Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
त्या भगवंत, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांना माझा नमस्कार असो.
Pajjamadhu
पज्जमधु
Ānanda rañña ratanādi mahā yatinda,Niccappabuddha padumappiya sevinaṅgī;
Buddhappiyena ghana buddha guṇappiyena,Therālinā racita pajjamadhuṃ pibantu.
राजा आनंद आणि रत्न इत्यादी थोर यतींद्र (मुनीश्वर), जे सदैव प्रफुल्लित अशा कमलरूपी बुद्धांच्या चरणांचे सेवन करतात; बुद्धगुणांचे परम चाहते असणारे स्थवीर (थेर) 'बुद्धप्रिय' रूपी भ्रमराने रचलेल्या या 'पज्जमधु' (काव्य-मधु) चे त्यांनी प्राशन करावे.
1.
१.
Uṇṇāpapuṇṇasasimaṇdalato galitvā,Pādambujaṅguli dalaṭṭha sudhā lavānaṃ;
Pantīva satthu nakhapanti pajāvisesaṃ,Pīṇetu suddha sukhitammaṇa tuṇḍapītā.
शास्त्यांच्या (बुद्धांच्या) कपाळावरील ऊर्णा रूपी पूर्णचंद्राच्या मंडलातून गळून पडलेल्या आणि त्यांच्या चरणकमलांच्या बोटांच्या पाकळ्यांवर स्थिरावलेल्या अमृतबिंदूंच्या पंक्तीप्रमाणे भासणारी त्यांची नखपंक्ती, शुद्ध व सुखी मनाच्या लोकांनी (भक्तीभावाने) प्राशन केली असता, ती या मानवजातीला तृप्त करो.
2.
२.
Khittāya māraripunā parivatya satthu,Pādassayā jita disāya sitattalāya;
Yā jeti kañcana sarāvaliyā siriṃ sā,Detanginaṃ raṇajayaṅgulipantikantā.
माररूपी शत्रूने फेकलेल्या (बाणांना) परतवून लावण्यासाठी, अजिंक्य दिशेकडील शुभ्र जमिनीवर टेकलेल्या शास्त्यांच्या चरणांची जी सुंदर बोटांची पंक्ती सोन्याच्या बाणांच्या भात्याच्या शोभेलाही जिंकते, ती प्राण्यांना (क्लेशांवरील) युद्धात विजय मिळवून देवो.
3.
३.
Sovaṇṇa vaṇṇa sukhumacchavi somma kumma,Piṭṭhīva piṭṭhi kamatunnati bhāti yesaṃ;
Tesuppatiṭṭhitasukomaladīghapaṇhi,Pādā jinassa padadantu padaṃ janassa.
ज्यांचे सुवर्णवर्णी, सुकुमार त्वचा असलेले आणि सौम्य कासवाच्या पाठीसारखे उन्नत (उंचावलेले) पृष्ठभाग शोभून दिसतात, आणि ज्यांच्यावर सुकोमल व लांब टाचा व्यवस्थित टेकलेल्या आहेत, असे जिनांचे (बुद्धांचे) चरण लोकांना परम पद (निर्वाण) प्रदान करोत.
4.
४.
Acchera paṅkajasiraṃ siriyā sakāya,Ye maddino viya caranti saroja sīse;
Sañcumbitā viya ca tāni parāga rāgā,Te nīrajā munipadā padadantu lakkhiṃ.
जे आपल्या स्वतःच्या सौंदर्याने जणू अद्भुत कमळांच्या मस्तकांचे मर्दन करत कमळांवर चालतात, आणि जे परागांच्या रंगाने जणू चुंबन घेतलेले भासतात, मुनींचे ते धुलिकणरहित (निष्पाप) चरण लोकांना (आध्यात्मिक) लक्ष्मी (कल्याण) प्रदान करोत.
5.
५.
Agāmi kāla jana maṅgala bhattu bhāvaṃ,Vyākattumatra kusaleniva nimmitāni;
Yātrāsumaṭṭhasatamaṅgalakkhaṇāni,Sādhetu naṃ padayugaṃ jayamaṅgalāni.
भविष्यात मानवजातीचे कल्याण करणारे स्वामी होण्याच्या स्थितीचे भाकीत करण्यासाठीच जणू एखाद्या कुशल कारागिराने निर्माण केल्याप्रमाणे, ज्यांच्यावर एकशे आठ शुभ लक्षणे अंकित आहेत, ते चरणयुगल लोकांचे जय आणि कल्याण साधो.
6.
६.
Sassevijantuvarasantipurappavese,Niccaṃ susajja ṭhapitāniva maṅgalāya;
Ye te dadhanti kalamaṅgalalakkhaṇāni,Vattantu te jinapadā jayamaṅgalāya.
प्राण्यांच्या श्रेष्ठ अशा शांतपुरात (निर्वाणनगरात) प्रवेश करण्यासाठी आणि कल्याणासाठी जणू सदैव सज्ज करून ठेवल्यासारखी जी सुंदर मंगल लक्षणे धारण करतात, जिनांचे ते चरण जय आणि कल्याणासाठी प्रवृत्त होवोत.
7.
७.
Sabbebhibhūya sapadesu nipātanassa,Saññāṇakaṃ viya yadassitasabbaloko;
Pādātyadhokatatilokasirovarā pi,Lokaṃ puṇantu jayamaṅgalakāraṇāni.
सर्व जगाला आपल्या चरणांखाली नमवून सर्वांवर विजय मिळवल्याचे जणू चिन्ह असणारे, आणि तिन्ही लोकांच्या मस्तकांपेक्षाही श्रेष्ठ स्थानी असणारे, जय व कल्याणाचे कारण बनलेले ते चरण जगाला पावन करोत.
8.
८.
Lokattayekasaraṇattavibhāvanāya,Sajjo va tiṭṭhati yahiṃ suvibhattaloko;
Taṃ sabbalokapaṭibimbitadappaṇābhaṃ,Pādadvayaṃ janasusajjanahetu hotu.
तिन्ही लोकांचे एकमेव शरणस्थान असल्याचे प्रकट करण्यासाठीच जणू संपूर्ण जग ज्यामध्ये स्पष्टपणे प्रतिबिंबित होऊन आरशासारखे शोभते, ते चरणयुगल लोकांना सन्मार्गावर आणण्यास (सज्जन बनवण्यास) कारणीभूत ठरो.
9.
९.
Lokuttarāya siriyādhigamāya suṭṭhu,Rajanti yattha diguṇāniva pātu bhūtā;
Cakkāsanābhisahanemisahassarāni,Tyaṅghī disantu sakalissariyaṃ janassa.
लोकोत्तर ऐश्वर्य प्राप्त करून देण्यासाठीच जणू दुप्पट वेगाने प्रकट झाल्यासारखे, ज्या चरणांवर नाभी, नेमी आणि हजार आऱ्यांसह चक्र शोभून दिसते, ते चरण लोकांना सर्व प्रकारचे ऐश्वर्य प्रदान करोत.
10.
१०.
Yatrullasanti duvidhāniva pātū bhūtā,Dhammassasabbabhuvanassa ca issaratte;
Cakkāni cakkasadisāni sudassanassa,Tānajja jantu saraṇā caraṇāni hontu.
सद्धम्माचे आणि संपूर्ण विश्वाचे आधिपत्य दर्शवण्यासाठीच जणू दोन प्रकारे प्रकट झाल्यासारखे, सुदर्शन चक्रासारखे चक्र ज्यांच्यावर तळपते, ते चरण आज प्राण्यांचे शरणस्थान होवोत.
11.
११.
Sattesu vacchatu sirī sirivacchakena,Sovatthi sotthimanutiṭṭhatu puggalesu;
Nandiṃ janānamanuvattatu nandivattī,Sīsānalaṃkurutu pādavataṃsako pi.
(चरणांवरील) 'श्रीवत्स' चिन्हाद्वारे प्राण्यांमध्ये समृद्धी नांदो; 'स्वस्तिक' चिन्हाद्वारे लोकांचे कल्याण होवो; 'नंद्यावर्त' चिन्हाद्वारे लोकांचा आनंद वृद्धिंगत होवो; आणि चरणांचे भूषण (चरणकमल) भक्तांच्या मस्तकांचे अलंकार बनोत.
12.
१२.
Bhaddāya pīṭhamupagacchatu bhaddapīṭhaṃ,Vuddhiṃ janānamanuvattatu vaddhamānaṃ;
Puṇṇattamaṅgimanukubbatu puṇṇakumbho,Pāti ca pātu satataṃ janataṃ apāyā.
'भद्रपीठ' (मंगल आसन) कल्याणाचे साधन बनो; 'वर्धमान' (वाढणारे पात्र) लोकांच्या प्रगतीला कारणीभूत ठरो; 'पूर्णकुंभ' (भरलेला घडा) समृद्धी आणो; आणि 'पाती' (पात्र) लोकांचे अपायांपासून (दुर्गतीपासून) सतत रक्षण करो.
13.
१३.
Setātapattamapanetamaghātape taṃ,Khaggo vichindatu sadā duritārivagge;
Saṃklesadāhamapanetu satālavaṇṭa,Saṃvījanī kumatimakkhikamorahattho.
'श्वेतछत्र' पापांच्या संतापाचे निवारण करो; 'खड्ग' (तलवार) वाईट प्रवृत्तीरूपी शत्रूंच्या समूहाचा नेहमी नाश करो; आणि तालवृंत (ताडाचा पंखा) व मयूरपिच्छाचा पंखा क्लेशांचा दाह आणि कुबुद्धीरूपी माशांना दूर करो.
14.
१४.
Ākaḍḍhano janavilocanamattaninnaṃ,Vāretu sabbagativāranamaṅkuso so;
Pādambujassirivilāsaniketanaṃ va,Pāsādalakhaṇamupetu manopasādaṃ.
लोकांच्या डोळ्यांना आकर्षित करणारा तो 'अंकुश' सर्व दुर्गतींना रोखो; आणि चरणकमलांच्या सौंदर्याचे निवासस्थान असल्यासारखे भासणारे 'प्रासाद' (महाल) हे चिन्ह मनाला प्रसन्नता प्रदान करो.
15.
१५.
Pāṇīnamattabhajataṃ varapuṇṇapattaṃ,Sammā dadātu padanissitapuṇṇapatto;
Pādesu jantu manabandhanadāmabhūtaṃ,Dāmaṃ dametu vimalaṃ janatammanāni.
चरणांवर असलेले 'पूर्णपात्र' हे चिन्ह चरणांचा आश्रय घेणाऱ्या प्राण्यांना श्रेष्ठ असे आध्यात्मिक पूर्णपात्र प्रदान करो; आणि प्राण्यांच्या मनाला चरणांशी बांधून ठेवणारी दोरी बनलेली ती निर्मळ 'माला' (हार) लोकांच्या मनाचे दमन (संयम) करो.
16.
१६.
Uṇhīsakuppalamaṇīpadumehi pādā,Sassevijantukaraṇāni vibhūsayantu;
Sannettanāvupagatānamanagghakāni,Bojjhaṅgasattaratanāni dade samuddo.
मुकुट, नीलकमल, मणी आणि पद्म या चिन्हांनी युक्त असलेले चरण प्राण्यांच्या इंद्रियांना सुशोभित करोत; आणि सम्यक् दृष्टीरूपी नौकेचा आश्रय घेतलेल्यांना 'समुद्र' हे चिन्ह अमूल्य असे सात बोध्यंग रूपी रत्न प्रदान करो.
17.
१७.
Uttuṅga niccalaguṅā jitatāya niccaṃ,Sevīva pādasiri nicca samubbahaṃ va;
Atrāpi sakkabhavanubbahaṇe niyutto,Pādaṭṭhameru bhavataṃ bhavataṃ vibhūtyā.
आपल्या उत्तुंग आणि अचल गुणांमुळे नेहमी चरणांच्या सौंदर्याची सेवा करणाऱ्या आणि शक्राच्या (इंद्राच्या) भवनाला आधार देणाऱ्या, चरणांवरील 'मेरू पर्वत' हे चिन्ह तुमच्या समृद्धीसाठी आणि कल्याणासाठी ठरो.
18.
१८.
So cakkavāḷasikharī pyavataṃ samantā,Sabbūpasaggavisarājanataṃ samaggaṃ;
Dīpā puthūpi caturo dvisahassa khuddā,Dhārentvapāyapatamānamadatva jantuṃ.
तो 'चक्रवाळ पर्वत' सर्व बाजूंनी लोकांना सर्व प्रकारच्या उपद्रवांपासून वाचवो; आणि चार मोठे महाद्वीप व दोन हजार लहान द्वीप प्राण्यांना दुर्गतीत पडू न देता त्यांचे रक्षण करोत.
19.
१९.
Sūro pabodhayatu jantu saroruhāni,Cando pasāda kumudāni manodahesu;
Nakkhattajātamakhilaṃ subhatāya hotu,Cakkaṃ dhajaṃ ripujayāya jayaddhajāya.
'सूर्य' प्राण्यांच्या मनरूपी कमळांना प्रफुल्लित करो; 'चंद्र' त्यांच्या मनरूपी जलाशयातील कुमुदांना (पांढऱ्या कमळांना) प्रसन्नता देवो; संपूर्ण 'नक्षत्रसमूह' कल्याणासाठी असो; आणि 'चक्र' व 'ध्वज' शत्रूंवर विजय मिळवण्यासाठी विजयध्वज बनोत.
20.
२०.
Jetuṃ sasaṃsada-sudassana-cakkavatti,Cakkānugantalalitaṃ yahimāvaheyya;
Cakkāṇuvatti parisāvata-cakkavatti,Naṃvattataṃ padayugaṃ janatā hitāya.
शत्रूंचा पराभव करण्यासाठी सुदर्शन चक्राच्या मागे जाणाऱ्या चक्रवर्ती राजाप्रमाणे जे सुंदर रीतीने मार्गक्रमण करते, आणि चक्राचे अनुकरण करणाऱ्या अनुयायांनी वेढलेले आहे, ते चरणयुगल लोकांच्या हितासाठी प्रवृत्त होवो.
21.
२१.
Pujetumāgata vatā vajirāsanaṭṭha,Mindena chaḍḍita mahāvijayuttarākhyaṃ;
Saṃkhaṃ paviṭṭhamiva mārabhayā padādho,Pādaṭṭhasaṃkhamiha vattatu santiyā vo.
वज्रासनावर आरूढ असलेल्या बुद्धांची पूजा करण्यासाठी आलेल्या इंद्राने वाजवलेला 'विजयोत्तर' नावाचा महाशंख, मारच्या भयाने जणू चरणांखाली येऊन लपल्यासारखा भासतो; चरणांवरील तो 'शंख' तुमच्या शांततेसाठी कारणीभूत ठरो.
22.
२२.
Sovaṇṇamacchayugalaṃ sivabhatta bhoge,Icchā bahūpakaraṇaṃ bhavataṃ janānaṃ;
Kumbhīladhiggahitato va padutthacittā,Pādambujākara vigāhi tu nopahontu.
सुवर्णवर्णी 'मत्स्ययुगल' (माशांची जोडी) कल्याणकारी उपभोग घेऊ इच्छिणाऱ्या लोकांना त्यांच्या इच्छित वस्तू प्रदान करो; आणि मगरीने पकडलेल्या दुष्ट मनाच्या लोकांना या चरणकमलरूपी सरोवरात प्रवेश करणे शक्य न होवो.
23.
२३.
Sattāpagā janamanoja male jahantu,Saṃklesadāhamapanentu dahā ca satta;
Selā ca satta vidadhantu janassa tānaṃ,Lokappasiddhijanane bhavataṃ patākā.
'सात नद्या' लोकांच्या मनातील मळ (दोष) दूर करोत; 'सात सरोवरे' क्लेशांचा दाह शांत करोत; 'सात पर्वत' लोकांना संरक्षण देवोयात; आणि 'ध्वज' (पताका) जगात प्रसिद्धी मिळवून देणारे ठरोत.
24.
२४.
Pāṭaṅki santi gamane bhavatūpakārā,Dāhettanesu jahataṃ padacāmaraṃ taṃ;
Sallokalocanamahussava-ussitaṃ va,Vatteyya toraṇamanuttaramaṅgalāya.
'पालखी' शांततेच्या मार्गावर चालण्यासाठी उपकारक ठरो; 'चामर' क्लेशांचा दाह दूर करो; आणि जगाच्या डोळ्यांसाठी एखाद्या मोठ्या उत्सवासारखे उभारलेले 'तोरण' सर्वश्रेष्ठ कल्याणासाठी असो.
25.
२५.
Yasmiṃ miginda gata bhīti balāva daḍḍha,Dānā natā siravidāraṇa pīḷitāva;
Nālāgirī karivaro girimekhalo ca,Taṃ sīhavikkamapadaṃ hanatā ghadantiṃ.
ज्यांच्यासमोर नालागिरी हत्ती आणि (माराचा) गिरिमेखल हत्ती, सिंहाने मस्तक विदीर्ण केल्यामुळे भयभीत होऊन आणि गर्व गळून नम्र झाले होते, सिंहासारखे पराक्रम गाजवणारे ते चरण तुमच्या दुःखाचा नाश करोत.
26.
२६.
Pāpāhino hanatu pādasuvaṇṇarājā,Vyagghādhipo kalijane adataṃ asesaṃ;
Vālāha-assapati sampatituṃ adatvā,Pāyesu pāpayatu santipurampajāyo.
चरणांवरील सुवर्णपक्षीराज (गरुड) पापरूपी सर्पांचा नाश करो; व्याघ्रराज (वाघ) दुष्ट लोकांचा पूर्णपणे नायनाट करो; आणि 'वलाहक' नावाचा अश्वराज लोकांना खाली पडू न देता शांतपुरात (निर्वाणनगरात) पोहोचवो.
27.
२७.
Chaddanta danti lalitaṃ galitaṃ rusamhā,Luddetta dubbhini dise acalaṃ dadhāno;
Pādaṭṭhahatthipati sampati jantutāse,Tāsetu hāsamaparandisataṃ satānaṃ.
क्रोधापासून मुक्त असलेला, सुंदर चालणारा आणि द्रोही व्याधासमोर अचल राहणारा, चरणांवरील 'षड्दंत' (छद्दंत) हत्तीराज आता प्राण्यांचे भय दूर करो आणि सज्जनांना आनंद प्रदान करो.
28.
२८.
Sabbaṅgino caraṇuposatha hatthirājā,Pāpetu sabbacatudīpikarajjalakkhiṃ;
Kittīva pādaparicārikatā niyuttā,Kelasaselapaṭimā hitamācareyya.
चरणांवरील 'उपोसाथ' हत्तीराज सर्व प्राण्यांना चारही महाद्वीपांचे ऐश्वर्य मिळवून देवो; आणि चरणांच्या सेवेत नियुक्त असलेल्या कीर्तीप्रमाणे भासणारे 'कैलास पर्वत' हे चिन्ह लोकांचे कल्याण करो.
29.
२९.
Sāmissa haṃsasamaye dahapāsabaddha,Māsīna vesagamako viya pādahaṃso;
Nigghosa gantijitato viya mūgapakkho,Yāretu sabba janatā bhavagantukattaṃ.
आपल्या स्वामीसाठी सरोवरातील पाशात (जाळ्यात) अडकलेल्या हंसाप्रमाणे असणारा चरणांवरील 'हंस', आणि मौनाने विजय मिळवणाऱ्या मुगपक्खाप्रमाणे (मूक राजकुमाराप्रमाणे) असणारे हे चिन्ह, सर्व लोकांचे संसारात भटकणे थांबवो.
30.
३०.
Ohāya dibbasarasiṃ khilaloka sabba,Rammaṅghivāpimavagāhitavāva pāde;
Erāvaṇo karivaro manasābhiruḷhe,Jantuṃ purindadapuraṃ nayataṃ va sīghaṃ.
दिव्य सरोवराचा त्याग करून संपूर्ण जगाला सुंदर वाटणाऱ्या चरणरूपी सरोवरात जणू उतरलेला 'ऐरावत' हत्तीराज, मनातून त्यावर आरूढ झालेल्या प्राण्याला इंद्राच्या नगरात (स्वर्गात किंवा शांतपुरात) वेगाने घेऊन जावो.
31.
३१.
Hitvā sakambhavanamaṅghinisevanattha,Māgamma ramma taratāyiha nissito va;
Pāletva mūni padavāpitaraṅgabhaṅgi,Mangī karontatanuvāsuki nāgarājā.
आपले स्वतःचे निवासस्थान सोडून, मुनींच्या चरणांची सेवा करण्यासाठी येथे आलेल्या आणि जणू त्यांचाच आश्रय घेतलेल्या वासुकी नागराजाने, मुनींच्या चरणरूपी सरोवरातील तरंगांचे रक्षण करत, आपल्या शरीराला चरणांचे भूषण बनवले आहे.
32.
३२.
Nāthassa kañcanasikhāvalajātilīla,Māvikaraṃ va padanissitamorarājā;
Taṃ dhammadesanaraveniva luddakassa,Lokassa pāpaphaṇino hanataṃ asesaṃ.
नाथांच्या चरणांचा आश्रय घेतलेला मयूरराज, जो आपल्या सुवर्णशिखेची सुंदर क्रीडा प्रकट करत आहे, तो जणू आपल्या धम्मदेशनेच्या आवाजाने, व्याधाप्रमाणे असलेल्या या जगातील प्राण्यांच्या संपूर्ण पापरूपी सर्पाचा नाश करत आहे.
33.
३३.
Saṃsārasāgaragate sadhane jane te,Netampade kalacatummukhahemanāvā;
Nibbāṇapaṭṭanavaraṃ bharukacchakantaṃ,Suppārapaṇḍita gatā viya āsunāvā.
संसाररूपी सागरात पडलेल्या समृद्ध लोकांना हे चरण, चार सुंदर मुखे असलेल्या सुवर्णनौकेप्रमाणे, निर्वाणरूपी श्रेष्ठ बंदराकडे (जे भरुकच्छासारखे सुंदर आहे) वेगाने घेऊन जातात, ज्याप्रमाणे सुप्पारक पंडिताने वेगवान नौकेने प्रवास केला होता.
34.
३४.
Sambodhi ñāṇa paripācayato munissa,Bhatto yathā himavataddi samādhihetu;
Evammanena bhajataṃ himavaddipāde,Sambodhiñāṇa paripācanahetu hotu.
संबोधी ज्ञानाचा परिपाक करणाऱ्या मुनींच्या समाधीसाठी ज्याप्रमाणे हिमालय पर्वत साहाय्यक ठरला, त्याचप्रमाणे मनापासून सेवा करणाऱ्या भक्तांसाठी हिमालयाच्या पायथ्यासारखे असलेले हे चरण संबोधी ज्ञानाच्या परिपाकाचे कारण बनोत.
35.
३५.
Daḷhaṃ parājitatayā muninā sarena,Suññassaropagata pañjara bandhanova;
So pādapañjaragato karavīkapakkhī,Sabbesamappīyāvacañjahatā bhavantaṃ.
मुनींच्या मधुर स्वराने पूर्णपणे पराजित झाल्यामुळे, जणू शून्य स्वरांच्या पिंजऱ्यात अडकलेला हा करवीक पक्षी त्यांच्या चरणरूपी पिंजऱ्यात आश्रयाला आला आहे; तो आपल्या सर्वांच्या जीवनातील सर्व अप्रिय शब्दांचा नाश करो.
36.
३६.
Te cakkavāka makarā api koñca jīvaṃ,Jīvādi pakkhivisarā sarasīva bhuttaṃ;
Vessantarena caraṇambuji nibbhajantā,Jantu tahiṃ viya pade suramentu niccaṃ.
चक्रवाक, मकर, क्रौंच आणि जीवंजीवक इत्यादी पक्षी ज्याप्रमाणे सरोवराचा उपभोग घेतात, किंवा वेस्सन्तराच्या चरणकमलांचे सेवन करणारे लोक ज्याप्रमाणे आनंदित झाले होते, त्याचप्रमाणे सर्व प्राणी या चरणांमध्ये सदैव परम आनंद प्राप्त करोत.
37.
३७.
Taṃ candakinnaragatiṃva gatassa bodhi,Sattassa tassa sapajāpatikassa bhāvaṃ;
Saṃsūcayanta pada kinnara kinnarī ve,Sāmaggimagga paṭi pattisu pāpayantu.
चंद्रकिन्नर योनीत जन्म घेतलेल्या बोधिसत्त्वांच्या आणि त्यांच्या पत्नीच्या परस्पर प्रेमाची आठवण करून देणारे चरणांवरील हे किन्नर आणि किन्नरी, लोकांना ऐक्याच्या आणि सलोख्याच्या मार्गावरील आचरणाकडे घेऊन जावोत.
38.
३८.
Saṃrājadhānimusabho vahatagga bhāraṃ,Pītippayo pajanayeyya savacchadhenu;
Sassevino abhiramentu chakāmasaggā,Dhārentu jhāyimiha soḷasa dhātudhāmā.
साम्राज्याचा मुख्य भार वाहणारा वृषभ आणि वासरासह असलेली गाय जसा प्रीतीचा वर्षाव करते, तसेच चरणांची सेवा करणाऱ्यांना सहा कामस्वर्ग आनंद देवोत आणि ध्यान करणाऱ्यांना सोळा रूपधातूंचे लोक आधार देवोत.
39.
३९.
Sutvā jinassa karavīka sarammanuññaṃ,Aññoñña bhītirahitā api paccanīkā;
Hitvā gatiṃ viya ṭhitā padasattarūpā,Sabbaṃ bhavassita janānagatiṃ hanantu.
जिनांचा करवीक पक्ष्यासारखा मधुर स्वर ऐकून, परस्परांचे शत्रू असलेले प्राणीही एकमेकांविषयीची भीती सोडून, आपली हिंसक प्रवृत्ती विसरून शांत उभे राहतात; चरणांवरील हे प्राणी सर्व संसारी लोकांच्या दुर्गतीचा नाश करोत.
40.
४०.
Sovaṇṇa kāhaḷa yugo pamamindirāya,Sannīrapuppha mukulopamamussavāya;
Niccaṃ susajja ṭhapitaṃ muni tiṭṭhatante,Jaṅghādvayaṃ janavilocana maṅgalāya.
हे मुनीराज! लक्ष्मीसाठी सुवर्णकाहळाच्या (सोन्याच्या कर्ण्याच्या) जोडीसारखी आणि उत्सवासाठी उमललेल्या कमळाच्या कळीसारखी असलेली आपली दोन्ही जंघा (पिंढऱ्या), लोकांच्या नेत्रांच्या कल्याणासाठी सदैव सुशोभित होऊन शोभून दिसत आहेत.
41.
४१.
Lakhyā vilāsa mukuradvaya sannikāsaṃ,Tāḍaṅka maṇḍana viḍambakamaṃsu saṇḍaṃ;
Jānudvayaṃ laḷita sāgara bubbalābhaṃ,Hotaṃ jagattaya nijatta vibhūsitunte.
लक्ष्मीच्या विलासासाठी असलेल्या दोन आरशांप्रमाणे भासणारे, कर्णाभूषणांच्या तेजाची बरोबरी करणारे आणि समुद्राच्या सुंदर बुडबुड्यांसारखी शोभा असणारे आपले दोन्ही गुडघे तिन्ही लोकांचे वैभव वाढवणारे होवोत.
42.
४२.
Chaddanti dinna varadanta yugopamānā,Taṃ hatthi soṇḍa kama puṇṇa guṇā tavorū;
Līla payodhi siri keḷi suvaṇṇarambhā,Khandhāva dentu paripuṇṇa gune janānāṃ.
षड्दंत हत्तीने दिलेल्या श्रेष्ठ हस्तिदंतांच्या जोडीसारखे, हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे परिपूर्ण गुण असलेले आणि क्रीडारूपी समुद्रात लक्ष्मीच्या विलासासाठी सुवर्णकेळीच्या खांबासारखे भासणारे आपले दोन्ही मांड्यांचे भाग लोकांना परिपूर्ण गुण प्रदान करोत.
43.
४३.
Jaṅghakkha kadvya samappita cittapāda,Cakkadvayī manamanojahayo mune te;
Sonī ratho sirivaho manasā bhiruḷhaṃ,Lokattayaṃ sivapuraṃ lahu pāpayātu.
हे मुनीराज! आपल्या दोन्ही जंघा हे ज्याचे आस आहेत, सुंदर चरण ही ज्याची दोन चाके आहेत आणि मन हा ज्याचा वेगवान घोडा आहे, असा आपला कटीरूपी कल्याणकारी रथ, मनातून त्यावर आरूढ झालेल्या तिन्ही लोकांना कल्याणकारी शिवपुराकडे (निर्वाणाकडे) वेगाने घेऊन जावो.
44.
४४.
Rammora pākaṭa taṭāka taṭā savanta,Romāvalī jala panālika koṭikaṭṭhā;
Nābhī gabhīra sarasī siri keḷitā te,Sassevinaṃ vyasana ghammamalaṃ sametu.
सुंदर मांड्यांच्या किनाऱ्यांनी युक्त असलेल्या सरोवरासारखी, रोमावलीरूपी जलवाहिनीने युक्त असलेली आणि लक्ष्मीच्या क्रीडेसाठी असलेल्या खोल सरोवरासारखी आपली नाभी, आपली सेवा करणाऱ्यांच्या संकटरूपी उन्हाचा दाह पूर्णपणे शांत करो.
45.
४५.
Kanticchaṭā luḷita rūpa payodhi nābhi,Āvaṭṭa vaṭṭita nimujjita sabbaloko;
Sobhagga toya nivahaṃ visaso pivitvā,Lokuttarādi sukha mucchitataṃ payātu.
कांतीच्या किरणांनी आंदोलित झालेल्या रूपरूपी महासागरातील भोवऱ्यासारख्या असलेल्या आपल्या नाभीमध्ये संपूर्ण जग बुडून गेले आहे; तेथील सौंदर्यरूपी पाण्याचा मनसोक्त आस्वाद घेऊन हे जग लोकोत्तर सुखाच्या शिखरावर पोहोचो.
46.
४६.
Gambhīra cittarahadaṃ paripūrayitvā,Taṃ sandamāna karuṇambu pavāha tulyā;
Romālivallihari nābhi subhālavālā,Detaṃ lahuṃ sivaphalaṃ bhajataṃ mune te.
हे मुनीराज! आपल्या गंभीर चित्तरूपी सरोवराला भरून वाहणाऱ्या कारुण्यरूपी पाण्याच्या प्रवाहासारखी आणि नाभीरूपी सुंदर आळ्यातून उगवलेल्या वेलीसारखी असलेली आपली रोमावली, आपली सेवा करणाऱ्यांना कल्याणकारी फळ (निर्वाण) वेगाने प्रदान करो.
47.
४७.
Cārūra sāriphalako kuṭilagga loma,Pantī vibhatti sahito siri keḷi sajjo;
Saggāpavagga sukha jūtaka keḷi hetu,Hotaṃ tiloka sukha jūtaka soṇḍakānaṃ.
सुंदर मांड्या आणि छातीचा भाग जो फाशांच्या पटासारखा आहे, ज्यावर कुरळ्या केसांच्या ओळी व्यवस्थित पसरलेल्या आहेत आणि जो लक्ष्मीच्या क्रीडेसाठी सज्ज आहे, तो तिन्ही लोकांच्या सुखाची इच्छा करणाऱ्यांसाठी स्वर्ग आणि मोक्षरूपी सुखाच्या खेळाचे साधन बनो.
48.
४८.
Gambhīra citta rahado dara gāhamāna,Mettādayā kari vadhū kara sanni kāsā;
Sabbaṅginaṃ sivaphalaṃ tanu deva rukkhe,Sākhā sakhā tava bhujā bhajataṃ dadantu.
आपल्या गंभीर चित्तरूपी सरोवरात विहार करणाऱ्या मैत्री आणि करुणारूपी हत्तिणीच्या सोंडेसारखे भासणारे आणि कल्पवृक्षाच्या फांद्यांसारखे असलेले आपले दोन्ही बाहू, आपली सेवा करणाऱ्यांना सर्व प्रकारे कल्याणकारी फळ देवोत.
49.
४९.
Nihāra bindu sahitaggadalopa sobhi,Byālamba ratta padumadvaya bhaṅgi bhājā;
Pāpārisīsalunateniva ratta rattā,Rattā karā tava bhavumbhuvi maṅgalāya.
दवबिंदूंनी युक्त असलेल्या पानांच्या टोकाप्रमाणे शोभणारे, खाली लोंबणाऱ्या दोन लाल कमळांप्रमाणे सुंदर दिसणारे आणि पापरूपी शत्रूंचे मस्तक कापल्यामुळे जणू लाल झालेले आपले दोन्ही लाल हात या पृथ्वीवर कल्याणासाठी असोत.
50.
५०.
Rupassirī carita caṅkama vibbhamā te,Piṭṭhī yathā kalala muddhani setu bhūtā;
Evaṃ bhavaṇṇava samuttaraṇāya setu,Hotammahākanaka saṃkama sannikāsā.
आपल्या रूपाच्या सौंदर्याने आणि चंक्रमणाच्या विलासाने युक्त असलेली आपली पाठ, ज्याप्रमाणे पूर्वी चिखलावर पूल बनली होती, त्याचप्रमाणे संसाररूपी महासागर पार करण्यासाठी सुवर्णसेतूसारखा पूल बनो.
51.
५१.
Saddhamma desana manohara bherināda,Saṃcāraṇe sivapuraṃ visituṃ janānaṃ;
Gīvā suvaṇṇamaya cāru mutiṅga bheri,Bhāvambhajā bhavatu bhūta vibhūtiyā te.
लोकांना कल्याणकारी शिवपुरात (निर्वाणात) प्रवेश करण्यासाठी सद्धम्म देशनेचा मनोहर भेरीनाद वाजवणारी, सुवर्णमयी सुंदर मृदंग आणि भेरीसारखी असलेली आपली मान, प्राण्यांच्या कल्याणासाठी आणि वैभवासाठी असो.
52.
५२.
Lakhī nivāsa vadanambuja matta ninna,Mākaḍḍhayaṃ jana vilocana cañcarīke;
Sorabbha dhamma makaranda nisandamānaṃ,Piṇetu tena sarasena sabhā jane te.
लक्ष्मीचे निवासस्थान असलेले आपले मुखकमल, लोकांच्या नेत्ररूपी भ्रमरांना आकर्षित करणारे आहे; त्यातून वाहणाऱ्या सुगंधी धम्मरूपी मकरंदाने ते आपल्या रसाळ स्वराने सभेतील लोकांना तृप्त करो.
53.
५३.
Lakhī samāruhita vattarathe rathaṅga,Dvandānu kāri miga rāja kapola līlaṃ;
Tādaṅka maṇḍalayugaṃ viya kaṇṇabhājaṃ,Gaṇḍatthaladvyamalaṃkurutaṃ janatte.
लक्ष्मी आरूढ झालेल्या गोल रथाच्या दोन चाकांचे अनुकरण करणारे, सिंहराजाच्या गालांसारखी शोभा असलेले आणि कानांमधील कुंडलद्वयाप्रमाणे भासणारे आपले दोन्ही गाल लोकांचे कल्याण करोत.
54.
५४.
Lāvaṇṇa maṇṇava pavāḷa latā dvayābhaṃ,Tandeha deva taru pallava kante mantaṃ;
Vattāravinda makaranda parājisobhaṃ,Rattādharadvayamadho kurutaṃ janāghaṃ.
सौंदर्यरूपी महासागरातील दोन प्रवाळवेलींप्रमाणे चमकणारे, आपल्या शरीररूपी कल्पवृक्षाच्या पालवीसारखे सुंदर दिसणारे आणि मुखकमलातील मकरंदाच्या सौंदर्यालाही पराजित करणारे आपले दोन्ही लाल ओठ लोकांच्या पापांचा नाश करोत.
55.
५५.
Uṇṇā sakuntigata matthaka natthu kūpa,Subbhū lakāra sahitoṭṭha pavāḷa nāvā;
Gattuttararaṇṇava gatā tava jantukānaṃ,Hotaṃ bhavaṇṇava samuttaranaya nātha.
हे नाथ! आपल्या कपाळावरील ऊर्णा, नाकाचा बाक, सुंदर भुवया आणि प्रवाळासारखे ओठ ही जणू एक नौका आहे; आपल्या शरीररूपी महासागरात उतरलेल्या प्राण्यांना संसाररूपी महासागर पार करण्यासाठी ती नौका ठरो.
56.
५६.
Isaṃ vikāsa padumodara kesarāli,Līlā vinaddha rucirā tava danta panti;
Vānī vadhū dharita mālati mālya tulyā,Tassaṃ jānassa manarañjana mācareyya.
किंचित उमललेल्या कमळाच्या गर्भातील परागकणांच्या ओळीप्रमाणे सुंदर आणि खेळकरपणे रचलेली आपली दातांची ओळ, जणू वाणीरूपी वधूने धारण केलेल्या जाईच्या फुलांच्या माळेसारखी असून, ती लोकांच्या मनाचे रंजन करो.
57.
५७.
Saddhamma nijjhara suratta silātalābhā,Jivhā vacī naṭa vadhū kala raṅga bhūtā;
Saddhamma seṭṭha taraṇī nihitappiyā te,Saṃsāra sāgara samuttaraṇāya hotu.
सद्धम्मरूपी झऱ्यातील सुंदर लाल शिळेसारखी चमकणारी, वाणीरूपी नर्तकीसाठी सुंदर रंगमंच असलेली आणि सद्धम्मरूपी श्रेष्ठ नौकेसारखी प्रिय असलेली आपली जिव्हा संसाररूपी महासागर पार करण्यासाठी साहाय्यक ठरो.
58.
५८.
Dantaṃsu kañcukīta rattadharo padhāne,Jivhā suratta sayane mukha mandiraṭṭhe;
Āmokkha mutti vadhuyā sayitāya tuyhaṃ,Kubbantu saṃgama malaṃ jana sotu kāmi.
आपल्या मुखरूपी मंदिरात, जिव्हारूपी अत्यंत लाल बिछान्यावर आणि दातांच्या किरणांनी वेढलेल्या लाल ओठांच्या उशीवर निद्रिस्त असलेली मुक्तिरूपी वधू, ऐकण्याची इच्छा असणाऱ्या लोकांचा तिच्याशी मिलाफ घडवून आणो.
59.
५९.
Uṇṇā tathābhinava patta varābhi rāmā,Līlollasanta bhamukadvaya nīla pattā;
Ghānoru cāru kadalī vadanā lavālā,Tuyhaṃ pavattatu ciraṃ jana maṅgalāya.
नव्या पानांप्रमाणे सुंदर दिसणारी आपली ऊर्णा, निळ्या पानांप्रमाणे सुंदर आणि खेळकरपणे चमकणाऱ्या आपल्या दोन्ही भुवया आणि मुखरूपी आळ्यातून उगवलेल्या केळीच्या खांबासारखे सुंदर असलेले आपले नाक, लोकांच्या कल्याणासाठी दीर्घकाळ टिकून राहो.
60.
६०.
Bālatthalī hari silātala piṭṭhikaṭṭha,Bhūvallaridvaya mayūra yugassa tuyhaṃ;
Pañcappabhā rucira piccha yugassirīkaṃ,Nettadvayaṃ manasi puñchatu pāpadhūliṃ.
आपल्या कपाळरूपी सुवर्णशिळेवर असलेल्या भुवयांच्या वेलीवर बसलेल्या दोन मोरांप्रमाणे भासणारे आणि पाच रंगांच्या किरणांनी युक्त असलेल्या सुंदर पिसाऱ्यासारखी शोभा असणारे आपले दोन्ही नेत्र, लोकांच्या मनातील पापरूपी धूळ पुसून टाकोत.
61.
६१.
Indīvarāntagata bhiṅgika panti bhaṅgi,Pañambujassaratate viya gacchapantī;
Nettambujassiri tirokaraṇīva tuyhaṃ,Pamhāvalī sirigateha tiro karontu.
निळ्या कमळांच्या टोकावर असलेल्या भुंग्यांच्या रांगेसारखी, किंवा पाच प्रकारच्या कमळांनी युक्त अशा सरोवराच्या तीरावर जाणाऱ्या भुंग्यांच्या रांगेसारखी दिसणारी, आणि आपल्या नेत्र-कमळांच्या सौंदर्यासाठी पडद्यासारखी असणारी आपली पापण्यांची ओळ (पक्ष्मावली) आपल्या सौंदर्याने (अमंगलाला) दूर करो।
62.
६२.
Vattullasambuja vilocana haṃsa tuṇḍa,Kañjaṃsu piñjara mulāla latā dvyābhaṃ;
Dolādvayaṃva savaṇadvyamatta lakkhyā,Hotaṃ tavajja janatā maticārahetu.
गोलाकार नेत्र-कमळांच्या जवळ असलेल्या हंसाच्या चोचीसारखे, कमळाच्या परागाने पिवळसर झालेल्या दोन कमळ-देठांच्या वेलींसारखे भासणारे, आणि सौंदर्याने युक्त अशा दोन पाळण्यांप्रमाणे (झोपाळ्यांप्रमाणे) असणारे आपले दोन्ही कान आज लोकांच्या मनाला आनंदित करण्याचे कारण बनोत।
63.
६३.
Vammīka matthaka sayānaka bhūridatta,Bhoginda bhogavali vibbhamamā vahanti;
Ghānopariṭṭhitamune tava tuṇṇamuṇṇā,Taggāhino viya janassa dadātu vittaṃ.
हे मुनी! वारुळाच्या माथ्यावर झोपलेल्या भूरिदत्त नावाच्या नागराजाच्या शरीराच्या विळख्यांचे सौंदर्य धारण करणारी, आपल्या नाकाच्या वर (भिवयांच्या मध्यभागी) असलेली आपली 'उर्णा' (लोकरूपी शुभ्र केस), तिचे ध्यान करणाऱ्या लोकांना (आध्यात्मिक) संपत्ती प्रदान करो।
64.
६४.
Rūpindirāya vijaye khila loka rūpaṃ,Ghāṇoru cāru parighopari baddha siddhā;
Nīlābha vāta viluthanta vayaddhajābhā,Tiṭṭhantu sajja duritāri jayāya te bhū.
संपूर्ण जगाच्या सौंदर्यावर विजय मिळवण्यासाठी सौंदर्याच्या देवतेने आपल्या सुंदर आणि विशाल नाकाच्या अडसरासारख्या भागावर उभारलेल्या, आणि वाऱ्याने फडफडणाऱ्या निळ्या रंगाच्या विजय-ध्वजासारख्या दिसणाऱ्या आपल्या भिवया, आज पापांरूपी शत्रूंवर विजय मिळवण्यासाठी सज्ज राहोत।
65.
६५.
Uṇṇassitopala nivesita bunda sandhi,Ghāṇoru piṇḍakamaghā tapa rundhitunte;
Hotammukhambuja sirī sirasussitābhaṃ,Bhū nīla paṭṭika lalāta suvaṇṇa chattaṃ.
आपल्या मुख-कमलाच्या सौंदर्यावर धरलेल्या सुवर्ण-छत्रासारखे असणारे, निळ्या पट्टीसारख्या भिवयांनी युक्त असणारे, आणि उंचावलेल्या रत्नासारखा सांधा असलेल्या आपल्या विशाल नाकाच्या दांड्याने युक्त असणारे आपले कपाळ (ललाट) पापांच्या संतापाचा रोध करो।
66.
६६.
Rupaṅka vedana vilocana bāna diṭṭhī,Dhārā nisāna maṇivaṭṭa sirī siro te;
Siddhā matosadha katañjana puñja lakkhī,Hotaṃ janassa nayanāmaya nāsanāya.
सुंदर डोळ्यांच्या दृष्टीरूपी बाणांना धार लावण्यासाठी गोल मण्यासारख्या सान (शाण) दगडाचे सौंदर्य धारण करणारे, आणि सिद्ध झालेल्या अमृतरूपी औषधाच्या काजळाच्या ढिगाऱ्याची शोभा असणारे आपले मस्तक लोकांच्या डोळ्यांच्या आजारांचा (अज्ञानाचा) नाश करण्यासाठी होवो।
67.
६७.
Sakkhandha bāhuyuga torana majjha gīvā,Dharappitassirighato pari mussavāya;
Nīluppalāva ṭhapitā savibhatti kante,Kesā bhavantu bhuvanattaya maṅgalāya.
खांदे आणि दोन्ही हातांच्या तोरणाच्या मध्यभागी असलेल्या मानेवर, पृथ्वीवर ठेवलेल्या मंगल कलशावर ठेवलेल्या निळ्या कमळांप्रमाणे सुविभक्त आणि सुंदर दिसणारे आपले केस तिन्ही लोकांच्या कल्याणासाठी (मंगलासाठी) होवोत।
68.
६८.
Hemagghiye ṭhapita nīla silā kapāle,Pajjota jāla lalitaṃ muni sārayantī;
Rūpassirī sirasi bhūsita hema mālā,Kārā karotu subhagaṃ tava ketu mālā.
हे मुनी! सुवर्णाच्या वेदीवर ठेवलेल्या नीलमणीच्या पात्रातून निघणाऱ्या प्रकाशकिरणांच्या सुंदर जाळ्यासारखी दिसणारी, आणि आपल्या मस्तकावरील सौंदर्याला सुशोभित करणाऱ्या सोन्याच्या माळेसारखी असणारी आपली 'केतुमाला' (प्रभावलय) सर्वांना सौभाग्यशाली करो।
69.
६९.
Bhyāmappabhāli tava kañcana mora kāle,Surodaye vitata candaka cakkalakkhī;
Meghāvanaddha sikharunnata hema selā,Yantindacāpa vikatīva dadātu sobhaṃ.
सूर्योदयाच्या वेळी पिसारा पसरलेल्या सुवर्ण-मयूराच्या चंद्राकृती डोळ्यांच्या सौंदर्यासारखी दिसणारी, आणि ढगांनी वेढलेल्या सुवर्ण पर्वताच्या उंच शिखरावर उमललेल्या इंद्रधनुष्याप्रमाणे शोभा देणारी आपली एक व्याम (हात) पसरलेली 'व्यामप्रभा' (तेजवलय) अत्यंत शोभा प्रदान करो।
70.
७०.
Paṭṭhāya te paṇidhito suci dāna sīla,Nekkhamma pañña viriyakkhama saccadhiṭṭhā;
Mettā upekkhiti ime dasa pūratova,Pūrentu pārami guṇā janatānamatte.
आपल्या मूळ संकल्पापासून (प्रणिधानापासून) आरंभ करून आपण पूर्ण केलेल्या दान, शील, नैष्क्रम्य, प्रज्ञा, वीर्य, क्षमा (क्षांती), सत्य, अधिष्ठान, मैत्री आणि उपेक्षा या दहा पावन पारमिता लोकांच्या मनात पारमितांचे गुण पूर्ण करोत।
71.
७१.
Pattuttaruttaradasā paṇidhāna bījā,Cetoradharāya karuṇā jala sekha vuddhā;
Sabbaññu ñāṇa phaladā sati vāṭa guttā,Taṃ samphalandisatu pāramitā latā te.
संकल्पाचे (प्रणिधानाचे) बीज असणारी, मनाच्या भूमीत करुणेच्या जलाने सिंचन करून वाढलेली, स्मृतीच्या (सतीच्या) कुंपणाने सुरक्षित असलेली आणि सर्वज्ञतेचे (सब्बञ्ञु-ञाण) फळ देणारी आपली ही पारमितारूपी वेल लोकांना उत्तरोत्तर फळ प्रदान करो।
72.
७२.
Ābodhi puṇṇami padiṭṭha dinādito te,Sambhāra kāla sita pakkha kamābhi vuddho;
Sampuṇṇa pārami guṇāmataraṃsi taṃva,Sabbaṅgi kunda kumudāni pabodhayeyya.
संकल्पाच्या दिवसापासून बोधीच्या पौर्णिमेपर्यंत, पुण्यसंचयाच्या काळात शुक्लपक्षाप्रमाणे हळूहळू वाढलेला आणि पूर्ण झालेल्या पारमितांच्या गुणांनी युक्त असलेला आपला हा अमृतरूपी किरणांचा चंद्र (पारमिता-चंद्र) सर्व लोकांच्या मनातील कुंद आणि कुमुद फुलांना प्रफुल्लित करो।
73.
७३.
Āpacchimabbhava sivapphala lābha dānā,Dānappabandhamapidāna phalappabhandaṃ;
Saṃvaḍḍhayi tvaṃ abhipatthanato yathevaṃ,Jantuttaruttara phalaṃ khalu sambhunantu.
आपल्या पहिल्या संकल्पापासून ते निर्वाणरूपी फळ देणाऱ्या अंतिम जन्मापर्यंत, आपण ज्याप्रमाणे दानाची आणि त्याच्या फळांची परंपरा वाढवली, त्याचप्रमाणे सर्व प्राणीही उत्तरोत्तर उच्च फळ प्राप्त करोत।
74.
७४.
Ārambhatoppabhuti yāva tavaggamaggā,Vikkhālita ghakalusaṃ suci sīla toyaṃ;
Mettā dayā madhura sītalatāyupetaṃ,Sodhetu tvaṃva bhava nissita jantu metaṃ.
साधनेच्या आरंभापासून थेट अर्हतमार्गापर्यंत (सर्वोच्च मार्गापर्यंत) पापांचा मळ धुवून टाकणारे, आणि मैत्री व करुणेच्या मधुर शीतलतेने युक्त असणारे आपले पावन शीलरूपी जल, संसारात अडकलेल्या या प्राण्यांना आपल्याप्रमाणेच शुद्ध करो।
75.
७५.
Āpaccimattamabhinikkhamanābhiyogā,Paṭṭhāya tampabhavato paripuṇṇa gehā;
Tvaṃ sabba jāti gahato api nikkhamittho,Evaṃ janā bhava dukhā khalu nikkhamantu.
वैभवाने संपन्न अशा घरातून केलेल्या आपल्या अंतिम महाभिनिष्क्रमणाच्या प्रयत्नापासून आरंभ करून, आपण प्रत्येक जन्मात संसाराचा त्याग केला; त्याचप्रमाणे सर्व लोकही संसाराच्या दुःखातून मुक्त होवोत।
76.
७६.
Ekaggato pala tale nisitā cirandhi,Dhārā sucittu sutale sati daṇḍa baddhe;
Nibbijjhi lakkhaṇa dhanuṭṭhiti santi lakkhaṃ,Khittā tayonamanu vijjhatu jantu khittā.
एकाग्रतेच्या पाषाणावर दीर्घकाळ घासून तीक्ष्ण केलेली, आणि शुद्ध मनाच्या भूमीवर स्मृतीच्या (सतीच्या) धनुष्याला जोडलेली प्रज्ञारूपी बाणाची धार मारून, आपल्या पावलावर पाऊल ठेवून बाण मारणारे प्राणी शांततेचे ध्येय (निर्वाण) भेदून टाकोत।
77.
७७.
Tvaṃ pāramī jala nidhiṃ caturiha bāhu,Sattīhi suttari ciraṃ janakova sindhuṃ;
Sampanna vikkama phalosi yathā casova,Evaṃ janā viriyatapphalame dhayantu.
ज्याप्रमाणे राजा जनकाने महासागराला पार केले, त्याचप्रमाणे आपण आपल्या पराक्रमाने पारमितांच्या महासागराला दीर्घकाळपर्यंत प्रयत्नांनी पार केले आणि यशस्वी झालात; त्याचप्रमाणे सर्व लोकही आपल्या वीर्याचे (प्रयत्नाचे) फळ प्राप्त करोत।
78.
७८.
Satta paradha dahanesu ciraṃ sudhantaṃ,Khantī suvaṇṇa kata rūpa samantimattā;
Sabbā parādhamasahi tvaṃasayhamevaṃ,Sabbe janāpi khamanena bhajantu santiṃ.
प्राण्यांच्या अपराधांच्या अग्नीमध्ये दीर्घकाळ तापवून शुद्ध केलेल्या सोन्याच्या मूर्तीप्रमाणे असणाऱ्या आपण, आपल्या अमर्याद क्षमाशीलतेने असह्य अपराधांचेही सहन केले; त्याचप्रमाणे सर्व लोकही क्षमेच्या द्वारे शांतता प्राप्त करोत।
79.
७९.
Lakkhādhikaṃ catura saṃkhiya kappa kālaṃ,Saccena suṭṭhu paribhāvita vācino te;
Vācāya sacca phusitāya samenti jantu,Evaṃ visuddha vacanā janatā bhavantu.
चार असंख्येय आणि एक लाख कल्प इतक्या प्रदीर्घ काळात सत्याने सुसंस्कृत झालेल्या आपल्या वाणीने, सत्याचा स्पर्श झालेल्या शब्दांनी आपण प्राण्यांना शांत करता; त्याचप्रमाणे सर्व लोकही शुद्ध वाणीने युक्त होवोत।
80.
८०.
Ādinna dhamma mahiyatthira suppatiṭṭhā,Dhiṭṭhāna pārami mahā vajiraddi tuyhaṃ;
Sattena kena pi yathāhi abhejja nejjo,Evaṃ janāpi kusalesu adhiṭṭha hantu.
स्वीकारलेल्या धम्माच्या भूमीवर दृढपणे प्रस्थापित झालेली आपली अधिष्ठान पारमिता, एखाद्या महान वज्र-पर्वताप्रमाणे कोणत्याही प्राण्याकडून अभेद्य आणि अकंप राहिली; त्याचप्रमाणे सर्व लोकही कुशल कर्मांमध्ये दृढ संकल्प करणारे बनोत।
81.
८१.
Tvaṃ sabba satta cirabhāvita metta citta,Toyehi saṃsamita kodha mahā hutāso;
Lokuttaraṃ taditaraṃ hitamāvahittho,Evaṃ janesu janatā hitamāvahantū.
सर्व प्राण्यांविषयी दीर्घकाळ भावना केलेल्या आपल्या मैत्रीपूर्ण मनाच्या जलाने क्रोधाचा महान वणवा शांत करून, आपण लोकांचे लौकिक आणि लोकोत्तर कल्याण साधले; त्याचप्रमाणे सर्व लोकही परस्परांचे कल्याण साधणारे होवोत।
82.
८२.
Mittopakāra paṭipakkha janāpakāre,Tvaṃ nibbikāra manaso cirabhāvanāya;
Pattosilābha pabhutaṭṭusu nibbikāraṃ,Evaṃ janānunaya kopa nudā bhavantu.
मित्रांचे उपकार आणि शत्रूंचे अपकार या दोन्ही बाबतीत दीर्घकाळ केलेल्या भावनेमुळे आपले मन निर्विकार राहिले, आणि आपण लाभ-अलाभ इत्यादी आठ लोकधम्मांमध्ये निर्विकारत्व प्राप्त केले; त्याचप्रमाणे सर्व लोकही राग (आसक्ती) आणि द्वेष (क्रोध) दूर करणारे होवोत।
83.
८३.
Sampanna hetu vibhavo tusite vimānaṃ,Yuttaṃ guṇehi navabhippadavī vimānaṃ;
Tvaṃ vādhiparamidhirohiniyā tiloko,Ārohatu bhaya sukhaṃ padavī vimānaṃ.
कल्याणकारी कारणांनी समृद्ध असणारे आपण, तुषित स्वर्गातील विमानाचा त्याग करून, पारमितांच्या शिडीवरून चढून बुद्धांच्या नऊ गुणांनी युक्त अशा सर्वोच्च पदावर पोहोचलात; त्याचप्रमाणे तिन्ही लोकही भयमुक्त आणि सुखी अशा निर्वाणरूपी पदावर आरूढ होवोत।
84.
८४.
Tvaṃverahaṃsi samabujjhi yathāca sammā,Sampanna vijja caraṇo sugatosi hontu;
Lokaṃ vido purisadammasusārathī si,Satthāsi bujjhi bhagavā si tatheva jantu.
ज्याप्रमाणे आपण अर्हत (पूजनीय), सम्यक्संबुद्ध, विद्या आणि चरणाने संपन्न, सुगत, लोकविदू, दम्य पुरुषांचे उत्तम सारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहात; त्याचप्रमाणे सर्व प्राणीही बोधी (ज्ञान) प्राप्त करोत।
85.
८५.
Saccitta bhū nidahitaṃ janatāya tuyhaṃ,Kalyāṇavaṇṇaratanaṇṇavajātibhinnaṃ;
Dukkhaggi cora jalupaddutajāti gehe,Tassā sukhaṃ bhavatu jīvitumāpadāya.
लोकांच्या स्वतःच्या मनाच्या भूमीत ठेवलेला, आणि कल्याणकारी गुणांच्या रत्नांच्या महासागरातून उत्पन्न झालेला आपला हा धम्मरूपी खजिना, दुःखाचा अग्नी, चोर आणि पूर यांनी ग्रस्त असलेल्या संसारातील लोकांना संकटांशिवाय जगण्यासाठी सुख प्रदान करो।
86.
८६.
Vācā vicitta vara tantu gataṅgi kaṇṭhe,Svā mutta sagguṇa mahā ratanā valī te;
Vevaṇṇi yattani bhavaṃ sakalampahāya,Hotañjanassa siri saṅgama maṅgalāya.
आपल्या कंठात असलेल्या सुंदर शब्दांच्या श्रेष्ठ धाग्यात ओवलेली, आणि सद्गुणांच्या महान रत्नांनी युक्त असणारी आपली ही वाणीरूपी रत्नमाला, लोकांचे संसारातील सर्व दुःख दूर करून त्यांना आध्यात्मिक समृद्धी आणि कल्याणाशी जोडणारी होवो।
87.
८७.
Taṃ sagguṇatthava dahaṭṭha sutippanāli,Nissandamāna guṇanīra nipāna tinte;
Khettetta saññini janā kata loma haṃsa,Bījaṅkurī kusala sassa phalaṃ labhantu.
आपल्या सद्गुणांच्या स्तुतीरूपी सरोवरातून वाहणाऱ्या कालव्याद्वारे येणाऱ्या गुणांच्या पाण्याने सिंचन केलेल्या या चित्तरूपी शेतात, रोमांचित झालेले लोक कुशल कर्मांच्या बीजांचे अंकुर वाढवून पुण्यरुपी पिकाचे फळ प्राप्त करोत।
88.
८८.
Āpāyikappabhuti dukkha nidāgha kāla,Santāpitā nikhila loka mano kadambā;
Taṃ vaṅṇa megha phusanā hasanaṅkurehi,Iddhā bhavantu mati vallari vellītā te.
अपायादी (नरकादी) दुःखांच्या उन्हाळ्याने होरपळलेल्या संपूर्ण जगाच्या मनरूपी कदंब वृक्षांना, आपल्या स्तुतीरूपी मेघाच्या स्पर्शाने आणि हास्याच्या अंकुरांनी समृद्धी मिळो, आणि त्यांची बुद्धीरूपी वेल बहरून जावो।
89.
८९.
Hetuddasā phaladasā samavaṭṭhitaṃ taṃ,Sabbattha satta hitamāvahaṇena siddhaṃ;
Cintāpathātiganubhāva vibhāvanante,Bhūtānamatthu caritabbhutamattha sidhyā.
साधनावस्था (हेतू) आणि फळावस्था (बुद्धत्व) या दोन्हीमध्ये प्रस्थापित झालेले, सर्वत्र प्राण्यांचे कल्याण करण्याने सिद्ध झालेले, आणि अचिंत्य प्रभाव असणारे आपले हे अद्भुत चरित्र प्राण्यांच्या कल्याणाच्या सिद्धीसाठी होवो।
90.
९०.
Aṅgārakāsumabhilaṅghiya dāna kāle,Bhattattano pada paṭicchaka paṅkajā ca;
Yātakkhaṇe tava pade dhaṭamuṭṭhahitvā,Paṅkeruhāṃ siva madhuṃ sarataṃ dadantu.
दान देण्याच्या वेळी (खदिरंगार जातकाप्रमाणे) धगधगत्या कोळशांच्या कुंडाचे उल्लंघन करताना, आपण पाऊल ठेवताच आपल्या चरणांचे स्वागत करण्यासाठी प्रकट झालेल्या कमळांनी, लोकांना आपले कल्याणकारी आणि मधुर मकरंद (अमृत) प्रदान करावे।
91.
९१.
Saccena maccha pati vassita vassadhārā,Satte dayāya tava vassita vassadhārā;
Gimhe janassa samayiṃsu yathā tathātā,Dhamambuvuṭṭhiva samentu kilesa dāhe.
मच्छराजाच्या सत्यक्रियेने पावसाची धार बरसली, प्राण्यांवरील दयेमुळे तुमच्या पावसाची धार बरसली; ज्याप्रमाणे उन्हाळ्यात लोकांचे ताप शांत झाले, त्याचप्रमाणे धम्मरूपी पाण्याच्या वर्षावाने क्लेशांचे दाह शांत होवोत.
92.
९२.
Chaddanta nāga patinā khamatā parādhaṃ,Chetvā kare ṭhapita dantavarāva luddaṃ;
Loke hitāya ṭhapitā tava danta dhātu,Seṭṭhā janaṃ siva puraṃ lahu pāpayantu.
षड्दंत (छद्दंत) नागराजाने (हत्तींच्या राजाने) अपराध क्षमा करून, आपले कापलेले श्रेष्ठ सुळे शिकाऱ्याच्या हातात दिले; जगाच्या हितासाठी स्थापित केलेली तुमची ती श्रेष्ठ दंतधातू लोकांना लवकरच कल्याणकारी शिवपुराला (निर्वाणपुराला) पोहचवो.
93.
९३.
Taṃ temiyākhya yatinossama mālakamhi,Okiṇṇa mutta kanakā vuja vippakiṇṇā;
Kāruñña vārida cuto daka bindu bandhū,Dhātu samentu tava jantusu dukkhadāhe.
त्या तेमिय नावाच्या तपस्वी बोधिसत्त्वाच्या आश्रमाच्या अंगणात विखुरलेले मोती आणि सुवर्णासारखे, आणि करुणारूपी मेघांतून पडणाऱ्या पाण्याच्या थेंबांसारखे असलेले तुमचे धातू प्राण्यांमधील दुःखाचा दाह शांत करोत.
94.
९४.
Raṭṭhassa attha caraṇāya asammukhassa,Rāmena dinna tiṇa saṃkhata pādukāva;
Bhuttā tayā ciramasammukha nāgatassa,Lokassa atthamanu tiṭṭhatu patta dhātu.
ज्याप्रमाणे अनुपस्थित राजाच्या ऐवजी राष्ट्राच्या कल्याणासाठी रामाने दिलेल्या तृणमयी (गवताच्या) पादुका होत्या; त्याचप्रमाणे तुमच्या अनुपस्थितीत भविष्यात दीर्घकाळ लोकांच्या कल्याणासाठी तुमची पात्रधातू (भिक्षापात्र धातू) प्रस्थापित राहो.
95.
९५.
Vutto janānamupadissa varāha raññā,Satthiṃ sahassa saradaṃ viya ñāya dhammo;
Ādeyya heyyamupadissa tayā pavutto,Dhammo pavattatu ciraṃ janatā hitāya.
ज्याप्रमाणे वराह राजाने लोकांना उपदेश करून साठ हजार वर्षांपर्यंत न्याय्य धम्माचे पालन करण्यास सांगितले; त्याचप्रमाणे काय स्वीकारावे आणि काय सोडावे याचा उपदेश करत तुमच्याद्वारे प्रवचन केलेला धम्म लोकांच्या हितासाठी दीर्घकाळ प्रस्थापित राहो.
96.
९६.
Mārāri maddana hitādhigamaṃ karotā,Bhatto tayā vara mahā jaya bodhi rājā;
Saggā pavavagga hitahetu janassa hantvā,Sabbantarāyamiha tiṭṭhatu suṭṭhu sajjo.
माररूपी शत्रूचे मर्दन करून कल्याणाची प्राptी करणाऱ्या तुमच्याद्वारे आदरिला गेलेला तो श्रेष्ठ महाविजय बोधिवृक्ष, लोकांच्या स्वर्ग आणि निर्वाणरूपी हितासाठी सर्व अंतराय (अडथळे) नष्ट करून येथे सदैव सुप्रतिष्ठित राहो.
97.
९७.
Sāmoda vaṇṇa bhajanī guṇa mañjarīyaṃ,Cariyā latā vikasitā tava sapphalaṅgaṃ;
Okiṇṇa citta madhupe rasa pīṇayanti,Sambhāvitā bhuvi pavattatu matthakehi.
सुगंधी आणि सुंदर गुणांच्या मंजिरीने युक्त, तुमची ही चरिया-लता (आचरणरूपी वेल) सुफळ अंगांनी विकसित झाली आहे; ती चित्तरूपी भुंग्यांना आपल्या रसाने तृप्त करते. अशी ही पूजनीय वेल या पृथ्वीवर सर्वांच्या मस्तकावर (आदराने) प्रस्थापित राहो.
98.
९८.
Sambuddha selavalayantara jānanavhā,Nottattato tipathagā yati sāgaraṭṭhā;
Dhammā pagā suti vase tarite puṇanti,Sambhāra sassamiha vattatu pacayanti.
सम्यक्संबुद्धरूपी पर्वताच्या कड्यांमधून उगम पावलेली, अनवतप्त सरोवरापासून तीन मार्गांनी वाहणारी आणि यतीरूपी (भिक्खूरूपी) सागरात विलीन होणारी ही धम्मरूपी नदी श्रवणाच्या मार्गाने पोहणाऱ्यांना पवित्र करते; ती पुण्यसंभाररूपी पिकाला पिकवत येथे प्रवाहित राहो.
99.
९९.
Paññāṇa kūpa sita paggaha vāyu gāhī,Saddhā lakāra sahitā sati pota vāhā;
Sampāpayātu bhava sāgara pāra tīra,Sappattanaṃ varadhane pati patti nāvā.
प्रज्ञारूपी डोलकाठी आणि प्रयत्नरूपी वाऱ्याला ग्रहण करणारी, श्रद्धारूपी शिडाने युक्त आणि स्मृतीरूपी सुकाणूने चालवली जाणारी ही प्रतिपत्तीरूपी (साधनेची) नौका, संसार सागराच्या पलीकडच्या तीरावर असलेल्या श्रेष्ठ धनाने युक्त अशा निर्वाणरूपी बंदरावर सुरक्षित पोहचवो.
100.
१००.
Bojjhaṅga satta ratanākara dhamma khandha,Gambhīra nīra caya sāsana sāgaro saṃ;
So sīlyananta tanu veṭitha ñāṇa mantha,Selena manthitavataṃ disatā mataṃ ve.
सात बोज्झंग (बोध्यंग) रूपी रत्नांची खाण असलेला आणि धम्मस्कंधरूपी अथांग जलसमूहाने युक्त असलेला हा बुद्धशासनरूपी सागर; अनंत शीलरूपी शरीराने वेढलेल्या आणि ज्ञानरूपी मंथन-पर्वताने मंथन करणाऱ्यांना निश्चितच अमृतरूपी फळ दाखवतो.
101.
१०१.
Vuttena tena vidhinā vidhinā tato taṃ,Laddhā nubhūtamamataṃ khila dosa nāsaṃ;
Accanta roga jaratā maraṇā bhi bhūtaṃ,Bhūtaṃ karotu amaraṃ ajaraṃ arogaṃ.
सांगितलेल्या त्या विधीनुसार (मार्गाने) प्रयत्न करून, सर्व दोषांचा नाश करणाऱ्या आणि अनुभवलेल्या त्या अमृतापदाला (निर्वाणाला) प्राप्त करून; अत्यंत रोग, जरामरण यांनी ग्रस्त असलेल्या या प्राण्याला ते अमृतापद अजरामर आणि रोगमुक्त करो.
102.
१०२.
Saddhamma rāja raviniggata dhammaraṃsi,Phullo dhutaṅgadala saṃvara kesarāli;
Saṅghāravinda nikaro samadhuṃ samādhi,Sakkiṇṇiko disatu sāsana vāpi jato.
सद्धम्मरूपी सूर्य (बुद्ध) यांच्यापासून निघालेल्या धम्मकिरणांनी फुललेल्या, धुतंगरुपी पाकळ्या आणि संवररूपी केसरयुक्त असलेला; समाधीरूपी मधाने भरलेला हा संघरूपी कमळांचा समूह शासनरूपी तलावात उत्पन्न होऊन शोभायमान दिसत आहे.
103.
१०३.
Ānanda rañña ratanādi mahā yatinda,Niccappabuddha padumappiya sevinaṅgī;
Buddhappiyena ghana buddha guṇappiyena,Therālinā racita pajjamadhuṃ pibantu.
सदैव प्रफुल्लित कमळांचे सेवन करणाऱ्या भुंग्याप्रमाणे, बुद्धप्रिय आणि बुद्धांच्या गुणांवर अत्यंत प्रेम करणाऱ्या बुद्धप्रिय थेररूपी भुंग्याने रचलेल्या या पद्यरूपी मधाचे (लोकांनी) प्राशन करावे.
104.
१०४.
Itthaṃ rūpa guṇānukittanavasā taṃ taṃ hitā siṃ sato,Vatthānussati vattita iha yathā sattesu mettā ca me;
Evaṃ tābhi bhavanta ruttara tarā vattantu tā bodhi me,Saṃyogoca dhanehi santihi bhave kalyāna mittehi ca.
अशा प्रकारे (बुद्धांच्या) रूप आणि गुणांचे कीर्तन केल्याने आणि प्राण्यांच्या हिताची आकांक्षा धरल्याने, येथे माझ्याद्वारे केलेली ही त्रिरत्न-अनुस्मृती आणि प्राण्यांवरील माझी मैत्री; या सर्वांच्या प्रभावाने मला उत्तरोत्तर बोधीची (ज्ञानाची) प्राप्ती होवो, आणि या संसारात शांतता, सद्गुणरूपी धन आणि कल्याणमित्रांचा सहवास लाभो.