| 中文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 巴拉基咖(波羅夷) 1102 巴吉帝亞(波逸提) 1103 大品(律藏) 1104 小品 1105 附隨 | 1201 巴拉基咖(波羅夷)義註-1 1202 巴拉基咖(波羅夷)義註-2 1203 巴吉帝亞(波逸提)義註 1204 大品義註(律藏) 1205 小品義註 1206 附隨義註 | 1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3 | 1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑(詞幹篇) 8431 文法寶鑑(詞根篇) 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋 |
| 2101 戒蘊品 2102 大品(長部) 2103 波梨品 | 2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註(長部) 2203 波梨品義註 | 2301 戒蘊品疏 2302 大品複註(長部) 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2 | |
| 3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經 | 3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註 | 3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註 | |
| 4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品(相應部) | 4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注(相應部) | 4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註(相應部) | |
| 5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經 | 5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註 | 5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註 | |
| 6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋 | 6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注 | 6301 導論複註 6302 導論明解 | |
| 7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5 | 7201 法集論義註 7202 分別論義註(迷惑冰消) 7203 五部論義註 | 7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母 | |
| မြန်မာ | |||
| ပဠိ | အဋ္ဌကထာ | ဋီကာ | အည |
| 1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ | 1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ | 1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃ | 1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ |
| 2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ | 2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ | 2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂ | |
| 3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ | 3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ | 3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ | |
| 4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ) | 4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ) | 4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ) | |
| 5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ | 5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ | 5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ | |
| 6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ | 6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ | |
| 7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅ | 7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ | |
| English | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Français | |||
| Canon Pali | Commentaires | Subcommentaires | Autres |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Deutsch | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| हिंदी | |||
| पाली कैनन | कमेंट्री | उप-टिप्पणियाँ | अन्य |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Indonesia | |||
| Kanon Pali | Komentar | Sub-komentar | Lainnya |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 日文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 한국인 | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| සිංහල | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa. ඒ භාග්යවත් අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා! Vessantarāgīti වෙස්සන්තර ගීතය [Ka] [ක] Bāttiṃsalakkhaṇūpeta[Pg.1],Dātabbaṃ dadataṃ vara; Vessantaratta māpādi,Sañcaraṃ bhavasāgare. දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයෙන් යුක්ත වූ, දිය යුතු දෑ දීමෙහි උතුම් වූ, සංසාර සාගරයෙහි සැරිසරන්නා වූ උන්වහන්සේ වෙස්සන්තර භාවයට පැමිණි සේක. [Kha] [ඛ] Dvandaṃdvandaṃ [Pg.2] sañcarantī,Janānande yasodhīre; Maddittaṃ samupāgañchi,Tvaṃpitena bhavaṇṇave. ජනයා පිනවන්නා වූ, කීර්තිමත් වූ, ධීර වූ තැනැත්තියනි, ඔබ ද ඒ සංසාර සාගරයෙහි එකට සැරිසරමින් මද්ද්රී දේවියගේ භාවයට පැමිණියා ය. [Ga] [ග] Tumhaṃdāni pavakkhāmi,Upattiṃ nandiniṃ tahiṃ; Dajjahvovo mamokāsaṃ,Kavayo pyābhinandatha. මම දැන් ඔබට එහි වූ ඒ ප්රීතිමත් උප්පත්තිය ප්රකාශ කරමි. මට ඉඩ ලබා දේවා, ප්රඥාවන්තයෝ ද (කවීහු ද) මෙය සතුටින් පිළිගනිත්වා. 1. 1. Ekanavutehito kappe,Vipassīnāma nāyako; Vineyye [Pg.3] tārayaṃkhemaṃ,Loke uppajjicakkhumā. මෙයින් කල්ප අනූඑකකට පෙර, ලෝකයෙහි ඇස් ඇති (ඥානචක්ෂුසින් යුත්), විනෙය ජනයා ක්ෂේම භූමියට පමුණුවමින් විපස්සී නම් වූ ලෝකනායකයන් වහන්සේ උපන් සේක. 2. 2. Khemārāmamhi sambuddho,Migadāye manorame; Nissāya bandhumatiṃso,Vihāsi nagaraṃtadā. එකල ඒ සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ බන්ධුමතී නගරය ඇසුරු කොටගෙන, මනෝරම්ය වූ ඛේමාරාම නම් මෘගදායෙහි වැඩවිසූ සේක. 3. 3. Rajjaṃdhammena kāresi,Nagaretamhi bandhumā; Rājātassa duvedhītā,Āsuṃ sabbaṅgasobhaṇā. ඒ බන්ධුමතී නගරයෙහි බන්ධුමා රජතුමා ධර්මානුකූලව රාජ්යය කරවීය. ඒ රජුට සර්වාංගයෙන්ම අතිශය සුන්දර වූ දියණියන් දෙදෙනෙක් වූහ. 4. 4. Ekohi [Pg.4] ekadārājā,Bandhumassa supesayi; Sahassagghanikaṃ soṇṇa-Mālañcā naggha candanaṃ. එක්තරා කලෙක එක් රජෙක්, බන්ධුම රජු වෙත දහසක් වටිනා ස්වර්ණමාලාවක් ද අනර්ඝ වූ රත් සඳුන් ද එවීය. 5. 5. Adāsi bandhumārājā,Pitājeṭṭhāya candanaṃ; Soṇṇamālaṃ kaniṭṭhāya,Tahiṃ viyāya dhītuyā. පිය මහ රජ වූ බන්ධුම රජතුමා එහිදී වැඩිමහල් දියණියට රත් සඳුන් ද බාල දියණියට ස්වර්ණමාලාව ද ලබා දුන්නේය. 6. 6. Ubhotāpīti [Pg.5] cintesuṃ,Natthatthovata tehino; Bhagyavantassa pūjema,Saṃpasādena cetasā. ඒ දියණියන් දෙදෙනාම, "මේ ශරීරයන්හි කිසිදු හරයක් නැත; එබැවින් අපි පහන් වූ සිතින් භාග්යවතුන් වහන්සේට පූජා කරමු" යි සිතූහ. 7. 7. Tatosācandanaṃ cuṇṇaṃ-Kārāpetvāna jeṭṭhakā; Gantvāna vihāraṃ soṇṇa,Vaṇṇaṃpūjesi nāyakaṃ. ඉක්බිති ඒ වැඩිමහල් දියණිය රත් සඳුන් සුණු කරවා, විහාරයට ගොස් ස්වර්ණ වර්ණ වූ ලෝකනායකයන් වහන්සේට පූජා කළාය. 8. 8. Vikiritvā tu sāgandha,Kuṭiyaṃ sesacandanaṃ; Evañhi patthanaṃ kāsi,Buddhamātā bhavāmahaṃ. ඉතිරි සඳුන් සුණු ගඳකිලියෙහි විසුරුවා හැර, "මම මතු භවයක බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකගේ මෑණියන් වෙම්වා!" යි මෙසේ ප්රාර්ථනා කළාය. 9. 9. Kāretvā [Pg.6] soṇṇamālaṃtu,Uracchada pasādanaṃ; Pūjesi hemavaṇṇaṃsā,Bhagavantaṃ kaniṭṭhakā. බාල දියණිය ද ඒ ස්වර්ණමාලාව ළය වැස්මක් කරවා, රන්වන් පැහැති භාග්යවතුන් වහන්සේට පූජා කළාය. 10. 10. Evampi patthanaṃkāsi,Idaṃmama pasādanaṃ; Sarīre niccalā ṭhātu,Carantiyā bhavābhavaṃ. ඈ ද, "භවයෙන් භවයට සැරිසරන මාගේ ශරීරයෙහි මේ ආභරණය (නොහොත් මෙවැනි රන්වන් පැහැය) නොසැලී පවතීවා!" යි මෙසේ ප්රාර්ථනා කළාය. 11. 11. Ubhopi [Pg.7] rājakaññātā,Ṭhatvāna yāvatā yukaṃ; Upapajjiṃsu sovaggaṃ,Cutāsukha pamodanaṃ. ඒ රාජකුමාරිකාවන් දෙදෙනාම ආයුෂ පැවති තෙක් ජීවත් ව, එයින් චුත වී සැපයෙන් හා ප්රමෝදයෙන් පිරි දෙව්ලොව උපන්නාහ. 12. 12. Manussadeva lokesu,Saṃsariṃsu sukhaṃduve; Ekanavuti kappāni,Muccitvā pāyadukkhato. ඒ දෙදෙනා සතර අපායේ දුකින් මිදී, කල්ප අනූඑකක් මුළුල්ලෙහි මිනිස් ලොව සහ දෙව්ලොව සැපසේ සැරිසැරූහ. 13. 13. Kassapassa kāletāsu,Kaniṭṭhā kikirājino; Dhītā uracchadānāma,Hutvāna parinibbutā. කස්සප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සමයෙහි ඔවුන් අතුරින් බාල දියණිය, කිකී රජුගේ 'උරච්ඡදා' නම් දියණිය වී උපදවා, පසුව පිරිනිවන් පෑවාය. 14. 14. Jeṭṭhakā [Pg.8] pana dhītāsi,Kikissa rājino tahiṃ; Dhammānāma damitā sā,Komāra brahmacārinī. වැඩිමහල් දියණිය වනාහි එහිදී කිකී රජුගේ 'ධම්මා' නම් දියණිය වී, සංවර වූවා, තරුණ වියේ පටන් බ්රහ්මචාරීව වාසය කළාය. 15. 15. Tatoca vitvāna sā deva,Manussesu punappunaṃ; Saṃsarantī mahesīsi,Pūrindadassa ekadā. එයින් චුත වූ ඕ තොමෝ නැවත නැවතත් දෙවි මිනිසුන් අතර සැරිසරමින්, එක් කලෙක ශක්ර දේවේන්ද්රයාගේ අග්ර මහේෂිකාව වූවාය. 16. 16. Rattacandana [Pg.9] lepena,Limpita dehinī hisā; Katapuñña visesena,Nāmena phussatīhvitā. කරන ලද පින් විශේෂය හේතුවෙන්, රත් සඳුන් සුණු තැවරූ ශරීරයක් ඇති ඇය 'ඵුසතී' යන නමින් ප්රසිද්ධ වූවාය. 17. 17. Devindo aññadādisvā,Parikkhīṇāyukaṃ viyaṃ; Deviṃ taṃ parivārena,Mahatā nesinandanaṃ. දිනක් ශක්ර දේවේන්ද්රයා ඇගේ ආයුෂ ගෙවී ඇති බව දැක, මහත් වූ පිරිවරින් යුතුව ඒ දේවිය නන්දන උයනට කැඳවාගෙන ගියේය. 18. 18. Sirīsayana piṭṭhamhi,Taṃsayāviya māghavā; Ṭhito [Pg.10] sayanapassamhi,Phussatiṃ etadabravī. ශක්රයා ඇය සිරිසහන් ගැබ මත සතප්වා, යහන අසල සිටගෙන ඵුසතී දේවියට මෙසේ පැවසීය. 19. 19. Varetedasadassāmi,Phussatevaravaṇṇike; Tvaṃñhiicchasiyeladdhuṃ,Labhāpessāmitevare. "උතුම් වර්ණයක් ඇති ඵුසතිය, මම ඔබට වර දහයක් දෙන්නෙමි. ඔබට ලබා ගැනීමට කැමති යම් වරයන් වේ නම්, මම ඒ වරයන් ඔබට ලබා දෙන්නෙමි." 20. 20. Sutvātaṃ phussatīdevī,Lomahaṃ sanarūpinī; Khīṇāyutamajānantī,Attano etadabravī. රොද බැඳි රූ සපුවෙන් යුත් ඵුසතී දේවිය, එය අසා තම ආයුෂ ගෙවී ඇති බව නොදැන, තමා පිළිබඳව මෙසේ පැවසුවාය. 21. 21. Pāpaṃnu [Pg.11] tvayi deviṃnda,Kataṃme appiyāthate; Rammāme cavanaṃ icchaṃ,Maññebhaṇaṃti īdisaṃ. "දේවේන්ද්රයෙනි, මා විසින් ඔබට යම් වරදක් කර තිබේද? නැතහොත් මම ඔබට අප්රිය වී සිටිම්ද? රමණීය වූ මේ දෙව්ලොවින් මාගේ චුත වීම කැමති වන්නාක් මෙන් ඔබ මෙබඳු බස් පවසන්නේ ඇයිදැයි මට සිතේ." 22. 22. Natebhadde kataṃpāpaṃ,Nacame appiyātuvaṃ; Puññaṃtute parikkhīṇaṃ,Tasmā te vaṃvadāmahaṃ. "භද්රාවෙනි, ඔබ කිසිදු වරදක් කර නැත; ඔබ මට අප්රිය ද නොවේ. එහෙත් ඔබගේ ආයුෂයට හේතු වූ පින ගෙවී ගොස් ඇත; මා ඔබට මෙසේ පවසන්නේ එබැවිනි." 23. 23. Santike [Pg.12] maraṇaṃ tuyhaṃ,Vinābhāvo bhavissati; Paṭiggaṇhāhi me ete,Varedasa pavacchato. "ඔබගේ මරණය සමීපය. අපගේ වෙන්වීම සිදුවනු ඇත. එබැවින් මා විසින් පිරිනමනු ලබන මේ වර දහය පිළිගන්න." 24. 24. Sakkassavacanaṃ sutvā,Ñātvāmaraṇa mattano; Varesā laddhumicchantī,Devindameta dabravī. ශක්ර දේවේන්ද්රයාගේ වචනය අසා, තමාගේ චුත වීම වටහාගත් ඈ, වරයන් ලැබීමට කැමති වෙමින් දේවේන්ද්රයාට මෙසේ පැවසුවාය. 25. 25. Ito cutāsahassakkhi,Sīvirājanivesane; Mahesī phussatīnāma,Nīlanettā yathāmigī. "දහස් ඇස් ඇති ශක්ර දේවේන්ද්රයෙනි, මම මෙයින් චුත වී, සිවි රජුගේ මාලිගයෙහි මුව දෙනකගේ බඳු නිල්වන් නෙත් ඇති 'ඵුසතී' නම් අග්ර මහේෂිකාව වෙම්වා!" 26. 26. Assaṃ [Pg.13] nīlabhamukāhaṃ,Labheyyaṃ puttamuttamaṃ; Dhārenti yācamegabbhaṃ,Majjhimaṅgaṃ anunnataṃ. "මම නිල්වන් බැම ඇති තැනැත්තියක වෙම්වා! උතුම් පුත්රයෙකු ලබම්වා! මා ගැබ් දරා සිටින කල මාගේ උදරය ඉදිරියට නෙරා නොයේවා!" 27. 27. Palitāna virūhantu,Alambāca payoro; Kāyerajo nalimpetha,Vajjhañcāpi pamocaye. "මාගේ කෙස් නොපැසේවා! පියයුරු එල්ලා නොවැටේවා! ශරීරයෙහි කුණු දූවිලි නොතැවරේවා! මරණ දඬුවමට නියම වූවන් නිදහස් කිරීමට මට හැකි වේවා!" 28. 28. Yeyācitā [Pg.14] varābhadde,Tayādasa mayātava; Dinnāte tuṭṭhacittena,Sabbelacchasi mānuse. "භද්රාවෙනි, ඔබ විසින් මාගෙන් ඉල්ලා සිටි ඒ වර දහයම මම සතුටු සිතින් ඔබට දුන්නෙමි. මිනිස් ලොව උපන් කල ඔබ ඒ සියල්ල ලබන්නෙහිය." 29. 29. Tatocavitvāna sādeva-Lokā nibbatti icchiyaṃ; Mahesiyā paṭisandhi-Vasena maddarājino. ඉක්බිති ඕ තොමෝ ඒ දෙව්ලොවින් චුත වී, තම කැමැත්ත පරිදි මද්ද රජුගේ අග්ර මහේෂිකාවගේ කුසෙහි පිළිසිඳ ගත්තාය. 30. 30. Dasamā [Pg.15] saccayenesā,Dhītaraṃ maddarājinī; Heṭṭhāsusetacchattassa,Vijāyi seṭṭharūpiniṃ. දස මස් ඇවෑමෙන් ඒ මද්ද දේවිය ශ්වේතච්ඡත්රය යටදී අතිශය රූපවත් වූ දියණියක ප්රසූත කළාය. 31. 31. Rattacandana lepena,Esālimpi tadehinī; Tenassā brāhmaṇānāmaṃ,Akaṃsu phussatīiti. උපන් කෙණෙහිම ඇගේ ශරීරය රත් සඳුන් සුණුවලින් තැවරී තිබූ බැවින්, බ්රාහ්මණවරු ඇයට 'ඵුසතී' යැයි නම් තැබූහ. 32. 32. Saññākāra doḷāruḷa-Maṅgalādīni kātuna; Mahatā parihārena,Posiṃsu khattiyāniyo. නම් තැබීමේ මංගල්යය, රන් දෝලී ආරෝහණ මංගල්යය ආදී උත්සවයන් පවත්වා, ක්ෂත්රිය කාන්තාවෝ මහත් වූ පරිවාර සම්පත්තියෙන් යුතුව ඇයව ඇතිදැඩි කළහ. 33. 33. Madhūrakhīra [Pg.16] sampannā,Siniddhapīṇa yobbanā; Dhātiyo khattiyānītaṃ,Khīraṃpāyiṃsu yāpanaṃ. මධුර වූ කිරිවලින් පිරුණු ද, සිනිඳු හා පිරුණු තාරුණ්යයෙන් යුක්ත වූ ද ක්ෂත්රිය කිරිමව්වරු, ඇගේ යැපීම පිණිස කිරි පොවා ඇතිදැඩි කළහ. 34. 34. Saṅkamantīva vuddhāsā,Aṅkāaṅkaṃ karākaraṃ; Rājakaññāca tosiṃsu,Naccagītehi nāṭakī. වැඩෙත්ම, ඇය එක් උකුලකින් තවත් උකුලකට ද, එක් අතකින් තවත් අතකට ද මාරු වෙමින් හැදුණාය. රාජකන්යාවෝ ද නාට්යංගනාවෝ ද නැටුම් ගැයුම්වලින් ඇය සතුටු කළහ. 35. 35. Devaccharāvarūpena,Subhāsoḷasa vassikā; Harantī [Pg.17] nettarasaṃsā,Passantānaṃsukhedhitā. දෙව්ඟනක බඳු රූපයකින් යුතු, සොළොස් හැවිරිදි සුන්දර වූ ඇය, තමන් දෙස බලන්නන්ගේ නෙත් සිත් ඇදගනිමින් සුවසේ වැඩුණාය. 36. 36. Siviraṭṭhe tadārajjaṃ,Sivirājā jetuttare; Kāresisiñcayonāma,Puttotassa mahāyaso. එකල සිවි රට ජෙතුත්තර නුවර සිවි රජතුමා රජකම් කළේය. ඔහුට මහා යසස් ඇති 'සංජය' නමින් පුතකු විය. 37. 37. Vayappatto bhirūposi,Devaputtova siñcayo; Aroha pariṇāhena,Nānāsibbesu kovido. වියපත් වූ කල දේවපුත්රයෙකු බඳු අභිරූපී වූ ඒ සංජය කුමාරයා, මනා උස මහතින් යුක්ත වූ අතර විවිධ ශිල්ප ශාස්ත්රයන්හි කෙළ පැමිණියෙක් විය. 38. 38. Siñcayassa [Pg.18] niyyādesi,Rajjaṃputtassa attano; Jīvanto passituṃrāja-Siriṃicchaṃ mahārahaṃ. තමා ජීවත්ව සිටියදීම තම පුත්රයාගේ මහත් වූ රාජ්ය ශ්රී විභූතිය දැකීමට කැමති වූ රජතුමා, තම පුත් සංජය කුමරුට රාජ්යය පවරා දුන්නේය. 39. 39. Ānetvā maddarājassa,Dhītaraṃ phussatiṃtahiṃ; Soḷasitthi sahassānaṃ,Mahesiṃkāsi jeṭṭhikaṃ. එහිදී මද්ද රජුගේ දියණිය වූ ඵුස්සතී කුමරිය කැඳවාගෙන අවුත්, සොළොස් දහසක් බිසවුන්ට අග්ර මහේෂිකාව බවට පත් කළේය. 40. 40. Phussatīsiñcayoññoñña- [Pg.19]Mukhaṃdvepiyacakkhunā; Passamānāvaacchiṃsu,Aññamaññapiyaṃvadā. ඵුස්සතිය ද සංජය ද යන දෙදෙනා ම ප්රියශීලී වචන කතා කරමින්, එකිනෙකාගේ මුහුණ ප්රිය ඇසින් බලමින් වාසය කළහ. 41. 41. Athacinti yadevindo,Dinnāphussatiyāmayā; Varādasa tesuputta-Varonahisamijjhati. එකල්හි දේවේන්ද්ර වූ ශක්රයා මෙසේ සිතුවේය: 'මා විසින් ඵුස්සතියට වර දසයක් දෙන ලදී. එහෙත් ඒ අතරින් උතුම් පුත්රයෙකු ලැබීමේ වරය තවම ඉටු වී නැත.' 42. 42. Samijjhā pesāmietaṃti,Ajeyyebhidasālaye; Upadhāritthatissāya,Puttabhāvārahaṃmaruṃ. 'මම එය ඉටු කර දෙන්නෙමි' යි සිතූ ශක්ර දේවේන්ද්රයා, ජයගත නොහැකි වූ තව්තිසා භවනෙහි ඇයට පුත්රයෙකු වීමට සුදුසු වූ දේවපුත්රයෙකු සෙවීය. 43. 43. Cavitvāhuuddhaṃgāmī[Pg.20],Bodhidevotatotahiṃ; Brahmaṃgantvāsahassakkhī,Tassataṃetadabravī. එකල එතැනින් චුත වී මතු ඉහළ භවයක උපදින්නට සිටි බෝධිසත්ත්ව දිව්ය රාජයා වෙත ගිය සහස්රනේත්ර ශක්රයා, උන්වහන්සේ වෙත එළඹ මෙසේ පැවසීය. 44. 44. Ito bho sugatiṃgaccha,Anukampāhimarisa; Siñcayaṃdeviyaṃtassa,Sandhiṃ gaṇhajutindhara. 'නිදුකාණන් වහන්ස, තේජවන්ත වූ ඔබවහන්සේ මෙයින් චුත වී මනුෂ්ය ලෝකය වෙත වැඩම කරනු මැනව. අනුකම්පා උපදවා, සංජය රජුගේ දේවිය වූ ඵුස්සතී බිසවගේ කුසෙහි පිළිසිඳ ගැනීම සිදු කරනු මැනව.' 45. 45. Aññepi [Pg.21] saṭṭhisahassa-Deve cavana dhammine; Upasaṅkamma soyāci,Gacchahvo sugatiṃiti. ශක්ර දේවේන්ද්රයා චුත වන ස්වභාවය ඇති අනෙකුත් සැට දහසක් දිව්ය පුත්රයන් වෙත ද එළඹ, 'ඔබ සැම ද සුගතිගාමී ලෝකයට යත්වා' යි ආරාධනා කළේය. 46. 46. Bodhisattoca aññeca,Sādhūti sampaṭicchisuṃ; Tatocutā catedevā,Āguṃ mānusakaṃimaṃ. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ද සෙසු දේවපුත්රයෝ ද 'යහපති' යි කියා එම ආරාධනාව පිළිගත්හ. ඉක්බිති ඒ දේවතාවෝ එතැනින් චුත වී මේ මිනිස් ලොවට පැමිණියහ. 47. 47. Phussatyaṃhi [Pg.22] mahāsatto,Nibbatti paṭisandhiyā; Kulesvaññeca maccānaṃ,Nibbattiṃsu visuṃvisuṃ. එහිදී මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ ඵුස්සතී දේවියගේ කුසෙහි පිළිසිඳ ගත්හ. අනෙකුත් දේවපුත්රයෝ ද වෙන වෙන ම මනුෂ්ය කුලවල උපත ලැබූහ. 48. 48. Kucchiṅgate mahāsatte,Devī do haḷinīahu; Dātukāmā mahādānaṃ,Visajjiya buhuṃdhanaṃ. මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ මව්කුස පිළිසිඳගත් කල්හි, 'මහා දානයන් දෙන්නෙමි' යි බොහෝ ධනය වියදම් කරමින් දන් දීමට ඵුස්සතී දේවියට දොළදුකක් ඇති විය. 49. 49. Rājamandiradvāramhi,Vemajjhenagarassaca; Catudvāresuchaddāna-Sālāyo deyyapūritā. රාජ මාළිගා ද්වාරයෙහි ද, නගරය මධ්යයෙහි ද, සතර ද්වාරයෙහි ද දිය යුතු දෑවලින් පිරුණු දන්සල් හයක් කරවන ලදී. 50. 50. Kārāpetvāna [Pg.23] chassata-Sahassāni dinedine; Visajjitvāna sabbesaṃ,Icchantī āsidātave. එසේ දන්සල් කරවා, දිනපතා ලක්ෂ හයක් ධනය වියදම් කරමින් සැමට දන් දීමට ඇය කැමති වූවාය. 51. 51. Utvātaṃ kāraṇaṃrājā,Pakkosāviya brāhmaṇe; Nimitta pāṭhakepucchi,Kiṃ bhavissatītiñātave. ඒ කරුණ ඇසූ රජතුමා බ්රාහ්මණයන් හා නිමිති කියන්නන් කැඳවා, 'මෙහි ප්රතිඵලය කුමක් විය හැකිද?' යි දැනගනු පිණිස ඇසුවේය. 52. 52. Jānāma no mahārāja,Gatokucchimhi deviyā; Hehitya [Pg.24] bhiratodāne,Evaṃvadiṃsu brāhmaṇā. 'මහ රජතුමනි, අපි එය දනිමු. දේවියගේ කුසට පැමිණ සිටින දරුවා දන් දීමෙහි බෙහෙවින් ඇලුනු කෙනෙකු වනු ඇත' යි බ්රාහ්මණවරු පැවසූහ. 53. 53. Brāhmaṇānaṃ vacosutvā,Narindo tuṭṭhamānaso; Dānaṃadāsi chaddāna-Sālāyo suṭṭhumāviya. බ්රාහ්මණයන්ගේ වචනය අසා සතුටු සිත් ඇති රජතුමා, දන්සල් හය ම මනාව පවත්වාගෙන යමින් දන් දුන්නේය. 54. 54. Paṭisandhiggahaṇamhā,Bodhisattassa viññuno; Paṭṭhāyaṇṇava vegova,Lābhoḷāro anappako. මහා ප්රඥාවන්ත බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ පිළිසිඳ ගැනීමේ පටන්, මහා සමුද්රයේ වේගය මෙන් අතිවිශාල වූ මහත් ලාභ සත්කාර ගලා එන්නට විය. 55. 55. Paṇṇākāraṃ [Pg.25] pahiṇiṃsu,Rājino jambumaṇḍale; Bodhisattā nubhāvena,Nānāraṭṭhindakhattiyā. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ ආනුභාවයෙන් මුළු දඹදිව වෙසෙන විවිධ රටවල ක්ෂත්රිය රජවරු සංජය රජතුමා වෙත පඬුරු පාකුඩම් එවූහ. 56. 56. Parihāraṃ pavacchesi,Mahesiṃ paṭisandhiniṃ; Rājāsukhaṃ vasāpesi,Kāresiicchiticchitaṃ. රජතුමා ගැබ්ගත් අග බිසවට මනා ආරක්ෂාව හා උපස්ථාන සලසා දී, ඇයට කැමති කැමති දේ කරවා දෙමින් සුවසේ වාසය කරවීය. 57. 57. Buddhaṅkurānubhāvena,Janāsuṃ modamānasā; Kālevassatimeghopi,Subhikkhosamayoahu. බුද්ධාංකුරයන් වහන්සේගේ ආනුභාවයෙන් ජනයා සතුටු සිත් ඇත්තෝ වූහ. නිසි කලට වැසි වැස සාගතයෙන් තොර වූ සුභික්ෂ සමයක් උදා විය. 58. 58. Saddhiṃputtena [Pg.26] juṇhāya,Kiḷantiyāvamātuyā; Mahantīratisabbesaṃ,Janānaṃvipulātahiṃ. පුත්රයා කුසෙහි දරාගෙන පුර පසළොස්වක සඳ එළියෙහි කෙළිදෙලෙන් වෙසෙන මෑණියන් දුටු එහි සිටි සියලු ජනයාට මහත් වූ ද විපුල වූ ද ප්රීතියක් ඇති විය. 59. 59. Gabbhaṃhi dhārentīdevī,Dasamāsamhipūrite; Nagaraṃdaṭṭhu kāmāsi,Tadārocesirājino. ගැබ දරා සිටි දේවිය, දස මස පිරුණු කල්හි නගරය නැරඹීමට කැමති වී ඒ බව රජතුමාට සැල කළාය. 60. 60. Sādhubhaddeti [Pg.27] vatvāna,Puraṃdeva puraṃviya; Rājā alaṅkarāpesi,Deviyā pitivaḍḍhanaṃ. 'ඉතා යහපත් ය' කියා පිළිගත් රජතුමා, දේවියගේ සතුට වඩවන පරිදි නගරය දෙව්පුරයක් මෙන් අලංකාර කරවීය. 61. 61. Āropiya tatodeviṃ,Vicittaṃ lakkhikaṃrathaṃ; Padakkhiṇaṃ kārāpesi,Nagaraṃ sabbalaṅkataṃ. ඉන්පසු දේවිය විසිතුරු මංගල රථයකට නංවා, මනාව සරසන ලද මුළු නගරය වටා ප්රදක්ෂිණා කරවීය. 62. 62. Vessānaṃ [Pg.28] vīthiyāmajjhe,Ṭhānāṭhānaṃ pathāpathaṃ; Caliṃsu kammajāvātā,Carantiyāva deviyā. දේවිය එසේ වීථි සංචාරය කරන අතරතුර, වෙළඳ වීථිය මධ්යයේ දී ඇයට ප්රසව වේදනා හටගත්තේය. 63. 63. Utvāmaccāpavattiṃtaṃ,Raññorociṃsusīghaso; Sutigehaṃkārāpesi,Taṃvīthiyaṃvasiñcayo. ඇමැතිවරු ඒ බව අසා වහාම රජතුමාට දැන්වූහ. එකල සංජය රජු ඒ වීථියෙහි ම ප්රසූතිකාගාරයක් කරවීය. 64. 64. Tatthasāvasamānāva,Vijāyiakutobhayā; Nimmalaṃsusuddhaṃputtaṃ,Suvaṇṇakkhandhasannibhaṃ. එහි රැඳී සිටි දේවිය කිසිදු බියක් නොමැතිව, රන් කඳක් බඳු වූ, නිර්මල වූ ද පිරිසිදු වූ ද පුත්ර රත්නයක් බිහි කළාය. 65. 65. Akkhīniummilitvāna[Pg.29],Nikkhantomātu kucchito; Pasannappiyākārena,Passittamātuyāmukhaṃ. මව්කුසින් බිහි වන විට ම දෙනෙත් හැර, පහන් වූ ද ප්රියජනක වූ ද ස්වභාවයෙන් මෑණියන්ගේ මුහුණ දෙස බැලූහ. 66. 66. Amma dānaṃ dadissāmi,Atthinu kiñci tedhanaṃ; Hattaṃso pasāretvāna,Itibravitahiṃ muhuṃ. උන්වහන්සේ සිය අත දිගු කරමින්, 'මෑණියනි, මම දන් දෙන්නෙමි; ඔබ සන්තකයේ කිසියම් ධනයක් තිබේද?' යි එකෙණෙහි ම විමසූහ. 67. 67. Sutvāmodiya [Pg.30] taṃmātā,Dehidānaṃ yathicchitaṃ; Tātāti tassapādāsi,Sahassatthavikaṃtahiṃ. එය අසා සතුටු වූ මෑණියන්, 'පුතණුවනි, කැමති පරිදි දන් දෙන්න' යැයි පවසමින් කහවණු දහසක් අඩංගු මල්ලක් උන්වහන්සේගේ අතට දුන්නාය. 68. 68. Mahosadha vessantara-Mahāsiddhattha jātisu; Kathesi mātarābodhi-Sasatto jātakkhaṇetisu. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මහෞෂධ, වෙස්සන්තර සහ මහා සිද්ධාර්ථ යන ආත්මභාවයන්හි උපන් මොහොතේ ම තම මෑණියන් සමඟ මෙසේ කතා කළහ. 69. 69. Acchera mabbhutaṃdisvā,Janāmodiṃ sutāvade; Apphoṭento hasantāca,Jayanādaṃ panādayuṃ. මෙම අසිරිමත් පුදුමය දුටු ජනයා අතිශයින් සතුටට පත්ව, අත්පොඩි ගසමින් ද සිනාසෙමින් ද ජයඝෝෂා පැවැත්වූහ. 70. 70. Vessantaroti [Pg.31] hvāyiṃsu,Nāmaggahaṇa maṅgalaṃ; Saṅkhatā brāhmaṇātassa,Jātattā vessavīthiyaṃ. වෙළඳ වීථියෙහි උපන් බැවින්, බ්රාහ්මණයන් විසින් උන්වහන්සේගේ නම් තැබීමේ මංගල්යයේ දී 'වෙස්සන්තර' යන නාමය තබන ලදී. 71. 71. Vijāta divasetassa,Ekāākāsacārinī; Hatthinīhi sabbasetaṃ,Ekaṃ kuñjaraposakaṃ. උන්වහන්සේ උපන් දිනයේ ම, අහසින් යා හැකි, මුළුමනින් ම සුදු පැහැති එක්තරා ඇත් දෙනක් සිය පැටවා මෙහි ගෙනවිත් තැබුවාය. 72. 72. Bodhisattā nubhāvena,Ānetvā maṅgalasammataṃ; Thapetvāna pakkāmi,Hatthisālāya sādhukaṃ. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ ආනුභාවයෙන් මංගල සම්මත වූ ඒ ඇත් පැටවා ගෙනවිත්, ඇත්හලෙහි මනාව තබා ඇය නික්ම ගියාය. 73. 73. Uppannattāmahāsattaṃ[Pg.32],Tassakatvānapaccayaṃ; Akaṃsunāgarānāmaṃ,Samaggāpaccayoiti. මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ උපන් බැවින්, එයම හේතු කොට ගෙන නුවර වැසියෝ (එදිනම උපන් මංගල ඇත් පැටවාට) 'සමග්ගපච්චය' (සමගියට හේතුව) යන නාමය තැබූහ. 74. 74. Taddinevavijāyiṃsu,Amaccānaṃkumārakā; Gehesusaṭhisahassā,Mahāsattasajātakā. එදිනම මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ සමඟ උපන්, ඇමැතිවරුන්ගේ පුත්රයෝ සැටදහසක් (60,000ක්) ඔවුන්ගේ නිවෙස්වල උපත ලැබූහ. 75. 75. Atidīghādayodose[Pg.33],Vivajjetvānasiñcayo; Kumāraṃcatussaṭhikā,Upaṭṭhāpesidhātiyo. සංජය රජතුමා ඉතා උස වීම ආදී දෝෂයන්ගෙන් තොර වූ කිරිමව්වරුන් හැටහතර දෙනකු (64 දෙනකු) කුමාරයාට උපස්ථාන පිණිස පත් කළේය. 76. 76. Alambatthaniyocetā,Bhirūpāyobbaneṭhitā; Āsuṃmadhurathaññāyo,Saṃsuddhāseṭṭhakoliyo. පහත් නොවූ (එල්ලා නොවැටුණු) පියයුරු ඇති, රූමත්, යොවුන් වියේ පසුවන, මිහිරි කිරි ඇති, ඉතා පිරිසිදු උත්තම කුලවල උපන් කිරිමව්වරු වූහ. 77. 77. Sususaṭṭhisahassānaṃ[Pg.34],Ekekādhātiyotathā; Buddhaṅkurasajātānaṃ,Upaṭṭhāpesisuṃndarā. එලෙසම බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සමඟ උපන් සැටදහසක් දරුවන්ට ද එකිනෙකාට රූමත් කිරිමව්වරුන් බැගින් උපස්ථානය සඳහා පත් කරන ලදහ. 78. 78. Saddhiṃ saṭṭhisahassehi,Kumārehimahāyaso; Mahatāparivārena,Saṃvaḍḍhibodhisattavo. මහා කීර්තිමත් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ඒ සැටදහසක් කුමාරවරුන් සමඟ මහා පිරිවරක් ඇතිව හැදී වැඩුණහ. 76. 76. Rājāsatasahassaggha-Nikaṃ susupiḷandhanaṃ; Kārāpetvāvibhūsesi,Attajaṃdānanandanaṃ. රජතුමා ලක්ෂයක් වටිනා අතිශයින් ශෝභන වූ ආභරණයක් කරවා, දීමට කැමති වූ තමන්ගේ පුත්ර රත්නය සරසා දුන්නේය. 80. 80. Omuñcitvānadhātīnaṃ[Pg.35],Taṃcatuppañcavassiko; Adāsisomahāsatto,Bodhiṃ apekkhamānaso. සතර පස් හැවිරිදි වියේ පසු වූ ඒ මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ උතුම් බෝධි ඥානය අපේක්ෂා කරමින්, ඒ ආභරණය ගලවා කිරිමව්වරුන්ට පරිත්යාග කළ සේක. 81. 81. Punataṃtāhidhātīhi,Diyyamānaṃpisādaraṃ; Nasogaṇhitthakumāro,Dinnesuanapekhavā. නැවතත් ඒ කිරිමව්වරුන් විසින් එය ගෞරවයෙන් යුතුව ආපසු දෙනු ලැබුව ද, කුමාරයා දුන් දෙය කෙරෙහි අපේක්ෂාවක් නැති බැවින් එය භාර නොගත්තේය. 82. 82. Ārociṃsupavattiṃtaṃ[Pg.36],Raññotādhātiyotadā; Sutvāmuditacittena,Taṃsothomitthaattajaṃ. එකල්හි ඒ කිරිමව්වරු ඒ පුවත රජතුමාට සැල කළහ. එය ඇසූ රජතුමා අතිශයින් ප්රීතිමත් සිත් ඇතිව තම පුත්රයා කෙරෙහි සතුටු විය. 83. 83. Puttenamamadinnaṃtaṃ,Brahmadeyyaṃpiḷandhanaṃ; Tumhākaṃsantakaṃhotu,Iccāpibravisiñcayo. "මාගේ පුත්රයා විසින් දෙන ලද ඒ උතුම් ආභරණය ඔබ සැමටම අයිති වේවා!" යි සංජය රජතුමා පැවසීය. 84. 84. Punāparaṃpikāretvā,Pādāsiputtanandano; Puttassadātukāmassa,Suvicittapiḷandhanaṃ. පුත්රයා කෙරෙහි ඇලුම් කළ රජතුමා, දීමට කැමති තම පුත්රයා වෙනුවෙන් නැවත නැවතත් අතිශයින් විචිත්ර වූ ආභරණ කරවා දුන්නේය. 85. 85. Omuñcitvānaetaṃpi[Pg.37],Dhātīnaṃdāsidāyako; Dārakotuṭṭhacittena,Sabbaññutappiyāyano. සර්වඥතා ඥානයට ආදරය කළ ඒ කුමාරයා සතුටු වූ සිතින් ඒ ආභරණය ද ගලවා කිරිමව්වරුන්ට පරිත්යාග කළේය. 86. 86. Evaṃvutta nayeneva,Nava vāre piḷandhanaṃ; Daharodāsi dhātīnaṃ,Nāthānātha parāyano. සරණක් නැත්තන්ට සරණ වූ ඒ කුඩා කුමාරයා මේ අයුරින් නව වතාවක්ම තම ආභරණ කිරිමව්වරුන්ට පරිත්යාග කළේය. 87. 87. Aṭṭhavassi [Pg.38] kakāletu,Evaṃcintesi buddhimā; Nisinno sirisayano,Pāsādo parimaṇḍale. අට හැවිරිදි වියේදී, ප්රඥාවන්ත වූ ඒ මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ රමණීය ප්රාසාදයක සිරි යහනෙහි වැඩ සිටිමින් මෙසේ සිතූ සේක. 88. 88. Demibāhira dānaṃva,Natāva mama mānasaṃ; Parito setievañhi,Ajjhattikaṃdadāmahaṃ. "මම බාහිර දානයන්ම දෙමි. එයින් මාගේ සිත සම්පූර්ණයෙන්ම සතුටු නොවේ. එබැවින් මම ආධ්යාත්මික (ශරීර අවයව ආදී) දානයක් දෙන්නෙමි. 89. 89. Sacemaṃ kociyāceyya,Sīsaṃsa moḷimuttadhaṃ; Chijja taṃ tassadajjeyyaṃ,Naheyyaṃ līnacetaso. යමකු මගෙන් ඔටුන්නෙන් හා මුතුවලින් සැරසුණු මාගේ හිස ඉල්ලා සිටියහොත්, මම කිසිදු පසුබෑමකින් තොරව එය කපා ඔහුට දෙන්නෙමි. 90. 90. Hadayaṃmama [Pg.39] yāceyya,Bhinditvā asināuraṃ; Nīharitvānataṃtassa,Dajjeyyaṃ tuṭṭhamānasā. යමකු මාගේ හෘදය වස්තුව ඉල්ලා සිටියහොත්, කඩුවකින් ළය පලා එය පිටතට ගෙන මහත් සතුටින් ඔහුට දෙන්නෙමි. 91. 91. Akkhīni mamayāceyya,Uppāṭetvāna tāvade; Satthena tassadajjeyyaṃ,Salohitāni tānime. යමකු මාගේ ඇස් ඉල්ලා සිටියහොත්, එකෙණෙහිම සැතකින් ඒවා උගුල්ලා, ලේ සහිත ඒ ඇස් ඔහුට දෙන්නෙමි. 92. 92. Hatthepādecakaṇṇeca[Pg.40],Yāceyyamamasādhukaṃ; Chinditvā tānidajjeyyaṃ,Tassapūre manorathaṃ. යමකු මාගේ දෑත්, දෙපා හෝ කන් මැනවින් ඉල්ලා සිටියහොත්, ඒවා කපා දී ඔහුගේ අදහස මුදුන්පත් කරන්නෙමි. 93. 93. Maṃsaṃmekociyāceyya,Sīghaṃsabbasarīrato; Khaṇḍākhaṇḍaṃ chinditvāna,Dajje maṃsaṃ salohitaṃ. යමකු මාගේ ශරීරයෙන් මස් ඉල්ලා සිටියහොත්, මුළු සිරුරෙන්ම වහා කැබලි කොට කපා ලේ සහිත ඒ මස් දන් දෙන්නෙමි. 94. 94. Hohitvaṃmamadāsoti,Vadeyyakocicetahiṃ; Sayaṃāmātisāvetvā,Attānaṃpi dadāmahaṃ. 'ඔබ මාගේ දාසයා වන්න' යැයි යමකු පැවසුවහොත්, මම 'එසේය' කියා පිළිගෙන මාගේ ආත්මයම වුවද දන් දෙන්නෙමි." 95. 95. Tassevaṃ [Pg.41] cintayantassa,Kampittha pathavīmahā; Samantāgajjamānāyaṃ,Mattova kuñjarovane. උන්වහන්සේ මෙසේ සිතන කල්හි, වනයෙහි මත් වූ ඇතෙකු මෙන් සතර දෙසින් ගුගුරමින් මේ මහා පොළොව කම්පා විය. 96. 96. Merurājo namitvāna-Bhimukhova jetuttaraṃ; Nagaraṃ ṭhāsi serita-Vettaṅkurova tāvade. මහා මේරු පර්වත රාජයා ද ජෙතුත්තර නගරය දෙසට නැමී, සුළඟින් නැමුණු වේවැල් පැළයක් මෙන් නැමී සිටියේය. 97. 97. Mahīsaddasantāsena[Pg.42],Meghopāvassi tāvade; Ghanavassaṃmahādhāraṃ,Gajjamāno disodisaṃ. පොළොව කම්පාවීමේ හඬින් බියපත් වූවාක් මෙන්, දසත ගුගුරවමින් මහා ධාරානිපාත වර්ෂාවක් වහා ඇද හැළුණේය. 98. 98. Nicchariṃsu bahūvijju-Latāyoca samantato; Indacāpā uṭṭhahiṃsu,Ukkāpāto tadā ahu. සතර දෙසින් විදුලි ලතා මතු විය. දේදුනු පෑදුණු අතර, එකල උල්කාපාත ද ඇද හැළුණේය. 99. 99. Apphoṭesi tahiṃdeva-Rājātuṭṭho sujampati; Sādhusādhūti sāvesi,Mahābrahmā katañcalī. එකල්හි සතුටට පත් සක්දෙවි රජු අත්පොඩි ගැසූ අතර, මහා බ්රහ්මයා ද දොහොත් මුදුන් දී 'සාධු! සාධු!' යැයි නාද පැවැත්වීය. 100. 100. Brahmalokā [Pg.43] tadāyāva,Itopathavi maṇḍalā; Accheraṃ abbhutaṃ āsi,Ekakolāhalaṃ mahā. එකල්හි බඹලොව පටන් මේ මහා පොළොව දක්වා පුදුම සහගත, අසිරිමත් වූ එකම මහා සාධුකාර නාදයක් ඇති විය. 101. 101. Evaṃñhi nekabbhūtāni,Janetvāna mahājanaṃ; Hāsayaṃ susukhaṃvaḍḍha-Mānosoḷasa vassiko. මෙසේ නොයෙක් ආශ්චර්යයන් සිදු කරමින්, මහජනයා සතුටු කරමින්, සැප සේ හැදී වැඩුණු උන්වහන්සේ දහසය හැවිරිදි වියට පත් වූ සේක. 102. 102. Kumāro [Pg.44] sabbasibbesu,Kovidoca pāraṅgato; Phullasālova sobhanto,Vaṇṇena vayasā tadā. සියලු ශිල්ප ශාස්ත්රයන්හි කෙළ පැමිණි දක්ෂයකු වූ කුමාරයා, ඒ වන විට තම රූප ශෝභාවෙන් හා තාරුණ්යයෙන් පිපුණු සල් ගසක් මෙන් බැබළුණේය. 103. 103. Athassa dātukāmova,Rajjaṃmantiya deviyā; Pitāsi siñcirājatte,Puttaṃsoḷasa vassikaṃ. ඉන්පසු තම පුත්රයාට රාජ්යය පැවරීමට කැමති වූ සංජය රජතුමා, දේවිය සමඟ මන්ත්රණය කොට සොළොස් හැවිරිදි පුත් කුමරු රාජ්යයෙහි අභිෂේක කළේය. 104. 104. Maddaraṭṭhe tadāmadda-Rājakulā bhivaṇṇiniṃ; Netvāmahe sittemaddiṃ-Bhisiñci dhammacāriniṃ. එකල්හි මද්ද රටෙහි මද්ද රාජකුලයට කීර්තියක් වූ, දැහැමි චරිතයක් ඇති 'මද්දී' කුමරිය කැඳවාගෙන අවුත්, ඇය අගමෙහෙසිය ලෙස අභිෂේක කළේය. 105. 105. Maddīmātuladhītāsā[Pg.45],Bhaginī mandahāsinī; Vessantarakumārassa,Seṭṭhalakkhaṇadhārinī. මඳ සිනහවෙන් යුත්, උතුම් ලක්ෂණයන්ගෙන් හෙබි ඒ මද්දී දේවිය වෙස්සන්තර කුමරුගේ මයිලනුවන්ගේ දියණිය වූවාය. 106. 106. Pubbauṭṭhāyinī maddī,Niccaṃ pacchānipātinī; Manāpacārinī devī,Kiṃkāra paṭisāvinī. මද්දී දේවිය සැමියාට පෙර අවදි වන්නියක් ද, සැමියාට පසුව නින්දට යන්නියක් ද, සිත් ගන්නා සුලු හැසිරීම් ඇත්තියක් ද, කීකරු තැනැත්තියක් ද වූවාය. 107. 107. Soḷasitthi [Pg.46] sahassātaṃ,Maddiṃsabbaṅga sobhaṇaṃ; Naccavādita gītehi,Paricāriṃsu sabbadā. සියලු අඟ පසඟින් ශෝභන වූ මද්දී දේවියට දහසයදහසක් (16,000ක්) ස්ත්රීහු නැටුම්, ගැයුම් හා වැයුම්වලින් නිරන්තරයෙන් උපස්ථාන කළහ. 108. 108. Vessantaro mahārājā,Rajjebhi sittakālato; Paṭhāya dānasālāyo,Chaddānaṃ dāsikāriya. වෙස්සන්තර මහරාජාණන් වහන්සේ රාජ්ය අභිෂේකය ලැබූ දින සිට දානශාලා හයක් කරවා (දන් දීම ආරම්භ කළ සේක). 109. 109. Mahādānaṃ pavattesi,Vissajjanto dinedine; Sammodamāno chassata-Sahassāni dhanāniso. දිනපතා ලක්ෂ හයක් (600,000ක්) ධනය වියදම් කරමින්, මහත් ප්රීතියෙන් යුතුව මහා දානයක් පැවැත්වූ සේක. 110. 110. Evaṃdāne [Pg.47] ramantassa,Mahesītassarājino; Puttaṃvijāyiapara-Bhāgemaddī sudassanaṃ. රජතුමා මෙලෙස දන් දීමෙහි ඇලී වෙසෙන කල්හි, මද්දී දේවිය පසුව දර්ශනීය වූ පුත්ර රත්නයක් ප්රසූත කළාය. 111. 111. Sampaṭicchiṃsu vijāta-Kāletaṃ soṇṇasannitaṃ; Soṇṇa jālenatenassa,Nāmaṃjālīti voharuṃ. උපන් වෙලෙහි රන්වන් වූ ඒ කුමාරයාව රන් දැලකින් පිළිගත්හ. ඒ රන් දැල නිසාම ඔහුට 'ජාලී' යැයි නම් තැබූහ. 112. 112. Padasā [Pg.48] gamane kāle,Puttassa tassajālino; Vijāyi dhītaraṃekaṃ,Nārīnaṃ seṭṭhaṃsammataṃ. ජාලී පුත් කුමරු පියවර තබා ඇවිදින අවධියේදී, මද්දී දේවිය ස්ත්රීන් අතර උත්තම යැයි සම්මත වූ එක් දියණියක ප්රසූත කළාය. 113. 113. Kaṇhājinena dhītaṃtaṃ,Sampaṭicchiṃsu sādaraṃ; Tenassā dhituyānāmaṃ,Kaṇhājināti voharuṃ. කළු හමකින් යුක්ත වූ ඒ දියණියව ඔවුහු ඉතා ආදරයෙන් පිළිගත්හ. එම නිසා ඒ දියණියට ‘කණ්හාජිනා’ යැයි නම් තැබූහ. 114. 114. Mahatā parivārena,Vuddhiṃnvāyiṃsu teduve; Sayantā naccagītena,Naccagīta pabodhanā. මහත් පිරිවරක් සමඟින් ඒ දරුවන් දෙදෙනා වැඩුණාහ. ඔවුහු නැටුම් ගැයුම් මැද නිදාගත් අතර, නැටුම් ගැයුම් නාදයෙන්ම අවදි වූහ. 115. 115. Mahāsattohi [Pg.49] māsassa,Chakkhattuṃ dānamaṇḍape; Olokesi alaṅkata-Hatthikkhandha vareṭhito. මහාබෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ මසකට හය වතාවක්, මනාව සරසන ලද උතුම් මංගල හස්තිරාජයා පිට නැඟී දන්සල් නැරඹීමට වැඩම කළහ. 116. 116. Tahiṃ kaliṅkaraṭṭhamhi,Dubbuṭṭhikā bhayānakā; Sassāni nasampajjiṃsu,Dubbhikkho samayoahu. එකල ඒ කාලිංග රටෙහි බිහිසුණු නියඟයක් ඇති විය. ගොවිතැන් පාළු වී ගිය අතර, රටෙහි දුර්භික්ෂ කාලයක් උදා විය. 117. 117. Corakammaṃ [Pg.50] akariṃsu,Asakkontāva jīvituṃ; Janā nigamagāmesu,Vilumpanti dāmarikā. ජීවත් වීමට මඟක් නොමැති වූ මිනිස්සු සොරකම් කිරීමට පටන් ගත්හ. කැරලිකාර මිනිස්සු නියම්ගම් හා ජනපද කොල්ලකෑහ. 118. 118. Kaliṅkaraṭṭhaṃ sakalaṃ,Dubbhikkhabhayapīḷitaṃ; Ghaṭe vilolapārīva,Saṅkhumbhittha anāthakaṃ. දුර්භික්ෂ බියෙන් පීඩිත වූ මුළු මහත් කාලිංග රාජ්යයම, කලතන ලද කලයක දිය සෙයින් කැළඹී අනාථ තත්ත්වයට පත් විය. 119. 119. Negamā jānapadāsabbe,Nāgarāca samaggatā; Rājaṅgaṇe ukkosiṃsu,Dubbhikkhabhaya coditā. නියම්ගම්වැසියෝ ද, ජනපදවැසියෝ ද, නුවරවැසියෝ ද සියල්ලෝම එක්රැස් වී, දුර්භික්ෂ බියෙන් පීඩිතව රජවාසල් මිදුලේ ඝෝෂා කළහ. 120. 120. Tadāsutvāna [Pg.51] taṃrājā,Sīghaṃubbigga mānasā; Koyaṃsaddoti pucchittha,Mahāmacce sakantike. එවිට ඒ හඬ ඇසූ රජතුමා වහාම තැතිගත් සිතින් යුතුව, තම සමීපයෙහි සිටි මහා ඇමතිවරුන්ගෙන් ‘මේ කුමන ශබ්දයක්ද?’ කියා විමසුවේය. 121. 121. Ārocayiṃsu rājānaṃ,Pavattiṃ taṃasesato; Rājāpi paṭijānāsi,Meghaṃ vassāpaye-iti. ඇමතිවරු ඒ සියලු පුවත් රජතුමාට සැකෙවින් සැළ කළහ. රජතුමා ද ‘මම වැසි වස්වන්නෙමි’ යැයි පොරොන්දු විය. 122. 122. Tatoso patthanaṃkāsi,Samādiya uposathaṃ; Devaṃ vassāpanatthāya,Sattāhaṃsattakāruṇo. ඉන්පසු සතුන් කෙරෙහි කරුණාවෙන් යුත් ඒ රජතුමා වැසි වස්වනු පිණිස අටසිල් සමාදන් වී, දින හතක් මුළුල්ලෙහි අධිෂ්ඨාන කළේය. 123. 123. Nahievaṃpisosakkhi[Pg.52],Vassāpetuṃ narissaro; Meghaṃkaliṅka raṭṭhamhi,Dubbuṭṭhikāva jāyahi. එසේ කළත්, ඒ මනුෂ්ය පාලකයා වූ රජතුමාට වැසි වස්වන්නට නොහැකි විය. කාලිංග රටෙහි නියඟය තවදුරටත් පැවතියේය. 124. 124. Tatoso sannipātetvā,Nāgare etadabravī; Vasāpetuṃ nasakkomi,Devaṃ kiṃ nukare-iti. ඉන්පසු රජතුමා නුවරවැසියන් රැස් කරවා මෙසේ පැවසීය: ‘මට වැසි වස්වන්නට නොහැකිය. දැන් අපි කුමක් කරමුද?’ 125. 125. Tadāevamavociṃsu[Pg.53],Narākaliṅkarājino; Devaṃ vassāpanatthāya,Subhikkhakālakāmino. එවිට, රටෙහි සුභික්ෂ කාලයක් බලාපොරොත්තු වූ මිනිස්සු, වැසි වස්වනු පිණිස කාලිංග රජුට මෙසේ පැවසූහ: 126. 126. Siviraṭṭhemahārāja,Rajjedhammenayoṭhito; Jetuttaremahāvessa-Ntaro siñcayaoraso. ‘මහරජතුමනි, සිවි රට ජෙතුත්තර නුවර ධර්මයෙන් රාජ්යය කරන, සංජය රජුගේ ඖරස පුත්ර වූ මහා වෙස්සන්තර රජෙක් වෙයි. 127. 127. Dānesubhiratohesa,Kiramaṅgalakuñjaro; Tassatthipaccayonāma,Pavarosabbapaṇḍaro. දන් දීමෙහි ඇලුනු උන්වහන්සේට, සියලු ශරීරයෙන් සුදු පැහැති, “පච්චය” නම් වූ ඉතා උතුම් මංගල ඇත් රාජයෙක් සිටියි. 128. 128. Gataṭhānekuñjarassa[Pg.54],Tassekantenakhattiya; Pāvassikiragajjanto,Mahāmeghosavijjuko. රජතුමනි, ඒ ඇත්රාජයා යන යන තැනට විදුලි කොටමින් හා ගොරවමින් මහා වැහි වලාකුළු වැසි වස්වන්නේය.’ 129. 129. Pesetvābrāhmāṇerāja,Yācāpetuṃsupaṇḍaraṃ; Hatthiṃvaṭṭatitaṃtena,Sīghaṃpesehibrāhmaṇe. ‘එබැවින් රජතුමනි, ඒ සුදු ඇතා ඉල්ලා ගැනීම සඳහා බ්රාහ්මණයන් යැවීම සුදුසුය. වහාම බ්රාහ්මණයන් පිටත් කර හරින්න.’ 130. 130. Sampaṭicchiyasādhūti,Sutvātaṃtuṭṭhamānaso; Rājaṅgaṇamhirājāso,Sannipātesibrāhmaṇe. එය ඇසූ රජතුමා ‘යහපති’ කියා සතුටු සිතින් පිළිගෙන, වහාම රජවාසල් මිදුලට බ්රාහ්මණයන් රැස් කරවීය. 131. 131. Guṇavaṇṇehisampanne[Pg.55],Vicinitvānabrahmaṇe; Aṭṭhatesurājātesaṃ,Nekaṃdāsiparibbayaṃ. ගුණවත්කමින් යුතු බ්රාහ්මණයන් අටදෙනෙකු තෝරාගත් රජතුමා, ඔවුන්ට ගමන් වියදම් සඳහා බොහෝ වස්තුව ලබා දුන්නේය. 132. 132. Ānethakuñjaraṃbhonto,Vessantarassasantikaṃ; Gantvāyāciya-evaṃte,Rājāvatvānapesayiṃ. ‘පින්වත් බ්රාහ්මණයෙනි, වෙස්සන්තර රජු වෙත ගොස් ඒ ඇත්රාජයා ඉල්ලාගෙන මෙහි රැගෙන එන්න’ යැයි පවසමින් රජතුමා ඔවුන් පිටත් කර හැරියේය. 133. 133. Brāhmāṇā [Pg.56] aṭṭharājānaṃ,Tekatvāna padakkhiṇaṃ; Gañchiṃsu jetuttaraṃ nāgaṃ,Nethuṃ sabbaṅgasundaraṃ. ඒ බ්රාහ්මණයන් අටදෙනා රජු වටා පැදකුණු කොට, සර්වාංගයෙන්ම සුන්දර වූ ඒ ඇත්රාජයා රැගෙන ඒම පිණිස ජෙතුත්තර නුවර බලා පිටත් වූහ. 134. 134. Anupubbena gantvāna,Tepāpuṇiṃsu brāhmaṇā; Jetuttaraṃ bhuñjamānā,Dānasālāsu acchayuṃ. පිළිවෙලින් ගමන් කළ ඒ බ්රාහ්මණයෝ ජෙතුත්තර නුවරට ළඟා වී, දන්සල්වලින් ආහාර අනුභව කරමින් එහි නතර වූහ. 135. 135. Tatopuṇṇa madinamhi,Katvāsarīramattano; Tepaṃsumakkhitaṃāguṃ,Pācīnadvāramaṇḍalaṃ. ඉන්පසු පුර පසළොස්වක පොහෝ දිනක, තමන්ගේ සිරුරු පිරිසිදු කරගෙන, ශරීරයේ දූවිලි තවරාගෙන ඔවුහු නැගෙනහිර ද්වාර මණ්ඩපය වෙත පැමිණියහ. 136. 136. Saṃyācissāmanāganti[Pg.57],Cintamānāvarājino; Āgamentāāgamanaṃ,Tatthaacchiṃ subrāhmāṇā. ‘අපි රජතුමාගෙන් ඇත්රාජයාව ඉල්ලා සිටිමු’ යැයි සිතමින්, රජුගේ පැමිණීම අපේක්ෂාවෙන් ඒ බ්රාහ්මණයෝ එහි රැඳී සිටියහ. 137. 137. Dānaggaṃ olekeyyanti,Tadāsura sabhojano; Pātonūtvā mahāsatto,Alaṅkārena laṅkari. ‘මම දන්සල් නැරඹීමට යන්නෙමි’ යැයි සිතූ මහාබෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, උදෑසනින්ම අවදි වී දිව්යමය සර්වාභරණයෙන් සැරසී වදාළහ. 138. 138. Alaṅkata hatthikkhandhaṃ,Aruyha agamātato; Rājā [Pg.58] puratthimaṃ dvāraṃ,Parisāya mahantiyā. ඉන්පසු සැරසූ ඇතා පිටට නැඟි රජතුමා, මහා පිරිවරක් සමඟ නැගෙනහිර දොරටුව දෙසට වැඩම කළේය. 139. 139. Mahantiṃ parisaṃdisvā,Bhitā ubbigga mānasā; Tatthokāsaṃ nalabhiṃsu,Yācituṃ brāhmaṇā tahiṃ. එහි සිටි මහා සේනාව දැක බියට හා තැතිගැන්මට පත් වූ බ්රාහ්මණයන්ට, එහිදී ඇතා ඉල්ලා සිටීමට අවස්ථාවක් නොලැබුණි. 140. 140. Tamhā dakkhiṇadvāraṃ te,Saṅkamitvāna unnate; Padese seṭṭharājānaṃ,Āgamesuṃ ṭhitā tato. එයින් පසු ඔවුහු දකුණු දොරටුව වෙත ගොස්, උස් ස්ථානයක සිට උතුම් රජතුමාගේ පැමිණීම අපේක්ෂාවෙන් රැඳී සිටියහ. 141. 141. Oloketvāna [Pg.59] pācīna-Dāramhi dānamaṇḍape; Hatthikkhandhagato rājā,Dvāramā gañcidakkhiṇaṃ. නැගෙනහිර දොරටුවේ දන්සල් දෙස බලා, ඇතා පිට නැඟි රජතුමා දකුණු දොරටුව වෙත පැමිණියේය. 142. 142. Rājānaṃ āgataṃ disvā,Pasāretvāna brāhmaṇā; Hatthe ‘‘vessantarojetu’’Tikkhattuṃ itibhāsiṃsu. රජතුමා වැඩම කරනු දුටු බ්රාහ්මණයෝ දෑත් දිගු කරමින්, ‘වෙස්සන්තර රජු දිනේවා!’ යැයි තෙවරක් ශබ්ද නැඟූහ. 143. 143. Jayasaddaṃ panādante,Rājādisvāna brāhmaṇe; Hatthiṃ tesaṃ ṭhitaṭhānaṃ,Pājesi dānamānasā. ඒ ජයඝෝෂාව ඇසූ රජතුමා, බ්රාහ්මණයන් දැක, දන් දීමේ කැමැත්තෙන් යුතුව ඔවුන් සිටි ස්ථානයට ඇතා මෙහෙයවා වැඩම කළේය. 144. 144. Hatthikkhandhe [Pg.60] nisinnova,Pasannena mukhenaso; Mhitapubbaṃ tatovoca,Girevaṃ hadayaṅgamaṃ. ඇතු පිට සිටිමින්ම ප්රසන්න මුහුණින් යුතුව සිනහ පහළ කළ බෝසතාණන් වහන්සේ, ඔවුන් වෙත මෙසේ හදවතට දනවන මිහිරි වදන් පැවසූහ: 145. 145. Dakkhiṇāvaṭṭasaṅkhena,Bāhuṃpaggayha dakkhiṇa; Purato mama tiṭṭhantā,Kiṃ maṃyācanti brāhmaṇā. ‘දකුණතට කැරකුණු හක්ගෙඩියක් බඳු තමන්ගේ දකුණු බාහුව ඔසවා මා ඉදිරියේ සිටින බ්රාහ්මණයෙනි, ඔබලා මාගෙන් කුමක් ඉල්ලා සිටින්නහුද?’ 146. 146. Evaṃsīghama [Pg.61] vociṃsu,Pahaṭṭhā brāhmaṇā tahiṃ; Ratanaṃrāja yācāma,Kuñjaraṃ sabbapaṇḍaraṃ. එවිට බොහෝ සතුටට පත් වූ බ්රාහ්මණයෝ වහාම මෙසේ පැවසූහ: ‘මහරජතුමනි, අපි ඔබවහන්සේගේ රත්නයක් බඳු වූ, සර්වාංගයෙන්ම සුදු පැහැති ඇත්රාජයාව ඉල්ලා සිටිමු.’ 147. 147. Idaṃsutvānasocinti,Ajjhattikaṃ pidātave; Ahamicchāmitedāni,Mamaṃ yācanti bāhiraṃ. එය ඇසූ රජතුමා මෙසේ සිතුවේය: ‘මම මගේ ඇතුළු ශරීර අවයවයන් පවා දන් දීමට කැමැත්තෙන් සිටිමි. එසේ තිබියදී මොවුන් දැන් මාගෙන් මේ ඉල්ලන්නේ බාහිර වස්තුවකි.’ 148. 148. Idāni pūrayissāmi,Yācantānaṃ manorathaṃ; Evaṃcintiyasobhāsi[Pg.62],Hatthikkhandhaṭhito iti. ‘දැන් මම මේ අයගේ මනෝරථය ඉටු කරමි’ යැයි සිතූ රජතුමා, ඇත්කඳ පිට සිටිමින්ම මෙසේ පැවසීය: 149. 149. Demitaṃ navikampāmi,Yaṃmaṃyācanti brāhmaṇā; Kelāsa sadisaṃ setaṃ,Alaṅkataṃ gajuttamaṃ. ‘බ්රාහ්මණයෙනි, ඔබලා මාගෙන් ඉල්ලන කෛලාශ කූටය බඳු වූ, මනාව සරසන ලද, සුදු පැහැති උතුම් ඇත්රාජයාව මම කිසිදු පැකිලීමකින් තොරව ඔබට දෙන්නෙමි.’ 150. 150. Hatthikkhandhā tato ruyha,Rājā cāgādhimānaso; Olokesitikkhattuṃtaṃ,Katvā nāgaṃ padakkhiṇaṃ. ඉන්පසු ඇතා පිටින් බැසගත් රජතුමා, පරිත්යාගශීලී සිතින් යුතුව ඇත්රාජයා වටා තෙවරක් පැදකුණු කොට ඔහු දෙස බැලුවේය. 151. 151. Gahetvā [Pg.63] soṇṇabhiṅgāraṃ,Sugandhodaka pūritaṃ; Ahvāyi etha bhontoti,Kuñjaraṃesa dātave. සුවඳ පැණින් පිරවූ රන් කෙණ්ඩිය අතට ගත් රජතුමා, ඒ ඇත්රාජයා දන් දෙනු පිණිස ‘පින්වතුනි, මෙහි එන්න’ යැයි බ්රාහ්මණයන්ට ඇමතීය. 152. 152. Gahetvā rajatadāma-Sadisaṃ seta hattino; Soṇḍaṃṭṭhapiya hatthesu,Brāhmaṇānaṃ gajissaro. රිදී දම්වැලක් බඳු වූ ඒ සුදු ඇත්රාජයාගේ හොඬවැල ගෙන, බ්රාහ්මණයන්ගේ අත් මත තැබුවේය. 153. 153. Sālaṅkataṃ mahānāgaṃ,Pātetvā dakkhiṇodakaṃ; Adāsi seṭṭhadantiṃtaṃ,Asallinena cetasā. ආභරණයෙන් සරසන ලද ඒ මහා ඇතු කෙරෙහි දක්ෂිණෝදකය (පැන්) වත්කර, ඒ උතුම් ඇත් රජුන්ව කිසිදු පසුබෑමක් නැති සිතින් යුතුව දන් දුන්නේය. 154. 154. Saddhiṃ [Pg.64] vīsatilakkhena,Catulakkhāni agghati; Alaṅkārohi nāgassa,Nānāratanacittito. විවිධ රත්නයන්ගෙන් විසිතුරු කරන ලද ඒ ඇත් රජුගේ ආභරණ කට්ටලය ලක්ෂ විසිහතරක් වටින්නේය. 155. 155. Athāpianagghā honti,Chaḷeva aṅkusādisu; Maṇayo vāraṇocāpi,Anaṅgho sattanagghikā. එසේම, කෙවිට ආදී උපකරණ සයෙහි වූ මැණික්ද මිල කළ නොහැකි වටිනාකමකින් යුක්තය. ඒ හස්ති රාජයාද මිල කළ නොහැකි, අතිශය වටිනා හස්තියෙකි. 156. 156. Yatāvutta ratanehi,Saddhiṃ adāsi kuñjaraṃ; Nāgopiyopi teneva,Tato sabbaññutaṃ piyaṃ. මෙසේ ඉහත සඳහන් කළ සියලු රත්නයන් සමඟම ඒ හස්ති රාජයාව දන් දුන්නේය. ඒ ඇතු මට ප්රිය වූ නමුත්, ඊටත් වඩා මට සර්වඥතාඥානයම ප්රිය විය. 156. 156. Athāpi [Pg.65] pañcasatāni,Paricārāni hatthino; Kulāni hatthigopehi,Saddhiṃ adāsi sādaraṃ. තවද, ඇතු උපස්ථානය කරන පන්සියයක් සේවකයන්ද, ඇත් ගොව්වන් ඇතුළු පවුල්ද ගෞරව සම්ප්රයුක්තව දන් දුන්නේය. 158. 158. Vessantarena dinnamhi,Seta maṅgala kuñjare; Acetanāpinādentī,Medanī sampa kampatha. වෙස්සන්තර රජු විසින් මංගල සුදු ඇතා දන් දුන් කල්හි, අචේතනික වූ මහ පොළොව පවා හඬ නඟමින් දැඩි සේ කම්පා විය. 159. 159. Tahiṃ [Pg.66] bhīsanakaṃ āsi,Nānaṃ lomahaṃsanaṃ; Mahanto vipulo ghoso,Khumbhittha sakalaṃ puraṃ. එකල්හි විවිධ වූ ලොමුදැහැගන්වන සුලු, භීෂණ ජනක සිදුවීමක් විය. මහත් වූද, පෘථුල වූද ඝෝෂාවක් පැතිර ගිය අතර මුළු නුවරම කැළඹී ගියේය. 160. 160. Mahīsaddasantāsena,Megho pāvassi tāvade; Ghanavassaṃ mahādhāraṃ,Gajjamāno diso disaṃ. පොළොවේ කම්පන ශබ්දයෙන් ඇති වූ තැතිගැන්ම නිසා එකෙණෙහිම දිශාවන් ගුගුරුවමින්, ධාරානිපාත මහ වැස්සක් ඇද හැළුණි. 161. 161. Nicchariṃsu bahūvijju-Latā yoca samantato; Indacāpā uṭṭhahīṃsu,Ukkāpāto tadā ahu. හාත්පසින් බොහෝ විදුලි ලතා නික්මුණි. දේදුනු පැන නැඟුණි. එකල්හි උල්කාපාතද ඇද වැටුණි. 162. 162. Hatthiṃ [Pg.67] laddhānate tuṭṭhā,Brāhmaṇā kiradakkhiṇā-Dvārā nagara majjhena,Gajakkhandha gatānayuṃ. ඇතා ලැබීමෙන් සතුටට පත් ඒ බ්රාහ්මණයෝ, ඇතුගේ පිට මත නැඟී දකුණු දොරටුවෙන් නගරය මැදින් ගමන් කළහ. 163. 163. Mahājanaparivāre,Gajāruḷheṭṭha brāhmaṇe; Passiṃ sunāgarā sabbe,Tadāte etadabravuṃ. මහා ජනකායක් පිරිවරාගෙන ඇතා පිට නැඟී යන බ්රාහ්මණයන් දුටු සියලු නගරවාසීහු එකල්හි මෙසේ පැවසූහ: 164. 164. Amhākaṃ [Pg.68] kuñjaraṃ hambho,Āruḷhā vo idhāgatā; Dinnoyaṃ kena tumhākaṃ,Kadā laddho kuto-iti. "එම්බා බ්රාහ්මණයෙනි, අපගේ මංගල හස්තියා පිට නැඟී තොප මෙහි පැමිණියේ කෙසේද? මේ ඇතා තොපට දන් දුන්නේ කවුද? කවදාද? කොහෙන් ලැබුණක්ද?" 165. 165. Vessantarena dinno no,Kathaṃtumhe vadissatha; Nakatheyyāma vitthāraṃ,Gacchema nagaraṃ mayaṃ. "මේ ඇතා අපට දන් දුන්නේ වෙස්සන්තර කුමාරයාය. තොප කුමක් පවසන්නේද? අපි විස්තර පවසන්නට නොසිට අපගේ නුවරට යන්නෙමු" යි බ්රාහ්මණයෝ කීහ. 166. 166. Evaṃvatvā nikkhamiṃsu,Dvārena uttarenate; Cittaṃvilola [Pg.69] mānāva,Nāgarānaṃ kaliṅkajā. මෙසේ කියා, නගරවාසීන්ගේ සිත් කැළඹීමට පත් කරමින්, කාලිංග රටෙන් ආ ඒ බ්රාහ්මණයෝ උතුරු දොරටුවෙන් පිටත්ව ගියහ. 167. 167. Tadāhi nāgarā sabbe,Bodhisattassa kujjhitā; Rājadvāre sannipacca,Upakkosamakaṃsu te. එකල්හි සියලු නගරවාසීහු බෝධිසත්ත්වයන් කෙරෙහි කෝපයට පත්ව, රජවාසල් දොරටුව අසලට රැස්ව චෝදනා කරන්නට වූහ. 168. 168. Adhammenevabhonttono,Nāgaṃ raṭṭhassa pūjitaṃ; Adāvessantaroduṭṭha-Brāhmaṇānamalaṅkataṃ. "පින්වතුනි, වෙස්සන්තර කුමරු මුළු රටේම පූජනීයත්වයට පත් වූ, සරසන ලද රාජ්ය මංගල හස්ති රාජයාව අධාර්මික ලෙස දුෂ්ට බ්රාහ්මණයන්ට දන් දී තිබේ." 169. 169. Saṅkhumbhitacittā [Pg.70] sabbe,Tatonagaravāsino; Gantvā siñcayarājassa,Santikaṃ evamabravuṃ. ඉන්පසු මහත් සේ කැළඹුණු සිත් ඇති ඒ සියලු නගරවාසීහු සංජය රජු වෙතට ගොස් මෙසේ පැවසූහ: 170. 170. Vidhamaṃdevateraṭṭhaṃ,Puttovessantarotava; Kataṃsokuñjaraṃdāsi,Siviraṭṭhassapūjitaṃ. "දේවයන් වහන්ස, ඔබගේ පුත් වෙස්සන්තර කුමාරයා ඔබගේ රාජ්යය විනාශ කරන්නේය. ඔහු සිවි රටේම පූජනීයත්වයට පත් වූ ඒ මංගල හස්ති රාජයාව දන් දී තිබේ." 171. 171. Kathaṃso [Pg.71] vāraṇaṃdāsi,Setaṃ kelāsasannibhaṃ; Paṇḍukampalasañchannaṃ,Jaya bhūmi vijanānaṃ. "කෛලාස කූටය වැනි වූ, රත් පලසකින් වසන ලද, ජයග්රාහී භූමිය හඳුනන ඒ ශ්වේත හස්ති රාජයාව ඔහු කෙසේ නම් දන් දුන්නේද?" 172. 172. Sace so dātumiccheyya,Annaṃpāṇañcabhojanaṃ; Vatthaṃ senāsanaṃ soṇṇaṃ,Yuttaṃdātuṃ yathicchitaṃ. "ඔහුට දන් දීමට අවශ්ය වූයේ නම්, ආහාර පාන, වස්ත්ර, සෙනසුන්, රන් ආදී දෑ කැමති පරිදි දීම සුදුසු ව තිබුණි." 173. 173. Sacetvaṃ nakarissasi,Sivīnaṃ vacanaṃidaṃ; Maññetaṃ sahaputtena,Sivīhatthe karissare. "දේවයන් වහන්ස, ඔබ සිවි වැසියන්ගේ මෙම වචනය නොපිළිපදින්නේ නම්, ඔබවද පුත්රයා සමඟම සිවි වැසියන්ගේ ග්රහණයට පත් කරනු ඇතැයි සිතන්න." 174. 174. Tajjamānāhi [Pg.72] evañhi,Sutvā sivīhi bhāsitaṃ; Maññittha siñcayo puttaṃ,Māretuṃ icchareiti. මෙසේ තර්ජනය කරමින් සිවි වැසියන් කී බස ඇසූ සංජය රජු, ඔවුන් තම පුත්රයාව මරා දැමීමට අදහස් කරන්නේ යැයි සිතුවේය. 175. 175. Evaṃbyākāsi teneva,Sīghaṃvibbhanta mānaso; Puttapema codito so,Sokasalla samappito. පුත්ර ප්රේමයෙන් පෙලඹුණු, සෝක නැමැති හුලෙන් පහර ලත්, වහා කලබලයට පත් සිත් ඇති ඒ රජු මෙසේ ප්රකාශ කළේය: 176. 176. Kāmaṃ [Pg.73] janapado sabbaṃ,Raṭṭhañcāpi vinassatu; Nāhaṃ sivīnaṃvacanā,Pabbājeyyaṃ mamatrajaṃ. "මුළු ජනපදයත්, රාජ්යයත් විනාශ වී ගියත්, මම සිවි වැසියන්ගේ බසට මගේ පුත්රයාව පිටුවහල් නොකරමි." 177. 177. Kathaṃ haṃ tamhi dubbheyyaṃ,Santoso suddhacetaso; Puttaṃkathañca niddosaṃ,Satthena ghātaye mama. "පිරිසිදු සිත් ඇති, සතුටින් වෙසෙන මගේ ඒ පුත්රයාට මම කෙසේ නම් ද්රෝහි වෙම්ද? නිර්දෝෂී වූ මගේ පුත්රයාව කෙසේ නම් ආයුධයකින් මරවම්ද?" 178. 178. Sivayo tassa sutvāna,Bhāsitaṃ puttagiddhino; Avocuṃ visaṭṭhā vīta-Bhahāevaṃ yathātathaṃ. පුත්ර ස්නේහයෙන් බැඳුණු රජුගේ ඒ වචන අසා, නිර්භීත වූ සිවි වැසියෝ රජුට සැබෑ තත්ත්වය මෙසේ පැවසූහ: 179. 179. Mānaṃ [Pg.74] daṇḍena satthena,Nāpi so bandhanāraho; Pabbājehi vanaṃ raṭṭhā,Vaṅke vasatu pabbate. "ඔහු දණ්ඩනයට හෝ ආයුධයකින් මැරීමට හෝ සිරගත කිරීමට හෝ සුදුස්සෙක් නොවේ. ඔහුව රාජ්යයෙන් වනයට පිටුවහල් කරන්න; ඔහු වංක පර්වතයෙහි වෙසේවා." 180. 180. Tadācintayi sorājā,Nayuttaṃ panūdetave; Chandaṃ hi sivinaṃ dāni,Tato voca subhāsitaṃ. එකල්හි ඒ සංජය රජු, "දැන් සිවි වැසියන්ගේ කැමැත්තට විරුද්ධ වීම සුදුසු නොවේ" යැයි සිතා, ඉන්පසු මෙසේ යහපත් වචනයක් පැවසුවේය: 181. 181. Yathāchandaṃ [Pg.75] kareyyāmi,Raṭṭha pabbājayetha taṃ; Ekokāsañca yācāma,Rattiṃ so vasataṃ imaṃ. "මම ඔබ සැමගේ කැමැත්ත පරිදි කරන්නෙමි. ඔහුව රාජ්යයෙන් පිටුවහල් කරනු ඇත. එහෙත් මම එකම එක අවස්ථාවක් ඉල්ලමි; ඔහුට මේ එක රැයක් මෙහි වසන්නට ඉඩ දෙන්න." 182. 182. Amantetu yathākāmaṃ,Kaṇhājināya jālinā; Tathāca maddiyā saddhiṃ,Kāmeca paribhuñjatu. "ඔහු කණ්හාජිනා, ජාලි යන දරුවන් සහ මද්දී දේවිය සමඟ ද කැමති පරිදි කතාබස් කොට සමුගනීවා, රාජකීය සැප සම්පත්ද අනුභව කෙරේවා." 183. 183. Tato ratyā vivasāne,Sūriyuggamanesati; Samaggā sivayo hutvā,Raṭṭhā pabbajayantu taṃ. "ඉන්පසු රැය ගෙවී හිරු උදාවන කල්හි, සිවි වැසියන් සියල්ලෝම එක්ව ඔහුව රාජ්යයෙන් පිටුවහල් කෙරෙත්වා." 184. 184. Paccāgañchuṃ [Pg.76] tadā sabbe,Sivayo tuṭṭhamānasā; Sampaṭicchitvāna sādhūti,Vacanaṃ sivirājino. එකල්හි සතුටට පත් සිවි වැසියෝ සියල්ලෝම සිරි රජුගේ ඒ වචනය "සාධු" කියා පිළිගෙන ආපසු ගියහ. 185. 185. Tatoso siñcayoekaṃ,Kattāraṃ puttasantikaṃ; Sāsanaṃ pesanatthāya,Turitaṃ evamabravī. ඉන්පසු සංජය රජු තම පුත්රයා වෙත පණිවිඩයක් යැවීම පිණිස එක් රාජ පුරුෂයෙකු කැඳවා වහා මෙසේ පැවසුවේය: 186. 186. Uṭṭhehi katte taramāno,Gantvā vassantaraṃ vada; Sivayo deva tekuddhā,Negamāca samāgatā. "රාජ පුරුෂය, නැඟිට වහා ගොස් වෙස්සන්තර කුමරුට මෙසේ කියන්න: 'දේවයන් වහන්ස, සිවි වැසියෝ සහ නගරවාසීහු කෝපයට පත්ව රැස්ව සිටිති.'" 187. 187. Asmā [Pg.77] ratyā vivasāne,Sūriyuggamane sati; Samaggā sivayo hutvā,Raṭṭhā pabbājayantitaṃ. "'මේ රැය ගෙවී හිරු උදාවන කල්හි, සිවි වැසියෝ එක්ව ඔබව රාජ්යයෙන් පිටුවහල් කරනු ඇත.'" 188. 188. Sakattā taramānova,Sivirājena pesito; Upāgami puraṃrammaṃ,Vessantara nivesanaṃ. සිරි රජු විසින් යවන ලද ඒ රාජ පුරුෂයා වහා නික්මී වෙස්සන්තර කුමරුගේ රමණීය මාලිගාව වෙත පැමිණියේය. 189. 189. Tatthaddasa [Pg.78] kuraṃso,Ramamānaṃ sake pure; Parikiṇṇaṃ amaccehi,Tidasānaṃva vāsavaṃ. එහිදී ඔහු තව්තිසා වැසි දෙවියන් පිරිවරාගත් ශක්ර දේවේන්ද්රයා මෙන්, තමාගේ මාලිගාවෙහි ඇමතිවරුන් පිරිවරා සතුටින් වෙසෙන වෙස්සන්තර කුමාරයාව දුටුවේය. 190. 190. Vanditvā rodamānoso,Kattā vessantaraṃ bravī; Dukkhaṃ te vedayissāmi,Māmekujjha rathesabha. ඒ රාජ පුරුෂයා වැඳ වැටී හඬමින් වෙස්සන්තර කුමරුට මෙසේ පැවසුවේය: "නරශ්රේෂ්ඨයන් වහන්ස, මම ඔබට දුක්බර පුවතක් පවසන්නෙමි. මා කෙරෙහි කෝප නොවනු මැනව." 191. 191. Asmāratyā vivasāne,Sūriyuggamane sati; Sivayo deva tekuddhā,Raṭṭhā pabbājayantitaṃ. "දේවයන් වහන්ස, මේ රැය ගෙවී හිරු උදාවන කල්හි, කෝපයට පත් සිවි වැසියෝ ඔබව රාජ්යයෙන් පිටුවහල් කරනු ඇත." 192. 192. Sutvāna [Pg.79] bhāsitaṃ etaṃ,Hasamāno pamodayaṃ; Evaṃpucchittha kattāraṃ,Vessantaro sudhītimā. ඒ බස ඇසූ මහා ප්රඥාවන්ත වෙස්සන්තර කුමාරයා සිනාසෙමින්, සතුටු සිතින් යුතුව ඒ රාජ පුරුෂයාගෙන් මෙසේ ඇසුවේය: 193. 193. Kismiṃ me sivayo kuddhā,Yaṃ napassāmi dukkaṭaṃ; Taṃme katte viyācikkha,Kasmā pabbājayanti maṃ. මා කෙරෙහි සිවි රට වැසියන් කිපී සිටින්නේ කුමන කරුණක් නිසාද? මා විසින් කරන ලද කිසිදු වරදක් මම නොදකිමි. ඇමැතිය, මට එය පැහැදිලි කර දෙන්න. ඔවුන් මා පිටුවහල් කරන්නේ මන්ද? 194. 194. Tahiṃ [Pg.80] kattā idaṃvoca,Hatthidānena kujjhare; Khīyanti sivayo rāja,Tasmā pabbājayanti taṃ. එවිට ඇමැතියා මෙසේ සැල කළේය: 'රජතුමනි, මංගල හස්තියා දන් දීම ගැන සිවි රට වැසියෝ කිපී සිටිති. ඔවුහු ඒ පිළිබඳව දොස් පවරති. එබැවින් ඔවුහු ඔබවහන්සේව පිටුවහල් කරති.' 195. 195. Taṃsutvāna mahāsatto,Dānesu thīramānaso; Vacanaṃ mhitapubbaṃ so,Kattāraṃ etadabravī. එය ඇසූ, දන් දීමෙහි ස්ථිර අදහස් ඇති මහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, මඳ සිනහවකින් යුතුව ඇමැතියාට මෙසේ වදාළ සේක. 196. 196. Hadayaṃ [Pg.81] cakkhumahaṃ dajjaṃ,Bāhuṃpi dakkhiṇaṃ mama; Hirañña maṇisoṇṇādiṃ,Nakiṃ bāhirakaṃ dhanaṃ. මම මගේ හදවත ද, ඇස් ද, මගේ දකුණු බාහුව පවා දන් දෙන්නෙමි. එසේ තිබියදී රන්, රිදී, මුතු, මැණික් වැනි බාහිර ධනය ගැන කවර කතාද? 197. 197. Kāmaṃmaṃsi vayosabbe,Pabbājentu hanantuvā; Nevadānā viramissaṃ,Kāmaṃchindantu sattadhā. සිවි රට වැසියන් සියලු දෙනා කැමැති නම් මා පිටුවහල් කරත්වා! නැතහොත් මරා දමත්වා! මගේ ශරීරය සත් කඩකට කපා දැමුවද, මම කිසිසේත්ම දන් දීමෙන් නොවැලකෙන්නෙමි. 198 Tatoso devatāviṭṭho,Kattāmaggama desayi; Pabbājitānaṃ sabbesaṃ,Gatapubbaṃ purāṇakaṃ. ඉන්පසු දේවතාවකු ආවේශ වූ ඇමැතියා, පෙර පිටුවහල් කරන ලද සියලු දෙනා ගිය පැරණි මාර්ගය පෙන්වා දුන්නේය. 199. 199. Kontīmārāya [Pg.82] tīrena,Gīrimā rañcaraṃ pati; Yenapabbājitāyanti,Tenagacchatu subbato. කොන්තිමාරා නදී තීරය ඔස්සේ, ගිරිමාවහන පර්වතය අසලින් වැටී ඇති, පිටුවහල් කරන ලද අය ගමන් ගන්නා ඒ පැරණි මාර්ගයෙන් යහපත් ව්රත සමාදන් වූ ඔබවහන්සේ වැඩම කරනු මැනවි. 200. 200. Taṃsutvāna bodhisatto,Sādhūti sampaṭicchiya; Ekokāsaṃ nāgarānaṃ,Yācetuṃ evamabravī. එය ඇසූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ 'යහපති' කියා එය පිළිගෙන, නගර වැසියන්ගෙන් එක් අවස්ථාවක් ඉල්ලා සිටීම පිණිස මෙසේ වදාළ සේක. 201. 201. Dānaṃsattasatakaṃhaṃ[Pg.83],Kattedajjaṃ suvetato; Parasve nikkhamissāmi,Rattiṃdivaṃ khamantume. ඇමැතිය, මම හෙට දින සත්සතක මහා දානය පිරිනමන්නෙමි. අනිද්දා මම පිටත්ව යන්නෙමි. එතෙක් එක් රැයක් සහ දහවලක් මට ඉවසීමට නගර වැසියන්ගෙන් අවසර ඉල්ලනු මැනවි. 202. 202. Sādhudevapavakkhāmi,Khamāpetuṃnisādivaṃ; Nāgarānaṃtivatvāna,Tadākattāpipakkami. 'යහපති දේවයන් වහන්ස, එක් රැයක් හා දහවලක් ඔබවහන්සේට ඉවසන ලෙස මම නගර වැසියන්ට පවසන්නෙමි' යි කියා ඇමැතියා එතැනින් නික්ම ගියේය. 203. 203. Mahāsattomahāyena- [Pg.84]Kuttaṃsakalakammikaṃ; Pakkosāviyasvedānaṃ,Evaṃbyākāsidātave. ඉන්පසු මහා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සියලු කටයුතු භාර ඇමැතියා කැඳවා, හෙට දින දිය යුතු දානය මෙසේ පිළියෙල කිරීමට නියෝග කළ සේක. 204. 204. Hatthīasserateitthī,Dāsīdāsecadhenuyo; Paṭiyādehitvaṃsatta-Satecāgāyamārisa. පින්වත, ඇතුන්, අශ්වයන්, රථ, ස්ත්රීන්, දාසයන්, දාසියන් සහ කිරි දෙනුන් සත්සියය බැගින් වූ මේ සියල්ල දන් දීම සඳහා සූදානම් කරනු මැනවි. 205. 205. Athonānappakārāni,Annapānānisabbaso; Suraṃpi paṭiyādehi,Sabbaṃdātabbayuttakaṃ. එසේම නන්විධ වූ සියලු ආහාර පාන වර්ග ද, දන් දීමට සුදුසු වෙනත් දෑ ද සූදානම් කරන්න. 206. 206. Evaṃsobyākaritvāna[Pg.85],Pemacittenacodito; Ekovamaddiyārammaṃ,Pāsādamabhirūhatha. මෙසේ නියෝග කොට, සෙනෙහෙබර සිතින් යුත් උන්වහන්සේ තනිවම මද්දී දේවිය වෙසෙන මාලිගයට වැඩම කළ සේක. 207. 207. Rattacandana gandhehi,Gandhodakehivāsitaṃ; Sopāvekkhisirīgabbhaṃ,Maddīdevīnivāsanaṃ. උන්වහන්සේ රතු සඳුන් සුවඳින් හා සුවඳ පැණින් සුගන්ධවත් වූ මද්දී දේවියගේ සිරි යහන් ගැබට ඇතුළු වූ සේක. 208. 208. Maddīdisvānaāyantaṃ[Pg.86],Mhitānanenasāmikaṃ; Uṭṭhāsiāsanāsīghaṃ,Reṇumattāvakinnarī. මද්දී දේවිය මඳ සිනහවෙන් යුතුව වඩින්නා වූ සිය හිමියන් දැක, මල් රේණුවෙන් තැවරුණු කින්නරියක මෙන් වහා අසුනෙන් නැගී සිටියාය. 209. 209. Uṭṭhāhitvānasāmaddī,Vāmahatthesu rājino; Dakkhiṇe nasahatthena,Gaṇhitthamandahāsinī. නැගී සිටි මද්දී දේවිය, මෘදු සිනහවකින් යුතුව රජතුමාගේ වම් අත තමාගේ දකුණු අතින් අල්ලා ගත්තාය. 210. 210. Tatosirisayanamhi[Pg.87],Nasinnaṃsakasāmikaṃ; Bījayantīvasāṭṭhāsi,Maddīsaññatavāsinī. ඉන්පසු සිරි යහන මත වැඩ සිටි තමාගේ හිමියන්ට, සංවරශීලී මද්දී දේවිය පවන් සලමින් ළඟින් සිටගත්තාය. 211. 211. Maddiṃaṅkeṭṭhapetvātha,Gaṇhaṃhattesudeviyā; Mukhaṃmukhenakatvāna,Rājāmandamabhāsatha. එවිට රජතුමා මද්දී දේවිය තම උකුල මත වාඩි කරවාගෙන, ඇයගේ දෑතින් අල්ලාගෙන, ඇයගේ මුහුණ දෙස බලමින් මෙසේ මෘදුව පැවසීය. 212. 212. Yaṃtesacemayādinnaṃ,Yañcatepettikaṃdhanaṃ; Sabbaṃtaṃnidaheyyāsi,Bhaddekomārapemike. කුමාර අවදියේ පටන් මා පෙම් කළ මගේ ප්රිය සොඳුරිය, මා විසින් ඔබට දෙන ලද යම් ධනයක් වේද, එමෙන්ම ඔබේ පිය රජුගෙන් ලැබුණු යම් ධනයක් වේද, ඒ සියල්ල සුරක්ෂිතව තැන්පත් කර තබන්න. 213. 213. Tahiṃnavuttapubbaṃme[Pg.88],Sāmikenamamīdisaṃ; Kadācietthakaṃkālaṃ,Maddīevañhicintayi. 'මාගේ හිමියන් මීට පෙර කිසි දිනක මට මෙවැනි දෙයක් පවසා නැත' යි මද්දී දේවිය සිතුවාය. 214. 214. Tato ubbiggacittena,Maddīeva mabhāsatha; Kuhiṃ deva nidahāmi,Taṃme akkhāhi pucchito. එවිට කලබලයට පත් සිතින් යුතුව මද්දී දේවිය මෙසේ ඇසුවාය: 'දේවයන් වහන්ස, මා ඒ ධනය කොහේ තැන්පත් කරන්නද? මට එය වදාරනු මැනවි.' 215. 215. Sīlavantesu [Pg.89] dujjāsi,Dānaṃ maddī yathārahaṃ; Nahidānā paraṃatthi,Patiṭṭhā sabbapāṇinaṃ. මද්දී, සිල්වතුන් උදෙසා සුදුසු පරිදි දන් දෙන්න. සියලු සත්ත්වයන්ට දන් දීමට වඩා වෙනත් සරණක් නැත. 216. 216. Nidhānaṃ nāma etaṃva,Dhanānaṃ nandivaḍḍhane; Dānaṃhi nidhi sattānaṃ,Evaṃbyākāsi khattiyo. ප්රීතිය වඩවන දේවිය, සැබෑ නිධානය නම් දන් දීමයි. සත්ත්වයන්ගේ පරලොව නිධානය වන්නේ දානයයි කියා රජතුමා පැහැදිලි කළේය. 217. 217. Maddīvatvāna [Pg.90] sādhūti,Onamitvā siruttamaṃ; Sampaṭicchi tato rājā,Punāpi evamabravī. මද්දී දේවිය 'එසේය දේවයන් වහන්ස' යි පවසමින් හිස නමා එය පිළිගත්තාය. ඉන්පසු රජතුමා නැවතත් මෙසේ පැවසීය. 218. 218. Jālimhimaddidayesi,Sādhukaṇhājināyaca; Gāravaṃnivātaṃkāsi,Sassuyāsassuramhica. මද්දී, ජාලී කුමරුට සහ ක්රිෂ්ණාජිනා දියණියට ආදරය කරුණාව දක්වන්න. මගේ මවට සහ පියාට ගෞරවයෙන් හා යටහත් පහත් ලෙස සලකන්න. 219. 219. Yohitaṃ pema cittena,Mayāvippavasena te; Icche cebhavituṃ attā,Sakkaccaṃ taṃupaṭṭhahe. මා ඔබෙන් වෙන්ව සිටින කල, යමෙක් කරුණාවන්ත සිතින් ඔබට යහපතක් කිරීමට කැමති වේ නම්, ඔහුට මනාව උපස්ථාන කරන්න. 220. 220. Sace [Pg.91] evaṃ nabhaveyya,Bhattāraṃ mādisaṃ viyaṃ; Parire sehi aññaṃ tvaṃ,Māki ssittho mayāvinā. එසේ නොමැති නම්, මා වැනි වෙනත් ස්වාමියෙකු සොයා ගන්න. මා නොමැතිව තනිව දුක් නොවන්න. 221. 221. Tadāhi dummukhī maddī,Rājāna meva mabravī; Dussutaṃ vata suṇomi,Īdisaṃ kinnubhāsasi. එවිට අතිශයින් කනගාටුවට පත් මද්දී දේවිය රජතුමාට මෙසේ පැවසුවාය: 'අහෝ! මා අසන්නේ කෙතරම් අවාසනාවන්ත කතාවක්ද? ඔබවහන්සේ කුමක් නිසා මෙවැනි දෙයක් පවසනවාද?' 222. 222. Viyācikkhāmi [Pg.92] mebha dde,Sakalaṃ dāni kāriṇaṃ; Hatthidānenakujjhanti,Samaggā sivayo mama. සොඳුරිය, මම දැන් ඔබට සියලු හේතු පැහැදිලි කරන්නෙමි. මා විසින් මංගල හස්තියා දන් දීම ගැන මුළු සිවි රට වැසියෝම මා සමඟ කිපී සිටිති. 223. 223. Pabbājenti mamaṃ tena,Sivayo siviraṭṭhato; Mahādānaṃ dadissāmi,Suve komārasaṅgame. එබැවින් සිවි රට වැසියෝ මා සිවි දේශයෙන් පිටුවහල් කරති. මම හෙට දින මහා දානය පිරිනමන්නෙමි. 224. 224. Parasve nikkhamissāmi,Raṭṭhā ekova sobhaṇe; Nānābhayehi saṃkiṇṇaṃVaṅkaṃ gacchāmi pabbata. ප්රිය සොඳුරිය, අනිද්දා මම තනිවම මේ රටින් නික්ම, නොයෙක් අනතුරු බහුල වූ වංකගිරි පර්වතය බලා යන්නෙමි. 225. 225. Pāṇīkatapiye [Pg.93] jāliṃ,Kaṇhājinañca attajaṃ; Tañcaohāya gaccheyyaṃ,Vaseyyaṃ ekakovane. මගේ ප්රාණය වැනි වූ ජාලී පුතු ද, ක්රිෂ්ණාජිනා දියණිය ද, ඔබ ද හැර දමා මම වනයට ගොස් හුදකලාව වාසය කරන්නෙමි. 226. 226. Rañño sutvāna saṅkampi,Vacanaṃsokavaḍḍhanaṃ; Māluteritapattaṃva,Maddīyā hadayaṃ tadā. රජතුමාගේ ඒ ශෝකජනක වදන් ඇසූ මද්දී දේවියගේ හදවත, සුළඟින් සැලෙන කොළයක් මෙන් වෙව්ලා ගියේය. 227. 227. Māmamevamavacuttha[Pg.94],Kampesi hadayaṃ mama; Tattatelenasittaṃva,Sariraṃ rāja dayhate. රජතුමනි, මට මෙසේ නොපවසනු මැනවි. මගේ හදවත සැලෙයි. උණු තෙලින් නැහැවූවාක් මෙන් මගේ මුළු ශරීරයම දැවෙන්නාක් මෙන් දැනේ. 228. 228. Nesadhammo mahārāja,Yaṃ tvaṃ gaccheyya ekako; Ahaṃpi tena gacchāmi,Yenagacchasi khattiya. මහා රජතුමනි, ඔබවහන්සේ තනිවම වැඩම කිරීම ධර්මයක් නොවේ. ඔබවහන්සේ වඩිනා ඒ මඟෙහි මම ද ඔබවහන්සේ සමඟම පැමිණෙන්නෙමි. 229. 229. Maraṇaṃvā [Pg.95] tayā saddhiṃ,Jīvitaṃvā tayā vinā; Tadeva maraṇaṃ seyyo,Yañcejīve tayāpinā. ඔබවහන්සේ සමඟ මිය යාම හෝ ඔබවහන්සේ නොමැතිව ජීවත් වීම යන දෙකෙන්, ඔබවහන්සේ නොමැතිව ජීවත් වෙනවාට වඩා ඔබවහන්සේ සමඟ මිය යාම උතුම්ය. 230. 230. Aggiṃ ujjālayitvāna,Ekajāla samāhitaṃ; Tatthe vamaraṇaṃ seyyo,Yañce jīve tayā vinā. මහත් ගිනි ජාලාවක් දල්වා, ඒ ගින්නට පැන මිය යාම වුවද ඔබවහන්සේ නොමැතිව ජීවත් වීමට වඩා සැපතකි. 231. 231. Carantā raññanāgaṃva,Duggesvanvetti hatthinī; Evaṃtaṃ [Pg.96] anugacchāmi,Putteādāyapacchato. දුෂ්කර වනාන්තරවල හැසිරෙන හස්ති රාජයා පසුපස යන ඇතින්නක මෙන්, මම ද මගේ දරුවන් කැටුව ඔබවහන්සේ පසුපස පැමිණෙන්නෙමි. 232. 232. Vimaṃsetuṃ tadā rājā,Mānasaṃ maddideviyā; Nānābhayaṃ pakāsento,Evaṃbravi bhayāpayaṃ. එවිට රජතුමා මද්දී දේවියගේ අදහස විමසා බැලීම පිණිස, වනයේ ඇති නොයෙකුත් බියජනක දෑ විස්තර කරමින් මෙසේ පැවසීය. 233. 233. Viyācikkhāmi [Pg.97] tesaccaṃ,Vanamhi mudumānase; Nānābhayaṃ kharaṃ ghoraṃ,Hesmaṃ hadayakampanaṃ. මෘදු සිත් ඇති මද්දිය, මම ඔබට වනයේ ඇති විවිධ වූත්, රළු වූත්, භයානක වූත්, හදවත කම්පා කරවනසුලු වූත් සැබෑ බියජනක තත්ත්වයන් විස්තර කර දෙන්නෙමි. 234. 234. Kesarīnāma yebhadde,Migarājā kharassarā; Hiṃ santiṃ te sasaddena,Migetikkhagga dāṭhino. පින්වත් මද්දිය, රළු හඬක් ඇති, මුව රජ වූ සිංහයෝ තම භීෂණ හඬින් ද, තියුණු දළවලින් ද යුක්තව සෙසු මෘගයන්ව පෙළති. 235. 235. Dīpībyagghākaṇhācchāca,Tikkhagga nakha dhārino; Khaggā [Pg.98] vanamahiṃsāca,Tikkhaggasiṅgadhārino. තියුණු නියපොතු ඇති දිවියන්, ව්යාඝ්රයන් සහ කළු වලසුන් ද, තියුණු අං ඇති කඟවේනුන් සහ කුළු හරකුන් ද එහි වෙසෙති. 236. 236. Tikkhagga nakha siṅgehi,Ete posaṃpi chindiya; Khaṇḍākhaṇḍaṃ karitvāna,Mūlālaṃviya bhakkhare. තියුණු නියපොතු හා අං ඇති මොවුහු මිනිසෙකු වුව ද කැබලි කොට, නෙළුම් අල මෙන් කපා ගිල දමති. 237. 237. Yācayakkhiniyoyakkhā,Bahūmanussakhādakā; Naraṃnāriṃ gavesanti,Dummukhā khaggapāṇino. එහි මිනිස් මස් කන, විරූපී මුහුණු ඇති, අතින් ආයුධ ගත් බොහෝ යක්ෂයන් හා යක්ෂණියන් ස්ත්රී පුරුෂයන් සොයමින් සැරිසරති. 238. 238. Atho [Pg.99] ajagarāsappā,Ghoravīsāca vijjare; Viṃsācā rakkhasāvāḷā,Sajjulohitabhojanā. එසේම එහි පිඹුරන්, බිහිසුණු විෂ සහිත සර්පයන් ද, අලුත් ලේ ආහාරයට ගන්නා දරුණු යක්ෂයන් හා වන මෘගයන් ද වෙසෙති. 139. 139. Aññepi bahavosanti,Bhayābhesmakārakā; Kiṃnabhāyasi etesaṃ,Bhayānaṃ bhayamānase. බිය හා තැතිගැන්ම ඇති කරවන තවත් බොහෝ දේ එහි ඇත්තේය. බිය උපදවන සිත් ඇති ඔබ, මේ බියකරු දේවලට බිය නොවන්නේ කෙසේද? 240. 240. Mā [Pg.100] mamaṃ tvaṃ nugacchāhi,Gacchantaṃ bhayasaṃyutaṃ; Vanaṃ idheva acchāhi,Vuttehisahabhīruke. බියෙන් පිරුණු වනයට යන මා පසෙක ලා, බියගුලු තැනැත්තියක වූ ඔබ අපගේ නෑදෑයන් සමඟ මෙහිම රැඳී සිටින්න. මා පසුපස නොඑන්න. 141. 141. Tvekadāsirigabbhamhi,Vasantī sahame subhe; Sutvāgavesitāṇaṅke,Kiṃme mañjāragajjitaṃ. යම් දවසක ශ්රී යහන් ගැබෙහි මා සමඟ සුඛිතව වෙසෙද්දී, බළලෙකුගේ හඬක් ඇසී පවා ඔබ බියෙන් සැලුණේ නැද්ද? 242. 242. Tvekadākiṃvibodhesi[Pg.101],Bhemibhemīti bhāsiya; Rattiyaṃ hi sayantaṃ maṃ,Sutvā nuluṅkavassitaṃ. රාත්රියෙහි නිදා සිටි මා අවදි කරමින්, බකමූණෙකුගේ හඬක් ඇසී 'බියයි, බියයි' කියමින් මාව වැළඳගත්තේ නැද්ද? 243. 243. Tvekadā meghasaddaṃhi,Sutvādivā mamantikaṃ; Dhāvitvāmaṃ parissajja,Kiṃ mucchilomahaṃsīnī. දවල් කාලයේ අකුණු හඬ ඇසී බියෙන් ලොමුදැහැගෙන, මා වෙත දිව අවුත් මා වැළඳගෙන ක්ලාන්ත වූවා නොවේද? 144. 144. Evaṃbhaya [Pg.102] cañcalāya,Sukhumālāya deviyā; Nālaṃhi vasituṃraññe,Bhesme avanavāsike. මේ අයුරින් බියෙන් සැලෙන, සුකුමාල වූ දේවියකට මෙවැනි බිහිසුණු වූ ද මනුෂ්ය වාසයෙන් තොර වූ ද වනයක වාසය කිරීම සුදුසු නොවේ. 245. 245. Maddīsutvāna rājassa,Bhāsittaṃ thīramānasā; Visāradena cittena,Sāmikaṃ evamabravī. රජතුමාගේ ඒ වදන් ඇසූ මද්දී දේවිය ස්ථාවර මනසින් හා නිර්භීත සිතින් යුතුව තම ස්වාමියාට මෙසේ පැවසුවාය. 246. 246. Tayime pema cittañca,Araññe bhayamānasaṃ; Tayitesumahārāja[Pg.103],Sutikkhaṃ pema cetasaṃ. මහ රජතුමනි, වනය කෙරෙහි මගේ සිතෙහි ඇති බියට වඩා ඔබ කෙරෙහි මා තුළ ඇති ආදරය ඉතා බලවත්ය. 247. 247. Sandate sīghasotaṃme,Tayisāgara sannibhe; Niccaṃpemodakaṃrāja,Gaṅgodakaṃva sāgare. රජතුමනි, ගංගා ජලය මහා සාගරයට ගලා බස්නාක් මෙන්, මගේ ප්රේම නමැති දිය දහර සාගරයක් බඳු වූ ඔබ වෙත නිරන්තරයෙන්ම ගලා යයි. 248. 248. Maraṇaṃpemacittena,Jīvitaṃ bhaya cetasā; Tadeva maraṇaṃseyyo,Yañcetaṃ jīvitaṃciraṃ. ඔබ කෙරෙහි ඇති ආදරයෙන් යුතුව මිය යාම, බිය සැක සහිතව තනිව ජීවත් වීමට වඩා උතුම්ය. ඔබ නොමැතිව දිගු කලක් ජීවත් වීමට වඩා එසේ මිය යාම සැපතකි. 249. 249. Pākāraṃ [Pg.104] mamūraṃrāja,Katvāna puratovanaṃ; Nānābhayaṃ nivārentī,Gacchaṃ haṃverahiṃsinī. රජතුමනි, මම මගේ ළය පවුරක් කොට ඉදිරියෙන් යමින්, විවිධ උපද්රවයන් වළක්වමින්, සතුරන් පරදවමින් ඔබ සමඟ පෙරට යන්නෙමි. 250. 250. Tayihaṃ pemacittāsiṃ,Gahettvā vaṅkapabbate; Phalāphalaṃgavesantī,Vaseyyāmi tayāsaha. ඔබ කෙරෙහි ඇති ආදරයෙන් යුතුව, වංකගිරි පර්වතයෙහි පලවැල සොයා දෙමින් මම ඔබ සමඟ ජීවත් වන්නෙමි. 251. 251. Evaṃñhi [Pg.105] sūrabhāvaṃ sā,Dassayitvāna attano; Himavanta vāsinīva-Rājānaṃ vītitosayi. මේ අයුරින් ඇය තමාගේ වීරභාවය පෙන්වමින්, හිමාලයේ වෙසෙන වන දෙවඟනක මෙන් රජතුමාව සතුටු කළාය. 252. 252. Yadādakkhasinaccante,Kumāre māladhārine; Kīḷante assameramme,Narajjassa sarissasi. මල් මාලා පැළඳ අපගේ දරුවන් දෙදෙනා සුන්දර අසපුවෙහි කෙළිදෙලෙන් පසුවෙමින් නටනු දකින විට, ඔබට මේ රාජ්යය මතක් නොවනු ඇත. 253. 253. Yadādakkhasigāyante[Pg.106],Aññoññamukhadassine; Kumārevanagumbamhi,Narajjassa sarissasi. වන ලැහැබ් මැද එකිනෙකාගේ මුහුණු බලමින් අපේ දරුවන් ගී ගයනු දකින විට, ඔබට රජකම මතක් නොවනු ඇත. 254. 254. Yadādakkhasimātaṅgaṃ,Sāyaṃpātaṃbrahāvane; Asahāyaṃvicarantaṃ,Narajjassa sarissasi. මහ වනයෙහි සවස් කාලයේත් උදේ කාලයේත් තනිවම හැසිරෙන හස්ති රාජයන් දකින විට, ඔබට රාජ්යය සිහිපත් නොවනු ඇත. 255. 255. Nādaṃkareṇusaṅghassa[Pg.107],Nadamānassapūrato; Nāgassavajatosutvā,Narajjassasarissasi. ඇතුන් පිරිවර මැද තේජවන්තව ගමන කරන හස්ති රාජයාගේත්, ඇතින්නියන්ගේත් කුංචනාද හඬ ඇසෙන විට, ඔබට මේ රාජ්යය මතක් නොවනු ඇත. 256. 256. Migaṃdisvānasāyanhaṃ,Pañcamālinamāgataṃ; Kiṃ pūrisecanaccante,Narajjhassasarissasi. සවස් භාගයේ පැමිණෙන මුවන් ද, නටන කින්නරයන් ද දකින විට, ඔබට රාජ්යය සිහිපත් නොවනු ඇත. 257. 257. Yadāsussasinigghosaṃ[Pg.108],Sandamānāyasindhuyā; Gītaṃkiṃpurisānañca,Narajjassasarissasi. ගලා බස්නා නදියේ මිහිරි හඬත්, කින්නරයන්ගේ ගීත නාදයත් ඇසෙන විට, ඔබට රාජ්යය මතක් නොවනු ඇත. 258. 258. Saratassacasīhassa,Byagghassacchassadivino; Saddaṃ sutvānakhaggassa,Narajjassasarissasi. සිංහයන්, ව්යාඝ්රයන්, වලසුන්, දිවියන් සහ කඟවේනුන්ගේ හඬවල් ඇසෙන විට ද, ඔබට රාජ්යය මතක් නොවනු ඇත. 259. 259. Yadāmorīhiparikiṇṇaṃ[Pg.109],Vicitrapucchapakkhinaṃ; Moraṃdakkhasinaccantaṃ,Narajjassa sarissasi. සැරසුණු පිල්කලඹ ඇති මොනරා, සෙසු සෙබඩන් පිරිවරා නටනු දකින විට, ඔබට රාජ්යය සිහිපත් නොවනු ඇත. 260. 260. Yadādakkhasi hemante,Pupphitedharaṇīruhe; Surabbhisampavāyante,Narajjassa sarissasi. හේමන්ත සෘතුවෙහි පිපී ගස්කොළන්වලින් සුගන්ධය හමා එන විට, ඔබට මේ රාජ්යය මතක් නොවනු ඇත. 261. 261. Yadā [Pg.110] hemanti kemāse,Haritaṃ dakkhasi medaniṃ; Indagopaka sañchannaṃ,Narajjassa sarissasi. හේමන්ත මාසයන්හි ඉන්ද්රගෝපකයන්ගෙන් වැසුණු නිල් තණබිම් දකින විට, ඔබට මේ රාජ්යය මතක් නොවනු ඇත. 162. 162. Tadāhiphussatīdevī,Ṭhitāsi puttasokinī; Sīrīpagabbhassadvāramhi,Vimaṃsantīkathākathaṃ. එකල්හි පුත්ර ශෝකයෙන් පීඩිත වූ ඵුස්සතී දේවිය, සිරියහන් ගැබේ දොරටුව අසල සිටගෙන 'දැන් කුමක් කරම්දැයි' සිතමින් කල්පනා කළාය. 263. 263. Kalunaṃparidevittha[Pg.111],Aññoññābhāsitaṃgiraṃ; Sutvānaphussatīdevī,Vuttassasuṇisāyaca. ඵුස්සතී දේවිය තම පුත්රයා සහ ලේලිය එකිනෙකා අතර කතා කරගත් ශෝකී වදන් අසා, අතිශයින්ම කම්පාවට පත්ව වැලපුණාය. 264. 264. Visaṃmekhāditaṃseyyo,Pabbatāca papātanaṃ; Matañcarajjuyābajjha,Natthatthojīvitename. මට වස පානය කිරීම හෝ පර්වතයකින් පැනීම හෝ ලණුවකින් ගෙල වැලලාගෙන මියයාම මීට වඩා සැපතකි. මගේ ජීවිතයෙන් දැන් කිසිදු ඵලක් නැත. 265. 265. Ajjhāyakaṃ [Pg.112] dāna patiṃ,Yasassinaṃ amacchariṃ; Kasmā vessaraṃ puttaṃ,Pabbājanti adūsakaṃ. උගත් වූ ද, දානපතියෙකු වූ ද, කීර්තිමත් වූ ද, මසුරුකමින් තොර වූ ද මගේ නිවැරදි වීර පුත් වෙස්සන්තරව කුමන කරුණක් නිසා වනයට පිටුවහල් කරන්නේද? 266. 266. Pūjitaṃ patirā jūhi,Sabbalokahi tesinaṃ; Kasmā vessantaraṃ vuttaṃ,Pabbājentiadūsakaṃ. සෙසු රජවරුන්ගේ පූජනීයත්වයට පත් වූ, මුළු ලෝකයාගේම හිතසුව කැමති, නිර්දෝෂී වෙස්සන්තර පුත්රයාව කුමන කරුණක් නිසා පිටුවහල් කරන්නේද? 267. 267. Kalunaṃ pari devitvā,Assā setvāna phussatī; Vuttañca suṇisaṃ sīghaṃ,Agā siñcaya santikaṃ. ඵුස්සතී දේවිය එසේ ශෝකීව වැලපී, වහාම සංජය රජතුමා වෙත ගියාය. 268. 268. Tatotaṃ [Pg.113] siñcayaṃdevī,Visaṭṭhā etadabravī; Nānūpāyaṃ pakāsentī,Vicitta vāda viññunī. ඉන්පසු විවිධ උපක්රම දක්වමින්, විචිත්ර ලෙස කතා කිරීමෙහි දක්ෂ වූ ඵුස්සතී දේවිය සංජය රජුට මෙසේ පැවසුවාය. 269. 269. Madhūniva palā tāni,Ambāvapati tāchamā; Evaṃhe ssatite raṭṭhaṃ,Pabbājiteadūsake. බිම වැටුණු මී වද මෙන් ද, පොළොවට වැටී විනාශ වූ අඹ ගෙඩි මෙන් ද, ඔබගේ මේ රට මේ නිර්දෝෂී පුත්රයා පිටුවහල් කිරීම නිසා විනාශයට පත් වනු ඇත. 270. 270. Haṃso [Pg.114] nikhīṇa pattova,Pallasmiṃ anūdake; Apaviṭṭho amaccehi,Ekorājāvihiyyasi. දිය නොමැති විලක පිහාටු හැලුණු හංසයෙකු මෙන්, ඇමැතිවරුන් විසින් හැරදමනු ලැබූ ඔබ, අවසානයේ හුදකලා රජෙකු වනු ඇත. 270. 270. Tantaṃbrūmi mahārāja,Atthotemā upaccagā; Mānaṃsivīnaṃvacanā,Pabbājesiadūsakaṃ. මහ රජතුමනි, මම ඔබට මෙසේ පවසමි; සිවි රට වැසියන්ගේ බස් අසා, නිවැරදි වූ පුත්රයා පිටුවහල් කිරීමෙන් ඔබගේ යහපත විනාශ කර නොගන්න. 172. 172. Deviyāvacanaṃsutvā[Pg.115],Dhammarājādhammañcaro; Dhammenadhammikaṃbrūsi,Mahesiṃ puttasokiniṃ. දේවියගේ එම වදන් අසා, ධර්මයේ හැසිරෙන ධර්මරාජ වූ සංජය රජතුමා, පුත්ර ශෝකයෙන් පීඩිත වූ තම අගමෙහෙසියට ධර්මානුකූලව මෙසේ පැවසීය. 273. 273. Esovessantarobhadde,Pāṇāpiyatarohime; Tathāpinaṃ pabbājemi,Dhammasatthavasānugo. භද්රාවෙනි (කල්යාණියෙනි), මේ වෙස්සන්තර මාගේ ප්රාණයටත් වඩා ආදරණීය ය. එසේ වුවත්, ධර්ම ශාස්ත්රයට (රාජ ධර්ම නීතියට) යටත් වෙමින් මම ඔහුව පිටුවහල් කරමි. 274. 274. Sīviraṭṭhamhiporāṇa- [Pg.116]Rājūnaṃdhammatantiyā; Ahañhipacitiṃkummi,Vinayantomamorasaṃ. සිවි රටෙහි පැරණි රජවරුන්ගේ ධර්මතා පද්ධතියට (රාජ සිරිතට) ගරු කරමින්, මම මාගේ ළයෙහි උපන් පුත්රයාව හික්මවමින් (රාජ නීතියට අනුව) දඬුවම් කරමි. 275. 275. Raññotaṃ vacanaṃsutvā,Khinnāhadayakampinī; Punasāparidevantī,Evaṃvilaviphussatī. රජුගේ ඒ වචන අසා, ශෝකයෙන් පීඩිත වූ, තැතිගත් හදවත් ඇති ඵුස්සතී දේවිය නැවතත් වැළපෙමින් මෙසේ විලාප තැබුවා ය. 276. 276. Yassapubbedhajaggāni,Kaṇikārāvapupphitā; Yāyantamanuyāyanti,Svajjekovagamissati. පෙර පිපුණු කිණිහිරි මල් වැනි ධජ පතාකාවන් පෙරටු කරගෙන ගමන් කළ ඒ වෙස්සන්තර රජතුමා, අද කෙසේ නම් හුදකලාව යනු ඇතිද? 277. 277. Indagopakavaṇṇābhā[Pg.117],Gandhārā paṇḍukampalā; Yāyantamanuyāyanti,Svajjekovagamissasi. ඉන්ද්රගෝපකයන් (පට පණුවන්) වැනි රතු පැහැති ගන්ධාර දේශයේ පඬු ඇඹුල් පලස් පෙරටු කරගෙන ගමන් කළ ඒ රජතුමා, අද කෙසේ නම් හුදකලාව යනු ඇතිද? 278. 278. Yopubbehatthināyāti,Sivikāyarathenaca; Svajjavessarorājā,Kathaṃgacchatipatthikā. පෙර ඇතුන් පිටින් ද, දෝලාවලින් ද, රථවලින් ද ගමන් කළ ඒ වෙස්සන්තර රජතුමා, අද කෙසේ නම් පා ගමනින් යන්නේද? 279. 279. Kathaṃcandanalittaṅgo[Pg.118],Naccagītapabodhano; Khurājinaṃ pharusañca,Khārikājañcahāhiti. සුදු සඳුන් තවරාගත් ශරීරයක් ඇති, නැටුම් ගැයුම් මධ්යයේ අවදි වූ ඔහු, රළු මුවසම් ඇඳුම සහ කද බැඳි තැවිය කෙසේ නම් දරාගෙන යනු ඇතිද? 280. 280. Pavīsanto brahāraññaṃ,Kāsāvaṃ ajinā nivā; Kharaṃ kusa mayaṃ cīraṃ,Kathaṃ pari dahissati. මහා වනාන්තරයට ඇතුළු වෙමින්, කසාවත් ද අඳුන් දිවි සම් ද දරමින්, රළු වූ කුස තණින් කළ වල්කල ඇඳුම් කෙසේ නම් හඳිනු ඇතිද? 281. 281. Kāsiyānica [Pg.119] dharetvā,Khomako ṭumparānica; Kusacīrāni dhārentī,Kathaṃmaddīkarissati. කසී සළු ද, පට සළු ද, සියුම් වස්ත්ර ද හැඳි මද්දී දේවිය, කුස තණින් කළ වල්කල වස්ත්ර කෙසේ නම් දරනු ඇතිද? 282. 282. Vayhāhi pariyāyitvā,Sivikāya rathenaca,Sākathajja anujjhaṅgī,Pathaṃ gacchati patthikā. දෝලාවන්ගෙන් ද, රථ වාහනවලින් ද ගමන් කළ, සිහින් සිරුරක් ඇති ඈ අද කෙසේ නම් පා ගමනින් මාවතේ යන්නේද? 283. 283. Sukhedhitāhihirañña- [Pg.120]Pādukāruḷhagāminī,Sākathajjasukhānandī,Pathaṃgacchatipatthikā. සුවසේ හැදුණු වැඩුණු, රන් මිරිවැඩි සඟල පැළඳ ඇවිද ගිය, සුවයෙන් හා සතුටින් පිනා ගිය ඈ අද කෙසේ නම් පාවහන් රහිතව පා ගමනින් යන්නේද? 284. 284. Gantvāitthisahassānaṃ,Pūratoyāhimālinī; Sākathajjayasānandī,Vanaṃgacchatiekikā. ස්ත්රීන් දහස් ගණනක් පෙරටු කරගෙන, මල්මාලා පැළඳ ගමන් කළ, යසසින් හා සතුටින් පිරි ඇය අද කෙසේ නම් තනිවම වනයට යන්නේද? 285. 285. Saddaṃsivāyasutvāyā[Pg.121],Muhuṃuttassatepure; Vasantīsābrahāraññe,Kathaṃ vacchatibhīrukā. පෙර රජමාලිගයේදී සිවලෙකුගේ හඬක් ඇසී වුවද නැවත නැවතත් තැතිගත් ඒ බියගුලු තැනැත්තිය, මහා වනාන්තරයේ වෙසෙමින් කෙසේ නම් ජීවත් වන්නීද? 289. 289. Saddaṃsutvānuluṅkassa,Muhuṃuttasatepure; Vasantīsābrahāraññe,Kathaṃvacchatibhīrukā. පෙර රජමාලිගයේදී බකමූණෙකුගේ හඬක් ඇසී නැවත නැවතත් තැතිගත් ඒ බියගුලු තැනැත්තිය, මහා වනාන්තරයෙහි කෙසේ නම් වාසය කරන්නීද? 287. 287. Sakuṇīhata [Pg.122] puttāva,Suññaṃdisvā kulāvakaṃ; Cīraṃdukkhena jhāyissaṃ,Suññaṃāgammimaṃpuraṃ. පැටවුන් මියගිය කුරුලු මවක හිස් කූඩුව දැක තැවෙන්නාක් මෙන්, මම ද හිස් වූ මේ නගරයට පැමිණ, බොහෝ කල් දැඩි ශෝකයෙන් දැවෙන්නෙමි. 288. 288. Kururī hatachāpāva,Suññaṃdisvā kulāvakaṃ; Tenatena padhāvissaṃ,Piyeputteapassatī. පැටවුන් මියගිය වැහිලිහිණියක හිස් කූඩුව දැක විලාප නඟන්නාක් මෙන්, මාගේ ප්රියතම දරුවන් නොදකින මම ඒ මේ අත දිවයන්නෙමි. 289. 289. Evaṃmevila [Pg.123] pantiyā,Rājaputtaṃ adūsakaṃ; Pabbājesi vanaṃraṭṭhā,Maññehissāmijīvitaṃ. මා මෙසේ විලාප නඟද්දීත්, ඔබ නිදොස් වූ රාජපුත්රයාව රටින් වනයට පිටුවහල් කළාහු ය. මට නම් මාගේ ජීවිතය නැතිවනු ඇතැයි සිතේ. 290. 290. Phussatyā lavitaṃsutvā,Sabbā siñcayarā jino; Bāhāpaggayha pakkanduṃ,Sivikaññā samāgatā. ඵුස්සතී දේවියගේ වැළපීම අසා, රජ මැදුරේ සිටි සියලු කාන්තාවෝ දෑත් ඔසවා හඬා වැළපුණහ. එක්රැස් වූ සිවි දේශයේ ස්ත්රීහු ද හඬා වැටුණහ. 291. 291. Pakkanditaravaṃtāsaṃ[Pg.124],Sutvā sokapamadditā; Sivikaññāca pakkanduṃ,Vessantaranivesane. ඔවුන්ගේ ඒ හැඬුම් හඬ අසා, ශෝකයෙන් පීඩිත වූ සිවි ස්ත්රීහු ද වෙස්සන්තර රජතුමාගේ මාලිගයෙහි හඬා වැළපුණහ. 292. 292. Orodhāca kumārāca,Vesiyānā brahmaṇā; Bāhāpaggayhapakkanduṃ,Vessantaranivesane. අන්තඃපුර ස්ත්රීහු ද, කුමාරවරු ද, වෙළෙන්දෝ ද, බ්රාහ්මණයෝ ද දෑත් ඔසවා වෙස්සන්තර රජතුමාගේ මාලිගයෙහි හඬා වැළපුණහ. 293. 293. Hatthārohāanīkaṭṭhā[Pg.125],Rathikā patthikārakā; Bāhāpaggayha pakkanduṃ,Vessantara nivesane. ඇත්ගොව්වෝ ද, රාජකීය ආරක්ෂකයෝ ද, රථසෙන්පතියෝ ද, පාබල සෙනඟ ද දෑත් ඔසවා වෙස්සන්තර රජතුමාගේ මාලිගයෙහි හඬා වැළපුණහ. 294. 294. Tassāratyā accayena,Sūriye uggatesati; Ārocayiṃsu rājānaṃ,Dānaggaṃ upagantave. ඒ රාත්රිය ඇවෑමෙන්, සූර්යයා උදාවූ කල්හි, මහා දානශාලාව වෙත වැඩම කිරීමට ඔවුහු රජතුමාට සැළකර සිටියහ. 295. 295. Athapātova sorājā,Nhatvābhūsana bhūsito; Dānasāla mupāgañchi,Mahājana purakkhato. ඉන්පසු උදෑසන ම නා පවිත්ර වී, ආභරණවලින් සැරසුණු ඒ රජතුමා, මහා ජනකාය පිරිවරාගෙන දානශාලාව වෙත පැමිණියේ ය. 296. 296. Dānasālāsu [Pg.126] dātabbaṃ,Disvāna paṭiyāditaṃ; Amacceva māṇāpesi,Rājābhi tuṭṭhamānato. දානශාලාවල දීම සඳහා සූදානම් කර තිබූ දෑ දැක, අතිශයින් සතුටට පත් වූ රජතුමා ඇමැතිවරුන්ට මෙසේ අණ කළේ ය. 297. 297. Vattānivatthakāmānaṃ,Soṇḍānaṃ dethavāruṇiṃ; Bhojanaṃ bhojanatthinaṃ,Sammadeva pavacchatha. වස්ත්ර කැමති අයට වස්ත්ර ද, බීමත් අයට මත්පැන් ද දෙන්න. ආහාර කැමති අයට මනාව ආහාර සපයා දෙන්න. 298. 298. Yeyaṃyaṃ [Pg.127] laddhumicchanti,Taṃtaṃtassapavacchatha; Māyācake nivāretha,Dānasālāsu āgate. යම් කිසිවෙක් යමක් ලැබීමට කැමති වේ ද, එය ඔහුට ලබා දෙන්න. දානශාලාවලට පැමිණෙන යාචකයින් කිසිවෙකුත් වළක්වන්න එපා. 299. 299. Tadāsiyaṃ bhīsanakaṃ,Tadāsi lomahaṃsanaṃ; Mahādāne padinnamhiMedinī sampakampatha. එකල්හි භීෂණ වූ, ලොමුදැහැගන්වන සුලු සිදුවීමක් සිදු විය; ඒ මහා දානය පිරිනමද්දී මහා පොළොව කම්පා විය. 300. 300. Parideviṃsu vessantta-Rarājaṃ patitāvade; Pakittetvāna nānappa-Kāraṃ evaṃ vaṇibbakā. පැමිණි යාචකයෝ පොළොව මත වැටී හඬමින්, වෙස්සන්තර රජතුමා ගැන විවිධාකාරයෙන් මෙසේ ගුණ කියමින් වැළපුණහ. 301. 301. Amhehitvāna [Pg.128] vessanta-Rarājā dānadāyako; Acire neva raṭṭhamhā,Nikkhamissatikānanaṃ. දානපති වූ වෙස්සන්තර රජතුමා අප හැරදමා, නොබෝ කලකින් ම මේ රටින් පිටත්ව වනයට වඩිනු ඇත. 302. 302. Sattahatthisatedatvā,Sabbālaṅkāra bhūsite; Esavessantaro samhā,Raṭṭhamhā nikkhamissati. සියලු ආභරණවලින් සැරසූ ඇතුන් හත්සියයක් දන් දී, මේ වෙස්සන්තර රජතුමා තමන්ගේ රටින් පිටත්ව යනු ඇත. 303. 303. Sattaassa sate datvā,Sindhave sīgha vāhane; Esa vessantarosamhā,Raṭṭhamhā nikkhamissati. වේගයෙන් දිවයන සින්ධු දේශයේ අශ්වයන් හත්සියයක් දන් දී, මේ වෙස්සන්තර රජතුමා තමන්ගේ රටින් පිටත්ව යනු ඇත. 304. 304. Rathesattasatedatvā[Pg.129],Sannandhe ussitaddhaje; Esa vessantarosamhā,Raṭṭhamhā nikkhamissati. ධජ පතාකා එසවූ, මනාව සරසන ලද රථ හත්සියයක් දන් දී, මේ වෙස්සන්තර රජතුමා තමන්ගේ රටින් පිටත්ව යනු ඇත. 305. 305. Sattakaññā satedatvā,Surūpinī vibhūsitā; Esa vessantarosamhā,Raṭṭhamhā nikkhamissati. මනාව සැරසුණු, රූමත් කන්යාවන් හත්සියයක් දන් දී, මේ වෙස්සන්තර රජතුමා තමන්ගේ රටින් පිටත්ව යනු ඇත. 306. 306. Sattadhenu [Pg.130] sate datvā,Sabbākaṃsu padhāraṇā; Esavessantarorājā,Samhāraṭṭhāniracchati. කිරි එරෙන දෙනුන් හත්සියයක් දන් දී, මේ වෙස්සන්තර රජතුමා තමන්ගේ රටින් පිටත්ව යන්නේ ය. 307. 307. Sattadāsi sate datvā,Sattadāsa satānica; Esavessantarorājā,Samhāraṭṭhāniracchati. දාසියන් හත්සියයක් ද දාසයන් හත්සියයක් ද දන් දී, මේ වෙස්සන්තර රජතුමා තමන්ගේ රටින් පිටත්ව යන්නේ ය. 308. 308. Athetthavattatesaddo,Tumulobhe ravomahā; Samākulaṃ puraṃāsi,Ahosi lomahaṃsanaṃ. එවිට එතැන මහත් වූ දෝංකාර දෙන ඝෝෂාවක් පැතිර ගියේ ය; මුළු නුවර ම කැළඹී ගියේ ය, එය ලොමුදැහැගන්වන සුලු විය. 309. 309. Sodatvāna [Pg.131] mahādānaṃ,Vessantaro amaccharī; Purakkhato amaccehi,Agāsakanivesanaṃ. මසුරුකමින් තොර වූ ඒ වෙස්සන්තර රජතුමා ඒ මහා දානය දී, ඇමැතිවරුන් පිරිවරාගෙන තමන්ගේ මාලිගයට වැඩම කළේ ය. 310. 310. Tatohi maddiyāsaddhiṃ,Mātāpitūna santikaṃ; Vandanatthāya agañchi,Alaṅkata rathenaso. ඉන්පසු උන්වහන්සේ මද්දී දේවිය ද සමඟ මව්පියන් වැඳපුදා ගැනීම සඳහා සරසන ලද රථයකින් පිටත් වූහ. 311. 311. Vanditvā [Pg.132] pitaraṃbodhi-Sattobravikatañjalī; Evaṃāvīkarontova,Gamissamānaañjasaṃ. පිය රජතුමා වැඳ, දොහොත් මුදුන් දී වැඳගත් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ තමන් යා යුතු මඟ පැහැදිලි කරමින් මෙසේ ප්රකාශ කළහ. 312. 312. Mamaṃtāta pabbājesi,Yamhāraṭṭhā adūsakaṃ; Sivīnaṃ vacanatthena,Tenaṃ-gacchāmi kānanaṃ. පියාණෙනි, කිසිදු වරදක් නැති මා සිවි වැසියන්ගේ වචනය නිසා ඔබ මේ රටින් පිටුවහල් කළේ ය. එබැවින් මම වනාන්තරයට යන්නෙමි. 313. 313. Suveahaṃ mahārāja,Sūriyugga mane sati,Nikkhamissāmi raṭṭhamhā,Vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ. මහාරාජයිනි, හෙට සූර්යයා උදාවන කල්හි මම මේ රටින් පිටත්ව වංකගිරි පර්වතය බලා යන්නෙමි. 314. 314. Vanevāḷa [Pg.133] migākiṇṇe,Khaggadīpiniise vite; Ahaṃpuññāni karomi,Tumhe paṅkamhī sīdatha. වන මෘගයන්ගෙන් ගැවසී ගත්, කඟවේනුන් සහ දිවියන් වෙසෙන, සෘෂිවරුන් ඇසුරු කරන වනාන්තරයෙහි මම පින් දහම් කරන්නෙමි. ඔබලා කාම නැමැති මඩෙහි ගිලී සිටින්න. 315. 315. Tatosotaramānova,Gantvānamākusantikaṃ; Vandamānoārocitta,Evaṃñhisakamātuyā. ඉන්පසු හෙතෙම වහාම මෑණියන් වෙතට ගොස් වැඳ නමස්කාර කොට තමන්ගේ මෑණියන්ට මෙසේ සැල කළේය. 316. 316. Anujānāhimaṃammā,Gacchāmivaṅkapabbataṃ; Vanepuññānikāhāmi[Pg.134],Pabbajjāmamaruccati. මෑණියනි, මට අවසර දෙනු මැනවි. මම වංකගිරි පර්වතයට යන්නෙමි. වනයෙහි පින් දහම් කරන්නෙමි. මට පැවිදි වීම ප්රිය වෙයි. 317. 317. Taṃsuttvāruṇṇamukhena,Jananīevamabravī; Anujānāmitaṃvuttaṃ,Pabbajjātesamijjhabhu. එය අසා කඳුළු පිරුණු මුහුණින් යුත් මෑණියෝ මෙසේ පැවසූහ: 'පුතණුවනි, මම ඔබට අවසර දෙමි. ඔබගේ පැවිදිවීම සාර්ථක වේවා!' 318. 318. Ayañhivutta memaddī,Suṇhā sukhumavaddhinī; Acchataṃ saha vuttehi,Kiṃ araññekarissati. සැපසේ හැදුණු වැඩුණු මාගේ ලේලිය වූ මේ මද්දී දේවිය දරුවන් සමඟ මෙහි ම රැඳේවා. ඇය වනාන්තරයෙහි කුමක් කරන්නද? 319. 319. Mātuyāvacanaṃsutvā[Pg.135],Vessantaro katañjalī; Mhitapubbamabhā sitta,Ñāpentoattanomatiṃ. මෑණියන්ගේ වචනය අසා වෙස්සන්තර රජතුමා දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, මඳ සිනහවකින් යුතුව තමන්ගේ අදහස මෙසේ පැවසීය. 320. 320. Nāhaṃakā mādāsaṃvi,Araññaṃnetu mussahe; Saceiccha tianvetu,Sacenicchati acchatu. අකමැත්තෙන් සිටින ඇය වනයට කැඳවාගෙන යාමට මම උත්සාහ නොකරමි. ඇය කැමති නම් මා අනුව ඒවා, අකමැති නම් මෙහි ම රැඳේවා. 321. 321. Tatosuṇhaṃmahārājā[Pg.136],Yācituṃpaṭipajjatha; Mācandanasamācāre,Rajojallaṃmadhārayi. ඉන්පසු මහාරාජයා ලේලියගෙන් මෙසේ ඉල්ලා සිටීමට පටන් ගත්තේය: 'සඳුන් ගල්වන ලද සිරුරක් ඇති තැනැත්තියනි, ඔබ වනයට ගොස් දූවිලි හා කුණු නොදරා ගන්න.' 322. 322. Kāsiyānicadhāretvā,Kusacīramadhārayi; Dukkhovāsoaraññasmiṃ,Māhitvaṃlakkhaṇegami. කසී සළු හැඳ සිටි ඔබ කුස තණ සිවුරු නොදරන්න. වනාන්තරයේ වාසය කිරීම දුක් සහිතය. පින්වත් ලේලියනි, ඔබ එහි නොයන්න. 323. 323. Tato [Pg.137] patibbatā suṇhā,Sassuraṃ evamabravī; Nāhaṃ taṃsukhamicchayyaṃ,Yaṃme vessantaraṃ vinā. එවිට පතිවත රකින ලේලිය තමන්ගේ මාමණ්ඩියට මෙසේ පැවසුවාය: 'වෙස්සන්තර රජතුමා නොමැතිව මම ඒ කිසිදු සැපයක් නොපතමි.' 324. 324. Tato suṇhaṃ mahārājā,Dussahāni brahāvane; Nānābhayāni ñāpento,Vanaṃ yāci agantave. එවිට මහාරාජයා, මහ වනාන්තරයෙහි ඇති දරාගත නොහැකි විවිධ බියජනක දේ ගැන ලේලියට පහදා දෙමින්, වනයට නොයන ලෙස ඇයගෙන් අයැද සිටියේය. 325. 325. Yāna santi mahārāja,Bhayānitāni kānane; Sabbāni [Pg.138] haṃ sahissami,Anugacchāmi mepatiṃ. මහාරාජයිනි, වනාන්තරයෙහි යම් බියජනක දේ ඇත්ද, ඒ සියල්ල මම දරාගන්නෙමි. මම මාගේ ස්වාමිපුරුෂයා පසුපස යන්නෙමි. 326. 326. Pūratohaṃ gamissāmi,Dadantī bhatthuno pathaṃ; Urasā panudahitvāna,Kusa naḷa vanādayo. මාගේ පපුවෙන් කුස තණ, බට පඳුරු ආදිය පසෙකට කරමින්, මාගේ ස්වාමිපුරුෂයාට මඟ පාදමින් මම ඔහුට ඉදිරියෙන් යන්නෙමි. 327. 327. Bahūhi vatavariyāhi,Kumārī vindate patiṃ; Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke,Gacchaññeva rathesabha. රජතුමනි, කන්යාවක් බොහෝ දුෂ්කර ව්රතයන් පුරා ස්වාමිපුරුෂයෙකු ලබන්නීය. මෙලොව වැන්දඹු බව ඉතා කටුකය. එබැවින් මම අනිවාර්යයෙන්ම යන්නෙමි. 328. 328. Nānākārehi [Pg.139] pīḷenti,Anāthaṃvidhavaṃ janā; Ativākyena bhāsanti,Mittācāpi salohitā. අනාථ වූ වැන්දඹු ස්ත්රියට මිනිස්සු විවිධ අයුරින් පීඩා කරති. මිතුරෝ මෙන්ම ලේ නෑයෝ ද ඇයට රළු වචනයෙන් කතා කරති. 329. 329. Naggā nadī anūdakā,Naggaṃ raṭṭhaṃ arājakaṃ; Itthīpi vidhavā naggā,Yassāsuṃdasa bhātaro. දිය නොමැති ගඟ අනාරක්ෂිතය. රජෙකු නැති රට අනාරක්ෂිතය. සහෝදරයන් දස දෙනෙකු සිටියද, වැන්දඹු වූ ස්ත්රිය ද එලෙසම අනාරක්ෂිත වන්නීය. 330. 330. Dhajo [Pg.140] rathassa paññānaṃ,Dhumo paññā namaggino; Rājā raṭṭhassa paññānaṃ,Bhattā paññānamitthiyā. ධජය රථයේ සංකේතයයි. දුම ගින්නේ සංකේතයයි. රජු රටේ සංකේතයයි. ස්වාමිපුරුෂයා ස්ත්රියගේ සංකේතයයි. 331. 331. Yā daliddassa posassa,Daliddī bhariyā siyā; Aḍḍhā aḍḍhassa rājinda,Taṃ ve devā pasaṃsare. රජතුමනි, දිළිඳු මිනිසෙකුගේ දිළිඳු බිරිඳක් වන, පොහොසත් මිනිසෙකුගේ පොහොසත් බිරිඳක් වන ඒ ස්ත්රියට දෙවියෝ පවා ප්රශංසා කරති. 332. 332. Kathaṃ nutāsaṃ hadayaṃ,Sukharāvata itthiyo; Yā [Pg.141] sāmike dukkhitamhi,Sukhamicchanti attano. තමන්ගේ ස්වාමිපුරුෂයා දුකට පත්ව සිටින කල්හි, තමන්ට පමණක් සැප කැමති වන ස්ත්රීන්ගේ හදවත කෙබඳුද? 333. 333. Apisāgarapariyantaṃ,Bahuvittadharaṃmahiṃ; Nānāratanaparipūraṃ,Nicchevessantaraṃvinā. විවිධ රත්නයන්ගෙන් පිරුණු, බොහෝ වස්තුව දරන්නා වූ, සාගරය කෙළවර කොට ඇති මුළු පෘථිවියම වුවද වෙස්සන්තර රජතුමා නොමැතිව මම නොකැමැත්තෙමි. 334. 334. Sāmikaṃ anugacchissaṃ,Ahaṃ kāsāyavāsinī; Dhīratthutaṃ [Pg.142] nissīrikaṃ,Vedhabyaṃyañca nāriyā. මම කසාය වස්ත්ර හැඳගෙන මාගේ ස්වාමිපුරුෂයා පසුපස යන්නෙමි. ස්ත්රියකට උදාවන අභාග්යසම්පන්න වූ, අශ්රීක වූ වැන්දඹු භාවයට ධික්කාර වේවා! 335. 335. Suṇhāya bhāsitaṃ sutvā,Sassuro nikkhipetave; Duve idheva nattāro,Suṇhaṃso eva mabravī. ලේලියගේ එම වචන අසා, මාමණ්ඩිය වූ රජතුමා 'මුනුබුරන් දෙදෙනා මෙහි තබා යන්න' යැයි තම ලේලියට මෙසේ පැවසීය. 336. 336. Imete daharāputtā,Jālīkaṇhājinā cubho; Nikkhippa lakkhaṇe gaccha,Mayaṃte posisāmase. මේ කුඩා දරුවන් වන ජාලී සහ කණ්හාජිනා යන දෙදෙනා මෙහි තබා, පින්වතියනි, ඔබ යන්න. අපි ඔවුන්ව පෝෂණය කරන්නෙමු. 337. 337. Piyāme [Pg.143] puttakā deva,Jālī kaṇhājinā cubho; Tyamhaṃ tattha ramessanti,Araññe jīviso kinaṃ. දේවයන් වහන්ස, ජාලී සහ කණ්හාජිනා යන දෙදෙනා මාගේ ප්රියතම දරුවෝය. ඔවුහු වනයෙහිදී අපව සතුටු කරන්නාහ. වනයේ ජීවත් වීම ඔවුන්ට බරක් නොවේ. 338. 338. Puttenetvāna gacchāma,Dvemayaṃ vaṅkapabbataṃ,Dakkhamānā vasissāma,Ete pamodamānasā. අපි දෙදෙනා මේ දරුවන්ද කැඳවාගෙන වංකගිරි පර්වතයට යන්නෙමු. සතුටු සිතින් සිටින මොවුන් දෙස බලමින් අපි එහි වාසය කරන්නෙමු. 339. 339. Suṇamānā [Pg.144] vasissāma,Gītañca viyabhāṇinaṃ; Etesaṃ naccamānānaṃ,Araññe māladhārinaṃ. වනයෙහි මල් පැළඳගෙන නටන මොවුන්ගේ නැටුම් බලමින් ද, මිහිරි hඬින් ගයන ගීත අසමින් ද අපි එහි වාසය කරන්නෙමු. 340. 340. Suṇhāya bhāsitaṃsutvā,Sassurokhinna mānaso; Evañhiso vilavittha,Paṭiccadārake duve. ලේලියගේ කතාව අසා බලවත් සේ කනගාටුවට පත් මාමණ්ඩිය වූ රජතුමා, දරුවන් දෙදෙනා අරභයා මෙසේ විලාප තැබීය. 341. 341. Sālinaṃ [Pg.145] odanaṃ bhutvā,Suciṃ maṃsupasecanaṃ; Rukkhaphalāni bhuñjantā,Kathaṃkāhanti dārakā. පිරිසිදු මස් වෑංජන සමඟ සුවඳැල් බත් අනුභව කළ මේ දරුවෝ, වනයේ රුක් පලතුරු වළඳමින් කෙසේ නම් ජීවත් වන්නෝද? 342. 342. Bhutvā satapale kaṃse,Sovaṇṇe satarājite; Rukkhapattesu bhuñjantā,Kathaṃkāhanti dārakā. සියයක් පල බරැති රන් රිදී තලියෙන් ආහාර අනුභව කළ මේ දරුවෝ, කොළ පත්වල තබා අනුභව කරමින් කෙසේ නම් ජීවත් වන්නෝද? 343. 343. Kāsiyānica dhāretvā,Khoma koṭumparānica; Kusacīrāni [Pg.146] dhārentā,Kathaṃ kāhanti dārakā. කසී සළු, සිනිඳු හණ රෙදි සහ කොතුම්බර වස්ත්ර හැඳ සිටි මේ දරුවෝ, රළු කුස තණ සිවුරු දරමින් කෙසේ නම් ජීවත් වන්නෝද? 344. 344. Vayhāhipariyāyitvā,Sivikāya rathenaca; Patthikā paridhāvantā,Kathaṃ kāhanti dārakā. දෝලාවලින්, රථවලින් සහ සිවිකාවලින් ගමන් බිමන් ගිය මේ දරුවෝ, වනයේ පයින් ඇවිදිමින් කෙසේ නම් ජීවත් වන්නෝද? 345. 345. Kuṭāgāre sayitvāna,Nivāte phusitaggale; Sayantā rukkhamūlasmiṃ,Kathaṃkāhanti dārakā. සුළං නොවැදෙන සේ දොර අගුළු ලෑ කූටාගාරවල සැතපුණු මේ දරුවෝ, ගස් මුල්වල සැතපෙමින් කෙසේ නම් ජීවත් වන්නෝද? 346. 346. Pallaṅkesu [Pg.147] sayitvāna,Gonake cittasanthate; Sayantā tiṇasanthāre,Kathaṃkāhanti dārakā. එළු ලොම් ඇතිරිලි සහ විසිතුරු පලස් අතුළ යහන් මත සැතපුණු මේ දරුවෝ, තණකොළ ඇතිරිලි මත සැතපෙමින් කෙසේ නම් ජීවත් වන්නෝද? 347. 347. Gandhakena vilimpetvā,Agalucandanenaca; Rajojallāni dhārentā,Kathaṃkāhanti dārakā. සුවඳ විලවුන්, අගිල් සහ සඳුන් ගල්වා සිටි මේ දරුවෝ, දූවිලි හා කුණු තවරා ගනිමින් කෙසේ නම් ජීවත් වන්නෝද? 348. 348. Cāmarī [Pg.148] mora hatthehi,Bījitaṅgā sukhedhitā; Phuṭṭhā ḍaṃsehi makasehi,Kathaṃkāhanti dārakā. සෙමර පවන් සහ මොනර පිල් පවන්වලින් පවන් සලනු ලැබ සැපසේ හැදුණු වැඩුණු මොවුහු, වනයේ මැස්සන් හා මදුරුවන්ගෙන් පීඩා විඳිමින් කෙසේ නම් ජීවත් වන්නෝද? 349. 349. Tahiṃvaṃbravi rājānaṃ,Vilapantaṃ sokaṭṭitaṃ; Paṭicca dārake suṇhā,Vessantarapiyañjanā. එවිට දරුවන් ගැන සිතා ශෝකයෙන් විලාප තබන රජතුමාට, වෙස්සන්තර රජුගේ ප්රිය බිරිඳ වූ ලේලිය (මද්දී දේවිය) මෙසේ පැවසුවාය. 350. 350. Mā [Pg.149] deva paridevesi,Māca tvaṃ vimanoahu; Yathāmayaṃ bhavissāma,Tathā hessanti dārakā. දේවයන් වහන්ස, ශෝක නොකරන්න, ඔබ වහන්සේ කනස්සලු නොවන්න. අප යම් සේ ජීවත් වන්නෙමුද, දරුවෝ ද එසේම ජීවත් වන්නාහ. 351. 351. Evañhi sallapantānaṃ,Tesaṃ khattiyajātinaṃ; Aññoññaṃ vibhātā ratti,Samuggañchittha sūriyo. එම ක්ෂත්රියයන් එලෙස එකිනෙකා සමඟ කතා කරමින් සිටින අතරතුර රාත්රිය පහව ගොස් සූර්යයා උදා විය. 352. 352. Tadānetvā [Pg.150] ṭhapayiṃsu,Catusindhavayuñjitaṃ; Alaṅkata rathaṃrāja-Dvāre maṅgalasammataṃ. එවිට සින්ධු දේශයේ උපන් අසුන් සතර දෙනෙකු යෙදූ, මනාව සරසන ලද මංගල රථය රජවාසල් දොරටුව අභියසට ගෙනවිත් තැබූහ. 353. 353. Vanditvā sassure maddī,Ādāya puttake duve; Bhattuno purato gantvā,Pathamaṃ rathamāruhi. මද්දී දේවිය සිය මාමණ්ඩියට වැඳ, දරුවන් දෙදෙනා ද කැටුව, සැමියාට පෙරටුව ගොස් පළමුවෙන්ම රථයට නැග්ගාය. 354. 354. Tatovessantaromātā-Pitaro ativandiya; Padakkhiṇañca katvāna,Sīghaso rathamāruhi. ඉන්පසු වෙස්සන්තර රජතුමා මව්පියන් වැඳ පුදා, ප්රදක්ෂිණා කොට, වහාම රථයට නැඟුණේය. 355. 355. Tato [Pg.151] maṅgaladvārena,Rathaṃ pesesi laṅkataṃ; Tosāpayaṃ mahāsatto,Maddiṃ jālissa mātaraṃ. ඉන්පසු මහාසත්ත්වයන් වහන්සේ ජාලී කුමරුගේ මව වූ මද්දී දේවිය අස්වසමින්, අලංකාර කරන ලද රථය මංගල ද්වාරයෙන් ඉදිරියට පදවාගෙන ගියහ. 356. 356. Pathantesu bhivandanti,Sakkaccaṃ bahavo janā; Vessantarañca maddiñca,Passamānā katañcalī. මඟ දෙපස සිටි බොහෝ ජනයා දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, වෙස්සන්තර රජතුමා සහ මද්දී දේවිය දෙස බලමින් ගෞරවයෙන් වන්දනා කළහ. 357. 357. Āpucchantoca [Pg.152] pakkāmi,Gacchissāmīhi patthayaṃ; Nidukkhā sukhitāhotha,Itiso vandake jane. උන්වහන්සේ තමන්ට වඳින ජනයාට, "මම යන්නෙමි, ඔබ සැම නිදුක් නිරෝගී සුවපත් වන්න" යැයි පවසමින්, ඔවුන්ගෙන් සමුගෙන පිටත් වූහ. 358. 358. Rathe ṭhitova sorājā,Ovadanto apakkami; Dānaādīni puññāni,Karothāti mahājanaṃ. රථයේ සිටිමින්ම ඒ රජතුමා, "දානාදී පින්කම් සිදු කරන්න" යැයි මහජනයාට අවවාද කරමින් නික්ම ගියේය. 359. 359. Gacchante bodhisattamhi,Mātā evañhi cintayi; Dātukāmosi mevutto,Paṭṭhāya jātakālato. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ නික්ම යන කල්හි උන්වහන්සේගේ මෑණියන්, "මාගේ පුත්රයා උපන් දින පටන්ම දන් දීමට කැමති කෙනෙකු විය" යි මෙසේ සිතුවාය. 360. 360. Tatodānaṃ [Pg.153] dadopetuṃ,Puttaṃratana pūrite; Puttassubhosu passesu,Pesesi sakaṭebahū. ඉන්පසු ඇය තම පුත්රයාට දන් දීම සඳහා, රත්නයෙන් පිරුණු බොහෝ ගැල් (කරත්ත) පුත්රයාගේ දෙපසින් යාමට සැලැස්සුවාය. 361. 361. Vessantarohi samparohi sampatta-Yācakānaṃ asesakaṃ; Aṭṭhārasavāre dāsi,Kāyāruḷhaṃpiattano. වෙස්සන්තර රජතුමා පැමිණි යාචකයන්ට තමන්ගේ සිරුරේ පැළඳ සිටි ආභරණ පවා දහඅට වතාවක් කිසිවක් ඉතිරි නොකර දන් දුන්නේය. 362. 362. Nagarā [Pg.154] nikkhamantamhi,Vessantaresa pettikaṃ; Nagaraṃ daṭṭhukāmosi,Tadā saṅkampi medanī. වෙස්සන්තර රජතුමා නුවරින් පිටත්ව යන කල්හි තම පිය රජුගේ නුවර නැවත බැලීමට කැමති වූ අතර, එකල මහ පොළොව කම්පා විය. 363. 363. Tahiṃ rathappamāṇamhi,Ṭhāne bhijjiya medanī,Parivattittha kulāla-Cakkaṃvanagarāmukhī. එහි රථය තිබූ ස්ථානයේ මහ පොළොව බිඳී, කුඹල් සකක් මෙන් කැරකී, රථය නුවර දෙසට හැරුණේය. 364. 364. Nagaraṃ oloketvāna,Nagarābhimukhe rathe,Ṭhitomaddiṃpi dakkhetuṃ,Evaṃsobravi hāsayaṃ. නගරය දෙස බලා, නගරයට මුහුණ ලා පිහිටි රථයේ සිටිමින් මද්දී දේවියට ද එය පෙන්වීම සඳහා උන්වහන්සේ ඇය සතුටු කරමින් මෙසේ පැවසූහ. 365. 365. Iṅgha [Pg.155] maddi nisāmehi,Rammarūpaṃva dissati; Āvāso siviseṭṭhassa,Pettikaṃ bhavanaṃ mama. "මද්දී, බලන්න; සිවි රජුන්ගේ වාසස්ථානය වූ මාගේ පියාණන්ගේ රමණීය මාලිගාව පෙනෙන අයුරු සුන්දරය." 366. 366. Sahajātaamacceca,Nivattetvā mahājanaṃ; Rathaṃ pājesi so sīghaṃ,Modantomaddiyātato. එකට උපන් ඇමතිවරුන් සහ මහජනයා ආපසු හරවා යවා, උන්වහන්සේ මද්දී දේවිය ද සතුටු කරමින් රථය වහා ඉදිරියට පදවාගෙන ගියහ. 367. 367. Anvāgamiṃsu [Pg.156] pājentaṃ,Cattāro brahmaṇā tahiṃ; Yācituṃ sindhave ete,Maddī passittha tāvade. රථය පදවන කල බ්රාහ්මණයන් සිව්දෙනෙක් සින්ධව අසුන් ඉල්ලා එහි පසුපසින් පැමිණියහ. මද්දී දේවිය එකෙණෙහිම ඔවුන් දුටුවාය. 368. 368. Maddīpi mandasaddena,Yācakā viya āgatā; Ityārocesi bhattāraṃ,Gaṇhantī tassa piṭṭhiyaṃ. මද්දී දේවිය ද සිය සැමියාගේ පිටුපසින් අල්ලාගෙන, මෘදු ස්වරයෙන්, "යාචකයන් පිරිසක් පැමිණෙති" යි සැමියාට සැළ කළාය. 369. 369. Sādhu [Pg.157] bhaddeti vatvāna,Rathassāgamanaṃ akā; Brahmaṇā upagantvāna,Yāciṃsu sindhave tahiṃ. "යහපතකි, භද්රාවෙනි" යි පවසා උන්වහන්සේ රථය නතර කළහ. බ්රාහ්මණයෝ ද එතැනට පැමිණ සින්ධව අසුන් ඉල්ලා සිටියහ. 370. 370. Modamānova sodāsi,Brahmaṇānaṃ susindhave; Brahmaṇādāya gañchiṃsu,Assesaka nivesanaṃ. උන්වහන්සේ මහත් සතුටින් යුතුව ඒ උතුම් සින්ධව අසුන් බ්රාහ්මණයන්ට දන් දුන්හ. බ්රාහ්මණයෝ ද අසුන් රැගෙන තම තමන්ගේ නිවෙස් බලා ගියහ. 371. 371. Assesu pana dinnesu,Cattāro devaputtakā; Rohiccamigavaṇṇena,Rathaṃ vahiya gañchisuṃ. අසුන් දන් දුන් කල්හි, දේවපුත්රයන් සිව්දෙනෙක් රතු මුවන්ගේ වේශයෙන් පැමිණ රථය ඇදගෙන ගියහ. 372. 372. Devā [Pg.158] rohiccavaṇṇena,Vahantīti subuddhimā; Vijānitvāna maddiṃpi,Ñāpento evamabravī. මහත් ප්රඥාවන්ත වූ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, "මේ රතු මුවන්ගේ වේශයෙන් රථය අදින්නේ දේවතාවන්ය" යන්න වටහාගෙන, මද්දී දේවියට ද ඒ බව පවසමින් මෙසේ වදාළහ. 373. 373. Iṅghapmaddi nisāmehi,Cittarūpaṃva dissati; Migaro hiccavaṇṇena,Dakkhiṇassāvahantimaṃ. "මද්දී, බලන්න; මේ රතු පැහැති මුවන් අතිශය දක්ෂ ලෙස අපගේ රථය ඇදගෙන යන අයුරු කෙතරම් විස්මිත ද!" 374. 374. Maddīcevaṃ [Pg.159] nicchāresi,Giraṃ accherarūpinī; Vessantarassatejena,Rathaṃvahantidevatā. එවිට මද්දී දේවිය ද මහත් පුදුමයට පත්ව, "වෙස්සන්තර රජතුමාගේ තේජස නිසා දේවතාවෝම රථය ඇදගෙන යති" යි විස්මිත හඬින් පැවසුවාය. 375. 375. Āgantvāna rathaṃ yāci,Aparo brāhmaṇo tato; Bodhisattopisodāsi,Rathaṃ tassa anigghiyaṃ. ඉන්පසු තවත් බ්රාහ්මණයෙකු පැමිණ රථය ඉල්ලා සිටි අතර, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ කිසිදු පැකිලීමකින් තොරව එම රථය ද ඔහුට දන් දුන්හ. 376. 376. Sakappiye dadantamhi,Maddī pahaṭṭhamānasā; Sādhukāraṃ pavattesi,Sadā maccherahiṃsinī. මසුරුකම සැමදා බැහැර කළ මද්දී දේවිය, තම ප්රියතම වස්තූන් දන් දෙන කල්හි අතිශය පැහැදුණු සිතින් යුතුව "සාධුකාර" දුන්නාය. 377. 377. Dinne [Pg.160] rathamhi antara-Dhāriyiṃsu devaputtakā; Sabbe te patthikā āsuṃ,Rājāmaddiṃ tadābravī. රථය දන් දුන් පසු දේවපුත්රයෝ නොපෙනී ගියහ. ඉන්පසු සියල්ලෝම පාගමනින් යන්නන් බවට පත් වූ අතර, එකල රජතුමා මද්දී දේවියට මෙසේ පැවසීය. 378. 378. Tvaṃ maddi kaṇhaṃgaṇhāhi,Lahuesā kaniṭṭhakā; Ahaṃ jāliṃ gahessāmi,Garuko bhātikohiso. "මද්දී, ඔබ බාල දියණිය වූ බැවින් බරින් අඩු ක්රිෂ්ණාජිනාව වඩා ගන්න; මම වැඩිමහල් පුත්රයා වූ, බරින් වැඩි ජාලී කුමරු වඩා ගන්නෙමි." 379. 379. Rājā [Pg.161] kumāramādāya,Rājaputtīca dārikaṃ; Sammodamānā pakkāmuṃ,Aññamañña piyaṃ vadā. රජතුමා පුත් කුමරු ද, රාජකුමාරිය (මද්දී දේවිය) දියණිය ද වඩාගෙන, එකිනෙකාට ප්රියශීලී වදන් පවසමින් සතුටින් නික්ම ගියහ. 380. 380. Āgacchante paṭipathaṃ,Disvāna addhikejane; Evaṃ pucchiyagañchiṃsu,Kuhiṃ vaṅkatapabbato. මඟට හමු වූ මඟීන් දැක, "වංකගිරි පර්වතය කොහේද තිබෙන්නේ?" යැයි විමසමින් ඔවුහු ඉදිරියට ගියහ. 381. 381. Kaluṇaṃ [Pg.162] paridevitvā,Pucchitā addhikājanā; Evaṃ te paṭivedesuṃ,Dūrevaṅkatapabbato. විමසන ලද මඟීහු කරුණාවෙන් යුතුව ශෝක කරමින්, "වංකගිරි පර්වතය තව බොහෝ ඈතින් පිහිටා ඇත" යි ඔවුන්ට දැන්වූහ. 382. 382. Maggāsannesu passantā,Dārakā phaline dume; Tesaṃphalānaṃ hetumhi,Pitaro uparodare. මඟ අසල ඵලදරා තිබූ ගස් දැක, දරුවෝ ඒ ගෙඩි ලබා දෙන ලෙස මව්පියන්ට කියමින් හැඬූහ. 383. 383. Rodante dārake disvā,Ubbiggā vipulā dumā; Yasamevonamitvāna,Upagacchanti dārake. හඬන දරුවන් දැක මහත් කම්පාවට පත් වූ විශාල වෘක්ෂයෝ, තමන්ම පහතට නැමී දරුවන් වෙත ළඟා වූහ. 384. 384. Idaṃ [Pg.163] accherakaṃ disvā,Maddī sasaṅkasannibhā; Pitipuṇṇena kāyena,Evaṃgāyittha nandanā. මේ විස්මිත සිදුවීම දැක, සඳ වැනි මුහුණක් ඇති මද්දී දේවිය ප්රීතියෙන් පිරුණු සිරුරින් යුතුව මහත් සතුටින් මෙසේ පැවසුවාය. 385. 385. Accheraṃ vata lokasmiṃ,Abbhūtaṃ lomahaṃsanaṃ,Vessantarassa tejena; Sayame vonatā dumā. "ලෝකයෙහි කෙතරම් අසිරිමත් ද! ලොමුදැහැගන්වන කෙතරම් පුදුමයක් ද! වෙස්සන්තර රජතුමාගේ තේජස නිසා වෘක්ෂයෝ ස්වයංක්රීයවම පහතට නැමෙති!" 386. 386. Saṃkhipiṃsu [Pg.164] pathaṃ yakkhā,Anukampāya dārake; Nikkhantadivaseneva,Jetaraṭṭhamupāgamuṃ. යක්ෂයෝ දරුවන් කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් මාර්ගය කෙටි කළහ. එබැවින් පිටත් වූ දිනම ඔවුහු චේත රාජ්යයට ළඟා වූහ. 387. 387. Ekāhenevate tiṃsa-Yojanāni atikkamuṃ; Sāyanhe mātulaṃnāma,Sampattā nagaraṃ subhaṃ. ඔවුහු එකම දිනකින් යොදුන් තිහක මඟක් ගෙවා, සවස් කාලයේදී චේත රට වැසියන්ගේ සුන්දර වූ 'මාතුල' නම් නගරයට පැමිණියහ. 388. 388. Nagarassassa dvāramhi,Sālāyaṃ nisidiṃ sute; Khedaṃ vinodamānāva,Tosentā dārake duve. ඒ නුවර දොරටුව අසල පිහිටි ශාලාවක ඔවුහු වාඩි වී, දරුවන් දෙදෙනා සනසමින් තමන්ගේ විඩාව නිවා ගත්හ. 389. 389. Maddīpi [Pg.165] bodhisattassa,Rajaṃ pādesu puñchiya; Sambahitvāna pādeca,Vijayantī ṭhitā tadā. එකල මද්දී දේවිය ද බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ ශ්රී පතුල්වල තිබූ දූවිලි පිසදමා, පතුල් පිරිමදිමින්, පවන් සලමින් උන්වහන්සේ අසල සිටගත්තාය. 390. 390. Sālāya nikkhamitvāna,Bhattucakkhupathe ṭhitā; Disodisaṃ olokesi,Maddī kantārakhedinī. මද්දී දේවිය ශාලාවෙන් පිටතට පැමිණ, තම සැමියාගේ ඇස් මානයෙහි සිටිමින්, වනාන්තරයේ ගමන නිසා විඩාපත්ව සෑම දෙසක්ම බැලුවාය. 391. 391. Jetiyo [Pg.166] parivāriṃsu,Disvāna asahāyikaṃMaddiṃ evaṃugghosiṃsu,Itthī iccherarūvinī. චේත ජනපදයේ ස්ත්රීහු, කිසිදු පිරිවාරක් නොමැතිව සිටි මද්දී දේවිය දැක ඇය වට කරගෙන, "ඇය විස්මිත රූපයකින් හෙබි කාන්තාවකි!" යැයි මෙසේ කෑ ගැසූහ. 392. 392. Vayhāhi pariyāyitvā,Sivikāya rathenaca; Sājja maddīaraññasmi,Patthikā paridhāvati. "පෙර සිවිකාවන්ගෙන්, රථවලින් සහ විමානවලින් ගමන් කළ ඒ මද්දී දේවිය, අද වනාන්තරයෙහි පාගමනින් ඇවිද යන්නීය." 393. 393. Anāthāgamanaṃ maddiṃ,Bhattārā puttakehica,Disvāgantvānā cikkhaṃsu,Jetindānaṃ khaṇena tā. අනාථ ව පැමිණෙන්නා වූ මද්දී දේවිය ද, ඇගේ ස්වාමිපුත්රයා සහ දරුවන් ද දැක, ඒ ස්ත්රීහු වහාම ගොස් චේත රජවරුන්ට ඒ බව සැළ කළහ. 394. 394. Taṃ [Pg.167] sutvā jetapāmokkhā,Rodamānā upāgamuṃ; Vessantarassa pādesa,Nipacca iti pucchisuṃ. එය ඇසූ චේත රට වැසියන්ගේ ප්රධානීන් හඬමින් පැමිණ, වෙස්සන්තර රජුගේ පාමුල වැටී මෙසේ විමසූහ. 395. 395. Kiccinu deva kusalaṃ,Kicci deva anāmayaṃ; Kiccipitā arogote,Sivīnañca anāmayaṃ; Ko te balaṃ mahārāja,Konu te rathamaṇḍalaṃ. "දේවයන් වහන්ස, ඔබට සුව සේම ද? දේවයන් වහන්ස, නීරෝගී සුවය තිබේද? ඔබගේ පිය රජතුමා නීරෝගී ද? සිවි රට වැසියෝ සුවයෙන් වෙසෙත්ද? මහා රාජයාණෙනි, ඔබගේ සේනාව කෝද? ඔබගේ රථ සමූහය කෝද?" 396. 396. Anassako [Pg.168] arathako,Dīghamaddhāna māgato; Kiccāmittehi pakato,Anuppatto simaṃdisaṃ. "අශ්වයන් ද නැතිව, රථ ද නැතිව, දිගු මඟක් ගෙවා, සතුරන් විසින් පීඩාවට පත් කරනු ලැබ, අපගේ දේශ සීමාවට පැමිණියේ මන්ද?" 397. 397. Atha vessantarorājā,Āgatahetumattano; Ñāpetuṃ jetarājūnaṃ,Imāgāthā abhāsatha. එකල්හි වෙස්සන්තර රජතුමා තමන් පැමිණි කරුණ චේත රජවරුන්ට දැනුම් දෙනු පිණිස මේ ගාථාවන් වදාළේය. 398. 398. Kusalañceva [Pg.169] mesamma,Atho samma anāmayaṃ; Atho vibhā arogome,Sivīnañca ānāmayaṃ. "යහළුවනි, මට සුව සේම වේ. එමෙන්ම නීරෝගී ය. මාගේ පිය රජතුමා ද නීරෝගී ය. සිවි රට වැසියෝ ද නීරෝගී සුවයෙන් වෙසෙති." 399. 399. Ahañhikuñjaraṃ dajjaṃ,Sabbasetaṃ gajuttamaṃ; Brāhmaṇānaṃ sālaṅkāraṃ,Khettaññuṃ raṭhapūjitaṃ. "මා විසින් සර්වාභරණයෙන් සරසන ලද, යුද පිටිය දන්නා වූ, රට වැසියන් විසින් පුදන ලද, සර්ව ශ්වේත වූ උතුම් මංගල ඇතු බ්රාහ්මණයන්ට දන් දෙන ලදී." 400. 400. Tasmiṃ me sivayokuddhā,Vibhā upahatomano; Avaruddhasi maṃ rājā,Vaṅkaṃgacchāmipabbataṃ. "ඒ කරුණ නිසා සිවි රට වැසියෝ මා කෙරෙහි කිපුණහ. මාගේ පිය රජතුමාගේ සිත ද බිඳුණි. රජතුමා මා රටින් පිටුවහල් කළේය. එබැවින් මම වංකගිරි පර්වතයට යමි." 401. 401. Tadā [Pg.170] te jetarājāno,Balānuppadamānasā; Evaṃ tosiṃsu rājānaṃ,Nikkhantaṃ sakaraṭhato. එකල්හි ඒ චේත රජවරු උපකාර කිරීමේ අදහසින් යුතුව, තම රටින් නික්ම ආ වෙස්සන්තර රජු මෙසේ සතුටු කළහ. 402. 402. Svāgatante mahārāja,Athoteadurāgataṃ; Issaro sianuppatto,Yaṃidhatthipavedaya. "මහා රාජයාණෙනි, ඔබගේ පැමිණීම යහපත් වේවා! ඔබගේ පැමිණීම අයහපතක් නොවේ. ඔබ මෙහි ස්වාමියා ලෙස පැමිණ ඇත. මෙහි ඇති යමක් අවශ්ය නම් අපට පවසනු මැනව." 403. 403. Idheva [Pg.171] tāva acchassu,Jetaraṭṭhe rathesabha; Yāva jetā gamissanti,Rañño santika yācituṃ. "රථයන්ට අධිපති රජතුමනි, චේත වැසියන් ඔබගේ පිය රජතුමා වෙත ගොස් අයැද සිටීමට යන තෙක්, තාක් කල් ඔබ මේ චේත රටෙහි ම රැඳී සිටිනු මැනව." 404. 404. Tadā vessantaro āha,Māvogamittha santikaṃ; Yācituṃ mama pitussa,Rājāpi tattha nissaro. එකල්හි වෙස්සන්තර රජතුමා මෙසේ කීවේය: "මාගේ පියාණන් වෙත අයැදීම පිණිස නොයනු මැනව. එහිදී පිය රජතුමා ද ස්වාධීන නොවේ." 405. 405. Accuggatāhi sivayo,Balaggāne gamācaye,Tepaadhaṃsi tumicchanti,Rājānaṃ mama kāraṇā. "මන්ද යත්, සිවි රට වැසියෝ සහ සේනාවෝ අතිශයින්ම කිපී සිටිති. ඔවුහු මා නිසා පිය රජතුමාට වුවද හානි කරන්නට පෙළඹෙති." 406. 406. Saceevaṃ [Pg.172] mahārāja,Siyā jetuttare pure; Idhevarajjaṃ kārehi,Jetehi parivārito. "මහා රාජයාණෙනි, ඉදින් එසේ නම්, මේ චේත රටෙහි ම රැඳී සිටිමින්, චේත වැසියන් පිරිවරා මෙහිම රාජ්යය කරනු මැනව." 407. 407. Iddhaṃ phitañcidaṃraṭṭhaṃ,Iddho janapado mahā; Matiṃ karohi tvaṃ deva,Rajjassa manussatituṃ. "මේ රාජ්යය සශ්රීක ය, ධනවත් ය. මේ මහා ජනපදය දියුණු ය. දේවයන් වහන්ස, මෙහි රාජ්ය අනුශාසනා කිරීමට සිත මෙහෙයවනු මැනව." 408. 408. Alaṃ [Pg.173] me rajjasukhena,Pabbājitassa raṭṭhato; Atuṭṭhā sivayocāsuṃ,Mañcerajjebhisecayyūṃ. "තම රටින් පිටුවහල් කරන ලද මට රාජ්ය සැපතින් ඇති ඵලක් නැත. සිවි රට වැසියන් අකමැති ව සිටියදී මා රාජ්ය අභිෂේක ලැබීම සුදුසු නොවේ." 409. 409. Asammodanī yampivoassa,Accantaṃ mamakāraṇā; Sivīhi bhaṇḍanañcāvi,Viggaho me naruccati. "මා නිසා ඔවුනොවුන් අතර දැඩි අසමඟියක් ඇති විය හැක. සිවි රට වැසියන් සමඟ කෝලාහල කිරීම හෝ ගැටුම් ඇති කර ගැනීම මම රුචි නොකරමි." 410. 410. Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ,Sabbassa agghiyaṃ kataṃ; Avaruddhasi maṃ rājā,Vaṅka gacchāmipabbataṃ. "ඔබලා දුන් දේ පිළිගන්නා ලදී, මා හට සියලු සත්කාර කරන ලදී. පිය රජතුමා මා පිටුවහල් කර ඇති බැවින්, මම වංකගිරි පර්වතයට ම යමි." 411. 411. Aneka [Pg.174] pariyāyena,Jetarājūhi yācito; Anicchanto paṭikkhīpi,Rajjaṃ so jetaraṭṭhake. චේත රජවරුන් විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ආරාධනා කරන ලද නමුත්, රාජ්යය අකමැති වූ ඒ වෙස්සන්තර රජතුමා චේත දේශයේ රාජ්යය ප්රතික්ෂේප කළේය. 412. 412. Nagaraṃ apavīsitvā,Sālaṃ sāṇiparikkhipaṃ; Kāretvā ekarattiṃso,Sayī saputtadārako. නුවරට ඇතුළු නොවී, තිර වට කරන ලද ශාලාවක් කරවා, එදින රාත්රියේ උන්වහන්සේ සිය බිරිඳ සහ දරුවන් සමඟ එහි සැතපුණහ. 413. 413. Pubbaṇhasamaye [Pg.175] bhutvā,Nānaggaṃ rasabhojanaṃ; Nūtvā so jetarājūhi,Parivutova nikkhami. පෙරවරු කාලයේ නොයෙක් රසවත් උත්තම භෝජන අනුභව කොට, චේත රජවරුන් විසින් පිරිවරන ලදුව උන්වහන්සේ පිටත්ව ගියහ. 414. 414. Jetarājā pannarasa-Yojanaṃ jetaraṭṭhato; Gantvāna vanadvāramhiṬhitāmagga mabhāsisuṃ. චේත රජවරු චේත දේශයේ සිට යොදුන් පහළොවක් මඟ ගෙවා ගොස්, වනයේ දොරටුව අසල නැවතී වංකගිරියට යන මාර්ගය පිළිබඳව විස්තර කළහ. 415. 415. Esaselomahārāja,Pabbato gandhamādano; Yatta tvaṃ saha puttehi,Sahabhariyāya vacchasi. "මහා රාජයාණෙනි, මේ පෙනෙන්නේ ගන්ධමාදන පර්වතයයි. ඔබ දරුවන් සහ බිරිඳ සමඟ එහි වාසය කරනු ඇත." 416. 416. Taṃ [Pg.176] jetā anusāsiṃsu,Assunettā rudammukhā; Ito gacchaṃmahārāja,Ujuṃ yenuttarābhimukho. කඳුළු පිරුණු දෑසින් හා හඬන මුහුණින් යුතුව චේත වැසියෝ උන්වහන්සේට මෙසේ මඟ පෙන්වූහ: "මහා රාජයාණෙනි, මෙතැනින් කෙළින්ම උතුරු දෙස බලා යනු මැනව." 417. 417. Atha dakkhasi bhaddante,Vepullaṃnāma pabbataṃ; Nānādumagaṇākiṇṇaṃ,Sītacchāyaṃ manoramaṃ. "නිදුකාණන් වහන්ස, එවිට ඔබට නොයෙක් වෘක්ෂ සමූහයන්ගෙන් ගහණ වූ, සිසිල් සෙවණ ඇති, මනරම් වූ වේපුල්ල නම් පර්වතය දැකගත හැකි වනු ඇත." 418. 418. Tamatikkamabhaddante[Pg.177],Athadakkhasiāpagaṃ; Nadiṃketumadiṃnāma,Gambhīraṃgirigabbharaṃ. "නිදුකාණන් වහන්ස, එය ද පසුකර ගිය විට, කඳු අතරින් ගලා බස්නා වූ, ගැඹුරු වූ කේතුමතී නම් නදිය දැකගත හැකි වනු ඇත." 419. 419. Puthulomacchaākiṇṇaṃ,Suppatitthaṃmahodakaṃ; Thattanūtvāpivitvāca,Assāsetvāsaputtake. "මහත් ජලයෙන් පිරි, හොඳ තොටුපළවල් ඇති, මහත් මසුන්ගෙන් ගහණ වූ ඒ නදියෙන් ස්නානය කොට, පැන් පානය කර, දරුවන් ද සනසා..." 420. 420. Athadakkhasibhaddante,Nagrodhaṃmadhuvipphalaṃ; Rammake sikharejātaṃ,Sītacchāyaṃmanoramaṃ. "නිදුකාණන් වහන්ස, ඉන්පසු රමණීය කඳු මුදුනක වැවුණු, මිහිරි ඵල ඇති, සිසිල් සෙවණ දෙන මනරම් නුග රුකක් දැකගත හැකි වනු ඇත." 421. 421. Atha [Pg.178] dakkhasi bhaddante,Nāḷikaṃnāma pabbataṃ; Nānādija gaṇākiṇṇaṃ,Selaṃ kiṃ purisāyutaṃ. "නිදුකාණන් වහන්ස, ඉන්පසු නොයෙක් කුරුලු සමූහයන්ගෙන් ගැවසී ගත්තා වූ ද, කින්නරයන්ගෙන් යුක්ත වූ ද නාලික නම් පර්වතය දැකගත හැකි වනු ඇත." 422. 422. Tassauttarapubbena,Mucalindonāmasosaro; Puṇḍarikehisañchanno,Setasogandhikehica. "එයට ඊශාන දෙසින් හෙළ පියුමෙන් හා සුදු මානෙල් මලින් ගැවසී ගත් මුචලින්ද නම් විල පිහිටා ඇත." 423. 423. Sovanaṃ meghasaṅkāsaṃ,Dhuvaṃ haritasaddalaṃ; Sīhovā misapekkhīva,Vanasaṇḍaṃ vigāhaya. "රන්වන් වූ ද, වලාකුළක් බඳු වූ ද, නිරතුරුවම නිල් තණකොළින් ගැවසී ගත්තා වූ ද ඒ වනාන්තරයට, ගොදුරු සොයන සිංහයෙකු මෙන් ඇතුළු වන්න." 424. 424. Tattha [Pg.179] bindussarā vaggū,Nānāvaṇṇā bahūdijā; Kūjanti mupakūjanti,Utusaṃpupphite dume. "එහි සෘතු පරිණාමයෙන් පිපී ගිය වෘක්ෂයන් මධ්යයෙහි, මිහිරි නාද පතුරුවන, නොයෙක් වර්ණ ඇති බොහෝ පක්ෂීහු නාද කරති." 425. 425. Gantvā girividuggānaṃ,Nadīnaṃ pabhavānica; So addasa pokkharaṇiṃ,Karañca-ka kudhāyutaṃ. කඳුකර දුර්ග මාර්ග සහ ගංගාවන් උපදින ස්ථාන පසුකර ගිය උන්වහන්සේ, කරඳ සහ කුඹුක් ගස්වලින් වට වූ එක්තරා පොකුණක් දුටහ. 426. 426. Puthulo macchaākiṇṇaṃ,Suppatitthaṃ mahodakaṃ; Samañca caturaṃ sañca,Sāduṃ appatigandhiyaṃ. "විශාල මසුන්ගෙන් පිරි, යහපත් තොටුපළවල් ඇති, පිරිසිදු මහත් ජලයෙන් යුතු, සමචතුරස්ර වූ ද, මිහිරි සුවඳැති ජලයෙන් යුක්ත වූ ද පොකුණකි." 427. 427. Tassā [Pg.180] uttarapubbena,Paṇṇasālaṃ amāpaya; Paṇṇasālaṃ amāpetvā,Uñchācariyāya īhatha. "එයට ඊශාන දෙසින් පන්සලක් කරවා, එහි වෙසෙමින් වනයෙන් ඵලාඵල නෙළා ජීවත් වීමට උත්සාහ කරන්න." 428. 428. Evañhi jetarājāno,Ācikkhitvāna añjasaṃ; Ekaṃ jetaputtaṃ byattaṃ,Āmantesuṃ susikkhitaṃ. මෙසේ චේත රජවරු මාර්ගය කියා දී, දක්ෂ වූ ද, මනා හික්මීමක් ඇති එක් චේත පුත්රයෙකු කැඳවූහ. 429. 429. Gacchantecā [Pg.181] gacchanteca,Pariggaṇhassu luddhaka; Iccevaṃ saññāpetvāna,Vanadvāre ṭhapiṃ sutaṃ. "වැද්ද නුඹ මෙහි යන එන්නන් පිළිබඳව සෝදිසියෙන් සිටින්න" යැයි මෙසේ ඔහුට උපදෙස් දී, ඔහු වනයේ දොරටුව අසල රැකවල් පිණිස තැබූහ. 430. 430. Nānābhaya vinodāya,Vessantarassa rājino; Ārakkhaṃ te ṭhapetvāna,Āgamiṃsu sakaṃpuraṃ. වෙස්සන්තර රජතුමාට පැමිණිය හැකි නොයෙක් බිය දුරු කරනු පිණිස රැකවල් යොදවා, ඔවුහු ආපසු තමන්ගේ නුවර බලා ගියහ. 431. 431. Vessantaroca gacchanto,Gandha mādanapabbataṃ; Saputta [Pg.182] dārako patto; Vissamī divasaṃ tahiṃ. වෙස්සන්තර රජතුමා ද ගමන් කරමින්, සිය බිරිඳ සහ දරුවන් සමඟ ගන්ධමාදන පර්වතයට පැමිණ, එදින එහි විවේක ගත්තේය. 432. 432. Tatottarāhi mukhoso,Gaccha vepulla pabbataṃ; Patvā tappāda maggena,Patto ketumatiṃ nadiṃ. එතැන් සිට උතුරු දෙස බලා ගමන් ගත් උන්වහන්සේ, වේපුල්ල පර්වතයට පැමිණ, එහි පාමුල වූ මාවත ඔස්සේ ගොස් කේතුමතී නදිය වෙත ළඟා වූහ. 433. 433. Tissā tīre nisīditvā,Maṃsaṃkhādiya sundaraṃ; Dinnamekena luddhena,Nūtvā pitvāca vissamī. එක්තරා වැද්දෙකු විසින් දෙන ලද රසවත් මස් අනුභව කොට, තිස්සා පොකුණ තීරයෙහි හිඳ, නාගෙන පැන් ද බී විවේක ගත්තේය. 434. 434. Soṇṇasūciṃ [Pg.183] luddhakassa,Datvāna so tatoparaṃ; Gacchanto dakkhinigrodhaṃ,Pabbatasikhare ṭhitaṃ. ඉන්පසු ඔහු එම වැද්දාට රන් ඉදිකටුවක් තෑගි කොට, එතැනින් නික්ම පර්වත මුදුනෙහි පිහිටි දකුණු නුග රුක වෙත ගියේය. 435. 435. Tassamūle nisīditvā,Thokaṃphalāni bhuñjiya; Tatoparaṃ sa gacchanto,Patto nāḷikapabbataṃ. ඒ නුග ගස මුල හිඳ, පළතුරු ස්වල්පයක් අනුභව කොට, ඉන්පසු එතැනින් ගමන් කරමින් නාලික පර්වතයට පැමිණියේය. 436. 436. Nāḷikaṃ pariharitvā,Gacchanto so mahāsaraṃ; Mucalindaṃ upāgañchi,Nānākamala bhūsitaṃ. නාලික පර්වතය පසුකර යමින්, ඔහු විවිධ පියුම්වලින් අලංකාරවත් වූ මුචලින්ද නම් මහා විල වෙත පැමිණියේය. 437. 437. Tassa [Pg.184] pubbauttarena,Khuddamaggena gacchatā; Diṭṭhaṃ brahāvanaṃ rammaṃ,Phala pupphāna pūritaṃ. එම විලෙහි ඊසාන දිශාවෙන් වූ කුඩා මාවතකින් යද්දී, මල් හා පලතුරුවලින් ගහන වූ සිත්කළු වූ ද, මහත් වූ ද වනාන්තරයක් දක්නට ලැබුණි. 438. 438. Tamatikkamma gacchanto,Anupubbena khatthiyo; Caturaṃsa pokkharaṇiṃ,Sampatto, si mahodakaṃ. එය ද පසු කරමින් අනුපිළිවෙලින් ගමන් කළ ඒ ක්ෂත්රිය කුමාරයා, බොහෝ ජලය ඇති සතරැස් පොකුණක් වෙත ළඟා විය. 439. 439. Vessantaroca [Pg.185] maddīca,Jālīkaṇhājinā cubho; Tattheva te vissamiṃsu,Aññamaññapiyaṃvadā. වෙස්සන්තර රජු ද, මද්දී දේවිය ද, ජාලී හා කණ්හජිනා යන දරුවන් දෙදෙනා ද එකිනෙකාට ප්රියශීලී වචන කතා කරමින් එහි ම විවේක ගත්හ. 440. 440. Āvajjanto tadā sakko,Passittha devakuñjaro; Himavantaṃ mahāsattaṃ,Paviṭṭhaṃbhayabheravaṃ. එකල දෙදෙව්ලොවට අධිපති ශක්ර දේවේන්ද්රයා ලොව දෙස බලනුයේ, භයංකර වූ හිමාල වනාන්තරයට ඇතුළු වූ මහා බෝසතාණන් වහන්සේව දුටුවේය. 441. 441. Vissukammaṃ devaputtaṃ,Pakkosāpiya so tato; Assamaṃ māpanatthāya,Pesesi vaṅkapabbataṃ. ඉන්පසු ශක්ර දේවේන්ද්රයා විශ්වකර්ම දිව්යපුත්රයා කැඳවා, වංකගිරි පර්වතයෙහි අසපුවක් නිර්මාණය කිරීම පිණිස ඔහු එහි පිටත් කර හැරියේය. 442. 442. Vissukammopi [Pg.186] so sīghaṃ,Otaritvā devalokato; Vaṅkapabbata kucchimhi,Māpesi assame duve. විශ්වකර්ම දිව්යපුත්රයා ද වහාම දෙව්ලොවින් බැස, වංකගිරි පර්වත මධ්යයෙහි අසපු දෙකක් මවා වදාළේය. 443. 443. Duveca caṅkameratti-Divā ṭhānānimāpayi; Paṭirūpesu ṭhānesu,Pupphite phalite dume. මල් හා පලතුරුවලින් බර වූ රුක්ලහැබ් ඇති සුදුසු ස්ථානයන්හි සක්මන් මළු දෙකක් ද, දිවා රෑ වාසය කිරීමට සුදුසු තැන් ද මැවීය. 444. 444. Paṭiyādiyitvā samaṇa-Parikkhāre asesato; Akkharānipi sokāsi,Evaṃassama bhittiyaṃ. ශ්රමණ පරිෂ්කාරයන් සියල්ල ම අඩුවක් නොමැතිව පිළියෙල කොට තැබූ ඔහු, අසපුවේ බිත්තිය මත මෙසේ අකුරු ද ලිවීය. 445. 445. Pabbajjaṃ [Pg.187] icchamānāce,Yote ime gaṇhantuve; Pabbajitvāna acchantu,Imamhiassame sukhaṃ. පැවිදි වීමට කැමති යමෙක් වෙත් නම්, ඔවුහු මේ පරිෂ්කාරයන් ගනිත්වා. පැවිදි වී මෙම අසපුවෙහි සුවසේ වෙසෙත්වා. 446. 446. Evaṃlikhitvāna sodevo,Amanusseca bherave; Mige khage palāpetvā,Sakaṭhāna gato ahu. දේවපුත්රයා මෙසේ ලියා තබා, භයංකර අමනුෂ්යයන්, සිවුපාවුන් සහ පක්ෂීන් එතැනින් පළවා හැර තමාගේ දිව්ය භවනය බලා ගියේය. 447. 447. So [Pg.188] ekapadikaṃ maggaṃ,Disvā vessantaro tato; Pabbajitāna māvāso,Ayaṃ hehīti cintiya. ඉන්පසු වෙස්සන්තර රජු ඒ තනි මංතීරුව දැක, මේ වනාහී පැවිද්දන්ගේ වාසස්ථානයක් විය යුතුය යි සිතුවේය. 448. 448. Maddiṃ assama dvāramhi,Ṭhapetvā puttakepica; Assamaṃ pavisitvāna,Passittha akkharāniso. මද්දී දේවිය ද දරුවන් ද අසපුව දොරටුව අසල නතර කරවා, තමා පමණක් අසපුවට ඇතුළු වී එහි ලියා තිබූ අකුරු දුටුවේය. 449. 449. Idaṃsakkena dinnaṃti,Utvā so tuṭṭhamānaso; Paṇṇasālaṃ pavisittha,Ekako pabbajetave. මේ වනාහී ශක්ර දේවේන්ද්රයා විසින් දෙන ලද්දකි යි වටහාගෙන සතුටු සිතින් යුතුව, පැවිදි වීම පිණිස හුදකලාව ම පන්සලට ඇතුළු විය. 450. 450. Tahiṃ [Pg.189] dhanuñca khaggañca,Apanetvā sasāṭake; Omuñcitvāna soratta-Vākacīraṃ nivāsayi. එහිදී තමාගේ දුන්න, කඩුව සහ රාජකීය වස්ත්රයන් ඉවත් කර තබා, රත් පැහැති වල්කල සිවුරක් හැඳගත්තේය. 451. 451. Aṃse katvāna ajina-Cammañca sakkadattiyaṃ; Gaṇhittha isivesaṃso,Bandhitvā jaṭamaṇḍalaṃ. ශක්රයා විසින් දෙන ලද අඳුන්දිවි සම උරහිසෙහි ලාගෙන, ජටා මණ්ඩලය බැඳ ඍෂි වේශය ගත්තේය. 452. 452. Daṇḍamādāya [Pg.190] nikkhamma,Paṇṇasālāya caṅkamaṃ; Āruyha uda, netvānaṃ,Caṅkamī aparāparaṃ. සැරයටියක් අතට ගෙන පන්සලෙන් නික්ම, සක්මන් මළුවට බැස, සතුටින් යුතුව එහා මෙහා සක්මන් කළේය. 453. 453. Tatoso puttadārānaṃ,Santikaṃ saṃvutindriyo; Āgañchi saṭṭhi vassova,Thero oruyha caṅkamā. ඉන්පසු සංවර වූ ඉන්ද්රියයන් ඇතිව, සක්මන් මළුවෙන් බැස, හැටවස් පිරුණු මහතෙරනමකගේ ලීලාවෙන් තම අඹුදරුවන් වෙත පැමිණියේය. 454. 454. Maddīdisvā mahāsattaṃ,Kalunaṃ paridevayi; Nipacca tassa pādesu,Purāṇāni anutthunaṃ. මද්දී දේවිය මහා බෝසතාණන් වහන්සේව දැක, ශෝකයෙන් වැලපෙමින් උන්වහන්සේගේ පාමුල වැටී පැරණි සැප සම්පත් සිහි කරමින් හැඬුවාය. 455. 455. Tato [Pg.191] sā bodhisattena,Saddhiṃ pavisi assamaṃ; Gantvā sakapaṇṇasālaṃ,Isivesaggahā ahu. ඉන්පසු ඇය බෝසතාණන් වහන්සේ සමඟ අසපුවට ඇතුළු වී, තමාට වෙන් වූ පන්සලට ගොස් තාපසී වෙසක් ගත්තාය. 456. 456. Pacchāputtepi tāpasa-Kumārake kariṃsute; Vasiṃsu vaṅkakucchimhi,Cattāro khattiyājanā. පසුව දරුවන් දෙදෙනා ද තාපස කුමාරවරුන් බවට පත් කළ අතර, ඒ ක්ෂත්රිය වංශිකයන් සතර දෙනා වංකගිරි පර්වත මධ්යයෙහි වාසය කළහ. 457. 457. Athamaddī varaṃyāci,Mahāsattaṃ mahāisiṃ; Mātumhe devagañchittha,Phalāphala gavesanaṃ. එකල මද්දී දේවිය මහා ඍෂිවරයකු වූ බෝසතාණන් වහන්සේගෙන්, ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ පළතුරු සෙවීම පිණිස වනයට නොවැඩිය මැනවයි වරයක් ඉල්ලා සිටියාය. 458. 458. Idhaputte [Pg.192] gahetvāna,Vaseyyātha yathāsukhaṃ; Ahamevā harissāmi,Mūlāleca phalāphale. දරුවන් ද ළඟ තබාගෙන ඔබ වහන්සේ මෙහි සුවසේ වැඩ විසුව මැනව, මම ම අල මුල් හා පළතුරු සොයාගෙන එන්නෙමියි පැවසුවාය. 459. 459. Evaṃvaraṃ yācitvāna,Araññato phalāphalaṃ; Āharitvāna posesi,Jaṭinīsā tayojane. මෙලෙස වරයක් ඉල්ලා ගත් ජටාධර තාපසිය, වනාන්තරයෙන් පළතුරු සොයා ගෙනැවිත් ඒ තිදෙනාව පෝෂණය කළාය. 460. 460. Bodhisattopi [Pg.193] yācitta,Varaṃmaddiṃ sucāriniṃ; Māgaccha ākālebhadde,Paṭṭhāyito mamantikaṃ. බෝසතාණන් වහන්සේ ද සිල්වත් වූ මද්දී දේවියගෙන් වරයක් ඉල්ලමින්, භද්රාවෙනි, මෙතැන් පටන් නොවේලාවෙහි මා වෙත නොපැමිණෙන්නැයි පැවසූහ. 461. 461. Itthīca brahmacariya-Malaṃnāma sumedhase; Brahmacāriṃhi nāsenti,Tasmā yācāmi maṃvaraṃ. මන්ද, බුද්ධිමත් දේවියනි, ස්ත්රිය යනු බ්රහ්මචර්යාවට මලකඩකි, ඔවුහු බ්රහ්මචාරීන්ව විනාශ කරති, එබැවින් මම මේ වරය ඉල්ලමියි පැවසූහ. 462. 462. Sampaṭicchittha sādhūti,Sāmaddī brahmacārinī; Sakaṭṭhāne te vasiṃsu,Bhāventā piya bhāvanaṃ. බ්රහ්මචාරී වූ මද්දී දේවිය එසේය ස්වාමීනියි එය පිළිගත්තාය. ඔවුහු මෛත්රී භාවනාව වඩමින් තමන්ට වෙන් වූ ස්ථානයන්හි වාසය කළහ. 464. 464. Mettāya [Pg.194] ānubhāvena,Mahesissa tiyojane; Aññamaññaṃ mettāyiṃsu,Samantā sabbapāṇino. මහා ඍෂිවරයාණන්ගේ මෛත්රී ආනුභාවය නිසා යොදුන් තුනක් මානයේ සිටි සියලු ම සත්ත්වයෝ එකිනෙකා කෙරෙහි මෛත්රී සිතින් පසු වූහ. 464. 464. Pātovuṭṭhāya maddīpi,Upaṭṭhāpiya pāniyaṃ; Paribhojaniyañceva,Mukhodakañca āhari. මද්දී දේවිය ද උදෑසනින් ම අවදි වී, පැන් සහ පරිභෝජනය සඳහා ජලය ද, මුහුණ සෝදන පැන් ද සූදානම් කර දුන්නාය. 465. 465. Dantakaṭṭhañca [Pg.195] pādāsi,Tato assamamaṇḍalaṃ; Sammajitvāna dveputte,Ṭhapetvā pitusantike. දැහැටි ද පිළිගන්වා, ඉන්පසු අසපු මිදුල හැමද, දරුවන් දෙදෙනා පියාණන් අසල නතර කරවා... 466. 466. Khaṇittiṃ pacchi mādāya,Aṅkusañcāpi gaṇhiya; Vanamūlaphalatthāya,Pāvekkhi ekikāvanaṃ. උදැල්ල ද, පැස ද, කොකු රැහැන ද අතට ගෙන, වනාන්තරයෙන් අල මුල් හා පළතුරු සෙවීම පිණිස තනිව ම වනයට ඇතුළු වූවාය. 497. 497. Sāyanhasamaye pacchiṃ,Mūlālehi phalehica; Pūrāpetvāna sāgañchi,Paṇṇasālaṃ araññato. සන්ධ්යා භාගයෙහි අල, මුල් හා පළතුරුවලින් පැස පුරවාගෙන, ඇය වනාන්තරයේ සිට නැවත පන්සල බලා පැමිණියාය. 468. 468. Phalapacchiṃ [Pg.196] nikkhipetvā,Sayaṃ nhātvāna puttake; Nhāpetvāca bhuñjiṃsu,Modentā caturojanā. පළතුරු කූඩය බිම තබා, තමා ද ස්නානය කොට, දරුවන්ද නාවා, ඉන්පසු ඒ සතර දෙනා ම සතුටින් යුතුව අනුභව කළහ. 469. 469. Bhutvā nallāpa sallāpaṃ,Katvāna puttake duve; Maddīādāya pāvīsi,Sāpaṇṇasālamattano. ආහාර අනුභවයෙන් පසු, දරුවන් දෙදෙනා සමඟ සුහද කතාබහෙහි යෙදී, මද්දී දේවිය ඔවුන් කැඳවාගෙන තමාගේ පන්සලට ඇතුළු වූවාය. 470. 470. Evaṃvuttaniyāmena,Cattārokhattiyājanā; Vaṅkapabbatakucchimhi,Sattamāsevasiṃsute. මෙසේ සඳහන් වූ ආකාරයෙන් ඒ ක්ෂත්රිය රාජකීයයන් සතර දෙනා වංකගිරි පර්වත මධ්යයෙහි සත් මසක් තිස්සේ වාසය කළහ. 471. 471. Tadākaliṅgaraṭṭhamhi[Pg.197],Gāmamhidunniviṭṭhake; Brahmaṇojūcakonāma,Bhikkhācāro alakkhiko. එකල කාලිංග රටේ දුන්නිවිට්ඨ නම් ගමෙහි, සිඟමන් යදිමින් ජීවත් වූ අභාග්යසම්පන්න ජූජක නම් බ්රාහ්මණයෙක් විය. 472. 472. Kahāpaṇasataṃladdhā,Bhikkhācārenabrāhmaṇo; Ekabrāhmaṇakulamhi,Thapetvāpunasogato. ඒ බ්රාහ්මණයා සිඟමන් යැදීමෙන් කහවණු සියයක් ලබාගෙන, එක්තරා බ්රාහ්මණ පවුලක එය තැන්පත් කර නැවතත් සිඟමන් යැදීමට පිටත්ව ගියේය. 473. 473. Anāgantvācirāyante,Jūcakamhigahāpaṇaṃ,Khīṇaṃbrāhmaṇagehamhi,Valañjetvāasesato. ජූජක බමුණා බොහෝ කල් නොපැමිණ ප්රමාද වෙද්දී, (ඔහු සුරැකිව තැබූ) කහවනු සියල්ල බ්රාහ්මණ නිවසේදී කිසිවක් ඉතිරි නොවන සේ වියදම් වී අවසන් විය. 474. 474. Codesigahāpaṇaṃso[Pg.198],Pacchāgantvānajūcako; Kahāpaṇassakhīṇattā,Dātuṃnāsakkhibrāhmaṇo. පසුව ආපසු පැමිණි ජූජක බමුණා තම කහවනු ඉල්ලා සිටියේය. එහෙත් කහවනු සියල්ල වියදම් වී තිබූ බැවින්, බ්රාහ්මණයාට ඒවා ආපසු දීමට නොහැකි විය. 475. 475. Dhītā tassa brāhmaṇassa,Nāmenāmittatāpanā; Yuvatīrūpavantīca,Jūcakassaadaṃsutaṃ. ඒ බ්රාහ්මණයාට 'අමිත්තතාපනා' නම් වූ රූමත්, තරුණ දියණියක් සිටියාය. ඔහු ඇයව ජූජක බමුණාට බිරිඳ කොට දුන්නේය. 476. 476. Vasitthadunniviṭṭhamhi[Pg.199],Ādāyāmittatāpanaṃ; Dahariṃjiṇṇakopāpo,Jūcakoyācajīvako. සිඟමන් යදිමින් ජීවත් වූ, මහලු වූ ද පාපී වූ ද ජූජකයා තරුණ අමිත්තතාපනාව කැඳවාගෙන ගොස් 'දුන්නිට්ඨ' නම් බමුණු ගමෙහි පදිංචි විය. 477. 477. Amittatāpanāsammā,Garuṃkatvānabrāhmaṇaṃ; Paṭijaggatiindaṃva,Sūjāuṭṭhānasīlinī. නොපසුබට උත්සාහයෙන් යුත් අමිත්තතාපනා තොමෝ, සුජාතා දේවිය ශක්ර දේවේන්ද්රයාට උපස්ථාන කරන්නාක් මෙන්, තම ස්වාමි වූ බ්රාහ්මණයාට ගෞරව කරමින් මනාව උපස්ථාන කළාය. 478. 478. Yuvānobrāhmaṇāaññe,Disvānāmittatāpanaṃ; Jāyāvattenasampannaṃ,Sadāreititajjare. බිරිඳකගේ වත්පිළිවෙත්වලින් සම්පූර්ණ වූ අමිත්තතාපනාව දුටු අනෙකුත් තරුණ බමුණෝ, තම තමන්ගේ භාර්යාවන්ට මෙසේ දෝෂාරෝපණය කළහ. 479. 479. Ayaṃmahallakaṃsammā[Pg.200],Paṭijaggatijūcakaṃ; Kiṃ pamajjatha amhākaṃ,Yuvānānaṃtu vo sataṃ. “මේ තැනැත්තිය මහලු ජූජකයාට මනාව උපස්ථාන කරයි. තරුණ සැමියන් වන අපට උපස්ථාන කිරීමෙහිලා තොප ප්රමාද වන්නේ මන්ද?” 480. 480. Paṭijaggathanobālā,Passitvā mittatāpanaṃ; Nocepaṭijaggeyyātha,Daṇḍessāmakharaṃbhusaṃ. “අඥාන ස්ත්රීනි, අමිත්තතාපනාව දැක හෝ අපට මැනවින් උපස්ථාන කරව්. ඉදින් අපට උපස්ථාන නොකරන්නේ නම්, අපි තොපට ඉතා දරුණු ලෙස දඬුවම් කරන්නෙමු.” 481. 481. Tajjitā [Pg.201] bhariyāsabbā,Patīhi bhayamānasā; Sannisinnā mantaliṃsu; Ārabbhāmittatāpanaṃ. සැමියන්ගෙන් බැනුම් අසා බියට පත් වූ ඒ සියලු භාර්යාවෝ, එක්තැන්ව රැස් වී අමිත්තතාපනා පිළිබඳව සාකච්ඡා කරන්නට (කුමන්ත්රණය කරන්නට) වූහ. 482. 482. Palāpessāma ayyāyo,Imamhādunni viṭṭhato; Evaṃsukhaṃ vihissāma,Jūcakassa pajāpatiṃ. “සොයුරියනි, අපි ජූජකයාගේ මේ බිරිඳව මේ දුන්නිට්ඨ ගමෙන් පලවා හරිමු. එවිට අපට සුවසේ ජීවත් විය හැකිය.” 483. 483. Mantayitvānatā evaṃ,Nadiṃ udakahāriyā; Samāgantā ujjhāyiṃsu,Titthe amittatāpanaṃ. මෙසේ සාකච්ඡා කරගත් ඔවුහු, පැන් ගෙන ඒම සඳහා ගඟට ගිය අතර, තොටුපළේදී එක්රැස් වී අමිත්තතාපනාට දොස් නගමින් මෙසේ කීහ. 484. 484. Amittānunatemātā[Pg.202],Amittonunatepitā; Yesaṃjiṇṇassapādaṃsu,Evaṃ dahariyaṃ satiṃ. “මෙවැනි තරුණ, සිහිබුද්ධිය ඇති තොපව මහල්ලෙකුට පාවා දුන් තොපගේ මව ද පියා ද තොපට සතුරන්ම විය යුතුය.” 485. 485. Ahitaṃvatateññātī,Mantayiṃsu rahogatā; Yetaṃjiṇṇassa pādaṃsu,Evaṃ dahariyaṃsatiṃ. “මෙවැනි තරුණ, සිල්වත් තොපව මහල්ලෙකුට පාවා දුන් තොපගේ නෑදෑයෝ රහසින් එක්වී තොපට අනර්ථයක්ම කල්පනා කළහ.” 486. 486. Amanāpavāsaṃvasati[Pg.203],Jiṇṇenapatināsaha; Yātvaṃvasasijiṇṇassa,Matantejīvitāvaraṃ. “තී මහලු සැමියෙකු සමඟ අප්රියජනක වාසයක් ගෙවන්නීය. තී මේ මහල්ලා සමඟ වසනවාට වඩා තීගේ මරණය උතුම්ය.” 487. 487. Nahinunatevindiṃsu,Mātāpitācasobhaṇe; Tuyhatthāyajūcakamhā,Patiṃaññaṃsuyobbanaṃ. “ඇඟ පසඟ සොඳුරු තැනැත්තියනි, තොපගේ මව්පියන්ට තොප වෙනුවෙන් මේ ජූජකයාට වඩා වෙනත් තරුණ සැමියෙකු සොයා ගැනීමට නොහැකි වූයේද?” 488. 488. Duyiṭṭhaṃtenavamiyā,Akataṃaggihutakaṃ; Yetaṃjiṇṇassapādaṃsu,Evaṃdahariyaṃsatiṃ. “ඔබ නවමී තිථියේදී අයහපත් යාගයක් පවත්වන්නට ඇත, නැතහොත් ගිනි පිදීමක් (හෝමයක්) නොකරන්නට ඇත. එබැවින් තරුණ වූ තීව මෙවැනි මහල්ලෙකුට පාවා දෙන ලදී.” 489. 489. Samaṇe [Pg.204] brāhmaṇe suddhe,Akkosi brāhmacārine; Yenatenadaharītvaṃ,Maññejiṇṇenasaṅgamī. “තී පිරිසිදු සිල්වත් මහණ බමුණන්ට ද බඹසර රකින්නන්ට ද බැන වදින්නට ඇත. මම සිතන පරිදි තරුණ තී මෙවැනි මහල්ලෙකු හා එක්වීමට හේතුව එයයි.” 490. 490. Nadukkhaṃahinādaṭṭhaṃ,Nadukkhaṃsattiyāhataṃ; Tañcadukkhañcatibbañca,Yaṃpassejiṇṇakaṃpatiṃ. “නයෙකු දෂ්ට කිරීම තරම් දුකක් නැත, හෙල්ලකින් පහර කෑම තරම් දුකක් නැත. එහෙත් මහලු සැමියෙකු දකින්නට ලැබීම තරම් තියුණු වූ ද දරුණු වූ ද දුකක් තවත් නැත.” 491. 491. Natthikhiṭṭānatthirati[Pg.205],Jiṇṇenapatināsaha; Natthiallāpasallāpo,Jagghituṃvinasobhati. “මහලු සැමියෙකු සමඟ කිසිදු කෙළිසෙල්ලමක් හෝ සතුටක් නැත. කිසිදු ප්රිය සම්භාෂණයක් නැත. එකට සිනාසීම පවා නොගැලපේ (ශෝභන නොවේ).” 492. 492. Yadādaharodaharī,Mantayiṃsurahogatā; Sabbasokāvinassanti,Yekecihadayassitā. “තරුණ සැමියෙකු සහ තරුණ බිරිඳක රහසින් කතාබස් කරන කල්හි, ඔවුන්ගේ හදවත්හි ඇති සියලු ශෝකයෝ වැනසී යති.” 493. 493. Daharītvaṃrūpātī,Purisātvamabhipatthitā; Gaccha ñātikule accha,Kiṃ jiṇṇo ramayissati. “තී තරුණය, රූමත්ය, බොහෝ පුරුෂයන් විසින් පතනු ලබන්නියකි. එබැවින් තීගේ නෑදෑයන්ගේ නිවසට ගොස් වාසය කරව. මේ මහල්ලා තීව කෙසේ සතුටු කරන්නද?” 494. 494. Rodamānāvaāgañchi[Pg.206],Sāgharaṃparibhāsitā; Brāhmaṇīhi hirāyantī,Ghaṭamādāyasīghaso. “එම බ්රාහ්මණ කාන්තාවන්ගේ නින්දා අපහාසවලින් ලජ්ජාවට පත් වූ ඕ තොමෝ, හඬමින්ම තම පැන් කළය ද රැගෙන වහාම නිවස බලා පැමිණියාය.” 495. 495. Rodantiṃ āgataṃjāyaṃ,Disvākiṃ bhotirodiya; Āgaccha sītipucchittha,Paccuggacchaṃ vajūcako. “තම බිරිඳ හඬමින් පැමිණෙනු දුටු ජූජකයා ඇය පෙරමුණට ගොස් පිළිගනිමින්, ‘සොඳුරිය, ඇයි මේ හඬන්නේ? මෙහි එන්න’ යැයි ඇසුවේය.” 496. 496. Natebrāhmaṇa [Pg.207] gacchāmi,Nadiṃ udakahāriyā; Thiyomaṃparibhāsiṃsu,Tayājiṇṇenabrāhmaṇa. “බ්රාහ්මණයාණෙනි, මම මින්පසු පැන් ගෙන ඒමට ගඟට නොයන්නෙමි. මහලු වූ ඔබ නිසා එහි සිටි ස්ත්රීහු මට නින්දා අපහාස කළහ.” 497. 497. Brāhmaṇyābhāsamānāya,Kathaṃsutvānabrāhmaṇo; Tosentobhariyaṃruṇṇaṃ,Jiṇṇosoetadabravī. “බිරිඳ පැවසූ ඒ වචන ඇසූ මහලු බ්රාහ්මණයා, හඬන්නා වූ තම බිරිඳ සනසාලමින් මෙසේ පැවසීය.” 498. 498. Māmetvaṃakarākammaṃ,Mameudakamāhari; Ahaṃudakamāhissaṃ,Mābhotikupitāahu. “සොඳුරිය, ඔබ මට කිසිදු වැඩක් නොකරන්න. මට පැන් ද නොගෙනෙන්න. මමම පැන් රැගෙන එන්නෙමි. මා කෙරෙහි කිපෙන්නට එපා.” 499. 499. Nāhaṃtamhikulejātā[Pg.208],Yaṃtvaṃudakamāhari; Evaṃbrāhmaṇajānāhi,Natevacchāmihaṃghare. “බ්රාහ්මණයාණෙනි, ඔබ මට පැන් ඇද දෙන තාක් මම එවැනි පහත් කුලයක උපන්නියක් නොවෙමි. මෙය දැනගන්න, මම මින්පසු ඔබගේ නිවසේ නොවෙසෙන්නෙමි.” 500. 500. Sacemedāsaṃdāsiṃ vā,Nānayissasibrāhmaṇa; Evaṃbrāhmaṇajānāhi,Natevacchāmasantike. “බ්රාහ්මණයාණෙනි, ඉදින් ඔබ මට වැඩකාරයෙකු හෝ වැඩකාරියක ගෙනත් නොදෙන්නේ නම්, මම ඔබ අසල වාසය නොකරන බව දැනගන්න.” 501. 501. Natthime [Pg.209] sibbaṭṭhānaṃvā,Dhanadhaññañca brahmaṇi; Kutotaṃ dāsaṃdāsiṃ vā,Ānayissāmi bhotiyā,Ahaṃbhotiṃ upaṭṭhissaṃ,Mābhotiku pitāahu. “සොඳුරිය, මට කිසිදු මුදල් මල්ලක් හෝ ධනධාන්යයක් නැත. මම ඔබට වැඩකාරයන් කොයින් සොයා දෙන්නද? මමම ඔබට උපස්ථාන කරන්නෙමි. මා කෙරෙහි කිපෙන්නට එපා.” 502. 502. Ehite aha makkhissaṃ,Yathāmevacanaṃsutaṃ; Esavessantaro rājā,Vaṅkevasati pabbate. “මෙහි එන්න, මා ඇසූ පරිදි ඔබට මඟක් කියන්නෙමි. ඔය වෙස්සන්තර රජතුමා වංකගිරි පර්වතයෙහි වාසය කරයි.” 503. 503. Taṃtvaṃgantvāna yācassu,Dāsaṃdāsiñca brahmaṇa; Sotedassati yācito,Dāsaṃdāsiñca khatthiyo. “බ්රාහ්මණයාණෙනි, ඔබ එහි ගොස් ඔහුගෙන් වැඩකාරයෙකු හා වැඩකාරියක ඉල්ලා සිටින්න. ඒ ක්ෂත්රිය රජතුමා ඉල්ලූ සැනින් ඔබට වැඩකාරයන් ලබාදෙනු ඇත.” 504. 504. Jiṇṇohasmi [Pg.210] dubbalo,Dīghocaddhāsu duggamo; Kathaṃgantuṃ sakkhissami,Upaṭhissāmi taṃ ahaṃ. “මම මහලුය, දුර්වලය, එමෙන්ම ඒ මාර්ගය ඉතා දිගු වූ ද දුෂ්කර වූ ද එකකි. මම එහි කෙසේ යන්නද? මමම ඔබට උපස්ථාන කරන්නෙමි.” 505. 505. Yathāagantvā saṅgāmaṃ,Ayuddhova parājito,Evameva tuvaṃbrahme,Agantvāva parājito. “යුද බිමට නොගොස්, සටන් නොකරම පරාජයට පත් වන්නාක් මෙන්, බ්රාහ්මණයාණෙනි, ඔබද එහි නොගොස්ම පරාජය පිළිගන්නෙහිය.” 506. 506. Saceme [Pg.211] dāsaṃdāsiṃ vā,Nānayissasi brahmaṇa; Evaṃ brahmaṇa jānāhi,Natevacchā mahaṃghare; Amanāpaṃ tekarissāmi,Taṃtedukkhaṃ bhavissati. “බ්රාහ්මණයාණෙනි, ඉදින් ඔබ මට වැඩකාරයෙකු හෝ වැඩකාරියක ගෙනත් නොදෙන්නේ නම්, මම ඔබගේ නිවසේ වාසය නොකරන බව දැනගන්න. මම ඔබට අකීකරු වී අප්රිය දේ කරන්නෙමි. එය ඔබට මහත් දුකක් වනු ඇත.” 507. 507. Nakkhatte utupupphesu,Yadāmaṃdakkhasi laṅkataṃ; Aññehi saddhiṃ ramamānaṃ,Tantedukkhaṃ bhavissati. “නැකත් උත්සවවලදී මල්වලින් සැරසී, මා අනෙක් පුරුෂයන් සමඟ සතුටු වනවා ඔබ දකින කල්හි, එය ඔබට මහත් දුකක් වනු ඇත.” 508. 508. Adassanena [Pg.212] mayhaṃte,Jiṇṇassa paridevato; Bhiyyovaṅkā palitāca,Bahūhessanti brahmaṇa. “බ්රාහ්මණයාණෙනි, මා නොදැකීමෙන් හඬා වැලපෙන මහලු ඔබගේ කොන්ද තව තවත් කුදු වනු ඇත, හිසකෙස් ද තව තවත් පැසෙනු ඇත.” 509. 509. Tato so brahmaṇo bhīto,Brahmaṇiyāva sānugo; Aṭṭito kāmarāgena,Brahmaṇiṃ etadabravī. “එවිට ඒ බිරිඳගේ වචනවලින් බියට පත් වූ ද කාමරාගයෙන් පෙළුණා වූ ද ඒ බ්රාහ්මණයා ඇයට මෙසේ පැවසීය.” 510. 510. Pātheyyaṃmekarohitvaṃ[Pg.213],Saṃkulyāsakalānica; Madhupiṇḍikācasukatāyo,Satthu bhattañcabrahmaṇi. “සොඳුරිය, එසේ නම් මට මඟතොටදී අනුභව කිරීම සඳහා කැවුම්, අග්ගලා, මී පිඬු ඇතුළු මඟ පිරිකර පිළියෙල කර දෙන්න.” 511. 511. Ānayissaṃ methunake,Ubhodāsakumārake; Tetaṃparicarissanti,Rattiṃdivamatanditā. “මම ඔබට සේවය පිණිස දරු දෙදෙනෙකු (වැඩකාර ළමයින් දෙදෙනෙකු) රැගෙන එන්නෙමි. ඔවුහු රෑ දවල් නොබලා නොකඩවා ඔබට උපස්ථාන කරනු ඇත.” 512. 512. Sākhippaṃpaṭiyādesi[Pg.214],Pātheyyaṃmittatāpanā; Paṭiyāditanti ācikkhi,Brahmaṇassaalakkhino. “එවිට අමිත්තතාපනා තොමෝ වහාම මඟ පිරිකර පිළියෙල කොට, අවාසනාවන්ත වූ ඒ බ්රාහ්මණයාට ‘මඟ පිරිකර සූදානම්’ යැයි පැවසුවාය.” 513. 513. Gehedubbalaṭhānaṃso,Thiraṃkatvānabrahmaṇo; Bhariyāyagopanatthaṃ,Guttadvārañcasaṅkhari. ඒ බ්රාහ්මණයා තමාගේ බිරිඳගේ ආරක්ෂාව පිණිස, නිවසේ දුර්වල තැන් ශක්තිමත් කොට දොරවල් ද හොඳින් සුරක්ෂිත කළේය. 514. 514. Dārūniāharitvāna,Ghaṭepūresivārinā; Jāyāyasukhavāsatthaṃ,Anikkhantuṃcagehato. බිරිඳට නිවසින් බැහැරට නොගොස් පහසුවෙන් වාසය කරනු පිණිස, දර රැගෙන විත් තබා, පැන් කළ ද දියෙන් පුරවා තැබුවේය. 515. 515. Paccakkheyeva [Pg.215] jāyāya,Isivesaṃsamādiya; Passitvābhariyaṃevaṃ,Ovadesisajūcako. ඒ ජූජක බ්රාහ්මණයා තමාගේ බිරිඳ ඉදිරියෙහිම තපස් වෙස් ගෙන, බිරිඳ දෙස බලා මෙසේ අවවාද කළේය. 516. 516. Itopaṭhāyatvaṃbhadde,Vikālemāssunikkhami; Mamaāgamanāyāva,Vasesiappamattakā. "භද්රාවෙනි, මෙතැන් පටන් මා නැවත පැමිණෙන තෙක් නොකල්හි පිටතට නොගොස්, අප්රමාදව වාසය කරව." 517. 517. Idaṃvatvānalaggitvā[Pg.216],Sopātheyyapasibbahaṃ; Upāhanañcaāruyha,Gaṇhīkattaradaṇḍakaṃ. මෙසේ පවසා, මඟ වියදම් හා කළමනා අඩංගු මල්ල උරෙහි ලාගෙන, වහන් යුවළ ද පැළඳ සැරයටිය අතට ගත්තේය. 518. 518. Tatosoruṇṇamukhena,Bhariyaṃkatvāpadakkhiṇaṃ; Socamāno vapakkāmi,Dāsake pariyesituṃ. ඉන්පසු ඔහු කඳුළු පිරුණු මුහුණින් යුතුව, බිරිඳ පැදකුණු කොට, ශෝක කරමින් මෙහෙකරුවන් සොයා යාම පිණිස නික්මුණේය. | |||
| Español | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| แบบไทย | |||
| บาลีแคน | ข้อคิดเห็น | คำอธิบายย่อย | อื่น |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Tiếng Việt | |||
| Kinh điển Pali | Chú giải | Phụ chú giải | Khác |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra | 1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga | 2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa | 3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ) | 4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | 4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | 5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa | 6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5 | 7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa | 7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |