही, जे अशा प्रकारे मोठ्या कल्याणाला (हिताला) कारणीभूत ठरते, जसा की भिक्खूहो, अप्रमाद (सावधपणा). भिक्खूहो, अप्रमाद मोठ्या कल्याणाला कारणीभूत ठरतो,' इत्यादी प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी उपदेश केला आहे. Dasasutta दशसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.26] āvuso tettiṃsamādīnica dasasuttāni adhammavagge ca dasasuttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – आवुसो, तिथेच तेहतीसावे इत्यादी दहा सुत्ते आणि अधम्मवर्गातील दहा सुत्ते भगवंतांनी कशा प्रकारे सांगितले आहेत? Vissajjanā – tattheva bhante tettiṃsamādīni dasasuttāni ca adhammavagge dasasuttāni ca ye te bhikkhave bhikkhū adhammaṃ ‘‘dhammo’’ti dīpenti, te bhikkhave bhikkhū bahujanaahitāya paṭipannā bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Bahuñca te bhikkhave bhikkhū apuññaṃ pasavanti, te cimaṃ saddhammaṃ antaradhāpentīti evamādinā ca, ye te bhikkhave bhikkhū adhammaṃ ‘‘adhammo’’ti dīpenti, te bhikkhave bhikkhū bahujanahitāya paṭipannā bahujanasukhāya bahujano janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Bahuñca te bhikkhave bhikkhū puññaṃ pasavanti, te cimaṃ saddhammaṃ ṭhapentīti evamādinā ca bhante bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, तिथेच तेहतीसावे इत्यादी दहा सुत्ते आणि अधम्मवर्गातील दहा सुत्ते, 'भिक्खूहो, जे भिक्खू अधम्माला 'धम्म' म्हणून दर्शवतात, ते भिक्खू बहुजनांच्या अहितासाठी, बहुजनांच्या दुःखासाठी, बहुसंख्य लोकांच्या अनर्थासाठी, अहितासाठी आणि देव-मनुष्यांच्या दुःखासाठी प्रवृत्त झाले आहेत. ते भिक्खू पुष्कळ अपुण्य (पाप) गोळा करतात आणि ते या सद्धम्माचा लोप करतात,' इत्यादी प्रकारे; आणि 'भिक्खूहो, जे भिक्खू अधम्माला 'अधम्म' म्हणून दर्शवतात, ते भिक्खू बहुजनांच्या हितासाठी, बहुजनांच्या सुखासाठी, बहुसंख्य लोकांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी आणि देव-मनुष्यांच्या सुखासाठी प्रवृत्त झाले आहेत. ते भिक्खू पुष्कळ पुण्य संपादन करतात आणि ते या सद्धम्माचे रक्षण (स्थापना) करतात,' इत्यादी प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी उपदेश केला आहे. Ekapuggalavagga एकपुग्गलवर्ग Pucchā – ekapuggalavagge [Pg.29] āvuso bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā. प्रश्न – आवुसो, एकपुग्गलवर्गात भगवंतांनी कशा प्रकारची धम्मदेशना दिली आहे? Vissajjanā – ekapuggalavagge bhante bhagavatā ekapuggalo bhikkhave loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katamo ekapuggalo, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho, ayaṃ kho bhikkhave ekapuggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti evamādikā bhagavatā dhammadesanāyo desitā. उत्तर – भन्ते, एकपुग्गलवर्गात भगवंतांनी, 'भिक्खूहो, जगात उत्पन्न होणारा एक व्यक्ती हा बहुजनांच्या हितासाठी, बहुजनांच्या सुखासाठी, जगावरील अनुकंपेसाठी, देव-मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी आणि सुखासाठी उत्पन्न होतो. तो एक व्यक्ती कोण आहे? तथागत, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध. भिक्खूहो, हाच तो एक व्यक्ती आहे जो जगात उत्पन्न होताना बहुजनांच्या हितासाठी, बहुजनांच्या सुखासाठी, जगावरील अनुकंपेसाठी, देव-मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी आणि सुखासाठी उत्पन्न होतो,' अशा प्रकारची धम्मदेशना दिली आहे. Etadaggavagga एतदग्गवर्ग Aññāsikoṇḍañña vatthu अञ्ञासिकोण्डञ्ञ वत्थु (अज्ञाकोण्डण्य कथा) Pucchā – etadavagge [Pg.30] āvuso āgatesu ekacattālīsāya theresu āyasmā aññāsikoṇḍaññatthero kathaṃ bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito. प्रश्न – आवुसो, या एतदग्गवर्गात आलेल्या एकेचाळीस थेरांमध्ये आयुष्यमान अञ्ञासिकोण्डञ्ञ थेरांना भगवंतांनी कशा प्रकारे एतदग्ग (सर्वोच्च) स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – etadaggavagge bhante āgatesu ekacattālīsāya mahātheresu ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ rattaññūnaṃ yadidaṃ aññāsikoṇḍañño’’ti, evaṃ kho bhante āyasmā aññāsikoṇḍaññatthero bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito. उत्तर – भन्ते, एतदग्गवर्गात आलेल्या एकेचाळीस महाथेरांमध्ये, 'भिक्खूहो, माझ्या श्रावक भिक्खूंमध्ये जे चिरदीक्षित (दीर्घकाळचे अनुभवी) आहेत, त्यांच्यात अञ्ञासिकोण्डञ्ञ अग्र आहेत,' अशा प्रकारे, भन्ते, आयुष्यमान अञ्ञासिकोण्डञ्ञ थेरांना भगवंतांनी एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. Aggasāvakavatthu अग्गसावकवत्थु (अग्रश्रावक कथा) Pucchā – tenāvuso [Pg.36] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte etadaggavagge āgatesu ekacattālīsāya mahātheresu āyasmā ca sāriputtatthero dhammasenāpati paṭhamo aggasāvako āyasmā ca mahāmoggallānatthero dutiyo aggasāvako kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito. प्रश्न – तर आवुसो, त्या भगवंतांनी... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या एककनिपातातील एतदग्गवर्गात आलेल्या एकेचाळीस महाथेरांमध्ये, धम्मसेनापती आयुष्यमान सारिपुत्त थेर (पहिले अग्रश्रावक) आणि आयुष्यमान महामोग्गल्लान थेर (दुसरे अग्रश्रावक) यांना कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – āyasmā bhante sāriputtatthero dhammasenāpati ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ mahāpaññānaṃ yadidaṃ sāriputto’’ti. Āyasmā pana mahāmoggallānatthero ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ iddhimantānaṃ yadidaṃ mahāmoggallāno’’ti. Evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito. उत्तर – भन्ते, धम्मसेनापती आयुष्यमान सारिपुत्त थेरांना, 'भिक्खूहो, माझ्या श्रावक भिक्खूंमध्ये जे महाप्रज्ञावान आहेत, त्यांच्यात सारिपुत्त अग्र आहेत' असे म्हटले. आणि आयुष्यमान महामोग्गल्लान थेरांना, 'भिक्खूहो, माझ्या श्रावक भिक्खूंमध्ये जे ऋद्धिवान आहेत, त्यांच्यात महामोग्गल्लान अग्र आहेत' असे म्हटले. अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी त्यांना एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. Idaṃ [Pg.40] te āsanaṃ vīra, paññattaṃ tavanucchaviṃ; Mama cittaṃ pasādento, nisīda pupphamāsane. हे वीर, हे तुमचे आसन आहे, जे तुमच्या योग्यतेनुसार तयार केले आहे; माझ्या चित्ताला प्रसन्न करत, या फुलांच्या आसनावर विराजमान व्हा. Ye [Pg.44] vata loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā, ayaṃ tesaṃ bhikkhu aññataro. जगात जे कोणी अर्हत आहेत किंवा अर्हतमार्गावर आरूढ झाले आहेत, हा भिक्खू नक्कीच त्यांच्यापैकीच एक आहे. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ puccheyyaṃ. मी या भिक्खूंच्या जवळ जाऊन त्यांना प्रश्न का विचारू नये? Ye dhammā hetuppabhavā,Tesaṃ hetuṃ tathāgato; Āha tesañca yo nirodho,Evaṃvādī mahāsamaṇo – जे धर्म कारणापासून उत्पन्न होतात, त्यांचे कारण तथागतांनी सांगितले आहे; आणि त्यांचा जो निरोध आहे तोही सांगितला आहे, असे सांगणारे महाश्रमण आहेत. Labheyyāma [Pg.46] mayaṃ bhante bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyāma upasampadaṃ. भन्ते, आम्हाला भगवंतांच्या सानिध्यात प्रव्रज्या मिळावी आणि उपसंपदा मिळावी. Etadaggaṃ [Pg.47] bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ mahāpaññānaṃ yadidaṃ sāriputto. भिक्खूहो, माझ्या श्रावक भिक्खूंमध्ये जे महाप्रज्ञावान आहेत, त्यांच्यात सारिपुत्त अग्र आहेत. Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ iddhimantānaṃ yadidaṃ mahāmoggallāno. भिक्खूहो, माझ्या श्रावक भिक्खूंमध्ये जे ऋद्धिवान आहेत, त्यांच्यात महामोग्गल्लान अग्र आहेत. Mahākassapavatthu महाकस्सपवत्थु (महाकाश्यप कथा) Pucchā – āyasmā [Pg.48] pana āvuso mahākassapatthero paṭhamamahāsaṃgītikāle pāmokkhasaṅghanāyakabhūto bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito. प्रश्न – आवुसो, पहिल्या महासंगीतीच्या वेळी प्रमुख संघनायक राहिलेले आयुष्यमान महाकस्सप थेर यांना भगवंतांनी कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – āyasmā bhante mahākassapatthero paṭhamamahāsaṃgītikāle saṅghapāmokkhabhūto ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhutavādānaṃ yadidaṃ mahākassapo’’ti. Evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito. उत्तर – भन्ते, पहिल्या महासंगीतीच्या वेळी संघप्रमुख राहिलेल्या आयुष्यमान महाकस्सप थेरांना, 'भिक्खूहो, माझ्या श्रावक भिक्खूंमध्ये जे धुतवादी (धुतांगांचे पालन करणारे) आहेत, त्यांच्यात महाकस्सप अग्र आहेत' असे म्हटले. अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी त्यांना एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. Anuruddhattheravatthu अनुरुद्धत्थेरवत्थु (अनिरुद्ध थेर कथा) Pucchā – tenāvuso…pe… [Pg.51] sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte etadaggavagge āgatesu ekacattālīsāya mahātheresu āyasmā anuruddhatthero kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito. प्रश्न – तर आवुसो... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या एककनिपातातील एतदग्गवर्गात आलेल्या एकेचाळीस महाथेरांमध्ये आयुष्यमान अनुरुद्ध थेरांना कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – āyasmā [Pg.52] bhante anuruddhatthero ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dibbacakkhukānaṃ yadidaṃ anuruddho’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito. उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान अनुरुद्ध थेरांना, 'भिक्खूहो, माझ्या श्रावक भिक्खूंमध्ये जे दिव्यचक्षू असणारे आहेत, त्यांच्यात अनुरुद्ध अग्र आहेत' असे म्हटले. अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी त्यांना एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. Sīvalivatthu सीवलिवत्थु (सीवली कथा) Pucchā – āyasmā [Pg.54] pana āvuso sīvalitthero bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito. प्रश्न – आवुसो, आयुष्यमान सीवली थेरांना भगवंतांनी कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – āyasmā bhante sīvalitthero ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ lābhīnaṃ yadidaṃ sīvalī’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito. उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान सीवली थेरांना, 'भिक्खूहो, माझ्या श्रावक भिक्खूंमध्ये जे लाभ मिळवणाऱ्यांमध्ये अग्र आहेत, त्यांच्यात सीवली अग्र आहेत' असे म्हटले. अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी त्यांना एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. Sammāsambuddho [Pg.56] vata so bhagavā, yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti. ते भगवंत खरोखरच सम्यक्संबुद्ध आहेत, जे अशा प्रकारच्या दुःखाचा नाश करण्यासाठी धम्माचा उपदेश करतात. Suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho, yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno. त्या भगवंतांचा श्रावकसंघ खरोखरच सुप्रतिपन्न आहे, जो अशा प्रकारच्या दुःखाचा नाश करण्यासाठी मार्गस्थ झाला आहे. Susukhaṃ vata nibbānaṃ, yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjati – निर्वाण खरोखरच अत्यंत सुखकारक आहे, जिथे अशा प्रकारचे दुःख अस्तित्वात नसते. ‘‘Etadaggaṃ [Pg.58] bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ lābhīnaṃ yadidaṃ sīvali’’ hu – “भिक्खूंनो, माझ्या श्रावक भिक्खूंमध्ये लाभ मिळवणाऱ्यांमध्ये सीवली हा सर्वश्रेष्ठ आहे.” Ānandātheravatthu आनंद थेर वत्थु (स्थवीर आनंदांची कथा) Pucchā – āyasmā pana āvuso ānandatthero dhammabhaṇḍāgāriko paṭhamamahāsaṃgītikāle dhammavissajjakatherabhūto kathaṃ bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito. प्रश्न – हे आवुसो, धम्मभांडागारिक (धम्माचे भांडार रक्षक) असलेले आयुष्यमान आनंद थेर, जे पहिल्या संगीतीच्या वेळी धम्म-विसज्जक (धम्माचे उत्तर देणारे) बनले होते, त्यांना भगवंतांनी एतदग्ग (सर्वश्रेष्ठ) स्थानावर कसे प्रस्थापित केले? Vissajjanā – āyasmā [Pg.59] bhante ānandatthero dhammabhaṇḍāgāriko paṭhamamahāsaṃgītikāle dhammavissajjakabhūto ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ bahussutānaṃ yadidaṃ ānando. Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ satimantānaṃ yadidaṃ ānando. Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ gatimantānaṃ yadidaṃ ānando. Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhitimantānaṃ yadidaṃ ānando. Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ upaṭṭhākānaṃ yadidaṃ ānando’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā pañcasu etadaggaṭṭhānesu ṭhapito. उत्तर – भंते, धम्मभांडागारिक असलेले आयुष्यमान आनंद थेर, जे पहिल्या संगीतीच्या वेळी धम्म-विसज्जक बनले होते, त्यांना भगवंतांनी अशा प्रकारे पाच एतदग्ग (सर्वश्रेष्ठ) स्थानांवर प्रस्थापित केले: “भिक्खूंनो, माझ्या बहुश्रुत श्रावक भिक्खूंमध्ये आनंद सर्वश्रेष्ठ आहे. भिक्खूंनो, माझ्या स्मृतिमान श्रावक भिक्खूंमध्ये आनंद सर्वश्रेष्ठ आहे. भिक्खूंनो, माझ्या गतिमान श्रावक भिक्खूंमध्ये आनंद सर्वश्रेष्ठ आहे. भिक्खूंनो, माझ्या धृतिमान श्रावक भिक्खूंमध्ये आनंद सर्वश्रेष्ठ आहे. भिक्खूंनो, माझ्या उपस्थायक (परिचारक) श्रावक भिक्खूंमध्ये आनंद सर्वश्रेष्ठ आहे.” अशा प्रकारे, भंते, भगवंतांनी त्यांना पाच सर्वश्रेष्ठ स्थानांवर प्रस्थापित केले. Satasahassena [Pg.61] me kītaṃ,Satasahassena māpitaṃ; Sobhanaṃ nāma uyyānaṃ; Paṭiggaṇha mahāmuni – “मी एक लाखात खरेदी केले, एक लाखात निर्माण केले; सोभन नावाचे हे उद्यान; हे महामुनी, आपण याचा स्वीकार करावा.” ‘‘Etadaggaṃ [Pg.64] bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ bahussutānaṃ. Satimantānaṃ. Gatimantānaṃ. Dhitimantānaṃ. Upaṭṭhākānaṃ yadidaṃ ānando’’ – “भिक्खूंनो, माझ्या बहुश्रुत, स्मृतिमान, गतिमान, धृतिमान आणि उपस्थायक श्रावक भिक्खूंमध्ये आनंद सर्वश्रेष्ठ आहे.” Upālivatthu उपालि वत्थु (उपालि थेरांची कथा) Pucchā – tenāvuso [Pg.65] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte etadaggavagge āgatesu ekacattālīsāya mahātheresu āyasmā upālitthero paṭhamamahāsaṃgītikāle vinayavissajjakabhūto kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito. प्रश्न – हे आवुसो, त्या भगवंतांनी... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तर निकायाच्या एकक निपातातील एतदग्ग वग्गामध्ये आलेल्या एकेचाळीस महाथेरांमध्ये, पहिल्या संगीतीच्या वेळी विनय-विसज्जक (विनयाचे उत्तर देणारे) बनलेल्या आयुष्यमान उपालि थेरांना सर्वश्रेष्ठ स्थानावर कसे प्रस्थापित केले? Vissajjanā – āyasmā bhante upālitthero paṭhamamahāsaṃgītikāle vinayavissajjakabhūto ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ upālī’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito. उत्तर – भंते, पहिल्या संगीतीच्या वेळी विनय-विसज्जक बनलेल्या आयुष्यमान उपालि थेरांना भगवंतांनी अशा प्रकारे सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले: “भिक्खूंनो, माझ्या विनयधर श्रावक भिक्खूंमध्ये उपालि सर्वश्रेष्ठ आहे.” अशा प्रकारे, भंते, भगवंतांनी त्यांना सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले. Vinayo vāsayo mayhaṃ,Vinayo ṭhānacaṅkamaṃ; Kappemi vinaye vāsaṃ,Vinayo mama gocaro. “विनय हाच माझा निवास आहे, विनय हेच माझे स्थान आणि चंक्रमण आहे; मी विनयातच निवास करतो, विनय हाच माझा गोचर (विषय) आहे.” Mahāpajāpatigotamītherīvatthu महाप्रजापती गोतमी थेरी वत्थु (महाप्रजापती गोतमी थेरींची कथा) Pucchā – etadaggavagge [Pg.68] āvuso āgatāsu terasasu therīsu mahāpajāpati gotamītherī kathaṃ bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – हे आवुसो, एतदग्ग वग्गामध्ये आलेल्या तेरा थेरींमध्ये (भिक्षुणींमध्ये) महाप्रजापती गोतमी थेरींना भगवंतांनी सर्वश्रेष्ठ स्थानावर कसे प्रस्थापित केले? Vissajjanā – etadaggavagge [Pg.69] bhante āgatāsu terasasu therīsu mahāpajāpatigotamītherī ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ rattaññūnaṃ yadidaṃ mahāpajāpati gotamī’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भंते, एतदग्ग वग्गामध्ये आलेल्या तेरा थेरींमध्ये महाप्रजापती गोतमी थेरींना भगवंतांनी अशा प्रकारे सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले: “भिक्खूंनो, माझ्या चिरदीक्षित (दीर्घकाळ संघात राहिलेल्या) श्राविका भिक्षुणींमध्ये महाप्रजापती गोतमी सर्वश्रेष्ठ आहे.” अशा प्रकारे, भंते, भगवंतांनी त्यांना सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Etadaggaṃ [Pg.73] bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ rattaññūnaṃ yadidaṃ mahāpajāpatigotamī’’ – “भिक्खूंनो, माझ्या चिरदीक्षित श्राविका भिक्षुणींमध्ये महाप्रजापती गोतमी सर्वश्रेष्ठ आहे.” Pucchā – khemātherī pana āvuso aggasāvikā bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – हे आवुसो, अग्रश्राविका असलेल्या खेमा थेरींना भगवंतांनी सर्वश्रेष्ठ स्थानावर कसे प्रस्थापित केले? Vissajjanā – khemātherī bhante paṭhamā aggasāvikā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ mahāpaññānaṃ yadidaṃ khemā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भंते, प्रथम अग्रश्राविका असलेल्या खेमा थेरींना भगवंतांनी अशा प्रकारे सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले: “भिक्खूंनो, माझ्या महाप्रज्ञावान श्राविका भिक्षुणींमध्ये खेमा सर्वश्रेष्ठ आहे.” अशा प्रकारे, भंते, भगवंतांनी त्यांना सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Ye rāgarattānupatanti sotaṃ,Sayaṃkataṃ makkaṭova jālaṃ,Etampi chetvāna vajanti dhīrā; Anapekkhino sabbadukkhaṃ pahāya’’ – “ज्याप्रमाणे कोळी स्वतः विणलेल्या जाळ्यात स्वतःच अडकतो, त्याप्रमाणे रागाने (आसक्तीने) रंगलेले लोक स्वतः निर्माण केलेल्या प्रवाहामध्ये वाहून जातात. ज्ञानी लोक हे बंधनही तोडून, सर्व तृष्णा सोडून आणि सर्व दुःखांचा त्याग करून निघून जातात.” ‘‘Etadaggaṃ [Pg.77] bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ mahāpaññānaṃ yadidaṃ khemā’’ – “भिक्खूंनो, माझ्या महाप्रज्ञावान श्राविका भिक्षुणींमध्ये खेमा सर्वश्रेष्ठ आहे.” Pucchā – uppalavaṇṇā pana āvuso therī dutiyaaggasāvikā bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – हे आवुसो, द्वितीय अग्रश्राविका असलेल्या उप्पलवण्णा थेरींना भगवंतांनी सर्वश्रेष्ठ स्थानावर कसे प्रस्थापित केले? Vissajjanā – uppalavaṇṇā bhante therī dutiyaaggasāvikā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ iddhimantīnaṃ yadidaṃ uppalavaṇṇā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भंते, द्वितीय अग्रश्राविका असलेल्या उप्पलवण्णा थेरींना भगवंतांनी अशा प्रकारे सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले: “भिक्खूंनो, माझ्या ऋद्धीमान (ऋद्धी प्राप्त) श्राविका भिक्षुणींमध्ये उप्पलवण्णा सर्वश्रेष्ठ आहे.” अशा प्रकारे, भंते, भगवंतांनी त्यांना सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ iddhimantīnaṃ yadidaṃ uppalavaṇṇā’’ – “भिक्खूंनो, माझ्या ऋद्धीमान श्राविका भिक्षुणींमध्ये उप्पलवण्णा सर्वश्रेष्ठ आहे.” Paṭācārātherībhikkhunīmavatthu पटाचारा थेरी भिक्षुणी वत्थु (पटाचारा थेरींची कथा) Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte etadaggavagge āgatāsu terasasu therīsu paṭācārānāma therī kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – हे आवुसो, त्या भगवंतांनी... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तर निकायाच्या एकक निपातातील एतदग्ग वग्गामध्ये आलेल्या तेरा थेरींमध्ये पटाचारा नावाच्या थेरींना सर्वश्रेष्ठ स्थानावर कसे प्रस्थापित केले? Vissajjanā – etadaggavagge bhante āgatāsu terasasu therikāsu paṭācārā therī ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ paṭācārā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भंते, एतदग्ग वग्गामध्ये आलेल्या तेरा थेरींमध्ये पटाचारा थेरींना भगवंतांनी अशा प्रकारे सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले: “भिक्खूंनो, माझ्या विनयधर श्राविका भिक्षुणींमध्ये पटाचारा सर्वश्रेष्ठ आहे.” अशा प्रकारे, भंते, भगवंतांनी त्यांना सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Ubho puttā kālaṅkatā,Panthe mayhaṃ patī mato; Mātāpitā ca bhātā ca,Ekacitakasmiṃ ḍayhare’’ – “माझे दोन्ही पुत्र मरण पावले, माझा पती वाटेतच मरण पावला; माझी आई, वडील आणि भाऊ एकाच चितेवर जळत आहेत.” ‘‘Catūsu samuddesu jalaṃ parittakaṃ,Tato bahuṃ assujalaṃ anappakaṃ; Dukkhena phuṭṭhassa narassa socanā,Kiṃ kāraṇā amma tuvaṃ pamajjasi’’ – “चार समुद्रांमधील पाणी थोडे आहे, त्यापेक्षा दुःखाने पीडित झालेल्या माणसाच्या शोकामुळे वाहणारे अश्रूंचे पाणी खूप जास्त आहे. हे माते, तू कोणत्या कारणाने प्रमाद (दुर्लक्ष) करत आहेस?” ‘‘Na [Pg.83] santi puttā tāṇāya,Na pitā nāpi bandhavā; Antakenādhipannassa,Natthi ñātīsu tāṇatā; Etamatthavasaṃ ñatvā, paṇḍito sīlasaṃvuto; Nibbānagamanaṃ maggaṃ, khippameva visodhaye’’ – “रक्षणासाठी ना पुत्र उपयोगी पडतात, ना पिता, ना बांधव; मृत्यूने ग्रासलेल्या माणसाला नातेवाईकांमध्ये कोणतेही संरक्षण नसते. हा अर्थ जाणून घेऊन, शीलवान आणि संयमी पंडिताने निर्वाणाकडे जाणाऱ्या मार्गाचा त्वरित शोध घ्यावा (मार्ग शुद्ध करावा).” ‘‘Yo [Pg.84] ca vassasataṃ jīve,Apassaṃ udayabbayaṃ; Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo,Passato udayabbayaṃ’’ – “जो मनुष्य (गोष्टींचा) उदय आणि अस्त न पाहता शंभर वर्षे जगतो, त्यापेक्षा उदय आणि अस्त पाहणाऱ्या माणसाचे एका दिवसाचे जगणे अधिक श्रेष्ठ आहे.” ‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ paṭācārā’’ – “भिक्खूंनो, माझ्या विनयधर श्राविका भिक्षुणींमध्ये पटाचारा सर्वश्रेष्ठ आहे.” Dhammadinnātherībhikkhunīmavatthu धम्मदिन्ना थेरी भिक्षुणी वत्थु (धम्मदिन्ना थेरींची कथा) Pucchā – dhammadinnā [Pg.85] pana āvuso therī bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – हे आवुसो, धम्मदिन्ना थेरींना भगवंतांनी सर्वश्रेष्ठ स्थानावर कसे प्रस्थापित केले? Vissajjanā – dhammadinnā bhante therī ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ dhammakathikānaṃ yadidaṃ dhammadinnā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भंते, धम्मदिन्ना थेरींना भगवंतांनी अशा प्रकारे सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले: “भिक्खूंनो, माझ्या धम्मकथिका (धम्म प्रवचन करणाऱ्या) श्राविका भिक्षुणींमध्ये धम्मदिन्ना सर्वश्रेष्ठ आहे.” अशा प्रकारे, भंते, भगवंतांनी त्यांना सर्वश्रेष्ठ स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Yassa [Pg.88] pure ca pacchā ca,Majjheca natthi kiñcanaṃ; Akiñcanaṃ anādānaṃ,Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ’’ – “ज्याला भूतकाळात, भविष्यकाळात आणि वर्तमानकाळात काहीही (आसक्ती) नाही; जो निष्कांचन (अकिंचन) आणि अनादान (आसक्तीरहित) आहे, त्याला मी ब्राह्मण (श्रेष्ठ पुरुष) म्हणतो.” ‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ dhammakathikānaṃ yadidaṃ dhammadinnā’’ – “भिक्खूंनो, माझ्या धम्मकथिका श्राविका भिक्षुणींमध्ये धम्मदिन्ना सर्वश्रेष्ठ आहे.” Yasodharātherībhikkhunīmavatthu यशोधरा थेरी भिक्षुणी वत्थु (यशोधरा थेरींची कथा) Pucchā – bhaddakaccānānāma āvuso yasodharātherī bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – हे आवुसो, भद्दकच्चाना नावाच्या यशोधरा थेरींना भगवंतांनी सर्वश्रेष्ठ स्थानावर कसे प्रस्थापित केले? Vissajjanā – bhaddakaccānā [Pg.89] bhante yasodharātherī bhagavatā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ mahābhiññapattānaṃ yadidaṃ bhaddakaccānā’’ti. Evaṃ kho bhante etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भन्ते, भगवंतांनी भद्दकच्चाना यशोधरा थेरींना “भिक्खूंनो, महाभिज्ञा प्राप्त केलेल्या माझ्या श्राविका भिक्खुणींमध्ये भद्दकच्चाना ही सर्वश्रेष्ठ (एतदग्ग) आहे” असे म्हटले आहे. भन्ते, अशा प्रकारे त्यांना एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले गेले आहे. ‘‘Etadaggaṃ [Pg.90] bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ mahābhiññapattānaṃ yadidaṃ bhaddakaccānā’’ – “भिक्खूंनो, महाभिज्ञा प्राप्त केलेल्या माझ्या श्राविका भिक्खुणींमध्ये भद्दकच्चाना ही सर्वश्रेष्ठ (एतदग्ग) आहे” – Tapussabhallikavatthu तपुस्स-भल्लिक वत्थु (तपुस्स आणि भल्लिक यांची कथा) Pucchā – aṅguttaranikāye [Pg.91] āvuso etadaggavagge āgatesu ekādasasu upāsakesu tapussabhallikānāma vāṇijā bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – आवुसो, अंगुत्तरनिकाय मधील एतदग्गवग्गात आलेल्या अकरा उपासकांमध्ये, तपुस्स आणि भल्लिक नावाच्या व्यापाऱ्यांना भगवंतांनी कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – tapussabhallikā bhante vāṇijā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ paṭhamaṃ saraṇaṃ gacchantānaṃ yadidaṃ tapussabhallikā vāṇijā’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भन्ते, भगवंतांनी तपुस्स आणि भल्लिक व्यापाऱ्यांना “भिक्खूंनो, सर्वप्रथम शरण जाणाऱ्या माझ्या श्रावक उपासकांमध्ये तपुस्स आणि भल्लिक हे व्यापारी सर्वश्रेष्ठ आहेत” असे म्हणून, भन्ते, भगवंतांनी त्यांना एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Ete [Pg.93] bhante mayaṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca, upāsake no bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ hu – “भन्ते, आम्ही भगवंतांना आणि धम्माला शरण जात आहोत. भगवंतांनी आम्हाला आजपासून आजीवन शरण आलेले उपासक म्हणून स्वीकारावे” – ‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ paṭhamaṃ saraṇaṃ gacchantānaṃ yadidaṃ tapussabhallikā vāṇijā’’ – “भिक्खूंनो, सर्वप्रथम शरण जाणाऱ्या माझ्या श्रावक उपासकांमध्ये तपुस्स आणि भल्लिक हे व्यापारी सर्वश्रेष्ठ आहेत” – Anāthapiṇḍakavatthu अनाथपिंडिक वत्थु (अनाथपिंडिकाची कथा) Pucchā – tenāvuso [Pg.94] bhagavatā arahatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte etadaggavagge āgatesu ekādasasu upāsakesu sudatto gahapati anāthapiṇḍiko kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito. प्रश्न – आवुसो, त्या अर्हत...पे... सम्यकसंबुद्ध भगवंतांनी अंगुत्तरनिकाय मधील एककनिपाताच्या एतदग्गवग्गात आलेल्या अकरा उपासकांमध्ये सुदत्त गृहपती अनाथपिंडिकाला कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – etadaggavagge bhante āgatesu ekādasasu upāsakesu sudatto gahapati anāthapiṇḍiko ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ dāyakānaṃ yadidaṃ sudatto gahapati anāthapiṇḍiko’’ti. Evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito. उत्तर – भन्ते, एतदग्गवग्गात आलेल्या अकरा उपासकांमध्ये सुदत्त गृहपती अनाथपिंडिकाला भगवंतांनी “भिक्खूंनो, दान देणाऱ्या माझ्या श्रावक उपासकांमध्ये सुदत्त गृहपती अनाथपिंडिक सर्वश्रेष्ठ आहे” असे म्हटले. भन्ते, अशा प्रकारे भगवंतांनी त्याला एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. Etadaggaṃ [Pg.97] bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ dāyakānaṃ yadidaṃ sudatto gahapati anāthapiṇḍiko– “भिक्खूंनो, दान देणाऱ्या माझ्या श्रावक उपासकांमध्ये सुदत्त गृहपती अनाथपिंडिक सर्वश्रेष्ठ आहे” – Sūrambaṭṭhaupāsakāvatthu सूरम्बट्ठ उपासक वत्थु (सूरम्बट्ठ उपासकाची कथा) Pucchā – sūrambaṭṭho nāma āvuso upāsako bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito. प्रश्न – आवुसो, सूरम्बट्ठ नावाच्या उपासकाला भगवंतांनी कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – sūrambaṭṭho upāsako ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ aveccappasannānaṃ yadidaṃ sūrambaṭṭho’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito. उत्तर – भन्ते, सूरम्बट्ठ उपासकाला भगवंतांनी “भिक्खूंनो, अचल श्रद्धा असलेल्या माझ्या श्रावक उपासकांमध्ये सूरम्बट्ठ सर्वश्रेष्ठ आहे” असे म्हटले. भन्ते, अशा प्रकारे भगवंतांनी त्याला एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Etadaggaṃ [Pg.100] bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ aveccappasannānaṃ yadidaṃ sūrambaṭṭho’’ hu – “भिक्खूंनो, अचल श्रद्धा असलेल्या माझ्या श्रावक उपासकांमध्ये सूरम्बट्ठ सर्वश्रेष्ठ आहे” – Sujātā upāsikāvatthu सुजाता उपासिका वत्थु (सुजाता उपासिकेची कथा) Pucchā – etadaggavagge [Pg.101] āvuso āgatāsu dasasu upāsikāsu sujātānāma upāsikā seniyadhītā kathaṃ bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – आवुसो, एतदग्गवग्गात आलेल्या दहा उपासिकांमध्ये सुजाता नावाची सेनीय-पुत्री उपासिका हिला भगवंतांनी कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – sujātā bhante seniyadhītā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ paṭhamaṃ saraṇaṃ gacchantīnaṃ yadidaṃ sujātā seniyadhītā’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भन्ते, सेनीय-पुत्री सुजाता हिला भगवंतांनी “भिक्खूंनो, सर्वप्रथम शरण जाणाऱ्या माझ्या श्राविका उपासिकांमध्ये सेनीय-पुत्री सुजाता सर्वश्रेष्ठ आहे” असे म्हटले. भन्ते, अशा प्रकारे भगवंतांनी तिला एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Etā [Pg.104] mayaṃ bhante bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca, upāsikāyo no bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetā saraṇaṃ gatā’’ hu – “भन्ते, आम्ही भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहोत. भगवंतांनी आम्हाला आजपासून आजीवन शरण आलेल्या उपासिका म्हणून स्वीकारावे” – ‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ paṭhamaṃ saraṇaṃ gacchantīnaṃ yadidaṃ sujātā seniyadhītā’’ – “भिक्खूंनो, सर्वप्रथम शरण जाणाऱ्या माझ्या श्राविका उपासिकांमध्ये सेनीय-पुत्री सुजाता सर्वश्रेष्ठ आहे” – Visākhā upāsikāvatthu विशाखा उपासिका वत्थु (विशाखा उपासिकेची कथा) Pucchā – visākhā [Pg.105] pana āvuso upāsikā kathaṃ bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – आवुसो, विशाखा उपासिकेला भगवंतांनी कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – visākhā bhante upāsikā migāramātā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ dāyikānaṃ yadidaṃ visākhā migāramātā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भन्ते, मिगारमाता विशाखा उपासिकेला भगवंतांनी “भिक्खूंनो, दान देणाऱ्या माझ्या श्राविका उपासिकांमध्ये मिगारमाता विशाखा सर्वश्रेष्ठ आहे” असे म्हटले. भन्ते, अशा प्रकारे भगवंतांनी तिला एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Etadaggaṃ [Pg.107] bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ dāyikānaṃ yadidaṃ visākhā migāramātā’’ hu – “भिक्खूंनो, दान देणाऱ्या माझ्या श्राविका उपासिकांमध्ये मिगारमाता विशाखा सर्वश्रेष्ठ आहे” – Khujjuttarā upāsikāvatthu खुज्जुत्तरा उपासिका वत्थु (खुज्जुत्तरा उपासिकेची कथा) Pucchā – tenāvuso [Pg.108] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte etadaggavagge āgatāsu dasasu upāsikāsu khujjuttarānāma upāsikā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – आवुसो, त्या भगवंत, अर्हत...पे... सम्यकसंबुद्धांनी अंगुत्तरनिकाय मधील एककनिपाताच्या एतदग्गवग्गात आलेल्या दहा उपासिकांमध्ये खुज्जुत्तरा नावाच्या उपासिकेला कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – etadaggavagge bhante āgatāsu dasasu upāsikāsu khujjuttarā upāsikā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ bahussutānaṃ yadidaṃ khujjuttarā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भन्ते, एतदग्गवग्गात आलेल्या दहा उपासिकांमध्ये खुज्जुत्तरा उपासिकेला भगवंतांनी “भिक्खूंनो, बहुश्रुत असलेल्या माझ्या श्राविका उपासिकांमध्ये खुज्जुत्तरा सर्वश्रेष्ठ आहे” असे म्हटले. भन्ते, अशा प्रकारे भगवंतांनी तिला एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Etadaggaṃ [Pg.111] bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsikānaṃ bahussutānaṃ yadidaṃ khujjuttarā’’ hu – “भिक्खूंनो, बहुश्रुत असलेल्या माझ्या श्राविका उपासिकांमध्ये खुज्जुत्तरा सर्वश्रेष्ठ आहे” – Kāḷīupāsikāvatthu काळी उपासिका वत्थु (काळी उपासिकेची कथा) Pucchā – kāḷīnāma āvuso upāsikā kuraragharikā kathaṃ bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. प्रश्न – आवुसो, कुररघर येथील काळी नावाच्या उपासिकेला भगवंतांनी कशा प्रकारे एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले? Vissajjanā – kāḷī bhante upāsikā kuraragharikā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ anussavappasannānaṃ yadidaṃ kāḷī upāsikā kuraragharikā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā. उत्तर – भन्ते, कुररघर येथील काळी उपासिकेला भगवंतांनी “भिक्खूंनो, केवळ ऐकून श्रद्धा ठेवणाऱ्या माझ्या श्राविका उपासिकांमध्ये कुररघर येथील काळी उपासिका सर्वश्रेष्ठ आहे” असे म्हटले. भन्ते, अशा प्रकारे भगवंतांनी तिला एतदग्ग स्थानावर प्रस्थापित केले. ‘‘Etadaggaṃ [Pg.112] bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ anussavappasannānaṃ yadidaṃ kāḷī upāsikā kuraragharikā’’ – “भिक्खूंनो, केवळ ऐकून श्रद्धा ठेवणाऱ्या माझ्या श्राविका उपासिकांमध्ये कुररघर येथील काळी उपासिका सर्वश्रेष्ठ आहे” – Aṭṭhānapāḷi अट्ठानपाळी (अस्थान पाळी) Pucchā – sakalāpi [Pg.113] āvuso aṭṭhānapāḷi bhagavatā kathaṃ bhāsitā. प्रश्न – आवुसो, संपूर्ण अट्ठानपाळी भगवंतांनी कशा प्रकारे सांगितली? Vissajjanā – aṭṭhānametaṃ bhikkhave anavakāso, yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañcisaṅkhāraṃ niccato upagaccheyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Ṭhānañca kho etaṃ bhikkhave vijjati, yaṃ puthujjano kañcisaṅkhāraṃ niccato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatīti evamādinā bhante bhagavatā sakalāpi aṭṭhānapāḷi bhāsitā. उत्तर – “भिक्खूंनो, हे अशक्य आहे, असा कोणताही प्रसंग नाही की, सम्यक दृष्टीने संपन्न व्यक्तीने कोणत्याही संस्काराला नित्य मानावे, हे स्थान अस्तित्वात नाही. परंतु, भिक्खूंनो, हे शक्य आहे की, एखाद्या सामान्य माणसाने कोणत्याही संस्काराला नित्य मानावे, हे स्थान अस्तित्वात आहे.” भन्ते, अशा प्रकारे भगवंतांनी संपूर्ण अट्ठानपाळी सांगितली आहे. Ekadhammapāḷi paṭhamavagga एकधम्मपाळी प्रथम वग्ग Pucchā – ekadhammapāḷiyaṃ [Pg.114] āvuso paṭhamavagge kīdisī dhammadesanā bhagavatā desitā. प्रश्न – आवुसो, एकधम्मपाळीच्या प्रथम वग्गात भगवंतांनी कशा प्रकारची धम्मदेशना दिली आहे? Vissajjanā – ekadhammapāḷiyaṃ bhante paṭhamavagge ‘‘ekadhammo bhikkhave bhāvito bahulīkato ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Katamo ekadhammo, buddhānussati, ayaṃ kho bhikkhave ekadhammo bhāvito bahulīkato ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatī’’ti evamādikā bhagavatā dhammadesanā desitā. उत्तर – भन्ते, एकधम्मपाळीच्या पहिल्या वर्गात, "भिक्षूंनो, एक धर्म असा आहे ज्याची भावना (अभ्यास) केली असता, वारंवार सराव केला असता, तो एकांत निर्वेदासाठी (पूर्ण वैराग्यासाठी), विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी कारणीभूत ठरतो. तो एक धर्म कोणता? बुद्धानुस्सती (बुद्धाचे अनुस्मरण). भिक्षूंनो, हाच तो एक धर्म आहे ज्याची भावना केली असता, वारंवार सराव केला असता, तो एकांत निर्वेदासाठी, विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी कारणीभूत ठरतो," अशी धम्मदेशना भगवंतांनी दिली आहे. Pucchā – dutiyavagge [Pg.115] pana āvuso bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā. प्रश्न – पण आवुसो, दुसऱ्या वर्गात भगवंतांनी कशा प्रकारची धम्मदेशना दिली आहे? Vissajjanā – dutiyavagge [Pg.116] bhante bhagavatā ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yena anuppannā vā akusalā dhammā uppajjanti, uppannā vā akusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattanti, yathayidaṃ bhikkhave micchādiṭṭhi. Micchādiṭṭhikassa bhikkhave anuppannā ceva akusalā dhammā uppajjanti, uppannā ca akusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattantī’’ti. Evamādikā bhagavatā dhammadesanāyo desitā. उत्तर – भन्ते, दुसऱ्या वर्गात भगवंतांनी, "भिक्षूंनो, मला असा दुसरा एकही धर्म दिसत नाही, ज्याच्यामुळे उत्पन्न न झालेले अकुशल धर्म उत्पन्न होतात, किंवा उत्पन्न झालेले अकुशल धर्म अधिक वाढीस आणि विस्तारास कारणीभूत ठरतात, जसे की, भिक्षूंनो, ही मिच्छादिट्ठी (मिथ्या दृष्टी) होय. भिक्षूंनो, मिथ्या दृष्टी असलेल्या व्यक्तीचे न उत्पन्न झालेले अकुशल धर्म उत्पन्न होतात आणि उत्पन्न झालेले अकुशल धर्म अधिक वाढीस व विस्तारास कारणीभूत ठरतात," अशी धम्मदेशना भगवंतांनी दिली आहे. Tatiyavagga ततियवग्ग (तिसरा वर्ग) Pucchā – tatiyavagge [Pg.117] pana āvuso pañcamādīni aṭṭha suttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – पण आवुसो, तिसऱ्या वर्गातील पाचव्यापासून सुरू होणारी आठ सुत्ते भगवंतांनी कशी सांगितली आहेत? Vissajjanā – tatiyavagge bhante pañcamādīni aṭṭhasuttāni ‘‘durakkhāte bhikkhave dhammavinaye yo ca samādapeti, yañca samādapeti, yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati. Sabbete bahuṃ apuññaṃ pasavanti. Taṃkissahetu, durakkhābhattā bhikkhave dhammassa. Svākkhāte bhikkhave dhammavinaye yo ca samādapeti, yañca samādapeti, yo ca samādapito, tathattāya paṭipajjati, sabbete bahuṃ puññaṃ pasavanti. Taṃkissahetu svākkhātattā bhikkhave dhammassā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, तिसऱ्या वर्गातील पाचव्यापासून सुरू होणारी आठ सुत्ते, "भिक्षूंनो, चुकीच्या पद्धतीने सांगितलेल्या धम्म-विनयामध्ये, जो प्रवृत्त करतो, ज्याला प्रवृत्त केले जाते, आणि जो प्रवृत्त केला गेल्यावर त्यानुसार आचरण करतो, ते सर्वजण पुष्कळ अपुण्य गोळा करतात. त्याचे कारण काय? भिक्षूंनो, कारण तो धम्म चुकीच्या पद्धतीने सांगितलेला आहे. भिक्षूंनो, चांगल्या प्रकारे सांगितलेल्या धम्म-विनयामध्ये, जो प्रवृत्त करतो, ज्याला प्रवृत्त केले जाते, आणि जो प्रवृत्त केला गेल्यावर त्यानुसार आचरण करतो, ते सर्वजण पुष्कळ पुण्य गोळा करतात. त्याचे कारण काय? भिक्षूंनो, कारण तो धम्म चांगल्या प्रकारे सांगितलेला आहे," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Apara accharāsaṅghātavagga अपर अच्छरासंघातवग्ग Pucchā – aparaaccharāsaṅghātavagge [Pg.120] pana āvuso bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā. प्रश्न – पण आवुसो, अपर अच्छरासंघातवर्गात भगवंतांनी कशा प्रकारची धम्मदेशना दिली आहे? Vissajjanā – aparaaccharāsaṅghātavagge bhante ‘‘accharāsaṅghātamattampi ce bhikkhave bhikkhu paṭhamaṃ jhānaṃ bhāveti, ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu arittajjhāno viharati satthusāsanakaro ovādapatikaro amoghaṃ raṭṭhapiṇḍaṃ bhuñjati, ko pana vādo ye naṃ bahulīkarontī’’ti evamādikā bhante bhagavatā dhammadesanāyo desitā. उत्तर – भन्ते, अपर अच्छरासंघातवर्गात, "भिक्षूंनो, जर एखादा भिक्षू एका चुटकी वाजवण्याच्या कालावधीइतका वेळ जरी पहिल्या ध्यानाची भावना करतो, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूला 'ध्यानापासून रिक्त न राहता विहरण करणारा' असे म्हटले जाते, तो शास्त्यांच्या शासनाचे पालन करणारा, त्यांच्या उपदेशाचे पालन करणारा आहे आणि तो राष्ट्राने दिलेले अन्न व्यर्थ न घालवता ग्रहण करतो. मग जे याचा वारंवार सराव करतात, त्यांच्याबद्दल काय सांगावे!" अशी धम्मदेशना भगवंतांनी दिली आहे. Kāyagatāsativagga कायगतासतिवग्ग Pucchā – sakalopi [Pg.122] āvuso kāyagatāsativaggo bhagavatā kathaṃ bhāsito. प्रश्न – पण आवुसो, संपूर्ण कायगतासतिवर्ग भगवंतांनी कसा सांगितला आहे? Vissajjanā – yassa kassaci bhikkhave mahāsamuddo cetasā phuṭo, antogadhā tassa kunnadiyo yākāci samuddaṅgamā, evameva bhikkhave yassa kassaci kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, antogadhā tassa kusalā dhammā yekeci vijjābhāgiyā’’ti evamādinā bhante bhagavatā sakalopi kāyagatāsativaggo bhāsito. उत्तर – "भिक्षूंनो, ज्या कोणाच्या चित्ताने महासागर व्यापलेला असतो, समुद्राकडे जाणाऱ्या ज्या काही लहान नद्या आहेत, त्या सर्व त्यात समाविष्ट होतात. त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, ज्या कोणाकडून कायगतासतीची भावना केली जाते, वारंवार सराव केला जातो, विद्याभागीय असलेले जे काही कुशल धर्म आहेत, ते सर्व त्यात समाविष्ट होतात," अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी संपूर्ण कायगतासतिवर्ग सांगितला आहे. Amatavagga अमतवग्ग Pucchā – sakalopi [Pg.123] āvuso amatavaggo bhagavatā kathaṃ bhāsato. प्रश्न – पण आवुसो, संपूर्ण अमतवर्ग भगवंतांनी कसा सांगितला आहे? Vissajjanā – amataṃ te bhikkhave na paribhuñjanti, ye kāyagatāsatiṃ na paribhuñjanti. Amataṃ te bhikkhave paribhuñjanti, ye kāyagatāsatiṃ paribhuñjanti. Amataṃ te bhikkhave aparibhuttaṃ, yesaṃ kāyagatāsati aparibhuttā. Amataṃ te bhikkhave paribhuttaṃ, yesaṃ kāyagatāsati paribhuttāti evamādinā bhante bhagavatā sakalopi amatavaggo bhāsito. उत्तर – "भिक्षूंनो, जे कायगतासतीचा उपभोग घेत नाहीत, ते अमृताचा उपभोग घेत नाहीत. भिक्षूंनो, जे कायगतासतीचा उपभोग घेतात, ते अमृताचा उपभोग घेतात. भिक्षूंनो, ज्यांच्याकडून कायगतासतीचा उपभोग घेतला गेला नाही, त्यांच्याकडून अमृताचा उपभोग घेतला गेला नाही. भिक्षूंनो, ज्यांच्याकडून कायगतासतीचा उपभोग घेतला गेला आहे, त्यांच्याकडून अमृताचा उपभोग घेतला गेला आहे," अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी संपूर्ण अमतवर्ग सांगितला आहे. Kammakaraṇavagga, vajjasutta कम्मकरणवग्ग, वज्जसुत्त Pucchā – tenāvuso [Pg.125] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye dukanipāte kammakaraṇavagge paṭhamaṃ vajjasuttaṃ kattha kassa kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – तर आवुसो, त्या भगवंत... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या दुकनिपातातील कम्मकरणवर्गातील पहिले वज्जसुत्त कोठे, कोणाला आणि कसे सांगितले? Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ ‘‘dvemāni bhikkhave vajjāni. Katamāni dve diṭṭhadhammikañca vajjaṃ samparāyikañca vajja’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्षूंना, "भिक्षूंनो, हे दोष दोन आहेत. कोणते दोन? इहलोकातील दोष आणि परलोकातील दोष," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Tasmātiha [Pg.127] bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ ‘‘diṭṭhadhammikassa vajjassa bhāyissāma, samparāyikassa vajjassa bhāyissāma, vajjabhīruno bhavissāma vajjabhayadassāvino’’ti. Evañhi kho bhikkhave sikkhitabbaṃ. "म्हणूनच, भिक्षूंनो, येथे असे शिकले पाहिजे – 'आम्ही इहलोकातील दोषाला भिऊ, परलोकातील दोषाला भिऊ, आम्ही दोषांचे भय बाळगणारे आणि दोषांमधील भय पाहणारे बनू.' भिक्षूंनो, असेच खरोखर शिकले पाहिजे." Padhānasutta पधानसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.128] āvuso dutiyaṃ padhānasuttaṃ bhagavatā kattha kassa kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – तेथेच, आवुसो, दुसरे पधानसुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला आणि कसे सांगितले? Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ ‘‘dvemāni bhikkhave padhānāni durabhisambhavāni lokasmiṃ. Katamāni dve, yañca gihīnaṃ agāraṃ ajjhāvasataṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānuppādanatthaṃ padhānaṃ, yañca agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ sabbūpadhipaṭinissaggattaṃ padhānaṃ. Imāni kho bhikkhave dve padhānāni durabhisambhavāni lokasmi’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्येच अनेक भिक्षूंना, "भिक्षूंनो, जगात ही दोन प्रधाने (प्रयत्न) साध्य करणे कठीण आहे. कोणती दोन? एक म्हणजे, घरात राहणाऱ्या गृहस्थांचे चीवर, पिंडपात, सेनासन आणि आजारपणातील औषधोपचारांचे साहित्य मिळवण्यासाठी केलेले प्रयत्न; आणि दुसरे म्हणजे, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झालेल्यांचे सर्व उपाधींचा (आसक्तींचा) त्याग करण्यासाठी केलेले प्रयत्न. भिक्षूंनो, जगात हीच ती दोन प्रधाने आहेत जी साध्य करणे कठीण आहे," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Tapanīyasutta तपनीयसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.130] āvuso tapanīyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – तेथेच, आवुसो, तपनीयसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले? Vissajjanā – dveme bhikkhave dhammā tapanīyā. Katame dve, idha bhikkhave ekaccassa kāyaduccaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti kāya sucaritaṃ, vacīduccaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti vacīsucaritaṃ, manoduccaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti manosucaritaṃ. So ‘‘kāyaduccaritaṃ me kata’’nti tappati, ‘‘akataṃ me kāyasucarita’’nti tappati. Vacīduccaritaṃ (pa) ‘‘manoduccaritaṃ me kata’’nti tappati, ‘‘akataṃ me manosucarita’’nti tappati. Ime kho bhikkhave dve dhammā tapanīyāti. Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – "भिक्षूंनो, हे दोन धर्म पश्चात्ताप देणारे (तापदायक) आहेत. कोणते दोन? भिक्षूंनो, येथे एखाद्या व्यक्तीकडून काय-दुश्चरित घडलेले असते आणि काय-सुचरित घडलेले नसते; वची-दुश्चरित घडलेले असते आणि वची-सुचरित घडलेले नसते; मनो-दुश्चरित घडलेले असते आणि मनो-सुचरित घडलेले नसते. तो 'माझ्याकडून काय-दुश्चरित घडले' म्हणून पश्चात्ताप करतो, 'माझ्याकडून काय-सुचरित घडले नाही' म्हणून पश्चात्ताप करतो. वची-दुश्चरित... (पे)... 'माझ्याकडून मनो-दुश्चरित घडले' म्हणून पश्चात्ताप करतो, 'माझ्याकडून मनो-सुचरित घडले नाही' म्हणून पश्चात्ताप करतो. भिक्षूंनो, हेच ते दोन धर्म आहेत जे पश्चात्ताप देणारे आहेत." भन्ते, अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Atapanīyasutta अतपनीयसुत्त Pucchā – catutthaṃ [Pg.131] pana āvuso atapanīyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – पण आवुसो, चौथे अतपनीयसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले? Vissajjanā – catutthaṃ bhante atapanīyasuttaṃ ‘‘dveme bhikkhave dhammā atapanīyā. Katame dve, idha bhikkhave ekaccassa kāyasucaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti kāyaduccaritaṃ. Vacīsucaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti vacīduccaritaṃ. Manosucaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti manoduccaritaṃ. So ‘kāyasucaritaṃ me kata’nti na tappati, ‘akataṃ me kāyaduccarita’nti natappati. ‘Vacīsucaritaṃ…pe… manosucaritaṃ me kata’nti na tappati. ‘Akataṃ me manoduccarita’nti na tappati. Ime kho bhikkhave dve dhammā atapanīyā’’ti. Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, चौथे अतपनीय सुत्त असे आहे: “भिक्षूंनो, हे दोन धर्म अतपनीय (पश्चात्ताप न देणारे) आहेत. कोणते दोन? भिक्षूंनो, येथे एखाद्या व्यक्तीने कायिक सुचरित केलेले असते, कायिक दुच्चरित केलेले नसते. वचीसुचरित केलेले असते, वचीदुच्चरित केलेले नसते. मनोसुचरित केलेले असते, मनोदुच्चरित केलेले नसते. तो ‘माझ्याकडून कायिक सुचरित केले गेले आहे’ म्हणून पश्चात्ताप करत नाही, ‘माझ्याकडून कायिक दुच्चरित केले गेले नाही’ म्हणून पश्चात्ताप करत नाही. ‘माझ्याकडून वचीसुचरित...पे... मनोसुचरित केले गेले आहे’ म्हणून पश्चात्ताप करत नाही. ‘माझ्याकडून मनोदुच्चरित केले गेले नाही’ म्हणून पश्चात्ताप करत नाही. भिक्षूंनो, हे दोन धर्म अतपनीय आहेत.” भन्ते, भगवंतांनी असे सांगितले आहे. Upaññātasutta उपञ्ञातसुत्त Pucchā – pañcamaṃ [Pg.132] pana āvuso upaññātasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – पण आवुसो, पाचवे उपञ्ञातसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – pañcamaṃ bhante upaññātasuttaṃ ‘‘dvinnāhaṃ bhikkhave dhammānaṃ upaññāsiṃ. Yā ca asantuṭṭhitā kusalesu dhammesu, yā ca appaṭivānitā padhānasmiṃ. Appaṭivāni sudāhaṃ bhikkhave padahāmi ‘kāmaṃ-taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu upasussatu sarīre maṃsalohitaṃ, yaṃ [Pg.133] taṃ purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṃ, na taṃ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṃ bhavissatī’’ti. Evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, पाचवे उपञ्ञातसुत्त असे आहे: “भिक्षूंनो, मी दोन गोष्टी चांगल्या प्रकारे जाणल्या आहेत. कुशल धर्मांमध्ये असंतुष्टता आणि प्रधानात (प्रयत्नात) माघार न घेणे. भिक्षूंनो, मी न खचता असा प्रयत्न करतो की, ‘जरी माझी त्वचा, शिरा आणि हाडेच शिल्लक राहिली आणि शरीरातील मांस व रक्त सुकले, तरीही पुरुषाच्या बळाने, पुरुषाच्या वीर्याने, पुरुषाच्या पराक्रमाने जे प्राप्त करण्याजोगे आहे, ते प्राप्त केल्याशिवाय मी माझे वीर्य सोडणार नाही.’ भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे. Cariyasutta चरियसुत्त Pucchā – navamaṃ [Pg.134] pana āvuso cariyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – पण आवुसो, नववे चरियसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – navamaṃ bhante cariyasuttaṃ ‘‘dveme bhikkhave dhammā sukkā lokaṃ pālenti. Katame dve, hirīca ottappañca. Ime kho bhikkhave dve sukkā dhammā lokaṃ na pāleyyuṃ, nayidha paññāyetha ‘mātā’tivā ‘mātucchā’tivā ‘mātulānī’tivā ‘ācariyabhariyā’tivā ‘garūnaṃ dārā’ti’’vāti, evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, नववे चरियसुत्त असे आहे: “भिक्षूंनो, हे दोन शुक्ल धर्म जगाचे रक्षण करतात. कोणते दोन? हिरी आणि ओत्तप्प. भिक्षूंनो, जर हे दोन शुक्ल धर्म जगाचे रक्षण करत नसतील, तर येथे ‘आई’, ‘मावशी’, ‘मामी’, ‘आचार्यांची पत्नी’ किंवा ‘गुरूंची पत्नी’ असा भेद ओळखता आला नसता.” भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे. Adhikaraṇavagga, sattamasutta अधिकरणवग्ग, सातवे सुत्त Pucchā – adhikaraṇavagge [Pg.136] pana āvuso sattamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – पण आवुसो, अधिकरणवग्गातील सातवे सुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या विषयावर आणि कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Jāṇussoṇi bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho bho gotama hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃmaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘katattā ca brāhmaṇa akatattā ca evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃmaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे जाणुस्सोणि ब्राह्मणाला उद्देशून सांगितले गेले आहे. भन्ते, जाणुस्सोणि ब्राह्मण भगवंतांना असे म्हणाला, “हे गौतम, काय हेतू आहे, काय प्रत्यय आहे, ज्यामुळे येथील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतात?” भन्ते, त्या विषयावर भगवंतांनी, “हे ब्राह्मणा, (अकुशल कर्म) केल्यामुळे आणि (कुशल कर्म) न केल्यामुळे येथील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतात,” अशा प्रकारे सांगितले आहे. Ko [Pg.137] nu kho bho gotama hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti. “हे गौतम, काय हेतू आहे, काय प्रत्यय आहे, ज्यामुळे येथील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतात?” ‘‘Katattāca brāhmaṇa akatattāca evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti’’ – “हे ब्राह्मणा, (अकुशल कर्म) केल्यामुळे आणि (कुशल कर्म) न केल्यामुळे येथील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतात” – Ko [Pg.138] pana bho gotama hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti – “पण हे गौतम, काय हेतू आहे, काय प्रत्यय आहे, ज्यामुळे येथील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात?” – Katattā ca brāhmaṇa akatattā ca evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. “हे ब्राह्मणा, (कुशल कर्म) केल्यामुळे आणि (अकुशल कर्म) न केल्यामुळे येथील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.” Na kho ahaṃ imassa bhoto gotamassa saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ – “मी पूजनीय गौतमांच्या या संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर स्पष्ट न केलेल्या भाषणाचा सविस्तर अर्थ समजला नाही –” Sādhu me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu. “कृपया पूजनीय गौतमांनी मला अशा प्रकारे धम्माचा उपदेश करावा.” Aṭṭhamasutta आठवे सुत्त Pucchā – tattheva [Pg.140] āvuso aṭṭhamasuttaṃ bhagavatā kattha kassa kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – तेथेच, आवुसो, आठवे सुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला आणि कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmato ānandassa ‘‘ekaṃsenāhaṃ ānanda akaraṇīyaṃ vadāmi kāyaduccaritaṃ manoduccarita’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे आयुष्यमान आनंदाला भगवंतांनी, “आनंदा, मी एकांताने कायिक दुच्चरित आणि मानसिक दुच्चरित हे न करण्याजोगे आहे असे सांगतो,” अशा प्रकारे सांगितले आहे. ‘‘Ekaṃsenāhaṃ [Pg.141] ānanda karaṇīyaṃ vadāmi kāyasucaritaṃ vacīsucaritaṃ manosucaritaṃ’’ – “आनंदा, मी एकांताने कायिक सुचरित, वचीसुचरित आणि मनोसुचरित हे करण्याजोगे आहे असे सांगतो” – Navamasutta नववे सुत्त Pucchā – tenāvuso [Pg.142] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye dukanipāte adhikaraṇavagge navamasuttaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, त्या भगवंतांनी...पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या दुकनिपातातील अधिकरणवग्गात नववे सुत्त कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – akusalaṃ [Pg.143] bhikkhave pajahatha, sakkā bhikkhave akusalaṃ pajahituṃ. Nocedaṃ bhikkhave sakkā abhavissa akusalaṃ pajahituṃ, nāhaṃ evaṃ vadeyyaṃ ‘‘akusalaṃ bhikkhave pajahathā’’ti. Yasmā ca kho bhikkhave sakkā akusalaṃ pajahituṃ, tasmāhaṃ evaṃ vadāmi ‘‘akusalaṃ bhikkhave pajahathā’’ti. Akusalañca hidaṃ bhikkhave pahīnaṃ ahitāya dukkhāya saṃvatteyya, nāhaṃ evaṃvadeyyaṃ ‘‘akusalaṃ bhikkhave pajahathā’’ti. Yasmā ca kho bhikkhave akusalaṃ pahīnaṃ hitāya sukhāya saṃvattati, tasmāhaṃ evaṃ vadāmi ‘‘akusalaṃ bhikkhave pajahathā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – “भिक्षूंनो, अकुशलाचा त्याग करा. भिक्षूंनो, अकुशलाचा त्याग करणे शक्य आहे. भिक्षूंनो, जर अकुशलाचा त्याग करणे अशक्य असते, तर मी तुम्हाला ‘भिक्षूंनो, अकुशलाचा त्याग करा’ असे म्हटले नसते. परंतु भिक्षूंनो, अकुशलाचा त्याग करणे शक्य आहे, म्हणूनच मी तुम्हाला ‘भिक्षूंनो, अकुशलाचा त्याग करा’ असे सांगतो. भिक्षूंनो, जर अकुशलाचा त्याग केल्याने अहित आणि दुःख झाले असते, तर मी तुम्हाला ‘भिक्षूंनो, अकुशलाचा त्याग करा’ असे म्हटले नसते. परंतु भिक्षूंनो, अकुशलाचा त्याग केल्याने हित आणि सुख प्राप्त होते, म्हणूनच मी तुम्हाला ‘भिक्षूंनो, अकुशलाचा त्याग करा’ असे सांगतो.” भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे. Dasamasutta, ekādasamasutta दहावे सुत्त, अकरावे सुत्त Pucchā – tattheva [Pg.145] āvuso dasamaekādasamasuttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – तेथेच, आवुसो, दहावे आणि अकरावे सुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante dasamaekādasamasuttāni ‘‘dveme bhikkhave dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattanti. Katame dve, dunnikkhittañca padabyañjanaṃ attho ca dunnīto, dunnikkhittassa bhikkhave padabyañjanassa atthopi dunnayo hoti. Ime kho bhikkhave dve dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattantī’’ti ca. ‘‘Dveme bhikkhave dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattanti. Katame dve, sunikkhittañca padabyañjanaṃ attho ca sunīto, sunikkhittassa bhikkhave padabyañjanassa atthopi sunayo hoti. Ime kho bhikkhave dve dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattantī’’ti ca. Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, तेथेच दहावे आणि अकरावे सुत्त असे आहे: “भिक्षूंनो, हे दोन धर्म सद्धम्माच्या संमोहासाठी आणि अंतर्धानासाठी कारणीभूत ठरतात. कोणते दोन? चुकीच्या पद्धतीने मांडलेले पद-व्यंजन आणि चुकीच्या पद्धतीने लावलेला अर्थ. भिक्षूंनो, चुकीच्या पद्धतीने मांडलेल्या पद-व्यंजनाचा अर्थही चुकीचाच निघतो. भिक्षूंनो, हे दोन धर्म सद्धम्माच्या संमोहासाठी आणि अंतर्धानासाठी कारणीभूत ठरतात.” आणि “भिक्षूंनो, हे दोन धर्म सद्धम्माच्या स्थितीसाठी, असंमोहासाठी आणि अनंतर्धानासाठी कारणीभूत ठरतात. कोणते दोन? योग्य पद्धतीने मांडलेले पद-व्यंजन आणि योग्य पद्धतीने लावलेला अर्थ. भिक्षूंनो, योग्य पद्धतीने मांडलेल्या पद-व्यंजनाचा अर्थही योग्यच निघतो. भिक्षूंनो, हे दोन धर्म सद्धम्माच्या स्थितीसाठी, असंमोहासाठी आणि अनंतर्धानासाठी कारणीभूत ठरतात.” भन्ते, भगवंतांनी असे सांगितले आहे. Bālavagga बालवग्ग Dutiyasutta दुसरे सुत्त Pucchā – bālavagge [Pg.147] pana āvuso dutiyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे बंधू, बालवर्गात (बालवग्ग) दुसरे सुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – bālavagge bhante dutiyaṃ suttaṃ ‘‘dveme bhikkhave tathāgataṃ abbhācikkhanti. Katame dve, duṭṭho vā dosantaro saddho vā duggahitena. Ime kho bhikkhave dve tathāgataṃ abbhācikkhantī’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, बालवर्गातील दुसरे सुत्त, “भिक्खूहो, हे दोन (प्रकारचे लोक) तथागतांवर खोटा आळ आणतात. कोणते दोन? द्वेषबुद्धीने दूषित झालेला दुष्ट मनुष्य आणि चुकीच्या समजुतीने श्रद्धा ठेवणारा श्रद्धाळू मनुष्य. भिक्खूहो, हे दोन तथागतांवर खोटा आळ आणतात.” भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे हे सांगितले आहे. Tatiyasutta तिसरे सुत्त Pucchā – tattheva [Pg.148] āvuso tatiyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे बंधू, तेथेच तिसरे सुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante tatiyasuttaṃ bhagavatā ‘‘dveme bhikkhave tathāgataṃ abbhācikkhanti. Katame dve, yo ca abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena ‘bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenā’ti dīpeti. Yo ca bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena ‘abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti’ [Pg.149] dīpeti. Ime kho bhikkhave dve tathāgataṃ abbhācikkhanti. Dveme bhikkhave tathāgataṃ nābbhācikkhanti. Katame dve, yo ca abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena ‘abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenā’ti dīpeti. Yo ca bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena ‘bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenā’ti dīpeti. Ime kho bhikkhave dve tathāgataṃ nābbhācikkhantī’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच तिसरे सुत्त भगवंतांनी (असे सांगितले आहे) – “भिक्खूहो, हे दोन (प्रकारचे लोक) तथागतांवर खोटा आळ आणतात. कोणते दोन? जो तथागतांनी न बोललेले आणि न उच्चारलेले ‘तथागतांनी बोलले व उच्चारले आहे’ असे दाखवतो; आणि जो तथागतांनी बोललेले व उच्चारलेले ‘तथागतांनी न बोललेले व न उच्चारलेले आहे’ असे दाखवतो. भिक्खूहो, हे दोन तथागतांवर खोटा आळ आणतात. भिक्खूहो, हे दोन (प्रकारचे लोक) तथागतांवर खोटा आळ आणत नाहीत. कोणते दोन? जो तथागतांनी न बोललेले आणि न उच्चारलेले ‘तथागतांनी न बोललेले व न उच्चारलेले आहे’ असेच दाखवतो; आणि जो तथागतांनी बोललेले व उच्चारलेले ‘तथागतांनी बोलले व उच्चारले आहे’ असेच दाखवतो. भिक्खूहो, हे दोन तथागतांवर खोटा आळ आणत नाहीत.” भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे हे सांगितले आहे. Catutthavagga, pañcamasutta चौथा वर्ग, पाचवे सुत्त Pucchā – tattheva [Pg.150] āvuso catutthapañcamasuttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – हे बंधू, तेथेच चौथे आणि पाचवे सुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante catutthapañcamasuttāni ‘‘dveme bhikkhave tathāgataṃ abbhācikkhanti. Katame dve, yo ca neyyatthaṃ suttantaṃ ‘nītattho suttanto’ti [Pg.151] dīpeti, yo ca nītatthaṃ suttantaṃ ‘neyyattho suttanto’ti dīpetī’’ti, evamādinā bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, तेथेच चौथे आणि पाचवे सुत्त, “भिक्खूहो, हे दोन (प्रकारचे लोक) तथागतांवर खोटा आळ आणतात. कोणते दोन? जो नेय्यार्थ (ज्याचा अर्थ लावून घ्यायचा आहे अशा) सुत्ताला ‘नीतार्थ’ (स्पष्ट अर्थाचे) सुत्त म्हणून दाखवतो, आणि जो नीतार्थ (स्पष्ट अर्थाच्या) सुत्ताला ‘नेय्यार्थ’ सुत्त म्हणून दाखवतो.” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Samacittavagga, paṭhamasutta समचित्तवर्ग, पहिले सुत्त Pucchā – samacittavagge [Pg.153] āvuso paṭhamasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे बंधू, समचित्तवर्गात पहिले सुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – samacittavagge bhante paṭhamasuttaṃ ‘‘asappurisabhūmiñca vo bhikkhave desessāmi sappurisabhūmiñca, taṃ suṇātha sādhukaṃ manasikarotha, bhāsissāmī’’ti, evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, समचित्तवर्गात पहिले सुत्त, “भिक्खूहो, मी तुम्हाला असत्पुरुषाची भूमी (अधम अवस्था) आणि सत्पुरुषाची भूमी (उत्कृष्ट अवस्था) उपदेशीन. ती नीट ऐका, मनात चांगल्या प्रकारे धारण करा, मी बोलतो.” भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे. Dutiyasutta दुसरे सुत्त Pucchā – tattheva [Pg.156] āvuso dutiyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे बंधू, तेथेच दुसरे सुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante dutiyasuttaṃ ‘‘dvinnāhaṃ bhikkhave na suppatikāra vadāmi. Katamesaṃ dvinnaṃ, mātu ca pitu cā’’ti, evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच दुसरे सुत्त, “भिक्खूहो, मी दोघांच्या उपकारांची परतफेड करणे सोपे नाही असे सांगतो. कोणत्या दोघांच्या? माता आणि पिता यांच्या.” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Samacittasutta समचित्तसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.157] āvuso pañcamaṃ samacittasuttaṃ kattha kassa kena kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – हे बंधू, तेथेच पाचवे समचित्तसुत्त कोठे, कोणाला, कोणी आणि कसे सांगितले? Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ ‘‘ajjhattasaṃyojanañca āvuso puggalaṃ desessāmi bahiddhāsaṃyojanañca, taṃsuṇātha उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना, “हे बंधूहो, मी अध्यात्म-संयोजन (अंतर्गत बंधने) असलेल्या व्यक्तीचा आणि बाह्य-संयोजन (बाह्य बंधने) असलेल्या व्यक्तीचा उपदेश करीन, तो ऐका. Sādhukaṃ [Pg.158] manasikarothā’’ti, evamādinā bhante āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ. नीट मनात धारण करा.” अशा प्रकारे, भन्ते, धम्मसेनापती आयुष्यमान सारिपुत्त थेरांनी सांगितले आहे. Ovāda ओवाद (उपदेश) Pucchā – kathañca [Pg.161] āvuso tattha bhagavā ovādaṃ adāsi. प्रश्न – हे बंधू, तेथे भगवंतांनी कसा उपदेश दिला? Vissajjanā – tattha bhante bhagavā ‘‘tasmātiha sāriputta evaṃ sikkhitabbaṃ ‘santindriyā bhavissāma santamānasā’ti. Evañhi vo sāriputta sikkhitabba’’nti evamādinā ovādamadāsi. उत्तर – भन्ते, तेथे भगवंतांनी, “म्हणूनच, सारिपुत्त, अशी शिक्षा घेतली पाहिजे की, ‘आम्ही शांत इंद्रिये असलेले आणि शांत मन असलेले होऊ.’ सारिपुत्त, तुम्ही अशीच शिक्षा घेतली पाहिजे.” अशा प्रकारे उपदेश दिला. ‘‘Eso bhante āyasmā sāriputto pubbārāme migāramātupāsā de bhikkhūnaṃ ajjhattasaṃyojanañca puggalaṃ deseti bahiddhā saṃyojanañca’’ – “भन्ते, हे आयुष्यमान सारिपुत्त पूर्वाराम येथील मृगारमाता प्रासादात भिक्खूंना अध्यात्म-संयोजन असलेल्या व्यक्तीचा आणि बाह्य-संयोजन असलेल्या व्यक्तीचा उपदेश करीत आहेत.” – Sādhu [Pg.162] bhante bhagavā yena āyasmā sāriputto tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāya. “खूप चांगले, भन्ते! भगवंतांनी अनुकंपा करून जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त आहेत तेथे जावे.” Tā kho pana sāriputta devatā dasapi hutvā vīsampi hutvā tiṃsampi hutvā cattālīsampi hutvā paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi tiṭṭhanti, na ca aññamaññaṃ byābādhenti– “सारिपुत्त, त्या देवता दहा, वीस, तीस, चाळीस, पन्नास किंवा साठच्या संख्येने एकत्र येऊन एका सुईच्या टोकाएवढ्या जागेवरही उभ्या राहतात, आणि त्या एकमेकांना कसलाही त्रास देत नाहीत–” Tasmātiha [Pg.163] sāriputta evaṃ sikkhitabbaṃ santindriyā bhavissāma santamānasā. “म्हणूनच, सारिपुत्त, अशी शिक्षा घेतली पाहिजे की, आम्ही शांत इंद्रिये असलेले आणि शांत मन असलेले होऊ.” Parisavagga परिसावर्ग (परिषद वर्ग) Uttānasutta उत्तानसुत्त Pucchā – tenāvuso [Pg.165] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye dukanipāte parisavagge paṭhamaṃ uttānasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे बंधू, त्या भगवंतांनी...पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकाय, दुकनिपात, परिसावर्गातील पहिले ‘उत्तानसुत्त’ कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – paṭhamaṃ bhante uttānasuttaṃ ‘‘dvemā sikkhave parisā, katamā dve, uttānā ca parisā gambhīrā ca parisā, katamā ca bhikkhave uttānā parisā, idha bhikkhave yassaṃ parisāyaṃ bhikkhū uddhatā honti unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatī asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. Ayaṃ vuccati bhikkhave uttānā parisā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, पहिले उत्तानसुत्त, “भिक्खूहो, या दोन प्रकारच्या परिषदा (सभा) आहेत. कोणत्या दोन? उत्तान (उथळ) परिषद आणि गंभीर परिषद. भिक्खूहो, उत्तान परिषद कोणती? भिक्खूहो, ज्या परिषदेमध्ये भिक्खू उद्धट, गर्विष्ठ, चंचल, वाचाळ, बडबड करणारे, स्मृतिभ्रष्ट, असंप्रजन्य (असावध), असमाहित (एकाग्र नसलेले), विचलित चित्त असलेले आणि इंद्रियांवर ताबा नसलेले असतात. भिक्खूहो, याला उत्तान परिषद म्हणतात.” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Soparisattaka सोपरिसत्तक Etadaggaṃ bhikkhave imāsaṃ dvinnaṃ parisānaṃ yadidaṃ gambhīrā parisā. “भिक्खूहो, या दोन परिषदांमध्ये ही जो गंभीर परिषद आहे, ती सर्वश्रेष्ठ आहे.” Anaggavatīsutta अनग्गवतीसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.167] āvuso tatiyaṃ anaggavatīsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे बंधू, तेथेच तिसरे अनग्गवतीसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante tatiyaṃ anaggavatīsuttaṃ ‘‘dvemā bhikkhave parisā. Katamā dve, anaggavatī ca parisā aggavatī ca parisā. Katamā ca bhikkhave anaggavatī parisā, idha bhikkhave yassaṃ parisāyaṃ therā bhikkhū bāhulikā honti sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā, na vīriyaṃ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikabhassa sacchikiriyāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच तिसरे अनग्गवतीसुत्त, “भिक्खूहो, या दोन प्रकारच्या परिषदा आहेत. कोणत्या दोन? अग्र नसलेली (अग्रहीन) परिषद आणि अग्र असलेली (श्रेष्ठ) परिषद. भिक्खूहो, अग्र नसलेली परिषद कोणती? भिक्खूहो, ज्या परिषदेमध्ये थेर भिक्खू ऐहिक गोष्टींचे संचय करणारे, शिथिल, अधोगतीकडे जाण्यात अग्रेसर, एकांताचा त्याग करणारे, जे प्राप्त झाले नाही ते प्राप्त करण्यासाठी, जे साध्य झाले नाही ते साध्य करण्यासाठी आणि ज्याचा साक्षात्कार झाला नाही त्याचा साक्षात्कार करण्यासाठी वीर्य (प्रयत्न) आरंभत नाहीत.” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Okkācitavinītasutta ओक्काचितविनीतसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.170] āvuso chaṭṭhaṃ okkācitavinītasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे बंधू, तेथेच सहावे ओक्काचितविनीतसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante chaṭṭhaṃ okkācitavinītasuttaṃ ‘‘dvemā bhikkhave parisā. Katamā dve, okkācitavinītā parisā no paṭipucchāvinītā, paṭipucchā vinītā parisā no okkācitavinītā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच सहावे ओक्काचितविनीतसुत्त, “भिक्खूहो, या दोन प्रकारच्या परिषदा आहेत. कोणत्या दोन? बाह्य डामडौलाने विनीत झालेली पण प्रतिप्रश्नाने (चौकशीने) विनीत न झालेली परिषद, आणि प्रतिप्रश्नाने विनीत झालेली पण बाह्य डामडौलाने विनीत न झालेली परिषद.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे. Puggalavagga पुग्गलवर्ग (पुद्गलवर्ग) Asantasannivāsasutta असंतसन्निवाससुत्त Pucchā – puggalavagge [Pg.173] āvuso ekādasamaṃ asantasannivāsasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे बंधू, पुग्गलवर्गात अकरावे असंतसन्निवाससुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – puggalavagge bhante ekādasamaṃ asantasannivāsasuttaṃ ‘‘asantasannivāsañca vo bhikkhave desessāmi santasannivāsañca, taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasikarotha bhāsissāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, पुग्गलवग्गमध्ये अकरावे 'असंतसन्निवाससुत्त' "भिक्षूंनो, मी तुम्हाला असंतसन्निवास (दुर्जनांचा सहवास) आणि संतसन्निवास (सज्जनांचा सहवास) यांविषयी उपदेश करीन, तो नीट ऐका, चांगल्या प्रकारे मनात धारण करा, मी बोलतो," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Sukhavagga सुखवग्ग Pucchā – sukhavagge [Pg.176] pana āvuso bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā. प्रश्न – आवुसो, सुखवग्गमध्ये भगवंतांनी कशा प्रकारची धम्मदेशना दिली आहे? Vissajjanā – sukhavagge bhante bhagavatā ‘‘dvemāni bhikkhave sukhāni. Katamāni dve, gihisukhañca pabbajitasukhañca, imāni kho bhikkhave dve sukhāni. Etadaggaṃ bhikkhave imesaṃ dvinnaṃ sukhānaṃ yadidaṃ pabbajitasukha’’nti evamādikā dhammadesanāyo desitā. उत्तर – भन्ते, सुखवग्गमध्ये भगवंतांनी "भिक्षूंनो, ही दोन सुखे आहेत. कोणती दोन? गृहस्थसुख आणि प्रव्रजितसुख. भिक्षूंनो, हीच ती दोन सुखे आहेत. भिक्षूंनो, या दोन्ही सुखांमध्ये जे प्रव्रजितसुख आहे, ते सर्वश्रेष्ठ आहे," अशा प्रकारची धम्मदेशना दिली आहे. Āyācanavagga आयाचनवग्ग Pucchā – āyācanavagge [Pg.178] pana āvuso bhagavatā paṭhamādīni cattāri suttāni kathaṃ bhāsitāni. प्रश्न – आवुसो, आयाचनवग्गमध्ये भगवंतांनी पहिल्यापासूनची चार सुत्ते कशी सांगितली आहेत? Vissajjanā – āyācanavagge bhante paṭhamādīni cattāri suttāni ‘‘saddho bhikkhave bhikkhu evaṃ sammā āyācamāno āyāceyya tādiso homi, yādisā sāriputtamoggallānā’’ti, evamādinā bhagavatā bhāsitāni. उत्तर – भन्ते, आयाचनवग्गमध्ये पहिल्यापासूनची चार सुत्ते "भिक्षूंनो, श्रद्धावान भिक्षूने अशी योग्य प्रकारे आकांक्षा करावी की, 'मी तसा व्हावे, जसे सारिपुत्त आणि मोग्गल्लान आहेत'," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितली आहेत. Avaṇṇārahasutta अवण्णारहसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.180] āvuso pañcamaṃ avaṇṇārahasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच पाचवे 'अवण्णारहसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante pañcamaṃ avaṇṇārahasuttaṃ ‘‘dvīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavatī’’ti, evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच पाचवे 'अवण्णारहसुत्त' "भिक्षूंनो, दोन धर्मांनी युक्त असलेला मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःचे नुकसान करून घेतो, तो निंदनीय ठरतो, विद्वानांकडून दोष दिला जाण्यास पात्र ठरतो आणि पुष्कळ अपुण्य गोळा करतो," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Appasādanīyasutta अप्पसादनीयसुत्त Pucchā – tenāvuso [Pg.182] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye dukanipāte āyācanavagge chaṭṭhaṃ appasādanīyasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, त्या भगवंत... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या दुकनिपात मधील आयाचनवग्गमध्ये सहावे 'अप्पसादनीयसुत्त' कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – chaṭṭhaṃ bhante appasādanīyasuttaṃ ‘‘dvīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi dvīhi, ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃseti, ananuvicca apariyo gāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃsetī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, सहावे 'अप्पसादनीयसुत्त' "भिक्षूंनो, दोन धर्मांनी युक्त असलेला मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःचे नुकसान करून घेतो, तो निंदनीय ठरतो, विद्वानांकडून दोष दिला जाण्यास पात्र ठरतो आणि पुष्कळ अपुण्य गोळा करतो. कोणत्या दोन? विचार न करता आणि शोध न घेता, अप्रसन्न राहण्याच्या ठिकाणी प्रसन्नता दाखवतो, आणि विचार न करता व शोध न घेता, प्रसन्न राहण्याच्या ठिकाणी अप्रसन्नता दाखवतो," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Mātāpitusutta मातापितुसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.184] āvuso sattamaṃ mātāpitusuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच सातवे 'मातापितुसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante sattamaṃ mātāpitusuttaṃ ‘‘dvīsu bhikkhave micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hohi sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamesu dvīsu, mātari ca pitari cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच सातवे 'मातापितुसुत्त' "भिक्षूंनो, दोघांच्या बाबतीत चुकीचे वर्तन करणारा मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःचे नुकसान करून घेतो, तो निंदनीय ठरतो, विद्वानांकडून दोष दिला जाण्यास पात्र ठरतो आणि पुष्कळ अपुण्य गोळा करतो. कोणत्या दोघांच्या बाबतीत? आई आणि वडिलांच्या बाबतीत," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Tathāgatasutta तथागतसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.185] āvuso aṭṭhamaṃ tathāgatasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच आठवे 'तथागतसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva [Pg.186] bhante aṭṭhamaṃ tathāgatasuttaṃ ‘‘dvīsu bhikkhave micchāpaṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamesu dvīsu, tathāgate ca tathāgatasāvake cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच आठवे 'तथागतसुत्त' "भिक्षूंनो, दोघांच्या बाबतीत चुकीचे वर्तन करणारा मूर्ख, अज्ञानी आणि असत्पुरुष स्वतःचे नुकसान करून घेतो, तो निंदनीय ठरतो, विद्वानांकडून दोष दिला जाण्यास पात्र ठरतो आणि पुष्कळ अपुण्य गोळा करतो. कोणत्या दोघांच्या बाबतीत? तथागत आणि तथागतांचे श्रावक यांच्या बाबतीत," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Tikanipāta तिकनिपात Bālavagga, bhayasutta बालवग्ग, भयसुत्त Pucchā – tikanipāte [Pg.189] pana āvuso paṭhamaṃ bhayasuttaṃ bhagavatā kattha kassa kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तिकनिपातमध्ये पहिले 'भयसुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणाला आणि कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahulānaṃ ‘‘yāni kānici bhikkhave bhayāni uppajjanti, sabbāni tāni bālato uppajjanti no paṇḍitato. Ye keci uppaddavā uppajjanti, sabbete bālato uppajjanti no paṇḍitato. Yekeci upasaggā uppajjanti, sabbete bālato uppajjanti no paṇḍitato’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्षूंना "भिक्षूंनो, जी काही भये उत्पन्न होतात, ती सर्व मूर्खामुळे उत्पन्न होतात, पंडितामुळे नाही. जे काही उपद्रव उत्पन्न होतात, ते सर्व मूर्खामुळे उत्पन्न होतात, पंडितामुळे नाही. जे काही संकट उत्पन्न होतात, ते सर्व मूर्खामुळे उत्पन्न होतात, पंडितामुळे नाही," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Cintīsutta चिंतीसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.190] āvuso tatiyaṃ cintīsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच तिसरे 'चिंतीसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante cintīsuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave bālassa bālalakkhaṇāni [Pg.191] bālanimittāni bālāpadānāni. Katamāni tīṇi, idha bhikkhave bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच 'चिंतीसुत्त' "भिक्षूंनो, मूर्खाची ही तीन मूर्ख-लक्षणे, मूर्ख-चिन्हे आणि मूर्ख-आचरणे असतात. कोणती तीन? भिक्षूंनो, येथे मूर्ख वाईट विचार करणारा, वाईट बोलणारा आणि वाईट कर्मे करणारा असतो," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Accayasutta अच्च्यसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.193] āvuso catutthaṃ accayasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच चौथे 'अच्च्यसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante catutthaṃ accayasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ nappaṭikaroti, parassa kho pana accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhātī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच चौथे 'अच्च्यसुत्त' "भिक्षूंनो, तीन धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य मूर्ख समजावा. कोणत्या तीन? स्वतःची चूक चूक म्हणून पाहूनही धम्मानुसार तिची दुरुस्ती करत नाही, आणि दुसरा कोणी आपली चूक कबूल करत असताना धम्मानुसार ती स्वीकारत नाही," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Malasutta मलसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.195] āvuso dasamaṃ malasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच दहावे 'मलसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante dasamaṃ malasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato tayo male appahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi, dussīlo ca hoti, dussīlyamalañcassa appahīnaṃ hoti. Issukī ca hoti, issāmalañcassa appahīnaṃ hoti. Maccharī ca hoti, maccharamalañcassa appahīnaṃ hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच दहावे 'मलसुत्त' "भिक्षूंनो, तीन धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य, तीन मळांचा त्याग न करता, जणू उचलून आणून नरकात टाकला जावा तसा नरकात जातो. कोणत्या तीन? तो दुःशील असतो आणि त्याचा दुःशीलतेचा मळ नष्ट झालेला नसतो. तो ईर्ष्याळू असतो आणि त्याचा ईर्षेचा मळ नष्ट झालेला नसतो. तो लोभी असतो आणि त्याचा लोभाचा मळ नष्ट झालेला नसतो," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Rathakāravagga, ñātasutta रथकारवग्ग, ज्ञातसुत्त Pucchā – rathakāravagge [Pg.197] pana āvuso paṭhamaṃ ñātasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, रथकारवग्गमध्ये पहिले 'ज्ञातसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – paṭhamaṃ bhante ñātasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu bahujanaahitāya paṭipanno hoti bahujana dukkhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Katamehi tīhi, ananulomike kāyakamme samādapeti, ananulomike vacīkamme samādapeti, ananulomikesu dhammesu samādapetī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, पहिले 'ज्ञातसुत्त' "भिक्षूंनो, तीन धर्मांनी युक्त असलेला प्रसिद्ध भिक्षू बहुजनांच्या अहितासाठी, बहुजनांच्या दुःखासाठी, बहुसंख्या लोकांच्या अनर्थासाठी, अहितासाठी आणि देव-मनुष्यांच्या दुःखासाठी प्रवृत्त होतो. कोणत्या तीन? तो अयोग्य कायिक कर्मात प्रवृत्त करतो, अयोग्य वाचिक कर्मात प्रवृत्त करतो आणि अयोग्य विचारांमध्ये प्रवृत्त करतो," अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Āsaṃsasutta आसंससुत्त Pucchā – tattheva [Pg.199] āvuso tatiyaṃ āsaṃsasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच तिसरे 'आसंससुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante tatiyaṃ āsaṃsasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo nirāso āsaṃso’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच तिसरे आसंससुत्त भगवंतांनी “भिक्षूंनो, जगात हे तीन पुद्गल विद्यमान आहेत. कोणते तीन? निरास (निराश), आसंस (आशावान)...” इत्यादी प्रकारे सांगितले आहे. Sacetanasutta सचेतनसुत्त Pucchā – tenāvuso [Pg.203] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte rathakāravagge pañcamaṃ sacetanasuttaṃ kattha kassa kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – तर मग आवुसो, त्या भगवंत... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या तिकनिपातातील रथकारवर्गात पाचवे 'सचेतनसुत्त' कोठे, कोणाला आणि कसे सांगितले? Vissajjanā – bārāṇasiyaṃ bhante sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave rājā ahosi sacetano nāma, atha kho bhikkhave rājā sacetano rathakāraṃ āmantesi ito me samma rathakāra channaṃ māsānaṃ paccayena saṅgāmo bhavissati sakkhissasi me samma rathakāra navaṃ cakkayugaṃ kātu’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, वाराणशीमध्ये अनेक भिक्षूंना उद्देशून भगवंतांनी “भिक्षूंनो, पूर्वी सचेतन नावाचा राजा होता. तेव्हा भिक्षूंनो, सचेतन राजाने रथकाराला बोलावून म्हटले – 'हे मित्रा रथकारा, आजपासून सहा महिन्यांनंतर माझे युद्ध होणार आहे. मित्रा रथकारा, तू माझ्यासाठी चाकांची नवीन जोडी बनवू शकशील का?'” इत्यादी प्रकारे सांगितले आहे. Apaṇṇakasutta अपण्णकसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.208] āvuso chaṭṭhaṃ apaṇṇakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच सहावे 'अपण्णकसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – chaṭṭhaṃ bhante apaṇṇakasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakapaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya. Katamehi tīhi, idha bhikkhave bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyamanuyutto hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, सहावे अपण्णकसुत्त भगवंतांनी “भिक्षूंनो, तीन धर्मांनी युक्त असलेला भिक्षू अपण्णक प्रतिपदेचा आचरण करणारा असतो, आणि आसवांच्या क्षयासाठी त्याचा प्रयत्न दृढ असतो. कोणत्या तीन? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू इंद्रियांवर संयम ठेवणारा असतो, भोजनात प्रमाण जाणणारा असतो आणि जागृत राहण्यात तत्पर असतो” इत्यादी प्रकारे सांगितले आहे. Devalokasutta देवलोकसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.210] āvuso aṭṭhamaṃ devalokasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच आठवे 'देवलोकसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante aṭṭhamaṃ devalokasuttaṃ ‘‘sace vo bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ ‘‘devalokūpapattiyā āvuso samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussathā’ti. Nanu tumhe bhikkhave [Pg.211] evaṃ puṭṭhā aṭṭīyeyyātha harāyeyyātha jiguccheyyāthā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच आठवे देवलोकसुत्त भगवंतांनी “भिक्षूंनो, जर तुम्हाला इतर पंथांचे परिव्राजक असे विचारतील की, 'आवुसो, तुम्ही श्रमण गोतमांच्या हाताखाली देवलोकात उत्पन्न होण्यासाठी ब्रह्मचर्य पाळता का?' तर भिक्षूंनो, असे विचारले असता तुम्हाला संकोच, लाज आणि वीट वाटणार नाही का?” इत्यादी प्रकारे सांगितले आहे. Paṭhama pāpaṇikasutta प्रथम पापणिकसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.212] āvuso navamaṃ paṭhamapāpaṇikasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच नववे 'प्रथम पापणिकसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante navamaṃ paṭhamapāpaṇikasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave aṅgehi samannāgato pāpaṇiko abhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi tīhi, idha bhikkhave pāpaṇiko pubbaṇhasamayaṃ na sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhātī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच नववे प्रथम पापणिकसुत्त भगवंतांनी “भिक्षूंनो, तीन अंगांनी युक्त असलेला दुकानदार न मिळालेली संपत्ती मिळवण्यास किंवा मिळालेल्या संपत्तीची वृद्धी करण्यास असमर्थ असतो. कोणत्या तीन? येथे, भिक्षूंनो, दुकानदार सकाळच्या वेळी आपले काम काळजीपूर्वक करत नाही...” इत्यादी प्रकारे सांगितले आहे. Puggalavagga पुद्गलवग्ग Gilānasutta गिलाणसुत्त Pucchā – puggalavagge [Pg.215] pana āvuso dutiyaṃ gilānasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, पुद्गलवग्गात दुसरे 'गिलाणसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – puggalavagge bhante dutiyaṃ gilānasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave gilānā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, idha bhikkhave ekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni, labhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ alabhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ vuṭṭhāti tamhā ābādhā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, पुद्गलवग्गात दुसरे गिलाणसुत्त भगवंतांनी “भिक्षूंनो, जगात हे तीन प्रकारचे आजारी लोक विद्यमान आहेत. कोणते तीन? येथे, भिक्षूंनो, एखादा आजारी माणूस पथ्यकर भोजन मिळो वा न मिळो, योग्य औषधोपचार मिळो वा न मिळो, योग्य परिचारक मिळो वा न मिळो, त्या आजारातून बरा होतो...” इत्यादी प्रकारे सांगितले आहे. Bahukārasutta बहुकारसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.217] āvuso catutthaṃ bahukārasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच चौथे 'बहुकारसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva [Pg.218] bhante catutthaṃ bahukārasuttaṃ ‘‘tayo me bhikkhave puggalā puggalassa bahukārā. Katame tayo, yaṃ bhikkhave puggalaṃ āgamma puggalo buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti. Ayaṃ bhikkhave puggalo imassa puggalassa bahukāro’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथेच चौथे बहुकारसुत्त भगवंतांनी “भिक्षूंनो, हे तीन पुद्गल दुसऱ्या पुद्गलासाठी अत्यंत उपकारक असतात. कोणते तीन? भिक्षूंनो, ज्या पुद्गलाचा आश्रय घेऊन एखादा पुद्गल बुद्धाला शरण जातो, धम्माला शरण जातो, संघाला शरण जातो. भिक्षूंनो, हा पुद्गल या पुद्गलासाठी अत्यंत उपकारक असतो” इत्यादी प्रकारे सांगितले आहे. Jigucchitabbasutta जिगुच्छितब्बसुत्त Pucchā – tenāvuso [Pg.220] bhagavatā jānatā passatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte puggalavagge sattamaṃ jigucchitabbasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – तर मग आवुसो, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या... पे... सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी अंगुत्तरनिकायच्या तिकनिपातातील पुद्गलवग्गात सातवे 'जिगुच्छितब्बसुत्त' कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – sattamaṃ bhante jigucchitabbasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, atthi bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo, atthi bhikkhave puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo, atthi bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, सातवे जिगुच्छितब्बसुत्त भगवंतांनी “भिक्षूंनो, जगात हे तीन पुद्गल विद्यमान आहेत. कोणते तीन? भिक्षूंनो, असा पुद्गल असतो ज्याचा तिरस्कार करावा, त्याची सेवा करू नये, त्याची संगत करू नये, त्याच्याजवळ बसू नये. भिक्षूंनो, असा पुद्गल असतो ज्याच्याकडे दुर्लक्ष करावे, त्याची सेवा करू नये, त्याची संगत करू नये, त्याच्याजवळ बसू नये. भिक्षूंनो, असा पुद्गल असतो ज्याची सेवा करावी, संगत करावी, त्याच्याजवळ बसावे” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Pucchā – kathañcāvuso [Pg.221] tattha bhagavatā jigucchitabbo puggalo nasevitabbo nabhajitabbo na payirupāsitabbo pakāsito. प्रश्न – आवुसो, तेथे भगवंतांनी तिरस्करणीय, सेवा न करण्याजोगा, संगत न करण्याजोगा आणि जवळ न बसण्याजोगा पुद्गल कसा स्पष्ट केला आहे? Vissajjanā – ‘‘katamo ca bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Idha bhikkhave ekacco dussīlo hoti pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto, evarūpo bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo’’ti evamādinā bhante bhagavatā jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo puggalo pakāsito. उत्तर – भन्ते, “भिक्षूंनो, कोणता पुद्गल तिरस्करणीय, सेवा न करण्याजोगा, संगत न करण्याजोगा आणि जवळ न बसण्याजोगा असतो? येथे, भिक्षूंनो, एखादा मनुष्य दुःशील असतो, पापधर्मी असतो, अपवित्र व संशयास्पद आचरण करणारा असतो, आपली कर्मे लपवणारा असतो, श्रमण नसताना स्वतःला श्रमण म्हणवणारा असतो, ब्रह्मचारी नसताना स्वतःला ब्रह्मचारी म्हणवणारा असतो, आतून सडलेला, वासनांनी भरलेला आणि कचऱ्यासारखा असतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारचा पुद्गल तिरस्करणीय, सेवा न करण्याजोगा, संगत न करण्याजोगा आणि जवळ न बसण्याजोगा असतो” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी तिरस्करणीय, सेवा न करण्याजोगा, संगत न करण्याजोगा आणि जवळ न बसण्याजोगा पुद्गल स्पष्ट केला आहे. Pucchā – kathaṃ [Pg.223] panāvuso tattha bhagavatā ajjhupekkhitabbo puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo pakāsito. प्रश्न – आवुसो, तेथे भगवंतांनी दुर्लक्ष करण्याजोगा, सेवा न करण्याजोगा, संगत न करण्याजोगा आणि जवळ न बसण्याजोगा पुद्गल कसा स्पष्ट केला आहे? Vissajjanā – katamo ca bhikkhave puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo, idha bhikkhave ekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarotī’’ti evamādinā bhante bhagavatā tattha ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo puggalo pakāsito. उत्तर – भन्ते, “भिक्षूंनो, कोणता पुद्गल दुर्लक्ष करण्याजोगा, सेवा न करण्याजोगा, संगत न करण्याजोगा आणि जवळ न बसण्याजोगा असतो? येथे, भिक्षूंनो, एखादा पुद्गल क्रोधी असतो, अत्यंत संतापजनक असतो, थोडे जरी बोलले तरी तो चिडतो, रागावतो, विरोध करतो, हट्ट धरतो आणि आपला राग, द्वेष व असंतोष प्रकट करतो” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी तेथे दुर्लक्ष करण्याजोगा, सेवा न करण्याजोगा, संगत न करण्याजोगा आणि जवळ न बसण्याजोगा पुद्गल स्पष्ट केला आहे. Pucchā – kathaṃ [Pg.224] panāvuso tattha bhagavatā sevitabbo puggalo bhajitabbo payirupāsitabbo pakāsito. प्रश्न – पण, हे आवुसो, तिथे भगवंतांनी सेवन करण्यायोग्य, संगती करण्यायोग्य आणि उपासना करण्यायोग्य व्यक्तीचे वर्णन कसे केले आहे? Vissajjanā – ‘‘katamo ca bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo, idha bhikkhave ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo, evarūpo bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo [Pg.225] payirupāsitabbo’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā sevitabbo puggalo bhajitabbo payirupāsitabbo pakāsito. उत्तर – "भिक्खूहो, कोणती व्यक्ती सेवन करण्यायोग्य, संगती करण्यायोग्य आणि उपासना करण्यायोग्य असते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती शीलवान असते, कल्याणधर्मी असते. भिक्खूहो, अशा प्रकारच्या व्यक्तीचे सेवन करावे, संगती करावी आणि उपासना करावी." अशा प्रकारे, भंते, तिथे भगवंतांनी सेवन करण्यायोग्य, संगती करण्यायोग्य आणि उपासना करण्यायोग्य व्यक्तीचे वर्णन केले आहे. Gūthabhāṇīsutta गूथभाणीसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.226] āvuso puggalavagge aṭṭhamaṃ gūthabhāṇīsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, त्याच पुग्गलवग्गात आठवे 'गूथभाणीसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante puggalavagge aṭṭhamaṃ gūthabhāṇīsuttaṃ ‘‘tayo me bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, gūthabhāṇī pupphabhāṇī madhubhāṇī’’ti evaṃ kho bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भंते, त्याच पुग्गलवग्गात आठवे गूथभाणीसुत्त "भिक्खूहो, जगात हे तीन प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते तीन? गूथभाणी, पुप्फभाणी आणि मधुभाणी" अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Gūthabhāṇīpuggala गूथभाणीपुग्गल Pucchā – kathañcāvuso [Pg.227] tattha bhagavatā gūthabhāṇīpuggalo pakāsito. प्रश्न – हे आवुसो, तिथे भगवंतांनी गूथभाणी व्यक्तीचे वर्णन कसे केले आहे? Vissajjanā – katamo ca bhikkhave puggalo gūthabhāṇī, idha bhikkhave ekacco puggalo sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagatovā pūgamajjhagatovā rājakulamajjhagatovā abhinīto sakkhipuṭṭho ‘‘ehambho purisa yaṃ jānāsi, taṃ vadehī’’ti. So ajānaṃ vā āha ‘‘jānāmī’’ti, jānaṃ vā āha ‘‘na jānāmī’’ti, apassaṃ vā āha ‘‘passāmī’’ti, passaṃ vā āha ‘‘na passāmī’’ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati bhikkhave puggalo gūthabhāṇīti, evaṃ kho bhante tattha bhagavatā gūthabhāṇīpuggalo pakāsito. उत्तर – "भिक्खूहो, कोणती व्यक्ती गूथभाणी असते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती सभेमध्ये, परिषदेमध्ये, नातेवाईकांच्या मध्यभागी, श्रेणीच्या मध्यभागी किंवा राजकुलाच्या मध्यभागी नेली असता आणि साक्षीदार म्हणून विचारले असता – 'हे गृहस्था, तुला जे माहीत आहे ते सांग.' तो न जाणताही म्हणतो, 'मी जाणतो', किंवा जाणूनही म्हणतो, 'मी जाणत नाही'; न पाहताही म्हणतो, 'मी पाहतो', किंवा पाहूनही म्हणतो, 'मी पाहत नाही'. अशा प्रकारे स्वतःच्या हेतूसाठी, दुसऱ्याच्या हेतूसाठी किंवा थोड्याशा आमिषासाठी तो जाणूनबुजून असत्य बोलतो. भिक्खूहो, या व्यक्तीला 'गूथभाणी' असे म्हणतात." अशा प्रकारे, भंते, तिथे भगवंतांनी गूथभाणी व्यक्तीचे वर्णन केले आहे. Pupphabhāṇīpuggala पुप्फभाणीपुग्गल Pucchā – kathaṃ [Pg.228] panāvuso tattha bhagavatā pupphabhāṇīpuggalo pakāsito. प्रश्न – पण, हे आवुसो, तिथे भगवंतांनी पुप्फभाणी व्यक्तीचे वर्णन कसे केले आहे? Vissajjanā – katamo ca bhikkhave puggalo pupphabhāṇī, idha bhikkhave ekacco puggalo sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagatovā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho ‘‘ehambho purisa yaṃ pajānāsi, taṃ vadehī’’ti. So ajānaṃ vā āha ‘‘na jānāmī’’ti, jānaṃ vā āha ‘‘jānāmī’’ti, apassaṃ vā āha ‘‘na passāmī’’ti, passaṃ vā āha ‘‘passāmī’’ti, iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti, ayaṃ vuccati bhikkhave puggalo pupphabhāṇīti, evaṃ kho bhante tattha bhagavatā pupphabhāṇīpuggalo pakāsito. उत्तर – "भिक्खूहो, कोणती व्यक्ती पुप्फभाणी असते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती सभेमध्ये, परिषदेमध्ये, नातेवाईकांच्या मध्यभागी, श्रेणीच्या मध्यभागी किंवा राजकुलाच्या मध्यभागी नेली असता आणि साक्षीदार म्हणून विचारले असता – 'हे गृहस्था, तुला जे माहीत आहे ते सांग.' तो न जाणता म्हणतो, 'मी जाणत नाही', किंवा जाणून म्हणतो, 'मी जाणतो'; न पाहता म्हणतो, 'मी पाहत नाही', किंवा पाहून म्हणतो, 'मी पाहतो'. अशा प्रकारे स्वतःच्या हेतूसाठी, दुसऱ्याच्या हेतूसाठी किंवा थोड्याशा आमिषासाठी तो जाणूनबुजून असत्य बोलत नाही. भिक्खूहो, या व्यक्तीला 'पुप्फभाणी' असे म्हणतात." अशा प्रकारे, भंते, तिथे भगवंतांनी पुप्फभाणी व्यक्तीचे वर्णन केले आहे. Madhubhāṇīpuggala मधुभाणीपुग्गल Pucchā – kathaṃ [Pg.229] panāvuso tattha bhagavatā madhubhāṇī puggalo pakāsito. प्रश्न – पण, हे आवुसो, तिथे भगवंतांनी मधुभाणी व्यक्तीचे वर्णन कसे केले आहे? Vissajjanā – katamo ca bhikkhave puggalo madhubhāṇī, idha bhikkhave ekacco puggalo pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato उत्तर – "भिक्खूहो, कोणती व्यक्ती मधुभाणी असते? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती कठोर वाणीचा त्याग करून, कठोर वाणीपासून अलिप्त राहते..." Hotīti [Pg.230] evamādinā bhante bhagavatā tattha madhubhāṇī puggalo pakāsito. "...असते," अशा प्रकारे, भंते, तिथे भगवंतांनी मधुभाणी व्यक्तीचे वर्णन केले आहे. Andhasutta अंधसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.231] āvuso puggalavagge navamaṃ andhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, त्याच पुग्गलवग्गात नववे 'अंधसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante puggalavagge navamaṃ andhasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo andho ekacakkhu dvicakkhū’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भंते, त्याच पुग्गलवग्गात नववे अंधसुत्त "भिक्खूहो, जगात हे तीन प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते तीन? अंध, एकचक्खू आणि द्विचक्खू" अशा प्रकारे, भंते, भगवंतांनी सांगितले आहे. Pucchā – kīdiso āvuso puggalo tattha bhagavatā andho akkhāto. प्रश्न – हे आवुसो, तिथे भगवंतांनी 'अंध' व्यक्ती कोणाला म्हटले आहे? Vissajjanā – yassa bhante bhogesu ceva dhammesu ca paññācakkhu natthi, ediso bhante puggalo tattha bhagavatā andho akkhāto. उत्तर – भंते, ज्याच्याकडे भोगांविषयी आणि धम्माविषयी देखील प्रज्ञाचक्षू नसतो, अशा व्यक्तीला, भंते, तिथे भगवंतांनी 'अंध' म्हटले आहे. Pucchā – kīdiso [Pg.232] pana āvuso puggalo tattha bhagavatā ekacakkhu akkhāto. प्रश्न – पण, हे आवुसो, तिथे भगवंतांनी 'एकचक्खू' व्यक्ती कोणाला म्हटले आहे? Vissajjanā – yassa bhante bhogesuyeva paññācakkhu atthi na dhammesu. Īdiso bhante puggalo tattha bhagavatā ekacakkhu akkhāto. उत्तर – भंते, ज्याच्याकडे केवळ भोगांविषयी प्रज्ञाचक्षू असतो, पण धम्माविषयी नसतो, अशा व्यक्तीला, भंते, तिथे भगवंतांनी 'एकचक्खू' म्हटले आहे. Pucchā – kīdiso [Pg.233] pana āvuso puggalo tattha bhagavatā dvicakkhu akkhāto. प्रश्न – पण, हे आवुसो, तिथे भगवंतांनी 'द्विचक्खू' व्यक्ती कोणाला म्हटले आहे? Vissajjanā – yassa bhante bhogesu ceva dhammesu ca paññācakkhu atthi, īdiso bhante puggalo tattha bhagavatā dvicakkhu akkhāto. उत्तर – भंते, ज्याच्याकडे भोगांविषयी आणि धम्माविषयी देखील प्रज्ञाचक्षू असतो, अशा व्यक्तीला, भंते, तिथे भगवंतांनी 'द्विचक्खू' म्हटले आहे. Avakujjasutta अवकुज्जसुत्त Pucchā – tenāvuso [Pg.234] bhagavatā jānatā passatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte puggalavagge dasamaṃ avakujjasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या... पे... सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी अंगुत्तरनिकायच्या तिकनिपातातील पुग्गलवग्गात दहावे 'अवकुज्जसुत्त' कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – dasamaṃ bhante avakujjasuttaṃ ‘‘tayo me bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, avakujjapañño puggalo ucchaṅgapañño puggalo puthupañño puggalo. Katamo ca bhikkhave avakujjapañño puggalo. Idha bhikkhave ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya, tassa bhikkhū dhammaṃ desentiādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ [Pg.235] brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya nevādiṃ manasikaroti, na majjhaṃ manasikaroti, na pariyosānaṃ manasikaroti, vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṃ manasikaroti, na majjhaṃ manasikaroti, na pariyosānaṃ manasikarotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भंते, दहावे अवकुज्जसुत्त "भिक्खूहो, जगात हे तीन प्रकारचे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते तीन? अवकुज्जपञ्ञ व्यक्ती, उच्छंगपञ्ञ व्यक्ती आणि पुथुपञ्ञ व्यक्ती. आणि भिक्खूहो, अवकुज्जपञ्ञ व्यक्ती कोणती? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती वारंवार विहारात भिक्खूंच्या जवळ धम्म ऐकण्यासाठी जाणारी असते. भिक्खू त्याला सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्यंतरी कल्याणकारी आणि शेवटी कल्याणकारी असलेला, अर्थयुक्त, व्यंजनयुक्त, केवळ परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचा धम्म प्रकट करतात. तो त्या आसनावर बसलेला असताना त्या उपदेशाच्या सुरुवातीचा भाग मनात धरत नाही, मधला भाग मनात धरत नाही आणि शेवटचा भागही मनात धरत नाही. त्या आसनावरून उठल्यावरही तो त्या उपदेशाच्या सुरुवातीचा भाग मनात धरत नाही, मधला भाग मनात धरत नाही आणि शेवटचा भागही मनात धरत नाही." अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Devadūtavagga, sabrahmakasutta देवदूतवग्ग, सब्रह्मकसुत्त Pucchā – devadūtavagge [Pg.239] pana āvuso paṭhamaṃ sabrahmakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – पण, हे आवुसो, देवदूतवग्गात पहिले 'सब्रह्मकसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – devadūtavagge bhante paṭhamaṃ sabrahmakasuttaṃ ‘‘sabrahmakāni bhikkhave tāni kulāni, yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbacariyakāni bhikkhave tāni kulāni, yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Āhuneyyāni bhikkhave tāni kulāni, yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Brahmāti bhikkhave mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Pubbācariyāti bhikkhave mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Āhuneyyāti bhikkhave etaṃ mātāpitūnaṃ adhivacanaṃ. Taṃ kissa hetu, bahukārā bhikkhave mātāpitaro puttānaṃ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, देवदूतवर्गामध्ये पहिले 'सब्रह्मक सुत्त' आहे: "भिक्खूहो, ती कुटुंबे ब्रह्मासहित (सब्रह्मक) आहेत, ज्यांच्या घरात मुलांद्वारे माता-पित्यांची पूजा (आदर-सत्कार) केली जाते. भिक्खूहो, ती कुटुंबे पूर्व आचार्यांसह (सपुब्बचरियक) आहेत, ज्यांच्या घरात मुलांद्वारे माता-पित्यांची पूजा केली जाते. भिक्खूहो, ती कुटुंबे आहुती देण्यास योग्य (आहुनेय्य) आहेत, ज्यांच्या घरात मुलांद्वारे माता-पित्यांची पूजा केली जाते. भिक्खूहो, 'ब्रह्मा' हे माता-पित्यांचेच नाव (अधिवचन) आहे. भिक्खूहो, 'पूर्व आचार्य' हे माता-पित्यांचेच नाव आहे. भिक्खूहो, 'आहुनेय्य' (पूजनीय) हे माता-पित्यांचेच नाव आहे. त्याचे कारण काय? भिक्खूहो, माता-पिता मुलांचे खूप उपकार करणारे, त्यांचे पालनपोषण करणारे, त्यांना वाढवणारे आणि या जगाचे दर्शन घडवणारे असतात." भन्ते, भगवंतांनी असे सांगितले आहे. Brahmāti [Pg.241] mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare; Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā; Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito; Annena atha pānena, vatthena sayanena ca; Ucchādanena nhāpanena, pādānaṃ dhovanena ca; Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā. माता-पित्यांना 'ब्रह्मा' म्हटले जाते, त्यांनाच 'पूर्व आचार्य' म्हटले जाते; ते मुलांवर अनुकंपा (दया) करणारे आणि मुलांचे 'आहुनेय्य' (पूजनीय) आहेत. म्हणूनच, विद्वानाने (पंडिताने) त्यांना नमस्कार करावा आणि त्यांचा आदर-सत्कार करावा; अन्नाने, पेयाने, वस्त्राने आणि शय्येने (बिछान्याने); अंगाला तेल चोळून, स्नान घालून आणि पाय धुवून. माता-पित्यांच्या अशा सेवेमुळे विद्वान लोक... Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatīti – याच जन्मात त्यांची प्रशंसा करतात आणि मृत्यूनंतर स्वर्गात आनंदित होतात. Pucchā – tattheva āvuso pañcamaṃ hatthakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आयुष्यमान, तेथेच पाचवे 'हत्थक सुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – pañcamaṃ bhante hatthakasuttaṃ āḷaviyaṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Hatthako bhante āḷavako bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kacci bhante bhagavā sukhamasayitthā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘evaṃ kumāra sukhamasayittha ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, पाचवे 'हत्थक सुत्त' आळवी येथील आळवक हत्थकाला उद्देशून सांगितले आहे. भन्ते, आळवक हत्थक भगवंतांना म्हणाला, "भन्ते, भगवंत सुखाने झोपले ना?" भन्ते, त्या प्रसंगी भगवंतांनी, "होय कुमारा, मी सुखाने झोपलो. या जगात जे लोक सुखाने झोपतात, मी त्यांच्यापैकीच एक आहे," अशा प्रकारे सांगितले आहे. ‘‘Kacci [Pg.242] bhante bhagavā sukhamasayittha’’. "भन्ते, भगवंत सुखाने झोपले ना?" ‘‘Evaṃ kumāra sukhamasayittha, ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’. "होय कुमारा, मी सुखाने झोपलो. या जगात जे लोक सुखाने झोपतात, मी त्यांच्यापैकीच एक आहे." ‘‘Evaṃ [Pg.244] kumāra sukhamasayittha, ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’. "होय कुमारा, मी सुखाने झोपलो. या जगात जे लोक सुखाने झोपतात, मी त्यांच्यापैकीच एक आहे." ‘‘Sabbadā [Pg.247] ve sukhaṃ seti,Brāhmaṇo parinibbuto; Yo na limpati kāmesu,Sītibhūto nirūpadhi; "जो कामासक्तीमध्ये (भोगांमध्ये) लिप्त होत नाही, जो शांत (शीतीभूत) आणि उपाधिरहित झाला आहे, असा परिनिर्वाण प्राप्त झालेला ब्राह्मण नेहमीच सुखाने झोपतो." Sabbā āsattiyo chetvā,Vineyya hadaye daraṃ; Upasanto sukhaṃ seti; Santiṃ pappuyya cetaso’’ hu – "सर्व आसक्ती तोडून, हृदयातील संताप (दुःख) दूर करून, मनाची शांती प्राप्त केलेला शांत पुरुष सुखाने झोपतो." Devadūtasutta देवदूतसुत्त Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte devadūtavagge chaṭṭhaṃ devadūtasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आयुष्यमान, त्या भगवंत... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकाय, तिकनिपात, देवदूतवर्गातील सहावे 'देवदूत सुत्त' कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – chaṭṭhaṃ [Pg.248] bhante devadūtasuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave devadūtāni. Katamāni tīṇi, idha bhikkhave ekacco kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Tamenaṃ bhikkhave nirayapālā nānābāhāsu gahetvā yamassa rañño dassenti-ayaṃ deva puriso amatteyyo apetteyyo asāmañño abrahmañño, na kule jeṭṭhapacāyī, imassa devo daṇḍaṃ paṇetū’’ti. Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, सहावे 'देवदूत सुत्त' असे आहे: "भिक्खूहो, हे तीन देवदूत आहेत. कोणते तीन? भिक्खूहो, येथे एखादा मनुष्य कायेने (शरीराने) दुराचरण करतो, वाचेने दुराचरण करतो, मनाने दुराचरण करतो. तो कायेने, वाचेने आणि मनाने दुराचरण करून, शरीराच्या भेदानंतर (नाशानंतर), मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होतो. भिक्खूहो, मग यमदूत (नरकपाल) त्याला वेगवेगळ्या हातांनी पकडून यमराजासमोर उभे करतात आणि म्हणतात—'हे देव (राजन)! हा मनुष्य आईचा आदर न करणारा (अमात्तेय्य), वडिलांचा आदर न करणारा (अपेत्तेय्य), श्रमणांचा आदर न करणारा (असामण्य), ब्राह्मणांचा आदर न करणारा (अब्रह्मण्य) आणि कुळातील ज्येष्ठांचा आदर न करणारा आहे. देव (राजन) याला दंड देवोत.'" भन्ते, भगवंतांनी असे सांगितले आहे. Pucchā – kathañcāvuso [Pg.251] tattha bhagavatā yamassa rañño paṭhamadevadūta samanuyuñjanā pakāsitā. प्रश्न – आयुष्यमान, तेथे भगवंतांनी यमराजाद्वारे पहिल्या देवदूताविषयी विचारलेल्या प्रश्नांची (चौकशीची) पद्धत कशी स्पष्ट केली आहे? Vissajjanā – tamenaṃ bhikkhave yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati ‘‘ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu paṭhamaṃ devadūtaṃ pātubhūta’’nti evamādinā bhante tattha bhagavatā yamassa rañño paṭhamadevadūtasamanuyuñjanā pakāsitā. उत्तर – भन्ते, "भिक्खूहो, मग यमराज त्याला पहिल्या देवदूताविषयी विचारतो, चौकशी करतो आणि संवाद करतो—'अरे माणसा! तू मनुष्यांमध्ये प्रकट झालेला पहिला देवदूत पाहिला नाहीस का?'" अशा प्रकारे, भन्ते, तेथे भगवंतांनी यमराजाद्वारे पहिल्या देवदूताविषयी विचारलेल्या प्रश्नांची पद्धत स्पष्ट केली आहे. ‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu paṭhamaṃ devadūtaṃ pātubhūtaṃ’’. "अरे माणसा! तू मनुष्यांमध्ये प्रकट झालेला पहिला देवदूत पाहिला नाहीस का?" Dutiya devadūta दुसरा देवदूत Pucchā – kathaṃ [Pg.252] panāvuso tattha bhagavatā yamassa rañño dutiyadevadūta samanuyuñjanā pakāsitā. प्रश्न – आयुष्यमान, तेथे भगवंतांनी यमराजाद्वारे दुसऱ्या देवदूताविषयी विचारलेल्या प्रश्नांची पद्धत कशी स्पष्ट केली आहे? Vissajjanā – tamenaṃ bhikkhave yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati ‘‘ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu dutiyaṃ devadūtaṃ pātubhūta’’nti evamādinā bhante tattha bhagavatā yamassa rañño dutiyā devadūtasamanuyuñjanā pakāsitā. उत्तर – भन्ते, "भिक्खूहो, मग यमराज पहिल्या देवदूताविषयी विचारून, चौकशी करून आणि संवाद साधून, दुसऱ्या देवदूताविषयी विचारतो, चौकशी करतो आणि संवाद करतो—'अरे माणसा! तू मनुष्यांमध्ये प्रकट झालेला दुसरा देवदूत पाहिला नाहीस का?'" अशा प्रकारे, भन्ते, तेथे भगवंतांनी यमराजाद्वारे दुसऱ्या देवदूताविषयी विचारलेल्या प्रश्नांची पद्धत स्पष्ट केली आहे. ‘‘Ambho [Pg.255] purisa na tvaṃ addasa manussesu dutiya devadūtaṃ pātubhūtaṃ’’. "अरे माणसा! तू मनुष्यांमध्ये प्रकट झालेला दुसरा देवदूत पाहिला नाहीस का?" ‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu itthīṃ vā purisaṃ vā ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ sake muttakarīse palipannaṃ semānaṃ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ aññehi saṃvesiyamānaṃ’’ – "अरे माणसा! तू मनुष्यांमध्ये एखादी स्त्री किंवा पुरुष आजारी, दुःखी, अत्यंत रुग्ण, स्वतःच्याच मलमूत्रात पडलेला, दुसऱ्यांच्या मदतीने उठणारा आणि दुसऱ्यांच्या मदतीने निजणारा पाहिला नाहीस का?" Tatiya devadūta तिसरा देवदूत Pucchā – kathaṃ [Pg.256] panāvuso tattha bhagavatā yamassa rañño tatiyadevadūta samanuyuñjanā pakāsitā. प्रश्न – आयुष्यमान, तेथे भगवंतांनी यमराजाद्वारे तिसऱ्या देवदूताविषयी विचारलेल्या प्रश्नांची पद्धत कशी स्पष्ट केली आहे? Vissajjanā – tamenaṃ bhikkhave yamo rājā dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati ‘‘ambho purisa natvaṃ manussesu tatiyaṃ devadūtaṃ pātubhūtanti’’ evamādinā bhante tattha bhagavatā yamassa rañño tatiyā devadūtasamanuyuñjanā pakāsitā. उत्तर – भन्ते, "भिक्खूहो, मग यमराज दुसऱ्या देवदूताविषयी विचारून, चौकशी करून आणि संवाद साधून, तिसऱ्या देवदूताविषयी विचारतो, चौकशी करतो आणि संवाद करतो—'अरे माणसा! तू मनुष्यांमध्ये प्रकट झालेला तिसरा देवदूत पाहिला नाहीस का?'" अशा प्रकारे, भन्ते, तेथे भगवंतांनी यमराजाद्वारे तिसऱ्या देवदूताविषयी विचारलेल्या प्रश्नांची पद्धत स्पष्ट केली आहे. ‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu tatiyaṃ devadūtaṃ pātubhūtaṃ’’. "अरे माणसा! तू मनुष्यांमध्ये प्रकट झालेला तिसरा देवदूत पाहिला नाहीस का?" ‘‘Ambho [Pg.257] purisa na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā tīhamataṃ vā uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajātaṃ’’ – "अरे माणसा! तू मनुष्यांमध्ये एखादी स्त्री किंवा पुरुष एक दिवस झालेला मृत, दोन दिवस झालेला मृत किंवा तीन दिवस झालेला मृत, फुगलेला, निळा-काळा पडलेला आणि पू वाहणारा पाहिला नाहीस का?" ‘‘Nāsakkhissaṃ bhante pamādassaṃ bhante’’ – "भन्ते, मी असमर्थ होतो; भन्ते, मी प्रमाद (दुर्लक्ष) केला." Pucchā – kathaṃ [Pg.258] panāvuso tattha bhagavatā nerayikassa sattassa niraya dukkhapaṭisaṃvedanā pakāsitā. प्रश्न – आयुष्यमान, तेथे भगवंतांनी नरकातील प्राण्यांच्या नरक-दुःखाच्या अनुभवाचे वर्णन कसे स्पष्ट केली आहे? Vissajjanā – tamenaṃ bhikkhave ‘‘yamo rājā tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā tuṇhī hoti. Tamenaṃ bhikkhave nirayapālā pañcavidhabandhanaṃ nāma kāraṇaṃ karonti, tattaṃ ayokhilaṃ hatthe gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ hatthe gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ pāde gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ pāde gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ majjheurasmiṃ gamenti. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayati, na ca tāva kālaṃ karoti, yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhotī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā nerayikassa nirayadukkhapaṭisaṃvedanā pakāsitā. उत्तर – भिक्खूहो, त्यानंतर यम राजा त्या माणसाला तिसऱ्या देवदूताविषयी विचारपूस करून, चौकशी करून आणि संवाद साधून शांत होतो. भिक्खूहो, मग नरकपाल त्याला "पंचविध बंधन" नावाची शिक्षा देतात; ते तापलेली लोखंडी मेख एका हातात ठोकतात, दुसरी तापलेली लोखंडी मेख दुसऱ्या हातात ठोकतात, तापलेली लोखंडी मेख एका पायात ठोकतात, दुसरी तापलेली लोखंडी मेख दुसऱ्या पायात ठोकतात आणि तापलेली लोखंडी मेख छातीच्या मध्यभागी ठोकतात. तो तिथे तीव्र, अत्यंत वेदनादायक, कटू आणि असह्य वेदना भोगतो; आणि जोपर्यंत त्याचे ते पापकर्म पूर्णपणे नष्ट होत नाही, तोपर्यंत त्याचा मृत्यू होत नाही.” भन्ते, अशा प्रकारे तिथे भगवंतांनी नारकीय प्राण्यांच्या नरक-यातनांचे वर्णन केले आहे. Saṃvejanīyakathā संवेजनीय कथा Pucchā – kathaṃ [Pg.261] panāvuso tattha bhagavatā saṃvejanīyakathā kathitā. प्रश्न – पण आवुसो, तिथे भगवंतांनी संवेजनीय कथा कशा प्रकारे सांगितली? Vissajjanā – bhūtapubbaṃ bhikkhave yamassa rañño etadahosi ‘‘ye kira bho loke pāpakāni kammāni karonti, te evarūpā vividhā kammakaraṇā karīyanti, ahovatāhaṃ manussattaṃ labheyyaṃ, tathāgato ca loke uppajjeyya arahaṃ sammāsambuddho’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā saṃvejanīyakathā kathitā. उत्तर – भन्ते, तिथे भगवंतांनी अशी संवेजनीय कथा सांगितली की, “भिक्खूहो, पूर्वीच्या काळी यम राजाच्या मनात असा विचार आला, ‘अरेरे! जे लोक जगात पापकर्मे करतात, त्यांना अशा प्रकारच्या विविध शिक्षा दिल्या जातात. मला जर मनुष्य जन्म मिळाला असता आणि जगात अर्हत, सम्यक्संबुद्ध तथागत उत्पन्न झाले असते (तर किती चांगले झाले असते)!’ अशा प्रकारे, भन्ते, तिथे भगवंतांनी संवेजनीय कथा सांगितली.” ‘‘Ye [Pg.262] kira bho loke pāpakāni kammāni karonti’’. “अरेरे! जे लोक जगात पापकर्मे करतात.” ‘‘Coditā [Pg.263] devadūtehi, ye pamajjanti māṇavā; Te dīgharattaṃ socanti, hīnakāyūpagā narā. “देवदूतांनी सावध केले असूनही जे मनुष्य प्रमाद (दुर्लक्ष) करतात, ते हीन योनीमध्ये जन्म घेऊन दीर्घकाळपर्यंत शोक करतात. Ye ca kho devadūtehi, santo sappurisā idha; Coditā na pamajjanti, ariyadhamme kudācanaṃ. परंतु जे शांत आणि सत्पुरुष या जगात देवदूतांनी सावध केले असता, आर्यधर्माच्या बाबतीत कधीही प्रमाद करत नाहीत. Upādāne bhayaṃ disvā, jātimaraṇasambhave; Anupādā vimuccanti, jātimaraṇasaṅkhaye. जन्म आणि मृत्यूला कारणीभूत असणाऱ्या उपादानामध्ये (आसक्तीमध्ये) भय पाहून, ते उपादानरहित होऊन जन्म-मृत्यूच्या क्षयाने (निर्वाणाने) मुक्त होतात. Te appamattā sukhino, diṭṭhadhammābhinibbutā; Sabbaverabhayātītā, sabbadukkhaṃ upaccaguṃ’’ hu – ते अप्रमादी (जागरूक) लोक सुखी होतात, याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात, सर्व वैर आणि भयांच्या पलीकडे जातात आणि सर्व दुःखांवर मात करतात.” Catumahārājasutta चातुमहाराज सुत्त Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte devadūtavagge aṭṭhamaṃ catumahārājasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, त्या भगवंत... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तर निकायातील तिकनिपाताच्या देवदूतवर्गात आठवे 'चातुमहाराज सुत्त' कशा प्रकारे सांगितले आहे? Vissajjanā – aṭṭhamaṃ bhante catumahārājasuttaṃ ‘‘aṭṭhamiyaṃ bhikkhave pakkhassa catunnaṃ mahārājānaṃ amaccā pārisajjā imaṃ lokaṃ anuvicaranti kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhapacāyino, uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti, puññāni karontī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, आठवे चातुमहाराज सुत्त भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: “भिक्खूहो, पक्षाच्या (पंधरवड्याच्या) आठव्या दिवशी चार महाराजांचे अमात्य आणि सभासद या जगात फिरतात आणि पाहतात की, माणसांमध्ये बरेच लोक आईची सेवा करणारे (मातृभक्त), वडिलांची सेवा करणारे (पितृभक्त), श्रमणांचा आदर करणारे, ब्राह्मणांचा आदर करणारे, कुळातील ज्येष्ठांचा आदर करणारे आहेत का, उपोसथ पाळतात का, जागरूक राहतात का आणि पुण्यकर्मे करतात का?” Appakā [Pg.265] kho mārisā manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhapacāyino, uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti, puññāni karonti. “हे महाशयांनो, माणसांमध्ये खूप कमी लोक आईची सेवा करणारे, वडिलांची सेवा करणारे, श्रमणांचा आदर करणारे, ब्राह्मणांचा आदर करणारे, कुळातील ज्येष्ठांचा आदर करणारे आहेत, जे उपोसथ पाळतात, जागरूक राहतात आणि पुण्यकर्मे करतात.” ‘‘Dibbā [Pg.266] vata bho kāyā parihāyissanti, paripūrissanti asura kāyā’’ – “अरेरे! देवसमूह (देवलोक) क्षीण होतील आणि असुरसमूह (असुरलोक) परिपूर्ण होतील.” Bahū kho mārisā manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhapacāyino, uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti, puññāni karonti. “हे महाशयांनो, माणसांमध्ये बरेच लोक आईची सेवा करणारे, वडिलांची सेवा करणारे, श्रमणांचा आदर करणारे, ब्राह्मणांचा आदर करणारे, कुळातील ज्येष्ठांचा आदर करणारे आहेत, जे उपोसथ पाळतात, जागरूक राहतात आणि पुण्यकर्मे करतात.” ‘‘Dibbā [Pg.267] vata bho kāyā paripūrissanti, parihāyissanti asura kāyā’’ – “अरेरे! देवसमूह परिपूर्ण होतील आणि असुरसमूह क्षीण होतील.” Ādhipateyyāsutta आधिपतेय्य सुत्त Pucchā – tattheva āvuso dasamaṃ ādhipateyyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तिथेच दहावे 'आधिपतेय्य सुत्त' भगवंतांनी कशा प्रकारे सांगितले आहे? Vissajjanā – tattheva bhante dasamaṃ ādhipateyyasuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave ādhipateyyāni. Katamāni tīṇi, attādhipateyyaṃ lokādhipateyyaṃ dhammādhipateyyaṃ. Katamañca bhikkhave attādhipateyyaṃ, idha bhikkhave bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तिथेच दहावे आधिपतेय्य सुत्त भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: “भिक्खूहो, ही तीन आधिपत्ये (प्रभुत्वे) आहेत. कोणती तीन? अत्ताधिपत्य (स्वतःचे आधिपत्य), लोकाधिपत्य (लोकांचे आधिपत्य) आणि धम्माधिपत्य (धम्माचे आधिपत्य). आणि भिक्खूहो, अत्ताधिपत्य कोणते? इथे, भिक्खूहो, एखादा भिक्खू अरण्यात गेलेला, वृक्षाच्या मुळाशी गेलेला किंवा शून्यागारात (एकांतात) गेलेला असा विचार करतो...” Brāhmaṇavagga, paribbājakasutta ब्राह्मणवर्ग, परिब्बाजक सुत्त Pucchā – brāhmaṇavagge [Pg.272] āvuso catutthaṃ paribbājakasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, ब्राह्मणवर्गातील चौथे 'परिब्बाजक सुत्त' भगवंतांनी कोणाला उद्देशून, कोणत्या संदर्भात आणि कशा प्रकारे सांगितले आहे? Vissajjanā – brāhmaṇavagge bhante catutthaṃ paribbājakasuttaṃ aññataraṃ brāhmaṇa paribbājakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante brāhmaṇaparibbājako bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sanniṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammoti bho gotama vuccati, kittāvatānu kho bho gotama sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘ratto kho brāhmaṇa rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhaya byābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti, rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, naparabyābādhāyapi ceteti, naubhayabyābādhāyapi ceteti, nacetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedetī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, ब्राह्मणवर्गातील चौथे परिब्बाजक सुत्त एका विशिष्ट ब्राह्मण परिब्बाजकाला (परिव्राजकाला) उद्देशून सांगितले आहे. भन्ते, तो ब्राह्मण परिब्बाजक भगवंतांना म्हणाला, “हे गौतम, ‘संदिट्ठिको धम्मो, संदिट्ठिको धम्मो’ (प्रत्यक्ष पाहण्याजोगा धम्म) असे म्हटले जाते. तर हे गौतम, धम्म कोणत्या मर्यादेपर्यंत संदिट्ठिको (प्रत्यक्ष पाहण्याजोगा), अकालिको (तात्काळ फळ देणारा), एहिपस्सिको (या आणि पहा असा), ओपनेय्यिको (हृदयात धारण करण्याजोगा) आणि विद्वानांनी स्वतःच अनुभवण्याजोगा (पच्चत्तं वेदितब्बो विञ्ञूहि) असतो?” त्या संदर्भात, भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले: “हे ब्राह्मणा, रागाने (आसक्तीने) ग्रस्त झालेला, पराभूत झालेला आणि चित्त व्यापलेला मनुष्य स्वतःच्या हानीचा विचार करतो, दुसऱ्याच्या हानीचा विचार करतो, दोघांच्याही हानीचा विचार करतो आणि मानसिक दुःख व दौर्मनस्य भोगतो. परंतु राग नष्ट झाल्यावर तो स्वतःच्या हानीचा विचार करत नाही, दुसऱ्याच्या हानीचा विचार करत नाही, दोघांच्याही हानीचा विचार करत नाही आणि मानसिक दुःख व दौर्मनस्य भोगत नाही.” Vacchagottasutta वच्छगोत्त सुत्त Pucchā – tattheva [Pg.275] āvuso sattamaṃ vacchagottasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तिथेच सातवे 'वच्छगोत्त सुत्त' भगवंतांनी कोणाला उद्देशून, कोणत्या संदर्भात आणि कशा प्रकारे सांगितले आहे? Vissajjanā – sattamaṃ bhante vacchagottasuttaṃ vacchagottaṃ paribbājakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Vacchagotto bhante paribbājako bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sutaṃ metaṃ bho gotama samaṇo gotamo evamāha ‘‘mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ dānaṃ dātabba. (Peyyāla) anabbhakkhā tukāmāhi mayaṃ bhavantaṃ gotama’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘ye te vaccha evamāhaṃsu samaṇo gotamo evamāha mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ dātabba’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, सातवे वच्छगोत्त सुत्त वच्छगोत्त परिब्बाजकाला उद्देशून सांगितले आहे. भन्ते, वच्छगोत्त परिब्बाजक भगवंतांना म्हणाला, “हे गौतम, मी असे ऐकले आहे की श्रमण गौतम असे म्हणतात: ‘मलाच दान दिले पाहिजे, इतरांना दान दिले जाऊ नये... (पेय्याल - संक्षेप)... आम्ही आपणा गौतम यांच्यावर खोटा आळ आणू इच्छित नाही.’ त्या संदर्भात, भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले: “हे वच्छ, जे लोक असे म्हणतात की श्रमण गौतम म्हणतात की मलाच दान दिले पाहिजे, इतरांना दिले जाऊ नये...” Saṅgāravasutta संगारव सुत्त Pucchā – tattheva [Pg.278] āvuso dasamaṃ saṅgāravasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तिथेच दहावे 'संगारव सुत्त' भगवंतांनी कोणाला उद्देशून, कोणत्या संदर्भात आणि कशा प्रकारे सांगितले आहे? Vissajjanā – dasamaṃ [Pg.279] bhante saṅgāravasuttaṃ saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Saṅgāravo bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘mayamassu bho gotama brāhmaṇā nāma yaññaṃ yajāmapi yajāpemapi, tatra bho gotama yo ceva yajati yo ca yajāpeti, sabbe te anekasārīrikaṃ puññappaṭipadaṃ paṭipannā honti, yadidaṃ yaññādhikaraṇaṃ, yopanāyaṃ bho gotama yassa vā kulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito ekamattānaṃ dameti, ekamattānaṃ sameti, ekamattānaṃ parinibbāpeti, evamassāyaṃ ekasārīrikaṃ puññappaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yadidaṃ pabbajjādhikaraṇa’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tenahi brāhmaṇa taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, दहावे संगारव सुत्त संगारव ब्राह्मणाला उद्देशून भाषिले गेले आहे. भन्ते, संगारव ब्राह्मण भगवंतांना असे म्हणाला, “हे गौतम, आम्ही ब्राह्मण यज्ञ करतो आणि यज्ञ करवून घेतो. हे गौतम, जो यज्ञ करतो आणि जो यज्ञ करवून घेतो, ते सर्व जण अनेक शरीरांशी संबंधित अशा पुण्याच्या मार्गावर चालणारे असतात, म्हणजेच हा यज्ञाचा विधी होय. परंतु, हे गौतम, ज्या कुळातून घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झालेला मनुष्य स्वतःचेच दमन करतो, स्वतःलाच शांत करतो, स्वतःलाच परिनिर्वाण प्राप्त करून देतो, अशा प्रकारे तो एका शरीराशी संबंधित अशा पुण्याच्या मार्गावर चालणारा असतो, म्हणजेच हा प्रव्रज्येचा विधी होय.” या विषयावर भगवंतांनी, “तर मग ब्राह्मणा, मी तुला याविषयीच उलट विचारतो, जसे तुला योग्य वाटेल, तसे तू त्याचे उत्तर दे,” अशा प्रकारे भाषिले. ‘‘Iccāyapi [Pg.282] bho gotama evaṃ bhante anekasārīrikā puññappaṭipadā hoti’’ – “हे गौतम, अशा प्रकारे देखील, भन्ते, अनेक शरीरांशी संबंधित पुण्याचा मार्ग असतो” – Pucchā – tattheva āvuso dutiya anusandhimhi bhagavatā kīdisī dhammadesanā desitā. प्रश्न – आयुष्यमान, तेथेच दुसऱ्या अनुसंधीमध्ये भगवंतांनी कशी धम्मदेशना दिली? Vissajjanā – tattheva bhante dutiye anusandhimhi tividhā pāṭihāriyā paṭisaṃyuttā dhammadesanā bhagavatā desitā. उत्तर – भन्ते, तेथेच दुसऱ्या अनुसंधीमध्ये भगवंतांनी त्रिविध प्रातिहार्यांशी संबंधित धम्मदेशना दिली. ‘‘Seyyathāpi [Pg.283] bhavaṃ gotamo bhavañcānando, ete me pujjā ete me pāsaṃsā’’ – “जसे आदरणीय गौतम आणि आदरणीय आनंद, हे माझे पूजनीय आहेत, हे माझे प्रशंसनीय आहेत” – ‘‘Seyyathāpi bhavaṃ gotamo bhavañcānando, ete me pujjā ete me pāsaṃsā’’ – “जसे आदरणीय गौतम आणि आदरणीय आनंद, हे माझे पूजनीय आहेत, हे माझे प्रशंसनीय आहेत” – Mahāvagga, venāgapurasutta महावग्ग, वेनागपुरसुत्त Pucchā – tenāvuso [Pg.287] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanimāte mahāvagge tatiyaṃ venāgapurasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – आयुष्यमान, त्या भगवंतांनी... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या तिकनिपातातील महावग्गात तिसरे वेनागपुरसुत्त कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या विषयावर आणि कसे भाषिले? Vissajjanā – kosalesu bhante venāgapure nāma brāhmaṇānaṃ gāme venāgapurikaṃ vacchagottaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Venāgapuriko bhante vacchagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘acchariyaṃ bho gotama, abbhutaṃ bho gotama, yāvañcidaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto (peyyāla) evarūpānaṃ nūna bhavaṃ gotamo uccāsayana mahāsayanānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yāni kho pana tāni brāhmaṇa uccāsayana mahāsayanāni. Seyyathidaṃ, āsandi pallaṅko gonako cittako [Pg.288] paṭikā paṭalikā tūlikā vikatikā uddalomī ekantalomī kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuṭṭakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇī kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ. Dullabhāni tāni pabbajitānaṃ, laddhā ca pana nakappantī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, कोसल देशातील वेनागपुर नावाच्या ब्राह्मणांच्या गावात वेनागपूरच्या वच्छगोत्त ब्राह्मणाला उद्देशून भाषिले गेले आहे. भन्ते, वेनागपूरचा वच्छगोत्त ब्राह्मण भगवंतांना असे म्हणाला, “आश्चर्य आहे, हे गौतम! अद्भुत आहे, हे गौतम! आदरणीय गौतमांची इंद्रिये किती प्रसन्न आहेत, त्वचेचा वर्ण अत्यंत शुद्ध आणि उजळ आहे (पेय्याल)... अशा प्रकारच्या उच्च आसन आणि महा आसनांचे आदरणीय गौतम सहज लाभ घेणारे, विनासायास लाभ घेणारे असावेत.” या विषयावर भगवंतांनी, “ब्राह्मणा, जी काही ती उच्च आसने आणि महा आसने आहेत, जसे की – लांब खुर्ची, पलंग, लोकरीचे मोठे अंथरूण, नक्षीदार अंथरूण, पांढरे लोकरीचे अंथरूण, फुलांचे अंथरूण, कापसाने भरलेली गादी, चित्रांनी युक्त अंथरूण, दोन्ही बाजूंनी लोकरीचे अंथरूण, एका बाजूने लोकरीचे अंथरूण, रत्नांनी जडविलेले अंथरूण, रेशमी अंथरूण, लोकरीचे मोठे वस्त्र, हत्तीवरील अंथरूण, घोड्यावरील अंथरूण, रथावरील अंथरूण, काळवीटाच्या चामड्याचे अंथरूण, कदली नावाच्या मृगाच्या कातड्याचे उत्तम अंथरूण, छतासह असलेले अंथरूण, दोन्ही बाजूंना लाल रंगाची उशी असलेले अंथरूण. ही प्रव्रजितांसाठी दुर्लभ असतात आणि जरी ती मिळाली तरी ती त्यांच्यासाठी अयोग्य असतात,” अशा प्रकारे भाषिले. ‘‘Acchariyaṃ bho gotama abbhutaṃ bho gotama’’. “आश्चर्य आहे, हे गौतम! अद्भुत आहे, हे गौतम!” Dibba uccāsayanamahāsayana दिव्य उच्चआसन-महाआसन Pucchā – kathañcāvuso [Pg.290] tattha bhagavatā dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ. प्रश्न – आयुष्यमान, तेथे भगवंतांनी दिव्य उच्चआसन-महाआसन कसे उपदेशिले आहे? Vissajjanā – idhāhaṃ brāhmaṇa yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi, so pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmīti evamādinā bhante tattha bhagavatā dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ. उत्तर – भन्ते, “ब्राह्मणा, मी ज्या गावाचा किंवा नगराचा आश्रय घेऊन राहतो, तेथे पूर्वाह्नसमयी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन त्याच गावात किंवा नगरात पिंडपातासाठी प्रवेश करतो. भोजनोत्तर पिंडपाताहून परत आल्यावर मी वनातच प्रवेश करतो,” अशा प्रकारे तेथे भगवंतांनी दिव्य उच्चआसन-महाआसन उपदेशिले आहे. Brahma uccāsayanamahāsayana ब्रह्म उच्चआसन-महाआसन Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ. प्रश्न – आयुष्यमान, तेथे भगवंतांनी ब्रह्म उच्चआसन-महाआसन कसे उपदेशिले आहे? Vissajjanā – idhāhaṃ brāhmaṇaṃ yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ [Pg.293] vā piṇḍāya pavisāmīti evamādinā bhante tattha bhagavatā brahmauccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ. उत्तर – भन्ते, “ब्राह्मणा, मी ज्या गावाचा किंवा नगराचा आश्रय घेऊन राहतो, तेथे पूर्वाह्नसमयी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन त्याच गावात किंवा नगरात पिंडपातासाठी प्रवेश करतो...” अशा प्रकारे तेथे भगवंतांनी ब्रह्म उच्चआसन-महाआसन उपदेशिले आहे. Katamaṃ pana taṃ bho gotama brahmauccāsayanamahāsayanaṃ. “परंतु हे गौतम, ते ब्रह्म उच्चआसन-महाआसन कोणते आहे?” Ariya uccāsayanamahāsayana अरीय उच्चआसन-महाआसन Pucchā – kathañcāvuso [Pg.294] tattha bhagavatā ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ. प्रश्न – आयुष्यमान, तेथे भगवंतांनी अरीय उच्चआसन-महाआसन कसे उपदेशिले आहे? Vissajjanā – idhāhaṃ [Pg.295] brāhmaṇa yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapāta paṭikkanto vanantaññeva pavisāmīti evamādinā bhante tattha bhagavatā ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ. उत्तर – भन्ते, “ब्राह्मणा, मी ज्या गावाचा किंवा नगराचा आश्रय घेऊन राहतो, तेथे पूर्वाह्नसमयी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन त्याच गावात किंवा नगरात पिंडपातासाठी प्रवेश करतो. भोजनोत्तर पिंडपाताहून परत आल्यावर मी वनातच प्रवेश करतो,” अशा प्रकारे तेथे भगवंतांनी अरीय उच्चआसन-महाआसन उपदेशिले आहे. Pucchā – tattheva [Pg.297] āvuso mahāvagge pañcamaṃ kesamuttisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – आयुष्यमान, तेथेच महावग्गात पाचवे केसमुत्तिसुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या विषयावर आणि कसे भाषिले? Vissajjanā – kosalesu bhante kesamuttenāma kālāmānaṃ nigame kesamuttiye kālāme ārabbha bhāsitaṃ. Kesamuttiyā bhante kālāmā bhagavantaṃ etadavocuṃ ‘‘santi bhante eke samaṇa brāhmaṇā kesamuttaṃ āgacchanti, te sakaṃyeva vādaṃ dīpenti, jotenti, parappavādaṃ pana khuṃsenti vambhenti paribhavanti, omakkhiṃ karonti, aparepi bhante eke samaṇabrāhmaṇā kesamuttaṃ āgacchanti, tepi sakaṃyeva vādaṃ dīpenti jotenti, parappavādaṃ pana khuṃsenti vambhenti paribhavanti, omakkhiṃ karonti. Tesaṃ no bhante amhākaṃ hoteva kaṅkhā, hoti vicikicchā ko su nāma imesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ āha, ko musā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘alañhi vo kālāmā kaṅkhituṃ alaṃ vicikicchituṃ, kaṅkhīyeva pana vo ṭhāne vicikicchā uppannā’’ti eva mādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, कोसल देशातील केसमुत्त नावाच्या कालामांच्या नगरात केसमुत्तच्या कालामांना उद्देशून भाषिले गेले आहे. भन्ते, केसमुत्तचे कालाम भगवंतांना असे म्हणाले, “भन्ते, काही श्रमण-ब्राह्मण केसमुत्त येथे येतात. ते केवळ स्वतःच्याच मताचे प्रतिपादन करतात, तेच प्रकाशित करतात; परंतु इतरांच्या मताची निंदा करतात, विटंबना करतात, तिरस्कार करतात आणि तुच्छ लेखतात. भन्ते, इतरही काही श्रमण-ब्राह्मण केसमुत्त येथे येतात, ते देखील केवळ स्वतःच्याच मताचे प्रतिपादन करतात, तेच प्रकाशित करतात; परंतु इतरांच्या मताची निंदा करतात, विटंबना करतात, तिरस्कार करतात आणि तुच्छ लेखतात. भन्ते, त्यामुळे आमच्या मनात शंका आणि संशय निर्माण होतो की, या आदरणीय श्रमण-ब्राह्मणांपैकी कोण खरे बोलतो आणि कोण खोटे?” या विषयावर भगवंतांनी, “हे कालामांनो, तुम्हाला शंका वाटणे योग्यच आहे, संशय असणे योग्यच आहे. शंका घेण्यासारख्याच गोष्टीबद्दल तुमच्या मनात संशय उत्पन्न झाला आहे,” अशा प्रकारे भाषिले. Uposatasutta उपोसाथसुत्त Pucchā – tenāvuso [Pg.303] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte mahāvagge dasamaṃ uposathasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – आयुष्यमान, त्या भगवंतांनी... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या तिकनिपातातील महावग्गात दहावे उपोसथसुत्त कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कसे भाषिले? Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante visākhaṃ migāramātaraṃ ārabbha ‘‘tayo kho me visākhe uposathā. Katame tayo. Gopālakuposatho nigaṇṭhuposatho ariyuposatho’’ti evaṃ kho bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये विशाखा मृगारमाताला उद्देशून, "हे विशाखे, हे तीन उपोसथ आहेत. कोणते तीन? गोपालक उपोसथ, निगण्ठ उपोसथ आणि अरिय उपोसथ," असे भगवंतांनी सांगितले आहे. Handa kuto nu tvaṃ visākhe āgacchasi divā divassa. "बरे, हे विशाखे, तू भर दिवसा कुठून येत आहेस?" ‘‘Tayo [Pg.304] kho me visākhe uposathā. Katame tayo, gopālakuposatho nigaṇṭhuposatho ariyuposatho’’ – "हे विशाखे, हे तीन उपोसथ आहेत. कोणते तीन? गोपालक उपोसथ, निगण्ठ उपोसथ आणि अरिय उपोसथ" – Gopālakaupuggala गोपालक पुद्गल Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā gopālakuposatho pakāsito. प्रश्न – आवुसो, तेथे भगवंतांनी गोपालक उपोसथ कसा स्पष्ट केला आहे? Vissajjanā – kathañca visākhe gopālakuposatho hoti, seyyathāpi visākhe gopālako sāyanhasamaye sāmikānaṃ gāvo niyyātetvā iti paṭisañcikkhati ‘‘ajja kho gāvo amukasmiñca amukasmiñca padese cariṃsu, amukasmiñca amukasmiñca padese pānīyāni piviṃsu. उत्तर – "आणि हे विशाखे, गोपालक उपोसथ कसा असतो? ज्याप्रमाणे, हे विशाखे, एखादा गोपाळ संध्याकाळच्या वेळी मालकांना गाई परत सोपवून असा विचार करतो की, 'आज गाईंनी अमुक आणि अमुक ठिकाणी चरले, आणि अमुक आणि अमुक ठिकाणी पाणी प्यायले. Sve [Pg.305] dāni gāvo amukasmiñca amukasmiñca padese carissanti, amukasmiñca amukasmiñca padese pānīyāni pivissantī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā gopālakuposatho pakāsito. उद्या आता गाई अमुक आणि अमुक ठिकाणी चरतील, आणि अमुक आणि अमुक ठिकाणी पाणी पितील.' अशा प्रकारे, भन्ते, तेथे भगवंतांनी गोपालक उपोसथ स्पष्ट केला आहे." Nigaṇṭhaupuggala निगण्ठ पुद्गल Pucchā – kathañcāvuso [Pg.306] tattha bhagavatā nigaṇṭhuposatho pakāsito. प्रश्न – आवुसो, तेथे भगवंतांनी निगण्ठ उपोसथ कसा स्पष्ट केला आहे? Vissajjanā – kathañca visākhe nigaṇṭhuposatho hoti, atthi visākhe nigaṇṭhānāma samaṇajātikā, te sāvakaṃ evaṃ samādapenti, ‘‘ehitvaṃ ambhopurisa ye puratthimāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ, tesu daṇḍaṃ nikkhipāhi, ye pacchimāya disāya. Ye uttarāya disāya. Ye dakkhiṇāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ, tesu daṇḍaṃ nikkhipāhī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā nigaṇṭhuposatho pakāsito. उत्तर – "आणि हे विशाखे, निगण्ठ उपोसथ कसा असतो? हे विशाखे, निगण्ठ नावाचे श्रमण पंथाचे लोक आहेत, ते आपल्या श्रावकाला असे आचरण करण्यास सांगतात: 'हे माणसा, ये, पूर्व दिशेला शंभर योजने पलीकडे जे प्राणी आहेत, त्यांच्यावर दंड टाकून दे (हिंसा करू नको); जे पश्चिम दिशेला, जे उत्तर दिशेला, जे दक्षिण दिशेला शंभर योजने पलीकडे प्राणी आहेत, त्यांच्यावर दंड टाकून दे.' अशा प्रकारे, भन्ते, तेथे भगवंतांनी निगण्ठ उपोसथ स्पष्ट केला आहे." Ehi [Pg.307] tvaṃ ambho purisa. "हे माणसा, तू ये." Ehi tvaṃ ambho purisa sabbacelāni nikkhipitvā evaṃ vadehi. "हे माणसा, तू ये, सर्व वस्त्रे त्यागून असे म्हण:" Nāhaṃ [Pg.308] kvacani kassaci kiñcanatasmiṃ, na ca mama kvacani katthaci kiñcana tatthi. "मी कुठेही, कोणाचाही, काहीही नाही; आणि माझेही कुठेही, कशातही, काहीही नाही." Ariyā uposatho अरिय उपोसथ Pucchā – kathañcāvuso [Pg.309] tattha bhagavatā ariyuposatho vitthārena vibhajitvā pakāsito. प्रश्न – आवुसो, तेथे भगवंतांनी अरिय उपोसथ विस्ताराने विभागून कसा स्पष्ट केला आहे? Vissajjanā – kathañca visākhe ariyuposatho hoti, upakkiliṭṭhassa visākhe cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca visākhe upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Idha visākhe ariyasāvako tathāgataṃ anussarati ‘‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’’ti. Tassa tathāgataṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyantīti evamādinā bhante tattha bhagavatā ariyo uposatho vitthāretvā pakāsito. उत्तर – "आणि हे विशाखे, अरिय उपोसथ कसा असतो? हे विशाखे, मलीन झालेल्या चित्ताची प्रयत्नाने शुद्धी होते. आणि हे विशाखे, मलीन झालेल्या चित्ताची प्रयत्नाने शुद्धी कशी होते? येथे, हे विशाखे, आर्यश्रावक तथागतांचे अनुस्मरण करतो: 'ते भगवंत अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध, भगवंत आहेत.' तथागतांचे अनुस्मरण करणाऱ्या त्याचे चित्त प्रसन्न होते, प्रमोद उत्पन्न होतो, आणि चित्ताचे जे उपक्लेश आहेत, ते नष्ट होतात. अशा प्रकारे, भन्ते, तेथे भगवंतांनी अरिय उपोसथ विस्ताराने स्पष्ट केला आहे." Pucchā – evaṃ [Pg.316] upavutthassa pana āvuso ariyuposathassa kathaṃ mahapphalatā mahānisaṃsatā vuttā bhagavatā. प्रश्न – पण आवुसो, अशा प्रकारे पाळलेल्या अरिय उपोसथाचे महाफलदायी असणे आणि महान लाभदायी असणे भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – kīvamahapphalā hoti, kīvamahānisaṃso, kīvamahājutiko, kīvamahāvipphāro, seyyathāpi visākhe yo imesaṃ soḷasannaṃ mahājanapadānaṃ pahūtarattajanapadānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreyya, seyyathidaṃ ‘‘aṅgānaṃ magadhānaṃ kāsīnaṃ kosalānaṃ vajjīnaṃ mallānaṃ cetīnaṃ vaṅgānaṃ kurūnaṃ pañcālānaṃ macchānaṃ sūrasenānaṃ assakānaṃ avantīnaṃ gandhārānaṃ kambojānaṃ, aṭṭhaṅgasamannāgatassa uposathassa etaṃ kalaṃ nāgghati soḷasi’’nti evamādinā bhante tattha bhagavatā evaṃ upavutthassa ariyuposathassa mahapphalatā mahānisaṃsatā vuttā. उत्तर – "तो किती महाफलदायी असतो, किती महान लाभदायी असतो, किती महातेजस्वी असतो, किती महाविस्तृत असतो! ज्याप्रमाणे, हे विशाखे, जो कोणी या सोळा महाजनपदांवर, जे विपुल रत्नांनी समृद्ध आहेत, ऐश्वर्य आणि अधिपत्यासह राज्य करेल, जसे की – अंग, मगध, काशी, कोसल, वज्जी, मल्ल, चेती, वंग, कुरु, पांचाल, मच्छ, शूरसेन, अस्सक, अवंती, गंधार आणि कंबोज; तरीही ते अष्टांगयुक्त उपोसथाच्या सोळाव्या भागाच्या (कलेच्या) बरोबरीचे देखील असत नाही. अशा प्रकारे, भन्ते, तेथे भगवंतांनी अशा प्रकारे पाळलेल्या अरिय उपोसथाचे महाफलदायी असणे आणि महान लाभदायी असणे सांगितले आहे." Ānandavagga आनंदवग्ग (आनंद वर्ग) Ājīvakasutta आजीविकसुत्त (आजीविक सूत्र) Pucchā – aṅguttaranikāye [Pg.319] āvuso tikanipāte ānandavagge dutiyaṃ ājīvakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, अंगुत्तरनिकाय मधील तिकनिपात अंतर्गत आनंदवग्ग मधील दुसरे आजीविकसुत्त कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या बाबतीत, कोणी आणि कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – kosambiyaṃ bhante aññataraṃ ājīvakasāvakaṃ gahapatiṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. Aññataro bhante ājīvakasāvako gahapati āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca ‘‘kesaṃ no bhante ānanda dhammo svākkhāto, ke loke suppaṭipannā, ke loke sukatā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tena hi gahapati taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsī’’ti evamādinā āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. उत्तर – "भन्ते, कौशाम्बीमध्ये एका आजीविक-श्रावक गृहपतीला उद्देशून धर्मभांडागारिक आयुष्मान् आनंद थेरांनी सांगितले आहे. भन्ते, एका आजीविक-श्रावक गृहपतीने आयुष्मान् आनंदांना असे विचारले: 'भन्ते आनंद, कोणाचा धर्म सुव्याख्यात आहे? जगात कोण सुप्रतिपन्न आहेत? जगात कोण सुकृत आहेत?' भन्ते, त्या बाबतीत, 'तर मग गृहपती, मी तुलाच याविषयी उलट विचारतो, जसे तुला योग्य वाटेल तसे तू त्याचे उत्तर दे.' अशा प्रकारे धर्मभांडागारिक आयुष्मान् आनंद थेरांनी सांगितले आहे." ‘‘Kesaṃ [Pg.321] no bhante ānanda dhammo svākkhāto, ke loke suppaṭipannā, ke loke sukatā’’. "भन्ते आनंद, कोणाचा धर्म सुव्याख्यात आहे? जगात कोण सुप्रतिपन्न आहेत? जगात कोण सुकृत आहेत?" ‘‘Taṃ [Pg.322] kiṃ maññasi gahapati’’ – "तुला काय वाटते, गृहपती?" – ‘‘Iti [Pg.323] kho gahapati tayāvetaṃ byākataṃ’’ – "अशा प्रकारे, गृहपती, तूच याचे उत्तर दिले आहेस." – ‘‘Abhikkantaṃ [Pg.324] bhante, abhikkantaṃ bhante, seyyathāpi bhante nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya’’ – "अतिशय सुंदर, भन्ते! अतिशय सुंदर, भन्ते! ज्याप्रमाणे, भन्ते, उपडा ठेवलेला घडा उताणा करावा..." – Gandhajātasutta गंधजातसुत्त (गंधजात सूत्र) Pucchā – tattheva [Pg.325] āvuso navamaṃ gandhajātasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच नववे गंधजातसुत्त भगवंतांनी कोणाला उद्देशून, कोणत्या बाबतीत आणि कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – āyasmantaṃ bhante ānandaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānando bhagavantaṃ etadavoca ‘‘tīṇimāni bhante gandhajātāni, yesaṃ anuvātaṃyeva gandho gacchati no paṭivātaṃ…pe… atthi nu kho bhante kiñci gandhajātaṃ, yassa anuvātampi gandho gacchati paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘atthānanda kiñci gandhajātaṃ, yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – "भन्ते, आयुष्मान् आनंदांना उद्देशून सांगितले आहे. आयुष्मान् आनंदांनी भगवंतांना असे विचारले: 'भन्ते, हे तीन प्रकारचे सुगंध आहेत, ज्यांचा सुगंध केवळ वाऱ्याच्या देशाने जातो, वाऱ्याच्या विरुद्ध दिशेने जात नाही... पे... भन्ते, असा कोणताही सुगंध आहे का, ज्याचा सुगंध वाऱ्याच्या दिशेनेही जातो, वाऱ्याच्या विरुद्ध दिशेनेही जातो, आणि वाऱ्याच्या दिशेने व विरुद्ध दिशेने दोन्हीकडे जातो?' भन्ते, त्या बाबतीत, 'आनंदा, असा सुगंध आहे, ज्याचा सुगंध वाऱ्याच्या दिशेनेही जातो, वाऱ्याच्या विरुद्ध दिशेनेही जातो, आणि वाऱ्याच्या दिशेने व विरुद्ध दिशेने दोन्हीकडे जातो.' अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे." Na [Pg.327] pupphagandho paṭivātameti; Na candanaṃ tagaramallikā vā; Satañca gandho paṭivātameti; Sabbā disā sappuriso pavāyati; "फुलांचा सुगंध वाऱ्याच्या विरुद्ध दिशेने जात नाही; चंदनाचा, तगराचा किंवा मोगऱ्याचा देखील जात नाही; परंतु सत्पुरुषांचा सुगंध वाऱ्याच्या विरुद्ध दिशेनेही जातो; सत्पुरुष सर्व दिशांना आपला सुगंध पसरवतो." Gadrabhasutta गद्रभसुत्त (गाढव सूत्र) Pucchā – samaṇavagge [Pg.328] āvuso dutiyaṃ gadrabhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, समणवग्ग मधील दुसरे गद्रभसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – samaṇavagge bhante dutiyaṃ gadrabhasuttaṃ ‘‘seyyathāpi bhikkhave gadrabho gogaṇaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti ‘ahampi dammo ahampi dammo’ti, tassa na tādiso vaṇṇo hoti seyyathāpi gunnaṃ, na tādiso saro hoti seyyathāpi gunnaṃ, na tādisaṃ padaṃ hoti seyyathāpi gunnaṃ, so gogaṇaṃyeva piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti ahampi dammo ahampi dammo’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, समणवर्गातील दुसरे 'गद्रभसुत्त' (गाढव सुत्त) मध्ये भगवंतांनी असे म्हटले आहे: “हे भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे एखादे गाढव गाईंच्या कळपाच्या मागे मागे धावत राहते आणि म्हणते, 'मीसुद्धा बैल आहे, मीसुद्धा बैल आहे', परंतु त्याचा रंग गाईंसारखा नसतो, त्याचा आवाज गाईंसारखा नसतो, त्याचे पाऊल गाईंसारखे नसते; तरीही ते गाईंच्या कळपाच्या मागे मागे धावत राहते आणि म्हणते, 'मीसुद्धा बैल आहे, मीसुद्धा बैल आहे'.” अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे. Tasmātiha [Pg.329] bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ. म्हणूनच, हे भिक्खूहो, तुम्ही असे शिकले पाहिजे. ‘‘Tibbo no chando bhavissati adhisīlasikkhāsamādāne…pe… adhipaññāsikkhāsamādāne’’ – “अधिशील-शिक्षा-समादानाविषयी आमची तीव्र आकांक्षा असेल... पे... अधिप्रज्ञा-शिक्षा-समादानाविषयी (आमची तीव्र आकांक्षा असेल)” – Saṅkavāsutta सङ्कवासुत्त Pucchā – tattheva [Pg.330] āvuso ekādasamaṃ saṅkavāsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, तेथेच अकरावे 'सङ्कवासुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या बाबतीत आणि कसे सांगितले? Vissajjanā – kosalesu bhante saṅkavāyaṃ nāma kosalānaṃ nigame kassapagottaṃ nāma bhikkhuṃ ārabbha bhāsitaṃ. Kassapa gotto bhante bhikkhu bhagavati manopadūsitvā bhagavato santike accayaṃ accayato desesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘thero cepi kassapa bhikkhu na sikkhākāmo na sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī. Ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā, te ca na sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca na vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālenā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, कोसल देशातील 'सङ्कवा' नावाच्या कोसलांच्या निगमात (नगरात) 'कस्सपगोत्त' नावाच्या भिक्खूला उद्देशून हे सांगितले गेले. भन्ते, कस्सपगोत्त भिक्खूने भगवंतांविषयी मनात द्वेष निर्माण केला होता, परंतु नंतर भगवंतांच्या जवळ जाऊन आपली चूक मान्य केली (अपराध स्वीकारला). भन्ते, त्या प्रसंगी भगवंतांनी असे म्हटले आहे: “कस्सप, जर एखादा थेर भिक्खू देखील शिक्षेची (सराव करण्याची) इच्छा बाळगत नसेल, शिक्षा-समादानाची प्रशंसा करत नसेल; आणि जे इतर भिक्खू शिक्षेची इच्छा बाळगत नाहीत, त्यांना शिक्षेसाठी प्रवृत्त करत नसेल; आणि जे इतर भिक्खू शिक्षेची इच्छा बाळगतात, त्यांची योग्य वेळी खरी व यथार्थ प्रशंसा करत नसेल...” अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे. Loṇakapallavagga लोणकपल्लवग्ग Accāyikasutta अच्चायिकसुत्त Pucchā – tenāvuso…pe… [Pg.334] sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte loṇakapallavagge paṭhamaṃ accāyikasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या तिकनिपातातील लोणकपल्लवग्गात पहिले 'अच्चायिकसुत्त' कसे सांगितले? Vissajjanā – loṇakapallavagge bhante paṭhamaṃ accāyikasuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave kassakassa gahapatissa accāyikāni karaṇīyāni. Katamāni tīṇi, idha bhikkhave kassako gahapati sīghaṃ sīghaṃ khettaṃ sukaṭṭhaṃ karoti sumatikataṃ. Sīghaṃ sīghaṃ khettaṃ sukaṭṭhaṃ karitvā sumatikataṃ sīghaṃ sīghaṃ bījāni patiṭṭhāpeti. Sīghaṃ sīghaṃ bījāni [Pg.335] patiṭṭhāpetvā sīghaṃ sīghaṃ udakaṃ abhinetipi apanetipi. Imāni kho bhikkhave tīṇi kassakassa gahapatissa accāyikāni karaṇīyāni’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, लोणकपल्लवग्गातील पहिले 'अच्चायिकसुत्त' भगवंतांनी असे सांगितले आहे: “हे भिक्खूहो, शेतकरी गृहपतीची ही तीन अत्यंत तातडीची कर्तव्ये असतात. कोणती तीन? हे भिक्खूहो, येथे शेतकरी गृहपती लवकर लवकर शेत चांगल्या प्रकारे नांगरतो आणि माती भुसभुशीत करतो. लवकर लवकर शेत चांगल्या प्रकारे नांगरून व माती भुसभुशीत करून, तो लवकर लवकर बियाणे पेरतो. लवकर लवकर बियाणे पेरून, तो लवकर लवकर पाणी देतो किंवा पाणी काढून घेतो. हे भिक्खूहो, शेतकरी गृहपतीची ही तीन अत्यंत तातडीची कर्तव्ये असतात.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी उपदेश केला आहे. Sambodhavagga संबोधिवग्ग Ruṇṇasutta रुण्णसुत्त Pucchā – sambodhavagge [Pg.337] panāvuso pañcamaṃ ruṇṇasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, संबोधिवग्गातील पाचवे 'रुण्णसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले? Vissajjanā – sambodhavagge bhante pañcamaṃ ruṇṇasuttaṃ ‘‘ruṇṇamidaṃ bhikkhave ariyassa vinaye yadidaṃ gītaṃ, ummattakamidaṃ bhikkhave ariyassa vinaye yadidaṃ naccaṃ, komārakamidaṃ bhikkhave ariyassa vinaye yadidaṃ ativelaṃ dantavidaṃsakahasitaṃ. Tasmātiha bhikkhave setughāto gīte setughāto nacce, alaṃ vo dhammappamoditānaṃ sataṃ sitaṃ sitamattāyā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, संबोधिवग्गातील पाचवे 'रुण्णसुत्त' भगवंतांनी असे सांगितले आहे: “हे भिक्खूहो, आर्यांच्या विनयात गाणे गाणे हे रडण्यासारखे आहे. हे भिक्खूहो, आर्यांच्या विनयात नाचणे हे वेडेपणासारखे आहे. हे भिक्खूहो, आर्यांच्या विनयात अतिप्रमाणात दात दाखवून हसणे हे पोरकटपणासारखे आहे. म्हणूनच, हे भिक्खूहो, गाण्याला आळा घाला, नाचण्याला आळा घाला. धर्मात प्रमुदित असणाऱ्या तुमच्यासाठी केवळ स्मितहास्य करणे पुरेसे आहे.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी उपदेश केला आहे. Arakkhīkasutta आरक्खीकसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.338] āvuso sattamaṃ arakkhitasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, तेथेच सातवे 'आरक्खितसुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कसे सांगितले? Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante anātapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ārabbha ‘‘citte gahapati arakkhite kāyakammampi arakkhitaṃ hoti, vacīkammampi. Manokammampi arakkhitaṃ hoti. Tassa arakkhitakāyakammantassa arakkhitavacīkammantassa arakkhitamanokammantassa kāyakammampi avassutaṃ [Pg.339] hoti, vacīkammampi avassutaṃ hoti, manokammampi avassutaṃ hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये अनाथपिंडिक गृहपतीला उद्देशून भगवंतांनी असे म्हटले आहे: “गृहपती, चित्त अरक्षित असेल, तर कायकर्म देखील अरक्षित असते, वचीकर्म देखील अरक्षित असते आणि मनोकर्म देखील अरक्षित असते. ज्याचे कायकर्म अरक्षित आहे, वचीकर्म अरक्षित आहे आणि मनोकर्म अरक्षित आहे, त्याचे कायकर्म देखील कलुषित होते, वचीकर्म देखील कलुषित होते आणि मनोकर्म देखील कलुषित होते.” अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे. Āpāyikavagga आपायिकवग्ग Apaṇṇakasutta अपण्णकसुत्त Pucchā – āpāyikavagge [Pg.341] āvuso chaṭṭhaṃ apaṇṇakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, आपायिकवग्गातील सहावे 'अपण्णकसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले? Vissajjanā – āpāyikavagge bhante chaṭṭhaṃ apaṇṇakasuttaṃ ‘‘tisso imā bhikkhave vipattiyo. Katamā tisso sīlavipatti, cittavipatti, diṭṭhivipatti. Katamā ca bhikkhave sīlavipatti, idha bhikkhave ekacco pāṇātipātī hoti…pe… samphappalāpī hoti. Ayaṃ vuccati bhikkhave sīlavipattī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, आपायिकवग्गातील सहावे 'अपण्णकसुत्त' भगवंतांनी असे सांगितले आहे: “हे भिक्खूहो, या तीन विपत्ती आहेत. कोणत्या तीन? शील-विपत्ती, चित्त-विपत्ती आणि दिट्ठि-विपत्ती. आणि हे भिक्खूहो, शील-विपत्ती कोणती? हे भिक्खूहो, येथे एखादा मनुष्य प्राणातिपाती असतो... पे... संफप्पलापी असतो. हे भिक्खूहो, याला शील-विपत्ती म्हणतात.” अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे. Kusināravagga कुसिनारवग्ग Kusinārasutta कुसिनारसुत्त Pucchā – kusināravagge [Pg.344] panāvuso paṭhamaṃ kusinārasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, कुसिनारवग्गातील पहिले 'कुसिनारसुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कसे सांगितले? Vissajjanā – kusinārāyaṃ bhante baliharaṇe vanasaṇḍe sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘idha bhikkhave bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati, tamenaṃ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā svātanāya bhattena nimantetī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, कुसिनारा येथील 'बलिहरण' नावाच्या वनखंडात अनेक भिक्खूंना उद्देशून भगवंतांनी असे म्हटले आहे: “हे भिक्खूहो, येथे एखादा भिक्खू एखाद्या गावाचा किंवा निगमाचा आश्रय घेऊन राहतो. त्याला एखादा गृहपती किंवा गृहपतीचा मुलगा जवळ येऊन दुसऱ्या दिवशीच्या भोजनासाठी आमंत्रित करतो.” अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे. Hatthakasutta हत्थकसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.347] āvuso pañcamaṃ hatthakasuttaṃ bhagavatā kattha kena saddhiṃ kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, तेथेच पाचवे 'हत्थकसुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणासोबत आणि कसे सांगितले? Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante hatthakena devaputtena saddhiṃ ‘‘ye te hatthaka dhammā pubbe manussabhūtassa pavattino ahesuṃ, apinu te te dhammā etarahi pavattino’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये 'हत्थक' देवपुत्रासोबत भगवंतांनी असे म्हटले आहे: “हे हत्थक, पूर्वी तू मनुष्य असताना जे धर्म तुझ्या ठायी प्रवृत्त होते, तेच धर्म आताही तुझ्या ठायी प्रवृत्त आहेतका?” अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे. Anuruddhasutta अनुरुद्धसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.350] āvuso aṭṭhamaṃ anuruddhasuttaṃ kaṃ ārabbha kena kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, तेथेच आठवे 'अनुरुद्धसुत्त' कोणाला उद्देशून, कोणी आणि कसे सांगितले? Vissajjanā – aṭṭhamaṃ bhante anuruddhasuttaṃ āyasmantaṃ anuruddhattheraṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā ‘‘yaṃ kho te āvuso anuruddhaṃ evaṃ hoti ‘ahaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sahassaṃ lokaṃ volokemī’ti, idaṃ te mānasmiṃ’’ti evamādinā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, आठवे 'अनुरुद्धसुत्त' आयुष्यमान अनुरुद्ध थेरांना उद्देशून, धम्मसेनापती आयुष्यमान सारिपुत्त थेरांनी असे म्हटले आहे: “हे आवुसो अनुरुद्ध, तुला जे असे वाटते की, 'मी मानवी दृष्टीच्या पलीकडच्या अशा विशुद्ध दिव्य चक्षूंनी हजार लोकांचे अवलोकन करतो', हा तुझा मान आहे.” अशा प्रकारे सांगितले आहे. ‘‘Sādhu [Pg.352] vatāyasmā anuruddho ime tayo dhamme pahāya ime tayo dhamme amanasikaritvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharatu’’ – “हे चांगले होईल की, आयुष्यमान अनुरुद्धांनी या तीन धर्मांचा त्याग करून, या तीन धर्मांना मनात न आणता, आपले चित्त अमृत धातूमध्ये एकाग्र करावे.” – Kusināravagga कुसिनारवग्ग Paṭicchannasutta पटिच्छन्नसुत्त Pucchā – tenāvuso [Pg.353] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte kusināravagge navamaṃ paṭicchannasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – हे आवुसो, त्या भगवंतांनी... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या तिकनिपातातील कुसिनारवग्गात नववे 'पटिच्छन्नसुत्त' कसे सांगितले? Vissajjanā – navamaṃ bhante paṭicchannasuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave paṭicchannāni āvahanti no vivaṭāni. Katamāni tīṇi, mātugāmo bhikkhave paṭicchanno āvahati no vivaṭo, brāhmaṇānaṃ bhikkhave mantā paṭicchannā āvahanti no vivaṭā, micchādiṭṭhi bhikkhave paṭicchannā āvahati no vivaṭā. Imāni kho bhikkhave tīṇi paṭicchannāni āvahanti no vivaṭānī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, नववे पटिच्छन्नसुत्त (गुप्तता सुत्त) – “भिक्खूहो, या तीन गोष्टी गुप्त (झाकलेल्या) असतानाच चांगल्या प्रकारे चालतात, उघड्या असताना नाही. कोणत्या तीन? भिक्खूहो, स्त्री गुप्त असतानाच शोभते, उघडी असताना नाही; भिक्खूहो, ब्राह्मणांचे मंत्र गुप्त असतानाच चालतात, उघडे असताना नाही; भिक्खूहो, मिथ्यादृष्टी गुप्त असतानाच चालते, उघडी असताना नाही. भिक्खूहो, खरोखर या तीन गोष्टी गुप्त असतानाच चालतात, उघड्या असताना नाही.” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Lekhasutta लेखसुत्त Pucchā – tattheva [Pg.355] āvuso dasamaṃ lekhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच दहावे लेखसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – dasamaṃ bhante lekhasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, pāsāṇalekhūpamo puggalo pathavilekhūpamo puggalo udakalekhūpamo puggalo. Katamo ca bhikkhave pāsāṇa lekhūpamo puggalo, idha bhikkhave ekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati, so ca khvassa kodho dīgharattaṃ anuseti. Seyyathāpi bhikkhave pāsāṇalekhā na khippaṃ lujjati vātena vā udakena vā, ciraṭṭhitikā hoti, evameva kho bhikkhave idhekacco puggalo abhiṇhaṃ kujjhati, so ca khvassa kodho dīgharattaṃ anuseti. Ayaṃ vuccati bhikkhave pāsāṇalekhūpamo puggalo’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, दहावे लेखसुत्त – “भिक्खूहो, जगात हे तीन प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते तीन? दगडावरील रेषेसारखा व्यक्ती, जमिनीवरील रेषेसारखा व्यक्ती आणि पाण्यावरील रेषेसारखा व्यक्ती. आणि भिक्खूहो, दगडावरील रेषेसारखा व्यक्ती कोणता? येथे, भिक्खूहो, एखादा व्यक्ती वारंवार क्रोधित होतो आणि त्याचा तो क्रोध दीर्घकाळ टिकून राहतो. ज्याप्रमाणे, भिक्खूहो, दगडावरील रेषा वारा किंवा पाण्याने लवकर पुसली जात नाही, ती दीर्घकाळ टिकणारी असते; त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, येथे एखादा व्यक्ती वारंवार क्रोधित होतो आणि त्याचा तो क्रोध दीर्घकाळ टिकून राहतो. भिक्खूहो, याला दगडावरील रेषेसारखा व्यक्ती म्हटले जाते.” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Yodhājīvavagga योधानीववग्ग Kesakambalasutta केसकम्बलसुत्त Pucchā – yodhājīvavagge [Pg.358] pana āvuso pañcamaṃ kesakambalasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, योधानीववग्गात पाचवे केसकम्बलसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – yodhājīvavagge bhante pañcamaṃ kesakambalasuttaṃ ‘‘seyyathāpi bhikkhave yāni kānici tantāvutānaṃ vatthānaṃ, kesakambalo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyati. Kesakambalo bhikkhave sīte sīto uṇhe uṇho dubbaṇṇo duggandho dukkhasamphasso. Evameva kho bhikkhave yānikānici puthusamaṇabrāhmaṇavādānaṃ, makkhalivādo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyatīti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, योधानीववग्गात पाचवे केसकम्बलसुत्त – “ज्याप्रमाणे, भिक्खूहो, विणलेल्या सर्व वस्त्रांमध्ये केसांचे घोंगडे (केसकम्बल) सर्वात निकृष्ट मानले जाते. भिक्खूहो, केसांचे घोंगडे थंडीत थंड, उन्हाळ्यात उष्ण, विद्रूप, दुर्गंधीयुक्त आणि स्पर्श करण्यास दुःखदायक असते. त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, जे काही अनेक श्रमण आणि ब्राह्मणांचे वाद (मतप्रवाह) आहेत, त्यांमध्ये मक्खलिवाद सर्वात निकृष्ट मानला जातो.” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Maṅgalavagga मङ्गलवग्ग Vandanāsutta वन्दनासुत्त Pucchā – maṅgalavagge [Pg.360] panāvuso navamaṃ vandanāsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, मङ्गलवग्गात नववे वन्दनासुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – maṅgalavagge bhante navamaṃ vandanāsuttaṃ ‘‘tisso imā bhikkhave vandanā. Katamā tisso, kāyena vācāya manasā. Imā kho bhikkhave tisso vandanā’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, मङ्गलवग्गात नववे वन्दनासुत्त – “भिक्खूहो, या तीन प्रकारच्या वंदना आहेत. कोणत्या तीन? कायेने, वाचेने आणि मनाने. भिक्खूहो, खरोखर या तीन वंदना आहेत.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे. ‘‘Tisso imā bhikkhave vandanā. Katamā tisso, kāyena vācāya manasā. Imā kho bhikkhave tisso vandanā’’. “भिक्खूहो, या तीन प्रकारच्या वंदना आहेत. कोणत्या तीन? कायेने, वाचेने आणि मनाने. भिक्खूहो, खरोखर या तीन वंदना आहेत.” Pubbaṇhasutta पुब्बण्हसुत्त Pucchā – tattho [Pg.361] āvuso dasamaṃ pubbaṇhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथे दहावे पुब्बण्हसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – dasamaṃ bhante pubbaṇhasuttaṃ ‘‘ye bhikkhave sattā pubbaṇhasamayaṃ kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti. Supubbaṇho bhikkhave tesaṃ sattānaṃ. Ye bhikkhave sattā majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti. Susāyanho bhikkhave tesaṃ sattāna’’nti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, दहावे पुब्बण्हसुत्त – “भिक्खूहो, जे प्राणी सकाळच्या वेळी कायेने सुचरित करतात, वाचेने सुचरित करतात, मनाने सुचरित करतात; भिक्खूहो, ती सकाळ त्या प्राण्यांसाठी शुभ सकाळ असते. भिक्खूहो, जे प्राणी दुपारच्या वेळी...पे... संध्याकाळच्या वेळी कायेने सुचरित करतात, वाचेने सुचरित करतात, मनाने सुचरित करतात; भिक्खूहो, ती संध्याकाळ त्या प्राण्यांसाठी शुभ संध्याकाळ असते.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे. Sunakkhattaṃ [Pg.362] sumaṅgalaṃ, suppabhātaṃ suhuṭṭhitaṃ; Sukhaṇo sumuhutto ca, suyiṭṭhaṃ brahmacārisu. शुभ नक्षत्र, शुभ मंगल, शुभ प्रभात, शुभ जागरण, शुभ क्षण, शुभ मुहूर्त आणि ब्रह्मचाऱ्यांमध्ये केलेले उत्तम दान (यज्ञ) होय. Bhaṇḍagāmavagga भण्डगामवग्ग Anubuddhasutta अनुबुद्धसुत्त Pucchā – catukkanipāte [Pg.1] pana āvuso bhaṇḍagāmavagge paṭhamaṃ anubuddhasuttaṃ bhagavatā sattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, चतुक्कनिपातातील भण्डगामवग्गात पहिले अनुबुद्धसुत्त भगवंतांनी तेथे कोणाला उद्देशून आणि कसे सांगितले आहे? Vissajjanā – vajjīsu bhante bhaṇḍagāme sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘catunnaṃ bhikkhave dhammānaṃ ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Katamesaṃ catunnaṃ, ariyassa bhikkhave sīlassa ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañca. Ariyassa bhikkhave samādhissa…. Ariyāya bhikkhave paññāya…. Ariyāya bhikkhave vimuttiyā ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañcā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, वज्जी देशातील भण्डगाम येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून – “भिक्खूहो, चार धर्मांचे आकलन न झाल्यामुळे आणि त्यांचा साक्षात्कार न झाल्यामुळे, मला आणि तुम्हांला या दीर्घ संसारात धावावे लागले आणि भटकावे लागले. कोणत्या चार? भिक्खूहो, आर्य शीलाचे आकलन न झाल्यामुळे आणि त्याचा साक्षात्कार न झाल्यामुळे, मला आणि तुम्हांला या दीर्घ संसारात धावावे लागले आणि भटकावे लागले. भिक्खूहो, आर्य समाधीचे... भिक्खूहो, आर्य प्रज्ञेचे... भिक्खूहो, आर्य विमुक्तीचे आकलन न झाल्यामुळे आणि तिचा साक्षात्कार न झाल्यामुळे, मला आणि तुम्हांला या दीर्घ संसारात धावावे लागले आणि भटकावे लागले.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे. Appassutasutta अप्पसुतसुत्त Pu – tattheva [Pg.3] āvuso chaṭṭhaṃ appassutasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, तेथेच सहावे अप्पसुतसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattha bhante chaṭṭhaṃ appassutasuttaṃ ‘‘cattārome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro, appassuto sutena anupapanno, appassuto sutena upapanno, bahussuto sutena anupapanno, bahussuto sutena upapanno’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, तेथे सहावे अप्पसुतसुत्त – “भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? अल्पश्रुत जो श्रुताने युक्त नाही, अल्पश्रुत जो श्रुताने युक्त आहे, बहुश्रुत जो श्रुताने युक्त नाही आणि बहुश्रुत जो श्रुताने युक्त आहे.” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Caravagga चरवग्ग Carasutta चरसुत्त Pu – caravagge [Pg.7] pana āvuso paṭhamaṃ carasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो, चरवग्गात पहिले चरसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – caravagge bhante paṭhamaṃ carasuttaṃ ‘‘carato cepi bhikkhave bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvibhatto vā, taṃ ce bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gametī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, चरवग्गात पहिले चरसुत्त – “भिक्खूहो, चालत असतानाही जर भिक्खूच्या मनात कामवितर्क, व्यापादवितर्क किंवा विहिंसावितर्क उत्पन्न झाले, आणि जर तो भिक्खू त्यांना सहन करतो, त्यांचा त्याग करत नाही, त्यांना दूर करत नाही, त्यांचा नाश करत नाही आणि त्यांना नष्ट करत नाही...” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Uruvelavagga उरुवेलवग्ग Lokasutta लोकसुत्त Pu – tenāvuso…pe… [Pg.9] sammāsambuddhena aṅguttaranikāye catukkanipāte uruvelavagge tatiyaṃ lokasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. प्रश्न – आवुसो...पे... त्या सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायातील चतुक्कनिपाताच्या उरुवेलवग्गात तिसरे लोकसुत्त कसे सांगितले आहे? Vi – uruvelavagge bhante tatiyaṃ lokasuttaṃ ‘‘loko bhikkhave tathāgatena abhisambuddho, lokasmā tathāgato visaṃyutto, lokasamudayo bhikkhave tathāgatena abhisambuddho, lokasamudayo tathāgatassa pahīno, lokanirodho bhikkhave tathāgatena abhisambuddho lokanirodho tathāgatassa sacchikato, lokanirodhagāminī paṭipadā bhikkhave tathāgatena abhisambuddhā, lokanirodhagāmini paṭipadā tathāgatassa bhāvitā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. उत्तर – भन्ते, उरुवेलवग्गात तिसरे लोकसुत्त – “भिक्खूहो, तथागतांनी लोकाचा पूर्णपणे बोध घेतला आहे, तथागत लोकांपासून अलिप्त आहेत. भिक्खूहो, तथागतांनी लोकसमुदयाचा पूर्णपणे बोध घेतला आहे, तथागतांनी लोकसमुदयाचा त्याग केला आहे. भिक्खूहो, तथागतांनी लोकनिरोधाचा पूर्णपणे बोध घेतला आहे, तथागतांनी लोकनिरोधाचा प्रत्यक्ष साक्षात्कार केला आहे. भिक्खूहो, तथागतांनी लोकनिरोधगामिनी प्रतिपदेचा पूर्णपणे बोध घेतला आहे, तथागतांनी लोकनिरोधगामिनी प्रतिपदेची साधना केली आहे.” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे. Danto [Pg.12] damayataṃ seṭṭho,Santo samayataṃ isi; Mutto mocayataṃ aggo,Tiṇṇo tārayataṃ varo– स्वतः दमित होऊन दमन करणाऱ्यांमध्ये जे श्रेष्ठ आहेत, स्वतः शांत होऊन शांत करणाऱ्यांमध्ये जे ऋषी आहेत, स्वतः मुक्त होऊन मुक्त करणाऱ्यांमध्ये जे अग्रगण्य आहेत, आणि स्वतः पार करून पार उतरवणाऱ्यांमध्ये जे श्रेष्ठ आहेत— Sabbaṃ lokaṃ abhiññāya,Sabbaṃ loke yathātathaṃ; Sabbaṃ lokaṃ visaṃyutto,Sabbaloke anūpayo. सर्व लोकाला विशेष रूपाने जाणून, लोकातील सर्व काही जसे आहे तसे जाणून, सर्व लोकांपासून विमुक्त असलेले, सर्व लोकांमध्ये अनासक्त असलेले. Sa ve sabbābhibhū dhīro,Sabbaganthappamocano; Puṭṭha’ssa paramā santi,Nibbānaṃ akuto bhayaṃ. तेच खरोखर सर्वविजेते, धीर आणि सर्व बंधनांतून मुक्त करणारे आहेत. त्यांनी परम शांतीला, म्हणजेच भयमुक्त अशा निब्बाणाला स्पर्श केला आहे. Esa khīṇāsavo buddho,Anīgho chinnasaṃsayo; Sabbakammakkhayaṃ [Pg.13] patto,Vimutto upadhisaṅkhaye; हेच ते क्षीणासव बुद्ध आहेत, जे दुःखमुक्त आहेत आणि ज्यांचे संशय छिन्न झाले आहेत; जे सर्व कर्मांच्या क्षयाप्रत पोहोचले आहेत आणि उपाधींच्या क्षयामुळे विमुक्त झाले आहेत; Esa so bhagavā buddho,Esa sīho anuttaro; Sadevakassa lokassa,Brahmacakkaṃ pavattayī. हेच ते भगवान बुद्ध आहेत, हेच ते अनुत्तर सिंह आहेत; त्यांनी देवलोकासहित संपूर्ण जगासाठी ब्रह्मचक्र प्रवर्तित केले. Iti devā manussā ca,Ye buddhaṃ saraṇaṃ gatā; Saṅgamma taṃ namassanti,Mahantaṃ vītasāradaṃ. अशा प्रकारे, जे देव आणि मनुष्य बुद्धांना शरण गेले आहेत, ते एकत्र येऊन त्या महान आणि भयमुक्त बुद्धांना नमस्कार करतात. Danto damayataṃ seṭṭho,Santo samayataṃ isi; Mutto mocayataṃ aggo,Tiṇṇo tārayataṃ varo. स्वतः दमित होऊन दमन करणाऱ्यांमध्ये जे श्रेष्ठ आहेत, स्वतः शांत होऊन शांत करणाऱ्यांमध्ये जे ऋषी आहेत, स्वतः मुक्त होऊन मुक्त करणाऱ्यांमध्ये जे अग्रगण्य आहेत, आणि स्वतः पार करून पार उतरवणाऱ्यांमध्ये जे श्रेष्ठ आहेत. Iti hetaṃ namassanti,Mahantaṃ vītasāradaṃ; Sadevakasmiṃ lokasmiṃ,Natthi me paṭipuggalo– अशा प्रकारे ते त्या महान आणि भयमुक्त बुद्धांना नमस्कार करतात: 'देवलोकासहित या संपूर्ण जगात माझ्या तोडीचा कोणीही नाही'— Brahmacariyasutta ब्रह्मचर्यसुत्त Pu – tattheva āvuso pañcamaṃ brahmacariyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पुच्छक – आयुष्यमान, तिथेच पाचवे 'ब्रह्मचर्यसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – pañcamaṃ bhante brahmacariyasuttaṃ ‘‘nayidaṃ bhikkhave brahmacariyaṃ vussati janakuhanatthaṃ, na janalapanatthaṃ, na lābhasakkārasilokānisaṃsuttaṃ[Pg.14], na itivādappamokkhānisaṃsatthaṃ, na ‘iti maṃ jano jānātū’ti. Atha kho idaṃ bhikkhave brahmacariyaṃ vussati saṃvaratthaṃ pahānatthaṃ virāgatthaṃ nirodhattha’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. विसर्जक – भंते, पाचवे 'ब्रह्मचर्यसुत्त' भगवंतांनी या प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, हे ब्रह्मचर्य लोकांची फसवणूक करण्यासाठी, लोकांची खुशामत करण्यासाठी, लाभ-सत्कार-कीर्ती मिळवण्यासाठी, वादविवादातून सुटण्यासाठी किंवा "लोक मला असे ओळखोत" यासाठी जगले जात नाही. तर भिक्खूंनो, हे ब्रह्मचर्य संवरासाठी, प्रहाणासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी जगले जाते.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे. Ariyavaṃsasutta अरियवंससुत्त Pu – tattheva [Pg.15] āvuso aṭṭhamaṃ ariyavaṃsasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पुच्छक – आयुष्यमान, तिथेच आठवे 'अरियवंससुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva bhante aṭṭhamaṃ ariyavaṃsasuttaṃ ‘‘cattārome bhikkhave ariyavaṃsā aggaññā rattaññā vaṃsaññā porāṇā, asaṃkiṇṇā asaṃkiṇṇapubbāna saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katame cattāro, idha bhikkhave bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati, laddhā ca cīvaraṃ agadhito amucchito anajjhopanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati, tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissabho, ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. विसर्जक – भंते, तिथेच आठवे 'अरियवंससुत्त' भगवंतांनी या प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, हे चार आर्यवंश आहेत, जे श्रेष्ठ, प्राचीन, परंपरेने चालत आलेले, शुद्ध, पूर्वी कधीही संकरित न झालेले आणि पुढेही संकरित न होणारे आहेत; जे सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांद्वारे निंदिले जात नाहीत. कोणते चार? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू जशा प्रकारची चिवर मिळेल त्याने संतुष्ट असतो, आणि अशा चिवर-संतुष्टीची प्रशंसा करतो. चिवरासाठी तो कोणताही अयोग्य किंवा अयोग्य मार्ग पत्करत नाही. चिवर न मिळाल्यास तो व्याकुळ होत नाही, आणि चिवर मिळाल्यास तो आसक्त न होता, मोहित न होता, त्यात न गुंतता, त्याचे दोष पाहून आणि त्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान ठेवून त्याचा उपभोग घेतो. तसेच, त्या चिवर-संतुष्टीमुळे तो स्वतःची प्रशंसा करत नाही आणि इतरांना तुच्छ लेखत नाही. जो यामध्ये दक्ष, आळस नसलेला, जागरूक आणि दृढनिश्चयी असतो, त्याला, भिक्खूंनो, प्राचीन व श्रेष्ठ अशा आर्यवंशात स्थित असलेला भिक्खू म्हटले जाते.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे. Cakkavagga चक्कवग्ग Cakkasutta चक्कसुत्त Pu – cakkavagge [Pg.19] pana āvuso paṭhamaṃ cakkasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पुच्छक – चक्कवग्गात आयुष्यमान, पहिले 'चक्कसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – cakkavagge bhante paṭhamaṃ cakkasuttaṃ ‘‘cattārimāni bhikkhave cakkāni, yehi samannāgatānaṃ devamanussānaṃ catucakkaṃ vattati, yehi samannāgatā devamanussā nacirasseva mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇanti bhogesu. Katamāni cattāri, patirūpadesavāso sappurisāvassayo attasammāpaṇidhi pubbe ca katapuññatā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. विसर्जक – चक्कवग्गात, भंते, पहिले 'चक्कसुत्त' भगवंतांनी या प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, ही चार चक्रे आहेत, ज्यांनी युक्त असलेल्या देव आणि मनुष्यांचे चार चाकांचे वाहन चालते, आणि ज्यांनी युक्त असलेले देव व मनुष्य लवकरच भोगांमध्ये मोठेपणा आणि समृद्धी प्राप्त करतात. कोणती चार? योग्य देशात निवास करणे, सत्पुरुषांचा आश्रय घेणे, स्वतःला योग्य मार्गावर लावणे आणि पूर्वजन्मी केलेले पुण्यकर्म.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे. Saṅgahasutta संगहसुत्त Pu – tattheva [Pg.21] āvuso dutiyaṃ saṅgahasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पुच्छक – तिथेच आयुष्यमान, दुसरे 'संगहसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva bhante dutiyaṃ saṅgahasuttaṃ ‘‘cattārimāni bhikkhave saṅgahavatthūni. Katamāni cattāri, dānaṃ peyyavajjaṃ atthacariyā samānattatā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. विसर्जक – तिथेच, भंते, दुसरे 'संगहसुत्त' भगवंतांनी या प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, ही चार संग्रहवस्तू आहेत. कोणती चार? दान, प्रियवचन, अर्थचर्या आणि समानशीलता.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे. Sīhasutta सीहसुत्त Pu – bhattheva [Pg.23] āvuso tatiyaṃ sīhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पुच्छक – तिथेच आयुष्यमान, तिसरे 'सीहसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva bhante tatiyaṃ sīhasuttaṃ ‘‘sīho bhikkhave migarājā sāyanusamayaṃ āsayā nikkhamati, āsayā nikkhamitvā vijambhati, vijambhitvā samantā catuddisā anuviloketi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadati, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkamatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. विसर्जक – तिथेच, भंते, तिसरे 'सीहसुत्त' भगवंतांनी या प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, पशूंचा राजा सिंह संध्याकाळच्या वेळी आपल्या गुहेतून बाहेर पडतो. गुहेतून बाहेर पडल्यावर तो आळस झटकतो. आळस झटकून तो चारी दिशांना पाहतो. चारी दिशांना पाहून तो तीन वेळा सिंहगर्जना करतो. तीन वेळा सिंहगर्जना करून तो भक्ष्याच्या शोधात निघतो.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे. Doṇasutta दोणसुत्त Pu – tenāvuso [Pg.25] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye catukkanipāte cakkavagge chaṭṭhaṃ doṇasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पुच्छक – तर आयुष्यमान, त्या भगवंतांनी... पे... सम्यक सम्बुद्धांनी अंगुत्तर निकायातील, चतुक्क निपाताच्या, चक्कवग्गातील सहावे 'दोणसुत्त' कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या प्रसंगी आणि कसे सांगितले आहे? Vi – antarā [Pg.26] ca bhante ukkaṭṭhaṃ antarā ca setabyaṃ doṇaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Doṇo bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘devo no bhavaṃ bhavissatī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘na kho ahaṃ brāhmaṇa devo bhavissāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. विसर्जक – भंते, उक्कठ्ठा आणि सेतव्या यांच्या दरम्यान, दोण ब्राह्मणाला उद्देशून हे सांगितले गेले. भंते, दोण ब्राह्मणाने भगवंतांना असे विचारले, "आपण देव होणार का?" त्या प्रसंगी, भंते, भगवंतांनी या प्रकारे सांगितले: "ब्राह्मणा, मी देव होणार नाही." अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे. ‘‘Acchariyaṃ [Pg.27] vata bho, abbhutaṃ vata bho, na vatimāni manussabhūtassa padāni bhavissanti’’. "अहो आश्चर्य! अहो अद्भुत! ही पावले नक्कीच एखाद्या सामान्य मनुष्याची असू शकत नाहीत." ‘‘Devo no bhavaṃ bhavissati’’. "आपण देव होणार का?" ‘‘Na kho ahaṃ brāhmaṇa devo bhavissami’’. "ब्राह्मणा, मी देव होणार नाही." ‘‘Gandhabbo no bhavaṃ bhavissati’’. "आपण गंधर्व होणार का?" ‘‘Na kho ahaṃ brāhmaṇa gandhabbo bhavissāmi’’. "ब्राह्मणा, मी गंधर्व होणार नाही." Ujjayasutta उज्जयसुत्त Pu – tattheva [Pg.30] āvuso navamaṃ ujjayasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पुच्छक – तिथेच आयुष्यमान, नववे 'उज्जयसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – navamaṃ bhante ujjayasuttaṃ ‘‘na kho ahaṃ brāhmaṇa sabbaṃ yaññaṃ vaṇṇemi, na panāhaṃ brāhmaṇa sabbaṃ yaññaṃ na vaṇṇemi. Yathārūpe kho brāhmaṇa yaññe gāvo haññanti, ajeḷakā haññanti, kukkuṭasūkarā haññanti, vividhā pāṇā saṅghātaṃ āpajjantī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. विसर्जक – भंते, नववे 'उज्जयसुत्त' भगवंतांनी या प्रकारे सांगितले आहे: 'ब्राह्मणा, मी सर्वच यज्ञांची प्रशंसा करत नाही, आणि मी सर्वच यज्ञांची निंदाही करत नाही. परंतु ब्राह्मणा, ज्या यज्ञांमध्ये गाई मारल्या जातात, शेळ्या-मेंढ्या मारल्या जातात, कोंबड्या-डुकरे मारली जातात आणि विविध प्राण्यांची हत्या केली जाते...' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे. ‘‘Bhavampi [Pg.31] no gotamo yaññaṃ vaṇṇeti’’. "आपण आदरणीय गोतम यज्ञाची प्रशंसा करता का?" Rohitassavagga रोहितस्सवग्ग Samādhibhāvanāsutta समाधिभावनासुत्त Pu – rohitassavagge [Pg.33] pana āvuso paṭhamaṃ samādhibhāvanāsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पुच्छक – रोहितस्सवग्गात आयुष्यमान, पहिले 'समाधिभावनासुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – rohitassavagge bhante paṭhamaṃ samādhibhāvanāsuttaṃ ‘‘catasso imā bhikkhave samādhibhāvanā, katamā catasso, atthi bhikkhave samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati, atthi bhikkhave samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanappaṭilābhāya saṃvattati, atthi bhikkhave samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati, atthi bhikkhave samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – रोहितस्सवर्गात, भन्ते, पहिले समाधिभावनासुत्त "भिक्खूहो, या चार समाधिभावना आहेत. कोणत्या चार? भिक्खूहो, अशी समाधिभावना आहे जी विकसित केली असता, वारंवार अभ्यासली असता, दृष्टधम्मसुखविहारासाठी (याच जन्मात सुखाने राहण्यासाठी) संवर्तते (कारणीभूत ठरते); भिक्खूहो, अशी समाधिभावना आहे जी विकसित केली असता, वारंवार अभ्यासली असता, ज्ञानदर्शनप्राप्तीसाठी संवर्तते; भिक्खूहो, अशी समाधिभावना आहे जी विकसित केली असता, वारंवार अभ्यासली असता, सति-संपजन्य (स्मृती व सजगता) वाढवण्यासाठी संवर्तते; भिक्खूहो, अशी समाधिभावना आहे जी विकसित केली असता, वारंवार अभ्यासली असता, आसवांच्या क्षयासाठी संवर्तते" अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Pañhabyākaraṇasutta पञ्हब्याकरणसुत्त Pu – tattheva [Pg.37] āvuso dutiyaṃ pañhabyākaraṇasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – तिथेच, आवुसो, दुसरे पञ्हब्याकरणसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva bhante dutiyaṃ pañhabyākaraṇasuttaṃ ‘‘cattārimāni bhikkhave pañhabyākaraṇāni. Katamāni cattāri, atthi bhikkhave pañho ekaṃsabyākaraṇīyo, atthi bhikkhave pañho vibhajjabyākaraṇīyo, atthi bhikkhave pañho paṭipucchābyākaraṇīyo, atthi bhikkhave pañho ṭhapanīyo’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – तिथेच, भन्ते, दुसरे पञ्हब्याकरणसुत्त "भिक्खूहो, ही चार प्रकारची प्रश्नांची उत्तरे (व्याकरणे) आहेत. कोणती चार? भिक्खूहो, असा प्रश्न असतो जो एकांशाने (थेट) उत्तर देण्याजोगा असतो; भिक्खूहो, असा प्रश्न असतो जो विभजन करून (विश्लेषण करून) उत्तर देण्याजोगा असतो; भिक्खूहो, असा प्रश्न असतो जो प्रतिप्रश्न करून उत्तर देण्याजोगा असतो; भिक्खूहो, असा प्रश्न असतो जो बाजूला ठेवून देण्याजोगा असतो" अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Puññābhisandavagga पुञ्ञाभिसंदवग्ग Paṭhamasaṃvāsasutta पठमसंवाससुत्त Pu – puññābhisandavagge [Pg.39] pana āvuso tatiyaṃ saṃvāsasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. पु – पण आवुसो, पुञ्ञाभिसंदवर्गात तिसरे संवाससुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कसे सांगितले आहे? Vi – puññābhisandavagge bhante tatiyaṃ saṃvāsasuttaṃ antarā ca madhuraṃ antarā ca verañjaṃ sambahule gahapatayo ca gahapatāniyo ca ārabbha ‘‘cattārome gahapatayo saṃvāsā. Katame cattāro, chavo chavāya saddhiṃ saṃvasati, chavo deviyā saddhiṃ saṃvasati, devo chavāya saddhiṃ saṃvasati, devo deviyā saddhiṃ saṃvasatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – पुञ्ञाभिसंदवर्गात, भन्ते, तिसरे संवाससुत्त मधुरा आणि वेरंजा यांच्या दरम्यान अनेक गृहपती आणि गृहपत्नींना उद्देशून "गृहपतीहो, हे चार प्रकारचे संवास (एकत्र राहणे) आहेत. कोणते चार? मृतदेह मृतदेहाबरोबर राहतो, मृतदेह देवीबरोबर राहतो, देव मृतदेहाबरोबर राहतो, देव देवीबरोबर राहतो" अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Paṭhamasamajīvīsutta पठमसमजीवीसुत्त Pu – tenāvuso [Pg.43] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye catukkanipāte puññābhisandavagge pañcamaṃ samajīvisuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. पु – तर मग आवुसो, त्या भगवंत... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या चतुक्कनिपातातील पुञ्ञाभिसंदवर्गात पाचवे समजीवीसुत्त कसे सांगितले आहे? Vi – pañcamaṃ bhante samajīvisuttaṃ ‘‘ākaṅkheyyuṃ ce gahapatayo ubho jānipatayo diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṃ passituṃ, abhisamparāyañca aññamaññaṃ passituṃ, ubhova assu samasaddhā samasīlā samacāgā samapaññā, te diṭṭhe ceva dhamme aññamaññaṃ passanti, abhisamparāyañca aññamaññaṃ passantī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, पाचवे समजीवीसुत्त "गृहपतीहो, जर पती आणि पत्नी या दोघांची अशी इच्छा असेल की त्यांनी या जन्मातही एकमेकांना पाहावे आणि परलोकातही एकमेकांना पाहावे, तर ते दोघेही सम-श्रद्धा, सम-शील, सम-त्याग आणि सम-प्रज्ञा असावेत; तरच ते या जन्मातही एकमेकांना पाहतात आणि परलोकातही एकमेकांना पाहतात" अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Pattakammavagga पत्तकम्मवग्ग Ānaṇyasukhasutta आणण्यसुखसुत्त Pu – pattakammavagge [Pg.46] pana āvuso dutiyaṃ ānaṇyasukhasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. पु – पण आवुसो, पत्तकम्मवर्गात दुसरे आणण्यसुखसुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कसे सांगितले आहे? Vi – pattakammavagge [Pg.47] bhante dutiyaṃ ānaṇyasukhasuttaṃ sāvatthiyaṃ anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ārabbha ‘‘cattārimāni gahapati sukhāni adhigamanīyāni gihinā kāmabhoginā kālena kālaṃ samayena samayaṃ upādāya. Katamāni cattāri, atthisukhaṃ bhogasukhaṃ anaṇyasukhaṃ anavajjasukha’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – पत्तकम्मवर्गात, भन्ते, दुसरे आणण्यसुखसुत्त श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिक गृहपतीला उद्देशून "गृहपती, कामोपभोग घेणाऱ्या गृहस्थाला वेळोवेळी आणि प्रसंगाप्रसंगाने मिळवण्याजोगी ही चार सुखे आहेत. कोणती चार? अत्थिसुख (मालकीचे सुख), भोगसुख (उपभोग घेण्याचे सुख), आणण्यसुख (कर्जमुक्ततेचे सुख) आणि अनवज्जसुख (दोषरहित कर्माचे सुख)" अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Ānaṇyasukhaṃ [Pg.50] ñatvāna, atho atthisukhaṃ paraṃ; Bhuñjaṃ bhogasukhaṃ macco, tato paññā vipassati; Vipassamāno jānāti, ubho bhāge sumedhaso; Anavajjasukhassetaṃ, kalaṃ nāgghati soḷasiṃ– आणण्यसुख जाणून घेऊन, तसेच श्रेष्ठ असे अत्थिसुख जाणून घेऊन; मनुष्य भोगसुखाचा उपभोग घेतो, आणि त्यानंतर प्रज्ञेने विपश्यना करतो. विपश्यना करणारा सुज्ञ मनुष्य दोन्ही भागांना जाणतो; परंतु हे सर्व सुख अनवज्जसुखाच्या (दोषरहित सुखाच्या) सोळाव्या भागाचीही बरोबरी करू शकत नाही. Appaṇṇakavagga अपण्णकवग्ग Sappurisasutta सप्पुरिससुत्त Pu – apaṇṇakavagge pana āvuso tatiyaṃ sappurisasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – पण आवुसो, अपण्णकवर्गात तिसरे सप्पुरिससुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – apaṇṇakavagge [Pg.51] bhante tatiyaṃ sappurisasuttaṃ ‘‘catūhi bhikkhave dhammehi samannāgato asappuriso veditabbo. Katamehi catūhi, idha bhikkhave asappuriso yo hoti parassa avaṇṇo taṃ apuṭṭhopi pātu karoti ko pana vādo puṭṭhassā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – अपण्णकवर्गात, भन्ते, तिसरे सप्पुरिससुत्त "भिक्खूहो, चार गुणांनी युक्त असलेला असत्पुरुष ओळखावा. कोणत्या चार? भिक्खूहो, या जगात जो असत्पुरुष असतो, तो दुसऱ्याचे अवगुण न विचारताही प्रकट करतो, मग विचारल्यावर तर काय सांगावे!" अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Adhunāgatavadhukāsamena [Pg.55] cetasā viharissāma’’ – "नुकत्याच आलेल्या सुनेसारख्या मनाने आम्ही विहार करू" – Acinteyyasutta अचिन्तेय्यसुत्त Pu – tattheva āvuso sattamaṃ acinteyyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – तिथेच, आवुसो, सातवे अचिन्तेय्यसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – sattamaṃ bhante acinteyyasuttaṃ ‘‘cattārimāni bhikkhave acinteyyāni na cintetabbāni, yāni cintento ummādassa vighātassa bhāgī assa. Katamāni cattāri, buddhānaṃ bhikkhave buddhavisayo acinteyyo na cintetabbo, yaṃ cintento ummādassa vighātassa bhāgī assā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, सातवे अचिन्तेय्यसुत्त "भिक्खूहो, या चार अचिंत्य गोष्टी आहेत, ज्यांचा विचार करू नये, ज्यांचा विचार केल्यास माणूस वेडेपणाला आणि विनाशाला प्राप्त होईल. कोणत्या चार? भिक्खूहो, बुद्धांचा बुद्धविषय अचिंत्य आहे, त्याचा विचार करू नये, ज्याचा विचार केल्यास माणूस वेडेपणाला आणि विनाशाला प्राप्त होईल" अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Macalavagga मचलवग्ग Tamotamasutta तमोतमसुत्त Pu – macalavagge [Pg.57] pana āvuso pañcamaṃ tamotamasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – पण आवुसो, मचलवर्गात पाचवे तमोतमसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – macalavagge bhante pañcamaṃ tamotamasuttaṃ ‘‘cattārome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro, tamotamaparāyaṇo, tamojotiparāyaṇo, jotitamaparāyaṇo, jotijotiparāyaṇo’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – मचलवर्गात, भन्ते, पाचवे तमोतमसुत्त "भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे पुग्गल (व्यक्ती) अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? अंधाराकडून अंधाराकडे जाणारा, अंधाराकडून प्रकाशाकडे जाणारा, प्रकाशाकडून अंधाराकडे जाणारा आणि प्रकाशाकडून प्रकाशाकडे जाणारा" अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Asuravagga असुरवग्ग Asurasutta असुरसुत्त Pu – tenāvuso [Pg.61] bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye catukkanipāte asuravagge paṭhamaṃ asurasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ. पु – तर मग आवुसो, त्या भगवंत... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अंगुत्तरनिकायच्या चतुक्कनिपातातील असुरवर्गात पहिले असुरसुत्त कसे सांगितले आहे? Vi – asuravagge bhante paṭhamaṃ asurasuttaṃ ‘‘cattārome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro, asuro asuraparivāro, asuro devaparivāro, devo asuraparivāro, devo devaparivāro’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – असुरवर्गात, भन्ते, पहिले असुरसुत्त "भिक्खूहो, जगात हे चार प्रकारचे पुग्गल (व्यक्ती) अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? असुर आणि असुर परिवार असलेला, असुर आणि देव परिवार असलेला, देव आणि असुर परिवार असलेला, देव आणि देव परिवार असलेला" अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Samādhisutta समाधिसुत्त Pu – tattheva [Pg.64] āvuso catutthaṃ samādhisuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – तिथेच, आवुसो, चौथे समाधिसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – catutthaṃ bhante samādhisuttaṃ ‘‘cattārome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro, idha bhikkhave ekacco puggalo lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana bhikkhave puggalo lābhī hoti adhipaññādhammavipassanāya, na lābhī ajjhattaṃ cetosamathassa. Idha pana bhikkhave ekacco puggalo na ceva lābhī hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, na ca lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Idha pana bhikkhave ekacco puggalo lābhī ceva hoti ajjhattaṃ cetosamathassa, lābhī ca adhipaññādhammavipassanāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, चौथे समाधिसुत्त, 'भिक्खून्नों, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल (व्यक्ती) विद्यमान आहेत. कोणते चार? भिक्खून्नों, येथे एखादा पुद्गल अध्यात्मिक चेतोसमथ (चित्ताची शांतता) प्राप्त करणारा असतो, परंतु अधिप्रज्ञा-धम्मविपश्यना प्राप्त करणारा नसतो. भिक्खून्नों, येथे एखादा पुद्गल अधिप्रज्ञा-धम्मविपश्यना प्राप्त करणारा असतो, परंतु अध्यात्मिक चेतोसमथ प्राप्त करणारा नसतो. भिक्खून्नों, येथे एखादा पुद्गल अध्यात्मिक चेतोसमथही प्राप्त करणारा नसतो आणि अधिप्रज्ञा-धम्मविपश्यनाही प्राप्त करणारा नसतो. भिक्खून्नों, येथे एखादा पुद्गल अध्यात्मिक चेतोसमथही प्राप्त करणारा असतो आणि अधिप्रज्ञा-धम्मविपश्यनाही प्राप्त करणारा असतो.' अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Rāgavinayasutta रागविनयसुत्त Pu – tattheva [Pg.68] āvuso chaṭṭhaṃ rāgavinayasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आवुसो, तेथेच सहावे रागविनयसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – chaṭṭhaṃ bhante rāgavinayasuttaṃ ‘‘cattārome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro, attahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, nevattahitāya paṭipanno no parahitāya, attahitāya ceva paṭipanno parahitāya cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, सहावे रागविनयसुत्त, 'भिक्खून्नों, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल विद्यमान आहेत. कोणते चार? स्वतःच्या हितासाठी प्रवृत्त असणारा पण इतरांच्या हितासाठी नाही, इतरांच्या हितासाठी प्रवृत्त असणारा पण स्वतःच्या हितासाठी नाही, स्वतःच्या हितासाठीही प्रवृत्त नसणारा आणि इतरांच्या हितासाठीही नाही, आणि स्वतःच्या हितासाठी तसेच इतरांच्या हितासाठीही प्रवृत्त असणारा.' अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Valāhakavagga वलाहकवग्ग Paṭhamavalāhakasutta पठमवलाहकसुत्त Pu – valāhakavagge [Pg.71] pana āvuso paṭhamaṃ valāhakasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. पु – आवुसो, वलाहकवग्गात पहिले वलाहकसुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कसे सांगितले आहे? Vi – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘cattārome bhikkhave valāhakā. Katame cattāro, gajjitā no vassitā, vassitā no gajjitā, neva gajjitā no vassitā, gajjitā ca vassitā ca. Ime kho bhikkhave cattāro valāhakā. Evameva kho bhikkhave cattāro valāhakūpamā puggalā santo saṃvijjāmānā lokasmiṃ. Katame cattāro, gajjitā no vassitā, vassitā no gajjitā, neva gajjitā no vassitā, gajjitā ca vassitā cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून, 'भिक्खून्नों, हे चार प्रकारचे वलाहक (ढग) आहेत. कोणते चार? गर्जना करणारे पण न बरसणारे, बरसणारे पण गर्जना न करणारे, गर्जनाही न करणारे आणि न बरसणारे, आणि गर्जना करणारे व बरसणारे सुद्धा. भिक्खून्नों, हे चार वलाहक आहेत. त्याचप्रमाणे, भिक्खून्नों, जगात वलाहकांसारखे हे चार प्रकारचे पुद्गल विद्यमान आहेत. कोणते चार? गर्जना करणारे पण न बरसणारे, बरसणारे पण गर्जना न करणारे, गर्जनाही न करणारे आणि न बरसणारे, आणि गर्जना करणारे व बरसणारे सुद्धा.' अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Udakarahadasutta उदकरहदसुत्त Pu – tattheva [Pg.73] āvuso catutthaṃ udakarahadasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आवुसो, तेथेच चौथे उदकरहदसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – catuttha bhante udakarahadasuttaṃ ‘‘cattārome bhikkhave udakarahadā. Katame cattāro, uttāno gambhīrobhāso, gambhīro uttānobhāso, uttāno uttānobhāso, gambhīro gambhīrobhāso, ime kho bhikkhave cattāro udakarahadā. Evameva kho bhikkhave cattāro udakarahadūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro, uttāno gambhīrobhāso, gambhīro uttānobhāso, uttāno uttānobhāso, gambhīro gambhīrobhāso’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, चौथे उदकरहदसुत्त, 'भिक्खून्नों, हे चार प्रकारचे उदकरहद (तलाव) आहेत. कोणते चार? उथळ पण खोल दिसणारे, खोल पण उथळ दिसणारे, उथळ आणि उथळच दिसणारे, खोल आणि खोलच दिसणारे. भिक्खून्नों, हे चार उदकरहद आहेत. त्याचप्रमाणे, भिक्खून्नों, जगात उदकरहदांसारखे हे चार प्रकारचे पुद्गल विद्यमान आहेत. कोणते चार? उथळ पण खोल दिसणारे, खोल पण उथळ दिसणारे, उथळ आणि उथळच दिसणारे, खोल आणि खोलच दिसणारे.' अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Mūsikasutta मूसिकसुत्त Pu – tattheva [Pg.76] āvuso sattamaṃ mūsikasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आवुसो, तेथेच सातवे मूसिकसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – sattamaṃ bhante mūsikasuttaṃ ‘‘catasso imā bhikkhave mūsikā. Katamā catasso, gādhaṃ kattā no vasitā, vasitā no gādhaṃ kattā, neva gādhaṃ kattā no vasitā, gādhaṃ kattā ca vasitā ca. Imā kho bhikkhave catasso mūsikā. Evameva kho bhikkhave cattāro mūsikūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro, gādhaṃ kattā no vasitā, vasitā no gādhaṃ kattā, neva gādhaṃ kattā no vasitā, gādhaṃ kattā ca vasitā cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, सातवे मूसिकसुत्त, 'भिक्खून्नों, या चार प्रकारच्या मुशिका (उंदरी) आहेत. कोणत्या चार? बिळ खोदणारी पण त्यात न राहणारी, राहणारी पण बिळ न खोदणारी, बिळही न खोदणारी आणि न राहणारी, आणि बिळ खोदणारी व राहणारी सुद्धा. भिक्खून्नों, या चार मुशिका आहेत. त्याचप्रमाणे, भिक्खून्नों, जगात मुशिकांसारखे हे चार प्रकारचे पुद्गल विद्यमान आहेत. कोणते चार? बिळ खोदणारे पण त्यात न राहणारे, राहणारे पण बिळ न खोदणारे, बिळही न खोदणारे आणि न राहणारे, आणि बिळ खोदणारे व राहणारे सुद्धा.' अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Balībaddhasutta बलीबद्दसुत्त Pu – saṃgītāpi [Pg.79] āvuso aṅguttaranikāyato kānici suttāni uddharitvā paṭipucchissāmi bahujanassa sutavuḍḍhiyā. Saṃgīte āvuso aṅguttaranikāye catukkanipāte valāhakavagge aṭṭhamaṃ balībaddhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आवुसो, बहुजनांच्या श्रवणवृद्धीसाठी मी अंगुत्तरनिकायमधील संगीती केलेल्या काही सुत्तांमधून उद्धृत करून प्रश्न विचारीन. आवुसो, संगीती केलेल्या अंगुत्तरनिकायच्या चतुक्कनिपातातील वलाहकवग्गात आठवे बलीबद्दसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – valāhakavagge bhante aṭṭhamaṃ balībaddhasuttaṃ ‘‘cattārome bhikkhave balībaddhā. Katame cattāro, sagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo, paragavacaṇḍo no sagavacaṇḍo, sagavacaṇḍo ca paragavacaṇḍo ca, neva sagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo. Ime kho bhikkhave cattāro balībaddhā. Evameva kho bhikkhave cattāro balībaddhūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, वलाहकवग्गात आठवे बलीबद्दसुत्त, 'भिक्खून्नों, हे चार प्रकारचे बलीबद्द (बैल) आहेत. कोणते चार? स्वतःच्या कळपातील गाईंवर क्रूर असणारे पण दुसऱ्यांच्या कळपातील गाईंवर नाही, दुसऱ्यांच्या कळपातील गाईंवर क्रूर असणारे पण स्वतःच्या कळपातील गाईंवर नाही, स्वतःच्या कळपातील गाईंवर आणि दुसऱ्यांच्या कळपातील गाईंवरही क्रूर असणारे, आणि स्वतःच्या कळपातील गाईंवरही क्रूर नसणारे व दुसऱ्यांच्या कळपातील गाईंवरही नाही. भिक्खून्नों, हे चार बलीबद्द आहेत. त्याचप्रमाणे, भिक्खून्नों, जगात बलीबद्दासंसारखे हे चार प्रकारचे पुद्गल विद्यमान आहेत.' अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Kesisutta केसिसुत्त Pu – kesivagge [Pg.82] pana āvuso paṭhamaṃ kesisuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पु – आवुसो, केसिवग्गात पहिले केसिसुत्त भगवंतांनी कोणाला उद्देशून, कोणत्या प्रसंगी आणि कसे सांगितले आहे? Vi – kesiṃ bhante assadammasārathiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Kesi bhante assadammasārathi bhagavantaṃ etadavoca ‘‘bhagavā pana bhante anuttaro purisadammasārathi, kathaṃ pana bhante bhagavā purisadammaṃ vinetī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘ahaṃ kho kesi purisadammaṃ saṇhenapi vinemi, pharusenapi vinemi, saṇhapharusenapi vinemi. Tatridaṃ kesi saṇhasmiṃ – iti kāyasucaritaṃ iti kāyasucaritassa vipāko, iti vacīsucaritaṃ iti vacīsucaritassa [Pg.83] vipāko, iti manosucaritaṃ iti manosucaritassa vipāko, iti devā iti manussā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, घोड्यांना वश करणाऱ्या केसी नामक सारथ्याला उद्देशून सांगितले आहे. भन्ते, घोड्यांना वश करणाऱ्या केसी सारथ्याने भगवंतांना असे विचारले, 'भन्ते, आपण तर सर्वश्रेष्ठ पुरुषदम्यसारथी आहात, मग भन्ते, आपण मनुष्याला कसे वश करता?' भन्ते, त्या प्रसंगी भगवंतांनी सांगितले, 'केसी, मी मनुष्याला सौम्यतेनेही वश करतो, कठोरतेनेही वश करतो, आणि सौम्य व कठोर अशा दोन्ही मार्गांनी वश करतो. केसी, त्यातील सौम्य मार्ग हा आहे – हे कायिक सुचरित आहे, हा कायिक सुचरिताचा विपाक (परिणाम) आहे; हे वाचिक सुचरित आहे, हा वाचिक सुचरिताचा विपाक आहे; हे मानसिक सुचरित आहे, हा मानसिक सुचरिताचा विपाक आहे; हे देव आहेत, हे मनुष्य आहेत.' अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. ‘‘Tvaṃ khosi kesi paññāto assadammasārathīti, kathaṃ pana tvaṃ kesi assadammasārathi’’ – 'केसी, तू घोड्यांना वश करणारा एक प्रसिद्ध सारथी म्हणून ओळखला जातोस, मग केसी, तू घोड्यांना कसा वश करतोस?' – ‘‘Ahaṃ kho bhante assadammaṃ saṇhenapi vinemi, pharusenapi vinemi, saṇhapharusenapi vinemi’’ – 'भन्ते, मी घोड्याला सौम्यतेनेही वश करतो, कठोरतेनेही वश करतो, आणि सौम्य व कठोर अशा दोन्ही मार्गांनी वश करतो.' – ‘‘Sace [Pg.84] te kesi assadammo saṇhena vinayaṃ na upeti, pharusena vinayaṃ na upeti, saṇhapharusena vinayaṃ na upeti, kinti naṃ karosi’’ – 'केसी, जर तुझा घोडा सौम्यतेने वश होत नसेल, कठोरतेने वश होत नसेल, आणि सौम्य व कठोर अशा दोन्ही मार्गांनी वश होत नसेल, तर तू त्याचे काय करतोस?' – ‘‘Bhagavā pana bhante anuttaro purisadammasārathi, kathaṃ pana bhante bhagavā purisadammaṃ vineti’’ – 'परंतु भन्ते, आपण तर सर्वश्रेष्ठ पुरुषदम्यसारथी आहात, मग भन्ते, आपण मनुष्याला कसे वश करता?' – Na 0.0087 kho bhante bhagavato pāṇātipāto kappati, atha ca pana bhagavā evamāha ‘‘hanāmi naṃ kesī’’ti. भन्ते, भगवंतांसाठी प्राणातिपात (हिंसा) करणे योग्य नाही, तरीही भगवंत असे म्हणतात की, 'केसी, मी त्याला मारून टाकतो.' Attānuvādasutta अत्तानुवादसुत्त Pu – bhayavagge [Pg.89] pana āvuso paṭhamaṃ attānuvādasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आवुसो, भयवग्गात पहिले अत्तानुवादसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – bhayavagge bhante paṭhamaṃ attānuvādasuttaṃ ‘‘cattārimāni bhikkhave bhayāni. Katamāni cattāri, attānuvādabhayaṃ parānuvādabhayaṃ daṇḍabhayaṃ duggatibhaya’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, भयवर्गातील पहिले 'अत्तानुवादसुत्त' (आत्म-अपवाद सूत्र) – “भिक्खूहो, ही चार भये आहेत. कोणती चार? अत्तानुवादभय (स्वतःकडून दोषारोप होण्याचे भय), परानुवादभय (इतरांकडून दोषारोप होण्याचे भय), दण्डभय (शिक्षेचे भय) आणि दुग्गतिभय (दुर्गतीचे भय)” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे। Dhammakathikasutta धम्मकथिकसुत्त Pu – idāni [Pg.92] āvuso bahujanassa sutavuḍḍhiyā saṃgītā aṅguttaranikāyatopi kānici suttāni uddharitvā paṭipucchissāmi, saṃgīte āvuso aṅguttaranikāye catukkanipāte puggalavagge navamaṃ dhammakathikasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, आता बहुजनांच्या ज्ञानवृद्धीसाठी संगीती केलेल्या अंगुत्तरनिकायातूनही काही सुत्ते उद्धृत करून मी विचारतो. आवुसो, संगीती केलेल्या अंगुत्तरनिकायाच्या चतुक्कनिपातातील पुग्गलवर्गातील नववे 'धम्मकथिकसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – puggalavagge bhante navamaṃ dhammakathikasuttaṃ ‘‘cattārome bhikkhave dhammakathikā. Katame cattāro, idha bhikkhave ekacco dhammakathiko appañca bhāsati asahitañca, parisā cassa na kusalā hoti sahitāsahitassa. Evarūpo bhikkhave dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, पुग्गलवर्गातील नववे 'धम्मकथिकसुत्त' – “भिक्खूहो, हे चार धम्मकथिक आहेत. कोणते चार? भिक्खूहो, येथे एखादा धम्मकथिक अल्प बोलतो आणि असंहित (असंगत) बोलतो, आणि त्याची परिषद (श्रोते) देखील काय सुसंगत आहे आणि काय विसंगत आहे हे जाणण्यात कुशल नसते. भिक्खूहो, अशा प्रकारचा धम्मकथिक अशा प्रकारच्या परिषदेमध्ये 'धम्मकथिक' म्हणूनच गणला जातो” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे। Rogasutta रोगसुत्त Pu – indriyavagge [Pg.95] pana āvuso sattamaṃ rogasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – पण आवुसो, इंद्रियवर्गातील सातवे 'रोगसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – sattamaṃ bhante rogasuttaṃ ‘‘dveme bhikkhave rogā. Katame dve, kāyiko ca rogo, cetasiko ca rogo. Dissanti bhikkhave sattā kāyikena rogena ekampi vassaṃ ārogyaṃ paṭijānamānā dvepi vassāni tīṇipi vassāni cattāripi vassāni pañcapi vassāni dasapi vassāni vīsampi vassāni tiṃsampi vassāni cattārīsampi vassāni paññāsampi vassāni ārogyaṃ paṭijānamānā vassasatampi bhiyyopi ārogyaṃ paṭijānamānā. Te bhikkhave sattā sudullabhā lokasmiṃ, ye cetasikena rogena muhuttampi ārogyaṃ paṭijānanti aññatra khīṇāsavehī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, सातवे 'रोगसुत्त' – “भिक्खूहो, हे दोन रोग आहेत. कोणते दोन? कायिक (शारीरिक) रोग आणि चेतसिक (मानसिक) रोग. भिक्खूहो, असे प्राणी आढळतात जे शारीरिक रोगापासून एक वर्ष, दोन वर्षे, तीन वर्षे, चार वर्षे, पाच वर्षे, दहा वर्षे, वीस वर्षे, तीस वर्षे, चाळीस वर्षे, पन्नास वर्षे, शंभर वर्षे किंवा त्याहूनही अधिक काळ निरोगी असल्याचा दावा करतात. परंतु भिक्खूहो, या जगात ते प्राणी अत्यंत दुर्मिळ आहेत, जे क्षीणासवांना (अर्हतांना) वगळता, मानसिक रोगापासून अगदी एका क्षणासाठीही निरोगी असल्याचा दावा करू शकतात” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे। Cattārome 0.0096 bhikkhave pabbajitassa rogā. भिक्खूहो, प्रव्रजिताचे हे चार रोग आहेत। Yuganaddhasutta युगनद्धसुत्त Pu – paṭipadāvagge [Pg.98] āvuso dasamaṃ yuganaddhasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kena kathañca bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, प्रतिपदावर्गातील दहावे 'युगनद्धसुत्त' कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणी आणि कसे सांगितले आहे? Vi – kosambiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘yo hi koci āvuso bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṃ byākaroti, sabbo so catūhi maggehi etesaṃ vā aññatarenā’’ti evamādinā bhante āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, कोसंबी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून – “आवुसो, जो कोणी भिक्खू किंवा भिक्खुणी माझ्या सन्निध अर्हतपदाची प्राप्ती झाल्याचे घोषित करतो, तो सर्व या चार मार्गांपैकी किंवा त्यांच्यातील एका मार्गानेच करतो” अशा प्रकारे, भन्ते, धम्मभांडागारिक आयुष्यमान आनंद थेरांनी सांगितले आहे। Pāṭibhogasutta पाटिभोगसुत्त Pu – brāhmaṇavagge [Pg.101] pana āvuso dutiyaṃ pāṭibhogasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – पण आवुसो, ब्राह्मणवर्गातील दुसरे 'पाटिभोगसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – brāhmaṇavagge bhante dutiyaṃ pāṭibhogasuttaṃ ‘‘catunnaṃ bhikkhave dhammānaṃ natthi koci pāṭibhogo samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmi’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, ब्राह्मणवर्गातील दुसरे 'पाटिभोगसुत्त' – “भिक्खूहो, चार गोष्टींसाठी या जगात कोणीही जामीनदार (प्रतिभू) होऊ शकत नाही – मग तो श्रमण असो, ब्राह्मण असो, देव असो, मार असो, ब्रह्मा असो किंवा जगातील इतर कोणीही असो” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे। Sutasutta सुतसुत्त Pu – tattheva [Pg.103] āvuso tatiyaṃ sutasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, तेथेच तिसरे 'सुतसुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या प्रसंगी आणि कसे सांगितले आहे? Vi – rājagahe bhante vassakāraṃ brāhmaṇaṃ magadhamahāmattaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Vassakāro bhante brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ahañhi bho gotama evaṃvādī evaṃdiṭṭhi yo koci diṭṭhaṃ bhāsati ‘evaṃ me diṭṭha’nti, natthi tato doso. Yo koci sutaṃ bhāsati ‘evaṃ me suta’nti, natthi tato doso’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘nāhaṃ brāhmaṇa sabbaṃ diṭṭhaṃ ‘bhāsitabba’nti vadāmi, na panāhaṃ brāhmaṇa sabbaṃ diṭṭhaṃ ‘na bhāsitabba’nti vadāmi, nāhaṃ brāhmaṇa sabbaṃ sutaṃ ‘bhāsitabba’nti vadāmi, na panāhaṃ brāhmaṇa sabbaṃ sutaṃ ‘na bhāsitabba’nti vadāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, राजगृहात मगधचा महामात्र वस्सकार ब्राह्मणाला उद्देशून सांगितले आहे. भन्ते, मगधचा महामात्र वस्सकार ब्राह्मण भगवंतांना असे म्हणाला – “हे गौतम, मी अशा मताचा आणि अशा दृष्टीचा आहे की, जो कोणी पाहिलेले सांगतो की 'मी असे पाहिले', तर त्यात काही दोष नाही. जो कोणी ऐकलेले सांगतो की 'मी असे ऐकले', तर त्यात काही दोष नाही.” भन्ते, त्या प्रसंगी – “हे ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की सर्व पाहिलेले 'सांगितलेच पाहिजे', आणि मी असेही म्हणत नाही की सर्व पाहिलेले 'सांगितले नाही पाहिजे'. हे ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की सर्व ऐकलेले 'सांगितलेच पाहिजे', आणि मी असेही म्हणत नाही की सर्व ऐकलेले 'सांगितले नाही पाहिजे'” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे। Abhayasutta अभयसुत्त Pu – aṅguttaranikāye [Pg.106] āvuso catukkanipāte brāhmaṇavagge catutthaṃ abhayasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, अंगुत्तरनिकायाच्या चतुक्कनिपातातील ब्राह्मणवर्गातील चौथे 'अभयसुत्त' भगवंतांनी कोणाला उद्देशून, कोणत्या प्रसंगी आणि कसे सांगितले आहे? Vi – brāhmaṇavagge bhante catutthaṃ abhayasuttaṃ jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Jāṇussoṇi bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘natthi yo maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṃ āpajjati maraṇassā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘atthi brāhmaṇa maraṇadhammo samāno bhāyati, santāsaṃ āpajjati maraṇassa. Atthi pana brāhmaṇa maraṇadhammo samāno na bhāyati, na santāsaṃ āpajjati maraṇassā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, ब्राह्मणवर्गातील चौथे 'अभयसुत्त' जाणुस्सोणि ब्राह्मणाला उद्देशून सांगितले आहे. भन्ते, जाणुस्सोणि ब्राह्मण भगवंतांना असे म्हणाला – “असा कोणीही मरणधर्मी मनुष्य नाही जो मरणाला भीत नाही आणि मरणाचा संत्रास (भय) पावत नाही.” भन्ते, त्या प्रसंगी – “हे ब्राह्मणा, असा मरणधर्मी मनुष्य आहे जो मरणाला भितो आणि मरणाचा संत्रास पावतो. परंतु हे ब्राह्मणा, असाही मरणधर्मी मनुष्य आहे जो मरणाला भीत नाही आणि मरणाचा संत्रास पावत नाही” अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे। Sotānugatasutta सोतानुगतसुत्त Pu – mahāvagge [Pg.113] pana āvuso paṭhamaṃ sotānugatasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – पण आवुसो, महावर्गातील पहिले 'सोतानुगतसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – mahāvagge bhante paṭhamaṃ sotānugatasuttaṃ ‘‘sotānugatānaṃ bhikkhave dhammānaṃ vacasā paricitānaṃ manasānupekkhitānaṃ diṭṭhiyā suppaṭividdhānaṃ cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, महावर्गातील पहिले 'सोतानुगतसुत्त' – “भिक्खूहो, जे धम्म कानाने ऐकले गेले आहेत (श्रुत आहेत), वाणीने परिचित आहेत, मनाने अनुप्रेक्षित (चिंतन केलेले) आहेत आणि दृष्टीने सुप्रतिविद्ध (पूर्णपणे समजलेले) आहेत, त्यांच्याकडून चार आनिशंस (फायदे) अपेक्षित आहेत” अशा प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे। Ayaṃ [Pg.115] vā so dhammavinayo, yatthāhaṃ pubbe brahmacariyaṃ acariṃ. हाच तो धम्म आणि विनय आहे, जिथे मी पूर्वी ब्रह्मचर्य आचरले होते। Bhaddiyasutta भद्दियसुत्त Pu – aṅguttaranikāye [Pg.118] āvuso catukkanipāte mahāvagge tatiyaṃ bhaddiyasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, अंगुत्तरनिकायाच्या चतुक्कनिपातातील महावर्गातील तिसरे 'भद्दियसुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या प्रसंगी आणि कसे सांगितले आहे? Vi – vesāliyaṃ bhante bhaddiyaṃ licchavi ārabbha bhāsitaṃ. Bhaddiyo bhante licchavi bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sutaṃ metaṃ bhante ‘māyāvī samaṇo gotamo āvaṭṭaniṃ māyaṃ jānāti, yāya aññatitthiyānaṃ sāvake āvaṭṭetī’ti. Ye te bhante evamāhaṃsu ‘māyāvī samaṇo gotamo āvaṭṭaniṃ māyaṃ jānāti, yāya aññatitthiyānaṃ sāvake āvaṭṭetī’ti…pe… anabbhakkhātukāmā [Pg.119] hi mayaṃ bhante bhagavanta’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘etha tumhe bhaddiya mā anussavena mā paramparāya mā itikirāya mā piṭakasampadānena mā takkahetu mā nayahetu mā ākāravitakkena mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā mā bhabbarūpatāya mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe bhaddiya attanāva jāneyyātha ‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññū garahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantī’ti. Atha tumhe bhaddiya pajaheyyāthā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, वैशाली येथे भद्दिय लिच्छवीला उद्देशून हे भाषिले गेले. भन्ते, भद्दिय लिच्छवी भगवंतांना असे म्हणाला, “भन्ते, मी असे ऐकले आहे की, ‘श्रमण गौतम हे मायावी आहेत, ते वशीकरण करणारी माया जाणतात, ज्याद्वारे ते अन्यतीर्थियांच्या (इतर पंथांच्या) श्रावकांना वश करतात.’ भन्ते, जे लोक असे म्हणतात की, ‘श्रमण गौतम मायावी आहेत, ते वशीकरण करणारी माया जाणतात, ज्याद्वारे ते अन्यतीर्थियांच्या श्रावकांना वश करतात’...पे... ते भगवंतांवर खोटा आळ आणू इच्छित नाहीत.” त्या बाबतीत भन्ते, भगवंतांनी असे भाषिले आहे की, “या, भद्दिय! केवळ ऐकीव गोष्टींवरून (अनुश्रवाने) जाऊ नका, परंपरेने जाऊ नका, ‘असे ऐकिवात आहे’ म्हणून जाऊ नका, पिटक-संप्रदायाने (ग्रंथप्रामाण्याने) जाऊ नका, तर्काच्या आधारे जाऊ नका, न्यायाच्या आधारे जाऊ नका, बाह्य आकाराच्या वितर्काने जाऊ नका, आपल्या मताशी जुळणारे आहे म्हणून जाऊ नका, वक्ता योग्य वाटतो म्हणून जाऊ नका किंवा ‘हा श्रमण आपला गुरू आहे’ म्हणून जाऊ नका. भद्दिय, जेव्हा तुम्ही स्वतःच जाणाल की, ‘हे धर्म अकुशल आहेत, हे धर्म सदोष आहेत, हे धर्म विद्वानांकडून निंदित आहेत, हे धर्म पूर्णपणे स्वीकारल्यास अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरतात’, तेव्हा भद्दिय, तुम्ही त्यांचा त्याग करा.” अशा प्रकारे भगवंतांनी भाषिले आहे। Pu – imissā [Pg.126] ca pana āvuso desanāya desitāya bhaddiyassa licchavissa kīdiso dhammasavanānisaṃso adhigato. Kathañca naṃ bhagavā anuyuñjitvā taṃ vacanaṃ viniveṭhesi. पु – आणि आयुष्यमान, या देशनेचा उपदेश केला असता भद्दिय लिच्छवीला धर्मश्रवणाचा कोणता लाभ (आनिसंस) प्राप्त झाला? आणि भगवंतांनी त्याला प्रश्न विचारून त्या विधानाचा कसा उलगडा केला? Vi – imissā bhante dhammadesanāya desitāya bhaddiyassa licchavissa sotāpattiphalasaṅkhāto dhammasavanānisaṃso adhigato. Api nu tāhaṃ bhaddiya evaṃ avacaṃ ‘‘ehi me tvaṃ bhaddiya sāvako hohi, ahaṃ satthā bhavissāmī’’ti evamādinā ca naṃ bhante bhagavā paṭipucchitvā anuyuñjitvā taṃ vacanaṃ viniveṭhesi. वि – भन्ते, या धर्मदेशनेचा उपदेश केला असता भद्दिय लिच्छवीला सोतापत्तिफल नावाचा धर्मश्रवणाचा लाभ प्राप्त झाला. “भद्दिय, मी तुला कधी असे म्हटले का की, ‘ये भद्दिय, तू माझा श्रावक हो, मी तुझा शास्ता होईन’?” अशा प्रकारे भन्ते, भगवंतांनी त्याला प्रतिप्रश्न विचारून आणि त्याची उलटतपासणी करून त्या विधानाचा उलगडा केला। Mallikādevīsutta मल्लिकादेवीसुत्त Pu – tattheva [Pg.129] āvuso sattamaṃ mallikādevīsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पु – आयुष्यमान, तेथेच सातवे मल्लिकादेवीसुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या बाबतीत आणि कसे भाषिले? Vi – sāvatthiyaṃ bhante mallikādeviṃ ārabbha bhāsitaṃ. Mallikā bhante devī bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho bhante hetu ko paccayo, yena midhekacco mātugāmo dubbaṇṇā ca hoti durūpā supāpikā dassanāya, daliddā ca hoti appassakā appabhogā appesakkhā ca…pe… ko pana bhante hetu ko paccayo, yena midhekacco mātugāmo abhirūpā ca hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā, aḍḍhā ca hoti mahaddhanā mahābhogā mahesakkhā cā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘idha mallike mātugāmo kodhanā hoti upāyāsabahulā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, श्रावस्ती येथे मल्लिका देवीला उद्देशून हे भाषिले गेले. भन्ते, मल्लिका देवी भगवंतांना असे म्हणाली, “भन्ते, असा कोणता हेतू आणि कोणते कारण आहे, ज्यामुळे या जगात एखादी स्त्री कुरूप, दिसायला वाईट, दर्शनास अयोग्य, दरिद्री, अल्प साधनसंपत्ती असलेली, अल्प भोग असलेली आणि अल्प प्रभाव असलेली असते? ...पे... आणि भन्ते, असा कोणता हेतू आणि कोणते कारण आहे, ज्यामुळे या जगात एखादी स्त्री अत्यंत रूपवान, दर्शनीय, प्रसन्न करणारी, परम वर्णसौंदर्याने युक्त, श्रीमंत, महाधनी, महाभोगी आणि महाप्रभावशाली असते?” त्या बाबतीत भन्ते, भगवंतांनी “मल्लिका, या जगात एखादी स्त्री क्रोधी आणि अत्यंत संतापी असते...” अशा प्रकारे भाषिले आहे। Dasakammasutta दसकम्मसुत्त Pu – aṅguttaranikāye [Pg.134] āvuso catukkanipāte sappurisavagge catutthaṃ dasakammasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आयुष्यमान, अंगुत्तरनिकाय मधील चतुक्कनिपाताच्या सप्पुरिसवर्गात चौथे दसकम्मसुत्त भगवंतांनी कसे भाषिले? Vi – sappurisavagge [Pg.135] bhante catutthaṃ dasakammasuttaṃ ‘‘asappurisañca vo bhikkhave desessāmi asappurisena asappurisatarañca sappurisañca sappurisena sappurisatarañca, taṃ suṇātha sādhukaṃ manasi karothā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, सप्पुरिसवर्गात कोणते चौथे दसकम्मसुत्त “भिक्षूंनो, मी तुम्हाला असत्पुरुष आणि असत्पुरुषापेक्षाही अधिक असत्पुरुष, तसेच सत्पुरुष आणि सत्पुरुषापेक्षाही अधिक सत्पुरुष याविषयी उपदेश करीन. ते नीट ऐका आणि मनात नीट धारण करा.” अशा प्रकारे भगवंतांनी भाषिले आहे। Parisāsutta परिसासुत्त Pu – tattheva [Pg.137] āvuso parisāvagge paṭhamaṃ parisāsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आयुष्यमान, तेथेच परिसावर्गात पहिले परिसासुत्त भगवंतांनी कसे भाषिले? Vi – parisāvagge bhante paṭhamaṃ parisāsuttaṃ ‘‘cattārome bhikkhave parisadūsanā. Katame cattāro, bhikkhu bhikkhave dussīlo pāpadhammo parisadūsano, bhikkhunī bhikkhave dussīlā pāpadhammā parisadūsanā, upāsako bhikkhave dussīlo pāpadhammo parisadūsano, upāsikā bhikkhave dussīlā pāpadhammā parisadūsanā. Ime kho bhikkhave cattāro parisadūsanā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, परिसावर्गात पहिले परिसासुत्त “भिक्षूंनो, हे चार परिषदेला दूषित करणारे आहेत. कोणते चार? भिक्षूंनो, दुःशील आणि पापी वृत्तीचा भिक्षू परिषदेला दूषित करणारा असतो; दुःशील आणि पापी वृत्तीची भिक्षुणी परिषदेला दूषित करणारी असते; दुःशील आणि पापी वृत्तीचा उपासक परिषदेला दूषित करणारा असतो; दुःशील आणि पापी वृत्तीची उपासिका परिषदेला दूषित करणारी असते. भिक्षूंनो, हे चार परिषदेला दूषित करणारे आहेत.” अशा प्रकारे भगवंतांनी भाषिले आहे। Sekhabalavagga सेखबलवग्ग Saṃkhittasutta संखित्तसुत्त Pu – pañcakanipāte [Pg.139] pana āvuso paṭhame sekhabalavagge paṭhamaṃ saṃkhittasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. पु – आयुष्यमान, पंचकनिपातातील पहिल्या सेखबलवर्गात पहिले संखित्तसुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कसे भाषिले? Vi – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘pañcimāni bhikkhave sekhabalāni. Katamāni pañca, saddhābalaṃ hirībalaṃ ottappabalaṃ vīriyabalaṃ paññābalaṃ. Imāni kho bhikkhave pañca sekhabalānī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, श्रावस्ती येथे अनेक भिक्षूंना उद्देशून “भिक्षूंनो, ही पाच शैक्षबले (सेखबले) आहेत. कोणती पाच? श्रद्धाबल, हिरीबल (लज्जाबल), ओत्तप्पबल (भयबल), वीरियबल (वीर्यबल) आणि प्रज्ञाबल. भिक्षूंनो, ही पाच शैक्षबले आहेत.” अशा प्रकारे भगवंतांनी भाषिले आहे। Dukkhasutta दुक्खसुत्त Pu – tattheva [Pg.140] āvuso tatiyaṃ dukkhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आयुष्यमान, तेथेच तिसरे दुक्खसुत्त भगवंतांनी कसे भाषिले? Vi – tatiyaṃ bhante dukkhasuttaṃ ‘‘pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme dukkhaṃ viharati savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā. Katamehi pañcahi, idha bhikkhave bhikkhu asaddho hoti ahiriko hoti, anottappī hoti, kusīto hoti, duppañño hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, तिसरे दुक्खसुत्त “भिक्षूंनो, पाच धर्मांनी युक्त असलेला भिक्षू याच जन्मात (दृष्टधर्मात) दुःख, क्लेश, संताप आणि जळजळ सहन करत जगतो आणि शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर दुर्गतीची अपेक्षा असते. कोणत्या पाच धर्मांनी? भिक्षूंनो, या जगात भिक्षू अश्रद्ध असतो, निर्लज्ज (अहिरिक) असतो, पापभीरु नसलेला (अनोत्तप्पी) असतो, आळशी (कुसीत) असतो आणि प्रज्ञाहीन (दुष्प्रज्ञ) असतो.” अशा प्रकारे भगवंतांनी भाषिले आहे। Samāpattisutta समापत्तिसुत्त Pu – tattheva [Pg.142] āvuso chaṭṭhaṃ samāpattisuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आयुष्यमान, तेथेच सहावे समापत्तिसुत्त भगवंतांनी कसे भाषिले? Vi – chaṭṭhaṃ bhante samāpattisuttaṃ ‘‘na tāva bhikkhave akusalassa samāpatti hoti, yāva saddhā paccupaṭṭhitā hoti kusalesu dhammesu. Yato ca kho bhikkhave saddhā antarahitā hoti asaddhiyaṃ pariyuṭṭhāya tiṭṭhati, atha akusalassa samāpatti hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, सहावे समापत्तिसुत्त “भिक्षूंनो, जोपर्यंत कुशल धर्मांमध्ये श्रद्धा उपस्थित असते, तोपर्यंत अकुशलाची समापत्ती (प्राप्ती) होत नाही. परंतु भिक्षूंनो, जेव्हा श्रद्धा नाहीशी होते आणि अश्रद्धा व्यापून राहते, तेव्हा अकुशलाची समापत्ती होते.” अशा प्रकारे भगवंतांनी भाषिले आहे। Kāmasutta कामसुत्त Pu – tattheva [Pg.143] āvuso sattamaṃ kāmasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आयुष्यमान, तेथेच सातवे कामसुत्त भगवंतांनी कसे भाषिले? Vi – sattamaṃ bhante kāmasuttaṃ ‘‘yebhuyyena bhikkhave sattā kāmesu laḷitā. Asitabyābhaṅgiṃ bhikkhave kulaputto ohāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti, saddhāpabbajito kulaputtoti alaṃ vacanāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, सातवे कामसुत्त “भिक्षूंनो, बहुतांश प्राणी कामांमध्ये (कामभोगांमध्ये) लळित (रमलेले) असतात. भिक्षूंनो, जो कुलपुत्र असितब्याभंगि (कावड आणि विळा) सोडून घराबाहेर पडून अनगारिक (गृहहीन) प्रव्रज्या ग्रहण करतो, तो कुलपुत्र श्रद्धेने प्रव्रजित झाला आहे, असे म्हणणे योग्य ठरेल.” अशा प्रकारे भगवंतांनी भाषिले आहे। Vimuttāyatanasutta विमुत्तायतनसुत्त Pu – aṅguttaranikāye [Pg.146] pañcakanipāte pañcaṅgikavagge chaṭṭhaṃ vimuttāyatanasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आयुष्यमान, अंगुत्तरनिकाय मधील पंचकनिपाताच्या पंचंगिकवर्गात सहावे विमुत्तायतनसुत्त भगवंतांनी कसे भाषिले? Vi – pañcaṅgikavagge bhante chaṭṭhaṃ vimuttāyatanasuttaṃ ‘‘pañcimāni bhikkhave vimuttāyatanāni, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccati, aparikkhīṇā vā āsavā parikkhayaṃ gacchanti, ananuppattaṃ vā anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, पंचंगिकवर्गात सहावे विमुत्तायतनसुत्त आहे, ज्यात भगवंतांनी म्हटले आहे: "भिक्खूंनो, ही पाच विमुक्तीची आयतने आहेत, जेथे अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करणाऱ्या भिक्खूचे विमुक्त न झालेले चित्त विमुक्त होते, किंवा नष्ट न झालेले आसव नष्ट होतात, किंवा प्राप्त न झालेले अनुत्तर योगक्षेम प्राप्त होते." अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे। Caṅkamasutta चंकमसुत्त Pu – tattheva [Pg.150] āvuso navamaṃ caṅkamasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आवुसो, तेथेच नववे चंकमसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – navamaṃ bhante caṅkamasuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave caṅkame ānisaṃsā. Katame pañca, addhānakkhamo hoti, padhānakkhamo hoti, appābādho [Pg.151] hoti, asitaṃ pītaṃ khāyitaṃ sāyitaṃ sammā pariṇāmaṃ gacchati, caṅkamādhigato samādhi ciraṭṭhitiko hoti. Ime kho bhikkhave pañca caṅkame ānisaṃsā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, नववे चंकमसुत्त आहे: "भिक्खूंनो, चंक्रमणाचे हे पाच फायदे आहेत. कोणते पाच? तो लांबचा प्रवास सहन करण्यास समर्थ होतो, तो ध्यानाचा उद्योग करण्यास समर्थ होतो, तो निरोगी असतो, खाल्लेले, पिलेले, चावलेले आणि चाखलेले अन्न नीट पचते, आणि चंक्रमण करताना प्राप्त झालेली समाधी दीर्घकाळ टिकणारी असते. भिक्खूंनो, हे चंक्रमणाचे पाच फायदे आहेत." अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी उपदेश केला आहे। Sumanasutta सुमनसुत्त Pu – sumanavagge [Pg.152] pana āvuso paṭhamaṃ sumanasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पु – आवुसो, सुमनवर्गात पहिले सुमनसुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या विषयावर आणि कसे सांगितले आहे? Vi – sāvatthiyaṃ bhante sumanaṃ rājakumāriṃ ārabbha bhāsitaṃ. Sumanā bhante rājakumārī bhagavantaṃ etadavoca ‘‘idhassu bhante bhagavato dve sāvakā samasaddhā samasīlā samapaññā eko dāyako eko adāyako. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyuṃ. Devabhūtānaṃ pana nesaṃ bhante siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yo so sumane dāyako, so amhaṃ adāyakaṃ devabhūto samāno pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena. Yo so sumane dāyako, so amhaṃ adāyakaṃ devabhūto samāno imehi pañcahi ṭhānehi adhigaṇhātī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये सुमन राजकन्येला उद्देशून सांगितले गेले आहे. भन्ते, सुमन राजकन्या भगवंतांना म्हणाली, "भन्ते, समजा भगवंतांचे दोन श्रावक आहेत, जे समान श्रद्धा, समान शील आणि समान प्रज्ञा असलेले आहेत; पण एक दाता आहे आणि दुसरा अदाता आहे. ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. परंतु, भन्ते, देव बनलेल्या त्यांच्यामध्ये काही फरक किंवा भेद असेल का?" या विषयावर, भन्ते, भगवंतांनी म्हटले: "सुमने, जो दाता आहे, तो देव झाल्यावर अदाता असलेल्या दुसऱ्या देवापेक्षा पाच गोष्टींनी श्रेष्ठ ठरतो: दिव्य आयुष्य, दिव्य वर्ण, दिव्य सुख, दिव्य यश आणि दिव्य आधिपत्य. सुमने, जो दाता आहे, तो देव झाल्यावर अदाता असलेल्यापेक्षा या पाच गोष्टींनी श्रेष्ठ ठरतो." अशा प्रकारे, भन्ते, भगवंतांनी उपदेश केला आहे। ‘‘Yathāpi [Pg.156] cando vimalo, gacchaṃ ākāsadhātuyā; Sabbe tārāgaṇe loke, ābhāya atirocati; Tatheva sīlasampanno, saddho purisapuggalo; Sabbe maccharino loke, cāgena atirocati’’– "ज्याप्रमाणे निर्मळ चंद्र आकाशात फिरताना आपल्या प्रकाशाने जगातील सर्व तारागणांना मागे टाकून चमकतो; त्याचप्रमाणे शीलसंपन्न आणि श्रद्धावान मनुष्य आपल्या त्यागाने जगातील सर्व कंजूष लोकांना मागे टाकून शोभून दिसतो।" Uggahasutta उग्गहसुत्त Pu – tattheva āvuso tatiyaṃ uggahasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पु – आवुसो, तेथेच तिसरे उग्गहसुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या विषयावर आणि कसे सांगितले आहे? Vi – tatiyaṃ bhante uggahasuttaṃ bhaddiye uggahaṃ meṇḍakanattāraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Uggaho bhante meṇḍakanattā bhagavantaṃ etadavoca ‘‘imā me bhante kumāriyo patikulāni gamissanti, ovadatu tāsaṃ bhante bhagavā, anusāsatu tāsaṃ bhante bhagavā, yaṃ tāsaṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tasmātiha kumāriyo evaṃ sikkhitabbaṃ’’ yassa vo mātāpitaro bhattuno dassanti atthakāmā hitesino anukampakā anukampaṃ upādāya, tassa bhavissāma pubbuṭṭhāyino [Pg.157] pacchānipātiniyo kiṃ kārapaṭissāviniyo manāpacāriniyo piyavādiniyo’ti. Evañhi vo kumāriyo sikkhitabba’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, तिसरे उग्गहसुत्त भद्दिय नगरात मेंडकच्या नातवाला, उग्गहला उद्देशून सांगितले गेले आहे. भन्ते, मेंडकचा नातू उग्गह भगवंतांना म्हणाला, "भन्ते, माझ्या या मुली पतीच्या घरी जाणार आहेत. भगवंतांनी त्यांना उपदेश करावा, भगवंतांनी त्यांना अनुशासने द्यावीत, जी त्यांच्यासाठी दीर्घकाळ हिताची आणि सुखाची ठरतील." या विषयावर भगवंतांनी म्हटले: "म्हणून मुलींनो, तुम्ही असे शिकले पाहिजे – ज्या पतीला तुमचे हितचिंतक, कल्याण करणारे आणि अनुकंपा बाळगणारे माता-पिता अनुकंपापूर्वक तुम्हाला सोपवतील, त्याच्यासाठी आम्ही पहाटे उठणाऱ्या, रात्री उशिरा झोपणाऱ्या, काय काम करायचे हे विचारून करणाऱ्या, मनाप्रमाणे वागणाऱ्या आणि प्रिय बोलणाऱ्या होऊ. मुलींनो, तुम्ही असेच शिकले पाहिजे." अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे। Sīhasenāpatisutta सीहसेनापतिसुत्त Pu – aṅguttaranikāye [Pg.160] āvuso pañcakanipāte sumanavagge catutthaṃ sīhasenāpatisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पु – आवुसो, अंगुत्तरनिकायच्या पंचकनिपातातील सुमनवर्गात चौथे सीहसेनापतिसुत्त भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या विषयावर आणि कसे सांगितले आहे? Vi – vesāliyaṃ bhante sīhaṃ senāpatiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Sīho bhante senāpati bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sakkā nu kho bhante sandiṭṭhikaṃ dānaphalaṃ paññāpetu’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sakkā sīha, dāyako sīha dānapati bahuno janassa piyo hoti manāpo’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, वैशालीमध्ये सिंह सेनापतीला उद्देशून सांगितले गेले आहे. भन्ते, सिंह सेनापती भगवंतांना म्हणाला, "भन्ते, दानाचे प्रत्यक्ष दिसणारे फळ स्पष्ट करून सांगता येईल का?" या विषयावर भगवंतांनी म्हटले: "शक्य आहे सिंहा, जो दाता आणि दानपती असतो, तो बहुसंख्य लोकांना प्रिय आणि आवडता असतो." अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे। Kāladānasutta कालदानसुत्त Pu – tattheva [Pg.164] āvuso chaṭṭhaṃ kāladānasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आवुसो, तेथेच सहावे कालदानसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – chaṭṭhaṃ [Pg.165] bhante kāladānasuttaṃ ‘‘pañcimāni bhikkhave kāladānāni. Katamāni pañca, āgantukassa dānaṃ deti, gamikassa dānaṃ deti, gilānassa dānaṃ deti, dubbhikkhe dānaṃ deti, yāni tāni navasassāni navaphalāni, tāni paṭhamaṃ sīlavantesu patiṭṭhāpeti. Imāni kho bhikkhave pañca kāladānānī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, सहावे कालदानसुत्त आहे: "भिक्खूंनो, ही पाच योग्य वेळची दाने आहेत. कोणती पाच? तो पाहुण्याला दान देतो, प्रवासाला जाणाऱ्याला दान देतो, आजारी माणसाला दान देतो, दुष्काळात दान देतो, आणि जे नवीन धान्य व नवीन फळे असतात, ती सर्वप्रथम शीलवंतांना अर्पण करतो. भिक्खूंनो, ही पाच कालदाने आहेत." अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे। Bhojanasutta भोजनसुत्त Pu – tattheva [Pg.166] āvuso sattamaṃ bhojanasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आवुसो, तेथेच सातवे भोजनसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – sattamaṃ bhante bhojanasuttaṃ ‘‘bhojanaṃ bhikkhave dadamāno dāyako paṭiggāhakānaṃ pañca ṭhānāni deti. Katamāni pañca, āyuṃ deti, vaṇṇaṃ deti, sukhaṃ deti, balaṃ deti, paṭibhānaṃ deti. Āyuṃ kho pana datvā āyussa bhāgī hoti dibbassa vā mānusassa vā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि – भन्ते, सातवे भोजनसुत्त आहे: "भिक्खूंनो, भोजन देणारा दाता ग्रहण करणाऱ्यांना पाच गोष्टी देतो. कोणत्या पाच? तो आयुष्य देतो, वर्ण देतो, सुख देतो, बल देतो आणि प्रतिभा देतो. आयुष्य दिल्याने तो स्वतः दिव्य किंवा मानवी आयुष्याचा वाटेकरी होतो." अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे। Puttasutta पुत्तसुत्त Pu – tattheva [Pg.167] āvuso navamaṃ puttasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु – आवुसो, तेथेच नववे पुत्तसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – navamaṃ bhante puttasuttaṃ ‘‘pañcimāni bhikkhave ṭhānāni sampassanto mābhāpitaro puttaṃ icchanti kule jāyamānaṃ. Katamāni pañca, वि – भन्ते, नववे पुत्तसुत्त आहे: "भिक्खूंनो, या पाच गोष्टींची अपेक्षा ठेवून माता-पिता आपल्या कुळात पुत्राचा जन्म व्हावा अशी इच्छा करतात. कोणत्या पाच? Bhato [Pg.168] vā no bharissati, kiccaṃ vā no karissati, kulavaṃso ciraṃ ṭhassati, dāyajjaṃ paṭipajjissatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. आम्ही त्याचे संगोपन केले आहे, तो आमचे संगोपन करेल; तो आमची कर्तव्ये पार पाडेल; आमचा कुळवंश दीर्घकाळ टिकवून ठेवेल; आणि तो वारसा स्वीकारेल." अशा प्रकारे भगवंतांनी उपदेश केला आहे। Nāradasutta नारदसुत्त Pu – muṇḍarājavagge [Pg.169] panāvuso dasamaṃ nāradasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ. पु – आवुसो, मुंडराजवर्गात दहावे नारदसुत्त कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या विषयावर, कोणी आणि कसे सांगितले आहे? Vi – pāṭaliputte bhante muṇḍaṃ rājānaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Muṇḍassa bhante rañño bhaddā devī kālaṅkatā hoti piyā manāpā. So bhaddāya deviyā kālaṅkatāya piyāya manāpāya neva nhāyati na vilimpati na bhattaṃ bhuñjati, na kammantaṃ payojeti, rattindivaṃ bhaddāya deviyā sarīre ajjhomucchito. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘pañcimāni mahārāja alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti evamādinā bhante āyasmatā nāradattherena rañño pasenadissa kosalassa bhagavatā desitaniyāmena desitaṃ. वि - भन्ते, पाटलिपुत्र येथे मुण्ड राजाला उद्देशून हे सांगितले गेले आहे. मुण्ड राजाची प्रिय व मनाजोगती भद्रा देवी (राणी) कालवश झाली होती. भद्रा देवी कालवश झाल्यामुळे, तो तिच्यावर अत्यंत आसक्त होऊन, न स्नान करत असे, न सुगंधी द्रव्ये लावत असे, न जेवण करत असे, न कोणतेही काम करत असे, आणि रात्रंदिवस भद्रा देवीच्या शरीराजवळच मूर्च्छित पडलेला असे. भन्ते, त्या प्रसंगी आयुष्यमान नारद थेरांनी कोसलचा राजा पसेनदी याला भगवंतांनी ज्या पद्धतीने उपदेश केला होता, त्याच पद्धतीने 'महाराज, श्रमण, ब्राह्मण, देव, मार, ब्रह्मा किंवा जगातील कोणाकडूनही न मिळवता येण्याजोग्या या पाच गोष्टी आहेत' इत्यादी प्रकारे उपदेश केला. Ko [Pg.175] nāmo ayaṃ bhante dhammapariyāyo. भन्ते, या धम्मपर्यायाचे नाव काय आहे? Taggha bhante sokasallaharaṇo. वि - भन्ते, खरोखरच हा 'शोकशल्यहरण' (शोकाचे शल्य दूर करणारा) आहे. Samayasutta समयसुत्त Pu – aṅguttaranikāye [Pg.176] āvuso pañcakanipāte nīvaraṇavagge catutthaṃ samayasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु - आवुसो, अंगुत्तरनिकायच्या पंचकनिपातातील नीवरणवर्गामध्ये चौथे 'समयसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – nīvaraṇavagge bhante catutthaṃ samayasuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave asamayā padhānāya. Katame pañca, idha bhikkhave bhikkhu jiṇṇo hoti jarāyābhibhūto. Ayaṃ bhikkhave paṭhamo asamayo padhānāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि - भन्ते, नीवरणवर्गातील चौथे समयसुत्त भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, प्रधानाचा (साधनेचा) काळ नसलेले हे पाच असमय (अयोग्य काळ) आहेत. कोणते पाच? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू वृद्ध होतो, जरेने ग्रस्त होतो. भिक्खूंनो, साधनेसाठी हा पहिला असमय आहे' इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Ṭhānasutta ठाणसुत्त Pu – tattheva [Pg.180] āvuso sattamaṃ ṭhānasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु - आवुसो, तेथेच सातवे 'ठाणसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – sattamaṃ bhante ṭhānasuttaṃ ‘‘pañcimāni bhikkhave ṭhānāni abhiṇhaṃ paccavekkhitabbāni itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā. Katamāni pañca, jarādhammomhi jaraṃ anatītoti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि - भन्ते, सातवे ठाणसुत्त भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, स्त्री असो वा पुरुष, गृहस्थ असो वा प्रव्रजित, या पाच गोष्टींचे वारंवार प्रत्यवेक्षण (चिंतन) केले पाहिजे. कोणत्या पाच? मी जराधर्मी (वृद्ध होण्याच्या स्वभावाचा) आहे, मी जरेला ओलांडू शकत नाही, याचे स्त्री असो वा पुरुष, गृहस्थ असो वा प्रव्रजित, यांनी वारंवार प्रत्यवेक्षण केले पाहिजे' इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Dhammavihārīsutta धम्मविहारीसुत्त Pu – yodhājīvavagge [Pg.185] panāvuso tatiyaṃ dhammavihārisuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु - आवुसो, योधाजीववर्गामध्ये तिसरे 'धम्मविहारीसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – yodhājīvavagge bhante tatiyaṃ dhammavihārisuttaṃ ‘‘idha bhikkhu bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ dutivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ, so tāya dhammapariyattiyā divasaṃ atināmeti, riñcati paṭisallānaṃ, nānuyuñjati ajjhattaṃ cetosamathaṃ. Ayaṃ vuccati bhikkhu bhikkhu pariyattibahulo no dhammavihārī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. वि - भन्ते, योधाजीववर्गातील तिसरे धम्मविहारीसुत्त भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू धम्माचे अध्ययन करतो - सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवुत्तक, जातक, अब्भुतधम्म, वेदल्ल. तो त्या धम्मपरियत्तीमध्ये संपूर्ण दिवस घालवतो, प्रतिसल्लानाचा (एकांतात ध्यान करण्याचा) त्याग करतो, आणि आध्यात्मिक चेतोसमथाचा (चित्ताच्या शांततेचा) अभ्यास करत नाही. भन्ते, या भिक्खूला परियत्तिबहुलो (धम्मशिक्षणात रमणारा) म्हटले जाते, धम्मविहारी (धम्मात विहार करणारा) नाही' इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Dhammavihārī dhammavihārīti bhante vuccati, kittāvatā nu kho bhante bhikkhu dhammavihārī hoti. भन्ते, 'धम्मविहारी, धम्मविहारी' असे म्हटले जाते. तर भन्ते, किती प्रमाणात (कशा प्रकारे) भिक्खू धम्मविहारी होतो? Dutiyaanāgatabhayasutta दुतियअनागतभयसुत्त Pu – aṅguttaranikāye [Pg.188] āvuso pañcakanipāte yodhājīvavagge aṭṭhamaṃ dutiyaanāgatabhayasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु - आवुसो, अंगुत्तरनिकायच्या पंचकनिपातातील योधाजीववर्गामध्ये आठवे 'दुतियअनागतभयसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – yodhājīvavagge bhante aṭṭhamaṃ dutiyaanāgatabhayasuttaṃ ‘‘pañcimāni bhikkhave anāgatabhayāni sampassamānena alameva bhikkhunā appamattena ātāpinā pahitattena viharituṃ appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि - भन्ते, योधाजीववर्गातील आठवे दुतियअनागतभयसुत्त भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, या पाच अनागत भयांचा (भविष्यातील संकटांचा) विचार करून, भिक्खूने अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करणे योग्य आहे, जेणेकरून जे प्राप्त झाले नाही ते प्राप्त व्हावे, जे अधिगत झाले नाही ते अधिगत व्हावे, आणि ज्याचा साक्षात्कार झाला नाही त्याचा साक्षात्कार व्हावा' इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Tatiyaanāgatabhayasutta ततियअनागतभयसुत्त Pu – tattheva [Pg.193] āvuso navamaṃ tatiyaanāgatabhayasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु - आवुसो, तेथेच नववे 'ततियअनागतभयसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva bhante navamaṃ katiyaanāgatabhayasuttaṃ ‘‘pañcimāni bhikkhave anāgatabhayāni etarahi asamuppannāni āyatiṃ samuppajjissanti, tāni vo paṭibujjhitabbāni, paṭibujjhitvā ca tesaṃ pahānāya vāyamitabbaṃ. Katamāni pañca, bhavissanti bhikkhave bhikkhū anāgatamaddhānaṃ abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि - भन्ते, तेथेच नववे ततियअनागतभयसुत्त भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, ही पाच अनागत भये सध्या उत्पन्न झालेली नाहीत, पण भविष्यात उत्पन्न होतील. ती तुम्ही ओळखली पाहिजेत आणि ती ओळखल्यानंतर त्यांच्या प्रहाणासाठी (नष्ट करण्यासाठी) प्रयत्न केला पाहिजे. कोणती पाच? भिक्खूंनो, भविष्यात असे भिक्खू होतील जे अभावितकाय (कायाची भावना न केलेले), अभावितशील (शीलाची भावना न केलेले), अभावितचित्त (चित्ताची भावना न केलेले) आणि अभावितप्रज्ञ (प्रज्ञेची भावना न केलेले) असतील' इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Catutthaanāgatabhayasutta चतुत्थअनागतभयसुत्त Pu – aṅguttaranikāye [Pg.199] āvuso pañcakanipāte yodhājīvavagge dasamaṃ catutthaanāgatabhayasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु - आवुसो, अंगुत्तरनिकायच्या पंचकनिपातातील योधाजीववर्गामध्ये दहावे 'चतुत्थअनागतभयसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – yodhājīvavagge bhante dasamaṃ catutthaanāgatabhayasuttaṃ ‘‘pañcimāni bhikkhave anāgatabhayāni etarahi asamuppannāni āyatiṃ samuppajjissanti, tāni vo paṭibujjhitabbāni, paṭibujjhitvā ca tesaṃ pahānāya vāyamitabba’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि - भन्ते, योधाजीववर्गातील दहावे चतुत्थअनागतभयसुत्त भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, ही पाच अनागत भये सध्या उत्पन्न झालेली नाहीत, पण भविष्यात उत्पन्न होतील. ती तुम्ही ओळखली पाहिजेत आणि ती ओळखल्यानंतर त्यांच्या प्रहाणासाठी प्रयत्न केला पाहिजे' इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Kakudhavagga ककुधवर्ग Sīhasutta सीहसुत्त Pu – kakudhavagge [Pg.202] āvuso navamaṃ sīhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु - आवुसो, ककुधवर्गामध्ये नववे 'सीहसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – kakudhavagge bhante navamaṃ sīhasuttaṃ ‘‘sīho bhikkhave migarājā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhamati, āsayā nikkhamitvā vijambhati, vijambhitvā samantā catuddisaṃ anuviloketi, samantā catuddisaṃ anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि - भन्ते, ककुधवर्गातील नववे सीहसुत्त भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, मृगराज सिंह संध्याकाळच्या वेळी आपल्या गुहेतून बाहेर पडतो. गुहेतून बाहेर पडून तो जांभई देतो (अंग ताणतो). अंग ताणून तो चारी दिशांना पाहतो. चारी दिशांना पाहून तो तीन वेळा सिंहगर्जना करतो' इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Andhakavindavagga अंधकविन्दवर्ग Kulūpakasutta कुलूपकसुत्त Pu – andhakavindavagge [Pg.204] pana āvuso ‘‘paṭhamaṃ kulūpakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु - आवुसो, अंधकविन्दवर्गामध्ये पहिले 'कुलूपकसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – andhakavindavagge bhante paṭhamaṃ kulūpakasuttaṃ ‘‘pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato kulūpako bhikkhu kulesu appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo cā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ. वि - भन्ते, अंधकविन्दवर्गातील पहिले कुलूपकसुत्त भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खूंनो, पाच गुणांनी युक्त असलेला कुलूपक (कुलांमध्ये जाणारा-येणारा) भिक्खू कुलांमध्ये (कुटुंबांमध्ये) अप्रिय, अमनावता, आदर नसलेला आणि अभावनिय (अनादरणीय) होतो' इत्यादी प्रकारे भन्ते, भगवंतांनी सांगितले आहे. Andhakavindasutta अंधकविन्दसुत्त Pu – tattheva [Pg.206] āvuso catutthaṃ andhakavindasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. पु - आवुसो, तेथेच चौथे 'अंधकविन्दसुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कसे सांगितले आहे? Vi – magadhesu bhante andhakavinde āyasmantaṃ ānandaṃ ārabbha ‘‘ye te ānanda bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ, te vo ānanda bhikkhū pañcasu dhammesu samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि - भन्ते, मगध देशातील अंधकविन्द येथे आयुष्यमान आनंदांना उद्देशून भगवंतांनी सांगितले: 'आनंदा, जे भिक्खू नवीन आहेत, ज्यांनी नुकतीच प्रव्रज्या घेतली आहे, जे या धम्म-विनयात नवीनच आले आहेत, त्यांना तुम्ही पाच गोष्टींमध्ये समादपित (प्रवृत्त) केले पाहिजे, प्रस्थापित केले पाहिजे आणि दृढ केले पाहिजे' इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Gilānavagga गिलाणवर्ग Satisūpaṭṭhitasutta सतिसूपट्ठितसुत्त Pu – aṅguttaranikāye [Pg.208] āvuso pañcakanipāte gilānavagge dutiyaṃ satisūpaṭṭhitasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु - आवुसो, अंगुत्तरनिकायच्या पंचकनिपातातील गिलाणवर्गामध्ये दुसरे 'सतिसूपट्ठितसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – gilānavagge bhante dutiyaṃ satisūpaṭṭhitasuttaṃ ‘‘yo hi koci bhikkhave bhikkhu vā bhikkhunī vā pañca dhamme bhāveti, pañca dhamme bahulīkaroti, tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ ‘diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’. Katame pañca, idha bhikkhave bhikkhuno ajjhattaññeva satisūpaṭṭhitā hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, गिलाणवर्गातील दुसरे 'सतिसूपट्ठितसुत्त' (स्मृतिप्रस्थान सूत्र) – “हे भिक्खूंनो, जो कोणी भिक्खू किंवा भिक्खुणी पाच धर्मांची भावना करतो, पाच धर्मांचा बहुलीकार करतो, त्याला दोन फळांपैकी एका फळाची अपेक्षा असते – 'याच जन्मात अर्हतपद (ज्ञान), किंवा उपाधि (आसक्ती) शिल्लक राहिल्यास अनागामी पद'. ते पाच कोणते? हे भिक्खूंनो, येथे भिक्खूची स्वतःच्या आतच (अध्यात्मिक पातळीवरच) स्मृति उत्तम प्रकारे प्रस्थापित झालेली असते” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Upaṭṭhākasutta उपट्ठाकसुत्त Pu – tattheva [Pg.209] āvuso tatiyaṃ upaṭṭhākasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, तेथेच तिसरे 'उपट्ठाकसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tatiyaṃ [Pg.210] bhante upaṭṭhākasuttaṃ ‘‘pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato gilāno dūpaṭṭhāko hoti. Katamehi pañcahi, asappāyakārī hoti, sappāye mattaṃ na jānāti, bhesajjaṃ nappaṭisevitā hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, तिसरे 'उपट्ठाकसुत्त' – “हे भिक्खूंनो, पाच गुणांनी युक्त असलेला आजारी माणूस (रुग्ण) सेवा करण्यास कठीण असतो. कोणत्या पाच गुणांनी? तो अहितकारक गोष्टी करतो, हितकारक गोष्टींचे प्रमाण जाणत नाही, औषध घेत नाही...” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Anāyussāsutta अनायुस्ससुत्त Pu – tattheva [Pg.212] āvuso pañcamaṃ anāyussāsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, तेथेच पाचवे 'अनायुस्ससुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – pañcamaṃ bhante anāyussāsuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave dhammā anāyussā. Katame pañca, asappāyakārī hoti, sappāye mattaṃ na jānāti, apariṇatabhojī ca hoti, akālacārī ca hoti, abrahmacārī ca. Ime kho bhikkhave pañca dhammā anāyussā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, पाचवे 'अनायुस्ससुत्त' – “हे भिक्खूंनो, हे पाच धर्म आयुष्य कमी करणारे आहेत. कोणते पाच? तो अहितकारक गोष्टी करतो, हितकारक गोष्टींचे प्रमाण जाणत नाही, न पचणारे अन्न खातो, अवेळी फिरतो आणि अब्रह्मचर्य पाळतो. हेच, हे भिक्खूंनो, पाच धर्म आयुष्य कमी करणारे आहेत” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Samaṇasukhasutta समणसुखसुत्त Pu – tattheva [Pg.213] āvuso aṭṭhamaṃ samaṇasukhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, तेथेच आठवे 'समणसुखसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – aṭṭhamaṃ bhante samaṇasukhasuttaṃ ‘‘pañcimāni bhikkhave samaṇadukkhāni. Katamāni pañca, idha bhikkhave bhikkhu asantuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, asantuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, asantuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, asantuṭṭho hoti itarītarena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena, anabhirato ca brahmacariyaṃ carati. Imāni kho bhikkhave pañca samaṇadukkhānī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, आठवे 'समणसुखसुत्त' – “हे भिक्खूंनो, ही पाच श्रमणांची दुःखे आहेत. कोणती पाच? येथे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू मिळेल त्या चीवराने असंतुष्ट असतो, मिळेल त्या पिंडपाताने (भिक्षेने) असंतुष्ट असतो, मिळेल त्या सेनासनाने (राहण्याच्या जागेने) असंतुष्ट असतो, मिळेल त्या औषध-पाण्याने असंतुष्ट असतो आणि नाखुशीने ब्रह्मचर्याचे आचरण करतो. हेच, हे भिक्खूंनो, पाच श्रमणांची दुःखे आहेत” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Byasanasutta ब्यसनसुत्त Pu – tattheva [Pg.215] āvuso dasamaṃ byasanasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, तेथेच दहावे 'ब्यसनसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – dasamaṃ bhante byasanasuttaṃ ‘‘pañcimāni bhikkhave byasanāni. Katamāni pañca, ñātibyasanaṃ bhogabyasanaṃ rogabyasanaṃ sīlabyasanaṃ diṭṭhibyasana’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, दहावे 'ब्यसनसुत्त' – “हे भिक्खूंनो, ही पाच व्यसने (हानी) आहेत. कोणती पाच? नातेवाईकांची हानी (ज्ञातिव्यसन), संपत्तीची हानी (भोगव्यसन), रोगाची विपत्ती (रोगव्यसन), शीलभ्रष्टता (शीलव्यसन) आणि चुकीची दृष्टी (दृष्टिव्यसन)” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Rājavagga राजवग्ग Patthanāsutta पत्थनासुत्त Pu – rājavagge [Pg.217] pana āvuso chaṭṭhaṃ patthanāsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, राजवग्गामध्ये सहावे 'पत्थनासुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – rājavagge bhante chaṭṭhaṃ patthanāsuttaṃ ‘‘pañcahi bhikkhave aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto oparajjaṃ patthetī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, राजवग्गातील सहावे 'पत्थनासुत्त' – “हे भिक्खूंनो, पाच अंगांनी (गुणांनी) युक्त असलेला, अभिषिक्त क्षत्रिय राजाचा ज्येष्ठ पुत्र उपराजपदाची (युवराजपदाची) इच्छा करतो” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Sappurisadānasutta सप्पुरिसदानसुत्त Pu – tikaṇḍakīvagge [Pg.221] āvuso aṭṭhamaṃ sappurisadānasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, तिकण्डकीवग्गामध्ये आठवे 'सप्पुरिसदानसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tikaṇḍakīvagge bhante aṭṭhamaṃ sappurisadānasuttaṃ ‘‘pañcimāni bhikkhave sappurisadānāni. Katamāni pañca, saddhāya dānaṃ deti, sakkaccaṃ dānaṃ deti, kālena dānaṃ deti, anuggahitacitto dānaṃ deti, attānañca parañca anupahacca dānaṃ detī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, तिकण्डकीवग्गातील आठवे 'सप्पुरिसदानसुत्त' – “हे भिक्खूंनो, ही पाच सत्पुरुषांची दाने आहेत. कोणती पाच? तो श्रद्धेने दान देतो, आदराने (सत्कारपूर्वक) दान देतो, योग्य वेळी दान देतो, आसक्तीरहित चित्ताने दान देतो आणि स्वतःला व इतरांना इजा न पोहोचवता दान देतो” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Saddhammavagga सद्धम्मवग्ग Paṭhamasammattaniyāmasutta पठमसम्मत्तनियामसुत्त Pu – saddhammavagge [Pg.224] pana āvuso paṭhamaṃ sammattaniyāmasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, सद्धम्मवग्गामध्ये पहिले 'पठमसम्मत्तनियामसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – saddhammavagge bhante paṭhamaṃ sammattaniyāmasuttaṃ ‘‘pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato sunakkhopi saddhammaṃ abhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ. Katamehi pañcahi, kathaṃ paribhoti, kathikaṃ paribhoti, attānaṃ paribhotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, सद्धम्मवग्गातील पहिले 'पठमसम्मत्तनियामसुत्त' – “हे भिक्खूंनो, पाच धर्मांनी युक्त असलेला मनुष्य ऐकत असूनही सद्धर्माच्या नियमात, कुशल धर्मांमधील सम्यक्त्वतेमध्ये प्रवेश करण्यास असमर्थ असतो. कोणत्या पाच गुणांनी? तो कथेचा (प्रवचनाचा) तिरस्कार करतो, प्रवचनकाराचा तिरस्कार करतो, स्वतःचा तिरस्कार करतो...” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Paṭhamasaddhammasammosasutta पठमसद्धम्मसम्मोससुत्त Pu – tattheva [Pg.226] āvuso catutthaṃ paṭhamasaddhammasammosasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, तेथेच चौथे 'पठमसद्धम्मसम्मोससुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva bhante catutthaṃ paṭhamasaddhammasammosasuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattanti. Katame pañca, idha bhikkhave bhikkhū na sakkaccaṃ dhammaṃ suṇanti, na sakkaccaṃ dhammaṃ pariyāpuṇanti, na sakkaccaṃ dhammaṃ dhārenti, na sakkaccaṃ dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhanti, na sakkaccaṃ atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ paṭipajjanti. Ime kho bhikkhave pañca dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattantī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, तेथेच चौथे 'पठमसद्धम्मसम्मोससुत्त' – “हे भिक्खूंनो, हे पाच धर्म सद्धर्माच्या नाशास (संमोषास) आणि अंतर्धानास कारणीभूत ठरतात. कोणते पाच? येथे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू आदराने धर्म ऐकत नाहीत, आदराने धर्माचा अभ्यास करत नाहीत, आदराने धर्म धारण करत नाहीत, आदराने धारण केलेल्या धर्मांच्या अर्थाची परीक्षा करत नाहीत, आदराने अर्थ समजून घेऊन आणि धर्म समजून घेऊन धर्मानुसार आचरण करत नाहीत. हेच, हे भिक्खूंनो, पाच धर्म सद्धर्माच्या नाशास आणि अंतर्धानास कारणीभूत ठरतात” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Dutiyasaddhammasammosasutta दुतियसद्धम्मसम्मोससुत्त Pu – tattheva [Pg.228] āvuso pañcamaṃ dutiyasaddhammasammosasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, तेथेच पाचवे 'दुतियसद्धम्मसम्मोससुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva bhante pañcamaṃ dutiyasaddhammasammosasuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattanti. Katame pañca, idha bhikkhave bhikkhū dhammaṃ na pariyāpuṇanti suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. Ayaṃ bhikkhave paṭhamo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, तेथेच पाचवे 'दुतियसद्धम्मसम्मोससुत्त' – “हे भिक्खूंनो, हे पाच धर्म सद्धर्माच्या नाशास आणि अंतर्धानास कारणीभूत ठरतात. कोणते पाच? येथे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू धर्माचा अभ्यास करत नाहीत – सुत्त, गेय्य, वेय्याकरण, गाथा, उदान, इतिवृत्तक, जातक, अब्भुतधम्म आणि वेदल्ल. हे भिक्खूंनो, हा पहिला धर्म सद्धर्माच्या नाशास आणि अंतर्धानास कारणीभूत ठरतो” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Tatiyasaddhammasammosasutta ततियसद्धम्मसम्मोससुत्त Pu – tattheva [Pg.231] āvuso chaṭṭhaṃ tatiyasaddhammasammosasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – आवुसो, तेथेच सहावे 'ततियसद्धम्मसम्मोससुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva bhante chaṭṭhaṃ tatiyasaddhammasammosasuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattanti. Katame pañca, idha bhikkhave bhikkhū duggahitaṃ suttantaṃ pariyāpuṇanti dunnikkhittahi padabyañjanehi. Dunnikkhittassa bhikkhave padabyañjanassa atthopi dunnayo hoti. Ayaṃ bhikkhave paṭhamo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, तेथेच सहावे 'ततियसद्धम्मसम्मोससुत्त' – “हे भिक्खूंनो, हे पाच धर्म सद्धर्माच्या नाशास आणि अंतर्धानास कारणीभूत ठरतात. कोणते पाच? येथे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू चुकीच्या पद्धतीने ग्रहण केलेल्या सूत्रांचा अभ्यास करतात, ज्यांचे पद आणि व्यंजन चुकीच्या पद्धतीने मांडलेले असतात. हे भिक्खूंनो, चुकीच्या पद्धतीने मांडलेल्या पदांचा आणि व्यंजनांचा अर्थही चुकीचाच निघतो. हे भिक्खूंनो, हा पहिला धर्म सद्धर्माच्या नाशास आणि अंतर्धानास कारणीभूत ठरतो” इत्यादी प्रकारे भगवंतांनी सांगितले आहे. Dukkatāsutta दुक्कतसुत्त Pu – aṅguttaranikāye [Pg.237] āvuso pañcakanipāte saddhammavagge sattamaṃ dukkathāsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – "आवुसो, अंगुत्तरनिकायच्या पंचकनिपातातील सद्धम्मवर्गातील सातवे 'दुक्कथासुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे?" Vi – saddhammavagge bhante sattamaṃ dukkathāsuttaṃ ‘‘pañcannaṃ bhikkhave puggalānaṃ kathā dukkathā puggale puggalaṃ upanidhāya. Katamesaṃ pañcannaṃ, assaddhassa bhikkhave saddhākathā dukkathā, dussīlassa sīlakathā dukkathā, appassutassa bāhusaccakathā dukkathā, maccharissa cāgakathā dukkathā, duppaññassa paññākathā dukkathā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – "भन्ते, सद्धम्मवर्गातील सातवे 'दुक्कथासुत्त' भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खून्नों, एका पुद्गलाची दुसऱ्या पुद्गलाशी तुलना केली असता, पाच पुद्गलांसाठी (काही विशिष्ट) चर्चा ही वाईट चर्चा (दुक्कथा) ठरते. कोणत्या पाच? भिक्खून्नों, अश्रद्धाळू माणसासाठी श्रद्धेची चर्चा ही वाईट चर्चा ठरते; दुःशीलासाठी शीलाची चर्चा ही वाईट चर्चा ठरते; अल्पश्रुतासाठी बहुश्रुततेची चर्चा ही वाईट चर्चा ठरते; मत्सरी माणसासाठी त्यागाची चर्चा ही वाईट चर्चा ठरते; आणि दुर्बुद्धी माणसासाठी प्रज्ञेची चर्चा ही वाईट चर्चा ठरते.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे." Udāyīsutta उदायीसुत्त Pu – tattheva [Pg.240] āvuso navamaṃ udāyisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पु. – "आवुसो, तेथेच नववे 'उदायीसुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या बाबतीत आणि कसे सांगितले आहे?" Vi – kosambiyaṃ bhante āyasmantaṃ udāyiṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante udāyī mahatiyā gīhiparisāya parivuto [Pg.241] dhammaṃ desento nisinno hoti. Addasā kho āyasmā ānando āyasmantaṃ udāyiṃ mahatiyā gihiparisāya parivutaṃ dhammaṃ desentaṃ nisinnaṃ. Disvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca ‘‘āyasmā bhante udāyī mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṃ desetī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘na kho ānanda sukaraṃ paresaṃ dhammaṃ desetuṃ, paresaṃ ānanda dhammaṃ desentena pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhāpetvā paresaṃ dhammo desetabbo’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – "भन्ते, हे कोसंबी येथे आयुष्यमान उदायी यांना उद्देशून सांगितले गेले आहे. भन्ते, आयुष्यमान उदायी हे मोठ्या गृहस्थ-परिषदेने वेढलेले असून धम्मदेशना देत बसले होते. आयुष्यमान आनंदांनी आयुष्यमान उदायी यांना मोठ्या गृहस्थ-परिषदेने वेढलेले आणि धम्मदेशना देत बसलेले पाहिले. पाहून ते जेथे भगवंत होते तेथे गेले, आणि भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान आनंदांनी भगवंतांना असे म्हटले: 'भन्ते, आयुष्यमान उदायी मोठ्या गृहस्थ-परिषदेने वेढलेले असून धम्मदेशना देत आहेत.' त्या बाबतीत भगवंतांनी असे सांगितले: 'आनंदा, इतरांना धम्मदेशना देणे सोपे नाही. आनंदा, इतरांना धम्मदेशना देणाऱ्याने स्वतःमध्ये पाच गोष्टी प्रस्थापित करून मगच इतरांना धम्मदेशना दिली पाहिजे.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे." Āghātavagga आघातवग्ग Paṭhamaāghātapaṭivinayasutta पठमआघातपटिविनयसुत्त Pu – āghātavagge [Pg.243] pana āvuso paṭhamaṃ āghātapaṭivinayasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – "आवुसो, आघातवग्गात पहिले 'आघातपटिविनयसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे?" Vi – āghātavagge bhante paṭhamaṃ āghātapaṭivinayasuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave āghātapaṭivinayā, yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo. Katame pañca, yasmiṃ bhikkhave puggale āghāto jāyetha, mettā tasmiṃ puggale bhāvetabbā, evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – "भन्ते, आघातवग्गात पहिले 'आघातपटिविनयसुत्त' भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खून्नों, हे पाच आघात-निवारणाचे (द्वेष दूर करण्याचे) मार्ग आहेत, ज्यांच्याद्वारे भिक्खूने मनात उत्पन्न झालेला द्वेष पूर्णपणे दूर केला पाहिजे. कोणते पाच? भिक्खून्नों, ज्या पुद्गलाविषयी द्वेष उत्पन्न होईल, त्या पुद्गलाविषयी मैत्रीची भावना वाढवावी; अशा प्रकारे त्या पुद्गलाविषयीचा द्वेष दूर केला पाहिजे.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे." Upāsakavagga उपासकवग्ग Caṇḍālasutta चंडालसुत्त Pu – upāsakavagge [Pg.245] pana āvuso pañcamaṃ caṇḍālasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – "आवुसो, उपासकवग्गात पाचवे 'चंडालसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे?" Vi – upāsakavagge bhante pañcamaṃ caṇḍālasuttaṃ ‘‘pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato upāsako upāsakacaṇḍālo ca [Pg.246] hoti upāsakamalañca upāsakapatikuṭṭho cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – "भन्ते, उपासकवग्गात पाचवे 'चंडालसुत्त' भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खून्नों, पाच गोष्टींनी युक्त असलेला उपासक हा उपासक-चांडाळ, उपासक-मल (कलंक) आणि निंद्य उपासक ठरतो.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे." Pītisutta पीतिसुत्त Pu – tattheva [Pg.247] āvuso chaṭṭhaṃ pītisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. पु. – "आवुसो, तेथेच सहावे 'पीतिसुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कसे सांगितले आहे?" Vi – chaṭṭhaṃ bhante pītisuttaṃ sāvatthiyaṃ anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ārabbha ‘‘tumhe kho gahapati bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvara piṇḍapāta senāsana gilānapaccayabhesajjaparikkhārena[Pg.248]. Na kho gahapati tāvatakeneva tuṭṭhi karaṇīyā ‘‘mayaṃ bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilāna paccaya bhesajjaparikkhārenā’’ti. Tasmātiha gahapati evaṃ sikkhitabbaṃ ‘‘kindi mayaṃ kālena kālaṃ pavivekaṃ pītiṃ upasampajja vihareyyāmā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – "भन्ते, सहावे 'पीतिसुत्त' सावत्थी येथे अनाथपिंडिक गृहपतीला उद्देशून अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'गृहपती, तुम्ही चिवर, पिंडपात, सेनासन आणि ग्लानप्रत्यय-भेषज्ज-परिकाराने (औषधोपचाराने) भिक्खू संघाची सेवा करत आहात. परंतु गृहपती, केवळ एवढ्यानेच संतुष्ट होऊ नये की, "आम्ही चिवर, पिंडपात, सेनासन आणि ग्लानप्रत्यय-भेषज्ज-परिकाराने भिक्खू संघाची सेवा करत आहोत." म्हणून, गृहपती, तुम्ही असे शिकले पाहिजे की, "आम्ही वेळोवेळी एकांतातील प्रीती (आनंद) प्राप्त करून कसे विहरू शकू?"' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे." Vaṇijjāsutta वणिज्जासुत्त Pu – tattheva [Pg.251] āvuso sattamaṃ vaṇijjāsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – "आवुसो, तेथेच सातवे 'वणिज्जासुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे?" Vi – tattheva bhante sattamaṃ vaṇijjāsuttaṃ ‘‘pañcimā bhikkhave vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā. Katamā pañca, satthavaṇijjā sattavaṇijjā maṃsavaṇijjā majjavaṇijjā visavaṇijjā. Imā kho bhikkhave pañca vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – "भन्ते, तेथेच सातवे 'वणिज्जासुत्त' भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खून्नों, उपासकाने हे पाच व्यापार करू नयेत. कोणते पाच? शस्त्रांचा व्यापार, प्राण्यांचा/मनुष्यांचा व्यापार, मांसाचा व्यापार, मद्याचा व्यापार आणि विषाचा व्यापार. भिक्खून्नों, उपासकाने हे पाच व्यापार करू नयेत.' अशा प्रकारे भन्ते, भगवंतांनी हे सांगितले आहे." Gavesīsutta गवेसीसुत्त Pu – tattheva [Pg.252] āvuso dasamaṃ gavesīsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ. पु. – "आवुसो, तेथेच दहावे 'गवेसीसुत्त' भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या बाबतीत आणि कसे सांगितले आहे?" Vi – dasamaṃ bhante gavesīsuttaṃ kosalesu āyasmantaṃ ānandattheraṃ dhammabhaṇḍāgārikaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānandatthero dhammabhaṇḍāgāriko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho bhante hetu ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya, na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘bhūtapubbaṃ ānanda imasmiṃ padese nagaraṃ ahosi [Pg.253] iddhañceva phītañca bahujanaṃ ākiṇṇamanussaṃ, taṃ kho panānanda nagaraṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – "भन्ते, दहावे 'गवेसीसुत्त' कोसल देशात धम्मभांडागारिक आयुष्यमान आनंद थेरांना उद्देशून सांगितले गेले आहे. भन्ते, धम्मभांडागारिक आयुष्यमान आनंद थेरांनी भगवंतांना असे म्हटले: 'भन्ते, भगवंतांच्या स्मितहास्य करण्याचे काय कारण आणि काय हेतू आहे? तथागत विनाकारण स्मितहास्य करत नाहीत.' त्या बाबतीत भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले: 'आनंदा, पूर्वीच्या काळी या प्रदेशात एक समृद्ध, संपन्न, लोकसंख्या असलेले आणि माणसांनी गजबजलेले नगर होते. आनंदा, त्या नगराचा आश्रय घेऊन कश्यप भगवंत, अरहंत, सम्यक्संबुद्ध राहत होते.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे." Vācāsutta वाचासुत्त Pu – brāhmaṇavagge [Pg.260] āvuso aṭṭhamaṃ vācāsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – "आवुसो, ब्राह्मणवग्गात आठवे 'वाचासुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे?" Vi – brāhmaṇavagge bhante aṭṭhamaṃ vācāsuttaṃ ‘‘pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnaṃ. Katamehi pañcahi, kālena bhāsitā hoti, saccā ca bhāsitā hoti, saṇhā ca bhāsitā hoti, atthasaṃhitā ca bhāsitā hoti, mettācittena ca bhāsitā hoti, imehi kho bhikkhave pañcahi aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūna’’nti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – "भन्ते, ब्राह्मणवग्गात आठवे 'वाचासुत्त' भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खून्नों, पाच गुणांनी युक्त असलेली वाणी ही सुभाषित (चांगली बोललेली) असते, दुर्भाषित नसते; ती निर्दोष असते आणि विद्वानांकडून निंदेला पात्र ठरत नाही. कोणत्या पाच गुणांनी? ती योग्य वेळी बोलली जाते, ती सत्य बोलली जाते, ती मृदू बोलली जाते, ती अर्थपूर्ण बोलली जाते, आणि ती मैत्रीपूर्ण चित्ताने बोलली जाते. भिक्खून्नों, या पाच अंगांनी युक्त असलेली वाणी ही सुभाषित असते, दुर्भाषित नसते; ती निर्दोष असते आणि विद्वानांकडून निंदेला पात्र ठरत नाही.' अशा प्रकारे भन्ते, भगवंतांनी हे सांगितले आहे." Kulasutta कुलसुत्त Pu – tattheva [Pg.261] āvuso navamaṃ kulasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – "आवुसो, तेथेच नववे 'कुलसुत्त' भगवंतांनी कसे सांगितले आहे?" Vi – tattheva bhante navamaṃ kulasuttaṃ ‘‘yaṃ bhikkhave sīlavanto pabbajitā kulaṃ upasaṅkamanti, tattha manussā pañcahi ṭhānehi bahuṃ puññaṃ pasavanti. Katamehi pañcahi, yasmiṃ bhikkhave samaye sīlavante pabbajite kulaṃ upasaṅkamante manussā disvā cittāni pasādenti, saggasaṃvattanikaṃ bhikkhave taṃ kulaṃ tasmiṃ samaye paṭipadaṃ paṭipannaṃ hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – "भन्ते, तेथेच नववे 'कुलसुत्त' भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे: 'भिक्खून्नों, शीलवान प्रवज्जित ज्या कुळात जातात, तेथील लोक पाच कारणांनी खूप पुण्य संपादन करतात. कोणत्या पाच कारणांनी? भिक्खून्नों, ज्या वेळी शीलवान प्रवज्जित कुळात येतात, तेव्हा त्यांना पाहून लोक आपले चित्त प्रसन्न करतात; भिक्खून्नों, त्या वेळी ते कुळ स्वर्गाकडे नेणाऱ्या मार्गाचे आचरण करत असते.' अशा प्रकारे भगवंतांनी हे सांगितले आहे." Kimilavagga किमिलवग्ग Dhammassavanasutta धम्मस्सवणसुत्त Pu – kimilavagge [Pg.263] pana āvuso dutiyaṃ dhammassavanasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – पण आवुसो, किमिलवर्गात दुसरे धम्मस्सवणसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – kimilavagge bhante dutiyaṃ dhammassavanasuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave ānisaṃsā dhammassavane. Katame pañca, assutaṃ suṇāti, sutaṃ pariyodāpeti, kaṅkhaṃ vitarati, diṭṭhiṃ ujuṃ karoti, cittamassa pasīdati, ime kho bhikkhave pañca ānisaṃsā dhammassavane’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, किमिलवर्गात दुसरे धम्मस्सवणसुत्त भगवंतांनी असे सांगितले आहे: 'भिक्षूंनो, धम्म ऐकण्याचे (धम्मस्सवणाचे) हे पाच फायदे आहेत. कोणते पाच? न ऐकलेले ऐकतो, ऐकलेले अधिक स्पष्ट करतो, शंकांचे निरसन करतो, आपली दृष्टी सरळ करतो, आणि त्याचे चित्त प्रसन्न होते. भिक्षूंनो, धम्म ऐकण्याचे हे पाच फायदे आहेत.' भन्ते, भगवंतांनी असे सांगितले आहे. Akkosakavagga अक्कोसकवग्ग Akkhantisutta अक्खन्तिसुत्त Pu – akkosakavagge [Pg.264] pana āvuso pañcamaṃ akkhantisuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – पण आवुसो, अक्कोसकवर्गात पाचवे अक्खन्तिसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – akkosakavagge bhante pañcamaṃ akkhantisuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave ādīnavā akkhantiyā. Katame pañca, bahuno janassa [Pg.265] appiyo hoti amanāpo, verabahulo ca hoti, vajjabahulo ca, sammūḷho kālaṃ karoti, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, अक्कोसकवर्गात पाचवे अक्खन्तिसुत्त भगवंतांनी असे सांगितले आहे: 'भिक्षूंनो, असहिष्णुतेचे (अक्खंतीचे) हे पाच दुष्परिणाम आहेत. कोणते पाच? तो बहुसंख्य लोकांना अप्रिय आणि नावडता होतो, त्याचे वैर वाढते, त्याचे दोष वाढतात, तो संभ्रमावस्थेत (सम्मूळ्ह होऊन) मृत्यू पावतो, आणि शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर तो अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होतो.' भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे. Apāsādikasutta अपासादिकसुत्त Pu – tattheva [Pg.266] āvuso aṭṭhamaṃ apāsādikasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – तिथेच आवुसो, आठवे अपासादिकसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva bhante aṭṭhamaṃ apāsādikasuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave ādīnavā apāsādike. Katame pañca, appasannā nappasīdanti, pasannānañca ekaccānaṃ aññathattaṃ hoti, satthusāsanaṃ akataṃ hoti, pacchimā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjati, cittamassa nappasīdati. Ime kho bhikkhave pañca ādīnavā apāsādike’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – तिथेच भन्ते, आठवे अपासादिकसुत्त भगवंतांनी असे सांगितले आहे: 'भिक्षूंनो, अप्रसन्नताजनक वर्तनाचे हे पाच दुष्परिणाम आहेत. कोणते पाच? जे अप्रसन्न आहेत ते प्रसन्न होत नाहीत, जे आधीच प्रसन्न आहेत त्यांच्यापैकी काहींच्या मनात बदल होतो, शास्त्यांच्या शासनाचे पालन होत नाही, भावी पिढी चुकीच्या आचरणाचे अनुकरण करते, आणि त्याचे स्वतःचे चित्त प्रसन्न होत नाही. भिक्षूंनो, अप्रसन्नताजनक वर्तनाचे हे पाच दुष्परिणाम आहेत.' भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे. Āvāsikavagga आवासिकवग्ग Āvāsikasutta आवासिकसुत्त Pu – āvāsikavagge [Pg.268] panāvuso paṭhamaṃ āvāsikasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – पण आवुसो, आवासिकवर्गात पहिले आवासिकसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – āvāsikavagge bhante paṭhamaṃ āvāsikasuttaṃ ‘‘pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu abhāvanīyo hoti. Katamehi pañcahi, na ākappasampanno hoti na vattasampanno, na bahussuto hoti na sutadharo, na paṭisallekhitā hoti na paṭisallānārāmo, na kalyāṇavāco hoti na kalyāṇavākkaraṇo, duppañño hoti jaḷo eḷamūgo. Imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu abhāvanīyo hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, आवासिकवर्गात पहिले आवासिकसुत्त भगवंतांनी असे सांगितले आहे: 'भिक्षूंनो, पाच गुणांनी युक्त असलेला आवासिक भिक्षू अभावनीय (अनादरणीय) ठरतो. कोणत्या पाच गुणांनी? तो योग्य आचरण करणारा (आकल्पसंपन्न) नसतो आणि कर्तव्यांचे पालन करणारा (वृत्तसंपन्न) नसतो; तो बहुश्रुत नसतो आणि श्रुत धारण करणारा नसतो; तो एकांतप्रिय नसतो आणि एकांतात रमणारा नसतो; तो कल्याणकारी बोलणारा आणि मधुर भाषक नसतो; तो प्रज्ञाहीन, जड आणि मुका-बहिरा असतो. भिक्षूंनो, या पाच गुणांनी युक्त असलेला आवासिक भिक्षू अभावनीय ठरतो.' भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे. Avaṇṇārahasutta अवण्णारहसुत्त Pu – tattheva [Pg.270] āvuso sattamaṃ avaṇṇārahasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – तिथेच आवुसो, सातवे अवण्णारहसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva bhante sattamaṃ avaṇṇārahasuttaṃ ‘‘pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato āvāsiko bhikkhu yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi pañcahi, ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsati, ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsati, āvāsamaccharī hoti āvāsapaligedhī, kulamaccharī hoti kulapaligedhi, saddhādeyyaṃ vinipāteti. Imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi samannāgato āvāsiko [Pg.271] bhikkhu yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – तिथेच भन्ते, सातवे अवण्णारहसुत्त भगवंतांनी असे सांगितले आहे: 'भिक्षूंनो, पाच गुणांनी युक्त असलेला आवासिक भिक्षू जणू उचलून नरकात टाकल्याप्रमाणे नरकवासी होतो. कोणत्या पाच गुणांनी? तो कसलीही शहानिशा न करता आणि सखोल विचार न करता निंदेला पात्र असलेल्याची प्रशंसा करतो; कसलीही शहानिशा न करता आणि सखोल विचार न करता प्रशंसेला पात्र असलेल्याची निंदा करतो; तो विहाराविषयी मत्सर बाळगतो आणि विहाराविषयी आसक्त असतो; तो कुळांविषयी मत्सर बाळगतो आणि कुळांविषयी आसक्त असतो; आणि तो श्रद्धेने दिलेल्या दानाचा अपव्यय करतो. भिक्षूंनो, या पाच गुणांनी युक्त असलेला आवासिक भिक्षू जणू उचलून नरकात टाकल्याप्रमाणे नरकवासी होतो.' भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे. Duccaritavagga दुच्चरितवग्ग Paṭhamaduccaritasutta पठमदुच्चरितसुत्त Pu – duccaritavagge [Pg.273] pana āvuso paṭhamaṃ duccaritasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – पण आवुसो, duccaritavagge (दुच्चरितवर्गात) पहिले दुच्चरितसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – duccaritavagge bhante paṭhamaṃ duccaritasuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave ādīnavā duccarite. Katame pañca, attāpi attānaṃ upavadati, anuvicca viññū garahanti, pāpako kittisaddo abbhuggacchati, sammūḷho kālaṃ karoti, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Ime kho bhikkhave pañca ādīnavā duccarite’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – भन्ते, दुच्चरितवर्गात पहिले दुच्चरितसुत्त भगवंतांनी असे सांगितले आहे: 'भिक्षूंनो, दुराचरणाचे (दुच्चरिताचे) हे पाच दुष्परिणाम आहेत. कोणते पाच? तो स्वतःच स्वतःची निंदा करतो, सुज्ञ लोक शहानिशा करून त्याची निंदा करतात, त्याची अपकीर्ती पसरते, तो संभ्रमावस्थेत (सम्मूळ्ह होऊन) मृत्यू पावतो, आणि शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर तो अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होतो. भिक्षूंनो, दुराचरणाचे हे पाच दुष्परिणाम आहेत.' भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे. Sivathikasutta सिवथिकसुत्त Pu – tattheva [Pg.274] āvuso navamaṃ sivathikasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ. पु. – तिथेच आवुसो, नववे सिवथिकसुत्त भगवंतांनी कसे सांगितले आहे? Vi – tattheva [Pg.275] bhante navamaṃ sivathikasuttaṃ ‘‘pañcime bhikkhave ādīnavā sivathikāya. Katame pañca, asuci, duggandhā, sappaṭibhayā, vāḷānaṃ amanussānaṃ āvāso, bahuno janassa ārodanā. Ime kho bhikkhave pañca ādīnavā sivathikāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ. वि. – तिथेच भन्ते, नववे सिवथिकसुत्त भगवंतांनी असे सांगितले आहे: 'भिक्षूंनो, स्मशानाचे (सिवथिकेचे) हे पाच दुष्परिणाम आहेत. कोणते पाच? ते अशुद्ध असते, दुर्गंधीयुक्त असते, भयप्रद असते, हिंस्र श्वापदे आणि अमनुष्यांचे निवासस्थान असते, आणि तिथे अनेक लोकांचे रडणे-आक्रोश चालतो. भिक्षूंनो, स्मशानाचे हे पाच दुष्परिणाम आहेत.' भन्ते, भगवंतांनी अशा प्रकारे सांगितले आहे. | |||
| မြန်မာ | |||
| ပါဠိတော် | အဋ္ဌကထာ | ဋီကာ | အခြား |
| 1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ | 1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ | 1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃ | 1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ |
| 2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ | 2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ | 2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂ | |
| 3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ | 3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ | 3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ | |
| 4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ) | 4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ) | 4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ) | |
| 5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ | 5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ | 5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ | |
| 6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ | 6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ | |
| 7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅ | 7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ | |
| português | |||
| Páli | Aṭṭhakathā | Ṭīkā | Outro |
| 1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra) | 1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya | 1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3 | 1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa |
| 2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha | 2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha | 2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2 | |
| 3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima | 3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores | 3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores | |
| 4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta | 4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta | 4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta | |
| 5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara | 5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc. | 5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc. | |
| 6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa) | 6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia | 6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia | |
| 7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5 | 7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados | 7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma | |
| русский | |||
| Палийский канон | Комментарии | Субкомментарии | Другое |
| 1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали | 1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха | 1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3 | 1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана |
| 2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали | 2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха | 2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2 | |
| 3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали | 3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха | 3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика | |
| 4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта) | 4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта) | 4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта) | |
| 5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали | 5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха | 5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика | |
| 6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали | 6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха | 6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини | |
| 7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5 | 7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха | 7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали | |
| සිංහල | |||
| පාලි කැනනය | විවරණ | අටුවා | වෙනත් |
| 1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි | 1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා | 1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3 | 1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා |
| 2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි | 2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා | 2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2 | |
| 3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි | 3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා | 3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා | |
| 4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත) | 4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත) | 4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත) | |
| 5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි | 5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා | 5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා | |
| 6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි | 6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා | 6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී | |
| 7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5 | 7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා | 7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි | |
| Español | |||
| El Canon Pali | Los Comentarios | Los Subcomentarios | Otros |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| แบบไทย | |||
| บาลีแคน | ข้อคิดเห็น | คำอธิบายย่อย | อื่น |
| 1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ | 1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา | 1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓ | 1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา |
| 2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ | 2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา | 2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒ | |
| 3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ | 3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา | 3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา | |
| 4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต) | 4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต) | 4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต) | |
| 5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ | 5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา | 5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา | |
| 6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ | 6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา | 6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี | |
| 7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕ | 7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา | 7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ | |
| བོད་མི | |||
| པཱ་ལི་གསུང་རབ། | འགྲེལ་བཤད། | འགྲེལ་བཤད་ཕྲན། | གཞན། |
| 1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི། | 1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣ | 1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ། |
| 2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི། | 2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢ | |
| 3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། | 3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། | |
| 4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ) | 4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ) | 4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ) | |
| 5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། | 5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། | |
| 6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི། | 6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི། | |
| 7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥ | 7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། | |
| Tiếng Việt | |||
| Kinh điển Pali | Chú giải | Phụ chú giải | Khác |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra | 1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga | 2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa | 3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ) | 4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | 4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | 5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa | 6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5 | 7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa | 7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |