1 Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဖြစ်တော်မူသော၊ ထိုဘုန်းတော်ကြီးမြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။
Lakkhaṇāto
လက္ခဏာအားဖြင့်
Buddhathomanāgāthā
ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ
1.
၁။
Bhavābhavesu [Pg.19] nekesu,Pūresi tiṃsapāramī;
Cariyāyoca sambuddho,Pariccāgejahaṃsadā.
မြတ်စွာဘုရားသည် များပြားလှစွာသော ဘဝကြီးဘဝငယ်တို့၌ ပါရမီတော်သုံးဆယ်တို့ကို ဖြည့်ကျင့်တော်မူခဲ့၏။ အကျင့်စရဏနှင့် စွန့်လွှတ်ခြင်း (စွန့်ခြင်းကြီးငါးပါး) တို့ကို အမြဲမပြတ် ကျင့်ဆောင်တော်မူခဲ့၏။
2.
၂။
Vessantarattabhāvamhi[Pg.20],Ṭhitomaddiṃ pisoadā;
Nijaṃkaṇhājinaṃjāliṃ,Viyaṃvaṅkatapabbate.
ဝင်္ကပါတောင်၌ ဝေဿန္တရာအဖြစ် တည်ရှိစဉ်အခါက မိမိ၏ မဒီဒေဝီကိုလည်းကောင်း၊ မိမိ၏ရင်သွေးတော် ဇာလီနှင့် ကဏှာဇိန်တို့ကိုလည်းကောင်း စွန့်ကြဲလှူဒါန်းတော်မူခဲ့၏။
3.
၃။
Tatocavitvātusite,Pureuppajjipuññavā;
Rūpādidasaṭhānehi[Pg.21],Aññedeveatikkami.
ထိုမှ စုတေလွန်မြောက်သော် ကောင်းမှုကံရှိတော်မူသော အလောင်းတော်သည် တုသိတာနတ်ပြည်၌ သွားရောက်ဖြစ်ထွန်းတော်မူပြီးလျှင် ရူပစသော ဆယ်ပါးသော အခြင်းအရာတို့ဖြင့် အခြားသော နတ်သားတို့ကို လွန်ကဲကျော်လွန်တော်မူ၏။
4.
၄။
Cakkavāḷasahassehi,Dasahāgammasabbaso;
Yācitodevabrahmūhi,Buddhabhāvamanonato.
တစ်သောင်းသော စကြဝဠာတို့မှ ရောက်ရှိလာကြကုန်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် အရပ်ရပ်မှ လာရောက်၍ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူရန် တောင်းပန်အပ်သဖြင့် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရှေးရှုညွတ်ကိုင်းတော်မူ၏။
5.
၅။
Vilokanānisopañca[Pg.22],Viloketvāsirindharo;
Tatocavitvāmāyāya,Uppajjisākiyekule.
ကျက်သရေဆောင် အလောင်းတော်သည် ပဉ္စမဟာဝိလောကနငါးပါးတို့ကို ကြည့်ရှုတော်မူပြီးလျှင် ထိုတုသိတာနတ်ပြည်မှ စုတေ၍ မာယာဒေဝီ၏ ဝမ်းတိုက်၌ သာကီဝင်မင်းမျိုး၌ ပဋိသန္ဓေ နေတော်မူ၏။
6.
၆။
Visākhapuṇṇameseṭṭhe[Pg.23],Vijāyilumbinīvane;
Sīhanādaṃpanādento,Sattapādaṃgatotadā.
မြတ်လှစွာသော ကဆုန်လပြည့်နေ့၌ လုမ္ဗိနီအင်ကြင်းတောဝယ် ဖွားမြင်တော်မူ၍ ထိုခဏ၌ပင် ရဲရင့်သော သီဟနာဒ မြွက်ကြားကာ ခုနစ်ဖဝါး ကြွလှမ်းတော်မူ၏။
8.
၈။
Virociṃsutadākāse[Pg.24],Tārocandadivākarā;
Ratanānicabhūmaṭṭhā,Nānāpupphācapupphare.
ထိုအခါ ကောင်းကင်ဝယ် ကြယ်တာရာ၊ လနှင့် နေတို့သည် ထွန်းလင်းတောက်ပကြကုန်၏။ မြေ၌ရှိသော ရတနာတို့သည်လည်းကောင်း၊ အထူးထူးအပြားပြားသော ပန်းတို့သည်လည်းကောင်း ပွင့်လန်းကြကုန်၏။
8.
၈။
Sītāyanti avīcaggī[Pg.25],Khuppipāsācasohitā;
Lokantaremahāpabhā,Andhāpassantitāvade.
ထိုအခါ၌ အဝီစိငရဲမီးသည် အေးမြသွား၍ ငရဲသားတို့သည် ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်းမှ ကင်းငြိမ်းကြကုန်၏။ လောကန္တရငရဲ၌ ကြီးစွာသော အလင်းရောင် ပေါ်ထွန်း၍ မျက်စိကန်းသောသူတို့သည်လည်း မြင်ကြရကုန်၏။
9.
၉။
Aghaṭṭitāvāditāni[Pg.26],Tūriyānicaambare;
Madhurenapanādiṃsu,Yasaṃsarenatāvade.
ထိုအခါ ကောင်းကင်ဝယ် တီးမှုတ်သူမရှိဘဲ တူရိယာတရားတို့သည်လည်း အလိုလို တီးမှုတ်မြည်ဟည်းကြကုန်၏၊ သာယာငြိမ့်ညောင်းသော အသံတို့ဖြင့် ကျော်စောစွာ မြည်ကြကုန်၏။
10.
၁၀။
Thutigītānigāyantā,Devācakamalāsanā;
Sammodentāvaaṭṭhaṃsu[Pg.27],Buddhaṅkurassasantike.
နတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာတို့သည်လည်းကောင်း ချီးမွမ်းခြင်း ဂီတတို့ကို သီဆိုကြလျက် ဘုရားအလောင်းတော်၏ အပါး၌ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ တည်ရှိကြကုန်၏။
11.
၁၁။
Kumārocārudhātīhi,Tositārājamandire;
Vuddhosisusukhaṃkhemaṃ,Sakyakaññānamantare.
မင်းသားလေးသည် သာယာလှပသော အထိန်းတော်တို့ဖြင့် နန်းတော်၌ ပျော်မွေ့တော်မူလျက် သာကီဝင်မင်းသမီးတို့၏ အလယ်ဝယ် အလွန်ချမ်းသာစွာနှင့် ဘေးကင်းစွာ ကြီးပြင်းတော်မူခဲ့၏။
12.
၁၂။
Soḷasavassikosakya[Pg.28],Nandanopitarāsatā;
Rājatteabhisittosi,Modesituvanattaye.
အသက်တစ်ဆယ့်ခြောက်နှစ်အရွယ် ရောက်တော်မူသော် သာကီဝင်မင်းတို့၏ နှစ်သက်မြတ်နိုးဖွယ်ဖြစ်သော အလောင်းတော်ကို ခမည်းတော်သည် မင်းမြှောက်တန်ဆာ အဖြာဖြာတို့ဖြင့် မင်းအဖြစ် ဘိသိက်သွန်းတော်မူ၏။ ထိုမင်းသားသည် ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့၌ ပျော်မွေ့တော်မူ၏။
13.
၁၃။
Nandanānaṃsovaṇṇa[Pg.29],Vaṇṇasobhaṃyasodharaṃ;
Sokāresimahesittaṃ,Lokanettarasāyanaṃ.
ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ တင့်တယ်သောအဆင်းရှိသော၊ လူအပေါင်းတို့၏ မျက်စိအား ဆေးအမြိုက်သဖွယ်ဖြစ်သော ယသောဓရာမင်းသမီးအား မိဖုရားကြီးအဖြစ် တင်မြှောက်တော်မူ၏။
14.
၁၄။
Ekūnatiṃsamevasse,Visākhapuṇṇamevare;
Sahasenāyauyyāsi,Yānenuyyānamaṇḍalaṃ.
သက်တော် နှစ်ဆယ့်ကိုးနှစ် အရွယ်၌ မြတ်လှစွာသော ကဆုန်လပြည့်နေ့ဝယ် ဗိုလ်ခြေတစ်ထောင် ခြံရံလျက် ရထားယာဉ်ဖြင့် ဥယျာဉ်တော်သို့ ထွက်တော်မူ၏။
15.
၁၅။
Nimittecaturodisvā[Pg.30],Puttassacavijāyanaṃ;
Sutvāubbiggacittena,Naramitthapuretahiṃ.
နိမိတ်ကြီးလေးပါးတို့ကို မြင်တော်မူ၍၊ သားတော် ဖွားမြင်ကြောင်းကိုလည်း ကြားသိရသဖြင့် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်သော စိတ်ဖြင့် ထိုမြို့တော်၌ ပျော်ပါးတော်မူပြီးနောက်၊
16.
၁၆။
Paccāgammapuraṃtamhā[Pg.31],Pattopāsādamaṇḍalaṃ;
Nippajjidevarājāva,Sayanesomahārahe.
ထိုဥယျာဉ်မှ မြို့တော်သို့ ပြန်လည်ကြွရောက်ကာ ပြာသာဒ်အဝန်းသို့ ရောက်လျှင် မြတ်သောညောင်စောင်းထက်၌ နတ်မင်းကဲ့သို့ လျောင်းစက်တော်မူ၏။
17.
၁၇။
Sundarītaṃpurakkhitvā[Pg.32],Naccagītenatosayuṃ;
Evaṃpisonaramitvā,Āhunikkhamamānaso.
မောင်းမမိဿံ လှပျိုဖြူတို့သည် ခြံရံလျက် ကခုန်တီးမှုတ် သီဆိုခြင်းတို့ဖြင့် ရောင့်ရဲစေကြကုန်၏။ ထိုသို့ ပျော်မွေ့တော်မူသော်လည်း တောထွက်လိုသော စိတ်ဆန္ဒသာ ဖြစ်ပေါ်တော်မူ၏။
18.
၁၈။
Pathamaṃrāhulaṃputtaṃ,Passitvānikkhamāmahaṃ;
Iticintiyamāneso,Agājāyānivesanaṃ;
‘ငါသည် ရှေးဦးစွာ သားတော် ရာဟုလာကို ကြည့်ရှုပြီးမှ တောထွက်အံ့’ ဟု နှလုံးသွင်းကာ မိဖုရား၏ အဆောင်တော်သို့ ကြွတော်မူ၏။
19.
၁၉။
Thapetvāpādadummāre[Pg.33],Gīvamantopavesayaṃ;
Olokayaṃsapassittha,Nippannaṃtaṃsamātaraṃ.
တံခါးခုံပေါ်၌ ခြေလှမ်းကို ထားလျက် လည်ပင်းကို အတွင်းသို့ သွင်း၍ ကြည့်ရှုတော်မူရာ မိခင် (ယသောဓရာ) နှင့်အတူ လျောင်းစက်နေသော သားတော်ကို မြင်တော်မူ၏။
20.
၂၀။
Gaṇheyyaṃtaṃapanetvā[Pg.34],Bāhuṃcedeviyāahaṃ;
Nadadenikkhamokāsaṃ,Pabujjhitvāyasodharā.
‘ငါသည် မိဖုရား၏ လက်မောင်းကို ဖယ်ရှား၍ သားတော်ကို ပွေ့ပိုက်ယူငြားအံ့၊ ယသောဓရာသည် နိုးလာပါက ငါ့အား တောထွက်ရန် အခွင့်ပေးလိမ့်မည် မဟုတ်ချေ’ (ဟု ကြံစည်တော်မူ၏။)
21.
၂၁။
Buddhapattovapasseyyaṃ,Rāhulaṃiticintiya;
Kaṇḍakaṃāruhitvāna,Tamhāchannenanikkhami.
‘ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးမှသာ ရာဟုလာကို မြင်ရအံ့’ ဟု ကြံစည်တွေးဆတော်မူကာ ကဏ္ဍကမြင်းကို စီး၍ ဆန္နအမတ်နှင့်အတူ ထိုနန်းတော်မှ ထွက်ခွာတော်မူခဲ့၏။
22.
၂၂။
Dvārāsayāvivariṃsu[Pg.35],Devatādvāramaṇḍalaṃ;
Ratanukkāsahassāni,Jālayiṃsumarūtahiṃ.
နတ်တို့သည် တံခါးကြီးကို အလိုအလျောက် ပွင့်စေကြကုန်၏။ ထိုမင်းလမ်းဝယ် နတ်တို့သည် ထောင်သောင်းမကသော ရတနာမီးရှူးတန်ဆောင်တို့ကို ထွန်းညှိကြကုန်၏။
23.
၂၃။
Mānikkhamassusiddhattha,Itotvaṃsattamedine;
Bhavissasecakkavattī[Pg.36],Itinīvāripāpimā.
ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် 'သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား၊ တောမထွက်ပါလင့်။ ယနေ့မှ သတ္တမမြောက်နေ့၌ သင်သည် စကြဝတ္တေးမင်း ဖြစ်လိမ့်မည်' ဟု ဟန့်တားလေ၏။
24.
၂၄။
Tagghajānāmitaṃmāra,Idhamātiṭṭhapakkama;
Itimāraṃ palāpetvā,Vissaṭṭhosoabhikkami.
‘ဟယ်-မာရ်နတ်၊ ငါသည် ထိုအဖြစ်ကို အမှန်ပင် သိ၏။ ငါ့ရှေ့၌ မရပ်ဘဲ ဖယ်ရှားလော့’ ဟု မိန့်တော်မူကာ မာရ်နတ်ကို နှင်ထုတ်၍ ရဲရင့်တည်ငြိမ်စွာ ရှေ့သို့ ကြွလှမ်းတော်မူ၏။
25.
၂၅။
Patvānomanadītīraṃ[Pg.37],Punāgamesituragaṃ;
Channañcanagaraṃ bimbā;
Devilāpaṭivedituṃ.
အနောမာမြစ်ကမ်းသို့ ရောက်တော်မူသောအခါ ဗိမ္ဗာဒေဝီအား ကြားသိစေရန် ကဏ္ဍကမြင်းနှင့် ဆန္နအမတ်ကို မြို့တော်သို့ ပြန်လည်စေလွှတ်တော်မူ၏။
26.
၂၆။
Bandhitaṃyasodharāya,Moḷiṃsugandhavāsitaṃ;
Chetvākhaggenatiṇhena,Ukkhipitthatamambare.
ယသောဓရာ ပန်ဆင်ပေးခဲ့သော နံ့သာရနံ့သင်းပျံ့သော ဆံကေသာကို ထက်လှစွာသော သန်လျက်ဖြင့် ဖြတ်တောက်ပစ်ပြီးလျှင် ကောင်းကင်သို့ မြှောက်တင်တော်မူ၏။
27.
၂၇။
Aṭṭhaseṭṭhaparikkhāre[Pg.38],Dhāretvābrahmunābhate;
Hitvārājārahaṃdussaṃ,Samaṇatthamupāgami.
ဃဋိကာရဗြဟ္မာ ဆက်ကပ်အပ်သော မြတ်သော ပရိက္ခရာရှစ်ပါးတို့ကို ဝတ်ရုံတော်မူပြီးလျှင် မင်းဝတ်တန်ဆာတို့ကို စွန့်ပယ်ကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။
28.
၂၈။
Karontodukkaraṃkammaṃ[Pg.39],Chabbassāniparakkamo;
Oḷārikannapānehi;
Dehaṃyāpesiṭhītiyā.
ခြောက်နှစ်ပတ်လုံး ပြင်းစွာသောလုံ့လဖြင့် ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ကျင့်တော်မူပြီးလျှင် ကိုယ်ခန္ဓာ တည်တံ့စေရန် မျှတရုံမျှသော အစာအာဟာရတို့ကို သုံးဆောင်တော်မူ၏။
29.
၂၉။
Visākhapuṇṇamehema,Pātiṃpāyasapūritaṃ;
Sujātāyābhataṃgayha,Nerañcaramupāgami.
ကဆုန်လပြည့်နေ့ဝယ် သုဇာတာလှူဒါန်းအပ်သော ဃနာနို့ဆွမ်း အပြည့်ရှိသော ရွှေခွက်ကို ခံယူတော်မူပြီးလျှင် နေရဉ္ဇရာမြစ်သို့ ကြွတော်မူ၏။
30.
၃၀။
Nerañcarāyatīramhi[Pg.40],Sutvāpāyāsamuttamaṃ;
Paṭiyatthavaramaggena,Bodhimaṇḍamupāgami.
နေရဉ္ဇရာမြစ်ကမ်း၌ မွန်မြတ်လှစွာသော ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် ပြင်ဆင်အပ်သော မြတ်သောလမ်းခရီးဖြင့် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်သို့ ကြွလှမ်းတော်မူ၏။
31.
၃၁။
Jayāsanepallaṅkamhi[Pg.41],Ṭhitodhiṭṭhesidhītimā;
Navīriyaṃjahissāmi,Apattoitibuddhataṃ.
အောင်ပလ္လင်တော်ထက်၌ ဝီရိယရှိတော်မူသော အလောင်းတော်သည် တည်ရှိလျက် 'ဘုရားအဖြစ်သို့ မရောက်မချင်း ငါသည် ငါ၏လုံ့လဝီရိယကို မစွန့်လွှတ်အံ့' ဟု အဓိဋ္ဌာန်တော်မူ၏။
32.
၃၂။
Devindodhamayaṃsaṅkhaṃ[Pg.42],Setacchattaṃpitāmaho;
Dhārayaṃvādentovīṇaṃ,Pañcasīkhoṭhitotahiṃ.
ထိုဗောဓိပင်ရင်း၌ သိကြားမင်းသည် ဝိဇယုတ္တရခရုသင်းကိုလည်းကောင်း၊ မဟာဗြဟ္မာမင်းသည် ထီးဖြူတော်ကိုလည်းကောင်း ကိုင်ဆောင်လျက်၊ ပဉ္စသီခနတ်သားသည် စောင်းတီးလျက် ရပ်တည်ကြကုန်၏။
33.
၃၃။
Thutigītānigāyantī,Aṭṭhāsuṃdevasundarī;
Gahetvāhemamañjūsā,Surapupphehipūritā.
နတ်သမီးတို့သည်လည်း နတ်ပန်းတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ရွှေကျတ္တရာသေတ္တာတို့ကို ကိုင်ဆောင်ကြလျက် ချီးမွမ်းသီချင်းတို့ကို သီဆိုကာ ရပ်တည်ကြကုန်၏။
34.
၃၄။
Anatthamentesūriye[Pg.43],Mārasenaṃpalāpayī;
Aruṇuggamanekāle,Pattosibuddhataṃvaraṃ.
နေမဝင်မီအချိန်၌ မာရ်နတ်မင်း၏ စစ်သည်ဗိုလ်ထုကို နှင်ထုတ်တော်မူ၍၊ အာရုဏ်တက်ချိန်ဝယ် မြတ်လှစွာသော ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။
35.
၃၅။
Paṭṭhānaṃsammasantassa,Nāthassadehatosubhā;
Chabbaṇṇabhānicchadhanti[Pg.44],Vidhāvanti tahiṃ tahiṃ.
ပဋ္ဌာန်းကျမ်းမြတ်ကို ဆင်ခြင်တော်မူသော လောကနာထမြတ်စွာဘုရား၏ ကိုယ်တော်မှ တင့်တယ်လှစွာသော ခြောက်သွယ်သော ဗုဒ္ဓရောင်ခြည်တော်တို့သည် ကွန့်မြူးလျက် ထိုထိုအရပ်တို့၌ ပြေးသွားကြကုန်၏။
36.
၃၆။
Nīlānīlāpitāpītā,Rattārattācanicchare;
Setāsetācamañciṭṭhā,Tamhātamhāpabhassarā.
ထိုထိုသော ရောင်ခြည်တော်တို့မှ ညိုသောရောင်ခြည်၊ ဝါသောရောင်ခြည်၊ นီသောရောင်ခြည်၊ ဖြူသောရောင်ခြည်၊ မောင်းသောရောင်ခြည်နှင့် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် ထိန်လင်းသော ရောင်ခြည်တို့သည် ထွက်ပေါ်ကွန့်မြူးကြကုန်၏။
37.
၃၇။
Buddhapattopibodheyya[Pg.45],Dhammagambhīrataṃjino;
Nisāmetvānadesetuṃ,Nirussāhamupāgato.
ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးလျှင် အောင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် တရားတော်၏ နက်နဲလှသောအဖြစ်ကို ဆင်ခြင်တော်မူကာ တရားဟောရန် ဝန်လေးတော်မူ၏။
38.
၃၈။
Sahampatitadābrahmā[Pg.46],Desanāyābhiyācati;
Tenasopathamaṃseṭṭhaṃ,Dhammacakkamadesayi.
ထိုအခါ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာမင်းသည် တရားဟောကြားပါရန် တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်ကို ရှေးဦးစွာ ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။
39.
၃၉။
Ekavassovasambuddho[Pg.47],Varephagguṇapuṇṇame;
Sakyānaṃnagaraṃgañchī,Sāvakehipurakkhato.
ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူ၍ တစ်ဝါရရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် မြတ်လှစွာသော တပေါင်းလပြည့်နေ့၌ တပည့်သာဝကတို့ ခြံရံလျက် သာကီဝင်တို့၏ ပြည်တော်သို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့၏။
40.
၄၀။
Samāgamamhiñātīnaṃ,Vassāpesisusītalaṃ;
Mahāmeghañcadesesi[Pg.48],Vessantarassajātakaṃ.
ဆွေတော်မျိုးတော်တို့၏ အစည်းအဝေး၌ အလွန်အေးမြသော ပေါက္ခရဝဿမိုးကြီးကို ရွာသွန်းစေတော်မူ၍ ဝေဿန္တရာဇာတ်တော်ကိုလည်း ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။
41.
၄၁။
Gantvāsāvakayugena,Yasodharāyamandiraṃ;
Taṃtosetvānadesesi,Candakinnarajātakaṃ.
မြတ်သော တပည့်အစုံနှင့်အတူ ယသောဓရာဒေဝီ၏ နန်းဆောင်သို့ ကြွရောက်တော်မူ၍ သူမအား စိတ်နှလုံး ကြည်လင်စေပြီးလျှင် စန္ဒကိန္နရီဇာတ်တော်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။
42.
၄၂။
Vasitvāsattamevasse[Pg.49],Tāvatiṃse silāsane;
Abhidhammena tosesi,Devabrahmagaṇaṃbahuṃ.
သတ္တမမြောက်ဝါ၌ တာဝတိံသာနတ်ပြည်ရှိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလာကျောက်ဖျာထက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူပြီးလျှင် များစွာသော နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့ကို အဘိဓမ္မတရားတော်ဖြင့် နှစ်သက်ကြည်လင်စေတော်မူခဲ့၏။
43.
၄၃။
Pattharaṃñāṇajālena,Lokaṃlokesisabbadā;
Bodhetuṃbodhiyābhāya;
Bodheyyajanapaṅkajaṃ.
လောကသုံးပါးကို သိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်ထိုက်သော ကြာပွင့်နှင့်တူသော ဝေနေယျသတ္တဝါတို့ကို သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်တည်းဟူသော အလင်းရောင်ဖြင့် ပွင့်လန်းစေခြင်းငှာ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော် ကွန်ရက်ဖြင့် လောကကို အစဉ်မပြတ် ကြည့်ရှုတော်မူ၏။
44.
၄၄။
Bodhaneyyaṃjanaṃdisvā[Pg.50],Cakkavāḷaparaṃparā;
Gantvāpivibodhesi,Buddhaseṭṭhosubodhimā.
ကောင်းစွာသိမြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် သစ္စာလေးပါးကို သိနိုင်သော ဝေနေယျသတ္တဝါကို မြင်တော်မူလျှင် တစ်ခုပြီးတစ်ခုသော စကြဝဠာအဆက်ဆက်သို့ ကြွရောက်တော်မူ၍လည်းကောင်း တရားသိမြင်စေတော်မူ၏။
45.
၄၅။
Bakādikecabrahmāno,Yakkhecāḷavakādike;
Purindadādikedeve,Sūcilomādirakkhase.
ဗကဗြဟ္မာ အစရှိသော ဗြဟ္မာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အာဠာဝက အစရှိသော ဘီလူးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သိကြားမင်း အစရှိသော နတ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ သူစိလောမ အစရှိသော ဘီလူးရက္ခိုသ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊
46.
၄၆။
Jāṇusoṇādikeneke[Pg.51],Brāhmaṇecāvikakkhaḷe;
Cūḷodarādikenāge,Dhanapālādikegaje.
ဇာဏုသောဏိ အစရှိသော ကြမ်းတမ်းခက်ထန်သော ပုဏ္ဏားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ စူဠောဒရ အစရှိသော နဂါးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဓနပါလ အစရှိသော ဆင်တို့ကိုလည်းကောင်း၊
47.
၄၇။
Buddhāmayaṃtimaññante,Titthiyenekaladdhike;
Damesidamataṃseṭṭho,Paravādappamaddano.
ငါတို့သည် ဘုရားဖြစ်ကုန်၏ဟု မှတ်ထင်နေကြသော ကွဲပြားခြားနားသော အယူဝါဒရှိကြကုန်သော တိတ္ထိတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးတို့၏ အယူဝါဒကို နှိမ်နင်းတော်မူတတ်သော၊ ဆုံးမထိုက်သူတို့ကို ဆုံးမရာ၌ အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဆုံးမတော်မူခဲ့၏။
48.
၄၈။
Anubyañjanasampanno[Pg.52],Esabāttiṃsalakkhaṇo;
Byāmappabhāparikkhitto,Ketumālāsilaṅkhato.
လက္ခဏာတော်ကြီး ၃၂ ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ လက္ခဏာတော်ငယ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်တော်မူသော၊ တစ်လံမျှသော အရောင်တော်ဖြင့် ခြံရံအပ်သော၊ ဦးသျှောင်ရောင်ခြည်တော်ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်...
49.
၄၉။
Caturāsītisahassa[Pg.53],Dhammakkhandhesadesayi;
Pañcatāthīsavassāni,Tilokassahitāyave.
သုံးလောက၏ အကျိုးစီးပွားအလို့ငှာ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့ကို လေးဆယ့်ငါးဝါပတ်လုံး ဧကန်မုချ ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။
50.
၅၀။
Buddhakiccaṃkarontoso,Vahaṃlokahitaṃvaraṃ;
Mocayaṃbandhanāsatte[Pg.54],Kālaṃkhepetisabbadā.
ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော လောက၏ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်ရွက်တော်မူလျက်၊ သံသရာနှောင်ကြိုးမှ သတ္တဝါတို့ကို လွတ်မြောက်စေလျက်၊ ဗုဒ္ဓကိစ္စကို အစဉ်မပြတ် ဆောင်ရွက်တော်မူကာ အချိန်ကာလကို ကုန်လွန်စေတော်မူ၏။
51.
၅၁။
Yahiṃ āsītikonātho,Nibbutovaramañjake;
Mahāsālavaneramme,Mallānaṃnigametahiṃ.
သက်တော် ရှစ်ဆယ်ရှိတော်မူသော ကိုးကွယ်ရာအစစ်ဖြစ်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် မလ္လာမင်းတို့၏ သာယာလှပသော အင်ကြင်းတောဝယ် မြတ်သောညောင်စောင်းထက်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူခဲ့၏။
52.
၅၂။
Aggikkhandhovalokasmiṃ[Pg.55],Jāletvānasasāvako;
Nibbāyitthasaṅkhatānaṃ,Pakāsentoaniccataṃti.
လောက၌ တပည့်သားသံဃာတော်များနှင့်တကွ မီးပုံကြီးကဲ့သို့ တောက်ပထိန်လင်းစေပြီးလျှင်၊ ပြုပြင်အပ်သော သင်္ခါရတရားတို့၏ မမြဲသော အနိစ္စသဘောကို ထင်ရှားစွာ ပြသလျက် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူခဲ့လေပြီ။
‘‘Namotebhagavānātha[Pg.56],Namotejayataṃjaya;
Namotesirisampanna,Namotelokanandana.’’
ကိုးကွယ်ရာဖြစ်တော်မူသော ဖုန်းတော်သခင် မြတ်စွာဘုရား... အရှင်ဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ အောင်အပ်သူတို့ထက် အောင်တော်မူသော အရှင်ဘုရား... အရှင်ဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ ကျက်သရေမင်္ဂလာနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အရှင်ဘုရား... အရှင်ဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ လောကသားတို့အား နှစ်သက်စေတော်မူသော အရှင်ဘုရား... အရှင်ဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။
Buddhavandanā
ဘုရားရှိခိုး
1.
၁။
Devalokā cavitvāna[Pg.65],Mahāmāyāya kucchiyaṃ;
Uppajji guruvāramhi,Vandetaṃ sakyapuṅgavaṃ.
နတ်ပြည်မှ စုတေတော်မူ၍ ကြာသပတေးနေ့၌ မဟာမေဓါ (မဟာမာယာ) ဒေဝီ၏ ဝမ်းကြာတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေနေတော်မူသော၊ သာကီဝင်မင်းတို့၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပါ၏။
2.
၂။
Dasamā saccaye neso[Pg.66],Vijāyi mātukucchito;
Sukkavāre lumbiniyaṃ,Vande taṃ lokapūjitaṃ.
ဆယ်လစေ့သောအခါ သောကြာနေ့၌ လုမ္ဗိနီအင်ကြင်းတောဝယ် မိခင်၏ဝမ်းတိုက်မှ ဖွားမြင်တော်မူသော၊ လောကသားတို့ ပူဇော်အပ်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပါ၏။
3.
၃။
Cakkavattisiriṃ hitvā,Mahāsinikkhamaṃ sudhī;
Nikkhamī candavāramhi,Name taṃ munikuñjaraṃ.
စကြဝတ္တေးမင်း၏ စည်းစိမ်ကို စွန့်ပယ်တော်မူ၍ ကောင်းသောပညာရှိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် တနင်္လာနေ့၌ တောထွက်တော်မူခဲ့၏။ မြတ်သောမုနိဖြစ်တော်မူသော ထိုဘုရားကို ရှိခိုးပါ၏။
4.
၄။
Assatthabodhimūlamhi[Pg.67],Pallaṅke aparājite;
Patto sabbaññutaṃ nātho,Name taṃ budhavāsare.
အဿတ္ထဗောဓိပင်ရင်း၌ မအောင်နိုင်သော ပလ္လင်တော်ထက်ဝယ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၌ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်သို့ ရောက်တော်မူသော၊ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပါ၏။
5.
၅။
Pañcavaggiyamukhānaṃ[Pg.68],Devānaṃ migadāvane;
Sorivāre dhammacakkaṃ,Vattesi taṃ jinaṃ name.
မိဂဒါဝုန်တော၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးအမှူးရှိသော နတ်ဗြဟ္မာတို့အား စနေနေ့၌ ဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူသော၊ ထိုအောင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပါ၏။
6.
၆။
Sabbasaṅkhatadhammānaṃ,Pakāsiyaaniccataṃ;
Nibbutaṃaṅgavāramhi,Namādhiamatandadaṃ.
ခပ်သိမ်းသော သင်္ခါရတရားတို့၏ မမြဲသော အနိစ္စသဘောကို ထင်ရှားစွာပြတော်မူ၍ အင်္ဂါနေ့၌ ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူသော၊ သေခြင်းကင်းရာနိဗ္ဗာန်ကို ပေးတော်မူတတ်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပါ၏။
7.
၇။
Sūriyavāre soṇṇāya[Pg.69],Doṇiyā jinaviggaho;
Agginujjalito tassa,Name dhātusarīrakaṃ.
တနင်္ဂနွေနေ့၌ ရွှေခေါင်းတော်အတွင်းရှိ အောင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ရုပ်ကလာပ်တော်ကို မီးပူဇော်အပ်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်မွေတော်တို့ကို ရှိခိုးပါ၏။
Uṇṇālomikanātha vandanā
ဥဏှာလုံမွေးရှင်တော် ရှိခိုးခြင်း
Uṇṇālodhikanāthassa[Pg.71],Uṇṇāya bhamukantare;
Vajirāviya sobhanti,Nikkhanti yo supaṇḍarā.
ကိုးကွယ်ရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်ခုံးတော်နှစ်ခုအလယ်ရှိ ဥဏှာလုံမွေးရှင်တော်မှ ထွက်ပေါ်၍ အလွန်ဖြူစင်ကာ စိန်ရတနာကဲ့သို့ တောက်ပတင့်တယ်လှစွာသော ဥဏှာလုံမွေးရှင်တော်ကို ရှိခိုးပါ၏။
Vajiragghanakāyassa[Pg.72],Nāthassa dehato subhā;
Vajireyyā niccharanti;
Vijjūva gagaṇantare.
စိန်ရတနာကဲ့သို့ ခိုင်ခံ့သော ကိုယ်ခန္ဓာရှိတော်မူသော ကိုးကွယ်ရာမြတ်စွာဘုရား၏ ကိုယ်တော်မှ ကောင်းကင်အလယ်၌ လျှပ်စီးလက်သကဲ့သို့ တောက်ပသော စိန်ရောင်ခြည်တို့သည် ထွက်ပေါ်၍ သွားကြကုန်၏။
Rinindamandahāsena,Dāṭhāya niccharā pabhā;
Vipphūrisā disāsabbā,Vajirāyanti paṇḍarā.
လပြည့်ဝန်းကဲ့သို့ သာယာသော ပြုံးရယ်တော်မူခြင်းနှင့်အတူ စွယ်တော်မြတ်တို့မှ ထွက်ပေါ်လာသော ဖြူစင်သော ရောင်ခြည်တော်တို့သည် အရပ်မျက်နှာအားလုံးသို့ ပြန့်နှံ့ကာ စိန်ရတနာကဲ့သို့ တောက်ပကြကုန်၏။