Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ထိုဘုန်းတော်အနန္တ၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်ဖြင့် တရားအပေါင်းကို ကိုယ်တိုင်မှန်ကန်စွာ သိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။

Aṭṭhakathā

အဋ္ဌကထာ

Saṃgāyanassa pucchā-vissajjanā

သင်္ဂါယနာ၏ အမေးအဖြေ

Sadevakopi [Pg.25] ce loko, āgantvā tāsayeyya maṃ;

Na me paṭibalo assa, janetuṃ bhayabheravaṃ.

နတ်နှင့်တကွသော လောကသည် လာရောက်၍ ငါ့အား ထိတ်လန့်စေငြားအံ့၊ ငါ့အား ကြောက်မက်ဖွယ် ဘေးကို ဖြစ်စေခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ရာ။

Sacepi tvaṃ mahiṃ sabbaṃ, sasamuddaṃ sapabbataṃ;

Ukkhipitvā mahānāga, khipeyyāsi mamūpari;

Neva me sakkuṇeyyāsi, janetuṃ bhayabheravaṃ;

Aññadatthu tavevassa, vighāto uragādhipa.

နဂါးမင်း... သင်သည် သမုဒ္ဒရာနှင့်တကွ၊ တောင်နှင့်တကွဖြစ်သော မြေပြင်အားလုံးကို ချီမ၍ ငါ့အပေါ်သို့ ပစ်ချငြားအံ့၊ သင်သည် ငါ့အား ကြောက်မက်ဖွယ် ဘေးကို ဖြစ်စေခြင်းငှာ မတတ်နိုင်သည်သာတည်း၊ မြွေမင်း... သင့်အား ပင်ပန်းရုံမျှသာ ဖြစ်ရာ၏။

Mā [Pg.26] dāni kodhaṃ janayittha, ito uddhaṃ yathā pure;

Sassaghātañca mākattha, sukhakāmā hi pāṇino;

Karotha mettaṃ sattesu, vasantu manujā sukhaṃ.

ယခုမှစ၍ ရှေးကကဲ့သို့ အမျက်ဒေါသကို မဖြစ်စေကြပါလင့်၊ သီးနှံဖျက်ဆီးခြင်းကိုလည်း မပြုကြပါလင့်၊ သတ္တဝါတို့သည် ချမ်းသာကို အလိုရှိကြကုန်၏။ သတ္တဝါတို့အပေါ်၌ မေတ္တာပွားကြကုန်လော့၊ လူတို့သည် ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

Cattāro [Pg.30] āsīvisā uggatejā ghoravisāti kho bhikkhave catunnetaṃ mahābhūtānaṃ adhivacanaṃ.

ရဟန်းတို့... ပြင်းပြသော အရှိန်အစော်ရှိကုန်သော၊ ကြောက်မက်ဖွယ် အဆိပ်ရှိကုန်သော ဘေးဆိုးလှသော မြွေကြီးလေးကောင်ဟူသည် မြေ ရေ လေ မီး တည်းဟူသော မဟာဘုတ်လေးပါးတို့၏ အမည်တည်း။

Pañca [Pg.33] vadhakā paccatthikāti kho bhikkhave pañcannetaṃ upādānakkhandhānaṃ adhivacanaṃ.

ရဟန်းတို့... ရန်သူဖြစ်သော လူသတ်သမား ငါးယောက်ဟူသည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့၏ အမည်တည်း။

Chaṭṭho [Pg.35] antaracaro vadhako ukkhittāsikoti kho bhikkhave nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ.

ရဟန်းတို့... သန်လျက်မိုးလျက် နောက်မှ လိုက်တတ်သော ခြောက်ယောက်မြောက် အတွင်းလူသတ်သမားဟူသည် နန္ဒီရာဂ (နှစ်သက်စွဲမက်ခြင်း တဏှာ) ၏ အမည်တည်း။

Suñño [Pg.36] gāmoti kho bhikkhave channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ.

ရဟန်းတို့... ဆိတ်သုဉ်းသောရွာဟူသည် အတွင်းအာယတန ခြောက်ပါးတို့၏ အမည်တည်း။

Corā [Pg.38] gāmaghātakāti kho bhikkhave channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ.

ရဟန်းတို့... ရွာကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ဓားပြတို့ဟူသည် ပြင်ပအာယတန ခြောက်ပါးတို့၏ အမည်တည်း။

Mahāudakaṇṇavo [Pg.41] kho bhikkhave catunnetaṃ oghānaṃ adhivacanaṃ.

ရဟန်းတို့... ရေအဆုတ္တမဟာသမုဒ္ဒရာကြီးဟူသည် သြဃလေးပါးတို့၏ အမည်တည်း။

Orimaṃ [Pg.42] tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayanti kho bhikkhave sakkāyassetaṃ adhivacanaṃ.

ရဟန်းတို့... ဘေးရန်ရှိသော၊ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဤကမ်းဖက်ဟူသည် သက္ကာယ (ရုပ်နာမ်ဓမ္မ) ၏ အမည်တည်း။

Pārimaṃ [Pg.44] tīraṃ khemaṃ appaṭibhayanti kho bhikkhave nibbānassetaṃ adhivacanaṃ.

ရဟန်းတို့... ဘေးကင်းရာဖြစ်သော၊ ကြောက်မက်ဖွယ်မရှိသော ဟိုကမ်းဖက်ဟူသည် နိဗ္ဗာန်၏ အမည်တည်း။

Vīriyārambhassetaṃ [Pg.45] adhivacanaṃ.

ဤသည်မှာ ဝီရိယကို အားထုတ်ခြင်း၏ အမည်တည်း။

Gantvā [Pg.46] kasmīragandhāraṃ, isi majjhantikā tadā;

Duṭṭhaṃ nāgaṃ pasādetvā, mocesi bandhanā bahū.

ထိုစဉ်အခါ၌ မဇ္ဈန္တိကရသေ့သည် ကသ္မီရနှင့် ဂန္ဓာရတိုင်းသို့ ကြွရောက်၍ ကြမ်းကြုတ်သော နဂါးကို ကြည်ညိုစေပြီးလျှင် များစွာသော သူတို့ကို နှောင်ဖွဲ့ခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေခဲ့၏။

Punapi [Pg.56] bhante dakkhemu saṅgati ce bhavissati.

အရှင်ဘုရား... အကယ်၍ အကြောင်းဆုံစည်းမှု ရှိပါက အရှင်ဘုရားတို့အား တစ်ဖန် ထပ်မံ ဖူးမြော်လိုပါသေးသည်။

Ajjāpi [Pg.63] santānamayaṃ, mālaṃ ganthenti nandane;

Devaputto javo nāma, yo me mālaṃ paṭicchati.

နန္ဒဝန်ဥယျာဉ်၌ သန္တာန်ပန်းဖြင့် ပြုအပ်သော ပန်းမန်ကို ယနေ့တိုင်အောင် သီကုံးကြကုန်၏၊ ဇဝမည်သော နတ်သားသည် ငါ၏ပန်းမန်ကို လက်ခံတော်မူ၏။

Muhuttoviya [Pg.64] so dibbo, idha vassāni soḷasa;

Rattindivo ca so dibbo, mānusiṃ sarado sataṃ.

ထိုနတ်တို့၏ တစ်ခဏမျှသည် လူတို့၏ နှစ်ပေါင်း တစ်ဆယ့်ခြောက်နှစ်နှင့် ညီမျှ၏၊ နတ်တို့၏ တစ်နေ့နှင့်တစ်ညဉ့်သည် လူတို့၏ နှစ်ပေါင်း တစ်ရာနှင့် ညီမျှ၏။

Iti kammāni anventi, asaṅkheyyāpi jātiyo;

Kalyāṇaṃ yadi vā pāpaṃ, na hi kammaṃ vinassati.

ဤသို့လျှင် ကောင်းသည်ဖြစ်စေ၊ ဆိုးသည်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်အပ်သော ကံတို့သည် ရေတွက်၍မရနိုင်သော ဘဝတို့၌ အစဉ်လိုက်တတ်ကုန်၏၊ ကံသည် ဘယ်သောအခါမျှ ပျက်စီးမသွားပေ။

Yo [Pg.65] icche puriso hotuṃ, jāti jāti punappunaṃ;

Paradāraṃ vivajjeyya, dhotapādova kaddamaṃ.

အကြင်သူသည် ဘဝတိုင်း ဘဝတိုင်း၌ ယောက်ျား ဖြစ်လိုအံ့၊ ထိုသူသည် ခြေဆေးပြီးသောသူသည် ရွှံ့ညွှန်ကို ရှောင်ကြဉ်သကဲ့သို့ သူတစ်ပါးသားမယားကို ရှောင်ကြဉ်ရာ၏။

Yā [Pg.66] icche puriso hotuṃ, jāti jāti punappunaṃ;

Sāmikaṃ apacāyeyya, indaṃva paricārikā.

အကြင်မိန်းမသည် ဘဝတိုင်း ဘဝတိုင်း၌ ယောက်ျား ဖြစ်လိုအံ့၊ ထိုမိန်းမသည် သိကြားမင်းကို အလုပ်အကျွေးပြုသော နတ်သမီးကဲ့သို့ မိမိ၏လင်ယောက်ျားအား ရိုသေစွာ လုပ်ကျွေးရာ၏။

Yo [Pg.67] icche dibbabhogañca, dibbamāyuṃ yasaṃ sukhaṃ;

Pāpāni parivajjetvā, tividhaṃ dhammamācare.

နတ်၌ဖြစ်သော စည်းစိမ်၊ နတ်၌ဖြစ်သော အသက်၊ အခြံအရံနှင့် ချမ်းသာကို အလိုရှိသောသူသည် မကောင်းမှုကို ရှောင်ကြဉ်၍ သုံးပါးသော သုစရိုက်တရားကို ကျင့်ရာ၏။

Yaṃ [Pg.73] bhikkhave sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ jānāmi tamahaṃ abhiññāsiṃ, taṃ tathāgatassa viditaṃ, taṃ tathāgato na upaṭṭhāti.

ရဟန်းတို့... နတ်၊ မာရ်နတ်၊ ဗြဟ္မာနှင့်တကွသော လောက၊ သမဏဗြာဟ္မဏ၊ မင်း၊ လူနှင့်တကွသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့ မြင်အပ်၊ ကြားအပ်၊ တွေ့ထိအပ်၊ သိအပ်၊ ရောက်အပ်၊ ရှာမှီးအပ်၊ စိတ်ဖြင့် အစဉ်ကြံစည်အပ်သော သဘောတရားကို ငါသည် သိ၏၊ ထိုသဘောတရားကို ငါသည် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိပြီ၊ ထိုသဘောတရားကို မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူပြီးဖြစ်၏၊ သို့သော် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုတရားအပေါ်၌ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလန်းကပ်ငြိ၍ မနေပေ။

Iti [Pg.74] kho bhikkhave tathāgato diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu tādīyeva tādī, tumhā ca pana tādimhā añño tādī uttaritaro vā paṇītataro vā natthīti vadāmi.

ရဟန်းတို့... ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် မြင်အပ်၊ ကြားအပ်၊ တွေ့ထိအပ်၊ သိအပ်ကုန်သော တရားတို့၌ မတုန်မလှုပ်သော တာဒိဂုဏ်ရှိတော်မူသည်သာတည်း၊ ထိုသို့သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားထက် ပိုမိုလွန်မြတ်သော သို့မဟုတ် ပိုမိုမွန်မြတ်သော အခြားသောသူ မရှိဟူ၍ ငါဆို၏။

Suvaṇṇabhūmiṃ [Pg.81] gantvāna, soṇuttarā mahiddhikā;

Pisāce niddhametvāna, brahmajālamadesisuṃ.

တန်ခိုးကြီးတော်မူကြကုန်သော သောဏမထေရ်နှင့် ဥတ္တရမထေရ်တို့သည် သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ ကြွရောက်၍ ဘီလူးဘီလူးမတို့ကို နှင်ထုတ်တော်မူပြီးလျှင် ဗြဟ္မဇာလသုတ်တော်ကို ဟောကြားတော်မူကြကုန်၏။

Samaṇā [Pg.86] mayaṃ mahārāja, dhammarājassa sāvakā;

Taveva anukampāya, jambudīpā idhāgatā.

မင်းကြီး... ငါတို့သည် တရားမင်းမြတ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့် ရဟန်းတော်များ ဖြစ်ကြကုန်၏၊ သင့်အား သနားစောင့်ရှောက်သောအားဖြင့် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းမှ ဤနေရာသို့ ကြွရောက်လာကြခြင်း ဖြစ်၏။

Ahaṃ buddhañca dhammañca, saṅghañca saraṇaṃ gato,Upāsakattaṃ desesiṃ, sakyaputtassa sāsane.

ငါသည် ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာတည်းဟူသော ရတနာမြတ်သုံးပါးကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပြီးဖြစ်၏၊ သာကီဝင်မင်းသား ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်၌ ဥပါသကာအဖြစ်ကို လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့၏။

Tena [Pg.92] samayena buddho bhagavā verañjāyaṃ viharati naḷerupuci mandamūle.

ထိုစဉ်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေရဉ္ဇာပြည် နဠေရုပုစိမန္ဒရင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။

Saggārohaṇasopāṇaṃ[Pg.125], aññaṃ sīlasamaṃ kuto;

Dvāraṃ vā pana nibbāna, nagarassa pavesane.

နတ်ပြည်သို့ တက်ရာလမ်းဖြစ်သော သီလနှင့်တူသော အခြားလှေကားသည် အဘယ်မှာ ရှိအံ့နည်း၊ သို့မဟုတ် နိဗ္ဗာန်ပြည်သို့ ဝင်ရန် တံခါးသည် အဘယ်မှာ ရှိအံ့နည်း။

Alameva [Pg.133] kātuṃ kalyāṇaṃ, dānaṃ dātuṃ yathārahaṃ;

Pāṇiṃ kāmadadaṃ disvā, ko puññaṃ nakarissati.

ကောင်းမှုကို ပြုခြင်း၊ ထိုက်သည်အားလျော်စွာ အလှူပေးခြင်းကို ပြုခြင်းသည် အလွန်လျောက်ပတ်လှ၏၊ အလိုရှိတိုင်း ပေးတတ်သော လက်ကို မြင်ရပါလျက် အဘယ်သူသည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို မပြုဘဲ နေပါအံ့နည်း။

Dassāmannañca [Pg.134] pānañca, vatthasenāsanāni ca;

Papañca udapānañca, dugge saṅkamanāni ca.

ဆွမ်း ခဲဖွယ် ဘောဇဉ်၊ ရေ၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ရေသန့်စင်၊ ရေတွင်းနှင့် ခရီးခဲယဉ်းသောနေရာတို့၌ တံတားတို့ကို လှူဒါန်းကြကုန်အံ့။

Mahāaṭṭhakathañceva[Pg.147], mahāpaccarimevaca;

Kurundiñcāti tissopi, sīhaḷaṭṭhakathā imā;

Buddhamittoti nāmena, visutassa yasassino;

Vinayaññussa dhīrassa, sutvā therassa santike.

မဟာ...မဟာအဋ္ဌကထာ၊ မဟာပစ္စရီအဋ္ဌကထာ၊ ကုရုန္ဒီအဋ္ဌကထာ ဟူသော သီဟိုဠ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားအပ်သော ဤအဋ္ဌကထာ သုံးမျိုးတို့ကို ဝိနည်းကျွမ်းကျင်တော်မူသော၊ ပညာရှိတော်မူသော၊ ကျော်စောထင်ရှားသော ဗုဒ္ဓမိတ္တအမည်ရှိသော မထေရ်မြတ်၏ ထံပါး၌ နာယူ၍...

Upaddavākule [Pg.149] loke, nirupaddavato ayaṃ;

Ekasaṃvacchareneva, yathā niṭṭhaṃ upāgatā;

Evaṃ sabbassa lokassa, niṭṭhaṃ dhammūpasaṃhitā;

Sīghaṃ gacchantu ārambhā, sabbepi nirupaddavā.

ဘေးဥပဒ်တို့ဖြင့် ရှုပ်ထွေးလှသော ဤလောက၌ ဤကျမ်းစာသည် ဘေးဥပဒ်မရှိဘဲ တစ်နှစ်အတွင်းမှာပင် ပြီးမြောက်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ လောကရှိ သတ္တဝါအားလုံးတို့၏ တရားနှင့်စပ်ယှဉ်သော အားထုတ်မှု အားလုံးတို့သည်လည်း ဘေးဥပဒ်ကင်းကွာလျက် လျင်မြန်စွာ ပြီးမြောက်ခြင်းသို့ ရောက်ပါစေသတည်း။

Ciraṭṭhitatthaṃ [Pg.151] dhammassa, karontena mayā imaṃ;

Saddhammabahumānena, yañca puññaṃ samācitaṃ;

Sabbassa ānubhāvena, tassa sabbepi pāṇino;

Bhavantu dhammarājassa, saddhammarasasevino.

သာသနာတော်မြတ် အဓွန့်ရှည်စွာ တည်တံ့စေရန် ရည်သန်လျက်၊ သူတော်ကောင်းတရားအပေါ် ရိုသေလေးမြတ်ခြင်းဖြင့် ဤကျမ်းစာကို ရေးသားပြုစုရသော ငါ၏ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစု၏ အာနုဘော်တော်ကြောင့် သတ္တဝါအားလုံးတို့သည် တရားမင်းမြတ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်အရသာကို ခံစားကြရပါစေသတည်း။

Ciraṃ [Pg.152] tiṭṭhatu saddhammo, kāle vassaṃ ciraṃ pajaṃ;

Tappetu devo dhammena, rājā rakkhatu mediniṃ.

သူတော်ကောင်းတရားသည် အဓွန့်ရှည်စွာ တည်ပါစေသတည်း၊ မိုးနတ်မင်းသည်လည်း အခါရာသီအလိုက် ရွာသွန်းပါစေသတည်း၊ မင်းသည် တရားသဖြင့် တိုင်းသူပြည်သားတို့ကို ကျေနပ်နှစ်သိမ့်စေလျက် မြေပြင်တစ်ခုလုံးကို စောင့်ရှောက်ပါစေသတည်း။

Tāva tiṭṭhatu lokasmiṃ, lokanittharaṇesinaṃ;

Dassentī kulaputtānaṃ, nayaṃ sīlavisuddhiyā;

Yāva buddhoti nāmampi, suddhacittassa tādino;

Lokamhi lokajeṭṭhassa, pavattati mahesino.

လောက၌ လောက၏အထွတ်အထိပ်ဖြစ်တော်မူသော၊ စင်ကြယ်သောစိတ်ရှိတော်မူသော၊ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ မြတ်စွာဘုရားဟူသော နာမတော်သည်ပင် တည်ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ ဤကျမ်းစာသည် လောကမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းကို ရှာဖွေကြကုန်သော အမျိုးကောင်းသားတို့အား သီလဝိသုဒ္ဓိ၏ နည်းလမ်းကို ပြသလျက် လောက၌ တည်ရှိပါစေသတည်း။

Karuṇāsītalahadayaṃ[Pg.155], paññāpajjotavihatamohatamaṃ;

Sanarāmaralokagaruṃ, vande sugataṃ gativimuttaṃ.

ကရုဏာတော်ကြောင့် အေးမြသော နှလုံးသားရှိတော်မူသော၊ ပညာအရောင်ဖြင့် မောဟတည်းဟူသော အမိုက်မှောင်ကို ဖျက်ဆီးတော်မူသော၊ လူနတ်ဗြဟ္မာတို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော၊ ဘဝဂတိငါးပါးတို့မှ လွတ်မြောက်တော်မူသော သုဂတမြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပါ၏။

Buddhopi [Pg.157] buddhabhāvaṃ, bhāvetvā ceva sacchikatvāca;

Yaṃ upagato gatamalaṃ, vande tamanuttaraṃ dhammaṃ.

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်လည်း ဘုရားအဖြစ်ကို ပွားများ၍ ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ပြုတော်မူသဖြင့် ကိလေသာညစ်ကြေး ကင်းစင်သော အကြင်တရားတော်မြတ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့၏၊ ထိုအတုမရှိသော တရားတော်မြတ်ကို ရှိခိုးပါ၏။

Sugatassa orasānaṃ, puttānaṃ mārasenamathanānaṃ;

Aṭṭhannampi samūhaṃ, sirasā vande ariyasaṅghaṃ.

သုဂတမြတ်စွာဘုရား၏ ရင်ဝယ်ဖြစ်သော သားတော်များဖြစ်ကြကုန်သော၊ မာရ်မင်း၏ စစ်သည်အပေါင်းကို နှိမ်နင်းတော်မူကြကုန်သော၊ ရှစ်ပါးသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အပေါင်းဖြစ်သော အရိယသံဃာတော်မြတ်ကို ဦးခေါင်းရတနာဖြင့် ရိုသေစွာ ရှိခိုးပါ၏။

Dīghassa [Pg.158] dīghasuttaṅkitassa, nipuṇassa āgamavarassa;

Buddhānubuddhasaṃvaṇṇitassa, saddhāvahaguṇassa.

ရှည်လျား၍ ရှည်လျားသော သုတ်တို့ဖြင့် မှတ်သားအပ်သော၊ သိမ်မွေ့နက်နဲ၍ မြတ်သော ဘုရားဟော နိကာယ် ဖြစ်တော်မူသော၊ မြတ်စွာဘုရားနှင့် ဘုရားရှင်နောက်မှ ပွင့်တော်မူသော အနုဗုဒ္ဓအရှင်မြတ်တို့ ချီးမွမ်းဖွင့်ဆိုအပ်သော၊ သဒ္ဓါတရားကို ဆောင်တတ်သော ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော (ဒီဃနိကာယ်၏)...

Sammāsambuddheneva [Pg.159] hi tiṇṇampi piṭakānaṃ atthavaṇṇanākkamo bhāsito, yāpakiṇṇakadesanāti vuccati, tato saṃgāyanādivasena sāvakehīti ācariyā vadanti.

စင်စစ်သော်ကား သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားသည်သာလျှင် ပိဋကတ်သုံးပုံတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ဆိုပုံအစဉ် (အဋ္ဌကထာနည်းလမ်း) ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့၏၊ ထိုဟောကြားချက်ကို 'ပကိဏ္ဏကဒေသနာ' ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏၊ ထိုမှတစ်ပါး သံဂါယနာတင်ခြင်း စသည်တို့၏ စွမ်းအားဖြင့် သာဝကတို့သည် (အဋ္ဌကထာကို ပြုစုကြသည်) ဟု ဆရာတို့သည် မိန့်ဆိုတော်မူကြကုန်၏။

Atthappakāsanatthaṃ, aṭṭhakathā ādito vasisatehi;

Pañcahi yāsaṅgītā, anusaṅgītā ca pacchāpi.

အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ထင်ရှားစေခြင်းငှာ အစဦး၌ (ပထမသံဂါယနာတွင်) လေ့ကျင့်ပြီးမြောက်သော ရဟန္တာငါးရာတို့သည်လည်းကောင်း၊ နောက်ပိုင်း၌လည်း (ဒုတိယ၊ တတိယ သံဂါယနာများတွင်) ထပ်မံ၍လည်းကောင်း ရွတ်ဆိုအပ်သော အဋ္ဌကထာသည်လည်း...

Majjhe [Pg.161] visuddhimaggā, esa catunnampi āgamānañhi;

Ṭhatvā pakāsayissati, tattha yathā bhāsitamatthaṃ;

Icceva kato tasmā, tampi gahetvāna saddhimetāya;

Aṭṭhakathāya vijānātha, dīghāgamanissitaṃ atthaṃ.

ဤ (ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်း) သည် နိကာယ်လေးရပ်တို့၏ အလယ်၌ တည်လျက် ထိုနိကာယ်တို့၌ ဟောကြားအပ်သည့်အတိုင်း အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ထင်ရှားစေလတ္တံ့။ ထို့ကြောင့် ထိုသို့ ပြုအပ်သည်ဖြစ်၍ ထိုဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းကိုလည်း ဤအဋ္ဌကထာနှင့်တကွ ယူ၍ ဒီဃနိကာယ်၌ အကျုံးဝင်သော အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို သိကြကုန်လော့။

Atthānaṃ [Pg.165] sūcanato, suvuttato savanatothasūdanato,Suttāṇā suttasabhāgatoca, suttanti akkhātaṃ.

အနက်တို့ကို ညွှန်ပြတတ်ခြင်း၊ ကောင်းစွာ ဟောကြားအပ်ခြင်း၊ (စီးဆင်းစေတတ်ခြင်း)၊ ဘေးရန်တို့ကို ဖျက်ဆီးတတ်ခြင်း၊ (အပ်ချည်ကဲ့သို့) သီကုံးတတ်ခြင်း၊ အပ်ချည်နှင့် သဘောတူခြင်းတို့ကြောင့် 'သုတ်' ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။

Sududdasaṃ [Pg.177] sunipuṇaṃ, yatthakāmanipātinaṃ;

Cittaṃ rakkhetha medhāvī, cittaṃ guttaṃ sukhāvahaṃ.

မြင်နိုင်ခဲလှစွာသော၊ အလွန်သိမ်မွေ့နက်နဲသော၊ ကျရောက်လိုရာ အာရုံသို့ ကျရောက်တတ်သော စိတ်ကို ပညာရှိသည် စောင့်ရှောက်ရာ၏။ စောင့်ရှောက်အပ်သော စိတ်သည် ချမ်းသာကို ဆောင်တတ်၏။

So [Pg.180] evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānañjappatte ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti –

ထိုသူသည် ဤသို့ စိတ်တည်ကြည်လတ်သော်၊ စင်ကြယ်လတ်သော်၊ ဖြူစင်လတ်သော်၊ ကိလေသာညစ်ကြေးမရှိလတ်သော်၊ ညစ်ညူးမှု ကင်းလတ်သော်၊ နုညံ့လတ်သော်၊ ခန့်ညား (အလုပ်လုပ်ရန် သင့်တော်) လတ်သော်၊ တည်တံ့လတ်သော်၊ မလှုပ်မယှက် တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိသော အဖြစ်သို့ ရောက်လတ်သော် ဉာဏ်အမြင်အလို့ငှာ စိတ်ကို ရှေးရှုညွှတ်စေ၏၊ ရှေးရှုဆောင်သွား၏။

Yaṃhitaṃ [Pg.206] bhikkhave sammāvadamāne vadeyya samantapāso mārassāti, mātugāmaṃyeva sammā vadamāno vadeyya samantapāso mārassāti.

ရဟန်းတို့၊ ‘မာရ်မင်း၏ ထောင်ပတ်ထားသော ကျော့ကွင်း’ ဟု မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုလိုသူသည် ပြောဆိုငြားအံ့၊ ‘မိန်းမ’ ကိုသာလျှင် ‘မာရ်မင်း၏ ထောင်ပတ်ထားသော ကျော့ကွင်း’ ဟု မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုရာ၏။

Yo [Pg.209] bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya ca āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodhetvā.

အကြင်ရဟန်းသည် နေ့၌ စင်္ကြံသွားခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိုင်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း နီဝရဏတရားတို့မှ စိတ်ကို စင်ကြယ်စေ၍...

Iti [Pg.228] cittakiriyavāyodhātuvipphāravasena ayaṃ kāyasammato aṭṭhisaṅghāto abhikkamati.

ဤသို့ စိတ်၏ စေ့ဆော်ပြုလုပ်မှုတည်းဟူသော ဝါယောဓာတ်၏ ပျံ့နှံ့လှုပ်ရှားမှု စွမ်းအားဖြင့် 'ကိုယ်' ဟု သမုတ်အပ်သော ဤအရိုးစုသည် ရှေ့သို့ တိုးသွား၏။

Karuṇā [Pg.231] viya sattesu, paññā yassa mahesino;

Ñeyyadhammesu sabbesu, pavattittha yathāruci.

အကြင်မြတ်စွာဘုရား၏ သတ္တဝါတို့အပေါ်၌ ထားရှိအပ်သော ကရုဏာသည်ကဲ့သို့၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ပညာသည် သိဖွယ်ဖြစ်သော ဉေယျဓမ္မတရားအားလုံးတို့၌ မိမိအလိုတော်အတိုင်း ဖြစ်ပွားတော်မူ၏။

Dasāya [Pg.235] tāya sattesu, samussāhitamānaso;

Pāṭihīrāvasānamhi, vasanto tidasālaye;

Pāricchattakamūlamhi, paṇḍukambalanāmake;

Silāsane sannisinno, ādiccova yugandhare.

သတ္တဝါတို့အပေါ်၌ ထားရှိအပ်သော ထိုကရုဏာကြောင့် ထက်သန်သော စိတ်နှလုံး ရှိတော်မူသည်ဖြစ်၍၊ ရေမီးအစုံစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာပြတော်မူခြင်း၏ အဆုံး၌ တာဝတိံသာနတ်ဘုံ၌ သီတင်းသုံးတော်မူလျက်၊ ပင်လယ်ကထ္တီပါပင်ရင်းရှိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလာကျောက်ဖျာထက်၌၊ ယုဂန္ဓိုရ်တောင်ထိပ်၌ တက်နေဝန်းကဲ့သို့ စံပယ်တော်မူလျက်...

Cakkavāḷasahassehi, dasāhāgamma sabbaso;

Sannisinnena devānaṃ, gaṇena parivārito;

Mātaraṃ pamukhaṃ katvā, tassā paññāya tejasā;

Abhidhammakathāmaggaṃ, devānaṃ sampavattayi.

တစ်သောင်းသော စကြဝဠာတို့မှ အရပ်ရပ်မှ လာရောက်ကြကုန်လျက် အညီအမျှ ညွတ်ရုံထိုင်နေကြသော နတ်ဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းခြံရံအပ်သည်ဖြစ်၍၊ မယ်တော်ကို အမှူးထားလျက်၊ ထိုမယ်တော်အား မိမိ၏ ပညာတော်၏ တန်ခိုးအရှိန်ဖြင့် အဘိဓမ္မတရားတော်၏ နည်းလမ်းကို နတ်ဗြဟ္မာတို့အား ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။

Tassa [Pg.236] pāde namassitvā, sambuddhassa sirīmato;

Saddhammañcassa pūjetvā, katvā saṅghassa cañjaliṃ.

ဘုန်းကျက်သရေနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်အစုံတို့ကို ရှိခိုး၍လည်းကောင်း၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ သူတော်ကောင်းတရား (သဒ္ဓမ္မ) ကို ပူဇော်၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်အား လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုး၍လည်းကောင်း...

Yaṃ [Pg.237] devadevo devānaṃ, desetvā nayato puna;

Therassa sāriputtassa, samācikkhi vināyako.

နတ်တို့ထက် မြတ်သော၊ သတ္တဝါတို့ကို ဆုံးမတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် နတ်ဗြဟ္မာတို့အား နည်းလမ်းအားဖြင့် ဟောကြားတော်မူပြီးလျှင်၊ တစ်ဖန် အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်အား ဟောကြားညွှန်ပြတော်မူအပ်သော (အဘိဓမ္မတရားကို)...

Anotattadahe katvā, upaṭṭhānaṃ mahesino;

Yañca sutvāna so thero, āharitvā mahītalaṃ.

အနောတတ္တအိုင်၌ မြတ်စွာဘုရားအား လုပ်ကျွေးပြုစုခြင်းကို ပြု၍၊ ထိုအရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် အကြင်အဘိဓမ္မတရားကို နာယူခဲ့ရပြီးလျှင် လူ့ပြည်သို့ ဆောင်ယူခဲ့လျက်...

Bhikkhūnaṃ parirudāhāsi, iti bhikkhūhi dhārito;

Saṅgītikāle saṃṅgīto, vedehamuninā puna.

ရဟန်းတို့အား ပြန်လည်ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။ ဤသို့ ရဟန်းတို့ ဆောင်ထားအပ်သော (အဘိဓမ္မတရားကို) သံဂါယနာတင်ချိန်၌ ဝေဒေဟမုနိ (အရှင်အာနန္ဒာ) သည် တစ်ဖန် ရွတ်ဆိုသံဂါယနာတင်တော်မူခဲ့၏။

Yaṃ [Pg.238] karomasi brahmuno, samaṃ devehi mārisa;

Tadajja tuyhaṃ kassāma, handa sāmaṃ karoma te.

အချင်း... ငါတို့သည် နတ်တို့နှင့်အတူ ဗြဟ္မာအား ပြုလုပ်သော ဝတ်ကို ယနေ့ သင့်အား ပြုလုပ်ပါအံ့၊ လာပါလော့၊ သင့်အား ကိုယ်တိုင် ဝတ်ပြုကြပါကုန်စို့။

Atthaṃ [Pg.241] pakāsayissāmi, āgamaṭṭhakathāsupi;

Gahetabbaṃ gahetvāna, tosayanto vicakkhaṇe.

ပိဋကတ်အောက်ထပ်ဖြစ်သော အဋ္ဌကထာတို့၌လည်း ယူအပ်သော အနက်တို့ကို ယူဆောင်၍၊ ပညာရှိတို့ကို နှစ်သက်စေလျက် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြပါအံ့။

Itime [Pg.242] bhāsamānassa, abhidhammakathaṃ imaṃ;

Avikkhittā nisāmetha, dullabhāhiayaṃkathā.

ထို့ကြောင့် ငါသည် ဤအဘိဓမ္မတရားကို ဟောကြားလတ္တံ့သည်ရှိသော် စိတ်မပျံ့လွင့်ဘဲ နာယူကြကုန်လော့။ ဤတရားစကားသည် ရခဲလှစွာ၏။

Etthete [Pg.263] pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

ဤ (အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်) ၌ ညစ်ညူးကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့သည် အကြွင်းမရှိ ချုပ်ငြိမ်းကုန်၏။

Cakkhuṃ [Pg.266] cāvuso paṭicca rūpeca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṃ vedeti, taṃ sañjānāti. Yaṃ sañjānāti, taṃ vitakketi, yaṃ vitakketi, taṃ papañceti, yaṃ papañceti, tato nidānaṃ purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu cakkhuviññeyyasu rūpesu –

ငါ့ရှင်တို့၊ စက္ခုပသာဒကိုလည်းကောင်း၊ ရူပါရုံကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဉ်စိတ် ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုသုံးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမိခြင်းသည် ဖဿ (တွေ့ထိမှု) မည်၏။ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာ (ခံစားမှု) ဖြစ်၏။ အကြင်ဝေဒနာကို ခံစား၏၊ ထိုဝေဒနာကို မှတ်သား၏။ အကြင်မှတ်သားမှုကို ပြု၏၊ ထိုမှတ်သားမှုကို ကြံစည်၏။ အကြင်ကြံစည်မှုကို ပြု၏၊ ထိုကြံစည်မှုကို သံသရာကို ချဲ့တတ်သော တရားတို့ဖြင့် ချဲ့ထွင်၏။ ထိုချဲ့ထွင်မှုကြောင့် လွန်လေပြီးသော၊ အနာဂတ်ဖြစ်သော၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော စက္ခုဝိညာဉ်ဖြင့် သိအပ်သော ရူပါရုံတို့၌ သံသရာချဲ့ထွင်တတ်သော သညာအမှတ် အကြံအစည်တို့သည် ထိုသူအား လွှမ်းမိုး၍ ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏။

Purimā [Pg.274] bhikkhave koṭi na paññāyati avijjāya.

ရဟန်းတို့၊ အဝိဇ္ဇာ၏ အစဦးဆုံးသော အပိုင်းအခြား (အစဦးဆုံးသော ကာလ) သည် မထင်ရှား။

Attheva [Pg.277] gambhīragataṃ sudubbudhaṃ,Sayaṃ abhiññāya sahetusambhavaṃ;

Yathānupubbaṃ nikhilena desitaṃ,Mahesinā rūpagataṃva passati.

မြတ်စွာဘုရားသည် နက်နဲလှစွာသော၊ သိနိုင်ခဲလှစွာသော၊ အကြောင်းနှင့်တကွ ဖြစ်ပေါ်လာသော တရားကို ကိုယ်တိုင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိတော်မူ၍၊ အစဉ်အတိုင်း အကြွင်းမဲ့ ဟောကြားတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို (မျက်မှောက်၌ ရှိသော) ရုပ်ဝတ္ထုကို မြင်ရသကဲ့သို့ ရှုမြင်ပေ၏။

Abhikkamissāmi [Pg.286] paṭikkamissāmīti hi cittaṃ uppajjamānaṃ rūpaṃ samuṭṭhāpeti.

ရှေ့သို့ တိုးအံ့၊ နောက်သို့ ဆုတ်အံ့ ဟု ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်သည် ရုပ်ကို ဖြစ်စေတတ်၏။

Na [Pg.308] antalikkhena na samuddamajjhe,Na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa;

Na vijjate so jagatippadeso,Yatthaṭṭhito mucceyya pāpakammā.

ကောင်းကင်၌ တည်သော်လည်းကောင်း၊ သမုဒ္ဒရာအလယ်၌ တည်သော်လည်းကောင်း၊ တောင်ကြားလိုဏ်ဂူသို့ ဝင်၍ တည်သော်လည်းကောင်း မလွတ်နိုင်။ မကောင်းမှုပြုသောသူသည် အကြင်အရပ်၌ တည်လျက် မကောင်းမှု (ကံ၏အကျိုး) မှ လွတ်မြောက်ရာသော ထိုကဲ့သို့သော မြေပြင်အရပ်သည် မရှိနိုင်ပေ။

Yaṃ [Pg.311] pattaṃ kusalaṃ tassa, ānubhāvena pāṇino;

Sabbe saddhammarājassa, ñatvā dhammaṃ sukhāvahaṃ;

Pāpuṇantu visuddhāya, sukhāya paṭipattiyā;

Asokamanupāyāsaṃ, nibbānasukhamuttamaṃ.

ငါသည် ရအပ်ပြီးသော ကောင်းမှု (ကုသိုလ်) ၏ စွမ်းအားကြောင့် သတ္တဝါအားလုံးတို့သည် တရားမင်းဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ချမ်းသာကို ဆောင်တတ်သော တရားတော်ကို သိကြကုန်လျက်၊ စင်ကြယ်၍ ချမ်းသာသော ကျင့်စဉ်ဖြင့် စိုးရိမ်ခြင်းကင်းသော၊ ပူပန်ခြင်းကင်းသော၊ အတုမဲ့ မြတ်လှစွာသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ရောက်ကြပါစေကုန်သတည်း။

Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo, dhamme hontu sagāravā;

Sabbepi sattā kālena, sammā devo pavassatu;

Yathā rakkhiṃsu porāṇā, surājāno tathevimaṃ;

Rājā rakkhatu dhammena, attanova pajaṃpajaṃ.

သူတော်ကောင်းတရားသည် ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး တည်ပါစေသတည်း။ (သတ္တဝါတို့သည်) တရားတော်၌ ရိုသေကြပါစေကုန်သတည်း။ သတ္တဝါအားလုံးတို့အတွက် မိုးနတ်မင်းသည် အခါရာသီအလိုက် ကောင်းစွာ ရွာသွန်းပါစေသတည်း။ ရှေးမင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့သည် (တိုင်းပြည်ကို) စောင့်ရှောက်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ မင်းသည်လည်း မိမိ၏ ပြည်သူပြည်သားတို့ကို တရားသဖြင့် စောင့်ရှောက်ပါစေသတည်း။

Tāva [Pg.312] tiṭṭhatu lokasmiṃ, lokanittharaṇesinaṃ;

Dassentī kulaputtānaṃ, nayaṃ paññāvisuddhiyā;

Yāva buddhoti nāmampi, suddhacittassa tādino;

Lokamhi lokajeṭṭhassa, pavattati mahesino.

သံသရာမှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ရှာဖွေကြကုန်သော အမျိုးကောင်းသားတို့အား ပညာဝိသုဒ္ဓိ၏ နည်းလမ်းကို ပြသလျက်၊ စင်ကြယ်သော စိတ်နှလုံး ရှိတော်မူသော၊ လောကတွင် အကြီးမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ 'ဗုဒ္ဓ' ဟူသော အမည်နာမတော်သည် လောက၌ တည်ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး (ဤကျမ်းစာသည်) လောက၌ တည်ပါစေသတည်း။

Dutiyasannipāta

ဒုတိယသန္နိပါတ (ဒုတိယအကြိမ် စုဝေးခြင်း)

Mahāpadānasutta aṭṭhakathā

မဟာပဒါနသုတ် အဋ္ဌကထာ

Pucchā – aṭṭhakathā [Pg.1] saṃgītiyā āvuso paṭhame sannipāte sakalā ca vinayasaṃvaṇṇanā dīghanikāye ca sīlakkhandhavaggavaṇṇanā abhidhamme ca dhammasaṅgahasaṃvaṇṇanā saṃgītā therehi chaṭṭhasaṃgītikārehi. Idāni pana dutiye sannipāte dīghanikāye mahāvaggavaṇṇanāto paṭṭhāya tadavasesānaṃ yathāvavatthitasaṃvaṇṇanānaṃ saṃgāyanokāso anuppatto. Tasmā imissā dutiyasannipātasaṃgītiyā pubbakiccavasena yathānuppattāya mahāvagge mahāpadānasuttasaṃvaṇṇanāya pucchāvissajjanaṃ kātuṃ samārabhāma. Mahāpadānasuttassa āvuso nidāne pariyāpannassa ‘‘karerikuṭikāya’’ntipadassa attho kathaṃ aṭṭhakathācariyena kathito.

အမေး— ငါ့ရှင်တို့၊ ပထမသံဂါယနာ စုဝေးပွဲ၌ အဋ္ဌကထာ သံဂါယနာတင်ခြင်း အလို့ငှာ ဝိနည်းအဖွင့် အလုံးစုံကိုလည်းကောင်း၊ ဒီဃနိကာယ်၌ သီလက္ခန္ဓဝဂ်အဖွင့်ကိုလည်းကောင်း၊ အဘိဓမ္မာ၌ ဓမ္မသင်္ဂဏီအဖွင့်ကိုလည်းကောင်း ဆဋ္ဌသံဂါယနာတင် အရှင်မြတ်တို့သည် သံဂါယနာတင်တော်မူခဲ့ကြပြီ။ ယခုအခါ၌မူကား ဒုတိယအကြိမ် စုဝေးပွဲ၌ ဒီဃနိကာယ် မဟာဝဂ်အဖွင့်မှ စ၍ ထိုမှကြွင်းကျန်သော သတ်မှတ်အပ်သည့်အတိုင်း အဖွင့်ကျမ်းတို့ကို သံဂါယနာတင်ရန် အခွင့်အခါသို့ ရောက်ရှိလာပြီ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဤဒုတိယသံဂါယနာ စုဝေးပွဲ၏ ရှေးဦးပြုဖွယ်ကိစ္စအားဖြင့် ရောက်ရှိလာသော မဟာဝဂ် မဟာပဒါနသုတ် အဖွင့်၌ အမေးအဖြေ ပြုခြင်းကို စတင်ကြပါကုန်စို့။ ငါ့ရှင်တို့၊ မဟာပဒါနသုတ်၏ နိဒါန်း၌ ပါဝင်သော 'ကရေရိကုဋိကာယ' ဟူသော ပုဒ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာဆရာသည် အဘယ်သို့ မိန့်ဆိုထားသနည်း။

Vissajjanā – mahāpadānasuttassa bhante nidāne pariyāpannassa karerikuṭikāyantipadassa attho ‘‘karerikuṭikāya’’nti karerīti varuṇarukkhassa nāmaṃ. Karerimaṇḍapo tassā kuṭikāya [Pg.2] dvāre ṭhito, tasmā karerikuṭikāti vuccati. Yathā kosambarukkhassa dvāreṭhitattā kosambakuṭikāti evamādinā bhante aṭṭhakathācariyena kathito.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ မဟာပဒါနသုတ်၏ နိဒါန်း၌ ပါဝင်သော 'ကရေရိကုဋိကာယ' ဟူသော ပုဒ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကား 'ကရေရိ' ဟူသည် ကရေရိ (ခေါ်) ရေကတ္တပတ်ပင် (ဝရုဏရုက္ခ) ၏ အမည်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုကျောင်းငယ်၏ တံခါးဝ၌ ကရေရိနွယ်ရုံ မဏ္ဍပ် တည်ရှိသောကြောင့် 'ကရေရိကုဋိကာ' ဟု ခေါ်ဆိုအပ်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဖလ်ဆန်းပင် (ကောသမ္ဗပင်) ၏ တံခါးဝ၌ တည်ရှိသောကြောင့် 'ကောသမ္ဗကုဋိကာ' ဟု ခေါ်ဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်ပါသည်ဟု အဋ္ဌကထာဆရာ မိန့်ဆိုတော်မူခဲ့ပါသည်။

Karerikuṭikāyanti [Pg.3] karerīti varuṇarukkhassa nāmaṃ.

‘ကရေရိကုဋိကာယံ’ ဟူသော ပုဒ်၌ ‘ကရေရိ’ ဟူသည် ဝရုဏရုက္ခ (ခေါ်) ရေကတ္တပတ်ပင်၏ အမည်ဖြစ်၏။

Karerimaṇḍapo [Pg.4] tassā kuṭikāya dvāre ṭhito, tasmā karerikuṭikāti vuccati. Yathā kosambarukkhassa dvāre ṭhitattā ekāsambakuṭikāti.

ကရေရီမဏ္ဍပ်သည် ထိုကျောင်းငယ်၏ တံခါးဝ၌ တည်ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ‘ကရေရီကုဋိ’ ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ကိုသမ္ဗပင်သည် ကျောင်းတံခါးဝ၌ တည်ရှိသောကြောင့် ‘ကိုသမ္ဗကုဋိ’ ဟု ခေါ်ဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Antojetavane kira karerikuṭi kosambakuṭi gandhakuṭi salaḷāgāranti cattāri mahāgehāni –

ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်အတွင်း၌ ကရေရီကုဋိ၊ ကိုသမ္ဗကုဋိ၊ ဂန္ဓကုဋိ၊ သဠဠာဂါရ (ထင်းရှူးကျောင်း) ဟူ၍ ကြီးကျယ်သော ကျောင်းမကြီး လေးဆောင် ရှိသတတ်။

Ekekaṃ satasahassapariccāgena nipphannaṃ.

တစ်ဆောင်စီ တစ်ဆောင်စီကို (အသပြာ) တစ်သိန်းစီ အကုန်အကျခံ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းအပ်သည်။

Tesu salaḷāgāraṃ raññā pasenadinā kāritaṃ.

ထိုကျောင်းကြီးများအနက် သဠဠာဂါရကျောင်းကို ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီက ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။

Pubbenivāsa

ပုဗ္ဗေနိဝါသ (ရှေး၌ နေဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်)

Pucchā – tattheva [Pg.5] āvuso nidāne pubbenivāsapaṭisaṃyuttā dhammīkathā udapādītivacanassa attho kathaṃ aṭṭhakathācariyena kathito.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုနိဒါန်း၌ပင်လျှင် “ရှေး၌ နေဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်နှင့် စပ်ယှဉ်သော တရားစကားသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏” ဟူသော စကား၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်သည် မည်သို့ ဖွင့်ဆိုပုံဖော်ခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – tattheva bhante nidāne pubbenivāsapaṭisaṃyuttā dhammīkathā udapādīti vacanassa attho pubbenivāsapaṭisaṃyuttāti ekampijātiṃ dvepi jātiyoti evaṃ nibaddhena pubbenivuṭṭhakhandhasantānasaṅkhātena pubbenivāsena saddhiṃ yojetvā pavattitā. Dhammīti dhammasaṃyuttā. Udapādīti aho acchariyaṃ dasabalassa pubbenivāsañāṇaṃ. Pubbenivāsaṃ nāma ke anussaranti ke nānussarantīti diṭṭhiyā anussaranti, sāvakā sa paccekabuddhā ca buddhā ca anussaranti. Kataradiṭṭhiyo anussaranti. Ye aggapattā kammavādino tepi cattālīsaṃyeva kappe anussaranti, na tato paranti evamādinā bhante aṭṭhakathācariyena kathito.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ထိုနိဒါန်း၌ပင်လျှင် “ရှေး၌ နေဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်နှင့် စပ်ယှဉ်သော တရားစကားသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏” ဟူသော စကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ဆိုရာ၌ - ‘ပုဗ္ဗေနိဝါသပဋိသံယုတ္တာ’ ဟူသည် “ဘဝတစ်ခုကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝနှစ်ခုကိုလည်းကောင်း” စသည်ဖြင့် အစဉ်မပြတ် ရှေး၌ နေဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်ဟု ဆိုအပ်သော ပုဗ္ဗေနိဝါသနှင့် ယှဉ်စပ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော စကားတည်း။ ‘ဓမ္မီ’ ဟူသည် တရားနှင့် ယှဉ်စပ်သော စကားတည်း။ ‘ဥဒပါဒိ’ ဟူသည် “အို... ဒသဗလဆယ်ပါးအားရှင် ဘုရားရှင်၏ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ်သည် အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ” ဟု ဆိုလိုသည်။ ပုဗ္ဗေနိဝါသကို မည်သူတို့ ပြန်လည်အောက်မေ့နိုင်၍ မည်သူတို့ မအောက်မေ့နိုင်သနည်းဟူမူ - မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိရှိသူတို့လည်း အောက်မေ့နိုင်ကြကုန်၏၊ သာဝကတို့လည်းကောင်း၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့လည်းကောင်း၊ ဘုရားရှင်တို့လည်းကောင်း အောက်မေ့တော်မူနိုင်ကြကုန်၏။ မည်သည့် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိရှိသူတို့ အောက်မေ့နိုင်ကြသနည်းဟူမူ - အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်၍ ကမ္မဝါဒီဖြစ်ကြသော သာသနာပပဗ္ဗဇိတတို့သည်လည်း ကမ္ဘာလေးဆယ်တိုင်အောင်သာ အောက်မေ့နိုင်ကြကုန်၏၊ ထိုထက်လွန်၍ မအောက်မေ့နိုင်ကြကုန်၊ စသည်ဖြင့် အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်သည် ဖွင့်ဆိုတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

Pubbenivāsapaṭisaṃyuttāti [Pg.6] ekampi jātiṃ dvepi jātiyoti evaṃ nibaddhena pubbenivuṭṭhakhandhasantānasaṅkhātena pubbenivāsena saddhiṃ yojetvā pavattitā.

‘ပုဗ္ဗေနိဝါသပဋိသံယုတ္တာ’ ဟူသည် “ဘဝတစ်ခုကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝနှစ်ခုကိုလည်းကောင်း” စသည်ဖြင့် အစဉ်မပြတ် ရှေး၌ နေဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်ဟု ဆိုအပ်သော ပုဗ္ဗေနိဝါသနှင့် ယှဉ်စပ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော စကားတည်း။

Kappaparicchedavāra

ကပ္ပပရိစ္ဆေဒဝါရ (ကမ္ဘာကို ပိုင်းခြား၍ ပြရာ အခန်း)

Pucchā – tasmiṃ [Pg.7] āvuso mahāpadānasutte uddesavāre navasu paricchedavāresu paṭhame kappaparicchedavāre bhaddakappeti padassa attho aṭṭhakathācariyena kathaṃ kathito.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုမဟာပဒါနသုတ် ဥဒ္ဒေသဝါရ၌ ပိုင်းခြားခြင်းဝါရ ကိုးပါးတို့အနက် ပထမဖြစ်သော ကပ္ပပရိစ္ဆေဒဝါရ၌ ‘ဘဒ္ဒကပ္ပေ’ ဟူသော ပုဒ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်သည် မည်သို့ ဖွင့်ဆိုခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – tasmiṃ [Pg.8] bhante mahāpadānasutte uddesavāre navasu paricchedavāresu paṭhame kappaparicchedavāre bhaddakappeti padassa attho bhaddakappeti pañcabuddhuppādapaṭimaṇḍitattā sundarakappe sārakappeti bhagavā imaṃ kappaṃ thomento evamāha. Yato paṭṭhāya kira amhākaṃ bhagavā abhinīhāro kato, ekasmiṃ antare ekasmimpi kappe pañcabuddhā nibbattā nāma natthīti evamādinā bhante aṭṭhakathācariyena kathito.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ထိုမဟာပဒါနသုတ် ဥဒ္ဒေသဝါရ၌ ပိုင်းခြားခြင်းဝါရ ကိုးပါးတို့အနက် ပထမဖြစ်သော ကပ္ပပရိစ္ဆေဒဝါရ၌ ‘ဘဒ္ဒကပ္ပေ’ ဟူသော ပုဒ်၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ဆိုရာ၌ - ‘ဘဒ္ဒကပ္ပ’ ဟူသည် ဘုရားငါးဆူ ပွင့်ထွန်း၍ တန်ဆာဆင်အပ်သောကြောင့် ကောင်းမြတ်သောကမ္ဘာ၊ အနှစ်သာရရှိသော ကမ္ဘာ ဖြစ်၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤကမ္ဘာကို ချီးမွမ်းတော်မူလိုသဖြင့် ဤသို့ မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ငါတို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆုပန်တော်မူသည် (အဘိနီဟာရ ပြုတော်မူသည်) မှစ၍ ဤကြားကာလ၌ တစ်ခုတည်းသော ကမ္ဘာဝယ် ဘုရားငါးဆူ ပွင့်တော်မူသည်ဟူသည် မရှိဖူးချေ၊ စသည်ဖြင့် အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်သည် ဖွင့်ဆိုတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

Vipassissa [Pg.9] bhikkhave bhagavato ito so bhikkhave chanavutikappe yaṃ vipassī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho loke udapādi –

“ရဟန်းတို့၊ ယခုမှ နောက်ပြန်ရေတွက်သော် ကိုးဆယ့်ခြောက်ကမ္ဘာထက်၌ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားအဖြစ်ဖြင့် လောက၌ ပွင့်ထွန်းတော်မူခဲ့၏။”

Saddakappeti pañcabuddhuppādapaṭimaṇḍitattā sundarakappe sārakappeti bhagavā imaṃ kappaṃ thomento evamāha –

‘ဘဒ္ဒကပ္ပ’ (ပါဠိ၌ သဒ္ဒကပ္ပဟု ရှိသည်) ဟူသည် ဘုရားငါးဆူ ပွင့်ထွန်း၍ တန်ဆာဆင်အပ်သောကြောင့် ကောင်းမြတ်သောကမ္ဘာ၊ အနှစ်သာရရှိသော ကမ္ဘာ ဖြစ်၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤကမ္ဘာကို ချီးမွမ်းတော်မူလိုသဖြင့် ဤသို့ မိန့်တော်မူခဲ့သည် -

‘‘Yato paṭṭhāya kira amhākaṃ bhagavatābhinīhāro kato, etasmiṃ antare ekasmimpi kappe pañcabuddhā nibbattā nāma natthi’’ –

“ငါတို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆုပန်တော်မူသည် (အဘိနီဟာရ ပြုတော်မူသည်) မှစ၍ ဤကြားကာလ၌ တစ်ခုတည်းသော ကမ္ဘာဝယ် ဘုရားငါးဆူ ပွင့်တော်မူသည်ဟူသည် မရှိဖူးချေ။”

Āyuparicchedavāra

အာယုပရိစ္ဆေဒဝါရ (သက်တမ်းကို ပိုင်းခြား၍ ပြရာ အခန်း)

Pucchā – catutthe [Pg.10] panāvuso āyuparicchedavāre appaṃ vā bhiyyoti etesaṃ padānaṃ attho kathaṃ aṭṭhakathācariyena kathito.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ စတုတ္ထမြောက်ဖြစ်သော အာယုပရိစ္ဆေဒဝါရ၌ “အနည်းငယ်ဖြစ်စေ၊ ထို့ထက် ပို၍ဖြစ်စေ” (အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော) ဟူသော ဤပုဒ်တို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်သည် မည်သို့ ဖွင့်ဆိုခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – catutthe pana bhante āyuparicchedavāre appaṃ vā bhiyyoti etesaṃ padānaṃ attho ‘‘appaṃ vā bhiyyoti vassasatato vā upari appaṃ, aññaṃ vassasataṃ apatvā vīsaṃ vā tiṃsaṃ vā cattālīsaṃ vā paṇṇāsaṃ vā saṭṭhi vā vassāni jīvati. Evaṃ dīghāyuko pana atidullabho, asuko kira evaṃ ciraṃ jīvatīti tattha tattha gantvā daṭṭhabbo hotī’’ti evamādinā bhante tattha aṭṭhakathācariyena kathito.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ စတုတ္ထမြောက်ဖြစ်သော အာယုပရိစ္ဆေဒဝါရ၌ “အနည်းငယ်ဖြစ်စေ၊ ထို့ထက် ပို၍ဖြစ်စေ” (အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော) ဟူသော ဤပုဒ်တို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ဆိုရာ၌ - “‘အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော’ ဟူသည် အသက်တစ်ရာထက် ကျော်လွန်၍ အနည်းငယ်မျှ ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် နောက်ထပ် အသက်တစ်ရာသို့ မပြည့်ဘဲ အနှစ်နှစ်ဆယ်၊ သုံးဆယ်၊ လေးဆယ်၊ ငါးဆယ်၊ ခြောက်ဆယ်မျှ ပို၍ဖြစ်စေ အသက်ရှင်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ အသက်ရှည်သူသည် အလွန်တရာ ရှားပါးလှသဖြင့် ‘မည်သူသည် ဤမျှ ကြာမြင့်စွာ အသက်ရှင်နေသတတ်’ ဟု ထိုထိုအရပ်သို့ သွားရောက်ကြည့်ရှုရမည့်သူ ဖြစ်သည်” စသည်ဖြင့် အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်သည် ဖွင့်ဆိုတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

Mayhaṃ [Pg.11] bhikkhave etarahi appakaṃ āyuppamāṇaṃ parittaṃ lahukaṃ yo ciraṃ jīvati so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo.

“ရဟန်းတို့၊ ယခုအခါ ငါ၏ သက်တမ်းသည် အနည်းငယ်မျှသာရှိ၏၊ မမြဲလှ၊ လျင်မြန်စွာ ကုန်ဆုံးတတ်၏။ အသက်ရှည်ရှည် နေရသူဖြစ်ပါမူ အနှစ်တစ်ရာ သို့မဟုတ် အနည်းငယ် ပို၍ ဖြစ်စေ နေရ၏။”

Appaṃ vā bhiyyoti vassasatato vā upari appaṃ, ayyaṃ vassasataṃ apatvā vīsaṃ vā tiṃsaṃ vā cattālīsaṃvā vā paṇṇāsaṃ vā saṭṭhi vā vassāni jīvati–

‘အနည်းငယ်ဖြစ်စေ၊ ထို့ထက် ပို၍ဖြစ်စေ’ (အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော) ဟူသည် အသက်တစ်ရာထက် ကျော်လွန်၍ အနည်းငယ်မျှ ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် နောက်ထပ် အသက်တစ်ရာသို့ မပြည့်ဘဲ အနှစ်နှစ်ဆယ်၊ သုံးဆယ်၊ လေးဆယ်၊ ငါးဆယ်၊ ခြောက်ဆယ်မျှ ပို၍ဖြစ်စေ အသက်ရှင်ရခြင်း ဖြစ်သည်။

Upaṭṭhākaparicchedavāra

ဥပဋ္ဌာကပရိစ္ဆေဒဝါရ (လုပ်ကျွေးပြုစုသော အလုပ်အကျွေးရဟန်းကို ပိုင်းခြား၍ ပြရာ အခန်း)

Pucchā – aṭṭhame [Pg.12] panāvuso upaṭṭhākaparicchedavāre ānandotipade kathaṃ aṭṭhakathācariyena vaṇṇito.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ရှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော ဥပဋ္ဌာကပရိစ္ဆေဒဝါရ၌ ‘အာနန္ဒော’ ဟူသော ပုဒ်ကို အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်သည် မည်သို့ ဖွင့်ဆိုရှင်းလင်းခဲ့ပါသနည်း။

Vissajjanā – aṭṭhame pana bhante upaṭṭhākaparicchede pana ānandoti nibaddhupaṭṭhākabhāvaṃ sandhāya vuttanti evamādinā bhante aṭṭhakathācariyena vaṇṇito.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ရှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သော ဥပဋ္ဌာကပရိစ္ဆေဒဝါရ၌ ‘အာနန္ဒော’ ဟူသည် (ဘုရားရှင်အား) အမြဲမပြတ် လုပ်ကျွေးပြုစုသူ (နိဗဒ္ဓဥပဋ္ဌာက) အဖြစ်ကို ရည်ရွယ်၍ မိန့်ဆိုတော်မူခြင်းဖြစ်သည် စသည်ဖြင့် အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်သည် ဖွင့်ဆိုတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

Mayhaṃ [Pg.13] bhikkhave etarahi ānando nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko–

“ရဟန်းတို့၊ ယခုအခါ၌မူ ငါ၏ အလုပ်အကျွေးသည် အာနန္ဒာ အမည်ရှိသော ရဟန်း ဖြစ်၏၊ မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဖြစ်၏။”

Bhagavatohi [Pg.14] paṭhamabodhiyaṃ anibaddhā upaṭṭhākā ahesuṃ.

မြတ်စွာဘုရားအား ရှေးဦးဗောဓိဉာဏ်ကို ရတော်မူစ ပထမဗောဓိကာလဝယ် အမြဲတစေ လုပ်ကျွေးသော အလုပ်အကျွေးရဟန်းများ မရှိခဲ့ကုန်။

Ekadā nāgasamālo pattacīvaraṃ gahetvā vicari.

တစ်ရံရောအခါ နာဂသမာလမထေရ်သည် သပိတ်သင်္ကန်းကို ဆောင်ယူကာ နောက်တော်မှ လိုက်ပါခဲ့၏။

Idameva [Pg.15] te kāraṇaṃ sallakkhetvā nivārayimha.

“သင်၏ ဤအကြောင်းကိုပင် နှလုံးသွင်းချင့်ချိန်၍ ငါတို့ တားမြစ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။”

Ekacce [Pg.16] bhikkhū iminā maggena gacchāmāti vutte aññena gacchanti.

အချို့သော အလုပ်အကျွေးရဟန်းတို့သည် “ဤလမ်းဖြင့် သွားကြစို့” ဟု မိန့်တော်မူအပ်ပါလျက် အခြားလမ်းဖြင့် သွားကြကုန်၏။

Uṭṭhehi [Pg.17] āvuso ānanda, uṭṭhehi āvuso ānanda.

“ငါ့ရှင် အာနန္ဒာ၊ ထလော့၊ ငါ့ရှင် အာနန္ဒာ၊ ထလော့။”

Kaṃ panettha ānanda ādīnavaṃ passasi.

“အာနန္ဒာ၊ ဤအရာ၌ သင်သည် မည်သည့် အပြစ်ဆိုးကျိုး (အာဒီနဝ) ကို မြင်သနည်း။”

Kaṃ [Pg.18] panettha ānanda ānisaṃsaṃ passasi.

“အာနန္ဒာ၊ ဤအရာ၌ သင်သည် မည်သည့် အကျိုးအာနိသင် (အာနိသံသ) ကို မြင်သနည်း။”

Samavattakkhandho [Pg.28] atulo, suppabuddho ca uttaro;

Sattavāho vijitaseno, rāhulo bhavati sattamo –

သမဝတ္တက္ခန္ဓ၊ အတုလ၊ သုပ္ပဗုဒ္ဓ၊ ဥတ္တရ၊ သတ္တဝါဟ၊ ဝိဇိတသေန၊ ရာဟုလာသည် သတ္တမမြောက် ဖြစ်၏။

Sutanā [Pg.29] sabbakāmāca, sucittā atha rocinī;

Rucaggatī sunandāca, bimbā bhavati sattamā.

သုတနာ၊ သဗ္ဗကာမာ၊ သုစိတ္တာ၊ ရောစိနီ၊ ရုစဂ္ဂတီ၊ သုနန္ဒာ၊ ဗိမ္ဗာသည် သတ္တမမြောက် ဖြစ်၏။

Anekajātisaṃsāraṃ[Pg.37], sandhāvissaṃ anibbisaṃ;

Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ;

Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi.

“ငါသည် အိမ်ဆောက်သမား (တဏှာ) ကို ရှာဖွေလျက် မတွေ့နိုင်သဖြင့် များစွာသော ဘဝသံသရာပတ်လုံး ကျင်လည်ခဲ့ရလေပြီ၊ ဘဝသစ်၌ ထပ်ကာတလဲလဲ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းသည် ဆင်းရဲလှပေ၏။ အို... အိမ်ဆောက်သမား၊ သင့်ကို ငါမြင်အပ်ပြီ၊ သင်သည် တစ်ဖန် အိမ် (ခန္ဓာကိုယ်) ကို ဆောက်လုပ်နိုင်တော့မည် မဟုတ်ချေ။”

Sabbā te phāsukā bhaggā, gahakūṭaṃ visaṅkhataṃ;

Visaṅkhāragataṃ cittaṃ, taṇhānaṃ khayamajjhagā.

“သင့်၏ အခြင် (ကိလေသာ) အားလုံးတို့ကို ငါချိုးဖျက်အပ်ပြီ၊ အိမ်အထွတ် (အဝိဇ္ဇာ) ကိုလည်း ဖျက်ဆီးအပ်ပြီ။ ငါ၏စိတ်သည် ပြုပြင်မှုကင်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိသွားလေပြီ၊ တဏှာတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့လေပြီ။”

Ayoghanahatasseva[Pg.40], jalato jātavedaso;

Anupubbūpasantassa, yathā na ñāñate gati;

Evaṃ sammāvimuttānaṃ, kāmabandhoghatārinaṃ;

Paññāpetuṃ gati natthi, pattānaṃ acalaṃ sukhaṃ.

“သံတူရွင်းဖြင့် ခတ်နှက်အပ်သော တောက်လောင်နေသော မီးလျှံမှ လွင့်စဉ်၍ အစဉ်အတိုင်း ငြိမ်းသွားသော မီးပွား၏ လားရာဂတိကို မသိနိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ကာမနှောင်ကြိုးတည်းဟူသော ဩဃကို ဖြတ်ကျော်ပြီး၍ ကောင်းစွာ လွတ်မြောက်တော်မူကြကုန်သော၊ မလှုပ်မရှေ ကောင်းမြတ်သော ချမ်းသာ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်တော်မူကြကုန်သော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ လားရာဂတိကို ညွှန်ပြရန် မရှိတော့ပေ။”

Na [Pg.44] pana bhagavā milakkhusadiso hoti nāpi āmuttamaṇikuṇḍalo.

မြတ်စွာဘုရားသည်ကား လူရိုင်း (မိလိက္ခ) နှင့် တူတော်မမူသကဲ့သို့ ပတ္တမြားနားတောင်း ဆင်ယင်ထားသူနှင့်လည်း တူတော်မမူပေ။

Te pana attano samānasaṇṭhānameva passanti.

သို့ရာတွင် ထိုသူတို့သည် မိမိတို့နှင့် သဏ္ဌာန်တူသော ပုံသဏ္ဌာန်ကိုသာ မြင်ကြရကုန်၏။

Na [Pg.48] kho ānanda ettāvatā tathāgato sakkato vā hoti garukato vā mānito vā pūjito vā apacito vā.

“အာနန္ဒာ၊ ဤမျှမျှသော ပူဇော်မှုဖြင့် တถาဂတအား ရိုသေသည်လည်းမမည်၊ လေးစားသည်လည်းမမည်၊ မြတ်နိုးသည်လည်းမမည်၊ ပူဇော်သည်လည်းမမည်၊ အရိုအသေပြုသည်လည်း မည်သည်မဟုတ်ပေ။”

Kasmā [Pg.50] pana bhagavā aññattha ekaṃ umāpupphamattampi gahetvā buddha guṇe āvajjetvā katāya pūjāya buddhañāṇenāpi aparicchinnaṃ vipākaṃ vaṇṇetvā–

သို့ပါလျက် အဘယ်ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် အခြားသောနေရာ၌ တစ်ပွင့်မျှသော ကြာခြည်ပန်း (ထင်ရှားသော အပြာရောင်ပန်းတစ်မျိုး) ကိုပင် ယူဆောင်ကာ ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်၍ ပူဇော်ခြင်း၏ အကျိုးဆက်ကို ဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်ဖြင့်သော်လည်း အဆုံးအပိုင်းအခြား မပြုနိုင်လောက်အောင်ပင် ချီးမွမ်းတော်မူခဲ့ပါသနည်း -

Yo [Pg.55] kho ānanda bhikkhu vā bhikkhunī vā upāsako vā upāsikā vā dhammānudhammappaṭipanno viharati sāmīcippaṭipanno anudhammacārī so tathā gataṃ sakkaroti garukaroti māneti pūjeti apaciyati paramāya –

အာနန္ဒာ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ၊ ရဟန်းမဖြစ်စေ၊ ဥပါသကာဖြစ်စေ၊ ဥပါသိကာမဖြစ်စေ အကြင်သူသည် တရားအားလျော်သော တရားကို ကျင့်လျက်၊ ရိုသေစွာ ကျင့်လျက်၊ တရားနှင့်အညီ ကျင့်လျက် နေ၏၊ ထိုသူသည် မြတ်စွာဘုရားကို အလွန်အကဲ အရိုအသေပြုသည်၊ အလေးဂရုပြုသည်၊ မြတ်နိုးပူဇော်သည်၊ ကိုးကွယ်ရာအဖြစ် ဆည်းကပ်သည် (မည်၏) -

Siyā [Pg.59] kho panānanda tumhākaṃ evamassa ‘atītasatthukaṃ pāvacanaṃ, natthi no satthā’ti.

အာနန္ဒာ၊ သင်တို့အား 'ငါတို့၏ ဆရာသမားဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလေပြီ၊ ငါတို့အား ဆရာမရှိတော့ပြီ' ဟု ဤသို့သော အကြံအစည် ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်လိမ့်မည်။

Na [Pg.60] kho panetaṃ ānanda evaṃ daṭṭhabbaṃ.

အာနန္ဒာ၊ ဤသို့ မရှုမြင်အပ်၊ မယူဆအပ်။

Dhammopi desito ceva paññattoca, vinayopi desito ceva paññatto ca–

ငါ ဟောကြားအပ်သော တရားတော်သည်လည်းကောင်း၊ ပညတ်အပ်သော ဝိနည်းတော်သည်လည်းကောင်း -

Assosi [Pg.67] kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavā kira kusinārāyaṃ parinibbutoti.

ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားဖြစ်သော မဂဓတိုင်းပြည့်ရှင် အဇာတသတ်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားသည် ကုသိနာရုံပြည်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီဟူသော သတင်းကို ကြားရလေ၏။

Satthā nāma parinibbuto, na so sakkā puna āharituṃ, pothujjanikasaddhāya pana amhākaṃ raññā sadiso natthi, sace esa imināva niyāmena suṇissati, hadayamassa phalissati. Rājā kho pana amhehi anurakkhitabboti.

မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားကို တဖန်ပြန်၍ ဆောင်ယူခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ပြီ၊ လောကီပုထုဇဉ် သဒ္ဓါတရား၌မူကား ငါတို့၏ မင်းကြီးနှင့် တူသူမရှိ၊ အကယ်၍ ဤမင်းကြီးသည် ဤအတိုင်းသာ တိုက်ရိုက် ကြားရပါက နှလုံးကွဲ၍ သေလိမ့်မည်။ ငါတို့သည် မင်းကြီးကို စောင့်ရှောက်ရမည်။

Deva [Pg.68] amhehi supinako diṭṭho, tassa paṭighātatthaṃ tumhehi dukūladupaṭṭaṃ nivāsetvā yathā nāsāpuṭamattaṃ paññāyati, evaṃ catumadhuradoṇiyā nipajjituṃ vaṭṭatīti.

အရှင်မင်းကြီး၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် အိပ်မက်ဆိုးတစ်ခု မြင်မက်ပါသည်၊ ထိုအိပ်မက်ဆိုးကို ကာကွယ်ပယ်ဖျောက်ရန်အတွက် အရှင်မင်းကြီးသည် ကတ္တီပါ (ဒုကုဋ်) ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ကာ နှာခေါင်းဝမျှသာ ပေါ်လွင်စေလျက် အရသာလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော (စတုမဓု) ဆေးရည်ထည့်ထားသော ရွှေစည်ကြီးထဲ၌ လျောင်းစက်နေသင့်ပါသည် ဟု (လျှောက်တင်ကြ၏)။

Deva [Pg.69] maraṇato muccanakasatto nāma natthi, amhākaṃ āyuvaḍḍhano cetiyaṭṭhānaṃ puññakkhettaṃ abhisekasiñcako so bhagavā satthā kusinārāya parinibbutoti.

အရှင်မင်းကြီး၊ သေခြင်းမှ ကင်းလွတ်သော သတ္တဝါဟူ၍ မရှိပါ၊ အကျွန်ုပ်တို့၏ အသက်ကို တိုးပွားစေတော်မူသော၊ စေတီပုထိုးတော်တို့၏ တည်ရာဖြစ်သော၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ စိုက်ပျိုးရာ လယ်ယာမြေကဲ့သို့ဖြစ်သော၊ (ဘိသိက်ရေသွန်းသကဲ့သို့) တရားရေအေး တိုက်ကျွေးတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ကုသိနာရုံပြည်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပါပြီတည်း။

Bhagavā [Pg.71] sabbaññu nanu imasmiṃ ṭhāne nisīditvā dhammaṃ desayittha, sokasallaṃ me vinodayittha, tumhe mayhaṃ sokasallaṃ nīharittha, ahaṃ tumhākaṃ saraṇaṃ gato, idāni pana me paṭivacanampi na detha bhagavāti.

ဖုန်းတော်အနန္တ၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ရှင် မြတ်စွာဘုရား၊ ကိုယ်တော်သည် ဤနေရာ၌ သီတင်းသုံးလျက် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည် မဟုတ်ပါလော၊ အကျွန်ုပ်၏ စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်း ငြောင့်တံကျင်ကို ဖျောက်ဖျက်ပေးတော်မူခဲ့သည် မဟုတ်ပါလော၊ ကိုယ်တော်သည် အကျွန်ုပ်၏ သောကငြောင့်တံကျင်ကို နုတ်ပယ်ပေးတော်မူခဲ့ပါသည်၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တော့်ကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခဲ့ပါသည်၊ ယခုမူကား အကျွန်ုပ်အား တစ်ခွန်းတည်းသော စကားကိုမျှ ပြန်လည်မိန့်ကြားတော်မမူတော့ပါတကား မြတ်စွာဘုရား ဟု (ငိုကြွေးလေ၏)။

Nanu [Pg.72] bhagavā ahaṃ aññadā evarūpe kāle tumhe mahābhikkhu saṅghaparivārā jambudīpatale cārikaṃ carathāti suṇomi.

မြတ်စွာဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် အခြားသောအခါများတွင် ဤကဲ့သို့သော အချိန်၌ ကိုယ်တော်မြတ်သည် ရဟန်းသံဃာတော်အပေါင်း ခြံရံလျက် ဇမ္ဗုဒိပ်တစ်ကျွန်းလုံး တရားဒေသနာ လှည့်လည်ဟောကြားတော်မူသည်ဟု ကြားသိရသည် မဟုတ်ပါလော။

Mama parideviteneva na sijjhati, dasabalassa dhātuyo āharāpessāmīti evaṃ assosi.

ငါ၏ ငိုကြွေးပူဆွေးနေရုံမျှဖြင့် ကိစ္စမပြီးနိုင်၊ ဒဿဗလ (ဆယ်ပါးသော အားတော်ရှင်) မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်များကို ဆောင်ယူစေအံ့ ဟု ဤသို့ ကြားသိလေ၏။

Sace [Pg.73] dassanti, sundaraṃ. No ce dassanti, āharaṇupāyena āharissāmīti caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā sayampi nikkhantoyeva.

အကယ်၍ (ဓာတ်တော်များကို) ပေးကြပါမူ ကောင်း၏။ အကယ်၍ မပေးကြပါမူ ဆောင်ယူအပ်သော ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် ဆောင်ယူအံ့ ဟု ကြံစည်၍ စစ်အင်္ဂါလေးပါးရှိသော စစ်သည်တော်များကို ပြင်ဆင်စေပြီးလျှင် ကိုယ်တိုင်လည်း ထွက်ခွာခဲ့လေ၏။

Yathā ca ajātasattu, evaṃ licchavī ādayopi.

အဇာတသတ်မင်းကြီးကဲ့သို့ပင် လိစ္ဆဝီမင်းတို့ အစရှိသည်တို့သည်လည်း (ဓာတ်တော်များကို ရရှိရန် ကြွလာကြကုန်၏)။

Amhākaṃ [Pg.74] dhātuyo vā dentu, yuddhaṃ vāti kusinārānagaraṃ parivāretvā ṭhite etaṃ bhagavā amhākaṃ gāmakkhettehi paṭivacanaṃ avocuṃ.

ငါတို့အား ဓာတ်တော်များကို ပေးကြကုန်လော့၊ သို့မဟုတ် စစ်ပြိုင်ကြကုန်လော့ ဟု ကုသိနာရုံပြည်ကို ဝိုင်းရံ၍ တည်ရှိနေကြစဉ်၊ 'ဤမြတ်စွာဘုရားသည် ငါတို့၏ နယ်မြေအတွင်း၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်' ဟု (မလ္လာမင်းတို့က) တုံ့ပြန်စကား ပြောကြားကြ၏။

Na mayaṃ satthu sāsanaṃ pahiṇimha, nāpi gantvā ānayimha. Satthā pana sayameva āgantvā sāsanaṃ pesetvā amhe pakkosāpesi. Tumhepi kho pana yaṃ tumhākaṃ gāmakkhette ratanaṃ uppajjati. Na taṃ amhākaṃ detha. Sadevake ca loke buddharatanasamaṃ ratanaṃ nāma natthi[Pg.75], evarūpaṃ uttamaratanaṃ labhitvā mayaṃ nadassāma, na kho pana tumhehiyeva mātuthanato khīraṃ pītaṃ. Amhehipi mātuthanato khīraṃ pītaṃ, na tumheyeva purisā, amhepi purisā. Hotūti aññamaññaṃ ahaṃkāraṃ katvā sāsanapaṭisāsanaṃ pesenti. Aññamaññaṃ mānagajjitaṃ gajjanti.

ငါတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ သတင်းစကား ပေးပို့ခဲ့သည်လည်း မဟုတ်၊ သွားရောက်၍ ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်လည်း မဟုတ်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်တိုင်သာလျှင် ကြွလာတော်မူ၍ သတင်းစကား ပေးပို့ကာ ငါတို့ကို ခေါ်တော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်တို့၏ နယ်မြေအတွင်း၌ ရတနာတစ်စုံတစ်ရာ ပေါ်ထွန်းပါကလည်း ထိုရတနာကို ငါတို့အား သင်တို့ မပေးကြချေ။ နတ်နှင့်တကွသော လောက၌ ဗုဒ္ဓရတနာနှင့် တူသော ရတနာမည်သည် မရှိ၊ ဤကဲ့သို့သော အမြတ်ဆုံးရတနာကို ရရှိထားပြီးနောက် ငါတို့သည် မပေးနိုင်ကြကုန်။ သင်တို့သည်သာ မိခင်၏ နို့ရည်ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည် မဟုတ်၊ ငါတို့သည်လည်း မိခင်၏ နို့ရည်ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်သာတည်း။ သင်တို့သာ ယောက်ျားမဟုတ်ကြ၊ ငါတို့သည်လည်း ယောက်ျားကောင်းများပင် ဖြစ်ကြသည်။ အေးလေ... ဟု အချင်းချင်း ငါဟူသော မာန်မာနကို ပြုကြလျက် အပြန်အလှန် သတင်းစကားများ ပေးပို့ကြကုန်၏။ အချင်းချင်း မာန်ဝင့်သော စကားကို ပြောဆိုကြကုန်၏။

Ete [Pg.76] rājāno bhagavato parinibbutaṭṭhāne vivādaṃ karonti, na kho panetaṃ patirūpaṃ, alaṃ iminā kalahena, vūpasamessāmi nanti.

ဤမင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာဌာန၌ ငြင်းခုံခိုက်ရန် ဖြစ်ပွားနေကြကုန်၏၊ ဤသို့ဖြစ်ခြင်းသည် မလျောက်ပတ်ပေ၊ ဤခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်းသည် တော်လောက်ပြီ၊ ငါသည် ဤရန်ပွဲကို ငြိမ်းအေးစေအံ့ ဟု (ဒေါဏပုဏ္ဏားသည် ကြံစည်၏)။

Ācariyassa [Pg.77] viya bho saddo, ācariyassa viya bho saddoti sabbe niravā ahesuṃ.

အချင်းတို့၊ ဆရာသမား၏ အသံကဲ့သို့ ဖြစ်ပေသည်၊ အချင်းတို့၊ ဆရာသမား၏ အသံကဲ့သို့ ဖြစ်ပေသည် ဟု ဆိုကာ အားလုံး တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သွားကြကုန်၏။

(1)

Suṇantu bhonto mama ekavācaṃ,Amhāka buddho ahu khantivādo;

Nahi [Pg.78] sādhuyaṃ uttamapuggalassa,Sarīrabhāge siyā sampahāro.

အို... အရှင်မင်းကြီးတို့၊ အကျွန်ုပ်၏ တစ်ခွန်းသော စကားကို နားထောင်တော်မူကြပါကုန်။ အကျွန်ုပ်တို့၏ မြတ်စွာဘုရားသည် သည်းခံခြင်းတရား (ခန္တီဝါဒ) ရှိတော်မူသော အရှင်ဖြစ်ပါ၏။ အမြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော် အဖို့အစုနှင့် ပတ်သက်၍ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်းသည် မကောင်းပါပေ။

(2)

Sabbeva bhonto sahitā samaggā,Sammodamānā karomaṭṭhabhāge;

Vitthārikā hontu, disāsu thūpā;

Bahū janā cakkhumato pasannā.

အရှင်မင်းကြီးတို့ အားလုံးသည်ပင် ညီညွတ်ကြကုန်သည်ဖြစ်၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် (ဓာတ်တော်များကို) ရှစ်စု ရှစ်ဖို့ ပြုကြပါကုန်စို့။ အရပ်မျက်နှာအသီးသီးတို့၌ စေတီတော်တို့သည် ကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိကြပါစေကုန်။ ပညာမျက်စိရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၌ များစွာသော လူအပေါင်းတို့သည် ကြည်ညိုကြပါစေကုန်။

Na [Pg.79] hi sādhukaṃ uttamapuggalassa, sarīrabhāge siyā sampahāroti na hi sādhuyanti na hi sādhu ayaṃ –

‘Na hi sādhukaṃ uttamapuggalassa, sarīrabhāge siyā sampahāro’ ဟူသည်မှာ 'အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်၏ သရီရဓာတ်တော် အစိတ်အပိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်းသည် မကောင်းပါပေ' ဟူသော အနက်ဖြစ်၏။

Bhagavā [Pg.81] sabbasu pubbe mayaṃ tumhākaṃ dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇapaṭimaṇḍitaṃ chabbaṇṇabuddharasmikhacitaṃ asītianubyañjanasamujjalitasobhaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ sarīraṃ addasāma, idāni pana suvaṇṇavaṇṇāva dhātuyo avasiṭṭhā jātā, nayuttamidaṃ bhagavā tumhākanti parideviṃsu.

မြတ်စွာဘုရား၊ ရှေးအခါက အကျွန်ုပ်တို့သည် ကိုယ်တော်မြတ်၏ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောကျာ်းမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော၊ ခြောက်သွယ်သော ဗုဒ္ဓရောင်ခြည်တော်တို့ ဖြာထွက်အပ်သော၊ ရှစ်ဆယ်သော လက္ခဏာတော်ငယ် (အနုဗျည်း) တို့ဖြင့် တောက်ပတင့်တယ်အပ်သော ရွှေအဆင်းရှိသော သရီရကိုယ်တော်မြတ်ကို ဖူးမြော်ခဲ့ကြရဖူးပါသည်၊ ယခုမူကား ရွှေအဆင်းရှိသော ဓာတ်တော်များသာ ကြွင်းကျန်ရစ်ပါတော့သည်၊ မြတ်စွာဘုရား၊ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် ကိုယ်တော်မြတ်အား မလျောက်ပတ်ပါတကား ဟု ငိုကြွေးပူဆွေးကြကုန်၏။

Kena [Pg.82] nu kho sadevakassa lokassa kaṅkhacchedanatthāya catusaccakathāya paccayabhūtā bhagavato dakkhiṇadāṭhā gahitāti olokento brāhmaṇena gahitāti disvā brāhmaṇopi daṭhāya anucchavikaṃ sakkāraṃ nasakkhissati gaṇhāmi natthi veṭṭhantarato gahetvā suvaṇṇacaṅkoṭake ṭhapetvā devalokaṃ netvā cūḷāmaṇicetiye patiṭṭhapesi –

နတ်နှင့်တကွသော လောကသားတို့၏ ယုံမှားသံသယကို ဖြတ်တောက်ရန် အလို့ငှာ သစ္စာလေးပါး တရားတော်၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ယာစွယ်တော်ကို အဘယ်သူ ယူဆောင်သွားပါသနည်းဟု ကြည့်ရှုလတ်သော် ပုဏ္ဏား ယူဆောင်ထားသည်ကို မြင်၍၊ ဤပုဏ္ဏားသည်လည်း စွယ်တော်မြတ်အား ထိုက်တန်သော ပူဇော်သက္ကာရကို ပြုခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ပေ၊ ငါယူအံ့ဟု ကြံစည်ကာ ပုဏ္ဏား၏ ခေါင်းပေါင်းကြားမှ စွယ်တော်မြတ်ကို ယူဆောင်ပြီးလျှင် ရွှေပန်းတောင်း၌ ထည့်လျက် နတ်ပြည်သို့ ဆောင်ယူကာ စူဠာမဏိစေတီတော်၌ ဌာပနာတော်မူလေ၏။

Rājagahe [Pg.84] bhagavato sarīrānaṃ thūpañca mahañca akāsi.

ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်တို့အတွက် စေတီတော်ကိုလည်းကောင်း၊ ပူဇော်သဘင်ကိုလည်းကောင်း ပြုလုပ်တော်မူ၏။

Samaṇassa [Pg.85] gotamassa parinibbutakālato paṭṭhāya balakkārena sādhukīḷitāya upaddutumha, sabbe no kammantā naṭṭhāti.

ရဟန်းဂေါတမ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသည့် အချိန်မှစ၍ အတင်းအဓမ္မ ပြုလုပ်သော ပူဇော်သဘင် (ဓာတ်တော်ပူဇော်ပွဲ) တို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်တို့သည် နှောင့်ယှက်ခြင်း ခံရပါသည်၊ အကျွန်ုပ်တို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာ အားလုံး ပျက်စီးရပါသည် ဟု (ပြောကြကုန်၏)။

Mahājano manaṃ padosetvā apāye nibbattīti disvā sakkaṃ devarājānaṃ dhātuāharaṇūpāyaṃ kāressāmāti tassa santikaṃ [Pg.86] gantvā tamatthaṃ ārocetvā dhātuāharaṇūpāyaṃ karomi mahārājāti āhaṃsu.

လူအများတို့သည် စိတ်နှလုံး ညစ်နွမ်းလျက် အပါယ်၌ ပဋိသန္ဓေ နေကြရသည်ကို မြင်၍ သိကြားမင်းအား ဓာတ်တော်များ ဆောင်ယူမည့် ဥပါယ်တံမျဉ်ကို ပြုစေအံ့ ဟု ထိုသိကြားမင်းထံသို့ သွားရောက်ကာ ထိုအကြောင်းအရာကို လျှောက်ထား၍ 'မင်းမြတ်၊ အကျွန်ုပ်သည် ဓာတ်တော်များကို ဆောင်ယူမည့် ဥပါယ်တံမျဉ်ကို ပြုပါအံ့' ဟု ပြောကြားကြကုန်၏။

Bhante puthujjano nāma ajātasattunā samo saddho nāma natthi, na so mama vacanaṃ karissati, apica kho māravibhiṃ sakasadisaṃ vibhiṃsakaṃ dassessāmi mahāsaddaṃ sāvessāmi yakkhagāhakakhipitakaarocake karissāmi, tumhe amanussā mahārāja kupitā dhātuyo āharāpethāti vadeyyātha, evaṃ so āharāpessatīti–

အရှင်ဘုရား၊ ပုထုဇဉ်ဟူသည် အဇာတသတ်မင်းနှင့်တူသော သဒ္ဓါတရားရှိသူ မရှိပါ၊ ထိုမင်းသည် အကျွန်ုပ်၏စကားကို နားထောင်မည်မဟုတ်၊ သို့သော်လည်း မာရ်နတ်၏ ခြောက်လှန့်ခြင်းကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဘေးရန်ကို ပြသအံ့၊ ကြီးစွာသော အသံကို ကြားစေအံ့၊ ဘီလူးသရဲတစ္ဆေတို့ ဖမ်းစားသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ တုန်လှုပ်ချောက်ချားဖွယ် အခြေအနေများကိုလည်းကောင်း ဖြစ်စေအံ့၊ အရှင်ဘုရားတို့ကမူ 'မင်းကြီး... ဘီလူးသရဲတို့သည် အမျက်ထွက်နေကြကုန်၏၊ ဓာတ်တော်များကို ပြန်လည် ဆောင်ယူစေလော့' ဟု မိန့်ကြားတော်မူကြပါကုန်၊ ဤသို့ဆိုလျှင် ထိုမင်းသည် ဓာတ်တော်များကို ပြန်လည် ဆောင်ယူစေပါလိမ့်မည် ဟု (လျှောက်တင်၏)။

Mahārāja [Pg.87] amanussā kupitā, dhātuyo āharāpehīti bhaṇiṃsu.

“မင်းကြီး၊ ဘီလူးသရဲတို့သည် အမျက်ထွက်နေကြကုန်၏၊ ဓာတ်တော်များကို ပြန်လည် ဆောင်ယူစေလော့” ဟု မိန့်ကြားကြကုန်၏။

Na tāva bhante mayhaṃ cittaṃ tussati, evaṃ santepi āharantūti āha.

“အရှင်ဘုရားတို့၊ အကျွန်ုပ်၏ စိတ်သည် မတင်းတိမ် (မကျေနပ်) သေးပါ၊ သို့သော်လည်း ဤသို့ဖြစ်ပါက ဆောင်ယူကြပါစေ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Mahārāja [Pg.88] ekaṃ dhātunidhānaṃ kātuṃ vaṭṭatīti āha.

“မင်းကြီး၊ ဓာတ်တော်များကို တစ်နေရာတည်း၌ စုပေါင်းဌာပနာခြင်းကို ပြုလုပ်ရန် သင့်လျော်ပါသည်” ဟု (မဟာကဿပမထေရ်က) မိန့်တော်မူ၏။

Anāgate [Pg.89] laṅkādīpe mahāvihāre mahācetiyamhi nidahissanti.

နောင်အနာဂတ်ကာလတွင် လင်္ကာဒီပ (သီဟိုဠ်ကျွန်း) မဟာဝਿਹါရကျောင်းတိုက်ရှိ မဟာစေတီတော်ကြီး၌ ဌာပနာကြလိမ့်မည်။

Mahāsāvaka cetī

မဟာသာဝက စေတီတော်များ

Imasmiṃ [Pg.90] ṭhāne yo pāsāṇo atthi, so antaradhāyatu, paṃsu suvisuddhā hotu, udakaṃ mā uṭṭhahatūti adhiṭṭhāsi.

“ဤနေရာ၌ ရှိသော ကျောက်ခဲ ကျောက်တုံးတို့သည် ကွယ်ပျောက်ပါစေသတည်း၊ မြေမုန့်တို့သည် အလွန်စင်ကြယ်ပါစေသတည်း၊ ရေသည် ပွင့်ထွက်၍ မလာပါစေသတည်း” ဟု အဓိဋ္ဌာန်တော်မူ၏။

Idha rājā kiṃ kāretīti pucchantānampi mahāsāvakānaṃ cetiyānīti vadanti.

“ဤနေရာ၌ မင်းကြီးသည် အဘယ်အရာကို ပြုလုပ်သနည်း” ဟု မေးမြန်းကြကုန်သော မဟာသာဝကတို့အား “စေတီပုထိုးတော်တို့ကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားကြကုန်၏။

Mālā [Pg.93] mā milāyantu, gandhā mā vinassantu, dīpā mā vijjhāyantūti adhiṭṭhahitvā suvaṇṇapaṭṭe akkharāni chindāpesi –

“ပန်းတို့သည် မညှိုးနွမ်းပါစေသတည်း၊ နံ့သာတို့သည် မပျက်စီးပါစေသတည်း၊ ဆီမီးတို့သည် မငြိမ်းပါစေသတည်း” ဟု အဓိဋ္ဌာန်တော်မူပြီးလျှင် ရွှေပြားပေါ်၌ အက္ခရာစာလုံးများကို ထုလုပ်စေတော်မူ၏ -

Anāgate piyadoso nāma kumāro chattaṃ ussāpetvā asoko dhammarājā bhavissati, so imā dhātuyo vitthārikā karissatīti.

နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ပိယဒေါသမည်သော မင်းသားသည် ထီးဖြူဆောက်တည်၍ အသောကတရားမင်း ဖြစ်လိမ့်မည်၊ ထိုမင်းသည် ဤဓာတ်တော်တို့ကို ပြန့်ပွားအောင် ပြုလိမ့်မည်ဟု (ဗျာဒိတ်တော် ရှိခဲ့၏)။

Anāgate [Pg.94] daliddarājā imaṃ maṇiṃ gahetvā dhātūnaṃ sakkāraṃ karotūti akkharaṃ chindāpesi.

နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဆင်းရဲသောမင်းသည် ဤပတ္တမြားကို ယူ၍ ဓာတ်တော်တို့အား ပူဇော်သက္ကာရ ပြုပါစေသတည်းဟု အက္ခရာ ရေးထွင်းစေခဲ့၏။

Tāta ajātasattunā dhātunidhānaṃ kataṃ, ettha ārakkhaṃ paṭṭhapehīti pahiṇi.

ချစ်သား... အဇာတသတ်မင်းသည် ဓာတ်တော်ဌာပနာခြင်းကို ပြုခဲ့ပြီ၊ ဤနေရာ၌ အစောင့်အရှောက်ကို ထားရှိလော့ဟု စေလွှတ်၍ မှာကြားလိုက်၏။

Parikkhīṇodāni [Pg.99] me āyūti aññāsi.

ယခု ငါ၏အသက်သည် ကုန်ဆုံးလေပြီဟု သိရှိနားလည်ခဲ့၏။

Yesañca devaputtānaṃ maraṇanimittāni āvi bhavanti.

အကြင်နတ်သားတို့အားလည်း စုတေခါနီးနိမိတ် (သေအံ့သောနိမိတ်) တို့သည် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်ကုန်၏။

Nassati [Pg.100] vata bho me ayaṃ sampattīti bhayābhibhūto ahosi.

‘အချင်းတို့၊ ငါ၏ ဤစည်းစိမ်ချမ်းသာသည် အမှန်ပင် ပျက်စီးရတော့မည်တကား’ ဟု ဘေးအန္တရာယ် ကြောက်ရွံ့ခြင်း လွှမ်းမိုးအပ်သည် ဖြစ်လေ၏။

Atthi nu kho koci samaṇo vā brāhmaṇo vā lokapitā maho mahābrahmāvā, yo me hadayanissitaṃ sokasallaṃ samuddharitvā imaṃ sampattiṃ thāvaraṃ kareyyāti olokento kañci adisvā puna addasa mādisānaṃ satasahassānampi uppannaṃ sokasallaṃ sammāsambuddho uddharituṃ paṭibaloti.

ငါ၏ နှလုံးသား၌ မှီလျက်ရှိသော စိုးရိမ်ခြင်းတည်းဟူသော ငြောင့်ကို နှုတ်ပယ်ပြီး ဤစည်းစိမ်ချမ်းသာကို မြဲမြံခိုင်ခံ့အောင် ပြုနိုင်မည့် သမဏသော်လည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏသော်လည်းကောင်း၊ လောကဘိုးအေဖြစ်သော မဟာဗြဟ္မာသော်လည်းကောင်း တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ရှိပါသလောဟု ရှာဖွေကြည့်ရှုလတ်သော် တစ်စုံတစ်ဦးကိုမျှ မမြင်ရဘဲ၊ 'ငါကဲ့သို့သော သူတို့ အသိန်းအသောင်းတို့အား ဖြစ်ပေါ်လာသော စိုးရိမ်ခြင်းငြောင့်ကို သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည်သာလျှင် နှုတ်ပယ်ခြင်းငှာ စွမ်းဆောင်နိုင်တော်မူ၏' ဟု တစ်ဖန် (သိမြင်) မြင်ပြန်၏။

Aparipakkaṃ [Pg.102] tāvassa ñāṇaṃ, katipāhaṃ pana atikkamitvā mayi indasālaguhāyaṃ viharante pañca pubbanimittāni disvā maraṇabhayabhīto dvīsu devalokesu devatāhi saddhiṃ upasaṅkamitvā cuddasa pañhe pucchitvā upekkhāpañhavissajjanāvasāne asītiyā devatāsahassehi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhahissatīti cintetvā okāsaṃ nākāsi.

‘ထိုသိကြားမင်း၏ ဉာဏ်သည် မရင့်ကျက်သေး၊ အနည်းငယ်သောရက်တို့ကို လွန်စေ၍ ငါသည် အိန္ဒသာလလိုဏ်ဂူ၌ သီတင်းသုံးနေစဉ်တွင် နိမိတ်ကြီးငါးပါးတို့ကို မြင်ရသဖြင့် သေဘေးမှ ကြောက်လန့်ကာ၊ နတ်ပြည်နှစ်ထပ်မှ နတ်တို့နှင့်အတူ ချဉ်းကပ်၍ တစ်ဆယ့်လေးခုသော မေးခွန်းတို့ကို မေးမြန်းလိမ့်မည်၊ ဥပေက္ခာပြဿနာကို ဖြေကြားခြင်း၏အဆုံး၌ ရှစ်သောင်းသော နတ်တို့နှင့်အတူ သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လတ္တံ့’ ဟု ကြံစည်တော်မူ၍ (ယခုလောလောဆယ်တွင်) အခွင့်မပေးခဲ့ပေ။

Mama [Pg.103] pubbepi ekakassa gatattā satthārā okāso nakato, addhā me natthi maggaphalassa upanissayo, ekassa pana upanissaye sati cakkavāḷapariyantāyapi parisāya bhagavā dhammaṃ desetiyeva. Avassaṃ kho pana dvīsu devalokesu kassaci devassa upanissayo bhavissati, taṃ sandhāya satthā dammaṃ desessati. Taṃ sutvā ahampi attano domanassaṃ vūpasamessāmīti.

‘ငါသည် ယခင်ကလည်း တစ်ဦးတည်း သွားခဲ့သောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် အခွင့်မပေးခဲ့ပေ၊ စင်စစ် ငါ့အား မဂ်ဖိုလ်၏ ဥပနိဿယ အထောက်အပံ့ မရှိသေးပေ၊ တစ်ဦးတစ်ယောက်၌သာ ဥပနိဿယရှိပါက စကြာဝဠာအဆုံးရှိသော ပရိသတ်တို့အားပင် မြတ်စွာဘုရားသည် တရားဟောတော်မူသည်သာတည်း။ ဧကန်စင်စစ် နတ်ပြည်နှစ်ထပ်၌ တစ်စုံတစ်ယောက်သော နတ်အား ဥပနိဿယ ရှိပေလိမ့်မည်၊ ထိုနတ်ကို ရည်ညွှန်း၍ မြတ်စွာဘုရားသည် တရားဟောတော်မူလိမ့်မည်။ ထိုတရားကို နာရသဖြင့် ငါသည်လည်း မိမိ၏ နှလုံးမသာယာခြင်းကို ငြိမ်းအေးစေအံ့’ ဟု (ကြံစည်၏)။

Dvīsu [Pg.104] devalokesu devatā gahetvā dhurena paharantassa viya satthāraṃ upasaṅkamituṃ nayuttaṃ, ayaṃpana pañcasikho dasabalassa upaṭṭhāko [Pg.105] vallabho icchiticchitakkhaṇe gantvā pañhaṃ pucchitvā dhammaṃ suṇāti, imaṃ purato pesetvā okāsaṃ kāretvā iminā katokāse upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchissāmīti okāsakaraṇatthaṃ āmantesi.

နတ်ပြည်နှစ်ထပ်မှ နတ်တို့ကို ခေါ်ဆောင်ကာ အတင်းအကြပ် ဝင်ရောက်သကဲ့သို့ မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်ရန် မသင့်လျော်ပေ၊ ဤပဉ္စသီခနတ်သားကား ဒသမဗလမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးလည်းဖြစ်၊ ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်သူလည်း ဖြစ်သဖြင့် အလိုရှိသမျှ အချိန်တိုင်း သွားရောက်ကာ မေးခွန်းမေးမြန်း၍ တရားနာယူနိုင်၏၊ ဤပဉ္စသီခနတ်သားကို ရှေ့မှစေလွှတ်၍ အခွင့်တောင်းစေပြီးမှ၊ ၎င်းခွင့်တောင်းပေးသောအခါမှ ချဉ်းကပ်၍ မေးခွန်းမေးမြန်းအံ့ ဟု ကြံစည်ကာ အခွင့်တောင်းရန် ခေါ်ယူခဲ့၏။

Evaṃ mahārāja hotu, bhaddaṃ tava yo tvaṃ maṃ ehi mārisa uyyāna kīḷādīni vā naṭasamajjādīni vā dassanāya gacchāmāti avatvā buddhaṃ passissāma dhammaṃ sossāmāti vadasīti daḷhataraṃ upatthambhento devānamindassa vacanaṃ paṭissutvā anucariyaṃ sahacaraṇaṃ ekato gamanaṃ upāgami.

‘မင်းကြီး... ထိုသို့ ဖြစ်ပါစေ၊ “အချင်း... လာပါ၊ ဥယျာဉ်ကစားခြင်း စသည်တို့ သော်လည်းကောင်း၊ ကပွဲသဘင်စသည်တို့ကို ကြည့်ရှုရန် သော်လည်းကောင်း သွားကြကုန်အံ့” ဟု မပြောဘဲ၊ “မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ကြကုန်အံ့၊ တရားတော်ကို နာယူကြကုန်အံ့” ဟု ပြောဆိုသော သင်မင်းကြီးအား ကောင်းခြင်းမင်္ဂလာ ဖြစ်ပါစေ’ ဟု အလွန်တရာ အားပေးချီးမွမ်းလျက်၊ သိကြားမင်း၏ စကားကို ဝန်ခံကာ ခြံရံလျက် အတူတကွ သွားခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။

Vande [Pg.113] te pitaraṃ bhadde, timbaruṃ sūriyavacchase;

Yena jātāsi kalyāṇī, ānandajananī mama.

အို တင့်တယ်လှပ၍ နေဝန်းအဆင်းရှိသော သမီးပျို၊ ငါ၏ ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော၊ အဆင်းလှသော သင့်ကို မွေးဖွားပေးခဲ့သော သင့်ဖခင် ‘တိမ္ဗရု’ နတ်သားကို ငါရှိခိုးပါ၏။

Evaṃ vutte bhagavā pañcasikhaṃ gandhabbadevaputtaṃ etadavoca. Saṃsandati kho te pañcasikha tantissaro gītassarena gītassaro ca tantissarena, naca pana te pañcasikha tantissaro gītassaraṃ ativattati gītassaro ca tantissaraṃ. Kadā saṃyūḷhā pana te pañcasikha vmi gāthā buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṃyūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitāti –

ဤသို့ လျှောက်ထားအပ်သော် မြတ်စွာဘုရားသည် ပဉ္စသီခ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်သားအား ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏— ‘ပဉ္စသီခ... သင်၏ စောင်းသံသည် သီချင်းသံနှင့် စပ်ဟပ်ညီညွတ်ပေ၏၊ သီချင်းသံသည်လည်း စောင်းသံနှင့် စပ်ဟပ်ညီညွတ်ပေ၏၊ ပဉ္စသီခ... သင်၏ စောင်းသံသည် သီချင်းသံကို လွန်မသွားချေ၊ သီချင်းသံသည်လည်း စောင်းသံကို လွန်မသွားချေ။ ပဉ္စသီခ... မြတ်စွာဘုရားနှင့်စပ်သော၊ တရားနှင့်စပ်သော၊ သံဃာနှင့်စပ်သော၊ ရဟန္တာနှင့်စပ်သော၊ ကာမနှင့်စပ်သော ဤဂါထာတို့ကို သင်သည် ဘယ်သောအခါက စပ်ဆိုခဲ့သနည်း’ ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

Bhagavatā [Pg.116] pañcasikhassa okāso nakatoti devatā gahetvā tatova paṭinivatteyya. Tato mahājāniyo bhaveyya, vaṇṇe pana kathite kato bhagavatā pañcasikhassa okāsoti devatāhi saddhiṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchitvā vissajjanāvasāne asītiyā devatāsahassehi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhahissatīti ñatvā vaṇṇaṃ kathesi.

‘မြတ်စွာဘုရားသည် ပဉ္စသီခအား အခွင့်မပေးပါက နတ်တို့သည် ထိုသို့ယူဆ၍ ထိုနေရာမှပင် ပြန်လှည့်သွားကြပေလိမ့်မည်၊ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ကြီးစွာသော ဆုံးရှုံးမှုကြီး ဖြစ်ပေလိမ့်မည်၊ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းပြောဆိုသောအခါ၌မူ “မြတ်စွာဘုရားသည် ပဉ္စသီခအား အခွင့်ပေးတော်မူပြီ” ဟု နှလုံးသွင်းကာ နတ်တို့နှင့်အတူ ချဉ်းကပ်၍ မေးခွန်းမေးမြန်းပြီးလျှင် အဖြေ၏အဆုံး၌ ရှစ်သောင်းသော နတ်တို့နှင့်အတူ သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လိမ့်မည်’ ဟု သိတော်မူသဖြင့် ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းပြောဆိုတော်မူ၏။

Atha [Pg.118] kho bhagavā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca ‘‘acchariyamidaṃ āyasmato kosiyassa, abbhutamidaṃ āyasmato kosiyassa tāva bahukiccassa bahukaraṇīyassa yadidaṃ idhāgamana’’nti.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် သိကြားမင်းအား ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏— ‘အလွန် အမှုကိစ္စများမြောင်လှသော အရှင်ကောသိယသည် ဤအရပ်သို့ ရောက်လာခြင်းသည် အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ၊ မဖြစ်ဖူးမြဲ ဖြစ်ပေစွတကား’ ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

Cirapaṭikāhaṃ bhante bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo, api ca devānaṃ tāvatiṃsānaṃ kehici kehici kiccakaraṇīyehi byāvaṭo, evāhaṃ nāsakkhiṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

“အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရန် ချဉ်းကပ်လိုသည်မှာ ကာလကြာမြင့်လှပါပြီ၊ သို့သော်လည်း တာဝတိံသာနတ်တို့၏ ထိုထိုသော အမှုကိစ္စတို့ဖြင့် အလုပ်များရှုပ်ထွေးနေသဖြင့် တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးမြော်ရန် ချဉ်းကပ်ခြင်းငှာ မစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ပါ” ဟု (လျှောက်၏)။

Te [Pg.120] ‘‘tava santakā, mama santakā’’ti nicchetuṃ asakkontā aḍḍaṃ karonti, sakkaṃ devarājānaṃ pucchanti, so ‘‘yassa vimānaṃ āsannataraṃ, tassa santakā’’ti vadati.

ထိုနတ်သမီးတို့သည် ‘ဒါက သင့်ဥစ္စာ၊ ဒါက ငါ့ဥစ္စာ’ ဟု မဆုံးဖြတ်နိုင်ဘဲ အမှုအခင်းဖြစ်ပွားကာ သိကြားမင်းအား မေးမြန်းကြကုန်၏၊ ထိုသိကြားမင်းသည်လည်း ‘အကြင်သူ၏ ဗိမာန်နှင့် သာ၍နီး၏၊ ထိုသူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်စေ’ ဟု ဆုံးဖြတ်ပြောဆို၏။

Yassa [Pg.121] vimānaṃ olokentī ṭhitā, tassa santakāti vadati.

‘အကြင်သူ၏ ဗိမာန်ကို မျှော်ကြည့်လျက် ရပ်နေသနည်း၊ ထိုသူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်စေ’ ဟု ဆုံးဖြတ်ပြောဆို၏။

Idheva [Pg.122] bhante kapilavatthusmiṃ gopikā nāma sakyadhītā ahosi buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārinī, sā itthittaṃ virājetvā purisattaṃ bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā.

“အရှင်ဘုရား... ဤကပိလဝတ်ပြည်၌ပင် ဂေါပိကာမည်သော သာကီဝင်မင်းသမီးသည် ရှိခဲ့ဖူးပါ၏၊ ထိုမင်းသမီးသည် မြတ်စွာဘုရား၌ ကြည်ညိုသူ၊ တရားတော်၌ ကြည်ညိုသူ၊ သံဃာတော်၌ ကြည်ညိုသူ၊ သီလတို့ကို အပြည့်အစုံ ဆောက်တည်ကျင့်သုံးသူ ဖြစ်ခဲ့ပါ၏။ သူမသည် မိန်းမအဖြစ်ကို စက်ဆုပ်ရွံရှာ၍ ယောက်ျားအဖြစ်ကို ဖြစ်စေလျက် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေလွန်ပြီးနောက် ကောင်းသောလားရာ နတ်ပြည်လောကသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပါ၏။”

Tassa [Pg.128] dhammassa pattiyā, āgatamhāsi mārisa;

Katāvakāsā bhagavatā, pañhaṃ pucchemu mārisa.

“အချင်း... ထိုတရားကို ရရှိမျက်မှောက်ပြုခြင်းငှာ ငါတို့သည် လာခဲ့ကြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားက အခွင့်ပေးတော်မူလျှင် အချင်း... ငါတို့သည် မေးခွန်းကို မေးမြန်းကြကုန်အံ့။”

Puccha vāsava maṃ pañhaṃ, yaṃ kiñci manasicchasi;

Tassa tasseva pañhassa, ahaṃ antaṃ karomi te.

“ဝါသဝသိကြားမင်း... သင်၏စိတ်၌ အလိုရှိသမျှသော မေးခွန်းတစ်ခုခုကို ငါ့အား မေးမြန်းလော့၊ ထိုထိုသော မေးခွန်းတိုင်း၏ အဆုံးသို့ ငါသည် သင့်အား ရှင်းလင်းဖြေကြားပေးအံ့။”

Kiṃ [Pg.129] saṃyojanā nu kho mārisa devā manussā asurā nāgā gandhabbā ye caññe santi puthukāyā, te averā adaṇḍā asapattā abyāpajjā viharemu averinoti iti ca nesaṃ hoti. Atha ca pana saverā sadaṇḍā sasapattā sabyāpajjā viharanti saverinoti.

“အချင်း... အဘယ်သို့သော နှောင်ဖွဲ့ခြင်းကြောင့် နတ်၊ လူ၊ အသူရာ၊ နဂါး၊ ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အခြားများစွာသော သတ္တဝါတို့သည် ‘ငါတို့သည် ရန်ကင်းလျက်၊ ဘေးဒဏ်ကင်းလျက်၊ ရန်သူမရှိဘဲ၊ ဆင်းရဲဒုက္ခကင်းလျက် ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်ကြကုန်အံ့’ ဟု နှလုံးသွင်းကြသော်လည်း၊ အဘယ်ကြောင့် ရန်ရှိလျက်၊ ဘေးဒဏ်ရှိလျက်၊ ရန်သူရှိလျက်၊ ဆင်းရဲဒုက္ခရှိလျက် ရန်ငြိုးဖွဲ့ကာ နေထိုင်ကြရပါသနည်း။”

Issāmacchariyasaṃyojanā [Pg.130] kho devānaminda devā manussā asurā nāgā gandhabbā yecaññe santi puthukāyā, te averā adaṇḍā asapattā abyāpajjā viharemu averinoti iti ca nesaṃhoti, atha ca pana saverā sadaṇḍā sasapattā sabyāpajjā viharanti saverinoti.

“သိကြားမင်း... မနာလိုမှု ‘ဣဿာ’ နှင့် ဝန်တိုမှု ‘မစ္ဆရိယ’ တည်းဟူသော သံယောဇဉ်နှောင်ဖွဲ့ခြင်းတို့ကြောင့်သာလျှင် နတ်၊ လူ၊ အသူရာ၊ နဂါး၊ ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အခြားများစွာသော သတ္တဝါတို့သည် ‘ငါတို့သည် ရန်ကင်းလျက်၊ ဘေးဒဏ်ကင်းလျက်၊ ရန်သူမရှိဘဲ၊ ဆင်းရဲဒုက္ခကင်းလျက် ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်ကြကုန်အံ့’ ဟု နှလုံးသွင်းကြသော်လည်း၊ ရန်ရှိလျက်၊ ဘေးဒဏ်ရှိလျက်၊ ရန်သူရှိလျက်၊ ဆင်းရဲဒုက္ခရှိလျက် ရန်ငြိုးဖွဲ့ကာ နေထိုင်ကြရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။”

Issatīti [Pg.132] issā, sā parasampattīnaṃ usūyanalakkhaṇā, tattheva anabhiratirasā, tato vimukhabhāvapaccupaṭṭhānā, parasampatti padaṭṭhānā, saṃyojananti daṭṭhabbā.

‘ငြူစူတတ်သောကြောင့် ဣဿာ (မနာလိုမှု) မည်၏’၊ ထိုဣဿာသည် သူတစ်ပါးတို့၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ငြူစူခြင်းလက္ခဏာ ရှိ၏၊ ထိုသူတစ်ပါး စည်းစိမ်၌ပင် မမွေ့လျော်ခြင်းကိစ္စ ရှိ၏၊ ထိုသူတစ်ပါး စည်းစိမ်မှ မျက်နှာလွှဲခြင်း အခြင်းအရာအားဖြင့် ထင်ရှားတတ်၏၊ သူတစ်ပါး စည်းစိမ်ချမ်းသာလျှင် နီးစွာသောအကြောင်း ရှိ၏၊ ၎င်းကို သံယောဇဉ်ဟူ၍ ရှုမြင်မှတ်သားအပ်၏။

Maccherabhāvo [Pg.133] macchariyaṃ, taṃladdhānaṃ vā labhitabbānaṃ vā attano sampattīnaṃ nigūhanalakkhaṇaṃ, tāsaṃyeva parehi sādhāraṇabhāva akkhamanarasaṃ, saṅkocanapaccupaṭṭhānaṃ, kaṭukañcukatā paccupaṭṭhānaṃ vā, attasampattipadaṭṭhānaṃ, cetaso virūpabhāvoti daṭṭhabbaṃ.

ဝန်တိုတတ်သောအဖြစ်သည် ဝန်တိုခြင်း (မစ္ဆရိယ) မည်၏၊ ထိုရရှိပြီးသော သို့မဟုတ် ရရှိလတ္တံ့သော မိမိ၏ စည်းစိမ်ပြည့်စုံမှုတို့ကို ဖုံးကွယ်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏၊ ထိုစည်းစိမ်တို့ကိုပင် သူတစ်ပါးတို့နှင့် မျှဝေရမည့်အဖြစ်ကို မခံမရပ်နိုင်ခြင်း အရသာ (ကိစ္စ) ရှိ၏၊ (စိတ်ကို) တွန့်တိုစေခြင်းဟူသော ရှေးရှုထင်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် (စည်းစိမ်၌) စေးကပ်ခြင်းဟူသော ရှေးရှုထင်ရှားခြင်း ရှိ၏၊ မိမိစည်းစိမ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းလျှင် နီးစွာသောအကြောင်း ရှိ၏၊ စိတ်၏ ဖောက်ပြန်သော အမူအရာဟူ၍ ရှုမြင်အပ်၏။

Kiṃ [Pg.136] vaṇṇo esoti taṃ taṃ dosaṃ vadanto pariyattiñca kassaci kiñci adento dubbaṇṇo ceva eḷamūgoca hoti.

‘ဤသူသည် အဘယ်အဆင်းရှိသနည်း’ ဟု ထိုထိုအပြစ်ကို ပြောဆိုလျက်၊ ပရိယတ်တရားကိုလည်း တစ်စုံတစ်ယောက်အား တစ်စုံတစ်ခုမျှ မပေးလှူသောသူသည် အဆင်းမလှသူလည်းကောင်း၊ ဆွံ့အနားပင်းသူလည်းကောင်း ဖြစ်ရ၏။

Yāva [Pg.138] taṃ nappahīyati, tāva devamanussā averatādīni patthayantāpi verādīni naparimuccantiyeva.

ထို (မစ္ဆရိယ) ကို မပယ်ဖျောက်နိုင်သမျှ ကာလပတ်လုံး နတ်လူတို့သည် ရန်ကင်းခြင်း စသည်တို့ကို တောင့်တကြသော်လည်း ရန်ဘေး စသည်တို့မှ မလွတ်မြောက်နိုင်ကြကုန်သည်သာတည်း။

Atha [Pg.139] kho sakko devānamindo bhagavantaṃ uttari pañhaṃ apucchi–

ထိုအခါ နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ထပ်မံ၍ မေးခွန်းကို မေးလျှောက်၏ -

Issāmacchariyaṃ pana mārisa kiṃ nidānaṃ kiṃ samudayaṃ kiṃ jātikaṃ kiṃ pabhavaṃ, kismiṃ sati issāmacchariyaṃ hoti, kismiṃ asati issāmacchariyaṃ na hotīti.

အရှင်မြတ်ဘုရား၊ မနာလိုခြင်း (ဣဿာ) နှင့် ဝန်တိုခြင်း (မစ္ဆရိယ) သည် အဘယ်လျှင် အကြောင်းရင်းရှိပါသနည်း၊ အဘယ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိပါသနည်း၊ အဘယ်လျှင် ဇာတိရှိပါသနည်း၊ အဘယ်လျှင် အမွန်အစရှိပါသနည်း။ အဘယ်အရာ ရှိသော် ဣဿာနှင့် မစ္ဆရိယ ဖြစ်ပါသနည်း၊ အဘယ်အရာ မရှိသော် ဣဿာနှင့် မစ္ဆရိယ မဖြစ်ပါသနည်း။

Issāmacchariyaṃ [Pg.140] kho devānaminda piyāppiyanidānaṃ piyāppiyasamudayaṃ piyāppiyajātikaṃ piyāppiyapabhavaṃ, piyāppiye sati issāmacchariyaṃ hoti, piyāppiye asati issāmacchariyaṃ nahotīti.

နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်း၊ မနာလိုခြင်း (ဣဿာ) နှင့် ဝန်တိုခြင်း (မစ္ဆရိယ) သည် ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံလျှင် အကြောင်းရင်းရှိ၏၊ ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံလျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိ၏၊ ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံလျှင် ဇာတိရှိ၏၊ ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံလျှင် အမွန်အစရှိ၏။ ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံရှိသော် ဣဿာနှင့် မစ္ဆရိယ ဖြစ်၏၊ ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံမရှိသော် ဣဿာနှင့် မစ္ဆရိယ မဖြစ်ပေ။

Na [Pg.141] sakkā dātuṃ, kilamissati vā ukkaṇṭhissati vātiādīni vatvā macchariyaṃ karoti.

‘မလှူနိုင်၊ ပင်ပန်းလိမ့်မည် သို့မဟုတ် ငြီးငွေ့လိမ့်မည်’ စသည်ဖြင့် ပြောဆို၍ ဝန်တိုခြင်း (မစ္ဆရိယ) ကို ပြု၏။

Aho [Pg.142] vatassa evarūpaṃ na bhaveyyāti issaṃ karoti.

‘အို... ဤသူအား ဤကဲ့သို့သော စည်းစိမ်မျိုး မဖြစ်ပါစေဘိစွ’ ဟု မနာလိုခြင်း (ဣဿာ) ကို ပြု၏။

Mayampetaṃ mamāyantā na paribhuñjāma, na sakkā dātunti macchariya karoti.

‘ငါတို့သည်လည်း ဤပစ္စည်းကို ငါ့ဥစ္စာဟု စွဲလမ်းလျက် မသုံးဆောင်ကြရ၊ မပေးလှူနိုင်’ ဟု ဝန်တိုခြင်း (မစ္ဆရိယ) ကို ပြု၏။

Ṭhapetvā [Pg.143] maṃ ko añño evarūpassa lābhīti issaṃ vā karoti, yācito tāvakālikampi adadamāno macchariyaṃ vā karoti.

‘ငါ့ကို ချန်ထား၍ အခြားမည်သူသည် ဤကဲ့သို့သော လာဘ်မျိုးကို ရထိုက်သနည်း’ ဟု မနာလိုခြင်း (ဣဿာ) ကိုဖြစ်စေ ပြု၏၊ အလှူခံအပ်သော်လည်း ခဏတဖြုတ်မျှသော်လည်း မပေးဘဲ ဝန်တိုခြင်း (မစ္ဆရိယ) ကိုဖြစ်စေ ပြု၏။

Piyāppiyaṃ kho pana mārisa kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ, kismiṃ sati piyāppiyaṃ hoti, kismiṃ asati piyāppiyaṃ na hotīti.

အရှင်မြတ်ဘုရား၊ ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံသည် အဘယ်လျှင် အကြောင်းရင်းရှိပါသနည်း၊ အဘယ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိပါသနည်း၊ အဘယ်လျှင် ဇာတိရှိပါသနည်း၊ အဘယ်လျှင် အမွန်အစရှိပါသနည်း။ အဘယ်အရာ ရှိသော် ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံ ဖြစ်ပါသနည်း၊ အဘယ်အရာ မရှိသော် ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံ မဖြစ်ပါသနည်း။

Piyāppiyaṃ [Pg.144] kho devānaminda chandanidānaṃ chandasamudayaṃ chandajātikaṃ chandapabhavaṃ, chande sati piyāppiyaṃ hoti, chande asati piyāppiyaṃ na hotīti.

နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်း၊ ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံသည် လိုလားတောင့်တမှု (ဆန္ဒ) လျှင် အကြောင်းရင်းရှိ၏၊ ဆန္ဒလျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိ၏၊ ဆန္ဒလျှင် ဇာတိရှိ၏၊ ဆန္ဒလျှင် အမွန်အစရှိ၏။ ဆန္ဒရှိသော် ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံ ဖြစ်၏၊ ဆန္ဒမရှိသော် ချစ်အပ် မုန်းအပ်သော အာရုံ မဖြစ်ပေ။

Chandanidānantiettha [Pg.145] pariyesanachando, paṭilābhachando, paribhoga chando, sannidhichando, vissajjanachandoti pañcavidho chando.

‘ဆန္ဒလျှင် အကြောင်းရင်းရှိ၏’ ဟူသော ဤစကား၌ - ရှာမှီးမှု ဆန္ဒ (ပရိယေသနဆန္ဒ)၊ ရရှိမှု ဆန္ဒ (ပဋိလာဘဆန္ဒ)၊ သုံးဆောင်မှု ဆန္ဒ (ပရိဘောဂဆန္ဒ)၊ သိုမှီးမှု ဆန္ဒ (သန္နိဓိဆန္ဒ)၊ စွန့်ကြဲမှု ဆန္ဒ (ဝိဿဇ္ဇနဆန္ဒ) ဟု ဆန္ဒသည် ငါးမျိုးရှိ၏။

Ime [Pg.147] maṃ rakkhissanti gopissanti mamāyissanti samparivārayissantīti.

‘ဤသူတို့သည် ငါ့ကို စောင့်ရှောက်ကြကုန်လတ္တံ့၊ ကာကွယ်ကြကုန်လတ္တံ့၊ ငါ့အပေါ်၌ မြတ်နိုးကြကုန်လတ္တံ့၊ ခြံရံကြကုန်လတ္တံ့’ ဟူ၍ ဖြစ်၏။

Chando kho pana mārisa kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo, kismiṃ sati chando hoti, kismiṃ asati chando nahotīti. Chando kho devānaminda vitakkanidāno vitakkasamudayo vitakkajātiko vitakkapabhavo, vitakke sati chando hoti, vitakke asati chando na hotīti.

အရှင်မြတ်ဘုရား၊ ဆန္ဒသည် အဘယ်လျှင် အကြောင်းရင်းရှိပါသနည်း၊ အဘယ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိပါသနည်း၊ အဘယ်လျှင် ဇာတိရှိပါသနည်း၊ အဘယ်လျှင် အမွန်အစရှိပါသနည်း။ အဘယ်အရာ ရှိသော် ဆန္ဒဖြစ်ပါသနည်း၊ အဘယ်အရာ မရှိသော် ဆန္ဒမဖြစ်ပါသနည်း။ นတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်း၊ ဆန္ဒသည် ကြံစည်တွေးတောမှု (ဝိတက်) လျှင် အကြောင်းရင်းရှိ၏၊ ဝိတက်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိ၏၊ ဝိတက်လျှင် ဇာတိရှိ၏၊ ဝိတက်လျှင် အမွန်အစရှိ၏။ ဝိတက်ရှိသော် ဆန္ဒဖြစ်၏၊ ဝိတက်မရှိသော် ဆန္ဒမဖြစ်ပေ။

Ettakaṃ [Pg.150] rūpassa bhavissati, ettakaṃ saddassa, ettakaṃ gandhassa, ettakaṃ rasassa, ettakaṃ phoṭṭhabbassa bhavissati, ettakaṃ mayhaṃ bhavissati, ettakaṃ parassa bhavissati, ettakaṃ nidahissāmi, ettakaṃ parassa dassāmīti vavatthānaṃ vitakkavinicchayena hoti. Tenāha chando kho devānaminda vitakkanidānoti.

‘ဤမျှသည် ရူပါရုံအတွက် ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမျှသည် သဒ္ဒါရုံအတွက်၊ ဤမျှသည် ဂန္ဓာရုံအတွက်၊ ဤမျှသည် ရသာရုံအတွက်၊ ဤမျှသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံအတွက် ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမျှသည် ငါ့အတွက် ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမျှသည် သူတစ်ပါးအတွက် ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမျှကို ငါသိုမှီးထားအံ့၊ ဤမျှကို သူတစ်ပါးအား ပေးအံ့’ ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခြင်းသည် ကြံစည်ဆုံးဖြတ်မှု (ဝိတက်) ကြောင့် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် 'နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်း၊ ဆန္ဒသည် ဝိတက်လျှင် အကြောင်းရင်းရှိ၏' ဟု ဟောတော်မူခဲ့သည်။

Kathaṃ [Pg.152] paṭipanno pana mārisa bhikkhu papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṃ paṭipadaṃ paṭipanno hotīti.

အရှင်မြတ်ဘုရား၊ အဘယ်သို့ ကျင့်ကြံသော ရဟန်းသည် သံသရာကို ချဲ့ထွင်တတ်သော သညာအစု (ပပဉ္စသညာသင်္ခါ) တို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းလျောက်ပတ်သော အကျင့်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သည် မည်ပါသနည်း။

Somanassaṃpāhaṃ [Pg.153] devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpi. Domanassaṃpāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpi. Upekkhaṃpāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpi.

နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်း၊ ငါဘုရားသည် ဝမ်းမြောက်ခြင်း (သောမနဿ) ကိုလည်း မှီဝဲအပ်သည်လည်းရှိ၏၊ မမှီဝဲအပ်သည်လည်းရှိ၏ ဟု နှစ်မျိုးဟောတော်မူ၏။ ငါဘုရားသည် နှလုံးမသာယာခြင်း (ဒေါမနဿ) ကိုလည်း မှီဝဲအပ်သည်လည်းရှိ၏၊ မမှီဝဲအပ်သည်လည်းရှိ၏ ဟု နှစ်မျိုးဟောတော်မူ၏။ ငါဘုရားသည် အလယ်အလတ်ခံစားခြင်း (ဥပေက္ခာ) ကိုလည်း မှီဝဲအပ်သည်လည်းရှိ၏၊ မမှီဝဲအပ်သည်လည်းရှိ၏ ဟု နှစ်မျိုးဟောတော်မူ၏။

Kiṃ [Pg.154] pana bhagavatā pucchitaṃ kathitaṃ apucchitaṃ, sānusandhikaṃ ananusandhikanti.

မြတ်စွာဘုရားသည် မေးလျှောက်အပ်သောအရာကို ဟောကြားတော်မူသလော သို့မဟုတ် မမေးအပ်သောအရာကိုလည်း ဟောကြားတော်မူသလော၊ အဆက်အစပ်နှင့်တကွ ဟောတော်မူသလော သို့မဟုတ် အဆက်အစပ်မရှိဘဲ ဟောတော်မူသလော။

Pucchitameva kathitaṃ no apucchitaṃ. Sānusandhikameva no ananusandhikaṃ.

မေးလျှောက်အပ်သောအရာကိုသာ ဟောကြားတော်မူ၏၊ မမေးအပ်သောအရာကို မဟုတ်ပေ။ အဆက်အစပ်နှင့်တကွသာ ဟောကြားတော်မူ၏၊ အဆက်အစပ်မရှိသည် မဟုတ်ပေ။

Ime [Pg.158] pañcakkhandhā kiṃ hetukāti upaparikkhandho avijjādihetukāti passati.

‘ဤဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့သည် အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ကုန်သနည်း’ ဟု ဆင်ခြင်သုံးသပ်သော ရဟန်းသည် အဝိဇ္ဇာ စသောအကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ကုန်၏ဟု ရှုမြင်၏။

Ahosukhaṃ [Pg.160] ahosukhanti vācaṃ nicchārayamānavasena uppajjati.

‘ချမ်းသာလေစွ၊ ချမ်းသာလေစွ’ ဟု နှုတ်မြွက်ရွတ်ဆိုသော အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

Ahodukkhaṃ [Pg.161] ahodukkhanti vippalāpayamānameva uppajjati.

‘ဆင်းရဲလေစွ၊ ဆင်းရဲလေစွ’ ဟု တွေးတောယောင်ယမ်းလျက်သာလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

‘‘Somanassaṃpāhaṃ [Pg.163] devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpī’’ti itikho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ. Tattha yaṃ jaññā somanassaṃ ‘‘imaṃ kho me somanassaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’’ti, evarūpaṃ somanassaṃ na [Pg.164] sevitabbaṃ. Tattha yaṃ jaññā somanassaṃ ‘‘imaṃ kho me somanassaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’’ti, evarūpaṃ somanassaṃ sevitabbaṃ. Tattha yaṃ ce savitakkaṃ savicāraṃ, yaṃce avitakkaṃ avicāraṃ, ye avitakke avicāre, te paṇītatare. ‘‘Somanassaṃpāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpī’’ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

‘နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်း၊ ငါဘုရားသည် ဝမ်းမြောက်ခြင်း (သောမနဿ) ကို မှီဝဲအပ်သည်လည်းရှိ၏၊ မမှီဝဲအပ်သည်လည်းရှိ၏ ဟု နှစ်မျိုးဟောတော်မူ၏’ ဟူ၍ ဤသို့ မိန့်တော်မူခဲ့ရာ၊ ထိုစကားကို အဘယ်အကြောင်းကြောင့် မိန့်တော်မူသနည်း။ ထိုသောမနဿတို့တွင် ‘ဤသောမနဿကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွားလျက် ကုသိုလ်တရားတို့ ဆုတ်ယုတ်ကုန်၏’ ဟု သိလျှင် ဤကဲ့သို့သော သောမနဿကို မမှီဝဲအပ်။ ထိုသောမနဿတို့တွင် ‘ဤသောမနဿကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ ဆုတ်ယုတ်လျက် ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွားကုန်၏’ ဟု သိလျှင် ဤကဲ့သို့သော သောမနဿကို မှီဝဲအပ်၏။ ထိုမှီဝဲအပ်သော သောမနဿတို့တွင် ဝိတက် ဝိစာရနှင့်တကွဖြစ်သော သောမနဿ၊ ဝိတက် ဝိစာရမရှိသော သောမနဿ နှစ်မျိုးတို့တွင် ဝိတက် ဝိစာရမရှိသော သောမနဿတို့သည် သာလွန်၍ မွန်မြတ်ကုန်၏။ ‘နတ်တို့၏အရှင် သိကြားမင်း၊ ငါဘုရားသည် သောမနဿကို မှီဝဲအပ်သည်လည်းရှိ၏၊ မမှီဝဲအပ်သည်လည်းရှိ၏ ဟု နှစ်မျိုးဟောတော်မူ၏’ ဟူ၍ မိန့်တော်မူခဲ့သော ထိုစကားသည် ဤအကြောင်းကို စွဲ၍ မိန့်တော်မူခြင်း ဖြစ်၏။

Na [Pg.176] laddhaṃ vata me sabrahmacārīhi saddhiṃ visuddhipavāraṇaṃ pavāretunti āvajjato domanassaṃ uppajjati, assudhārā pavattanti gāmanta pabbhāravāsī mahāsīvattherassa viya.

‘ငါသည် သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့်အတူ စင်ကြယ်သော ပဝါရဏာကို မပြုခွင့်ရလေစွတကား’ ဟု ဆင်ခြင်အောက်မေ့မိသောကြောင့် နှလုံးမသာယာခြင်း (ဒေါမနဿ) ဖြစ်ပေါ်တတ်၏၊ ရွာနီးစပ်တောင်ကမ္ဘား၌ နေတော်မူသော မဟာသီဝမထေရ်ကဲ့သို့ မျက်ရည်အစဉ်တို့ စီးဆင်းကုန်၏။

Amhākaṃ [Pg.177] ācariyo aññesaṃ avassayo hoti, attano bhavituṃ na sakkoti, ovādamassa dassāmīti ākāsena gantvā vihārasamīpe otaritvā divāṭṭhāne nisinnaṃ ācariyaṃ upasaṅkamitvā vattaṃ dassetvā ekamantaṃ nisīdi.

‘ငါတို့၏ ဆရာသမားသည် သူတစ်ပါးတို့၏ အမှီသဟဲ ဖြစ်တော်မူ၏၊ မိမိကိုယ်တိုင်မူကား အမှီပြုရာမရှိသေး၊ ဆရာ့အား ဆုံးမစကား ပြောကြားအံ့’ ဟု ကြံစည်၍ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွသွားပြီး ကျောင်းအနီးသို့ သက်ဆင်းကာ၊ နေ့သန့်ရာအရပ်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသော ဆရာထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် ပြုစုပြီးလျှင် သင့်တော်ရာအရပ်၌ ထိုင်နေလေ၏။

Kiṃ kāraṇā āgatosi piṇḍapātikāti āha.

‘ဆွမ်းခံပုဂ္ဂိုလ် (ငါ့တပည့်)... အဘယ်အကြောင်းကြောင့် လာသနည်း’ ဟု ဆရာက မေး၏။

Na [Pg.179] te tumhākaṃ anumodanāya atthoti ākāse uppatitvā agamāsi.

‘အရှင်ဘုရားတို့အား အနုမောဒနာပြုရန် အကြောင်းမရှိပါ’ ဟု ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်၍ ကြွသွားလေ၏။

Imassa [Pg.180] bhikkhuno pariyattiyā kammaṃ natthi, mayhaṃ pana aṅkusako bhavissāmīti āgatoti ñatvā idāni okāso na bhavissati, paccūsakāle gamissāmīti pattacīvaraṃ samīpe katvā sabbaṃ divasabhāgaṃ paṭhamayāma majjhimayāmañca dhammaṃ vācetvā pacchimayāme ekasmiṃ there uddesaṃ gahetvā nikkhante pattacīvaraṃ gahetvā teneva saddhiṃ nikkhanto.

‘ဤရဟန်းအား ပရိယတ်နှင့် ပတ်သက်၍ ပြုဖွယ်ကိစ္စ မရှိတော့ပြီ၊ ငါ့အား ဆုံးမနှိုးဆော်မည့်သူအဖြစ်ဖြင့် လာခြင်းဖြစ်ပေသည်’ ဟု သိရှိတော်မူပြီးလျှင် ‘ယခုအခါ ငါ့မှာ (တရားအားထုတ်ရန်) အခွင့်မရှိသေး၊ မိုးသောက်ယံ အချိန်ကျမှ သွားအံ့’ ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ၊ သပိတ်သင်္ကန်းကို အနီး၌ ထားရှိလျက်၊ တစ်နေ့လုံးလည်းကောင်း၊ ပထမယာမ်နှင့် မဇ္ဈိမယာမ်တို့၌လည်းကောင်း တရားသင်ကြားပို့ချပေး၍၊ ပစ္ဆိမယာမ်၌ မထေရ်တစ်ပါးသည် ပါဠိတော် သင်ယူပြီး၍ ထွက်ခွာသွားသောအခါ၊ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူဆောင်၍ ထိုမထေရ်နှင့်အတူပင် ထွက်ခွာသွားလေ၏။

Tato [Pg.182] ‘‘na mañce mayhaṃ catūhi iriyāpathehi maggaphalaṃ uppajjissati arahattaṃ apatvā neva mañce piṭṭhiṃ pasāressāmi, na pāde dhovissāmīti mañcaṃ ussāpetvā ṭhapesi.

ထိုအခါ ‘ငါသည် ဤလေးပါးသော ဣရိယာပုထ်တို့ဖြင့် မဂ်ဖိုလ်ကို မဖြစ်ပေါ်စေဘဲ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်သရွေ့ ညောင်စောင်းပေါ်၌ ကျောကိုလည်း ဆန့်မည်မဟုတ်၊ ခြေကိုလည်း ဆေးမည်မဟုတ်’ ဟု ညောင်စောင်းကို ထောင်၍ ထားလေ၏။

Idāni [Pg.183] me tiṃsavassāni samaṇadhammaṃ karontassa, nāsakkhiṃ arahattaṃ pāpuṇituṃ, addhā me imasmiṃ attabhāve maggovā phalaṃvā natthi, na me laddhaṃ sabrahmacārīhi saddhiṃ visuddhipavāraṇaṃ pavāretunti cintesi.

ယခု ငါသည် သမဏဓမ္မကို အားထုတ်သည်မှာ အနှစ်သုံးဆယ် ရှိခဲ့ပြီ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ခဲ့၊ ဧကန်စင်စစ် ငါ့အား ဤဘဝ၌ မဂ်သော်လည်းကောင်း၊ ဖိုလ်သော်လည်းကောင်း မရှိပြီ၊ ငါသည် သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့်အတူ စင်ကြယ်သော ပဝါရဏာကို မပြုရသဖြင့် ငါ့အား မရအပ်ပြီဟု ကြံစည်လေ၏။

Bho [Pg.184] mahāsīvatthera devatāpi tayā saddhiṃ keḷiṃ karonti, anucchavikaṃ nu kho te etanti vipassanaṃ vaḍḍhetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ aggahesi. So idāni nipajjissāmīti senāsanaṃ paṭijaggitvā mañcakaṃ paññapetvā udakaṭṭhāne udakaṃ paccupaṭṭhapetvā pāde dhovissāmīti sopānaphalake nisīdi.

အို မဟာသီဝမထေရ်၊ နတ်တို့သည်ပင် သင်နှင့်အတူ ကျီစယ်ကစားကြကုန်၏။ ဤသို့ ပြုမူခြင်းသည် သင့်အား သင့်လျော်ပါမည်လောဟု ဆင်လျက် ဝိပဿနာကို ပွားများစေ၍ ပဋိသမ္ဘိဒါနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။ ထိုမထေရ်သည် ယခု ငါ အိပ်စက်အနားယူတော့မည်ဟု နှလုံးသွင်းကာ ကျောင်းနေရာကို ပြင်ဆင်ပြီးလျှင် ညောင်စောင်းကို ခင်းကျင်း၍ ရေအိုးစင်၌ ရေကို အသင့်ထားကာ ခြေဆေးမည်ဟု လှေကားထစ်၌ ထိုင်နေတော်မူ၏။

Apetha [Pg.186] bhante mātugāmoti okāsaṃ kāretvā theraṃ upasaṅkamitvā vanditvā purato ukkuṭiko nisīditvā pāde dhovissāmīti āha.

“အရှင်ဘုရား၊ ဖဲတော်မူကြပါ၊ မိန်းမသား ဖြစ်ပါသည်” ဟု အခွင့်ပန်ကာ မထေရ်ထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် ရှေ့၌ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်ကာ “ခြေတော်ကို ဆေးပါရစေ” ဟု လျှောက်၏။

Te [Pg.194] paṇītatarā devā,Akaniṭṭhā yasassino;

Antime vattamānamhi,So nivāso bhavissati;

အကျော်အစောရှိကုန်သော ထိုအကနိဋ္ဌဘုံ၌ ရှိသော နတ် (ဗြဟ္မာ) တို့သည် သာလွန်၍ မွန်မြတ်ကြကုန်၏၊ အဆုံးစွန်သော ဘဝ၌ ဖြစ်လတ်သော် ထိုဘုံသည် တည်နေရာ ဖြစ်ပေလတ္တံ့။

Dhammadāyādā [Pg.197] me bhikkhave bhavatha, mā āmisadāyādā, atthi me tumhesu anukampā, kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṃ, no āmisadāyādāti. Tumhe ca bhikkhave āmisadāyādā bhaveyyātha, no dhammadāyādā. Tumhepi tena ādiyā bhaveyyātha, āmisa dāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādāti. Ahampitena ādiyo bhaveyyaṃ āmisadāyādā satthu sāvakā viharanti, no dhammadāyādāti. Tumhe ca me bhikkhave dhammadāyādā bhaveyyātha no āmisadāyādā. Tumhepi tena ādiyā bhaveyyātha dhammadāyādā satthu sāvakā viharanti, no āmisadāyādāti. Ahampi tena na ādiyo bhaveyyaṃ. Dhammadāyādā satthu sāvakā viharanti, no āmisadāyādāti. Tasmātiha me bhikkhave dhammadāyādā bhavatha, mā āmisadāyādā, atthime tumhesu anukampā, kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṃ, no āmisadāyādāti.

ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည် ငါ၏ တရားအမွေခံများ ဖြစ်ကြကုန်လော့၊ ပစ္စည်းအမွေခံများ မဖြစ်ကြကုန်လင့်။ ငါသည် သင်တို့အပေါ်၌ ‘ငါ၏ တပည့်တို့သည် တရားအမွေခံများ ဖြစ်ကြကုန်မူ ကောင်းလေစွ၊ ပစ္စည်းအမွေခံများ မဖြစ်ကြကုန်မူ ကောင်းလေစွ’ ဟု သနားကရုဏာ ရှိ၏။ ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည် ပစ္စည်းအမွေခံများ ဖြစ်၍ တရားအမွေခံများ မဖြစ်ကြကုန်မူ သင်တို့သည်လည်း ‘မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်တို့သည် ပစ္စည်းအမွေခံများ ဖြစ်၍ နေကြကုန်၏၊ တရားအမွေခံများ ဖြစ်၍ မနေကြကုန်’ ဟု ထိုအကြောင်းကြောင့် ကဲ့ရဲ့ခြင်းကို ခံရကြကုန်လတ္တံ့။ ငါသည်လည်း ‘မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်တို့သည် ပစ္စည်းအမွေခံများ ဖြစ်၍ နေကြကုန်၏၊ တရားအမွေခံများ ဖြစ်၍ မနေကြကုန်’ ဟု ထိုအကြောင်းကြောင့် ကဲ့ရဲ့ခြင်းကို ခံရပေလတ္တံ့။ ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည် ငါ၏ တရားအမွေခံများ ဖြစ်ကြကုန်လော့၊ ပစ္စည်းအမွေခံများ မဖြစ်ကြကုန်လင့်။ သင်တို့သည် တရားအမွေခံများ ဖြစ်ကြကုန်မူ သင်တို့သည်လည်း ‘မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်တို့သည် တရားအမွေခံများ ဖြစ်၍ နေကြကုန်၏၊ ပစ္စည်းအမွေခံများ ဖြစ်၍ မနေကြကုန်’ ဟု ထိုအကြောင်းကြောင့် ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံရကြကုန်လတ္တံ့။ ငါသည်လည်း ‘တရားအမွေခံများ ဖြစ်၍ နေကြကုန်၏၊ ပစ္စည်းအမွေခံများ ဖြစ်၍ မနေကြကုန်’ ဟု ထိုအကြောင်းကြောင့် ကဲ့ရဲ့ခြင်းကို မခံရပေလတ္တံ့။ ရဟန်းတို့၊ ထို့ကြောင့် သင်တို့သည် ငါ၏ တရားအမွေခံများ ဖြစ်ကြကုန်လော့၊ ပစ္စည်းအမွေခံများ မဖြစ်ကြကုန်လင့်။ ငါသည် သင်တို့အပေါ်၌ ‘ငါ၏ တပည့်တို့သည် တရားအမွေခံများ ဖြစ်ကြကုန်မူ ကောင်းလေစွ၊ ပစ္စည်းအမွေခံများ မဖြစ်ကြကုန်မူ ကောင်းလေစွ’ ဟု သနားကရုဏာ ရှိ၏။

Kahaṃ [Pg.201] buddho kahaṃ bhagavā kahaṃ devadevo narāsabho purisasīhoti bhagavantaṃ pariyesanti.

မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်မှာနည်း၊ ဘုန်းတော်ကြီးသောမြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်မှာနည်း၊ နတ်တို့ထက်မြတ်သောနတ် လူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော ယောက်ျားမြတ် ယောက်ျားပြမှန်သည် အဘယ်မှာနည်းဟု မြတ်စွာဘုရားကို ရှာဖွေကြကုန်၏။

Vuttampicetaṃ [Pg.202] ‘‘tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvara piṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, bhikkhusaṅghopi kho sakkato hoti…pe… parikkhārāna’’nti.

ဤသို့လည်း ဟောတော်မူအပ်ပြီ - ‘ထိုအခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ပူဇော်အပ်၊ အရိုအသေပြုအပ်၊ မြတ်နိုးအပ်၊ အရိုအသေပြုအပ်၊ ရိုသေကိုင်းညွတ်အပ်သည် ဖြစ်၍ သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်း၊ သူနာပြုပစ္စည်း ဆေးဝါးအသုံးအဆောင်တို့ကို ရတော်မူ၏၊ ရဟန်းသံဃာတော်သည်လည်း ပူဇော်အပ်...ပ... အသုံးအဆောင်တို့ကို ရတော်မူ၏’ ဟု ဟောတော်မူအပ်သည်။

Yāvatā kho cunda etarahi saṅgho vā gaṇo vā loke uppanno, nāhaṃ cunda aññaṃ ekasaṅghampi samanupassāmi, evaṃ lābhagga yasaggapattaṃ, yathariva cunda bhikkhusaṅghoti.

စုန္ဒ၊ ယခုအခါ၌ လောကတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသမျှသော သံဃာ သို့မဟုတ် ဂိုဏ်းတို့တွင် ဤရဟန်းသံဃာကဲ့သို့ လာဘ်အခြံအရံ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သော အခြားတစ်စုံတစ်ခုသော သံဃာကိုမျှ ငါမမြင်ချေ။

Amhākaṃ [Pg.203] ācariyassa detha, upajjhāyassa dethāti uccāsadda mahāsaddaṃ karonti. Sā ca nesaṃ pavatti bhagavatopi pākaṭā ahosi. Tato bhagavā ananucchavikanti dhammasaṃvegaṃ uppādetvā cintesi.

‘ငါတို့၏ ဆရာအား လှူဒါန်းကြပါ၊ ငါတို့၏ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာအား လှူဒါန်းကြပါ’ ဟု ကျယ်လောင်စွာ အော်ဟစ်အသံပြုကြကုန်၏။ ထိုသူတို့၏ အပြုအမူသည် မြတ်စွာဘုရားအားလည်း ထင်ရှားလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ‘ဤသို့ ပြုမူခြင်းသည် မသင့်လျော်ပေ’ ဟု ဓမ္မသံဝေဂ ဖြစ်တော်မူလျက် ကြံစည်တော်မူ၏။

Paccayā akappiyāti na sakkā sikkhāpadaṃ paññapetuṃ. Paccayapaṭibaddhā hi kulaputtānaṃ samaṇadhammavutti. Handāhaṃ dhammadāyādapaṭipadaṃ desemi.

‘ပစ္စည်းလေးပါးတို့သည် မအပ်စပ်ကုန်’ ဟု သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်ခြင်းငှာ မတတ်ကောင်း။ အမျိုးကောင်းသားတို့၏ သမဏဓမ္မ ကျင့်ဝတ်သည် ပစ္စည်းလေးပါး၌ ဆက်စပ်လျက် ရှိ၏။ ငါသည် တရားအမွေခံဖြစ်ကြောင်း အကျင့်တရား (ဓမ္မဒါယာဒပဋိပဒါ) ကို ဟောကြားပေအံ့။

Sā [Pg.204] sikkhākāmānaṃ kulaputtānaṃ sikkhāpadapaññatti viya bhavissati nagaradvāre ṭhapitasabbakāyikaādāso viya ca, yathā hi nagara dvāre ṭhapite sabbakāyike ādāse cattāro vaṇṇā attano chāyaṃ disvā vajjaṃ pahāya niddosā honti.

ထိုအကျင့်တရားသည် ကျင့်လိုသော အမျိုးကောင်းသားတို့အတွက် သိက္ခာပုဒ် ပညတ်ချက်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မြို့တံခါး၌ ထားအပ်သော တစ်ကိုယ်လုံး မြင်နိုင်သော မှန်ချပ်ကြီးကဲ့သို့လည်းကောင်း ဖြစ်လတ္တံ့။ မြို့တံခါး၌ ထားအပ်သော တစ်ကိုယ်လုံးမြင်မှန်၌ အမျိုးလေးပါးတို့သည် မိမိတို့၏ အရိပ်ကို မြင်၍ အပြစ်ကို ပယ်ဖျောက်လျက် အပြစ်ကင်းကြကုန်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

So [Pg.207] hi brāhmaṇa bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovidotica. So hāvuso bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgatotica, ….

ပုဏ္ဏား၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် မဖြစ်ပေါ်သေးသော မဂ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေတော်မူသော အရှင်၊ မဖြစ်သေးသော မဂ်ကို ဖြစ်စေတော်မူသော အရှင်၊ မဟောကြားအပ်သေးသော မဂ်ကို ဟောကြားတော်မူသော အရှင်၊ မဂ်ကို သိတော်မူသော အရှင်၊ မဂ်ကို အဖန်ဖန် သိတော်မူသော အရှင်၊ မဂ်၌ ကျွမ်းကျင်တော်မူသော အရှင် ဖြစ်တော်မူ၏။ ငါ့ရှင်တို့၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် သိတော်မူသည်ကို သိတော်မူ၏၊ မြင်တော်မူသည်ကို မြင်တော်မူ၏၊ မျက်စိသဖွယ် ဖြစ်တော်မူ၏၊ ဉာဏ်သဖွယ် ဖြစ်တော်မူ၏၊ တရားသဖွယ် ဖြစ်တော်မူ၏၊ မြတ်သောဗြဟ္မာသဖွယ် ဖြစ်တော်မူ၏၊ ဟောတော်မူတတ်သော အရှင်၊ အဖန်ဖန် ဟောတော်မူတတ်သော အရှင်၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်တော်မူသော အရှင်၊ သေခြင်းကင်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို ပေးတော်မူတတ်သော အရှင်၊ တရားမင်း ဖြစ်တော်မူသော တထာဂတ ဖြစ်တော်မူ၏။

Paṇītena [Pg.222] khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

မွန်မြတ်လှစွာသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ဖြင့် မိမိလက်ကိုယ်တိုင် တောင်းတတိုင်း ပြည့်စုံအောင် ဖိတ်မန်၍ လုပ်ကျွေး၏။

Are [Pg.234] tvaṃ sugatātirittampi piṇḍapātaṃ paṭikkhipitvā īdisaṃ icchaṃ uppādesi.

ဟယ် တရားကေ၊ သင်သည် မြတ်စွာဘုရား စွန့်တော်မူအပ်သော ဆွမ်းကိုပင် ငြင်းပယ်၍ ဤကဲ့သို့သော အလိုဆိုးကို ဖြစ်စေဘိ၏။

Dubbharo [Pg.236] bhikkhu na sakkā posituṃ.

မွေးမြူရခက်သော ရဟန်းကို မွေးမြူခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ပေ။

Amhākaṃ [Pg.237] bhadanto subharo thokenapi tussati, mayameva naṃ posissāmāti paṭiññaṃ katvā posenti.

ငါတို့၏ အရှင်ဘုရားသည် မွေးမြူလွယ်လှ၏၊ နည်းငယ်မျှဖြင့်လည်း ရောင့်ရဲလွယ်၏၊ ငါတို့ကိုယ်တိုင်ပင်လျှင် ထိုအရှင်ဘုရားကို မွေးမြူကြအံ့ဟု ကတိကဝတ်ပြု၍ မွေးမြူကြကုန်၏။

‘‘Are [Pg.238] tvaṃ nāma tadā sugatātirittampi piṇḍapātaṃ paṭikkhipitvā tathā jighacchādubbalyaparetopi samaṇadhammaṃ katvā ajja kosajjamanuyuñjasi’’ –

ဟယ် သင်သည် ထိုစဉ်အခါက မြတ်စွာဘုရား စွန့်တော်မူသော ဆွမ်းကိုပင် ငြင်းပယ်၍ ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်း၊ အားအင်ချည့်နဲ့ခြင်းသို့ ရောက်လျက်ပင် သမဏဓမ္မကို အားထုတ်ခဲ့ပြီးလျှင် ယနေ့၌ အပျင်းကြီးလျက် နေဘိ၏ တကား

Yā [Pg.239] ca kho ānandakathā abhisallekhitā cetovinīvaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Seyyathidaṃ appicchakathāti …,.

အာနန္ဒာ၊ ကိလေသာကို အလွန်ခြစ်ခြံတတ်သော၊ စိတ်၏ ပိတ်ပင်တားဆီးမှုကို ပယ်ဖျောက်ရန် သင့်လျော်သော၊ စင်စစ် ငြီးငွေ့ခြင်း၊ တပ်မက်မှု ကင်းခြင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း၊ ငြိမ်းအေးခြင်း၊ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိခြင်း၊ သိမြင်ခြင်း၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ခြင်းငှာ ဖြစ်သော စကားရပ်များ ရှိကုန်၏။ ယင်းတို့မှာ အလိုနည်းခြင်းနှင့် စပ်သော စကား...

Idamavoca [Pg.243] bhagavā, idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို ဟောတော်မူ၏၊ ကောင်းသောစကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူပြီးလျှင် နေရာမှထ၍ ကျောင်းသို့ ဝင်တော်မူ၏။

Imaṃ [Pg.245] mayā saṃkhittena uddesaṃ uddiṭṭhaṃ vitthārena avibhattaṃ, dhammapaṭiggāhakā bhikkhū uggahetvā ānandaṃ vā kaccānaṃ vā upasaṅkamitvā pucchissanti, te mayhaṃ ñāṇena saṃsandetvā kathessanti, tato dhammapaṭiggāhakā puna maṃ pucchissanti, tesaṃ ahaṃ sukathitaṃ bhikkhave ānandena, sukathitaṃ kaccānena, maṃ cepi tumhe ekamatthaṃ puccheyyātha, ahampi naṃ evameva byākareyyanti.

ငါသည် အကျဉ်းမျှ ဟောကြားအပ်သော၊ အကျယ်အားဖြင့် မဝေဖန်အပ်သော ဤဥဒ္ဒေသကို တရားတော်ကို ဆောင်ကြကုန်သော ရဟန်းတို့သည် သင်ယူကြပြီးလျှင် အာနန္ဒာ သို့မဟုတ် ကစ္စည်းထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ မေးကြလတ္တံ့၊ ထိုအရှင်တို့သည် ငါ၏ဉာဏ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ ပြောကြားကြကုန်လတ္တံ့၊ ထို့နောက် တရားတော်ကို ဆောင်သော ရဟန်းတို့သည် ငါ့အား တဖန် မေးကြလတ္တံ့၊ ထိုအခါ ငါသည် ‘ရဟန်းတို့၊ အာနန္ဒာသည် ကောင်းစွာ ပြောဆိုအပ်ပြီ၊ ကစ္စည်းသည် ကောင်းစွာ ပြောဆိုအပ်ပြီ၊ အကယ်၍ သင်တို့သည် ငါ့အား ထိုအနက်ကို မေးကြပါမူ ငါသည်လည်း ဤအတိုင်းပင် ဖြေကြားပေအံ့’ ဟု မိန့်တော်မူအံ့။

Cūḷagosiṅgasutta

စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ်

Evaṃ [Pg.249] me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe, tena kho pana samayena āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo gosiṅgasālavanadāye viharanti. Athakho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gosiṅgasālavanadāyo, tenupasaṅkami. Addasā kho dāyapālo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca ‘‘mā mahāsamaṇa etaṃ dāyaṃ pāvisi, santettha tayo kulaputtā attakāmarūpā viharanti, mā tesaṃ aphāsukamakāsī’’ti.

အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ ကြားနာခဲ့ရပါသည် - အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဉာတိကရွာ အုတ်ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုအခါ အရှင်အနုရုဒ္ဓါ၊ အရှင်နန္ဒိယနှင့် အရှင်ကိမိလတို့သည် ဂေါသိင်္ဂအင်ကြင်းတော၌ သီတင်းသုံးနေကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ညချမ်းအချိန်၌ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေရာမှ ထတော်မူ၍ ဂေါသိင်္ဂအင်ကြင်းတောသို့ ကြွရောက်တော်မူ၏။ တောစောင့်သည် မြတ်စွာဘုရား အဝေးမှ ကြွလာသည်ကို မြင်လျှင် မြတ်စွာဘုရားအား ‘မဟာသမဏ၊ ဤတောသို့ မဝင်ပါလင့်၊ ဤတော၌ မိမိကောင်းကျိုးကို လိုလားကြကုန်သော အမျိုးကောင်းသားသုံးဦး သီတင်းသုံးနေကြပါသည်၊ ထိုအရှင်တို့အား စိတ်မချမ်းသာအောင် မပြုပါလင့်’ ဟု လျှောက်၏။

Ahaṃ [Pg.253] ime kulaputte paggaṇhitvā ukkaṃsitvā paṭisanthāraṃ katvā dhammaṃ nesaṃ desessāmīti.

ငါသည် ဤအမျိုးကောင်းသားတို့ကို ချီးမြှောက်၍၊ ထက်မြက်စေလျက်၊ ပဋိသန္ဓာရပြုကာ တရားဟောကြားပေအံ့ဟု ကြံစည်တော်မူ၏။

Assosi [Pg.258] kho āyasmā anuruddho dāyapālassa bhagavatā saddhiṃ mantayamānassa. Sutvāna dāyapālaṃ etadavoca, mā āvuso dāyapāla bhagavantaṃ vāresi, satthā no bhagavā anuppattoti.

အရှင်အနုရုဒ္ဓါသည် တောစောင့်သည် မြတ်စွာဘုရားနှင့်အတူ ဆွေးနွေးပြောဆိုနေသည်ကို ကြားလေ၏။ ကြားသဖြင့် တောစောင့်အား "ငါ့ရှင် တောစောင့်၊ မြတ်စွာဘုရားကို မတားဆီးပါနှင့်၊ ငါတို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား ကြွရောက်တော်မူလာပြီ" ဟု ဤသို့ ပြောဆို၏။

Mayaṃ [Pg.259] tayo janā idha viharāma, aññe pabbajitā nāma natthi, ayañca dāyapālo pabbajitena viya saddhiṃ katheti, ko nu kho bhavissatīti.

"ငါတို့ သုံးယောက်သည် ဤနေရာ၌ နေထိုင်ကြကုန်၏၊ အခြား ရဟန်းဟူ၍ မရှိ၊ ဤတောစောင့်သည်လည်း ရဟန်းတစ်ပါးနှင့် ပြောဆိုနေဘိသကဲ့သို့ ပြောဆိုနေ၏၊ ထိုသူသည် ဘယ်သူ ဖြစ်ပါလိမ့်မနည်း" ဟု (ကြံစည်၏)။

Ayaṃ [Pg.260] dāyapālo phaṇakataṃ āsivisaṃ gīvāya gahetuṃ hatthaṃ pasārentoviya loke aggapuggalena saddhiṃ kathentova na jānāti, aññatarabhikkhunā viya saddhiṃ kathetīti.

"ဤတောစောင့်သည် ပါးပျဉ်းထောင်ထားသော မြွေဟောက်ကို လည်ပင်းမှ ကိုင်ရန် လက်ကို ဆန့်တန်းနေဘိသကဲ့သို့ လောက၌ အမြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ပြောဆိုနေပါလျက် မသိရှာဘဲ၊ ရိုးရိုးရဟန်းတစ်ပါးနှင့် ပြောဆိုနေဘိသကဲ့သို့ ပြောဆိုနေပေသည်" ဟု (ကြံစည်၏)။

Mayaṃ [Pg.261] tayo janā samaggavāyaṃ vasāma. Sacāhaṃ ekakova paccuggamanaṃ karissāmi. Samaggavāso nāma na bhavissatīti piyamitte gahetvāva paccuggamanaṃ karissāmi. Yathā ca bhagavā mayhaṃ piyo, evaṃ sahāyānampi me piyoti, tehi saddhiṃ paccuggamanaṃ kātukāmo sayaṃ akatvāva upasaṅkami.

"ငါတို့ သုံးယောက်သည် ညီညွတ်စွာ နေထိုင်ကြကုန်၏။ ငါတစ်ဦးတည်းသာ ခရီးဦးကြိုပြုခြင်းကို ပြုလုပ်ပါမူ ညီညွတ်စွာ နေထိုင်ခြင်းဟူသည် မဖြစ်ရာ၊ ချစ်မြတ်နိုးအပ်သော အဆွေခင်ပွန်းတို့ကို ခေါ်ဆောင်၍သာ ခရီးဦးကြိုပြုအံ့။ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့အား ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်သကဲ့သို့ ငါ၏ အပေါင်းအဖော်တို့အားလည်း ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်ပေသည်" ဟု ထိုအဆွေခင်ပွန်းတို့နှင့်အတူ ခရီးဦးကြိုပြုလိုသဖြင့် မိမိတစ်ဦးတည်း မပြုဘဲ (သူတို့ထံသို့) ချဉ်းကပ်လေ၏။

Tassa [Pg.271] mayhaṃ bhante evaṃ hoti, yaṃ nūnāhaṃ sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vatteyyanti. So kho ahaṃ bhante sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vattāmi, nānāhi kho no bhante kāyā ekañca pana maññe cittanti.

"အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်အား 'ငါသည် မိမိစိတ်ကို စွန့်ထား၍ ဤအရှင်မြတ်တို့၏ စိတ်အလိုအတိုင်းသာလျှင် ကျင့်မူကား ကောင်းလေစွ' ဟု ဤသို့သော အကြံဖြစ်ပေါ်ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကျွန်ုပ်သည် မိမိစိတ်ကို စွန့်ထား၍ ဤအရှင်မြတ်တို့၏ စိတ်အလိုအတိုင်းသာလျှင် ကျင့်ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့သည် ကွဲပြားကြသော်လည်း စိတ်မှာမူ တစ်စိတ်တည်းသာ ဖြစ်သကဲ့သို့ ထင်ရပါသည်" ဟု (လျှောက်၏)။

Sādhu [Pg.274] sādhu anuruddhā, kacci pana vo anuruddhā appamattā ātāpino pahitattā viharathāti.

"ကောင်းလှပြီ၊ ကောင်းလှပြီ အနုရုဒ္ဓါတို့၊ အနုရုဒ္ဓါတို့... သင်တို့သည် မမေ့မလျော့၊ ပြင်းစွာ အားထုတ်လျက်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိကြကုန်လျက် နေကြပါသလော" ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

Taggha mayaṃ bhante appamattā ātāpino pahitattā viharāmāti.

"စင်စစ် အကျွန်ုပ်တို့သည် မမေ့မလျော့၊ ပြင်းစွာ အားထုတ်လျက်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိကြကုန်လျက် နေကြပါသည် မြတ်စွာဘုရား" ဟု (လျှောက်၏)။

Yathā [Pg.275] kathaṃ pana tumhe anuruddhā appamattā ātāpino pahitattā viharathāti.

"အနုရုဒ္ဓါတို့၊ သင်တို့သည် အဘယ်သို့လျှင် မမေ့မလျော့၊ ပြင်းစွာ အားထုတ်လျက်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိကြကုန်လျက် နေကြကုန်သနည်း" ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

Atthi [Pg.284] pana vo anuruddhā evaṃ appamattānaṃ ātāpīnaṃ pahitattānaṃ viharantānaṃ uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāroti.

"အနုရုဒ္ဓါတို့၊ ဤသို့ မမေ့မလျော့၊ ပြင်းစွာ အားထုတ်လျက်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိကြကုန်လျက် နေထိုင်ကြသော သင်တို့အား လူတို့၏ တရားထက် ထူးမြတ်သော အရိယာဖြစ်ထိုက်သော ဉာဏ်အမြင်ထူးဖြစ်သည့် ချမ်းသာစွာ နေရခြင်းကို ရရှိအပ်ပါသလော" ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

Kiṃ [Pg.285] hi no siyā bhante. Idha mayaṃ bhante yāvadeva ākaṅkhāma, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāma, ayaṃ kho no bhante amhākaṃ appamattānaṃ ātāpīnaṃ pahitattānaṃ viharantānaṃ uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāroti.

"အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်ကြောင့် မရှိဘဲ ရှိပါအံ့နည်း။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤသာသနာတော်၌ အလိုရှိသရွေ့သာလျှင် ကာမဂုဏ်တို့မှ ဆိတ်သုဉ်း၍၊ အကုသိုလ်တရားတို့မှ ဆိတ်သုဉ်းလျက်၊ ဝိတက် ဝိစာရနှင့်တကွဖြစ်သော၊ ဆိတ်ငြိမ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော၊ နှစ်သက်ခြင်း 'ပီတိ' ချမ်းသာခြင်း 'သုခ' ရှိသော ပထမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေကြပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ ဤသည်ကား မမေ့မလျော့၊ ပြင်းစွာ အားထုတ်လျက်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိကြကုန်လျက် နေထိုင်ကြသော အကျွန်ုပ်တို့အား လူတို့၏ တရားထက် ထူးမြတ်သော အရိယာဖြစ်ထိုက်သော ဉာဏ်အမြင်ထူးဖြစ်သည့် ရရှိအပ်သော ချမ်းသာစွာ နေရခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်" ဟု (လျှောက်၏)။

Sagāthāvaggasaṃyutta aṭṭhakathā

သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်အဋ္ဌကထာ

Yakkhasaṃyutta

ယက္ခသံယုတ်

Āḷavakasutta

အာဠာဝကသုတ်

Evaṃ [Pg.1] me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati āḷavakassa yakkhassa bhavane.

အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ ကြားနာခဲ့ရပါသည်— အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အာဠဝီပြည် အာဠာဝကဘီလူး၏ ဗိမာန်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။

Nāsakkhi [Pg.3] migaṃ gahetunti apavādamocanatthaṃ kājenādāya āgacchanto nagarassāvidūre bahalapattapalāsaṃ mahānigrodhaṃ disvā parissamavinodanatthaṃ tassa mūlamupagato.

"သမင်ကို မဖမ်းနိုင်" ဟု ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်စေရန် ထမ်းပိုးဖြင့် သယ်ဆောင်လာစဉ် မြို့နှင့် မနီးမဝေးသော အရပ်၌ ထူထပ်သော သစ်ရွက် သစ်ခက်ရှိသော ပညောင်ပင်ကြီးကို မြင်၍ ပင်ပန်းမှုကို ပြေပျောက်စေရန် ထိုအပင်ရင်းသို့ ချဉ်းကပ်လေ၏။

Ye [Pg.5] ye vajjā honti, te te sandhāya ‘‘yo jīvitatthiko, so nikkhamatū’’ti bhaṇati.

သတ်သင့်သတ်ထိုက်သော သူတို့ကို ရည်ညွှန်း၍ "အသက်ကို အလိုရှိသောသူသည် ထွက်သွားလော့" ဟု ပြောဆို၏။

Rājā [Pg.6] core gahetvā yakkhassa detīti manussā corakamma to paṭiviratā. Tato aparena samayena navacorānaṃ abhāvena purāṇacorānañca parikkhayena bandhanāgārāni suññāni ahesuṃ.

မင်းကြီးသည် ခိုးသူတို့ကို ဖမ်းဆီး၍ ဘီလူးအား ပေး၏ဟု (ကြားသဖြင့်) လူတို့သည် ခိုးမှုမှ ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ ထိုမှ နောက်အခါ၌ ခိုးသူသစ်များ မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ခိုးသူဟောင်းများ ကုန်ဆုံးသွားခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ထောင်များသည် ဆိတ်သုဉ်းလျက် ရှိကုန်၏။

Rājā [Pg.7] amhākaṃ pitaraṃ amhākaṃ pitāmahaṃ pesetīti manussā khobhaṃ karissanti, mā vo etaṃ ruccīti vāresi.

"မင်းကြီးသည် ငါတို့၏အဘ၊ ငါတို့၏အဘိုးတို့ကို ပို့နေပြီ" ဟု လူတို့သည် ဆူပူသောင်းကျန်းကြလိမ့်မည်၊ "သင်တို့သည် ဤအမှုကို မနှစ်သက်ကြပါလင့်" ဟု တားမြစ်လေ၏။

Natthi [Pg.8] deva nagare dārako ṭhapetvā antepure tava puttaṃ āḷavakakumāranti.

"မြတ်သောမင်းကြီး၊ နန်းတော်တွင်းရှိ အရှင်မင်းကြီး၏ သားတော် အာဠာဝကမင်းသားမှတစ်ပါး မြို့တွင်း၌ မည်သည့်ကလေးငယ်မျှ မရှိပါ" ဟု (လျှောက်တင်၏)။

Atha [Pg.15] kho āḷavako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca nikkhama samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā nikkhami. Pavisa samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā pāvisi. Dutiyampi kho oḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca nikkhama samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā nikkhami. Pavisa samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā pāvisi. Tatiyampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca nikkhama samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā nikkhami. Pavisa samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā pāvisi. Catutthampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca nikkhama samaṇāti. Na khvāhaṃ taṃ āvuso nikkhamissāmi. Yaṃ te karaṇīyaṃ, taṃ karohīti. Pañhaṃ taṃ samaṇa pucchissāmi, sace me na byākarissasi, cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmīti. Na khvāhaṃ taṃ āvuso passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo me cittaṃ vā khipeyya hadayaṃ vā phāleyya pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya. Apica tvaṃ āvuso puccha yadā kaṅkhasīti.

ထိုအခါ အာဠာဝကဘီလူးသည် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား "ရဟန်း၊ ထွက်သွားလော့" ဟု ပြောဆို၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် "ငါ့ရှင်၊ ကောင်းပြီ" ဟု မိန့်တော်မူကာ ထွက်တော်မူ၏။ "ရဟန်း၊ ဝင်ခဲ့လော့" ဟု (ပြောဆိုပြန်၏)။ မြတ်စွာဘုရားသည် "ငါ့ရှင်၊ ကောင်းပြီ" ဟု မိန့်တော်မူကာ ဝင်တော်မူ၏။ ဒုတိယအကြိမ်လည်း အာဠာဝကဘီလူးသည် မြတ်စွာဘုရားအား "ရဟန်း၊ ထွက်သွားလော့" ဟု ပြောဆို၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် "ငါ့ရှင်၊ ကောင်းပြီ" ဟု မိန့်တော်မူကာ ထွက်တော်မူ၏။ "ရဟန်း၊ ဝင်ခဲ့လော့" ဟု (ပြောဆိုပြန်၏)။ မြတ်စွာဘုရားသည် "ငါ့ရှင်၊ ကောင်းပြီ" ဟု မိန့်တော်မူကာ ဝင်တော်မူ၏။ တတိယအကြိမ်လည်း အာဠာဝကဘီလူးသည် မြတ်စွာဘုရားအား "ရဟန်း၊ ထွက်သွားလော့" ဟု ပြောဆို၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် "ငါ့ရှင်၊ ကောင်းပြီ" ဟု မိန့်တော်မူကာ ထွက်တော်မူ၏။ "ရဟန်း၊ ဝင်ခဲ့လော့" ဟု (ပြောဆိုပြန်၏)။ မြတ်စွာဘုရားသည် "ငါ့ရှင်၊ ကောင်းပြီ" ဟု မိန့်တော်မူကာ ဝင်တော်မူ၏။ စတုတ္ထအကြိမ်လည်း အာဠာဝကဘီလူးသည် မြတ်စွာဘုရားအား "ရဟန်း၊ ထွက်သွားလော့" ဟု ပြောဆို၏။ "ငါ့ရှင်၊ ငါသည် သင့်အတွက် မထွက်တော့အံ့၊ သင် ပြုလုပ်ဖွယ်ရှိသည်ကို ပြုလုပ်လော့" ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ "ရဟန်း၊ သင့်ကို ငါ ပြဿနာမေးအံ့၊ အကယ်၍ ငါ့အား မဖြေကြားနိုင်ပါမူ သင့်စိတ်ကို ပျံ့လွင့်အောင် ပြုအံ့၊ သင့်နှလုံးသားကို ခွဲအံ့၊ သို့မဟုတ် သင့်ကို ခြေထောက်နှစ်ဖက်မှ ကိုင်၍ ဂင်္ဂါမြစ်တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ပစ်အံ့" ဟု (ပြောဆို၏)။ "ငါ့ရှင်၊ နတ်၊ မာရ်နတ်၊ ဗြဟ္မာနှင့်တကွသော လောက၌ သမဏဗြာဟ္မဏ၊ နတ်လူတို့နှင့်တကွသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့တွင် ငါ၏စိတ်ကို ပျံ့လွင့်အောင် ပြုနိုင်မည့်သူ၊ နှလုံးသားကို ခွဲနိုင်မည့်သူ သို့မဟုတ် ခြေထောက်နှစ်ဖက်မှ ကိုင်၍ ဂင်္ဂါမြစ်တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ပစ်နိုင်မည့်သူကို ငါ မမြင်။ သို့ရာတွင် ငါ့ရှင်၊ သင် ယုံမှားသံသယရှိသည်ကို မေးလော့" ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

Ko [Pg.19] so bhagavānāma, yo mama bhavanaṃ paviṭṭhoti āha.

"ငါ၏ဗိမာန်သို့ ဝင်ရောက်လာသော မြတ်စွာဘုရားဟူသည် အဘယ်သူနည်း" ဟု မေးလေ၏။

Na tvaṃ āvuso jānāsi bhagavantaṃ amhākaṃ satthāraṃ, yo tusitabhavane ṭhito pañcamahāvilokitaṃ viloketvātiādinā nayena yāva dammacakkapavattanā kathentā paṭisandhiādīsu dvattiṃsapubbanimittāni vatvā imānipi tvaṃ āvuso acchariyāni nāddasāti codesuṃ.

"ငါ့ရှင်၊ တုသိတာနတ်ပြည်၌ တည်ရှိစဉ် ငါးပါးသော ကြည့်ခြင်းကြီးတို့ဖြင့် ကြည့်ရှုတော်မူသည်မှစ၍..." စသည်ဖြင့် ဓမ္မစကြာတရားဦး ဟောကြားတော်မူသည်အထိ နည်းလမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပဋိသန္ဓေယူတော်မူခြင်း စသည်တို့၌ (ဖြစ်ပေါ်သော) သုံးဆယ်နှစ်ပါးသော ရှေးပြေးနိမိတ်တို့ကို ပြောကြား၍လည်းကောင်း၊ "ငါ့ရှင်၊ သင်သည် ဤအံ့ဖွယ်တို့ကို မမြင်ဖူးသလော" ဟု ငါတို့၏ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအကြောင်းကို ပြောကြား၍ စောဒနာကြကုန်၏။

Passatha [Pg.21] dāni tumhākaṃ vā satthā mahānubhāvo, ahaṃ vāti dakkhiṇapādena saṭṭhiyojanamattaṃ kelāsapabbatakūṭaṃ akkami.

"ယခု ကြည့်ကြလော့၊ သင်တို့၏ဆရာသည် တန်ခိုးကြီးသလော၊ သို့မဟုတ် ငါသည် တန်ခိုးကြီးသလော" ဟု ဆိုကာ ယူဇနာခြောက်ဆယ်မျှရှိသော ကေလာသတောင်ထိပ်ကို လက်ယာခြေဖြင့် နင်းလေ၏။

Yaṃ [Pg.27] nūnāhaṃ kenaci ajeyyaṃ dussāvudhaṃ muñceyyanti.

"ငါသည် မည်သူမျှ မအောင်နိုင်သော ဒုဿာဝုဓ (ပုဆိုးလက်နက်) ကို လွှတ်လိုက်ပါမူ ကောင်းလေစွ" ဟု (ကြံစည်၏)။

Idaṃ [Pg.30] kāraṇaṃ mettāvihārayutto samaṇo, handa naṃ rosetvā mettāya viyojemīti iminā sambandhenetaṃ vuttaṃ, atha kho āḷavako yakkho yena bhagavā…pe… nikkhama samaṇāti.

ဤအကြောင်းကြောင့်— "ရဟန်းသည် မေတ္တာဝิဟာရနှင့် ပြည့်စုံနေ၏၊ ကောင်းပြီ၊ သူ့ကို အမျက်ထွက်စေပြီး မေတ္တာမှ ကင်းကွာအောင် ပြုအံ့" ဟု ဤဆက်စပ်မှုဖြင့် "ထိုအခါ အာဠာဝကဘီလူးသည် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ...ပ... ရဟန်း၊ ထွက်သွားလော့" ဟု ဤစကားကို ဆိုအပ်၏။

‘‘Subbaco [Pg.31] vatāyaṃ samaṇo ekavacaneneva nikkhanto, evaṃ nāma nikkhametuṃ sukhaṃ samaṇaṃ akāraṇenevāhaṃ sakalarattiṃ yuddhena abbhuyyāsinti muducitto hutvā puna cintesi –

"ဤရဟန်းသည် စကားတစ်ခွန်းတည်းဖြင့် ထွက်သွားပေရာ အလွန်ဆုံးမလွယ်ကူလှတကား၊ ဤသို့ ထွက်သွားစေရန် လွယ်ကူသော ရဟန်းကို ငါသည် အကြောင်းမရှိဘဲ တစ်ညလုံး တိုက်ခိုက်နှိပ်စက်ခဲ့မိလေစွ" ဟု နူးညံ့သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ တစ်ဖန် ကြံစည်ပြန်သည်မှာ—

Subbaco [Pg.33] ayaṃ samaṇo nikkhamāti vutto nikkhamati. Pavisāti vutto pavisati. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ samaṇaṃ evameva sakalarattiṃ kilametvā pāde gahetvā pāragaṅgāya khipeyyanti pāpakaṃ cittaṃ uppādetvā catutthavāraṃ āha nikkhama samaṇāti.

"ဤရဟန်းသည် စကားနားထောင်လွယ်ပေ၏၊ ထွက်လော့ဟု ဆိုလျှင် ထွက်၏၊ ဝင်လော့ဟု ဆိုလျှင် ဝင်၏။ ငါသည် ဤနည်းအတိုင်းပင် ဤရဟန်းကို တစ်ညပတ်လုံး ပင်ပန်းအောင် ပြုလုပ်ပြီးမှ ခြေထောက်နှစ်ဖက်မှ ကိုင်ကာ ဂင်္ဂါမြစ်တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ပစ်လိုက်ပါမူ ကောင်းလေစွ" ဟု ယုတ်မာသော စိတ်ကို ဖြစ်စေပြီးလျှင် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် "ရဟန်း၊ ထွက်သွားလော့" ဟု ပြောဆိုပြန်၏။

Kiṃ [Pg.37] sūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ,Kiṃsu suciṇṇaṃ sukhamāvahāti;

Kiṃsu have sādutaraṃ rasānaṃ,Kathaṃ jīviṃ jīvitamāhu seṭṭhanti;

ဤလောက၌ လူတို့အတွက် အဘယ်ဥစ္စာသည် မြတ်သနည်း၊ အဘယ်အရာကို ကောင်းစွာကျင့်အပ်သည်ရှိသော် ချမ်းသာကို ဆောင်သနည်း၊ အရသာတို့တွင် အဘယ်အရသာသည် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သနည်း၊ အဘယ်သို့ အသက်မွေးခြင်းကို အမြတ်ဆုံးဟု ဆိုကြသနည်း။

Saddhīdha [Pg.39] vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ,Dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti;

Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ,Paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭhanti.

ဤလောက၌ သဒ္ဓါတရားသည် လူတို့အတွက် မြတ်သောဥစ္စာဖြစ်၏၊ တရားကို ကောင်းစွာကျင့်အပ်သည်ရှိသော် ချမ်းသာကို ဆောင်၏၊ သစ္စာသည်သာ အရသာတို့တွင် အချိုမြိန်ဆုံးသော အရသာဖြစ်၏၊ ပညာဖြင့် အသက်မွေးခြင်းကို အမြတ်ဆုံးဟု ဆိုကြ၏။

Saddho [Pg.41] sīlena sampanno,Yaso bhogasamappito;

Yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati,Tattha tattheva pūjitoti vacanato –

သဒ္ဓါတရားရှိ၍ သီလနှင့် ပြည့်စုံသော၊ အခြံအရံရှိ၍ စည်းစိမ်နှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် အကြင်အကြင်အရပ်သို့ ဆည်းကပ်၏၊ ထိုထိုအရပ်၌သာလျှင် ပူဇော်အပ်၏ဟူသော စကားတော်နှင့်အညီ -

Saccena [Pg.43] vācenudakampi dhāvati,Visampi saccena hananti paṇḍitā;

Saccena devo thanayaṃ pavassati,Sacce ṭhitā nibbutiṃ patthayanti.

မှန်ကန်သောစကားကြောင့် ရေသည်လည်း စီးဆင်း၏၊ ပညာရှိတို့သည် သစ္စာစကားဖြင့် အဆိပ်ကိုလည်း ဖျက်ဆီး (ပယ်ဖျောက်) ကြကုန်၏၊ သစ္စာတရားကြောင့် မိုးနတ်မင်းသည် မိုးကို ရွာသွန်းစေ၏၊ သစ္စာ၌ တည်သောသူတို့သည် ငြိမ်းအေးရာ (နိဗ္ဗာန်) ကို တောင်းတကြကုန်၏။

Yekecime atthi rasā pathabyā,Saccaṃ tesaṃ sādutaraṃ rasānaṃ;

Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca,Taranti jātimaraṇassa pāranti.

မြေကြီးပေါ်၌ ရှိရှိသမျှသော အရသာတို့တွင် သစ္စာသည် ထိုအရသာတို့ထက် အလွန်ချိုမြိန်သာယာသော အရသာဖြစ်၏၊ သစ္စာ၌ တည်ကြကုန်သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည်လည်း ပဋိသန္ဓေနေခြင်း၊ သေခြင်း၏ တစ်ဖက်ကမ်း (နိဗ္ဗာန်) သို့ ကူးမြောက်ကြကုန်၏။

Kathaṃsu [Pg.46] tarati oghaṃ, kathaṃsu tarati aṇṇavaṃ;

Kathaṃsu dukkhamacceti, kathaṃsu parisujjhati.

ဘယ်သို့လျှင် သံသရာသြဃကို ဖြတ်ကူးနိုင်ပါအံ့နည်း၊ ဘယ်သို့လျှင် သမုဒ္ဒရာကို ကူးမြောက်နိုင်ပါအံ့နည်း၊ ဘယ်သို့လျှင် ဆင်းရဲကို ကျော်လွန်နိုင်ပါအံ့နည်း၊ ဘယ်သို့လျှင် စင်ကြယ်နိုင်ပါအံ့နည်း။

Saddhāya [Pg.47] tarati oghaṃ, appamādena aṇṇavaṃ;

Vīriyena dukkhamacceti, paññāya parisujjhati.

သဒ္ဓါတရားဖြင့် သံသရာသြဃကို ဖြတ်ကူးနိုင်၏၊ မမေ့မလျော့သောတရား (အပ္ပမာဒ) ဖြင့် သမုဒ္ဒရာကို ကူးမြောက်နိုင်၏၊ ဝီရိယဖြင့် ဆင်းရဲကို ကျော်လွန်နိုင်၏၊ ပညာဖြင့် စင်ကြယ်နိုင်၏။

Kathaṃsu [Pg.50] labhate paññaṃ, kathaṃsu vindate dhanaṃ;

Kathaṃsu kittiṃ pappoti, kathaṃ mittāni ganthati;

Asmā lokā paraṃ lokaṃ, kathaṃ pecca na socatīti–

ဘယ်သို့လျှင် ပညာကို ရနိုင်ပါအံ့နည်း၊ ဘယ်သို့လျှင် စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ရနိုင်ပါအံ့နည်း၊ ဘယ်သို့လျှင် ကျော်စောသတင်းကို ရရှိနိုင်ပါအံ့နည်း၊ ဘယ်သို့လျှင် အဆွေခင်ပွန်းတို့ကို ဖွဲ့နိုင်ပါအံ့နည်း၊ ဤလောကမှ တမလွန်လောကသို့ ပြောင်းသွားသောအခါ ဘယ်သို့လျှင် မစိုးရိမ်ရဘဲ နေနိုင်ပါအံ့နည်း။

Saddahāno [Pg.51] arahataṃ, dhammaṃ nibbānapattiyā;

Sussūsaṃ labhate paññaṃ, appamatto vicakkhaṇo.

ရဟန္တာတို့၏ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်းတရားကို ယုံကြည်သော၊ မမေ့မလျော့သော၊ အကြံအစည်ရှိသောသူသည် နာယူလိုသောစိတ်ရှိလျှင် ပညာကို ရနိုင်၏။

Patirūpakārī [Pg.54] dhuravā, uṭṭhātā vindate dhanaṃ;

Saccena kittiṃ pappoti, dadaṃ mittāni ganthati.

လျောက်ပတ်စွာ ပြုလုပ်လေ့ရှိသော၊ ဝန်ကိုရွက်ဆောင်တတ်သော၊ ထကြွလုံ့လရှိသောသူသည် စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ရနိုင်၏၊ မှန်ကန်သောစကားဖြင့် ကျော်စောသတင်းကို ရနိုင်၏၊ ပေးကမ်းစွန့်ကြဲခြင်းဖြင့် အဆွေခင်ပွန်းတို့ကို ဖွဲ့နိုင်၏။

Asmā loko paraṃ lokaṃ, evaṃ pecca na socati.

ဤသို့ ကျင့်သောသူသည် ဤလောကမှ တမလွန်လောကသို့ ပြောင်းသွားသောအခါ မစိုးရိမ်ရပေ။

Yassete [Pg.56] caturo dhammā,Saddhassa gharamesino;

Saccaṃ dammo dhiti cāgo,Sa ve pecca na socati;

သဒ္ဓါတရားရှိ၍ အိမ်ရာတည်ထောင်သော လူဝတ်ကြောင်အား သစ္စာ၊ ဓမ္မ (မိမိကိုယ်ကို ဆုံးမခြင်း)၊ ဓိတိ (သည်းခံခြင်း)၊ စာဂ (စွန့်ကြဲခြင်း) ဟူသော ဤတရားလေးပါးတို့သည် ရှိကုန်အံ့၊ ထိုသူသည် စင်စစ် တမလွန်လောကသို့ ပြောင်းသွားသောအခါ မစိုးရိမ်ရပေ။

Iṅgha [Pg.58] aññepi pucchassu,Puthū samaṇabrāhmaṇe;

Yadi saccā dhammā cāgā,Khantyā bhiyyodha vijjhati.

လောက၌ သစ္စာ၊ ဓမ္မ၊ စာဂ၊ ခန္တီတို့ထက် သာလွန်ထူးကဲသော တရားရှိပါသေးသလောဟု အခြားများစွာသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့ကိုလည်း မေးမြန်းကြည့်ပါဦးလော့။

Kathaṃ [Pg.60] nu dāni puccheyyaṃ, puthū samaṇabrāhmaṇe;

Yohaṃ ajja pajānāmi, yo attho samparāyiko.

အကျွန်ုပ်သည် ယနေ့ တမလွန်ဘဝ၏ အကျိုးစီးပွားကို သိရှိနားလည်ခဲ့ပြီဖြစ်ရာ၊ အဘယ်ကြောင့် အခြားများစွာသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့ကို မေးမြန်းဦးမည်နည်း။

Atthāya [Pg.62] vata me buddho, vāsāyāḷavimāgamā;

Yohaṃ ajja pajānāmi, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.

မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်၏ အကျိုးစီးပွားအလို့ငှာ အာဠာဝီပြည်သို့ ကြွရောက်လာတော်မူခဲ့ပေစွ၊ အကျွန်ုပ်သည် အကြင်အလှူ၌ လှူဒါန်းအပ်သောအလှူသည် ကြီးမြတ်သော အကျိုးရှိ၏ဟူသည်ကို ယနေ့ သိရှိနားလည်ခဲ့ပြီ။

So [Pg.63] ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;

Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammataṃ.

ထိုအကျွန်ုပ်သည် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားနှင့် တရားတော်၏ ကောင်းမြတ်သော သဘာဝကို ရိုသေစွာ ရှိခိုးပူဇော်လျက် တစ်ရွာမှတစ်ရွာ၊ တစ်ပြည်မှတစ်ပြည်သို့ လှည့်လည်သွားလာပါအံ့။

Imaṃ [Pg.65] kumāraṃ satapuññalakkhaṇaṃ,Sabbaṅgupetaṃ paripuṇṇabyañjanaṃ;

Udaggacitto sumano dadāmi te,Paṭiggaha lokahitāya cakkhumāti.

အင်္ဂါကြီးငယ်နှင့် ပြည့်စုံ၍ ကုသိုလ်ကောင်းမှုရာပေါင်းများစွာ၏ အမှတ်သညာရှိသော ဤသူငယ်ကို ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်သော စိတ်ဖြင့် အရှင်ဘုရားအား လှူဒါန်းပါ၏၊ မြော်မြင်နိုင်သော ပညာမျက်စိရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား... လောက၏ အကျိုးစီးပွားအလို့ငှာ ဤသူငယ်ကို ခံယူတော်မူပါ။

Dīghāyuko [Pg.66] hotu ayaṃ kumāro,Tuvañca yakkha sukhito bhavāhi;

Abyādhitā lokahitāya tiṭṭhatha;

Ayaṃ kumāro saraṇamupeti buddhaṃ…pe… dhammaṃ…pe… saṅghaṃ.

ဤသူငယ်သည် အသက်ရှည်ပါစေ၊ ဘီလူး... သင်သည်လည်း ချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်ပါစေ၊ ဘေးရန်ရောဂါ ကင်းစင်ကြကုန်လျက် လောက၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် တည်ရှိကြပါစေ၊ ဤသူငယ်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏... တရားတော်ကို... သံဃာတော်ကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏။

Mahāvaggasaṃyutta aṭṭhakathā

မဟာဝဂ္ဂသံယုတ် အဋ္ဌကထာ

Ekaṃ [Pg.71] samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Cundo ca samaṇuddeso āyasmato sāriputtassa upaṭṭhāko hoti.

အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ ကျောင်းရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ထိုအချိန်၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် မგဓတိုင်း နာလကရွာ၌ ပြင်းထန်စွာ နာမကျန်းဖြစ်လျက် ဆင်းရဲဒုက္ခ ရောက်နေ၏။ စုန္ဒသာမဏေသည် အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ အနီးကပ်ပြုစုလုပ်ကျွေးသော လုပ်ကျွေးဖက် ဖြစ်၏။

Atha kho āyasmā sāriputto teneva ābādhena parinibbāyi. Atha kho cundo samaṇuddeso āyasmato sāriputtassa pattacīvaramādāya yena sāvatthi jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo, yenā yasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho cundo samaṇuddeso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca ‘‘āyasmā bhante sāriputto parinibbuto, idamassa pattacīvara’’nti. Atthi kho idaṃ āvuso cunda kathā pābhataṃ bhagavantaṃ dassanāya, āyāmāvuso cunda, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma, upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāmāti. ‘‘Evaṃ bhante’’ti kho cundo samaṇuddeso āyasmato ānandassa paccassosi.

ထိုအခါ အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ထိုရောဂါဖြင့်ပင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏။ ထိုအခါ စုန္ဒသာမဏေသည် အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ သပိတ်နှင့် သင်္ကန်းကို ယူဆောင်၍ သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်း အနာထပိဏ်သူဌေး၏ ကျောင်းတိုက်ရှိရာ အရှင်အာနန္ဒာထံသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့၏။ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် အရှင်အာနန္ဒာကို ရှိခိုး၍ သင့်လျော်သော နေရာ၌ ထိုင်ကာ 'အရှင်ဘုရား... အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပါပြီ၊ ဤသည်ကား အရှင်ဘုရား၏ သပိတ်နှင့် သင်္ကန်းတော် ဖြစ်ပါသည်' ဟု လျှောက်ထား၏။ (အရှင်အာနန္ဒာက) 'ငါ့ရှင်စုန္ဒ... မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို ဖူးမြော်တင်လျှောက်ရန် အခွင့်ကောင်းဖြစ်၏၊ လာပါ ငါ့ရှင်စုန္ဒ... မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ထိုအကြောင်းအရာကို လျှောက်ထားကြကုန်အံ့' ဟု မိန့်တော်မူ၏။ စုန္ဒသာမဏေသည်လည်း 'ကောင်းပါပြီ အရှင်ဘုရား' ဟု အရှင်အာနန္ဒာအား ပြန်လည်ဝန်ခံလေ၏။

Buddhā [Pg.75] nu kho paṭhamaṃ parinibbāyanti, udāhu aggasāvakāti.

မြတ်စွာဘုရားတို့သည်သာ အရင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူကြသလော၊ သို့မဟုတ် အဂ္ဂသာဝကတို့သည် အရင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူကြသလော။

Anujānātu [Pg.78] me bhante bhagavā, anujānātu sugato. Parinibbāna kālo me, ossaṭṭho me āyusaṅkhāroti.

မြတ်စွာဘုရား... အကျွန်ုပ်အား ခွင့်ပြုတော်မူပါ၊ ကောင်းသောစကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရား... အကျွန်ုပ်အား ခွင့်ပြုတော်မူပါ။ အကျွန်ုပ်၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရမည့် အချိန်တန်ပါပြီ၊ အကျွန်ုပ်သည် အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေ သင်္ခါရကို စွန့်လွှတ်အပ်ပါပြီ။

Kattha [Pg.79] parinibbāyissasi sāriputtāti.

သာရိပုတ္တရာ... သင်သည် အဘယ်အရပ်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုမည်နည်း။

Atthi bhante magadhesu nālakagāme jātovarako, tatthāhaṃ parinibbāyissāmīti.

မြတ်စွာဘုရား... မဂဓတိုင်း နာလကရွာ၌ အကျွန်ုပ်မွေးဖွားရာ အိပ်ခန်းရှိပါသည်၊ ထိုအရပ်၌ အကျွန်ုပ် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပါအံ့။

Yassa dāni tvaṃ sāriputta kālaṃ maññasi, idāni pana te jeṭṭhakaniṭṭha bhātikānaṃ tādisassa bhikkhuno dassanaṃ dullabhaṃ bhavissati, desehi nesaṃ dhammanti āha.

သာရိပုတ္တရာ... သင်သည် ယခုအခါ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရန် အချိန်တန်ပြီဟု ထင်မှတ်လျှင် (ပြုပါလော့)၊ သို့ရာတွင် ယခုအခါ၌ သင့်အား ကြီးသော ငယ်သော ညီနောင်တို့သည် သင့်ကဲ့သို့သော ရဟန်းကို ဖူးမြော်ခွင့်ရရန် ခဲယဉ်းပေလိမ့်မည်၊ ထို့ကြောင့် ထိုသူတို့အား တရားဟောကြားပါလော့ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Athakho [Pg.103] āyasmā ca ānando cundo ca samaṇuddeso yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ayaṃ bhante cundo samaṇuddeso ‘evamāha āyasmā bhante sāriputto [Pg.104] parinibbuto, idamassa pattacīvara’nti. Apica me bhante ‘madhuraka jāto viya kāyo, disāpi me na pakkhāyanti, dhammāpi maṃ nappaṭibhanti āyasmā sāriputto parinibbuto’ti’’ sutvā–

ထိုအခါ အရှင်အာနန္ဒာနှင့် စုန္ဒသာမဏေတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ကြပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုး၍ သင့်လျော်သောနေရာ၌ ထိုင်ကြကုန်၏။ သင့်လျော်သောနေရာ၌ ထိုင်နေသော အရှင်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရားအား 'မြတ်စွာဘုရား... ဤစုန္ဒသာမဏေသည် 'အရှင်ဘုရား... အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပါပြီ၊ ဤသည်ကား အရှင်ဘုရား၏ သပိတ်နှင့် သင်္ကန်းတော် ဖြစ်ပါသည်' ဟု လျှောက်ထားပါသည်၊ မြတ်စွာဘုရား... ထို့ပြင် အရှင်သာရိပုတ္တရာ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီဟု ကြားရသောကြောင့် အကျွန်ုပ်၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် မတ်တတ်မရပ်နိုင်သကဲ့သို့ (မူးဝေလျက်) ရှိပါသည်၊ အရပ်မျက်နှာတို့သည်လည်း မထင်ရှားပါ၊ တရားတို့သည်လည်း အကျွန်ုပ်၏ စိတ်၌ မပေါ်ထွန်းပါဘုရား' ဟု လျှောက်ထား၏ -

Appakenapi [Pg.105] medhāvī, pābhatena vicakkhaṇo;

Samuṭṭhāpeti attānaṃ, aṇuṃ aggiṃva sandhamanti.

ပညာရှိသော၊ အမြော်အမြင်ရှိသောသူသည် နည်းပါးသော အရင်းအနှီးဖြင့်သော်လည်း၊ မီးခဲငယ်ကို မီးတောက်ဖြစ်အောင် မှုတ်ပေးသကဲ့သို့ မိမိကိုယ်ကို ကြီးပွားတိုးတက်အောင် ပြုလုပ်နိုင်၏။

Yo [Pg.110] pabbajī jātisatāni pañca,Pahāya kāmāni manoramāni;

Taṃvītarāgaṃ susamāhitindriyaṃ;

Parinibbutaṃ vandatha sāriputtaṃ.

နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ်ရှိသော ကာမဂုဏ်တို့ကို စွန့်ပယ်၍ ဘဝပေါင်းငါးရာတိုင်တိုင် ရဟန်းပြုတော်မူခဲ့သော၊ ကိလေသာကင်းပြီးသော၊ ငြိမ်သက်စွာ စောင့်စည်းအပ်သော ဣန္ဒြေရှိသော၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီးသော ထိုအရှင်သာရိပုတ္တရာကို ရှိခိုးကြကုန်လော့။

Khantibalo pathavisamo na kuppati,Nacāpi cittassa vasena vattati;

Anukampako kāruṇiko ca nibbuto,Parinibbutaṃ vandatha sāriputtaṃ.

သည်းခံခြင်းတည်းဟူသော ခွန်အားရှိသော၊ မြေကြီးနှင့်တူ၍ အမျက်မထွက်တတ်သော၊ စိတ်၏ အလိုသို့လည်း မလိုက်တတ်သော၊ သနားစောင့်ရှောက်တတ်သော၊ ကရုဏာရှိသော၊ ငြိမ်းအေးတော်မူပြီးသော၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီးသော ထိုအရှင်သာရိပုတ္တရာကို ရှိခိုးကြကုန်လော့။

Caṇḍālaputto [Pg.111] yathā nagaraṃ paviṭṭho,Nīcamano carati kaḷopihattho;

Tathā ayaṃ viharati sāriputto,Parinibbutaṃ vandatha sāriputtaṃ.

တောင်းကို လက်၌ကိုင်၍ မြို့သို့ဝင်သော စန္ဒာလသားငယ်သည် နှိမ့်ချသော စိတ်ရှိလျက် လှည့်လည်သွားလာသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ဤအရှင်သာရိပုတ္တရာသည် နှိမ့်ချသောစိတ်ဖြင့် နေတော်မူ၏၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီးသော ထိုအရှင်သာရိပုတ္တရာကို ရှိခိုးကြကုန်လော့။

Usabho yathā chinnavisāṇako,Aheṭṭhayanto carati purantare vane;

Tathā ayaṃ viharati sāriputto;

Parinibbutaṃ vandatha sāriputtanti.

ဦးချိုကျိုးသော နွားလားဥသဘသည် သူတပါးကို မညှဉ်းဆဲဘဲ မြို့တွင်း တောတွင်း၌ လှည့်လည်သွားလာသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ဤအရှင်သာရိပုတ္တရာသည် နေတော်မူ၏၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီးသော ထိုအရှင်သာရိပုတ္တရာကို ရှိခိုးကြကုန်လော့။

Apica [Pg.112] me bhante madhurakajāto viya kāyo.

မြတ်စွာဘုရား... ထို့ပြင် အကျွန်ုပ်၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည်လည်း မတ်တတ်မရပ်နိုင်သကဲ့သို့ (မူးဝေလျက်) ရှိပါသည်ဘုရား။

Kiṃ [Pg.113] nukho te ānanda sāriputto sīlakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, samādhikkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, paññākkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, vimuttikkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, vimutti ñāṇadassanakkhandhaṃ vā ādāya parinibbutoti.

အာနန္ဒာ... သာရိပုတ္တရာသည် သင့်ထံမှ သီလက္ခန္ဓာ (သီလအစု) ကို ယူဆောင်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသွားသလော၊ သမာဓိက္ခန္ဓာ (သမာဓိအစု) ကို ယူဆောင်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသွားသလော၊ ပညာက္ခန္ဓာ (ပညာအစု) ကို ယူဆောင်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသွားသလော၊ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓာ (လွတ်မြောက်မှုအစု) ကို ယူဆောင်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသွားသလော၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓာ (လွတ်မြောက်မှုကို သိမြင်သော ဉာဏ်အစု) ကို ယူဆောင်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသွားသလော။

Nanu [Pg.116] taṃ ānanda mayā paṭikacceva akkhātaṃ sabbehi piyehi manā pehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, taṃ kutettha ānanda labbhā ‘‘yaṃ taṃ jātaṃ bhūtaṃ saṅkhataṃ palokadhammaṃ, taṃ vata māpalujjī’’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

အာနန္ဒာ... ငါသည် ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်သော ခပ်သိမ်းသော ဝတ္ထုသတ္တဝါတို့နှင့် ကွဲကွာခြင်း၊ ကင်းကွာခြင်း၊ အခြားတစ်ပါးဖြစ်ခြင်းသည် (ဧကန်ဖြစ်လတ္တံ့) ဟု ရှေးဦးကပင် ဟောကြားခဲ့သည်မဟုတ်လော။ အာနန္ဒာ... ဖြစ်ပေါ်လာသော၊ ထင်ရှားရှိသော၊ ပြုပြင်အပ်သော၊ ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိသော ထိုသင်္ခါရတရားကို 'မပျက်စီးပါစေနှင့်' ဟု တောင့်တခြင်းကို အဘယ်မှာ ရနိုင်အံ့နည်း၊ ဤသို့ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းမရှိပေ။

Dasakaniddesa

ဒသကနိဒ္ဒေသ

Tattha [Pg.124] katamaṃ tathāgatassa ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ ñāṇaṃ. Idha tathāgato ‘‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti pajānāti, ‘‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya ṭhānametaṃ vijjatī’’ti –

ထို (ဉာဏ်တော်ဆယ်ပါး) တို့တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ အကြောင်းကို အကြောင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကြောင်းမဟုတ်သည်ကို အကြောင်းမဟုတ်သည့်အားဖြင့်လည်းကောင်း ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိသောဉာဏ်ဟူသည် အဘယ်နည်း။ ဤသာသနာတော်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ဒိဋ္ဌိနှင့် ပြည့်စုံသော (သောတာပန်စသော အရိယာ) ပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်စုံတစ်ခုသော သင်္ခါရတရားကို မြဲ၏ဟု ရှုဆင်ခြင်ရာသော အကြောင်းမရှိ၊ အခွင့်မရှိ၊ ဤသို့ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းမရှိပေ' ဟုလည်းကောင်း၊ 'ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်စုံတစ်ခုသော သင်္ခါရတရားကို မြဲ၏ဟု ရှုဆင်ခြင်ရာသော အကြောင်းရှိ၏၊ ဤသို့ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းရှိ၏' ဟုလည်းကောင်း ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိတော်မူ၏။

Kammato [Pg.135] dvārato ceva;

Kappaṭṭhitiyato tathā;

Pākasādhāraṇādīhi;

Viññātabbo vinicchayo.

ကံအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ တံခါးအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာတည်ခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျိုးပေးမှု သာမညဖြစ်ခြင်း စသည်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သိအပ်၏။

Mayā [Pg.154] bhante uppanno coro na sakkā paṭibāhituṃ, saṅgho parasamuddaṃ gacchatu, ahaṃ samuddārakkhaṃ karissāmīti.

အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်သည် ပေါ်ပေါက်လာသော ခိုးသူရန်ကို တားဆီးရန် မတတ်နိုင်ပါ၊ သံဃာတော်သည် ပင်လယ်တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ကြွတော်မူပါ၊ တပည့်တော်သည် ပင်လယ်စောင့်ရှောက်မှုကို ပြုပါအံ့ ဟု လျှောက်၏။

Āvuso mahāsoṇa abhiruha mahāulumpanti.

ငါ့ရှင် မဟာသောဏ... ဖောင်ကြီးပေါ်သို့ တက်ပါလော့ ဟု ဆိုကြကုန်၏။

Nāhaṃ [Pg.155] bhante tumhesu agacchantesu gamissāmīti yāvatatiyaṃ kathetvāpi theraṃ āropetuṃ asakkontā nivattiṃsu.

အရှင်ဘုရားတို့ မကြွကြလျှင် တပည့်တော်လည်း မသွားပါဟု သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပြောဆိုသော်လည်း မထေရ်မြတ်ကို (ဖောင်ပေါ်သို့) တင်ဆောင်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ကြသဖြင့် ဆုတ်နစ်ခဲ့ကြရကုန်၏။

Evarūpassa [Pg.156] nāma lābhaggayasaggappattassa sarīradhātunicayaṭṭhānaṃ anāthaṃ jātanti cintayamāno nisīdi.

ဤကဲ့သို့သော လာဘ်အခြံအရံ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ကိုယ်တော်မြတ် ရုပ်ကလာပ် သင်္ဂြိုဟ်ရာ ဓာတုစေတီတော်ဌာနသည် ကိုးကွယ်ရာမဲ့ ဖြစ်ချေပြီတကားဟု ကြံစည်လျက် ထိုင်နေလေ၏။

Bhante [Pg.158] etaṃ paṇṇakhādakamanussānaṃ vasanaṭṭhānaṃ, dhūmo paññāyati, ahaṃ purato gamissāmīti theraṃ vanditvā attano bhavanaṃ agamāsi. Thero sabbampi bhayakālaṃ paṇṇakhādakamanusse nissāya vasi.

အရှင်ဘုရား... ဤနေရာသည် သစ်ရွက်စား လူရိုင်းတို့၏ နေထိုင်ရာဌာန ဖြစ်ပါသည်၊ မီးခိုးများ ထွက်ပေါ်နေပါသည်၊ တပည့်တော် ရှေ့က သွားပါမည်ဟု လျှောက်ထား၍ မထေရ်ကို ရှိခိုးကာ မိမိ၏ ဘုံဗိမာန်သို့ ပြန်သွားလေ၏။ မထေရ်သည် ဘေးရန်ရှိသော ကာလပတ်လုံး ထိုသစ်ရွက်စား လူရိုင်းတို့ကို အမှီပြု၍ နေထိုင်တော်မူ၏။

Āvuso mahāsoṇa bhikkhāhāro paññāyatīti vatvā pattacīvaraṃ āropetvā cīvaraṃ pārupitvā pattaṃ nīharitvā aṭṭhāsi.

ငါ့ရှင် မဟာသောဏ... ဆွမ်းခံရန် အခွင့်အရေး ထင်ရှားပြီဟု ဆိုကာ သပိတ်သင်္ကန်းကို ပြင်ဆင်၍ သင်္ကန်းကို ရုံပယ်လျက် သပိတ်ကို ထုတ်ဆောင်ကာ ရပ်တော်မူ၏။

Mahāsoṇatthero [Pg.161] pañcabhikkhusataparivāro maṇḍalārāmavihāraṃ patto, ekeko navahatthasāṭakena saddhiṃ ekekakahāpaṇagghanakaṃ piṇḍapātaṃ detūti manusse avocuṃ.

မဟာသောဏမထေရ်သည် ရဟန်းငါးရာအခြံအရံနှင့်တကွ မဏ္ဍလာရာမကျောင်းတိုက်သို့ ရောက်ရှိတော်မူသောအခါ လူတို့အား 'တစ်ပါးလျှင် ကိုးတောင်ရှိသော အဝတ်ပုဆိုးတစ်ထည်နှင့်တကွ တစ်ကဟာပဏ အဖိုးထိုက်သော ဆွမ်းကို လှူကြလော့' ဟု တိုက်တွန်းပြောဆိုကြကုန်၏။

Anāyatane [Pg.165] naṭṭhānaṃ attabhāvānaṃ pamāṇaṃ natthi, buddhānaṃ upaṭṭhānaṃ karissāmīti cetiyaṅgaṇaṃ gantvā appaharitaṃ karoti.

မသင့်လျော်သော ဘဝတို့၌ ပျက်စီးခဲ့ရသော အတ္တဘော (ခန္ဓာကိုယ်) တို့၏ အတိုင်းအရှည်သည် မရှိပြီ၊ ငါသည် ဘုရားရှင်တို့အား လုပ်ကျွေးပူဇော်မှုကို ပြုအံ့ဟု ကြံစည်ကာ စေတီရင်ပြင်သို့ သွား၍ မြက်သစ်ပင်တို့ကို ရှင်းလင်းသင်ပုန်းလေ၏။

Mayaṃ [Pg.168] tāva mahallakā, idaṃ nāma bhavissatīti na sakkā jānituṃ, tuvaṃ attānaṃ rakkheyyāsīti.

ငါတို့ကား အသက်ကြီးရင့်ကြပြီ၊ ဤသို့ ဤပုံ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မသိနိုင်တော့ပေ၊ သင်သည် မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ပါလော့ ဟု ဆိုကြ၏။

Kahaṃ [Pg.169] vattabbakanigrodhatthero, kahaṃ vattabbakanigrodhattheroti pucchitvā tassa santikaṃ agamaṃsu.

ဝတ္တဗ္ဗကနိဂြောဓမထေရ်သည် အဘယ်မှာနည်း၊ ဝတ္တဗ္ဗကနိဂြောဓမထေရ်သည် အဘယ်မှာနည်းဟု မေးမြန်းကြ၍ ထိုမထေရ်၏ ထံမှောက်သို့ သွားကြကုန်၏။

Kiṃ [Pg.171] thero piyāyatīti.

မထေရ်သည် ချစ်မြတ်နိုးတော်မူသလော။

Kīdiso theroti.

မထေရ်သည် အဘယ်သို့သော သဘောရှိသနည်း။

Dhammasakaṭassa [Pg.172] akkho bhijjati akkho bhijjatīti paridevamāno vicari.

တရားတည်းဟူသော လှည်းယာဉ်၏ ဝင်ရိုးသည် ကျိုးပျက်လေပြီ၊ ဝင်ရိုးသည် ကျိုးပျက်လေပြီဟု ငိုကြွေးမြည်တမ်းလျက် လှည့်လည်သွားလာလေ၏။

8. Sammappadhānavibhaṅga

၈. သမ္မပ္ပဓာနဝိဘင်း

1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā

၁. သုတ္တန္တဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ

Cattārome [Pg.179] āvuso sammappadhānā. Katame cattāro. Idhāvuso bhikkhu anuppannā me pāpakā akusalā dhammā uppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karoti, uppannā me pāpakā akusalā dhammā appahīyamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karoti, anuppannā me kusalā dhammā anuppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karoti, anuppannā me kusalā dhammā anuppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karoti, uppannā me kusalā dhammā nirujjhamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karotīti.

ငါ့ရှင်တို့... သမ္မပ္ပဓာန် (လုံ့လ) တို့သည် ဤလေးပါးတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ အဘယ်လေးပါးတို့နည်း။ ငါ့ရှင်တို့... ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် 'မဖြစ်သေးကုန်သော ငါ၏ ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာမူကား အစီးအပွားမဲ့ရန် ဖြစ်လတ္တံ့' ဟု ပြင်းစွာအားထုတ်၏၊ 'ဖြစ်ပြီးကုန်သော ငါ၏ ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မပယ်အပ်မူကား အစီးအပွားမဲ့ရန် ဖြစ်လတ္တံ့' ဟု ပြင်းစွာအားထုတ်၏၊ 'မဖြစ်သေးကုန်သော ငါ၏ ကုသိုလ်တရားတို့သည် မဖြစ်ပေါ်လာမူကား အစီးအပွားမဲ့ရန် ဖြစ်လတ္တံ့' ဟု ပြင်းစွာအားထုတ်၏၊ 'မဖြစ်သေးကုန်သော ငါ၏ ကုသိုလ်တရားတို့သည် မဖြစ်ပေါ်လာမူကား အစီးအပွားမဲ့ရန် ဖြစ်လတ္တံ့' ဟု ပြင်းစွာအားထုတ်၏၊ 'ဖြစ်ပြီးကုန်သော ငါ၏ ကုသိုလ်တရားတို့သည် ချုပ်ပျက်သွားမူကား အစီးအပွားမဲ့ရန် ဖြစ်လတ္တံ့' ဟု ပြင်းစွာ အားထုတ်၏။

Upajjhāyo [Pg.181] me ativiya pasannacitto vandati, kiṃ nu kho pupphāni labhitvā pūjaṃ kareyyāsīti cintesi.

ငါ၏ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာသည် အလွန်တရာ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရှိခိုးဘိ၏၊ ငါသည် ပန်းတို့ကို ရရှိလျှင် ပူဇော်မှုပြုပါမူ ကောင်းလေစွတကားဟု ကြံစည်လေ၏။

‘‘Kadā [Pg.182] āgatosīti pucchi’’

'အဘယ်အခါက ရောက်သနည်း' ဟု မေးမြန်းတော်မူ၏။

Tvaṃ [Pg.188] amhe uccākulāti sallakkhesi.

သင်သည် ငါတို့ကို မြင့်မြတ်သော အမျိုးနွယ်ဝင်များဟူ၍ မှတ်ထင်သလော။

16. Ñāṇavibhaṅga

၁၆. ဉာဏဝိဘင်း

10. Dasakaniddesavaṇṇanā

၁၀. ဒသကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

Ekissā lokadhātuyā

တစ်ခုတည်းသော လောကဓာတ်၌

Aṭṭhānametaṃ [Pg.191] anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatīti pajānāti.

တစ်ခုတည်းသော လောကဓာတ်၌ ရှေးနောက်မခြား (တစ်ပြိုင်နက်) ပွင့်တော်မူကုန်သော အာရဟန္တ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် နှစ်ဆူတို့သည် ပွင့်ထွန်းလာရာသော အကြောင်းမရှိ၊ အခွင့်မရှိ၊ ဤသို့ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းမရှိပေ ဟု သိတော်မူ၏။

Ajja [Pg.197] satthā parinibbāyati, ajja sāsanaṃ osakkati, pacchimadassanaṃ dāni idaṃ amhākanti dasabalassa parinibbutadivasato mahantataraṃ kāruññaṃ karissanti.

'ယနေ့ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူတော့မည်၊ ယနေ့ သာသနာတော် ဆုတ်ယုတ်တော့မည်၊ ယခုအခါသည် ငါတို့အတွက် နောက်ဆုံးဖူးမြင်ရခြင်း ဖြစ်ပေတော့မည်' ဟု ဆယ်ပါးသော အားတော်ရှင် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသောနေ့ထက် သာလွန်ကြီးမားသော စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းကို ပြုကြလတ္တံ့။

Ekapuggalo [Pg.199] bhikkhave loke uppajjamāno uppajjati acchariyamanusso, katamo ekapuggalo tathāgato bhikkhave arahaṃ sammāsambuddhoti.

ရဟန်းတို့... လောက၌ ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် အံ့ဖွယ်သရဲရှိသော လူသားထူး ဖြစ်ပေ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဟူသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့... ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ကိုယ်တိုင်သိမြင်တော်မူသော တထာဂတမြတ်စွာဘုရား ပေတည်း။

Jhānavibhaṅga

ဈာနဝိဘင်း

Suttantabhājanīya

သုတ္တန္တဘာဇနီယ

Abhikkante [Pg.201] paṭikkante sampajānakārī hoti.

ရှေ့သို့ တက်ရာ၌လည်းကောင်း၊ နောက်သို့ ဆုတ်ရာ၌လည်းကောင်း ဆင်ခြင်တုံတရားရှိလျက် ပြုလေ့ရှိ၏။

Sato [Pg.202] sampajāno abhikkamati,Sato sampajāno paṭikkamatīti vuttaṃ.

သတိရှိသည်ဖြစ်၍ ဆင်ခြင်လျက် ရှေ့သို့တက်၏၊ သတိရှိသည်ဖြစ်၍ ဆင်ခြင်လျက် နောက်သို့ဆုတ်၏ဟု ဟောတော်မူအပ်၏။

Kinnū me ettha gatena attho atthi natthīti atthānatthaṃ pariggahetvā atthapariggaṇhanaṃ sātthakasampajaññaṃ.

ငါသည် ဤနေရာသို့ သွားခြင်းဖြင့် အကျိုးရှိသလော၊ သို့မဟုတ် မရှိသလောဟု အကျိုးရှိသည် မရှိသည်ကို ဆင်ခြင်ပိုင်းခြား၍ အကျိုးရှိသည်ကို သိမြင်ခြင်းသည် သာတ္ထကသမ္ပဇဉ် (အကျိုးရှိသည်ကို ဆင်ခြင်သော ဉာဏ်) မည်၏။

Āmisatopi [Pg.203] vaḍḍhi atthoyeva, taṃ nissāya brahmacariyā nuggahāya paṭipannattāti vadanti.

အာမိသအားဖြင့်လည်း တိုးတက်မှုသည် ရှိသည်သာတည်း၊ ထိုအာမိသကို အမှီပြု၍ မြတ်သော အကျင့်ကို ချီးမြှောက်ရန် ကျင့်ကြံပွားများကြသည်ဟု ဆိုကြကုန်၏။

Mayā [Pg.205] pabbajitadivasato paṭṭhāya bhikkhunā saddhiṃ dvekathā nāma nakathitapubbā, aññasmiṃ divase uparivisesaṃ nibbattessāmīti cintetvā ‘‘kiṃ bhante’’ti paṭivacanaṃ adāsi.

ငါသည် ရဟန်းဝတ်သည့်နေ့မှစ၍ ရဟန်းတစ်ပါးနှင့်အတူ (လောကီ) စကားနှစ်ခွန်းကိုမျှ မပြောဖူးသေးပေ၊ အခြားသောနေ့၌ အထက်မဂ်ဖိုလ်ထူးကို ဖြစ်စေအံ့ဟု ကြံစည်လျက် 'အဘယ်လဲ အရှင်ဘုရား' ဟု ပြန်လည်လျှောက်ထားလေ၏။

Bhante [Pg.209] ete manussā tumhākaṃ kiṃhonti, mātipakkhato sambandhā pitipakkhatoti.

အရှင်ဘုရား... ဤလူတို့သည် အရှင်ဘုရား၏ အဘယ်သို့ တော်စပ်ကြပါသနည်း၊ မိခင်ဘက်မှ ဆွေမျိုးများလော သို့မဟုတ် ဖခင်ဘက်မှလော ဟု မေးလျှောက်၏။

Āvusoyaṃ [Pg.210] mātāpitūhipi dukkaraṃ, taṃ ete manussā amhākaṃ karonti, pattacīvarampi no etesaṃ santakameva, etesaṃ ānubhāvena neva bhaye bhayaṃ na chātake chātakaṃ jānāma, edisānāma amhākaṃ upakārino natthīti tesaṃ guṇe kathento gacchati.

ငါ့ရှင်... မိဘတို့သော်လည်း ပြုနိုင်ခဲသော အမှုကို ဤလူတို့သည် ငါတို့အား ပြုကြကုန်၏၊ ငါတို့၏ သပိတ်သင်္ကန်းသည်လည်း ထိုသူတို့၏ ပစ္စည်းသာ ဖြစ်၏၊ ထိုသူတို့၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဘေးရှိသော်လည်း ဘေးဟု မသိရ၊ ဆာလောင်မွတ်သိပ်သော်လည်း ဆာလောင်မွတ်သိပ်သည်ဟု မသိရပေ၊ ဤကဲ့သို့သော ကျေးဇူးရှင်မျိုးသည် ငါတို့၌ မရှိဖူးချေဟု ထိုသူတို့၏ ကျေးဇူးသီလကို ချီးမွမ်းပြောဆိုလျက် ကြွသွားတော်မူ၏။

Kammaṭṭhānaṃ [Pg.212] nāma atthītipi saññaṃ akatvā gāmaṃ piṇḍāya pavisitvā ananulomikena gihisaṃsaggena saṃsaṭṭho caritvā ca bhuñjitvā ca tuccho nikkhamati.

ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားဟူသည် ရှိ၏ဟူ၍ပင် နှလုံးမသွင်းဘဲ ဆွမ်းခံရန် ရွာသို့ဝင်၍ မလျောက်ပတ်သော လူဝတ်ကြောင်တို့နှင့် ရောနှောခြင်းဖြင့် ရောနှောကာ လှည့်လည်စားသောက်ပြီးလျှင် (ကုသိုလ်တရားမှ) ဆိတ်သုဉ်းလျက် ပြန်လည်ထွက်ခွာလာ၏။

Āvuso [Pg.213] tumhe na iṇaṭṭā na bhayaṭṭā na ājīvikā pakatā pabbajitā, dukkhā muccitukāmā panettha pabbajitā. Tasmā gamane uppannakilesaṃ gamaneyeva nigaṇhatha. Ṭhāne, nisajjāya, sayane uppannakilesaṃ sayaneyeva niggaṇhathāti.

ငါ့ရှင်တို့... သင်တို့သည် အကြွေးပူမိ၍လည်းကောင်း၊ ဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် ကြောက်ရွံ့၍လည်းကောင်း၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက်လည်းကောင်း ဝတ်လဲတော်မူကြသည်မဟုတ်၊ ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်လိုကြသဖြင့်သာ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုလာကြခြင်း ဖြစ်ပေ၏။ ထို့ကြောင့် သွားစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိလေသာကို သွားစဉ်၌ပင် နှိပ်ကွပ်ကြလော့။ ရပ်စဉ်၊ ထိုင်စဉ်၊ လျောင်းစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိလေသာကိုလည်း ထိုရပ်ခြင်း၊ ထိုင်ခြင်း၊ လျောင်းခြင်း၌ပင် နှိပ်ကွပ်ကြလော့ ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Ayaṃ [Pg.214] bhikkhu tuyhaṃ uppannaṃ vitakkaṃ jānāti, ananucchavikaṃ te etanti attānaṃ paṭicodetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā ariyabhūmiṃ okkamati.

ဤရဟန်းသည် သင်၏စိတ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကြံစည်မှုကို သိတော်မူ၏။ ဤကြံစည်မှုသည် သင်နှင့် မလျော်ကန်ဟု မိမိကိုယ်ကို ဆုံးမပြစ်တင်၍ ဝိပဿနာကို ပွားများစေလျက် အရိယာအဖြစ်သို့ သက်ဝင်၏။

Ayaṃ [Pg.215] thero punappunaṃ nivattitvā gacchati, kiṃ nukho maggamūḷho udāhu kiñci pamuṭṭhoti samullapanti.

ဤမထေရ်သည် ဖန်တလဲလဲ ပြန်လှည့်၍ သွား၏၊ လမ်းမှားသလော သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ခုကို မေ့ကျန်ရစ်သလောဟု ပြောဆိုကြကုန်၏။

Kinnū [Pg.218] kho ete amheheva saddhiṃ na sallapanti udāhu añña maññampi, yadi aññamaññampi na sallapanti, addhā vivādajātā bhavissanti.

ထိုသူတို့သည် ငါတို့နှင့်သာ စကားမပြောကြသလော သို့မဟုတ် အချင်းချင်းလည်း စကားမပြောကြသလော၊ အကယ်၍ အချင်းချင်းလည်း စကားမပြောကြပါက ဧကန်မုချ ငြင်းခုံခိုက်ရန်ဖြစ်ကြခြင်း ဖြစ်လိမ့်မည်။

Aññaṃ [Pg.224] uppajjate cittaṃ, aññaṃ cittaṃ nirujjhati;

Avīci manusambandho, nadī sotova vattati.

အခြားသော စိတ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ အခြားသော စိတ်သည် ချုပ်ပျောက်၏၊ မြစ်ရေအလျဉ်ကဲ့သို့ အကြားမရှိ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖြစ်ပျက်လျက် ဆက်စပ်နေ၏။

Ālokite vilokite sampajānakārī hoti.

ရှေ့သို့ကြည့်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ဘေးသို့ကြည့်ရာ၌လည်းကောင်း ဆင်ခြင်တုံတရားရှိသူ (သမ္ပဇာနကာရီ) ဖြစ်၏။

Sace [Pg.225] bhikkhave nandassa puratthimā disā āloketabbā hoti, sabbaṃ cetasā samannāharitvā nando puratthimaṃ disaṃ āloketi ‘evaṃ me puratthimaṃ disaṃ ālokayato nābhijjhā domanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssavissantī’ti. Itiha sātthaka sampajāno hoti. Sace bhikkhave nandassa pacchimā disā, uttarā disā, dakkhiṇā disā, uddhaṃ, adho, anudisā anuviloketabbā hoti, sabbaṃ cetasā samannāharitvā nando anudisaṃ anuviloketi ‘evaṃ me anudisaṃ anuvilokayato…pe… sampajāno hotīti….

ရဟန်းတို့... အကယ်၍ နန္ဒအား အရှေ့အရပ်သို့ ကြည့်အပ်သည်ဖြစ်အံ့၊ နန္ဒသည် စိတ်ဖြင့် အလုံးစုံကို နှလုံးသွင်း၍ ‘ငါသည် ဤသို့ အရှေ့အရပ်သို့ ကြည့်စဉ်တွင် အဘိဇ္ဈာ၊ ဒေါမနဿ၊ ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နောက်သို့ လိုက်၍ မစီးဝင်ကုန်လတ္တံ့’ ဟု အရှေ့အရပ်သို့ ကြည့်၏။ ဤသို့လျှင် အကျိုးရှိစွာ သိမြင်သော သမ္ပဇဉ် ရှိသူဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့... အကယ်၍ နန္ဒအား အနောက်အရပ်၊ မြောက်အရပ်၊ တောင်အရပ်၊ အထက်၊ အောက်၊ အရပ်မျက်နှာငယ်သို့ ကြည့်အပ်သည်ဖြစ်အံ့၊ နန္ဒသည် စိတ်ဖြင့် အလုံးစုံကို နှလုံးသွင်း၍ ‘ငါသည် ဤသို့ အရပ်မျက်နှာငယ်သို့ ကြည့်စဉ်တွင်...။ပ။... သမ္ပဇဉ် ရှိသူဖြစ်၏’ ဟု အရပ်မျက်နှာငယ်သို့ ကြည့်၏။

Bhavaṅgā [Pg.227] vajjanañceva, dassanaṃ sampaṭicchanaṃ;

Santīraṇaṃ voṭṭhabbanaṃ, javanaṃ bhavati sattamaṃ.

ဘဝင်စိတ်၊ ဆင်ခြင်သော အာဝဇ္ဇန်းစိတ်၊ မြင်သော ဒဿနစိတ်၊ လက်ခံသော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းစိတ်၊ စုံစမ်းသော သန္တီရဏစိတ်၊ ဆုံးဖြတ်သော ဝုဋ္ဌောစိတ်နှင့် သတ္တမမြောက် ဇောစိတ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

Samiñjite [Pg.231] pasārite sampajānakārī hoti.

(လက်ခြေတို့ကို) ကွေးရာ၌လည်းကောင်း၊ ဆန့်ရာ၌လည်းကောင်း ဆင်ခြင်တုံတရားရှိသူ ဖြစ်၏။

Samiñjite pahāriteti pabbānaṃ samiñjana pasāraṇe.

‘ကွေးခြင်း ဆန့်ခြင်း၌’ ဟူသည် ဆစ်မျက်နှာ (အဆစ်အပတ်) တို့ကို ကွေးခြင်း ဆန့်ခြင်း၌ ဖြစ်သည်။

Kasmā [Pg.233] bhante sahasā hatthaṃ samiñjitvā puna yathāṭhāne ṭhapetvā saṇikaṃ samiñjitthāti.

အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်ကြောင့် လက်ကို အလျင်အမြန် ကွေးပြီးမှ တစ်ဖန် မူလနေရာ၌ ပြန်ထား၍ ဖြည်းညင်းစွာ ကွေးတော်မူပါသနည်း။

Yato paṭṭhāya mayā āvuso kammaṭṭhānaṃ manasikātuṃ āraddho, na me kammaṭṭhānaṃ muñjitvā hattho samiñjitapubbo, idāni pana me tumhehi saddhiṃ kathayamānena kammaṭṭhānaṃ muñcitvā samiñjito, tasmā puna yathā ṭhāne ṭhapetvā samiñjesinti.

ငါ့ရှင်... ငါသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်းခြင်းကို စတင်အားထုတ်သည့် အချိန်မှစ၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို လွှတ်၍ လက်ကို တစ်ခါမျှ မကွေးဖူးချေ။ ယခုမူ သင်တို့နှင့် စကားပြောဆိုစဉ် ကမ္မဋ္ဌာန်းကို လွှတ်၍ ကွေးမိ၏။ ထို့ကြောင့် မူလနေရာသို့ ပြန်ထား၍ တစ်ဖန် ဖြည်းညင်းစွာ ကွေးခြင်း ဖြစ်သည်။

Sādhu [Pg.234] bhante bhikkhunā nāma evarūpena bhavitabbanti.

သာဓုပါ အရှင်ဘုရား၊ ရဟန်းဟူသည် ဤကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သင့်ပါသည်။

Saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti.

သင်းပိုင်၊ သပိတ်၊ သင်္ကန်းတို့ကို ဆောင်ခြင်း၌ ဆင်ခြင်တုံတရားရှိသူ ဖြစ်၏။

Puggalapaññattiaṭṭhakathā

ပုဂ္ဂလပညတ်အဋ္ဌကထာ

Ekakaniddesa

ဧကကနိဒ္ဒေသ

Katamo [Pg.243] ca puggalo samayavimutto, idhekacco puggalo kālena kālaṃ samayena samayaṃ aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo samayavimutto.

အဘယ်သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သမယဝိမုတ္တ (အခါအားလျော်စွာ လွတ်မြောက်သော) ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သနည်း။ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အခါအားလျော်စွာ အခွင့်သာသည့်အခါတိုင်း ဝိမောက္ခရှစ်ပါးတို့ကို ကိုယ်တိုင်တွေ့ထိလျက် နေ၏၊ ပညာဖြင့်လည်း မြင်၍ အချို့သော အာသဝေါတရားတို့သည် ကုန်ခန်းကုန်၏။ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို သမယဝိမုတ္တပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။

Asamayavimutta

အသမယဝိမုတ္တ (အခါမရွေး လွတ်မြောက်သောသူ)

Katamo [Pg.247] ca puggalo asamayavimutto, idhekacco puggalo naheva kho kālena kālaṃ samayena samayaṃ aṭṭhavimokkhe kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo asamayavimutto. Sabbepi ariya puggalā ariye vimokkhe asamayavimuttā.

အဘယ်သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အသမယဝိမုတ္တ (အခါမရွေး လွတ်မြောက်သော) ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သနည်း။ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အခါအားလျော်စွာ အခွင့်သာသည့်အခါတိုင်း ဝိမောက္ခရှစ်ပါးတို့ကို ကိုယ်တိုင်တွေ့ထိ၍ မနေသော်လည်း၊ ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့သည် ကုန်ခန်းကုန်၏။ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို အသမယဝိမုတ္တပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်အားလုံးတို့သည်လည်း အရိယဝိမောက္ခတို့၌ အသမယဝိမုတ္တ (အခါမရွေး လွတ်မြောက်သူများ) ဖြစ်ကြသည်။

Kuppākuppaniddesa

ကုပ္ပအကုပ္ပနိဒ္ဒေသ

Katamo [Pg.250] ca puggalo kuppadhammo, idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ, so ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasira lābhī, na yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjhati, yaṃ tassa puggalassa pamādamāgamma tā samāpattiyo kuppeyyuṃ. Ayaṃ vuccati puggalo kuppadhammo.

အဘယ်သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကုပ္ပဓမ္မ (ဈာန်မှ လျောကျလွယ်သော) ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သနည်း။ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရူပသမာပတ် သို့မဟုတ် အရူပသမာပတ်တို့ကို ရရှိသူဖြစ်၏၊ သို့သော် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် အလိုရှိတိုင်း မရနိုင်၊ မပင်မပန်းဘဲ မရနိုင်၊ လွယ်ကူစွာ မရနိုင်၊ အလိုရှိရာ အရပ်၌၊ အလိုရှိရာ အချိန်၌၊ အလိုရှိသမျှ ကာလပတ်လုံး ဝင်စားခြင်းလည်းကောင်း၊ ထခြင်းလည်းကောင်း မပြုနိုင်ပေ။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ မေ့လျော့မှုကို အကြောင်းပြု၍ ထိုသမာပတ်တို့သည် ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးသွားရန် အကြောင်းရှိ၏။ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို ကုပ္ပဓမ္မပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။

Sattakkhattuparama sotāpanna

သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတာပန်

Katamo [Pg.252] ca puggalo sattakkhattuparamo, idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipāta dhammo niyato sambodhiparāyaṇo, so sattakkhattuṃ deve ca mānuse ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti, ayaṃ vuccati puggalo sattakkhattuparamo.

အဘယ်သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သတ္တက္ခတ္တုပရမ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သနည်း။ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သံယောဇဉ်သုံးပါး ကုန်ခြင်းကြောင့် သောတာပန် ဖြစ်၏၊ ငရဲစသည်သို့ ကျရောက်တတ်သော သဘောမရှိ၊ မြဲသောဂတိရှိ၏၊ အထက်မဂ်သုံးပါး လျှင် လဲလျောင်းရာ ရှိ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်တို့၌ ခုနစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ကျင်လည်ဆံ့ကျင်၍ သံသရာလည်ပြီးလျှင် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြု၏။ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို သတ္တက္ခတ္တုပရမ ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။

Sotāpanna adhippāyya

သောတာပန် အဓိပ္ပာယ်

Soto [Pg.253] sototi hidaṃ sāriputta vuccati, katamo nukho sāriputta sototi. Ayameva hi bhante ariyo aṭṭhaṅgiko maggo soto. Seyyathidaṃ, sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhīti. Sotāpanno sotāpannoti hidaṃ sāriputta vuccati, katamo nukho sāriputta sotāpannoti. Yo hi bhante iminā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena samannāgato, ayaṃ vuccati sotāpanno, svāyaṃ āyasmā evaṃnāmo evaṃgotto iti vāti, itivā….

“သာရိပုတ္တရာ... ‘ရေအလျဉ် (သောတ)၊ ရေအလျဉ်’ ဟု ဆိုအပ်၏၊ သာရိပုတ္တရာ... အဘယ်သည် ရေအလျဉ် ဖြစ်သနည်း” ဟု (မေးတော်မူရာ)၊ “အရှင်ဘုရား... ဤမြတ်သော အင်္ဂါရှစ်ပါးရှိသော မဂ်သည်သာလျှင် ရေအလျဉ် ဖြစ်ပါသည်၊ ၎င်းတို့မှာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ...။ပ။... သမ္မာသမာဓိတို့ ဖြစ်ပါသည်” ဟု (လျှောက်၏)။ “သာရိပုတ္တရာ... ‘သောတာပန်၊ သောတာပန်’ ဟု ဆိုအပ်၏၊ သာရိပုတ္တရာ... အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် သောတာပန် ဖြစ်သနည်း” ဟု (မေးတော်မူရာ)၊ “အရှင်ဘုရား... ဤမြတ်သော အင်္ဂါရှစ်ပါးရှိသော မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို သောတာပန်ဟု ဆိုအပ်ပါသည်၊ ထိုအရှင်သည် ဤသို့သော အမည်၊ ဤသို့သော အနွယ် ရှိပါသည်” ဟု လျှောက်တင်၏။

Kolaṃ kola sotāpanna

ကောလံကောလ သောတာပန်

Katamo [Pg.255] ca puggalo kolaṃ kolo. Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo, so dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti, ayaṃ vuccati kolaṃ kolo.

အဘယ်သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကောလံကောလ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သနည်း။ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သံယောဇဉ်သုံးပါး ကုန်ခြင်းကြောင့် သောတာပန် ဖြစ်၏၊ ငရဲစသည်သို့ ကျရောက်တတ်သော သဘောမရှိ၊ မြဲသောဂတိရှိ၏၊ အထက်မဂ်သုံးပါး လျှင် လဲလျောင်းရာ ရှိ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် နှစ်ခု သို့မဟုတ် သုံးခုသော အမျိုးတို့၌ ကျင်လည်ဆံ့ကျင်၍ သံသရာလည်ပြီးလျှင် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြု၏။ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို ကောလံကောလ ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။

Ekabījī sotāpanna

ဧကဗီဇီ သောတာပန်

Katamo [Pg.256] ca puggalo ekabījī, idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo, so ekaṃyeva mānusakaṃ bhavaṃ nibbattetvā dukkhassantaṃ karoti, ayaṃ vuccati puggalo ekabījī.

အဘယ်သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဧကဗီဇီ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သနည်း။ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သံယောဇဉ်သုံးပါး ကုန်ခြင်းကြောင့် သောတာပန် ဖြစ်၏၊ ငရဲစသည်သို့ ကျရောက်တတ်သော သဘောမရှိ၊ မြဲသောဂတိရှိ၏၊ အထက်မဂ်သုံးပါး လျှင် လဲလျောင်းရာ ရှိ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ခုတည်းသော လူ့ဘဝ၌သာ ပဋိသန္ဓေနေပြီးလျှင် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြု၏။ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို ဧကဗီဇီပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။

Sakadāgāminiddesa

သကဒါဂါမိနိဒ္ဒေသ

Katamo [Pg.260] ca puggalo sakadāgāmī, idhe kacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Ayaṃ vuccati puggalo sakadāgāmī.

အဘယ်သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သကဒါဂါမိပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သနည်း။ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သံယောဇဉ်သုံးပါး ကုန်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ ခေါင်းပါးခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သကဒါဂါမိပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤလူ့ပြည်သို့ တစ်ကြိမ်သာလျှင် ပြန်လာ၍ ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြု၏။ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို သကဒါဂါမိပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။