Dhātuvaṃso

ທາຕຸວົງ (ຕຳນານພະທາດ)

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ຂອນອບນ້ອມແດ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ພະອົງນັ້ນ ຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນ ຕຣັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ

1. Tathāgatassāgamanakathā

໑. ເລື່ອງການສະເດັດມາຂອງພະຕະຖາຄົດ

Sambuddhamatulaṃ suddhaṃ dhammaṃ saṅghaṃ anuttaraṃ,Namassitvā pavakkhāmi dhātuvaṃsappakāsanaṃ;

Tikkhattumagamā nātho laṅkādīpaṃ manoramaṃ,Sattānaṃ hitamicchanto sāsanassa ciraṭṭhitiṃ.

ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ນອບນ້ອມພະສັມພຸດທະເຈົ້າຜູ້ຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້, ພະທຳອັນບໍລິສຸດ, ແລະ ພະສົງຜູ້ຍອດຢ້ຽມແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວສະແດງຄຳພີທາຕຸວົງ (ຕຳນານພະທາດ). ພະໂລກະນາດ (ທີ່ເພິ່ງຂອງສັດໂລກ) ຜູ້ປາດຖະໜາປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງຫຼາຍ ແລະ ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຕະຫຼອດກາລະນານແຫ່ງພະສາສະໜา, ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ລັງກາທະວີບອັນເປັນທີ່ລື່ນລົມເຖິງສາມຄັ້ງ.

Tattha tikkhattumagamā nātho’ti anamatagge saṃsāravaṭṭe parināmetvā appatisaraṇabhāvappattānaṃ lokiyalokuttarasukhanipphādanabhāvena nātho patisaraṇa bhūto bhagavā buddhadhammasaṅgharatanattayamaggaṃ ācikkhanto laṅkādīpaṃ tikkhattuṃ gato. Tattha paṭhamagamane tāva bodhimaṇḍaṃ āruyha puratthīmābhimukho nisīditvā sūriye anatthamiteyeva mārabalaṃ vidhametvā, paṭhamayāme pubbenivāsañāṇaṃ anussaritvā majjhimayāme cutupapātañāṇaṃ patvā pacchimayāmāvasāne paccayākāre ñāṇaṃ otāretvā dasabalacatuvesārajjādi guṇapatimaṇḍitaṃ sabbaññutañāṇaṃ paṭivijjhitvā bodhimaṇḍappadese anukkamena sattasattāhaṃ vītināmetvā aṭṭhame sattāhe ajapālanigrodhamūle nisinno dhammagambhirataṃ paccavekkhanena appossukkataṃ āpajjamāno dasasahassa brahmaparivārena sahampatimahābrahmunā āyācitadhammadesano hutvā buddhacakkhunā lokaṃ olokento pañcavaggiyānaṃ bhikkhunaṃ bahūpakārakaṃ anussaritvā uṭṭhāyāsanā kāsīnaṃ puraṃ gantvā aññākoṇaḍaññappamukhe aṭṭhārasa brahmakoṭiyo amataṃ pāyento dhammacakkaṃ pavattetvā pakkhassa pañcamiyaṃ pañcavaggiye sabbepi te arahante patiṭṭhāpetvā taṃ divasameva yasakulaputtassa rattibhāge sotāpattiphalaṃ datvā punadivase arahantaṃ datvā tassa sahāyake catupaññāsajane arahantaṃ pāpetvā evaṃ loke ekasaṭṭhiyā arahantesu jātesu vutthavasso pavāretvā, ‘caratha bhikkhave cārika’ nti bhikkhu disāsu pesetvā sayaṃ uruvelaṃ gacchanto antarāmagge kappāsikavanasaṇḍe bhaddavaggiye kumāre tiṃsajane vinetvā ehibhikkhubhāvena pabbājetvā uruvelaṃ gantvā aḍḍhuḍḍhāni pāṭihāriyasahassāni dassento uruvelakassapādayo sahassajaṭilaparivāre tebhātikajaṭile vinento tattheva vihāsi. Aparabhāge aṅgamagadharaṭṭhavāsino uruvelakassapassa mahāyaññaṃ upaṭṭhāpesuṃ. So pana icchācārābhibhūto cintesi? ‘‘Sacāyaṃ mahāsamaṇo imassa samāgamassa majjhe pāṭihāriyaṃ kareyya lābhasakkāro me parihāyissati’’ti. Tassevaṃ pavattaajjhāsayaṃ ñatvā pātova uttarakuruto bhikkhaṃ āharitvā anotatte āhāraṃ paribhuñjitvā sāyanha samaye phussapuṇṇamīuposathadivase laṅkādīpassatthāya laṅkādīpamupāgami.

ໃນຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ, ຄຳວ່າ 'tikkhattumagamā nātho' (ພະໂລກະນາດໄດ້ສະເດັດໄປສາມຄັ້ງ) ມີອະທິບາຍວ່າ: ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນທີ່ເພິ່ງ (ນາດ) ຂອງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສັງສານວັດອັນຫາເບື້ອງຕົ້ນແລະເບື້ອງປາຍບໍ່ໄດ້ ຜູ້ບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງອາໄສ ໂດຍການເຮັດໃຫ້ສຳເລັດໂລກິຍະສຸກແລະໂລກຸດຕະຣະສຸກ, ເມື່ອຊົງສະແດງຫົນທາງແຫ່ງພະຣັດຕະນະໄຕ ຄື ພະພຸດ, ພະທຳ, ແລະ ພະສົງ, ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ລັງກາທະວີບເຖິງສາມຄັ້ງ. ໃນການສະເດັດໄປຄັ້ງທຳອິດນັ້ນ, ພະອົງຊົງສະເດັດຂຶ້ນສູ່ໂພທິບັນລັງ, ປະທັບນັ່ງຜິນພະພັກໄປທາງທິດບູຮະພາ (ຕາເວັນອອກ), ໃນເວລາທີ່ພະອາທິດຍັງບໍ່ທັນຕົກດິນ ກໍຊົງຜະຈົນແລະກຳຈັດກອງທັບມານໃຫ້ພ່າຍແພ້ໄປ, ໃນປະຖົມມະຍາມ ຊົງລະນຶກເຖິງປຸບເພນิວາສານຸສະຕິຍານ (ຍານເປັນເຄື່ອງລະນຶກຊາດໄດ້), ໃນມັດຊິມະຍາມ ຊົງບັນລຸຈຸຕູປະປາຕະຍານ (ຍານກຳນົດຮູ້ການຈຸຕິແລະອຸບັດຂອງສັດທັງຫຼາຍ), ໃນເວລາສິ້ນສຸດປັດຊິມະຍາມ ຊົງຢັ່ງລົງສູ່ປັດຈະຍາການຍານ (ຍານໃນປັດໄຈແຫ່ງທຳ ຄື ປະຕິດຈະສະມຸບບາດ), ຊົງແທງຕະຫຼອດສັບພັນຍຸຕະຍານ ອັນປະດັບດ້ວຍຄຸນມີທົດສະພົນລະຍານ ແລະ ຈະຕຸເວສາຣັດຊະຍານເປັນຕົ້ນ, ຊົງໃຊ້ເວລາໃຫ້ຜ່ານໄປຕາມລຳດັບຕະຫຼອດ 7 ສັບດາ (ສັດຕະມະຫາສະຖານ) ໃນບໍລິເວນໂພທິມົນທົນນັ້ນ. ໃນສັບດາທີ 8 ພະອົງປະທັບນັ່ງຢູ່ກ້ອງຮົ່ມໄມ້ໄຊ (ອະຊະປາລະນິໂຄຣດ), ຊົງພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເລິກເຊິ່ງແຫ່ງພະທຳ ຈຶ່ງຊົງມີຄວາມຂວົນຂວາຍນ້ອຍ (ບໍ່ຢາກສະແດງທຳ), ແຕ່ເມື່ອທ້າວສະຫັມບໍດີພົມ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານພົມໜຶ່ງໝື່ນເປັນຜູ້ອາຣາດທະນາໃຫ້ສະແດງທຳ, ພະອົງຈຶ່ງຊົງກວດເບິ່ງໂລກດ້ວຍພຸດທະຈັກຂຸ, ຊົງລະນຶກເຖິງພະປັນຈະວັກຄີ ຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນຫຼາຍ, ຈຶ່ງສະເດັດລຸກຈາກອາສະນະ ໄປສູ່ເມືອງກາສີ (ພາຣານະສີ), ຊົງຍັງພົມ 18 ໂກດ ມີພະອັນຍາໂກນທັນຍະເປັນປະທານ ໃຫ້ດື່ມນ້ຳອຳມະລິດ (ບັນລຸທຳ) ໂດຍການສະແດງພະທຳມະຈັກກັປປະວັດຕະນະສູດ, ໃນວັນແຮມ 5 ຄ່ຳ ຊົງຍັງພະປັນຈະວັກຄີທັງໝົດໃຫ້ດຳລົງຢູ່ໃນພະອໍຣະຫັນ, 在ວັນນັ້ນເອງ ໃນເວລາຄ່ຳຄືນ ຊົງຍັງຍະສະກຸລະບຸດໃຫ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນ, ໃນວັນຕໍ່ມາ ຊົງຍັງຍະສະກຸລະບຸດໃຫ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນ, ແລະຊົງຍັງສະຫາຍຂອງຍະສະກຸລະບຸດອີກ 54 ຄົນໃຫ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນ, ເມື່ອມີພະອໍຣະຫັນເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ 61 ອົງ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຊົງຢູ່ຈຳພັນສາແລ້ວຊົງປະວໍຣະນາ, ຈຶ່ງຊົງສົ່ງພະພິກຂຸທັງຫຼາຍໄປໃນທິດຕ່າງໆ ດ້ວຍພຸດທະດຳຣັດວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີຈົ່ງຈາຣິກໄປ...', ສ່ວນພະອົງເອງສະເດັດໄປສູ່ອຸຣຸເວລາເສນານິຄົມ, ໃນລະຫວ່າງທາງ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າຝ້າຍ (ກັປປາສິກະວັນ) ຊົງໂປດພັດທະວັກຄີກຸມານ 30 ຄົນ, ຊົງໃຫ້ບວດດ້ວຍເອຫິພິກຂຸອຸປະສັມປະທາ, ແລ້ວສະເດັດໄປສູ່ອຸຣຸເວລາເສນານິຄົມ, ຊົງສະແດງປາຕິຫານສາມພັນຫ້າຮ້ອຍຢ່າງ, ຊົງໂປດຊະດິນສາມພີ່ນ້ອງ ມີອຸຣຸເວລາກັດສະປະເປັນຕົ້ນ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານຊະດິນໜຶ່ງພັນຄົນ, ແລ້ວປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ໃນກາລະຕໍ່ມາ, ພວກຊາວແຄວ້ນອັງຄະແລະມະຄົດ ໄດ້ຈັດງານມະຫາບູຊາ (ມະຫາຍັນ) ແກ່ອຸຣຸເວລາກັດສະປະ. ແຕ່ອຸຣຸເວລາກັດສະປະນັ້ນ ຖືກຄວາມປາດຖະໜาອັນຊົ່ວຮ້າຍຄອບງຳ ຈຶ່ງຄິດວ່າ: 'ຖ້າພະມະຫາສະມະນະອົງນີ້ ສະແດງປາຕິຫານໃນທ່າມກາງທີ່ປະຊຸມນີ້, ລາບສັກກາຣະຂອງເຮົາກໍຈະເສື່ອມສູນໄປ'. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງຊາບວາຣະຈິດອັນເປັນໄປຢ່າງນັ້ນຂອງລາວ, ໃນເວລາເຊົ້າ ຈຶ່ງສະເດັດໄປບິນທະບາດໃນອຸດຕະຣະກຸຣຸທະວີບ, ແລ້ວສະເດັດມາສະເຫວີຍພັດທີ່ສະໂນດາດ, ໃນເວລາແລງ ຂອງວັນອຸໂປສົດເພັງເດືອນຍີ່ (ຜຸດສະບູຣະນະມີ), ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ລັງກາທະວີບ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ລັງກາທະວີບ.

Tassa pana dīpassa mahāgaṅgāya dakkhiṇapasse āyāmato tiyojane puthulato ekayojanappamāṇe mahānāgavanuyyāne yakkhasamāgamassa majjhe tassa upari mahiyaṅgaṇathūpassa patiṭṭhānaṭṭhāne ākāseyeva ṭhīto vuṭṭhivātandhakāraṃ dassetvā tesaṃ bhayaṃ uppādesi. Te bhayena upaddutā ‘‘kassa nu kho imaṃ kamma’’nti ito cito olokento addasaṃsu bhagavantaṃ ākāse nisinnaṃ. Disvāna bhagavantaṃ abhayaṃ yāviṃsu. Tesaṃ bhagavā āha?

ກໍໃນທິດໃຕ້ແຫ່ງແມ່ນ້ຳມະຫາຄັງຄາຂອງເກາະລັງການັ້ນ, ມີສວນປ່ານາກໃຫຍ່ (ມະຫານาຄະວັນ) ກວ້າງ 1 ໂຍດ ຍາວ 3 ໂຍດ, ໃນທ່າມກາງທີ່ປະຊຸມຂອງພວກຍັກ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢືນຢູ່ເທິງອາກາດ ເໜືອສະຖານທີ່ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງມະຫິຍັງຄະນະສະຕູບ, ຊົງສະແດງຝົນ, ລົມພາຍຸ, ແລະຄວາມມືດມົນອັນໜ້າຢ້ານກົວ, ຍັງຄວາມຢ້ານກົວໃຫ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນ. ພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນຖືກໄພຄຸກຄາມ ຈຶ່ງຫຼຽວເບິ່ງໄປທາງນັ້ນທາງນີ້ວ່າ 'ນີ້ແມ່ນການກະທຳຂອງໃຜກັນໜໍ?' ກໍໄດ້ເຫັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງຢູ່ເທິງອາກາດ. ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ທູນຂໍຄວາມບໍ່ມີໄພ (ຄວາມປອດໄພ) ຕໍ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດແກ່ພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ:

‘‘Sace tumhe abhayaṃ icchatha mayhaṃ nisajjaṭṭhānassa okāsaṃ dethā’’ti. Sabbepi te tassa nisajjaṭṭhānaṃ adaṃsu. Bhagavā nisajjāya okāsaṃ gahetvā tesaṃ bhayaṃ vinodetvā tehi dinne bhumibhāge cammakhaṇḍaṃ pattharitvā nisīdi. Nisinnova pana bhagavā cammakhaṇḍaṃ pasāresi. Te yakkhā bhītatasitā aññattha gantuṃ asahamānā samantato sāgaratīre rāsibhūtā ahesuṃ. Satthā giridīpaṃ iddhānubhāvena āharitvā dassesi. Tesu tattha patiṭṭhitesu puna yathāṭṭhāneva ṭhapetvā pattharitacammakhaṇḍampi saṃkhipi. Tasmiṃ khaṇe tato tato devā sannipatiṃsu. Tesaṃ samāgame dhammaṃ desesi. Anekesaṃ pāṇakoṭīnaṃ dhammābhisamayo ahosi. Saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhitā asaṅkheyyā ahesuṃ. Sumanakūṭe pana mahāsumanadevo sotāpattiphalaṃ patvā attano pūjanīyaṃ bhagavantaṃ yāci. Bhagavā tena yācito sīsaṃ pāṇinā parāmasitvā kesadhātuṃgahetvā tassa adāsi. Datvā ca pana laṅkādīpaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā parittaṃ katvā ārakkhaṃ saṃvidhāya puna uruvelameva āgato. So pana kesadhātuyo suvaṇṇacaṅgoṭakenādāya satthu nisinnaṭṭhāne nānāratanehi vicittaṃ thūpaṃ patiṭṭhāpetvā upari indanīlamaṇithūpikāhi pidahitvā gandhamālādīhi pūjento vihāsi. Parinibbute pana bhagavati sāriputtassa antevāsiko sarabhū nāma thero khīṇāsavo citakato iddhiyā tathāgatassa gīvaṭṭhiṃ ādāya tasmiṃ indanīlamaṇithūpe patiṭṭhāpetvā meghavaṇṇapāsāṇehi dvādasahatthaṃ thūpaṃ kārāpetvā gato. Tato devānampiyatissarañño bhātā cūḷābhayo nāma kumāro tamabbhutaṃ cetiyaṃ disvā abhippasanno taṃ paṭicchādento tiṃsahatthaṃ cetiyaṃ patiṭṭhāpesi. Puna duṭṭhagāmaṇī abhayamahārājā taṃ paṭicchādetvā asītihatthaṃ kañcukacetiyaṃ kārāpesi. Mahiyaṅgaṇa thūpassa patiṭṭhānādhikāro evaṃ vitthārato veditabbo?

“ຖ້າພວກທ່ານປາດຖະໜາຄວາມປອດໄພ, ຈົ່ງໃຫ້ສະຖານທີ່ນັ່ງແກ່ເຮົາເຖີດ”. ພວກຍັກທັງໝົດກໍໄດ້ຖວາຍສະຖານທີ່ນັ່ງແກ່ພະອົງ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງໄດ້ໂອກາດໃນການປະທັບນັ່ງ, ຊົງກຳຈັດຄວາມຢ້ານກົວຂອງພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນ, ແລ້ວຊົງລາດແຜ່ນໜັງສັດ (ຈຳມະຂັນ) ລົງເທິງພື້ນດິນທີ່ພວກຍັກຖວາຍ ແລ້ວປະທັບນັ່ງ. ເມື່ອປະທັບນັ່ງແລ້ວ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງແຜ່ແຜ່ນໜັງສັດນັ້ນອອກໄປ. ພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນຕ່າງຢ້ານກົວຕົວສັ່ນ, ບໍ່ສາມາດຈະໄປທາງອື່ນໄດ້, ຈຶ່ງໄປຮວມກັນຢູ່ທີ່ແຄມຝັ່ງມະຫາສະໝຸດໂດຍຮອບ. ພະບໍຣົມມະສາດສະດาຊົງສະແດງຄີຣີທະວີບ (ເກາະຄີຣີ) ໂດຍຊົງນຳມາດ້ວຍອິດທິຣິດ. ເມື່ອພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນໄປຕັ້ງຢູ່ທີ່ເກາະນັ້ນແລ້ວ, ກໍຊົງຕັ້ງເກາະນັ້ນໄວ້ໃນບ່ອນເດີມ, ແລ້ວຊົງເກັບແຜ່ນໜັງສັດທີ່ລາດໄວ້ນັ້ນ. ໃນຂະນະນັ້ນ, ເຫຼົ່າເທວະດາທັງຫຼາຍຈາກສະຖານທີ່ຕ່າງໆ ກໍໄດ້ມາປະຊຸມກັນ. ພະອົງຊົງສະແດງທຳແກ່ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ມາປະຊຸມກັນ. ການບັນລຸທຳ (ທຳມາພິສະໄໝ) ໄດ້ມີແກ່ເຫຼົ່າສັດຫຼາຍໂກດ. ເທວະດາຜູ້ດຳລົງຢູ່ໃນໄຕຣະສະຣະນະຄົມແລະສິນ 5 ມີຈຳນວນອະສົງໄຂ. ສ່ວນມະຫາສຸມະນະເທວະຣາດ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ທີ່ຍອດເຂົາສຸມະນະກູດ ໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນ, ຈຶ່ງໄດ້ທູນຂໍສິ່ງອັນຄວນບູຊາຈາກພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ເພື່ອເປັນທີ່ສັກກາຣະບູຊາຂອງຕົນ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເມື່ອຖືກທູນຂໍຢ່າງນັ້ນ, ຈຶ່ງຊົງລູບພະສຽນດ້ວຍພະຫັດ, ຊົງຈັບເອົາພະເກສາທາດແລ້ວພະລາຊະທານໃຫ້ແກ່ສຸມະນະເທວະຣາດນັ້ນ. ພາຍຫຼັງທີ່ພະລາຊະທານແລ້ວ, ກໍຊົງເຮັດປະທັກສິນລັງກາທະວີບສາມຮອບ, ຊົງຈະເລີນພະປະຣິດເພື່ອປ້ອງກັນໄພ, ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ອຸຣຸເວລາເສນານິຄົມຕາມເດີມ. ສ່ວນມະຫາສຸມະນະເທວະຣາດນັ້ນ ໄດ້ອັນເຊີນພະເກສາທາດໃສ່ໃນອົບຄຳ, ແລ້ວສ້າງສະຕູບອັນປະດັບດ້ວຍຣັຕນະຕ່າງໆ ໄວ້ໃນບ່ອນທີ່ພະບໍຣົມມະສາດສະດາປະທັບນັ່ງ, ດ້ານເທິງປິດດ້ວຍຍອດສະຕູບທີ່ເຮັດດ້ວຍແກ້ວອິນທະນິນ, ແລ້ວບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນເລື້ອຍມາ. ພາຍຫຼັງທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ, ພະพິກຂຸອົງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ພະສະຣະພູເຖຣະ ຜູ້ເປັນສິດຂອງພະສາຣີບຸດ ແລະເປັນພະຂີນາສົບ (ພະອໍຣະຫັນ), ໄດ້ອັນເຊີນພະສໍທາດ (ກະດູກຄໍ) ຂອງພະຕະຖາຄົດຈາກຈິດຕະກາທານ (ກອງຟອນ) ດ້ວຍອິດທິຣິດ, ນຳມາປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຕູບແກ້ວອິນທະນິນນັ້ນ, ແລ້ວສ້າງສະຕູບຫີນສີເມກ (ຫີນສີຂຽວເຂັ້ມ) ສູງ 12 ສອກ ຄອບໄວ້ ແລ້ວຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ, ພະກຸມານຊື່ວ່າ ຈູລາໄພ ຜູ້ເປັນພະອະນຸຊາຂອງພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ ໄດ້ເຫັນພະເຈດີອັນໜ້າອັດສະຈັນນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສ, ຈຶ່ງໄດ້ສ້າງພະເຈດີສູງ 30 ສອກ ຄອບພະເຈດີອົງເດີມໄວ້. ຕໍ່ມາ, ພະເຈົ້າທຸດທະຄາມິນີ ອະໄພ ມະຫາຣາດ ຊົງສ້າງພະເຈດີສູງ 80 ສອກ ຄອບພະເຈດີອົງນັ້ນໄວ້ (ເປັນຄັນຊຸກເຈດີ). ເລື່ອງລາວການສະຖາປະນາມະຫິຍັງຄະນະສະຕູບ ພຶງຊາບໂດຍລະອຽດຢ່າງນີ້.

Bodhiṃ patvāna sambuddho bodhimūle narāsabho

ພະສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນຍອດມະນຸດ ເມື່ອ... ຊົງບັນລຸພະໂພທິຍານ ທີ່ກ້ອງຮົ່ມໄມ້ສີມະຫາໂພແລ້ວ

Nisīditvāna sattāhaṃ pāṭihīraṃ tato akā.

ປະທັບນັ່ງຢູ່ຕະຫຼອດ 7 ວັນ, ຈາກນັ້ນ ກໍຊົງສະແດງປາຕິຫານ.

Tato pubbuttare ṭhatvā pallaṅkā īsake jino

ຈາກນັ້ນ, ພະຊິນະເຈົ້າປະທັບຢືນຢູ່ທາງທິດອຸດອນຕາເວັນອອກ ຫ່າງຈາກບັນລັງເລັກນ້ອຍ

Animisena nettena sattāhaṃ taṃ udikkhayi.

ຊົງເພັ່ງເບິ່ງໂພທິບັນລັງນັ້ນ ດ້ວຍພະເນດອັນບໍ່ກະພິບ ຕະຫຼອດ 7 ວັນ.

Caṅkamitvāna sattāhaṃ cakkhame ratanāmaye

ຊົງສະເດັດຈົງກົມຕະຫຼອດ 7 ວັນ ທີ່ທາງຈົງກົມອັນປະດັບດ້ວຍແກ້ວ.

Vicinitvā jino dhammaṃ varaṃ so ratanāghare.

ພະຊິນະເຈົ້າຊົງພິຈາລະນາພະທຳອັນປະເສີດ ຢູ່ໃນເຮືອນແກ້ວ ຕະຫຼອດ 7 ວັນ.

Ajapālamhi sattāhaṃ anubhosi samādhijaṃ

ຊົງສະຫວີຍວິມຸດຕິສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິ ທີ່ກ້ອງຮົ່ມໄມ້ສະກັດ ຕະຫຼອດ 7 ວັນ

Ramme ca mucalindasmiṃ vimuttisukhamuttamaṃ.

ແລະຊົງສະຫວີຍວິມຸດຕິສຸກອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ສະມຸດຈະລິນ ອັນເປັນທີ່ລື່ນລົມ ຕະຫຼອດ 7 ວັນ.

Rājāyatanamūlamhi sattarattindivaṃ vasī

ຊົງປະທັບຢູ່ທີ່ກ້ອງຮົ່ມໄມ້ເກດ ຕະຫຼອດ 7 ວັນແລະຄືນ

Dantaponodakaṃ sakko adāsi satthuno tadā.

In ກາລະນັ້ນ, ທ້າວສັກກະເທວະຣາດ ໄດ້ຖວາຍໄມ້ສີຟັນແລະນ້ຳສະໜານແດ່ພະບໍຣົມມະສາດສະດາ.

Catuhi lokapālehi silāpattaṃ samāhaṭaṃ catukkamekakaṃ katvā adhiṭṭhānena nāyako.

ພະໂລກະນາດຊົງອະທິຖານບາດສິລາ 4 ໃບ ທີ່ທ້າວຈະຕຸໂລກະບານທັງສີ່ນຳມາຖວາຍ ໃຫ້ປະສານເຂົ້າກັນເປັນໃບດຽວ.

Vāṇijehi tadā dinnaṃ manthañca madhupiṇḍikaṃ

ໃນກາລະນັ້ນ, ພະຊິນະເຈົ້າຊົງຮັບເຂົ້າສັດຕູຜົງແລະເຂົ້າສັດຕູກ້ອນອັນປະສົມນ້ຳເຜິ້ງ ທີ່ພວກພໍ່ຄ້າຖວາຍ

Tahiṃ pana gahetvāna bhattakiccaṃ akā jino.

ແລ້ວຊົງເຮັດພັດຕະກິດ ທີ່ບ່ອນນັ້ນ.

Gaṇhiṃsu saraṇaṃ tassa tapussabhallikā ubho

ພໍ່ຄ້າທັງສອງ ຄື ຕະປຸດສະ ແລະ ພັລລິກະ ໄດ້ເຖິງພະອົງເປັນທີ່ເພິ່ງ

Saraṇaṃ agamuṃ te taṃ satthu dinnasiroruhā.

ພວກເຂົາໄດ້ເຖິງພະອົງເປັນທີ່ເພິ່ງ ແລະໄດ້ຮັບພະເກສາທາດທີ່ພະບໍຣົມມະສາດສະດາພະລາຊະທານໃຫ້.

Gantvāna te sakaṃ raṭṭhaṃ thūpaṃ katvā manoramaṃ

ເມື່ອພວກເຂົາກັບຄືນສູ່ແຄວ້ນຂອງຕົນແລ້ວ, ໄດ້ສ້າງສະຕູບອັນເປັນທີ່ລື່ນລົມ

Namassiṃsu ca pūjesuṃ dvebhātikopāsakā.

ອຸປາສົກສອງພີ່ນ້ອງນັ້ນ ກໍໄດ້ກາບບູຊາແລະສັກກາຣະສະຕູບນັ້ນ.

Iti so sattasattāhaṃ vītināmesi nāyako?

ພະໂລກະນາດຊົງໃຊ້ເວລາໃຫ້ຜ່ານໄປຕະຫຼອດ 7 ສັບດາ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Brahmunā yācito satthā dhammacakkaṃ pavattituṃ.

ພະບໍຣົມມະສາດສະດາ ຜູ້ຖືກທ້າວມະຫາພົມອາຣາດທະນາ ເພື່ອສະແດງພະທຳມະຈັກ.

Tato bārāṇasiṃ gantvā dhammacakkaṃ pavattayi

ຈາກນັ້ນ, ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ເມືອງພາຣານະສີ ແລ້ວຊົງສະແດງພະທຳມະຈັກກັປປະວັດຕະນະສູດ

Koṇḍañño desite dhamme sotāpattiphalaṃ labhi.

ເມື່ອພະທຳອັນພະອົງສະແດງແລ້ວ, ພະໂກນທັນຍະກໍໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນ.

Brahmāno’ṭṭhārasakoṭī devatā ca asaṅkhiyā

ເຫຼົ່າພົມ 18 ໂກດ ແລະເທວະດาອະສົງໄຂ

Sotāpattiphalaṃ pattā dhammacakke pavattite.

ຕ່າງກໍໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນ ໃນເມື່ອພະທຳມະຈັກຖືກສະແດງແລ້ວ.

Patto pāṭipade vappo bhaddiyo dutiye phalaṃ,Tatiye ca mahānāmo assajī ca catutthīyaṃ.

ພະວັບປະບັນລຸຜົນໃນວັນແຮມ 1 ຄ່ຳ, ພະພັດທິຍະບັນລຸໃນວັນແຮມ 2 ຄ່ຳ, ພະມະຫານາມະບັນລຸໃນວັນແຮມ 3 ຄ່ຳ, ແລະພະອັດສະຊິບັນລຸໃນວັນແຮມ 4 ຄ່ຳ.

Te sabbe sannipātetvā pañca’me pañcavaggiye,Anattasuttaṃ desetvā bodhiyagga phalena te.

ພະອົງຊົງປະຊຸມພະປັນຈະວັກຄີທັງ 5 ອົງນັ້ນ, ແລ້ວຊົງສະແດງອະນັດຕະຣັກຂະນະສູດ ຍັງພວກເພິ່ນໃຫ້ບັນລຸຜົນອັນຍອດຢ້ຽມ ຄື ພະອໍຣະຫັນ.

Bodhiṃ pāpetvā pañcāhe yasattherādike jane,Tato maggantare tiṃsakumāre bhaddavaggiye.

ໃນວັນທີ 5 ຊົງຍັງພະຣາດຊະກຸມານມີພະຍະສະເຖຣະເປັນຕົ້ນໃຫ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນ, ຈາກນັ້ນ ໃນລະຫວ່າງທາງ ຊົງໂປດພັດທະວັກຄີກຸມານ 30 ຄົນ.

Uruvelaṃ tato gantvā uruvelāya saññitaṃ,Uruvelenanuññāto uruvelanāgaṃ dami.

ຈາກນັ້ນ, ສະເດັດໄປສູ່ອຸຣຸເວລາເສນານິຄົມ, ຊົງໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກອຸຣຸເວລາກັດສະປະ ແລ້ວຊົງທໍຣະມານພະຍານາກທີ່ອຸຣຸເວລາ.

Taṃ taṃ damī jino nāgaṃ damanena urādigaṃ,Tathāgataṃ nimantiṃsu disvā te pāṭihāriyaṃ.

ພະຊິນະເຈົ້າຊົງທໍຣະມານພະຍານາກນັ້ນ ແລະສັດຮ້າຍອື່ນໆ ມີງູພິດເປັນຕົ້ນ, ພວກຊະດິນເຫັນປາຕິຫານນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ນິມົນພະຕະຖາຄົດວ່າ:

Idheva vanasaṇḍasmiṃ vihāretvā mahāmunī,Upaṭṭhāhāmase sabbe niccabhattena taṃ mayaṃ.

“ຂ້າແດ່ພະມະຫາໝຸນີ, ຂໍພະອົງປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າແຫ່ງນີ້ເຖີດ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າທັງໝົດຈະບຳລຸງພະອົງດ້ວຍພັດຕະຫານເປັນນິດ”.

Uruvelakassapassa mahāyaññe upaṭṭhite,Tassa’ttano nāgamane icchācāraṃ vijāniya.

ເມື່ອມະຫາຍັນຂອງອຸຣຸເວລາກັດສະປະໃກ້ເຂົ້າມາ, ພະອົງຊົງຊາບຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຮ້າຍຂອງລາວ ທີ່ບໍ່ຢາກໃຫ້ພະອົງສະເດັດມາ.

Uttarakuruto bhikkhaṃ haritvā dipaduttamo,Anotattadahe bhutvā sāyanha samaye sayaṃ.

ພະຜູ້ຍອດຢ້ຽມໃນໝູ່ມະນຸດ ຊົງອັນເຊີນບິນທະບາດຈາກອຸດຕະຣະກຸຣຸທະວີບ, ແລ້ວສະເດັດມາສະເຫວີຍທີ່ສະໂນດາດ, ໃນເວລາແລງ ພະອົງເອງ

Bodhito navame māse phussapuṇṇamiyaṃ jino,Laṅkādīpaṃ visodhetuṃ laṅkādīpamupāgami.

ໃນເດືອນທີ 9 ນັບແຕ່ຊົງຕຣັສຮູ້, ໃນວັນເພັງເດືອນຍີ່, ພະຊິນະເຈົ້າໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ລັງກາທະວີບ ເພື່ອຊຳຮະລັງກາທະວີບໃຫ້ບໍລິສຸດ.

Yakkhe damitvā sambuddho dhātuṃ datvāna nāyako,Gantvāna uruvelaṃ so vasī tattha vane jino.

ພະສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພະໂລກະນາດ ຊົງທໍຣະມານພວກຍັກແລ້ວ, ພະລາຊະທານພະເກສາທາດ, ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ອຸຣຸເວລາເສນານິຄົມ, ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່ານັ້ນ.

Paṭhamagamanakathā samattā.

ຈົບເລື່ອງການສະເດັດມາຄັ້ງທຳອິດ.

Dutiyagamane pana bodhito pañcame vasse jetavanamahāvihāre vasanto cūḷodara’mahodarānaṃ mātulabhāgineyyānaṃ nāgānaṃ maṇipallaṅkaṃ nissāya saṅgāmaṃ paccupaṭṭhitaṃ disvā sayaṃ pattacīvaramādāya cittamāsassa kāḷapakkhe uposathadivase nāgadīpaṃ gantvā tesaṃ saṅgāmamajjhe ākāse nisinno andhakāraṃ akāsi. Te andhakārābhibhūte samassāsetvā ālokaṃ dassetvā attano saraṇabhūtānaṃ tesaṃ sāmaggikaraṇatthaṃ phalabharitarukkhaṃ cālento viya dhammaṃ desesi. Te ubhopi dhamme pasīditvā tampi pallaṅkaṃ tathāgatassa adaṃsu. Bhagavā pallaṅke nisinno dibbannapānehi santappito bhattānumodanaṃ katvā asītikoṭiyo nāge saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāpesi. Tasmiṃ samāgame mahodarassa mātulo maṇiakkhiko nāma nāgarājā bhagavantaṃ puna kalyāṇidesamāgamanatthaṃ. Ayāci. Bhagavā pana tuṇhībhāvena adhivāsetvā ‘‘jetavanameva gato.

ສ່ວນໃນການສະເດັດມາຄັ້ງທີສອງ, ໃນພັນສາທີ 5 ນັບແຕ່ຊົງຕຣັສຮູ້, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ, ຊົງເຫັນສົງຄາມທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນລະຫວ່າງພະຍານາກຊື່ ຈູໂລທະຣະ ແລະ ມະໂຫທະຣະ ຜູ້ເປັນລຸງແລະຫຼານກັນ ເພາະອາໄສບັນລັງແກ້ວ, ຈຶ່ງຊົງຖືເອົາບາດແລະຈີວອນດ້ວຍພະອົງເອງ, ໃນວັນອຸໂປສົດຂ້າງແຮມ ເດືອນຫ້າ, ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ນາຄະທະວີບ, ປະທັບນັ່ງຢູ່ເທິງອາກາດໃນທ່າມກາງສົງຄາມຂອງພະຍານາກເຫຼົ່ານັ້ນ, ຊົງບັນດານໃຫ້ເກີດຄວາມມືດມົນ. ເມື່ອພະຍານາກເຫຼົ່ານັ້ນຖືກຄວາມມືດຄອບງຳ, ກໍຊົງປອບໂຍນພວກເຂົາ ແລະຊົງສະແດງແສງສະຫວ່າງ, ແລ້ວຊົງສະແດງທຳເພື່ອໃຫ້ເກີດຄວາມສາມັກຄີແກ່ພວກເຂົາ ຜູ້ມີພະອົງເປັນທີ່ເພິ່ງ ປຽບເໝືອນການສັ່ນຕົ້ນໄມ້ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍໝາກໄມ້. ພະຍານາກທັງສອງຝ່າຍຕ່າງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະທຳ, ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍບັນລັງແກ້ວນັ້ນແດ່ພະຕະຖາຄົດ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເທິງບັນລັງແກ້ວນັ້ນ, ຊົງອີ່ມໜຳດ້ວຍອາຫານແລະນ້ຳອັນເປັນທິບ, ຊົງເຮັດພັດຕານຸໂມທະນາ, ແລ້ວຊົງຍັງພະຍານາກ 80 ໂກດ ໃຫ້ດຳລົງຢູ່ໃນໄຕຣະສະຣະນະຄົມແລະສິນ 5. ໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ, ພະຍານາກຊື່ ມະນີອັກຂິກະ ຜູ້ເປັນລຸງຂອງມະໂຫທະຣະ ໄດ້ທູນອາຣາດທະນາພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ເພື່ອສະເດັດມາສູ່ກັນລະຍານີປະເທດອີກ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງຮັບໂດຍດຸສະນີພາບ, ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ເຊຕະວັນມະຫາວິຫານຕາມເດີມ.

Evañhi so nāgadīpaṃ upeto,Mārābhibhu sabbavidu sumedho;

Dametva nāge karuṇāyupeto,Gantvā vasī jetavane munindo.

ພະມຸນິນທອນ ຜູ້ຊົງມີພະປັນຍາອັນດີ, ຊົງຜະຈົນມານ, ຊົງຮູ້ທຸກສິ່ງ, ຊົງປະກອບດ້ວຍພະມະຫາກະລຸນາ, ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ນາຄະທະວີບດ້ວຍປະການສະນີ, ຊົງທໍຣະມານພວກພະຍານາກແລ້ວ, ກໍສະເດັດກັບໄປປະທັບຢູ່ທີ່ເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ.

Dutiyagamanakathā samattā.

ຈົບເລື່ອງການສະເດັດມາຄັ້ງທີສອງ.

Tatiyagamane pana bodhito aṭṭhame vasse jetavanamahāvihāre viharanto bhagavā? ‘‘Mama parinibbānato pacchā tambapaṇṇidīpe sāsanaṃ patiṭṭhahissati, so dīpo bahu bhikkhubhikkhunīupāsakopāsikādi ariyagaṇasevito kāsāvapajjoto bhavissati, mayhaṃ catunnaṃ dāṭhādhātunaṃ antare ekā dāṭhā ca dakkhiṇaakkhadhātu ca nalāṭadhātu ca rāmagāmavāsīhi laddho ekakoṭṭhāso ca aññe bahusarīradhātu ca kesadhātuyo ca tattheva patiṭṭhahissanti anekāni saṅghārāmasahassāni ca. Buddhadhammasaṅgharatane patiṭṭhitasaddho mahājano bhavissati. Tasmā laṅkādīpaṃ gantvā tattha samāpattiṃ samāpajjitvā āgantuṃ vaṭṭatī ‘‘ti cintetvā ānandattheraṃ āmantesi? ‘‘Ānanda catupaṭisambhidappattānaṃ pañcasatamahākhīṇāsavānaṃ bhikkhūnaṃ paṭivedesi. Amhehi saddhiṃ gantabba ‘‘nti. Ānandatthero kapilavatthukoḷiya nagaravāsīnaṃ pañcasatamahākhīṇāsavānaṃ bhikkhūnaṃ paṭivedesi. Te paṭiveditā pañcasatakhīṇāsavā pattacīvaradhārā hutvā satthāraṃ vanditvā añjaliṃ paggayha namassamānā aṭṭhaṃsu. Satthuno pana salalāya nāma gandhakuṭiyā avidūre rattasetanīluppalakumudapadumapuṇḍarīkasatapattasahassapattajalajehi sogandhika nānāpupphehi sañcannā,subhasopānā, pasāditasamatittikakākapeyyasuramaṇīyasītalamadhurodakā suphullapupphaphaladhārita nānāvidhavicittasālasalalacampakāsokarukkhānāgarukkhādīhi susajjitabhūmipadesā accantaramaṇiyā pokkharaṇī atthi. Tattha adhivattho mahānubhāvo sumanonāma nāgarājā soḷasasahassamattāhi nāgamāṇavikāhi parivuto mahantaṃ sirisampattiṃ anubhavamāno tathāgatassa rūpasobhaggappattaṃ attabhāvaṃ oloketvā mahantaṃ sukhasomanassaṃ anubhavamāno attano mātaraṃ nandanāgamānavikaṃ garuṭṭhāne ṭhapetvā tassā veyyāvaccaṃ kurumāno tasmiṃyeva pokkharaṇiṃ ajjhāvasati. Satthā pana attano gamanaṃ saṃvidhānānantare sumanaṃ nāgarājānaṃ avidure ṭhitaṃ āmantetvā saparivāro āgacchā hīti āha. So sādhuti sampaṭicchitvā attano parivāre chakoṭimatte nāge gahetvā supuppītacampakarukkhaṃ tathāgatassa sūriyaraṃsinivāraṇatthaṃ chattaṃ katvā gaṇhi. Atha bhagavā ravirasmipatthaṭasuvaṇṇapabbato viya virocamāno attano pattacīvaramādāya ākāsaṃ abbhūggañchi. Satthāraṃ parivāretvā ṭhītā te pañcasatakhīṇāsavāpi sakaṃ sakaṃ pattacīvaramādāya ākāsaṃ uggantvā satthāraṃ parivārayiṃsu. Satthā pañcasatakhīṇāsavaparivuto visākhapuṇṇamuposathadivase kalyāṇiyaṃ gantvā mahārahe maṇḍapamajjhe paññattavara buddhāsane pañcasatakhīṇāsavaparivuto hutvā nisīdi.

ກໍໃນການສະເດັດໄປຄັ້ງທີສາມນັ້ນ ໃນພັນສາທີ ໘ ແຕ່ການຕັດສະຮູ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເມື່ອປະທັບຢູ່ ພຣະເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ໄດ້ຊົງດຳຣິວ່າ: “ພາຍຫຼັງແຕ່ການປໍຣິນິບພານຂອງເຮົາ ພຣະສາສນາຈັກປະດິດສະຖານໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ, ເກາະນັ້ນຈະຮຸ່ງເຮືອງໄປດ້ວຍຜ້າກາສາວະພັດ ເພາະເປັນທີ່ຊ່ອງສຸມຂອງອະຣິຍະບຸກຄົນມີ ພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, อຸປາສົກ ແລະ ອຸປາສິກາ ເປັນຕົ້ນ, ພຣະເຂ້ຽວແກ້ວເຫຼັ້ມໜຶ່ງໃນບັນດາພຣະເຂ້ຽວແກ້ວທັງ ໔ ຂອງເຮົາ, ພຣະຮາກຂວັນເບື້ອງຂວາ, ພຣະອຸນຫິດ ແລະ ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດສ່ວນໜຶ່ງທີ່ຊາວຣາມະຄາມໄດ້ຮັບໄປ, ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດສ່ວນອື່ນໆ ອີກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ແລະ ພຣະເກສາທາດ ກໍຈັກປະດິດສະຖານໃນເກາະນັ້ນເອງ, ທັງສັງຄາຣາມຫຼາຍພັນແຫ່ງກໍຈັກບັງເກີດຂຶ້ນ. ມະຫາຊົນຈັກມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສຕັ້ງໝັ້ນໃນພຣະຣັຕນະໄຕຣ ຄື ພຣະພຸດ, ພຣະທັມ ແລະ ພຣະສົງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຄວນໄປສູ່ລັງກາທະວີບ ແລ້ວເຂົ້າສະມາບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນ.” ຊົງດຳຣິດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດຮຽກພຣະອານົນເຖຣະມາວ່າ: “ອານົນ, ເທີງຈົ່ງບອກແກ່ພຣະມະຫາຂີນາສົບ ໕໐໐ ອົງ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສັມພິທາ ໔ ວ່າ ພວກເທີງຈົ່ງເດີນທາງໄປກັບເຮົາ.” ພຣະອານົນເຖຣະໄດ້ແຈ້ງແກ່ພຣະມະຫາຂີນາສົບ ໕໐໐ ອົງ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນນະຄອນກະບິນລະພັດ ແລະ ນະຄອນໂກລິຍະ. ພຣະຂີນາສົບ ໕໐໐ ອົງເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອໄດ້ຮັບແຈ້ງແລ້ວ ກໍຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາ ຖວາຍອັນຊະລີນົບນ້ອມຢືນຢູ່. ກໍໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຄັນທະກຸຕິ ຊື່ວ່າ ສະລະລາ ຂອງພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາ ມີສະໂບກຂະຣະນີ ທີ່ໜ້າຣື່ນຣົມຍິ່ງນັກ ເຕັມໄປດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດທີ່ມີກິ່ນຫອມ ຄື ດອກອຸບົນແດງ, ອຸບົນຂາວ, ອຸບົນຂຽວ, ດອກກຸມຸດ, ດອກປະທຸມ, ດອກບຸນທະຣິກ ແລະ ດອກສັດຕະບົງກົດ ພັນກີບ ທີ່ເກີດໃນນ້ຳ, ມີຂັ້ນໄດອັນງົດງາມ, ມີນ້ຳອັນໃສສະອາດ ປ່ຽມຝັ່ງ ພໍດີທີ່ກາຈະກົ້ມລົງດື່ມໄດ້, ເປັນນ້ຳທີ່ເຢັນສະໜິດ ແລະ ມີຣົດຫວານ, ເປັນສະຖານທີ່ທີ່ຕົກແຕ່ງຢ່າງງົດງາມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ມີຕົ້ນຮັງ, ຕົ້ນສະລະລາ, ຕົ້ນຈຳປາ, ຕົ້ນອະໂສກ ແລະ ຕົ້ນພະຍານາກ ເປັນຕົ້ນ ທີ່ອອກດອກອອກຜົນສະພັ່ງ. ໃນສະໂບກຂະຣະນີນັ້ນ ມີພະຍານາກຜູ້ມີມະຫິດທິຣິດ ຊື່ວ່າ ສຸມະນະ ອາໄສຢູ່ ພ້ອມດ້ວຍນາງນາກບໍຣິວານປະມານ ໑໖,໐໐໐ ນາງ ສະເຫວີຍສິຣິສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ເມື່ອໄດ້ເຫັນພຣະວໍຣະກາຍອັນງົດງາມສົມບູນດ້ວຍລັກສະນະຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ກໍບັງເກີດຄວາມສຸກໂສມະນັດເປັນອັນມາກ, ໄດ້ສະຖາປະນານາງນັນທານາກມານะວິກາ ຜູ້ເປັນມານດາໄວ້ໃນຖານະອັນຄວນເຄົາຣົບ ແລະ ຄອຍປະຕິບັດບຳຣຸງນາງ ອາໄສຢູ່ໃນສະໂບກຂະຣະນີນັ້ນເອງ. ພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາ ຄັນຊົງຈັດແຈງການສະເດັດໄປຂອງພຣະອົງແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດຮຽກພະຍາສຸມະນະນາກຣາດ ຜູ້ຢືນຢູ່ບໍ່ໄກວ່າ: “ຈົ່ງມາພ້ອມກັບບໍຣິວານຂອງເທີງເຖີດ.” ພະຍານາກນັ້ນຮັບພຣະບັນຊາວ່າ “ສາທຸ” ແລ້ວ ພາເອົານາກບໍຣິວານປະມານ ໖ ໂກດ ຖືເອົາຕົ້ນຈຳປາທີ່ກຳລັງອອກດອກບານສະພັ່ງ ເຮັດເປັນຮົ່ມກັ້ນເພື່ອປ້ອງກັນແສງແດດຖວາຍແດ່ພຣະຕະຖາຄົດ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງຮຸ່ງເຮືອງປຽບເໝືອນພູເຂົາຄຳທີ່ຕ້ອງແສງຕາເວັນ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດຂຶ້ນສູ່ອາກາດ. ພຣະຂີນາສົບ ໕໐໐ ອົງເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ຢືນແວດລ້ອມພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາ ກໍຖືບາດແລະຈີວອນຂອງຕົນ ເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ແວດລ້ອມພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາໄປ. ພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາ ຜູ້ມີພຣະຂີນາສົບ ໕໐໐ ອົງແວດລ້ອມ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ກັນລະຍານີປະເທດ ໃນວັນອຸໂປສົດເພັງເດືອນ ໖ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເໜືອພຸດທະອາສັນອັນປະເສີດ ທີ່ຈັດຕັ້ງໄວ້ ທ່າມກາງມົນທົບອັນມີຄ່າຍິ່ງ ໂດຍມີພຣະຂີນາສົບ ໕໐໐ ອົງແວດລ້ອມຢູ່.

Atha maṇiakkhiko nāma nāgarājā buddhapamukhaṃ bhikkhu saṅghaṃ anekehi dibbehi khajjabhojjehi santappetvā ekamantaṃ nisīdi. Satthā tassa bhattānumodanaṃ katvā sumanakuṭe padalañchanaṃ dassetvā tasmiṃ pabbatapāde anekapādapākiṇṇabhūmippadese nisinno divāvihāraṃ katvā tato vuṭṭhāya dīghavāpicetiyaṭṭhāne samāpattiṃ samāpajji. Mahāpathavī udakapariyantaṃ katvā satavāraṃ sahassavāraṃ saṅkampi. Tattha mahāsenaṃ nāma devaputtaṃ ārakkhatthāya nivattetvā tato vuṭṭhāya mahāthūpaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Mahāpathavi tatheva kampi. Tatrāpi visālarūpa devaputtaṃ ārakkhaṃ gaṇhanatthāya ṭhapetvā tato vuṭṭhāya thūpārāma cetiyaṭṭhāne tatheva nirodhasamāpattiṃ samāpajji. Mahāpathavī tatheva kampi. Tattha ca pathavipāla devaputtaṃ ārakkhatthāya. Nivattetvā tato vuṭṭhāya maricavaṭṭicetiyaṭṭhānaṃ gantvā pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ samāpattiṃ appayi. Pathavi tatheva kampi. Tasmiṃ ṭhāne indakadevaputtaṃ ārakkhaṃ gaṇhanatthāya ṭhapesi. Tato vuṭṭhāya kācaragāmacetiyaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Pathavi tatheva kampi. (Tasmiṃ ṭhāne mahāghosa devaputtaṃ ārakkhaṃ gaṇhanatthāya niyyādesi) etasmiṃ mahācetiyaṭṭhāne mahāghosaṃ nāma devaputtaṃ ārakkhaṃ gahaṇatthāya nivattetvā tato vuṭṭhāya tissamahāvihāracetiyaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Pathavi tatheva kampi. Tattha maṇimekhalaṃ nāma devadhītaraṃ ārakkhaṃ gāhāpetvā tato nāgamahāvihāracetiyaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Pathavi tatheva kampi. Tasmimpi mahindaṃ nāma devaputtaṃ ārakkhaṃ gahaṇatthāya ṭhapesi. Tato vuṭṭhāya mahāgaṅgāya dakkhiṇadisābhāge seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍimatthake atimanoramaṃ udakabubbuḷakelāsakūṭapaṭibhāgaṃ cetiyaṃ patiṭṭhahissatī’ti pañcasatakhīṇāsavehi saddhiṃ nirodhasamāpattiṃ samāpajji. Bahalaghanamahāpathavi paribbhamitakumbhakāracakkaṃ viya pabhintamadamahā hatthināgassa kuñcanādakaraṇaṃ viya ucchukoṭṭana yanta-mukhasaddo viya (ca) satavāraṃ sahassavāraṃ nadamānā somanassappattā viya sakalalaṅkādīpaṃ unnādaṃ kurumānā saṃkampi. Tato vuṭṭhāya sumananāgarañño hatthesu ṭhita campakarukkhato pupphāni ādāya tattha pūjetvā punappunaṃ taṃ olokesi. So satthāraṃ vanditvā mayā bhante kiṃ kattabbanti pucchi. Imassa ṭhānassa ārakkhaṃ karohīti āha. So taṃ sutvā bhante tumhākaṃ gandhakuṭiṃ mama ārakkhaṃ karontassa rūpasobhaggappattaṃ asītyānubyañjanabyāmappabhādvattiṃsamahāpurisalakkhaṇavicittaṃ dassanānuttariyabhūtaṃ passantassa manosilātale sīhanādaṃ nadanto taruṇasīho viya gajjanto pāvussakamahāmegho viya ākāsagaṅgaṃ otaranto viya ratanadāmaṃ ganthento viya ca aṭṭhaṅgasamannāgataṃ savanīyasaraṃ vissajjetvā bramhaghosaṃ nicchārento nānānayehi vicittakathaṃ kathayamānānaṃ savanānurittayabhūtaṃ saṃsāraṇṇavanimuggānaṃ tāraṇasamatthaṃ madhura dhammadesanaṃ suṇantassa, ñāṇiddhiyā koṭippatte sāriputtamoggallānādayo asītimahāsāvake passantassa, tattheva mayhaṃ vasanaṃ ruccati. Na sakkomi aññattha tumhehi vinā vasitunti āha. Bhagavā tassa kathaṃ sutvā nagarāja, imaṃ padesaṃ tayā ciraṃ vasitaṭṭhānaṃ. Kakusandhassa bhagavato dhātu imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhitā, tvameva tasmiṃ kāle varaniddo nāma nāgarājā hutvā tassā dhātuyā ārakkhaṃ gahetvā gandhamālādīhi pūjaṃ karonto ciraṃ vihāsi. Puna koṇāgamanassa bhagavato dhātu imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhitā tvameva tasmiṃ kāle jayaseno nāma devaputto hutvā tassā dhātuyā ārakkhaṃ gahetvā gandhamālādīhi pūjaṃ katvā tattheva ciraṃ vihāsi. Puna kassapassa bhagavato dhātu imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhitā. Tvameva tasmiṃ kāle dīghasālo nāma nāgarājā hutvā tāya dhātuyā ārakkhaṃ gahetvā gandhamālādīhi pūjaṃ karonto vihāsi. Mayi pana parinibbute kākavaṇṇatissamahārājā mayhaṃ nalāṭadhātuṃ imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhāpessati, tasmā tvaṃ imassa ṭhānassa ārakkhaṃ karohīti vatvā pañcasīlesu patiṭṭhāpetvā pañcasatakhīṇāsavehi saddhiṃ cetiyaṭṭhānaṃ padakkhiṇaṃ katvā tvaṃ appamatto hohīti vatvā ākāsaṃ uppatitvā jetavanameva gato.

ລຳດັບນັ້ນ ພະຍານາກຊື່ວ່າ ມະນີອັກຂິກະ ໄດ້ຖວາຍພັດຕາຫານອັນເປັນທིບຫຼາກຫຼາຍຊະນິດແກ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khángໜຶ່ງ. ພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາ ຊົງກະທຳພັດຕານຸໂມທະນາແກ່ພະຍານາກນັ້ນແລ້ວ ຊົງສະແດງຮອຍພຣະພຸດທະບາດໄວ້ເໜືອຍອດເຂົາສຸມະນະກຸດ ແລ້ວປະທັບນັ່ງພັກກາງເວັນ ນະ ບໍລິເວນພື້ນດິນທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ທີ່ເຊີງເຂົານັ້ນ, ຄັນສະເດັດລຸກຈາກທີ່ນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານທີຄະວາປີເຈດີ ແລ້ວຊົງເຂົ້າສະມາບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ມະຫາປະຖະພີອັນມີນ້ຳເປັນຂອບເຂດ ໄດ້ຫວັ່ນໄຫວໄປຮ້ອຍເທື່ອພັນເທື່ອ. ພຣະອົງຊົງມອບໝາຍໃຫ້ເທວະບຸດຊື່ວ່າ ມະຫາເສນະ ຢູ່ຮັກສາສະຖານທີ່ນັ້ນ, ຄັນສະເດັດລຸກຈາກທີ່ນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານມະຫາສະຖູບ ແລ້ວຊົງເຂົ້າສະມາບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ. ມະຫາປະຖະພີກໍໄດ້ຫວັ່ນໄຫວເຊັ່ນດຽວກັນ. ພຣະອົງຊົງມອບໝາຍໃຫ້ເທວະບຸດຊື່ວ່າ ວິສາລະຣູບ ຢູ່ຮັກສາສະຖານທີ່ນັ້ນ, ຄັນສະເດັດລຸກຈາກທີ່ນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານຖູປາຣາມເຈດີ ແລ້ວຊົງເຂົ້າສະມາບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ. ມະຫາປະຖະພີກໍໄດ້ຫວັ່ນໄຫວເຊັ່ນດຽວກັນ. ພຣະອົງຊົງມອບໝາຍໃຫ້ເທວະບຸດຊື່ວ່າ ປະຖະພີປາລະ ຢູ່ຮັກສາສະຖານທີ່ນັ້ນ, ຄັນສະເດັດລຸກຈາກທີ່ນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານມະຣິຈະວັດຕິເຈດີ ແລ້ວຊົງເຂົ້າສະມາບັດຮ່ວມກັບພຣະພິກຂຸ ໕໐໐ ອົງ. ມະຫາປະຖະພີກໍໄດ້ຫວັ່ນໄຫວເຊັ່ນດຽວກັນ. ພຣະອົງຊົງມອບໝາຍໃຫ້ເທວະບຸດຊື່ວ່າ ອິນທະກະ ຢູ່ຮັກສາສະຖານທີ່ນັ້ນ. ຄັນສະເດັດລຸກຈາກທີ່ນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານກາຈະຣະຄາມເຈດີ ແລ້ວຊົງເຂົ້າສະມາບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ. ມະຫາປະຖະພີກໍໄດ້ຫວັ່ນໄຫວເຊັ່ນດຽວກັນ. (ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ພຣະອົງຊົງມອບໝາຍໃຫ້ເທວະບຸດຊື່ວ່າ ມະຫາໂຄສະ ຢູ່ຮັກສາ) ພຣະອົງຊົງມອບໝາຍໃຫ້ເທວະບຸດຊື່ວ່າ ມະຫາໂຄສະ ຢູ່ຮັກສາສະຖານທີ່ມະຫາເຈດີນັ້ນ, ຄັນສະເດັດລຸກຈາກທີ່ນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານຕິສສະມະຫາວິຫານເຈດີ ແລ້ວຊົງເຂົ້າສະມາບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ. ມະຫາປະຖະພີກໍໄດ້ຫວັ່ນໄຫວເຊັ່ນດຽວກັນ. ພຣະອົງຊົງມອບໝາຍໃຫ້ນາງເທພະທິດາຊື່ວ່າ ມະນີເມຂະລາ ຢູ່ຮັກສາສະຖານທີ່ນັ້ນ, ຄັນສະເດັດລຸກຈາກທີ່ນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານນາກະມະຫາວິຫານເຈດີ ແລ້ວຊົງເຂົ້າສະມາບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ. ມະຫາປະຖະພີກໍໄດ້ຫວັ່ນໄຫວເຊັ່ນດຽວກັນ. ພຣະອົງຊົງມອບໝາຍໃຫ້ເທວະບຸດຊື່ວ່າ ມະຫინທະ ຢູ່ຮັກສາສະຖານທີ່ນັ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ. ຄັນສະເດັດລຸກຈາກທີ່ນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ທິດໃຕ້ຂອງແມ່ນ້ຳມະຫາຄັງຄາ ໃກ້ກັບໜອງນ້ຳຊື່ວ່າ ເສຣຸ ນະ ຍອດໂຂດຫີນຊື່ວ່າ ວະຣາຫະ ດ້ວຍຊົງດຳຣິວ່າ “ເຈດີອັນໜ້າຣື່ນຣົມຍິ່ງນັກ ປຽບເໝືອນຟອງນ້ຳ ແລະ ຍອດເຂົາໄກລາດ ຈັກປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ນີ້” ແລ້ວຊົງເຂົ້າສະມາບັດຮ່ວມກັບພຣະຂີນາສົບ ໕໐໐ ອົງ. ມະຫາປະຖະພີອັນໜາແໜ້ນ ໄດ້ຫວັ່ນໄຫວໄປຮ້ອຍເທື່ອພັນເທື່ອ ສົ່ງສຽງດັງກ້ອງກັງວານໄປທົ່ວເກາະລັງກາທັງໝົດ ປຽບເໝືອນກົງລໍ້ຂອງຊ່າງໝໍ້ດິນທີ່ກຳລັງໝຸນຢູ່, ປຽບເໝືອນສຽງຮ້ອງຂອງພະຍາຊ້າງສານທີ່ກຳລັງຕົກມັນ, ແລະ ປຽບເໝືອນສຽງເຄື່ອງຫີບອ້ອຍ, ປະໜຶ່ງວ່າມີຄວາມໂສມະນັດຍິ່ງນັກ. ຄັນສະເດັດລຸກຈາກທີ່ນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ຊົງຖືເອົາດອກໄມ້ຈາກຕົ້ນຈຳປາທີ່ຢູ່ໃນມືຂອງພະຍາສຸມະນະນາກຣາດ ມາບູຊາສະຖານທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຊົງທອດພຣະເນດເບິ່ງສະຖານທີ່ນັ້ນຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ. ພະຍານາກນັ້ນຖວາຍອະພິວາດພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາແລ້ວ ທູນຖາມວ່າ: “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງຄວນຈະກະທຳສິ່ງໃດ?” ພຣະອົງຕັດວ່າ: “ເທີງຈົ່ງຮັກສາສະຖານທີ່ນີ້ເຖີດ.” ພະຍານາກນັ້ນໄດ້ຟັງແລ້ວ ຈຶ່ງກາບທູນວ່າ: “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອข້າພຣະອົງຄອຍຮັກສາພຣະຄັນທະກຸຕິຂອງພຣະອົງ, ໄດ້ເຫັນພຣະວໍຣະກາຍອັນງົດງາມສົມບູນດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ແລະ ອະນຸພະຍັນຊະນະ ໘໐ ປະການ ພ້ອມດ້ວຍພຣະຣັສມີວາໜຶ່ງອັນເປັນທັສສະນານຸຕຣິຍະ, ໄດ້ຟັງພຣະທັມມະເທສນາອັນໄພເລາະ ເປັນພຣະພົມມະຄົດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ທີ່ຊົງສະແດງທັມມະກະຖາອັນວິຈິດດ້ວຍອະເນກປະການ ປຽບເໝືອນຣາຊະສີໜຸ່ມທີ່ກຳລັງບັນລືສີຫະນາດຢູ່ເໜືອແຜ່ນຫີນ, ປຽບເໝືອນມະຫາເມກໃນລະດູຝົນທີ່ກຳລັງຄຳຣາມ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳຄັງຄາສະຫວັນທີ່ກຳລັງໄຫຼລົງມາ, ແລະ ປຽບເໝືອນການຮ້ອຍພວງມາໄລແກ້ວ, ອັນເປັນສະວະນານຸຕຣິຍະ ສາມາດຮື້ຂົນສັດທັງຫຼາຍທີ່ຈົມຢູ່ໃນຫ້ວງສົງສານໃຫ້ຂ້າມພົ້ນໄດ້, ແລະ ໄດ້ເຫັນພຣະອະສີຕິມະຫາສາວົກ ມີພຣະສາຣີບຸດ ແລະ ພຣະໂມຄະຣານະ ເປັນຕົ້ນ ຜູ້ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງຍານແລະອິດທິຣິດ, ການຢູ່ອາໄສໃນສະຖານທີ່ນີ້ເອງຈຶ່ງເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງຂ້າພຣະອົງ. ຂ້າພຣະອົງບໍ່ສາມາດຈະໄປຢູ່ທີ່ອື່ນໂດຍປາສະຈາກພຣະອົງໄດ້.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຟັງຄຳຂອງພະຍານາກນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດວ່າ: “ດູກ່ອນພະຍານາກ, ສະຖານທີ່ນີ້ເປັນບ່ອນທີ່ເທີງເຄີຍຢູ່ອາໄສມາເປັນເວລາດົນນານ. ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະກົກກຸສັນທະພຸດທະເຈົ້າ ກໍໄດ້ປະດິດສະຖານໃນສະຖານທີ່ນີ້, ໃນການນັ້ນ ເທີງເອງໄດ້ເປັນພະຍານາກຊື່ວ່າ ວະຣະນິດທະ ໄດ້ຄອຍຮັກສາພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດນັ້ນ ແລະ ໄດ້ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ ເປັນເວລາດົນນານ. ຕໍ່ມາ ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະໂກນາຄະມະນະພຸດທະເຈົ້າ ກໍໄດ້ປະດິດສະຖານໃນສະຖານທີ່ນີ້, ໃນການນັ້ນ ເທີງເອງໄດ້ເປັນເທວະບຸດຊື່ວ່າ ໄຊຍະເສນະ ໄດ້ຄອຍຮັກສາພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດນັ້ນ ແລະ ໄດ້ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ ຢູ່ອາໄສໃນທີ່ນັ້ນເປັນເວລາດົນນານ. ຕໍ່ມາ ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະກັສສະປະພຸດທະເຈົ້າ ກໍໄດ້ປະດິດສະຖານໃນສະຖານທີ່ນີ້, ໃນການນັ້ນ ເທີງເອງໄດ້ເປັນພະຍານາກຊື່ວ່າ ທີຄະສາລະ ໄດ້ຄອຍຮັກສາພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດນັ້ນ ແລະ ໄດ້ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ ຢູ່ອາໄສໃນທີ່ນັ້ນ. ກໍເມື່ອເຮົາປໍຣິນιບພານແລ້ວ ພຣະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິສສະມະຫາຣາດ ຈັກປະດິດສະຖານພຣະອຸນຫິດຂອງເຮົາໄວ້ໃນສະຖານທີ່ນີ້, ເພາະເຫດນັ້ນ ເທີງຈົ່ງຮັກສາສະຖານທີ່ນີ້ເຖີດ.” ຄັນຊົງຕັດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ຊົງສະຖາປະນາພະຍານາກນັ້ນໄວ້ໃນປັນຈະສີນ ແລ້ວຊົງກະທຳປະທັກສິນສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານເຈດີນັ້ນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະຂີນາສົບ ໕໐໐ ອົງ, ແລ້ວຕັດວ່າ “ເທີງຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດເຖີດ” ຈາກນັ້ນໄດ້ເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ສະເດັດກັບຄືນສູ່ພຣະເຊຕະວັນວິຫານນັ້ນເອງ.

Tassa pana nāgarañño mātā indamānavikā nāma āgantvā tathāgataṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhitā, bhante mama putto sumano nāma nāgarājā kuhinti āha. Tava putto tambapaṇṇidīpe mahāvālukagaṅgāya dakkhiṇabhāge seru nāma dahassa samīpe varāha nāma soṇḍiyaṃ samādhi appitattā attano parivāre chakoṭimatte nāge gahetvā satthāraṃ vanditvā bhante ito paṭṭhāya tumhākaṃ dassanaṃ dullabhaṃ, khamatha meti accayaṃ desetvā mahatiṃ nāgasampattiṃ gahetvā puttassa sumananāgarājassa santikaṃ gantvā mahatiṃ issariyasampattiṃ anubhavanti tattheva ārakkhaṃ gahetvā ciraṃ vihāsi.

ກໍມານດາຂອງພະຍານາກນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອິນທະມານະວິກາ ໄດ້ເຂົ້າມາເຝົ້າພຣະຕະຖາຄົດ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ, ທູນຖາມວ່າ: “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສຸມະນະນາກຣາດ ຜູ້ເປັນບຸດຂອງຂ້າພຣະອົງ ຢູ່ທີ່ໃດ?” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: “ບຸດຂອງເທີງ ຢູ່ໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ ທາງທິດໃຕ້ຂອງແມ່ນ້ຳມະຫາວາລຸກະຄັງຄາ ໃກ້ກັບໜອງນ້ຳຊື່ວ່າ ເສຣຸ ນະ ໂຂດຫີນຊື່ວ່າ ວະຣาຫະ ເພາະເປັນຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ.” ນາງນາກມານະວິການັ້ນ ພາເອົານາກບໍຣิວານປະມານ ໖ ໂກດ ຂອງຕົນ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ກາບທູນວ່າ: “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຕັ້ງແຕ່ເວລານີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ການຈະໄດ້ເຫັນພຣະອົງເປັນການຍາກຍິ່ງ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງງົດໂທດແກ່ຂ້າພຣະອົງດ້ວຍເຖີດ” ຄັນຂໍຂະມາໂທດແລ້ວ ກໍພາເອົາບໍຣິວານນາກອັນມາກມາຍ ໄປສູ່ສຳນັກຂອງສຸມະນະນາກຣາດ ຜູ້ເປັນບຸດ, ສະເຫວີຍອິດສະຣິຍະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ຄອຍຮັກສາສະຖານທີ່ນັ້ນ ຢູ່ອາໄສເປັນເວລາດົນນານ.

Mahāpañño mahāsaddho mahāvīro mahāisi,Mahābalena sampanno mahantaguṇabhusito;

Gantvāna tambapaṇṇiṃ so sattānuddayamānaso,Gantvā nāgavaraṃ dīpaṃ agā jetavanaṃ vidu.

ພຣະຜູ້ຊົງມີພຣະມະຫາປັນຍາ, ມີພຣະມະຫາສັດທາ, ມີພຣະມະຫາວິຣິຍະ, ຊົງເປັນພຣະມະຫາຣືສີ, ຊົງສົມບູນດ້ວຍພຣະມະຫາພະລະ, ຊົງປະດັບດ້ວຍພຣະຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່; ພຣະອົງຜູ້ຊົງມີພຣະໄທອະນຸເຄາະແກ່ສັດທັງຫຼາຍ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ຕຳພະປັນນິທະວີບ, ຄັນສະເດັດໄປສູ່ເກາະນາກອັນປະເສີດແລ້ວ ພຣະຜູ້ຊົງຮູ້ ກໍໄດ້ສະເດັດກັບຄືນສູ່ພຣະເຊຕະວັນວິຫານ.

Atisayamatisāro sāradānaṃ karonto,Atiadhiramaṇiyo sabbalokekanetto;

Atiguṇadharaṇīyo sabbasatte tamaggaṃ,Ativipuladayo tānetumāgā sudīpaṃ.

ພຣະຜູ້ຊົງມີພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຊົງປະທານສິ່ງອັນເປັນສາຣະ, ຊົງເປັນທີ່ຣື່ນຣົມຍິ່ງນັກ, ຊົງເປັນດວງຕາດວງດຽວຂອງໂລກທັງປວງ; ຊົງຊົງໄວ້ເຊິ່ງພຣະຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ຊົງນຳສັດທັງຫຼາຍອອກຈາກຄວາມມືດມົນ, ຊົງມີພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ ໄດ້ສະເດັດມາສູ່ເກາະອັນປະເສີດນີ້ ເພື່ອໂຜດເວໄນຍະສັດ.

Tatiyagamanakathā samattā.

ເລື່ອງການສະເດັດໄປຄັ້ງທີສາມ ຈົບບໍລິບູນ.

Iti ariyajanapasādanatthāya kate dhātuvaṃse tathāgatassa gamanaṃ nāma paṭhamo paricchedo.

ບົດທີ ໑ ຊື່ວ່າ ການສະເດັດໄປຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ໃນຄຳພີທາຕຸວັງສະ ທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສຂອງສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

Āgantvā tambapaṇṇiṃ so sattānuddayamānaso

ພຣະອົງຜູ້ຊົງມີພຣະໄທອະນຸເຄາະແກ່ສັດທັງຫຼາຍ ໄດ້ສະເດັດມາສູ່ຕຳພະປັນນິທະວີບ

Puna gantvā nāgadīpaṃ agā jetavanaṃ varaṃ

ແລ້ວສະເດັດໄປສູ່ເກາະນາກະທີບອີກຄັ້ງ ຈາກນັ້ນໄດ້ສະເດັດກັບຄືນສູ່ພຣະເຊຕະວັນວິຫານອັນປະເສີດ

Atisayamatisāro sāradāneka ratto

ພຣະຜູ້ຊົງມີພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຊົງຍິນດີໃນການປະທານສິ່ງອັນເປັນສາຣະ

Atidhitiramaṇiyo sabbalokekanetto

ຊົງເປັນທີ່ຣື່ນຣົມດ້ວຍພຣະປັນຍາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຊົງເປັນດວງຕາດວງດຽວຂອງໂລກທັງປວງ

Atiguṇaramaṇīyaṃ sabbasantekamaggaṃ

ຊົງເປັນທີ່ຣື່ນຣົມດ້ວຍພຣະຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຊົງເປັນຫົນທາງເອກເພື່ອຄວາມສະຫງົບຂອງສັດທັງປວງ

Ativipuladayattā laṅkamāgā sudīpaṃ

ເພາະຊົງມີພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດມາສູ່ເກາະລັງກາອັນປະເສີດ

Iti sīhaḷabhāsāya kate dhātuvaṃse dissate.

ຂໍ້ຄວາມດັ່ງນີ້ ປາກົດຢູ່ໃນຄຳພີທາຕຸວັງສະ ທີ່ແຕ່ງໄວ້ໃນພາສາສີຫົນ.

2. Parinibbānakathā

໒. ເລື່ອງການປໍຣິນιບພານ

Satthā pana tato pañcacattālīsavassāni tipiṭakapariyattidhammaṃ desetvā veneyyajane saṃsārato catuariyamaggaphalapaṭilābhavasena uddhāretvā nibbāne patiṭṭhāpetvā pacchime kāle vesālinagaraṃ upanissāya cāpālacetiyaṃ nissāya viharanto mārena parinibbānatthāya ārādhito sato sampajāno āyusaṅkhāre vissajjesi. Tassa vissaṭṭhabhāvaṃ ānandoyeva aññāsi. Añño kocipi jānanto nāma natthi. Tasmā bhikkhusaṅghampi jānāpessāmīti jetavanamahāvihāraṃ gantvā sabbaṃ bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā bhikkhave tathāgatassa na cirasseva tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena parinibbānaṃ bhavissati, tumhe sattatiṃsabodhi pakkhiyadhammesu samaggā hutvā ekībhāvā hotha, tumhe vivādaṃ mā karotha. Appamādena tisso sikkhā sampādethāti vatvā puna divase vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā piṇḍapātā paṭikkamitvā bhaṇḍagāmaṃ gato. Bhaṇḍagāmato hatthigāmaṃ hatthigāmato ambagāmaṃ ambagāmato jambugāmaṃ jambugāmato nigrodhagāmaṃ nigrodhagāmato bhoganagaraṃ bhoganagarato pāvānagaraṃ pāvānagarato kusinārānagaraṃ patto. Tattha yamakasālānamantare ṭhīto ānandattheraṃ āmantetvā untarasīsakaṃ katvā mañcakaṃ paññāpehi kilantosmi ānanda nipajjissāmi’ti āha. Taṃ sutvā ānandatthero uttarasīsakaṃ katvā mañcakaṃ paññāpetvā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ attharitvā pañcacattālīsavassāni asayitabuddhaseyyaṃ sayanto dakkhiṇapassena sato sampajāno anuṭṭhānasaññaṃ manasikaritvā sīhaseyyaṃ kappesi.

ສ່ວນພຣະສາດສະດາ ຊົງສະແດງພຣະໄຕປິດົກປະຣິຍັດຕິທັມຕະຫຼອດ 45 ພັນສາແລ້ວ ຊົງຊ່ວຍເຫຼືອເວໄນຍະຊົນໃຫ້ພົ້ນຈາກສັງສານວັດ ດ້ວຍການບັນລຸມັກ 4 ຜົນ 4 ແລ້ວໃຫ້ປະດິດສະຖານໃນພຣະນິບພານ. ໃນກາລະສຸດທ້າຍ ເມື່ອຊົງອາໄສເມືອງເວສາລີ ປະທັບຢູ່ໃກ້ກັບຈາປາລະເຈດີ ຖືກພະຍາມານອາຣາດທະນາເພື່ອປະຣິນິບພານ ຈຶ່ງຊົງມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ປົງອາຍຸສັງຂານ. ຄວາມທີ່ພຣະອົງຊົງປົງອາຍຸສັງຂານນັ້ນ ມີພຽງພຣະອານົນເຖົ້ານັ້ນທີ່ຮູ້, ຜູ້ນຶງຜູ້ໃດອື່ນທີ່ຈະຮູ້ແມ່ນບໍ່ມີເລີຍ. ເພາະສະນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາຈະໃຫ້ພຣະພິກຂຸສົງໄດ້ຮັບຮູ້ດ້ວຍ' ຈຶ່ງສະເດັດໄປຍັງພຣະເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ແລ້ວຮັບສັ່ງໃຫ້ປະຊຸມພຣະພິກຂຸສົງທັງປວງ ແລ້ວຕຣັດວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກບໍ່ດົນ ໂດຍລ່ວງໄປ 3 ເດືອນ ຕຖาຄົດຈັກປະຣິນິບພານ, ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງມີຄວາມສາມັກຄີເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນໃນໂພທິປັກຂິຍະທັມ 37 ປະການ, ພວກເທີຢ່າໄດ້ວິວາດກັນເລີຍ, ຈົ່ງຍັງໄຕສິກຂາໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະໝາດເຖີ້ນ'. ຄັນຕຣັດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນວັນຕໍ່ມາ ຊົງສະເດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນເມືອງເວສາລີ ເມື່ອສະເດັດກັບຈາກບິນທະບາດແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດໄປຍັງພັນທຸຄາມ. ຈາກພັນທຸຄາມສະເດັດໄປຍັງຫັດຖີຄາມ, ຈາກຫັດຖີຄາມສະເດັດໄປຍັງອຳພະຄາມ, ຈາກອຳພະຄາມສະເດັດໄປຍັງຊຳພູຄາມ, ຈາກຊຳພູຄາມສະເດັດໄປຍັງນິໂຄຣທະຄາມ, ຈາກນິໂຄຣທະຄາມສະເດັດໄປຍັງໂພຄະນະຄອນ, ຈາກໂພຄະນະຄອນສະເດັດໄປຍັງເມືອງປາວา, ຈາກເມືອງປາວາສະເດັດເຖິງເມືອງກຸສິນາຣາ. ໃນເມືອງກຸສິນາຣານັ້ນ ພຣະອົງປະທັບຢືນຢູ່ລະຫວ່າງຕົ້ນຮັງຄູ່ ແລ້ວຕຣັດຮຽກພຣະອານົນເຖຣະມາວ່າ 'ດູກ່ອນອານົນ ເທີຈົ່ງປູລາດຕຽງໃຫ້ຫັນຫົວໄປທາງທິດເໜືອ ເຮົາເມື່ອຍແລ້ວ ຈັກນອນ'. ພຣະອານົນເຖຣະໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງປູລາດຕຽງໃຫ້ຫັນຫົວໄປທາງທິດເໜືອ ໂດຍປູລາດຜ້າສັງຄາຕິເປັນ 4 ຊັ້ນ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງບັນທົມດ້ວຍພຣະພຸດທະໄສຍາດອັນບໍ່ເຄີຍຫຼັບຕະຫຼອດ 45 ພັນສາ ກໍຊົງບັນທົມຕະແຄງຂວາ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ຊົງມົນສິການອະນຸධානະສັນຍາ ສຳເລັດສີຫະໄສຍາດ.

Atītamaddhāna bhave caranto,Anantasatte karuṇāyupeto;

Katvāna puññāni anappakāni,Patto sivaṃ lokahitāya nātho.

ພຣະໂລກະນາດ ຜູ້ຊົງປະກອບດ້ວຍພຣະມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ເມື່ອຊົງທ່ອງທ່ຽວໄປໃນພົບຕະຫຼອດກາລານານໃນອະດີດ ຊົງບຳເພັນບຸນທັງຫຼາຍໄວ້ເປັນອັນມາກ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຊາວໂລກ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດເຖິງພຣະນິບພານອັນເປັນແດນກະເສມແລ້ວ.

Evaṃ hi so dasabalopi vihīnathāmo,Yamassa sālāna nipajji majjhe;

Katvāna saññañhi anuṭṭhahānaṃ,Sa iddhimā māramukhaṃ paviṭṭho.

ພຣະທົດສະພົນຜູ້ຊົງມີຣິດພຣະອົງນັ້ນ ເຖິງວ່າຈະຊົງໝົດພະລັງລົງຢ່າງນີ້ ກໍຍັງຊົງບັນທົມລະຫວ່າງຕົ້ນຮັງຄູ່ ຊົງມົນສິການສັນຍາວ່າຈັກບໍ່ລຸກຂຶ້ນອີກ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າສູ່ປາກແຫ່ງມັດຈຸຣາດ.

Tasmiṃ khaṇe samakasālā supupphitā ahesuṃ. Na kevalaṃ yamakasālāyeva supupphītā, atha kho dasasahassī lokadhātu cakkavāḷesu sālarukkhāpi pupphitā. Na sālarukkhāyeva supupphitā, atha kho yaṃ kiñci pupphupagaphalūpaga rukkhajātaṃ sabbampi pupphañca phalañca gaṇhi. Jalesu jalapadumāni thalesu thalapadumāni khandhesu khandhapadumāni sākhāsu sākhāpadumāni latāsu latāpadumāni ākāse olambapadumāni piṭṭhipāsāṇe hinditvā satapattapadumāni supupphitāni ahesuṃ. Pathavito yāva brahmaloko tāva dasasahassi cakkavāḷā ekamālāguṇā viya ahesuṃ. Devā ākāsato dibbamandāravapāricchattakakoviḷārapupphāni ca candanacuṇṇāni ca samākiranti. Dibbaturiyasaṅgitiyo ca antalikkhe pavattanti. Anekāni acchariyasahassāni ahesuṃ. Evaṃ pūjāvisese pavattamāne paṭhamayāme subhaddaparibbājakaṃ vinetvā majjhimayāme dasasahassi lokadhātu devatānaṃ anusāsitvā pacchimayāmāvasāne paṭhamajjhānaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya dutiyajjhānaṃ catutthajjhānaṃ samāpajji. Tato vuṭṭhāya ākāsānañcāyatanaṃ viññāṇañcāyatanaṃ ākiñcaññāyatanaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya nirodhasamāpattiṃ samāpajji. Tato vuṭṭhāya paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānañca samāpajji. Tato vuṭṭhāya etthantarato anupādisesanibbānadhātuyā parinibbāyi.

ໃນຂະນະນັ້ນ ຕົ້ນຮັງຄູ່ກໍຜລິບານສະພັ່ງ. ບໍ່ພຽງແຕ່ຕົ້ນຮັງຄູ່ເທົ່ານັ້ນທີ່ເບັ່ງບານ, ແຕ່ຕົ້ນຮັງທັງຫຼາຍໃນໝື່ນໂລກທາດກໍເບັ່ງບານດ້ວຍ. ບໍ່ພຽງແຕ່ຕົ້ນຮັງເທົ່ານັ້ນທີ່ເບັ່ງບານ, ແຕ່ຕົ້ນໄມ້ທຸກຊະນິດທີ່ມີດອກມີຜົນ ກໍພາກັນອອກດອກອອກຜົນທັງໝົດ. ດອກບົວໃນນ້ຳກໍເບັ່ງບານ, ດອກບົວເທິງບົກກໍເບັ່ງບານ, ດອກບົວທີ່ເກີດຕາມລຳຕົ້ນກໍເບັ່ງບານ, ດອກບົວທີ່ເກີດຕາມກິ່ງງ່າກໍເບັ່ງບານ, ດອກບົວທີ່ເກີດຕາມເຄືອວັນກໍເບັ່ງບານ, ດອກບົວທີ່ຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາຈາກອາກາດກໍເບັ່ງບານ, ດອກບົວຮ້ອຍກີບທີ່ແທງທະລຸແຜ່ນຫີນຂຶ້ນມາກໍເບັ່ງບານສະພັ່ງ. ຕັ້ງແຕ່ແຜ່ນດິນໄປຈົນເຖິງພຣົມມະໂລກ ໃນໝື່ນຈັກກະວານປຽບເໝືອນຖືກຮ້ອຍຮັດດ້ວຍພວງມາໄລດອກໄມ້ເປັນອັນດຽວກັນ. ເຫຼົ່າເທວະດາຕ່າງໂປຍປາຍດອກມົນທາຣົບ, ດອກປາຣິຊາດ, ດອກໂກວິລາຣະ ອັນເປັນຂອງທິບ ແລະ ຜົງຈັນທັນທິບລົງມາຈາກອາກາດ. ສຽງດົນຕີທິບກໍບັນເລງຂຶ້ນໃນອາກາດ. ຄວາມອັດສະຈັນຫຼາຍພັນປະການໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ. ເມື່ອການບູຊາອັນວິເສດດຳເນີນຢູ່ຢ່າງນີ້ ພຣະອົງຊົງໂປດສຸພັດທະປະຣິພາຊົກໃນປະຖົມມະຍາມ, ຊົງສະແດງທັມແກ່ເທວະດາໃນໝື່ນໂລກທາດໃນມັດຊິມະຍາມ, ແລະ ໃນເວລາສິ້ນສຸດປັດສິມະຍາມ ຊົງເຂົ້າປະຖົມຊານ ອອກຈາກປະຖົມຊານແລ້ວ ເຂົ້າທຸຕິຍະຊານ ຕະຕິຍະຊານ ຈະຕຸຕະຊານ. ອອກຈາກຈະຕຸຕະຊານແລ້ວ ເຂົ້າອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ, ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ, ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ, ເນວະສັນຍານāສັນຍາຍະຕະນະ, ອອກຈາກເນວະສັນຍານāສັນຍາຍະຕະນະແລ້ວ ເຂົ້າສັນຍາເວທະຢິຕະນິໂຣດ. ອອກຈາກນິໂຣດສະມາບັດແລ້ວ ເຂົ້າປະຖົມຊານ, ທຸຕິຍະຊານ, ຕະຕິຍະຊານ ແລະ ຈະຕຸຕະຊານ. ອອກຈາກຈະຕຸຕະຊານແລ້ວ ກໍສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ ດ້ວຍອະນຸປາທິເສສານicພານທາດ ໃນລະຫວ່າງນັ້ນ.

Mahāmohatamaṃ hantvā sattānaṃ hadayassitaṃ,Ravīva jotamāno so lokassa anukampako;

Vassāni pañcatālīsaṃ katvā sattahitaṃ bahuṃ,Adhunā aggikkhandhova parinibbāyi so jino.

ພຣະຊິນະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຜູ້ຊົງກຳຈັດຄວາມມືດຄືມະຫາໂມຫະທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຫົວໃຈຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ຊົງຮຸ່ງເຮືອງດັ່ງພຣະອາທິດ, ຊົງອະນຸເຄາະແກ່ຊາວໂລກ, ຊົງບຳເພັນປະໂຫຍດແກ່ສັດໂລກເປັນອັນມາກຕະຫຼອດ 45 ພັນສາ, ບັດນີ້ ພຣະອົງຊົງດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ປຽບເໝືອນກອງໄຟທີ່ດັບມອດລົງ.

Evaṃ pana bhagavati parinibbute vissakammadevaputto tathāgatassa sarīrappamāṇaṃ varadoṇiṃ ratanehi māpetvā visuddhakappāsehi tathāgatassa sarīraṃ veṭhetvā ratanadoṇiyaṃ pakkhipitvā gandhatelehi pūretvā aparāya doṇiyā pidahitvā sabbagandhadārucitakaṃ katvā yebhuyyena devatāyo lohitacandanaghaṭikāyo ādāya citakāyaṃ pakkhipitvā aggiṃ gāhāpetuṃ nāsakkhiṃsu. Kasmā? Mahākassapattherassa anāgatattā. So āyasmā mahākassapatthero yebhuyyena bahunnaṃ devānaṃ piyo manāpo. Therassa hi dānaṃ datvā sagge nibbattānaṃ pamāṇo nāma natthi. Tasmā devatā tasmiṃ samāgame attano kulūpagattheraṃ adisvā amhākaṃ mahākassapatthero kuhinti olokento attano parivārehi pañcamattehi bhikkhusatehi saddhiṃ maggaṃ paṭipannoti ñatvā yāva thero imasmiṃ na sampatto citakaṃ tāva na pajjalatuti adhiṭṭhahiṃsu. Tasmiṃ kāle thero yebhuyyena terasadhutaṅgadharehi pañcamattehi bhikkhusatehi saddhiṃ āgantvā citakaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā pādapasse ṭhīto, bhante tumhākaṃ dassanatthāya ito kappasatasahassamatthake padumuttarasatthuno pādamule abhinīhārato paṭṭhāya avijahitvā āgato. Idāni me avasānadassananti pāde gahetvā vandituṃ adhiṭṭhāsi.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະຣິນິບພານແລ້ວຢ່າງນີ້ ວິສະວະກຳເທວະບຸດໄດ້ເນຣະມິດຮາງຄຳອັນປະດັບດ້ວຍຣັດຕະນະໃຫ້ມີခະໜາດພໍດີກັບພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຕຖາຄົດ, ແລ້ວຫໍ່ຫຸ້ມພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຕຖາຄົດດ້ວຍຜ້າຝ້າຍອັນບໍລິສຸດ, ແລ້ວອັນເຊີນລົງປະດິດສະຖານໃນຮາງຣັດຕະນະ, ໃສ່ນ້ຳມັນຫອມໃຫ້ເຕັມ, ແລ້ວປິດດ້ວຍຮາງຣັດຕະນະອີກອັນໜຶ່ງ, ແລ້ວເຮັດຈິດຕະກາທານດ້ວຍໄມ້ຫອມທຸກຊະນິດ. ເຫຼົ່າເທວະດາໂດຍຫຼາຍຕ່າງຖືເອົາຟືນໄມ້ຈັນແດງມາໃສ່ເຂົ້າໃນຈິດຕະກາທານ ແຕ່ກໍບໍ່ສາມາດຈຸດໄຟໃຫ້ຕິດໄດ້. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣະຍັງມາບໍ່ເຖິງ. ພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣະຜູ້ມີອາຍຸອົງນັ້ນ ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍເປັນອັນມາກ. ເພາະວ່າ ເທວະດາທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ຖວາຍທານແກ່ພຣະເຖຣະແລ້ວໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນນັ້ນມີຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍຈົນນັບບໍ່ຖ້ວນ. ເພາະສະນັ້ນ ເຫຼົ່າເທວະດາໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ ເມື່ອບໍ່ເຫັນພຣະເຖຣະຜູ້ເປັນທີ່ເຄົາຣົບຂອງຕົນ ຈຶ່ງກວດເບິ່ງວ່າ 'ພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣະຂອງພວກເຮົາຢູ່ໃສ?' ເມື່ອຮູ້ວ່າພຣະເຖຣະກຳລັງເດີນທາງມາພ້ອມກັບພິກຂຸບໍລິວານປະມານ 500 ຮູບ ຈຶ່ງໄດ້ອະທິຖານວ່າ 'ຕາບໃດທີ່ພຣະເຖຣະຍັງມາບໍ່ເຖິງທີ່ນີ້ ຂໍໃຫ້ຈິດຕະກາທານຢ່າຟ້າວໄໝ້ເລີຍ'. ໃນກາລະນັ້ນ ພຣະເຖຣະພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸບໍລິວານປະມານ 500 ຮູບ ຜູ້ຊົງທຸດົງ 13 ໂດຍຫຼາຍ ໄດ້ເດີນທາງມາເຖິງ ແລ້ວເຮັດປະທັກສິນຈິດຕະກາທານ 3 ຮອບ ແລ້ວຢືນຢູ່ທາງປາຍພຣະບາດ, ແລ້ວອະທິຖານເພື່ອຈັບພຣະບາດນ້ອມອະພິວາດວ່າ 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເຣີນ ຂ້າພະອົງເດີນທາງມາເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະອົງ ຕັ້ງແຕ່ການຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາແທບພຣະບາດຂອງພຣະປະທຸມຸດຕະຣະພຸດທະເຈົ້າ ເມື່ອແສນກັດໃນອະດີດຕະຫຼອດມາໂດຍບໍ່ເຄີຍລະຖິ້ມ, ບັດນີ້ ເປັນການເຫັນພຣະອົງເປັນຄັ້ງສຸດທ້າຍຂອງຂ້າພະອົງ'.

Mahākassapathero so bhikkhusaṅghapurakkhato;

Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā paggahetvāna añjaliṃ.

ພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣະອົງນັ້ນ ຜູ້ມີພຣະພິກຂຸສົງແວດລ້ອມເປັນບໍລິວານ ໄດ້ຫົ່ມຈີວອນສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ແລ້ວປະນົມມືຂຶ້ນອັນຊະລີ.

Padakkhiṇañca tikkhattuṃ katvā ṭhatvā padantike;

Patiṭṭhahantu sīse me jinapādeti’dhiṭṭhahi.

ທ່ານໄດ້ເຮັດປະທັກສິນ 3 ຮອບ ແລ້ວຢືນຢູ່ໃກ້ພຣະບາດ ອະທິຖານວ່າ 'ຂໍພຣະບາດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ ຈົ່ງປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງຫົວຂອງຂ້າພະອົງເຖີ້ນ'.

Sahādhiṭṭhānaṃ citakā dussāni ca vibhindiya;

Nikkhamiṃsu tadā pādā ghanamuttova candimā.

ພ້ອມກັບຄຳອະທິຖານນັ້ນ ພຣະບາດທັງສອງກໍຊຳແລກຈິດຕະກາທານ ແລະ ຜ້າທັງຫຼາຍ ອອກມາປາກົດ ປຽບເໝືອນພຣະຈັນທີ່ພົ້ນຈາກກີບເມກໜາ.

Uho hatthehi paggayha ṭhapetvā attano sire;

Vanditvā satthuno pāde khamāpetvā visajjayī.

ພຣະເຖຣະໄດ້ປະຄອງພຣະບາດທັງສອງດ້ວຍມືທັງສອງ ແລ້ວວາງໄວ້ເທິງຫົວຂອງຕົນ ນ້ອມອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະສາດສະດາ ຂໍຂະມາໂທດ ແລ້ວຈຶ່ງປ່ອຍວາງ.

Puṇṇacando yathā abbhaṃ citakaṃ pāvisi tadā;

Idaṃ accherakaṃ disvā ravaṃ ravi mahājano.

ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະບາດທັງສອງກໍສະເດັດກັບເຂົ້າສູ່ຈິດຕະກາທານ ປຽບເໝືອນພຣະຈັນເພັງທີ່ເຄື່ອນເຂົ້າສູ່ກີບເມກ. ເມື່ອມະຫາຊົນໄດ້ເຫັນຄວາມອັດສະຈັນນີ້ ຕ່າງກໍຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮສຽງດັງສະໜັ່ນ.

Uṭṭhahitvāna pācīnā vando atthaṅgato yathā;

Pāde antaradhāyante arodiṃsu mahājanā.

ເມື່ອພຣະບາດທັງສອງອັນຕະຣະທານຫາຍເຂົ້າໄປ ປຽບເໝືອນພຣະຈັນທີ່ຂຶ້ນທາງທິດຕາເວັນອອກແລ້ວຕົກລັບໄປ ມະຫາຊົນທັງຫຼາຍຕ່າງກໍພາກັນຮ້ອງໄຫ້.

Tadā mallarājāno bhagavato sarīrakiccaṃ karissāmāti vatvā nānāvatthābharaṇāni nivāsetvā parivārayiṃsu. Tato rājāno manussā ca aggiṃ dātuṃ ārahiṃsu. Tadā sakko? Mayi pana parinibbute sakko devarājā maṇijotirasaṃ pasāretvā nikkhantaagginā mama sarīrakiccaṃ karissati. Maṇiaggino avasāne manussā aggiṃ karissantiti. Evaṃ buddhavacanaṃ paribhāvetvā nikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā bhagavato sarīrakiccaṃ katvā samantato uṭṭhahatuti adhiṭṭhahi.

ໃນກາລະນັ້ນ ພວກມັລລະກະສັດຕຣັດວ່າ 'ພວກເຮົາຈັກເຮັດຊາປະນະກິດພຣະສໍຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ' ຈຶ່ງຊົງສະຫຼັບສະເດັດຊົງເຄື່ອງປະດັບຜ້າຜ່ອນຕ່າງໆ ແລ້ວເຂົ້າໄປແວດລ້ອມ. ຈາກນັ້ນ ພຣະຣາຊາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍກໍພະຍາຍາມຈຸດໄຟ. ໃນເວລານັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະຣາດ... (ມີພຣະດຳຣິວ່າ) 'ເມື່ອເຮົາປະຣິນιບພານແລ້ວ ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຈັກແຜ່ລັງສີແກ້ວມະນີໂຊຕິຣົດ ແລ້ວເຮັດຊາປະນະກິດພຣະສໍຣີຣະຂອງເຮົາດ້ວຍໄຟທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອໄຟແກ້ວມະນີດັບລົງແລ້ວ ມະນຸດທັງຫຼາຍຈຶ່ງຈັກເຮັດການບູຊາດ້ວຍໄຟ'. ພຣະເຖຣະຄຳນຶງເຖິງພຣະພຸດທະພົດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເຮັດປະທັກສິນ 3 ຮອບ ແລ້ວອະທິຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ໄຟຈົ່ງລຸກຂຶ້ນທົ່ວທຸກທິດເພື່ອເຮັດຊາປະນະກິດພຣະສໍຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖີ້ນ'.

Tasmiṃ khaṇe sayameva citakaṃ aggi gaṇhi. Sarīraṃ pana bhagavato jhāyāmānaṃ chavicammamaṃsanahāruaṭṭhiaṭṭhimiñjaṃ asesetvā sumanamakuḷamuttārāsisadisameva dhātuyo avasesā ahesuṃ.

In ຂະນະນັ້ນ ໄຟກໍລຸກຂຶ້ນເທິງຈິດຕະກາທານເອງ. ເມື່ອພຣະສໍຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຖືກໄຟເຜົາໄໝ້ຢູ່ ພຣະສີວະ (ໜັງກຳພ້າ), ພຣະຈຳມະ (ໜັງ), ພຣະມັງສະ (ເນື້ອ), ພຣະນຫາຣູ (ເອັນ), ພຣະອັດຖິ (ກະດູກ) ແລະ ພຣະອັດຖິມິນຊະ (ເຍື່ອໃນກະດູກ) ຖືກເຜົາໄໝ້ໝົດສິ້ນບໍ່ມີເຫຼືອ, ຄົງເຫຼືອໄວ້ແຕ່ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍ ເຊິ່ງມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັບດອກພຸດຕູມ ແລະ ກອງໄຂ່ມຸກເທົ່ານັ້ນ.

Parinibbutakālepi sakalaṃ kalunaṃ ahu;

Paridevo mahā āsi mahī udriyanaṃ yathā.

ແມ່ນແຕ່ໃນກາລະປະຣິນິບພານ ກໍມີແຕ່ຄວາມໂສກເສົ້າສະຫຼົດໃຈຢ່າງຍິ່ງ, ມີການຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮຢ່າງມະຫາສານ ປຽບເໝືອນແຜ່ນດິນຈະສະຫຼາຍໄປ.

Devatāyānubhāvena satthuno citako sayaṃ;

Tato ekappahārena pajjalittha samantato.

ດ້ວຍອານຸພາບຂອງເທວະດາ ຈິດຕະກາທານຂອງພຣະສາດສະດາກໍລຸກໄໝ້ຂຶ້ນເອງທົ່ວທຸກທິດທາງໃນຄາວດຽວກັນ.

Yañca abbhantaraṃ dussaṃ yaṃ dussaṃ sabbabāhiraṃDusse dveva na jhāyiṃsu tesaṃ dussānamantare;

ຜ້າຜືນໃນສຸດ ແລະ ຜ້າຜືນນອກສຸດ ທັງສອງຜືນນີ້ບໍ່ໄດ້ຖືກໄຟໄໝ້ ໃນລະຫວ່າງຜ້າທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ.

Yathā niruddhatelassa na masī na ca chārikā;

Evamassa na dissati buddhagattassa jhāyato.

ປຽບເໝືອນນ້ຳມັນທີ່ໝົດໄປ ບໍ່ມີຂີ້ເທົ່າ ແລະ ບໍ່ມີຂີ້ມ່ຽງປາກົດຢູ່ເລີຍສັນໃດ, ເມື່ອພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າຖືກໄຟເຜົາໄໝ້ຢູ່ ກໍບໍ່ປາກົດມີສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນເລີຍສັນນັ້ນ.

Sumanamakuḷasabhāvā ca dhotamuttābhameva ca;

Suvaṇṇavaṇṇasaṃkāsā avasissaṃsu dhātuyo.

ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍທີ່ເຫຼືອຢູ່ນັ້ນ ມີລັກສະນະຄືດອກພຸດຕູມ, ມີສີສັນຄືກັບໄຂ່ມຸກທີ່ລ້າງສະອາດແລ້ວ ແລະ ມີວັນນະຄ້າຍຄືກັບຄຳແທ້.

Dāṭhā catasso uṇhīsaṃ akkhakā dve ca sattimā;

Na vikiṇṇā tato sesā vippakiṇṇāva dhātuyo.

ພຣະເຂ້ຍແກ້ວທັງ 4, ພຣະອຸນຫິດ (ກະດູກໜ້າຜາກ) ແລະ ພຣະອັກຂະກະ (ກະດູກໄຫປາຣ້າ) ທັງ 2 ນີ້ ລວມເປັນ 7 ປະການ ບໍ່ໄດ້ແຕກກະຈັດກະຈາຍ, ສ່ວນພຣະທາດທີ່ເຫຼືອນອກນັ້ນ ຕ່າງກໍແຕກກະຈັດກະຈາຍໄປ.

Ahosi tanukā dhātu sāsapabījamattikā;

Dhātuyo majjhimā majjhebhinnataṇḍulamattikā.

ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂະໜາດນ້ອຍ ມີປະມານເທົ່າກັບເມັດຜັກກາດ, ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂະໜາດກາງ ມີປະມານເທົ່າກັບເມັດເຂົ້າສານຫັກເຄິ່ງ.

Dhātuyo mahati majjhe bhinnamuggappamāṇikā;

Dhātuvaṇṇā tayo āsuṃ buddhādhiṭṭhānatejasā.

ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂະໜາດໃຫຍ່ ມີປະມານເທົ່າກັບເມັດຖົ່ວຂຽວຫັກເຄິ່ງ. ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມີ 3 ສີ ດ້ວຍເດຊະແຫ່ງພຣະພຸດທະອະທິຖານ.

Sāriputtassa therassa sisso sarabhunāmako;

Ādāya jinagīvaṭṭhiṃ citakātova dhātu so.

ສິດຂອງພຣະສາຣີບຸດເຖຣະ ຊື່ວ່າພຣະສະຣະພູ ໄດ້ອັນເຊີນພຣະສໍຣີຣະທາດສ່ວນພຣະສໍ (ກະດູກຄໍ) ຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ ຈາກຈິດຕະກາທານນັ້ນເອງ.

Saddhiṃ sissasahassena cetiye mahiyaṅgaṇe;

Ṭhapetvā cetiyaṃ katvā kusināramagā muni.

ພຣະມຸນີອົງນັ້ນ ພ້ອມດ້ວຍສິດພັນຮູບ ໄດ້ອັນເຊີນພຣະທາດໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພຣະເຈດີ ທີ່ມະຫິຍັງຄະນະ ແລ້ວສ້າງພຣະເຈດີຄອບໄວ້ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງໄປຍັງເມືອງກຸສິນາຣາ.

Chaḷabhiñño vasippatto khemo kāruṇiko muni;

Sahasā citakātova vāmadāṭhaṃ samaggahī.

ພຣະມຸນີຜູ້ຊົງພຣະນາມວ່າ ເຂມະ ຜູ້ຊົງອະພິນຍາ 6 ຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນວະສີ ຜູ້ມີຄວາມກະລຸນາ ໄດ້ອັນເຊີນພຣະເຂ້ຍແກ້ວເບື້ອງຊ້າຍຈາກຈິດຕະກາທານນັ້ນຢ່າງຮີບດ່ວນ.

Ākāsato patitvāpi nikkhamitvāpi sālato;

Samantatombumuggantvā nibbāpesuṃ jalānalaṃ.

ສາຍນ້ຳທີ່ຕົກລົງມາຈາກອາກາດ ແລະ ທີ່ໄຫຼອອກມາຈາກຕົ້ນຮັງ ໄດ້ພຸ່ງອອກມາທົ່ວທຸກທິດທາງ ແລ້ວດັບໄຟທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ນັ້ນໃຫ້ມອດລົງ.

Mallarājagaṇā sabbe sabbagandhodakena taṃ;

Citakaṃ lokanāthassa nibbāpesuṃ mahesino.

ເຫຼົ່າມັລລະກະສັດທັງປວງ ຕ່າງກໍຊ່ວຍກັນດັບໄຟທີ່ຈິດຕະກາທານຂອງພຣະໂລກະນາດ ຜູ້ຊົງເປັນພຣະມະເຫສີ ດ້ວຍນ້ຳຫອມທຸກຊະນິດ.

Evaṃ pana sabbaloke karuṇādhiko sammāsambuddho vesākhapuṇṇamuposathe aṅgāradivase parinibbuto. Devamanussānaṃ saṅgahakaraṇatthāya yamakasālānamantare citakaṃ sattarattindivaṃ vasī. Tato vīsaṃ hatthasatikassa upari sattarattindivaṃ vasi. Yāva aggiparinibbāpanaṃ sattarattindivaṃ hoti.

ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຊົງມີພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນໂລກທັງປວງ ຊົງດັບຂັນທະປະຣິນິບພານໃນວັນເພັງວິສາຂະ ວັນອຸໂປສົດ ຕົງກັບວັນອັງຄານ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ. ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ ຈິດຕະກາທານຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງຕົ້ນຮັງຄູ່ຕະຫຼອດ 7 ວັນ 7 ຄືນ. ຈາກນັ້ນ ໄດ້ປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງແທ່ນສູງ 2,000 ສອກ ຕະຫຼອດ 7 ວັນ 7 ຄືນ. ຕະຫຼອດເວລາຈົນເຖິງໄຟດັບມອດລົງນັ້ນ ເປັນເວລາ 7 ວັນ 7 ຄືນ.

Tato sattadivasāni kusinārāyaṃ mallarājaputtesu gandhodakena citakaṃ nibbāpayamānesu sālarukkhato udakadhārā nikkhamitvā citakaṃ nibbāpayiṃsu. Tato dasabalassa dhātuyo suvaṇṇacaṅgoṭake pakkhipitvā attano nagare santhāgāre ṭhapetvā sattipañjaraṃ katvā dhanupākārehi parikkhipāpetvā sattāhaṃ naccagītavāditagandhamālādīhi mallarājaputtā sakkāraṃ kariṃsu.

ຈາກນັ້ນ ຕະຫຼອດ 7 ວັນ ເມື່ອເຫຼົ່າມັລລະຣາຊະບຸດໃນເມືອງກຸສິນາຣາ ກຳລັງດັບໄຟຈິດຕະກາທານດ້ວຍນ້ຳຫອມ, ສາຍນ້ຳກໍໄດ້ໄຫຼອອກມາຈາກຕົ້ນຮັງຊ່ວຍດັບຈິດຕະກາທານນັ້ນ. ຈາກນັ້ນ ພວກມັລລະຣາຊະບຸດໄດ້ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະທົດສະພົນ ໃສ່ລົງໃນອົບຄຳ ແລ້ວນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນຫໍປະຊຸມໃນເມືອງຂອງຕົນ, ແລ້ວເຮັດຮົ້ວຫອກອ້ອມຮອບ, ເຮັດກຳແພງທະນູລ້ອມໄວ້, ແລ້ວເຮັດການສັກກາຣະບູຊາດ້ວຍການຟ້ອນຣຳ, การຂັບຮ້ອງ, ສຽງດົນຕີ, ເຄື່ອງຫອມ ແລະ ພວງມາໄລ ເປັນເວລາ 7 ວັນ.

Tato te mallarājāno rammaṃ devasabhopamaṃ;

Sabbathā maṇḍuyitvāna santhāgāraṃ tato pana.

ຈາກນັ້ນ ພວກມັລລະກະສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຕົບແຕ່ງຫໍປະຊຸມອັນງົດງາມ ປຽບເໝືອນເທວະສະພາ ໂດຍປະການທັງປວງ.

Maggaṃ alaṅkaritvāna yāva makuṭacetiyā;

Hatthīkkhandhe ṭhapetvāna hemadoṇiṃ sadhātukaṃ.

ພວກເຂົາໄດ້ຕົບແຕ່ງຫົນທາງ ຕັ້ງແຕ່ມຸງກຸດເຈດີ, ແລ້ວອັນເຊີນຮາງຄຳທີ່ບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ປະດິດສະຖານໄວ້ເທິງຫຼັງຊ້າງ.

Gandhādīhipi pūjetvā kīḷantā sādhukīḷitaṃ;

Pavesetvāna nagaraṃ santhāgāre manorame.

ພວກເຂົາໄດ້ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມເປັນຕົ້ນ, ຫຼິ້ນມະໂຫຣະສົບສະຫຼອງຢ່າງມ່ວນຊື່ນ, ແລ້ວອັນເຊີນເຂົ້າສູ່ເມືອງ ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນຫໍປະຊຸມອັນເປັນທີ່ຣື່ນຣົມ.

Dasabhūmasmiṃ pallaṅke ṭhapetvā jinadhātuyo;

Ussayuṃ te tadā chatte santhāgārasamantato.

ພວກເຂົາໄດ້ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ ປະດິດສະຖານໄວ້ເທິງພຣະແທ່ນບັນລັງ 10 ຊັ້ນ, ແລ້ວພາກັນຍົກສັດກາງກັ້ນໄວ້ທົ່ວຫໍປະຊຸມໃນເວລານັ້ນ.

Hatthīhi parikkhipāpesuṃ tato asse tato rathe,Añño’ññaṃ parivāretvā tato yodhe tato dhanu;

Iti parikkhipāpesuṃ samantā yojanaṃ kamā,Tadā naccehi gītehi vāditehi ca pūjayuṃ.)

ພວກເຂົາໃຫ້ຝູງຊ້າງລ້ອມໄວ້, ຖັດມາແມ່ນຝູງມ້າ, ຖັດມາແມ່ນລົດຮົບ, ຕ່າງກໍແວດລ້ອມເຊິ່ງກັນແລະກັນ, ຖັດມາແມ່ນເຫຼົ່າທະຫານ, ຖັດມາແມ່ນນັກຮົບທະນູ. ພວກເຂົາໃຫ້ແວດລ້ອມໄວ້ໂດຍຮອບຕະຫຼອດ 1 ໂຍດ ຕາມລຳດັບຢ່າງນີ້, ແລ້ວໄດ້ບູຊາດ້ວຍການຟ້ອນຣຳ, ການຂັບຮ້ອງ ແລະ ສຽງດົນຕີໃນເວລານັ້ນ.

Parinibbānakathā samattā.

ເລື່ອງປະຣິນິບພານ ຈົບບໍລິບູນ.

Tato bhagavato parinibbutabhāvaṃ sutvā ajātasattu mahārājā kosinārakānaṃ mallānaṃ sāsanaṃ pesesi. Ahampi khattiyo bhagavāpi khattiyo satthuno sarīradhātunaṃ thūpañca mahañca karomīti. Teneva upāyena vesāliyaṃ licchavirājāno ca kapilavatthumhi sakyarājāno ca allakappake bulayo ca rāmagāmake koḷiyā ca veṭhadīpake brāhmaṇo ca pāvāyaṃ pāveyyakā ca sāsanaṃ pesetvā sabbe ekato hutvā kosinārakehi saddhiṃ vivādaṃ uppādesuṃ. Tesaṃ pana ācariyo droṇabrāhmaṇo nāma. So tesaṃ? Mā bhonto viggahavivādaṃ karotha, amhākaṃ bhagavā khantivādīyevāti vatvā tādisassa ca khantimettānuddayasampannassa sarīrabhāge kalahaṃ kātuṃ ayuttanti āha.

ຕໍ່ມາ ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂันທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູມະຫາຣາດ ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງສານໄປເຖິງພວກມັລລະກະສັດແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາວ່າ: 'ແມ່ນແຕ່ເຮົາກໍເປັນກະສັດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍເປັນກະສັດ ເຮົາຈະສ້າງສະຖູບ ແລະເຮັດການບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ພຣະສະຣີຣະທາດຂອງພຣະສາດສະດາ.' ດ້ວຍວິທີດຽວກັນນັ້ນ ພວກເຈົ້າລິຈສະວີແຫ່ງເມືອງເວສາລີ, ພວກເຈົ້າສາກະຍະແຫ່ງເມືອງກະບິນລະພັດ, ພວກບູລີແຫ່ງເມືອງອັລລະກັບປະ, ພວກໂກລິຍະແຫ່ງເມືອງຣາມະຄາມ, ພຣາມແຫ່ງເມືອງເວດຖະທີປະ ແລະພວກມັລລະແຫ່ງເມືອງປາວາ ກໍໄດ້ສົ່ງສານໄປ ແລະທຸກຝ່າຍຕ່າງກໍມາຮ່ວມກັນ ກໍ່ໃຫ້ເກີດການວິວາດກັບພວກມັລລະແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາ. ແຕ່ອາຈານຂອງພວກເຂົາຊື່ວ່າ ໂທນະພຣາມ. ໂທນະພຣາມນັ້ນຈຶ່ງກ່າວແກ່ພວກເຂົາວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ ຢ່າໄດ້ທຳການທະເລາະວິວາດກັນເລີຍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາເປັນຜູ້ກ່າວສັນເສີນຄວາມອົດທົນ (ຂັນຕິວາທີ)' ແລະກ່າວວ່າ 'ການຈະມາທະເລາະວິວາດກັນຍ້ອນສ່ວນແຫ່ງພຣະສະຣີຣະທາດຂອງພຣະອົງ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມອົດທົນ, ຄວາມເມດຕາ ແລະຄວາມເອັນດູປານນັ້ນ ແມ່ນບໍ່ສົມຄວນເລີຍ'.

(Rājā ajātasattu ca licchavī ca narādhipā;

Sakyā ca allakappā ca koḷiyāpi ca rāmake.

(ພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ, ພວກເຈົ້າລິຈສະວີຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ຊົນ, ພວກເຈົ້າສາກະຍະ, ພວກເຈົ້າອັລລະກັບປະ ແລະພວກເຈົ້າໂກລິຍະແຫ່ງເມືອງຣາມະຄາມ,

Brāhmaṇo veṭhadīpo ca mallapāveyyakāpi ca;

Mallā ca dhātu atthāya aññamaññaṃ vivādayuṃ.

ພຣາມແຫ່ງເມືອງເວດຖະທີປະ, ພວກມັລລະແຫ່ງເມືອງປາວາ ແລະພວກມັລລະແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາ ຕ່າງກໍໄດ້ທະເລາະວິວາດກັນ ເພື່ອຕ້ອງການພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣະທາດ.

Evaṃ sante tadā doṇo brāhmaṇo etadabravī;

Suṇantu bhonto me vācaṃ hitamatthupasaṃhitaṃ.

ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ໃນເວລານັ້ນ ໂທນະພຣາມຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ ຂໍຈົ່ງຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ອັນປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດເຖີດ.

Khantivādī isikāle dhammapālakumārake;

Chaddante bhuridatte ca campeyye saṅkhapālake.

ພຣະຊິນະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ຜູ້ເປັນຜູ້ນຳຂອງໂລກ ເປັນຜູ້ກ່າວສັນເສີນຄວາມອົດທົນ ໃນການເປັນພຣະດາບົດ (ຂັນຕິວາທີດາບົດ), ໃນການເປັນທັມມະ打ລາະກຸມມານ, ໃນກຳເນີດພະຍາຊ້າງສັດທັນ, ພະຍານາກພູຣິທັດ, ພະຍານາກຈຳເປຍຍະ ແລະພະຍານາກສັງຂະປາລະ,

Mahākapijātakāle amhākaṃ lokanāyako;

Kopaṃ akatvā aññesu khantimeva akā jino.

ແລະໃນກຳເນີດພະຍາວານອນໃຫຍ່ (ມະຫາຄະປິຊາດ) ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ຊົງກໍ່ຄວາມໂგດເຄືອງໃນບຸກຄົນອື່ນເລີຍ ຊົງບຳເພັນແຕ່ຄວາມອົດທົນເທົ່ານັ້ນ.

Siṭṭhāsiṭṭhe sukhe dukkhe lābhālābhe yasāyase;

Tādī lakkhaṇasampanno khantivādesu kā kathā.

ພຣະອົງຜູ້ຄົງທີ່ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍລັກສະນະ (ມະຫາບຸຣຸດ) ໃນສິ່ງທີ່ປາຖະໜາແລະບໍ່ປາຖະໜາ, ໃນສຸກແລະທຸກ, ໃນລາບແລະເສື່ອມລາບ, ໃນຍົດແລະເສື່ອມຍົດ, ຈະຕ້ອງກ່າວໄປໃຍເຖິງຄຳສອນເລື່ອງຄວາມອົດທົນຂອງພຣະອົງ.

Evaṃ bhavataṃ vivāde sampahāro na sādhuko;

Sabbeva sahitā hotha samaggā modamānakā.

ການທະເລາະວິວາດ ແລະການປະທະກັນຂອງພວກທ່ານທັງຫຼາຍເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ດີເລີຍ ຂໍໃຫ້ທຸກທ່ານຈົ່ງພ້ອມພຽງກັນ ສາມັກຄີກັນ ແລະມີຄວາມຍິນດີຮ່ວມກັນເຖີດ.

Tathāgatassa sārīraṃ aṭṭhabhāgaṃ karomase;

Thūpā vitthāritā hontu pasannā hi bahujjanā.

ພວກເຮົາຈົ່ງແບ່ງພຣະສະຣີຣະທາດຂອງພຣະຕະຖາຄົດເຈົ້າອອກເປັນແປດສ່ວນເຖີດ ຂໍໃຫ້ພຣະສະຖູບທັງຫຼາຍຈົ່ງແຜ່ขະຫຍາຍໄປໃນທິດທັງຫຼາຍ ເພາະມະຫາຊົນຜູ້ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນມີຢູ່ຫຼາຍ'.

Tena hi vibhajehi tvaṃ aṭṭhabhāgantu brāhmaṇa;

Thūpā vitthāritā hontu pasannā hi bahujjanā.

('ທ່ານພຣາມ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງແບ່ງພຣະສະຣີຣະທາດອອກເປັນແປດສ່ວນໃຫ້ສະໝໍ່າສະເໝີກັນເຖີດ ຂໍໃຫ້ພຣະສະຖູບທັງຫຼາຍຈົ່ງແຜ່ຂະຫຍາຍໄປ ເພາະມະຫາຊົນຜູ້ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນມີຢູ່ຫຼາຍ'.)

Evaṃ vutte tadā doṇo brāhmaṇo gaṇajeṭṭhako;

Suvaṇṇaṃ nāḷiṃ katvāna samaṃ bhājesi rājunaṃ.

ເມື່ອພວກກະສັດກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໃນເວລານັ້ນ ໂທນະພຣາມຜູ້ເປັນຫົວໜ້າຄະນະ ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດທະນານຄຳ (ເຄື່ອງຕວງ) ແລ້ວແບ່ງພຣະທາດໃຫ້ແກ່ພວກກະສັດທັງຫຼາຍໂດຍສະເໝີກັນ.

Soḷasanāḷiyo āsuṃ sabbā tā sesadhātuyo;

Ekekapuravāsīnaṃ dve dve doṇo adā tadā.

ພຣະສະຣີຣະທາດທີ່ເຫຼືອທັງໝົດນັ້ນມີຈຳນວນ ໑໖ ທະນານ ໃນເວລານັ້ນ ໂທນະພຣາມໄດ້ມອບໃຫ້ແກ່ຊາວເມືອງແຕ່ລະເມືອງ ເມືອງລະ ໒ ທະນານ.

Dhātuyo ca gahetvāna haṭṭhatuṭṭhā narādhipā;

Gantvā sake sake raṭṭhe cetiyāni akārayuṃ.

ພວກກະສັດທັງຫຼາຍ ເມື່ອໄດ້ຮັບພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣະທາດແລ້ວ ກໍມີຄວາມຍິນດີປຣີດາ ສະເດັດກັບໄປຍັງແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນໆ ແລ້ວໂປດໃຫ້ສ້າງພຣະເຈດີທັງຫຼາຍຂຶ້ນ.

Doṇo tumbaṃ gahetvāna kāresi tumbacetiyaṃ;

Aṅgārathūpaṃ kāresuṃ moriyā haṭṭhamānasā.

ສ່ວນໂທນະພຣາມໄດ້ຮັບເອົາທະນານຕວງພຣະທາດແລ້ວ ກໍໄດ້ສ້າງຕຸມພະເຈດີ (ເຈດີບັນຈຸທະນານ) ຂຶ້ນ, ພວກເຈົ້າໂມຣιຍະມີໃຈຍິນດີ ກໍໄດ້ສ້າງອັງຄາຣະສະຖູບ (ສະຖູບພຣະອັງຄານ) ຂຶ້ນ.

Ekā dāṭhā tidasapure ekā nāgapure ahu;

Ekā gandhāravisaye ekā kāliṅgarājino.)

ພຣະເຂ້ຍແກ້ວອົງໜຶ່ງປະດິດສະຖານຢູ່ໃນເມືອງໄຕຕຣຶງ (ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ), ອົງໜຶ່ງຢູ່ໃນເມືອງນາກ, ອົງໜຶ່ງຢູ່ໃນແຄວ້ນຄັນທາຣະ, ແລະອົງໜຶ່ງຢູ່ກັບພຣະເຈົ້າກາລິງຄະ.)

Tattha doṇoti? Tadā gaṇācariyo. So dhātuyo vibhajanto ekaṃ dakkhiṇadāṭhādhātuṃ gahetvā veṭhantare ṭhapesi. Tadā sakko ajja dakkhiṇadāṭhādhātuṃ ko labhatīti cintetvā veṭhantare passi. So ratanacaṅgoṭakaṃ gahetvā adissamānakāyena gantvā dhātuṃ gahetvā tāvatiṃsabhavane cūḷāmaṇicetiya ekayojanubbedhaṃyeva mahantaṃ thūpaṃ katvā ṭhapesi. Ekaṃ dakkhiṇadaṭhādhātuṃ pādaggantare akkamitvā gaṇhi. Ettāvatā tāvatiṃsabhavanadantadhātukathā paripuṇṇā veditabbā.

ໃນຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ ຄຳວ່າ 'ໂທນະ' ຄື ອາຈານຜູ້ເປັນຫົວໜ້າຄະນະໃນເວລານັ້ນ. ເມື່ອລາວພວມແບ່ງພຣະທາດຢູ່ນັ້ນ ໄດ້ຈັບເອົາພຣະເຂ້ຍແກ້ວເບື້ອງຂວາອົງໜຶ່ງ ແລ້ວຊ້ອນໄວ້ໃນລະຫວ່າງຜ້າໂພກຫົວ. ໃນເວລານັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຊົງດຳຣິວ່າ 'ມື້ນີ້ ໃຜຈະໄດ້ພຣະເຂ້ຍແກ້ວເບື້ອງຂວານໍ?' ແລ້ວຊົງແນມເຫັນໃນລະຫວ່າງຜ້າໂພກຫົວ. ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງຖືເອົາອົບແກ້ວ ແລ້ວສະເດັດໄປດ້ວຍກາຍທີ່ບໍ່ປາກົດ ແລ້ວຊົງຖືເອົາພຣະເຂ້ຍແກ້ວນັ້ນ ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພຣະຈຸລາມະນີເຈດີ ເຊິ່ງເປັນສະຖູບໃຫຍ່ສູງໜຶ່ງໂຍດ ໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ. (ສ່ວນອີກຄົນໜຶ່ງ) ໄດ້ຢຽບເອົາພຣະເຂ້ຍແກ້ວເບື້ອງຂວາອີກອົງໜຶ່ງໄວ້ໃນລະຫວ່າງນິ້ວຕີນ ແລ້ວຖືເອົາໄປ. ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ເລື່ອງພຣະທັນຕະທາດ (ພຣະເຂ້ຍແກ້ວ) ໃນພົບດາວະດຶງ ຈຶ່ງເປັນອັນຈົບສົມບູນ ດັ່ງທີ່ຄວນຊາບ.

Tadā jayaseno nāma nāgarājā bhagavato parinibbutabhāvaṃ sutvā ajja pacchimadassanaṃ passissāmīti mahantaṃ nāgarājasampattiṃ gahetvā kusināraṃ gantvā mahāpūjaṃ katvā ekamantaṃ ṭhatvā pādaggantare ṭhitaṃ dhātuṃ disvā nāgeddhibalena gahetvā nāgabhavanaṃ netvā nāgapurassa majjhe ratanakhacite cetiye ṭhapesi. Taṃ tambapaṇṇiyaṃ kākavaṇṇatissarājakāle mahādevattherassa sisso mahindatthero nāma nāgabhavanaṃ gantvā dakkhiṇadāṭhaṃ gahetvā tambapaṇṇiyaṃ serunagaraṃ haritvā giriabhayassa serunagarapabbatantare cetiyaṃ kārāpetvā ṭhapesi.

In ເວລານັ້ນ ພະຍານາກຊື່ວ່າ ຊະຍະເສນະ ໄດ້ຍິນວ່າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ມື້ນີ້ ເຮົາຈະໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າເປັນຄັ້ງສຸດທ້າຍ' ຈຶ່ງໄດ້ຈັດແຈງບໍຣິວານອັນເປັນສົມບັດຂອງພະຍານາກຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ແລ້ວເດີນທາງໄປຍັງເມືອງກຸສິນາຣາ ເຮັດການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ໄດ້ແນມເຫັນພຣະທາດທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງນິ້ວຕີນ (ຂອງພຣາມ) ຈຶ່ງໄດ້ຖືເອົາດ້ວຍຣິດຂອງນາກ ແລ້ວນຳໄປສູ່ພິພົບນາກ ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນເຈດີທີ່ປະດັບດ້ວຍແກ້ວປະເສີດ ໃນທ່າມກາງເມືອງນາກ. ຕໍ່ມາ ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິດສະ ແຫ່ງເກາະຕຳພະປັນນι (ສີລັງກາ) ພຣະມະຫິນທະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສິດຂອງພຣະມະຫາເທວະເຖຣະ ໄດ້ເດີນທາງໄປຍັງພິພົບນາກ ແລ້ວອັນເຊີນເອົາພຣະເຂ້ຍແກ້ວເບື້ອງຂວານັ້ນ ມາຍັງເມືອງເຊຣູນະຄອນ ໃນເກາະຕຳພະປັນນι ແລ້ວສ້າງເຈດີປະດິດສະຖານໄວ້ໃນລະຫວ່າງພູເຂົາເຊຣູນະຄອນ ຂອງພຣະເຈົ້າຄິຣິອະໄພ.

Ettāvatā nāgabhavanadantadhātukathā paripuṇṇā veditabbā.

ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ເລື່ອງພຣະທັນຕະທາດໃນພິພົບນາກ ຈຶ່ງເປັນອັນຈົບສົມບູນ ດັ່ງທີ່ຄວນຊາບ.

Tatrāyaṃ gandhāravāsinoti? Ekā vāmadāṭhā doṇo nāma ācariyo nivattha vatthantare ṭhapetvā gaṇhi. Tadā eko gandhāravāsī pubbe laddhabyākaraṇo katābhinīhāro vatthantare ṭhatapidantadhātuṃ disvā kusalacittena tato dantadhātuṃ gahetvā gandhāravāsikehi saddhiṃ attano raṭṭhaṃ gantvā cetiyavane ṭhapesi.

ໃນຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ ຄຳວ່າ 'ຊາວແຄວ້ນຄັນທາຣະ' ມີອະທິບາຍວ່າ: ພຣະເຂ້ຍແກ້ວເບື້ອງຊ້າຍອົງໜຶ່ງ ໂທນະພຣາມຜູ້ເປັນອາຈານ ໄດ້ເອົາຊ້ອນໄວ້ໃນລະຫວ່າງຜ້າທີ່ນຸ່ງ ແລ້ວຖືເອົາໄປ. ໃນເວລານັ້ນ ຊາວແຄວ້ນຄັນທາຣະຜູ້ໜຶ່ງ ຜູ້ເຄີຍໄດ້ຮັບພະຍາກອນມາແລ້ວໃນອະດີດ ແລະໄດ້ບຳເພັນບາຣະມີ (ອະພິນิຫານ) ໄວ້ ໄດ້ແນມເຫັນພຣະທັນຕະທາດທີ່ຊ້ອນຢູ່ໃນລະຫວ່າງຜ້ານັ້ນ ຈຶ່ງມີຈິດເປັນກຸສົນ ຖືເອົາພຣະທັນຕະທາດນັ້ນຈາກບ່ອນນັ້ນ ແລ້ວເດີນທາງຮ່ວມກັບຊາວແຄວ້ນຄັນທາຣະທັງຫຼາຍ ກັບຄືນສູ່ແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນ ແລ້ວປະດິດສະຖານໄວ້ໃນປ່າເຈດີ.

Ettāvatā vāmadantadhātukathā paripuṇṇā veditabbā.

ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ເລື່ອງພຣະທັນຕະທາດເບື້ອງຊ້າຍ ຈຶ່ງເປັນອັນຈົບສົມບູນ ດັ່ງທີ່ຄວນຊາບ.

Tattha adho vāmadantadhātuṃ sāriputtattherassa sisso khemo nāma muni jālacitakatova uppatitvā vāmadāṭhaṃ gahetvā kāliṅgapuraṃ netvā brahmadattassa rañño samīpaṃ gantvā dantadhātuṃ dassetvā? Mahārāja vāmadantadhātuṃ bhagavā tameva imasmiṃ jambudīpe yāva guhasīvaparamparā devamanussānaṃ atthaṃ karitvā pariyosāne guhasīvarañño pāhessatīti (nīyādetuṃ) āhāti nīyyādesi.

ໃນບັນດາພຣະທາດເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະມຸນີຊື່ວ່າ ເຂມະ ຜູ້ເປັນສິດຂອງພຣະສາຣີບຸດຕະເຖຣະ ໄດ້ເຫາະຂຶ້ນຈາກຈິດຕະກາທານ (ກອງຟອນ) ທີ່ພວມຮຸ່ງເຮືອງ ແລ້ວອັນເຊີນເອົາພຣະເຂ້ຍແກ້ວເບື້ອງຊ້າຍເບື້ອງລຸ່ມ ນຳໄປສູ່ເມືອງgາລິງຄະ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະເຈົ້າພຣົມມະທັດ ແລ້ວສະແດງພຣະທັນຕະທາດນັ້ນ ພ້ອມທັງກ່າວມອບຖວາຍວ່າ: 'ມະຫາຣາດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງມອບພຣະເຂ້ຍແກ້ວເບື້ອງຊ້າຍນີ້ ເພື່ອເກື້ອກູນແກ່ເທວະດາ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ໃນຊົມພູທະວີບນີ້ ຕະຫຼອດສາຍຣາຊະວົງຂອງພຣະເຈົ້າກູຫາສີວະ ແລະໃນທີ່ສຸດ ຈະຕົກທອດໄປເຖິງພຣະເຈົ້າກູຫາສີວະ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍໄວ້.

Aparabhāge hemamālā rājakaññā dantakumārena saddhiṃ brāhmaṇavesaṃ gahetvā dantadhātuṃ ādāya palāyitvā vāṇije ārocetvā nāvā vegena gantvā ceva nāgasupaṇṇehi mahantaṃ pūjaṃ kāretvā anukkamenāgantvā jambukoḷapaṭṭanaṃ patvā dijavarassa ācikkhitamaggena anurādhapuraṃ patvā kittissirimeghassa pavattiṃ pucchitvā navavassaāyusamāno tīsu saraṇesu pasannabhāvaṃ sutvā meghagiri mahātherassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā dantadhātuṃ jambudīpato gahetvā āgatabhāvaṃ ārocetvā dassesi. Disvā ca pana pītiyā phuṭo ubhinnampi saṅgahaṃ katvā mahāvihāraṃ alaṅkāretvā jinadantadhātuṃ ṭhapetvā ekaṃ bhikkhuṃ pesetvā taṃ pavattiṃ rañño ārocāpesi. Taṃ sutvā rājā pītipāmojjo cakkavattissa sirisampatto daḷiddo viya tassa pāṭihāriyaṃ disvā vīmaṃsitvā nikkaṅkho hutvā sakalalaṅkādīpena pūjesi. Etena nayena pūjaṃ katvā ekadivaseneva navalakkhaṃ pūjesi.

ໃນການຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊະທິດາຊື່ວ່າ ເຫມະມາລາ ພ້ອມດ້ວຍທັນຕະກຸມມານ ໄດ້ປອມຕົວເປັນພຣາມ ແລ້ວອັນເຊີນພຣະທັນຕະທາດຫຼົບໜີໄປ ໂດຍໄດ້ແຈ້ງແກ່ພວກພໍ່ຄ້າ ແລ້ວໂດຍສານເຮືອໄປຢ່າງວ່ອງໄວ ທັງໄດ້ຮັບການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ຈາກພວກນາກແລະຄຣຸດ ເດີນທາງມາໂດຍລຳດັບຈົນຮອດທ່າເຮືອຊັມພູໂກລະ ແລ້ວເດີນທາງຕໍ່ໄປຕາມເສັ້ນທາງທີ່ພຣາມຜູ້ປະເສີດໄດ້ບອກໄວ້ ຈົນຮອດເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະ ໄດ້ສອບຖາມເຖິງຂ່າວຄາວຂອງພຣະເຈົ້າກິດຕິສິຣິເມຄະ ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າພຣະອົງມີພຣະຊົນມາຍຸໄດ້ ໙ ພັນສາ ແລະມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕຣຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະເມຄະຄິຣິມະຫາເຖຣະ ໄຫວ້ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ແລ້ວແຈ້ງເລື່ອງທີ່ຕົນໄດ້ອັນເຊີນພຣະທັນຕະທາດມາຈາກຊົມພູທະວີບ ພ້ອມທັງນຳອອກມາສະແດງໃຫ້ເຫັນ. ພຣະມະຫາເຖຣະ ເມື່ອໄດ້ເຫັນແລ້ວ ກໍມີຄວາມອີ່ມເອີບດ້ວຍປີຕິ ຈຶ່ງໄດ້ທຳການຕ້ອນຮັບບຸກຄົນທັງສອງເປັນຢ່າງດີ ແລ້ວຕົກແຕ່ງມະຫາວິຫານ ປະດິດສະຖານພຣະທັນຕະທາດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າໄວ້ ຈາກນັ້ນໄດ້ສົ່ງພຣະพິກຂຸອົງໜຶ່ງໄປທູນຂ່າວນັ້ນໃຫ້ພຣະຣາຊາຊົງຊາບ. ພຣະຣາຊາ ເມື່ອໄດ້ຍິນແລ້ວ ກໍມີຄວາມປີຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ປຽບເໝືອນຄົນຍາກຈົນທີ່ໄດ້ຮັບສົມບັດຂອງພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ ເມື່ອໄດ້ເຫັນປາຕິຫານຂອງພຣະທັນຕະທາດ ແລະໄດ້ພິສູດຈົນໝົດຄວາມສົງໄສແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ບູຊາດ້ວຍເກາະລັງກາທັງໝົດ. ພຣະອົງໄດ້ທຳການບູຊາດ້ວຍວິທີນີ້ ໂດຍການຖວາຍເຄື່ອງບູຊາເຖິງເກົ້າແສນພາຍໃນວັນດຽວ.

Sīhaḷindo ubhinnampi bahūni ratanāni ca;

Gāme ca issare ceva datvāna saṅgahaṃ akā.

ພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນສິງຫົນ (ສີລັງກາ) ໄດ້ຊົງທຳການສົງເຄາະແກ່ບຸກຄົນທັງສອງ ໂດຍການພຣະຣາຊະທານແກ້ວແຫວນເງິນຄຳເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ທັງພຣະຣາຊະທານບ້ານສ່ວຍ ແລະຄວາມເປັນໃຫຍ່ອີກດ້ວຍ.

Ettāvatā adhodāṭhādhātukathā paripuṇṇā veditabbā.

ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ເລື່ອງພຣະເຂ້ຍແກ້ວເບື້ອງລຸ່ມ ຈຶ່ງເປັນອັນຈົບສົມບູນ ດັ່ງທີ່ຄວນຊາບ.

Cattālīsa samā dantā kesā lomā ca sabbaso devā hariṃsu ekekaṃ cakkavāḷaparamparā.

ພຣະທັນຕະທາດ ໔໐ ອົງ ທີ່ສະເໝີກັນ, ພຣະເກສາ ແລະພຣະໂລມາທັງໝົດນັ້ນ ພວກເທວະດາໄດ້ອັນເຊີນໄປອົງລະໜຶ່ງໆ ຕາມລຳດັບຈັກກະວານ.

Tatra vacane, cattālīsa samā dantāti? Sesadantā ca kesā ca lomā ca nakhā ca sabbasopi mayi parinibbuta-kāle mā ḍayhantu luñcitvā ākāse patiṭṭhantu ekekacakkavāḷañca ekekakesalomanakhadantadhātuparamparā netvā cetiyaṃ kāretvāna devamanussānaṃ atthaṃ karotuti adhiṭṭhahi. Tasmā parinibbutakālato yāva sarīraṃ na ḍayhati tāva chabbaṇṇarasmiyo lomadhātu na pajahati. Doṇabrāhmaṇopi dhātuvibhajanāvasāne veṭhantare ca nivāsanantare ca pādaggantare ca dhātunaṃ vinaṭṭhabhāvaṃ ñatvā pathaviyaṃ uttānakoyevajāto. Tadā sakko devarājā disvā ayaṃ deṇācariyo dhātu atthāya anuparivattetvā vināsaṃ pāpuṇeyya ahaṃ vīṇācariyavesaṃ gahetvā tassa santikaṃ gantvā sokaṃ vinodessāmīti sakkarūpaṃ jahitvā vīṇācariyavesaṃ gahetvā tassa santikaṃ gantvā ekamantaṃ ṭhito dibbagītaṃ gāyitvā vīṇaṃ vādento nānappakāraṃ udānesi. Yaṃ dhammametaṃ purisassa vādaṃ chindissāmīti vatvā kathāya sotunaṃ lobhaṃ parassa atthaṃ vināsetvā atilobhena puriso pāpako hotīti. Haṃsarājajātakaṃ dīpetvā yaṃ laddhaṃ taṃ suladdhanti āha. Taṃ sutvā doṇo ayaṃ vīṇācariyo mayhaṃ thenabhāvaṃ aññāsīti sokaṃ vinodetvā uṭṭhāya āvajjamāno tumbaṃ disvā yena bhagavato sarīradhātuyo mitā sopi dhātugatikova. Idaṃ thūpaṃ karissāmīti cintetvā tumbaṃ gahetvāna cetiye ṭhapesi. Moriyā aṅgāraṃ gahetvā aṅgāracetiyaṃ nāma kāresuṃ.

ໃນຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ ຄຳວ່າ 'ພຣະທັນຕະທາດ ໔໐ ອົງ ທີ່ສະເໝີກັນ' ມີອະທິບາຍວ່າ: ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງຕັ້ງອະທິຖານໄວ້ວ່າ 'ພຣະທັນຕະທາດທີ່ເຫຼືອ, ພຣະເກສາ, ພຣະໂລມາ ແລະພຣະນະຂາ (ເລັບ) ທັງໝົດ ຈົ່ງຢ່າໄດ້ຖືກໄຟໄໝ້ໃນເວລາທີ່ເຮົາດັບຂັນທະປະຣິນິບພານເລີຍ ຂໍຈົ່ງຫຼຸດອອກແລ້ວລອຍໄປປະດິດສະຖານຢູ່ໃນອາກາດ ແລະຂໍໃຫ້ເທວະດາທັງຫຼາຍອັນເຊີນພຣະເກສາ, ພຣະໂລມາ, ພຣະນະຂາ ແລະພຣະທັນຕະທາດເຫຼົ່ານັ້ນ ໄປສູ່ແຕ່ລະຈັກກະວານຕາມລຳດັບ ເພື່ອສ້າງເຈດີໄວ້ເປັນປະໂຫຍດແກ່ເທວະດາ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍເຖີດ'. ເພາະສະນັ້ນ ນັບແຕ່ເວລາດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ ຈົນຮອດເວລາທີ່ພຣະສະຣີຣະທາດຍັງບໍ່ທັນຖືກໄຟໄໝ້ ພຣະຣັສມີ ໖ ປະການ ຈຶ່ງຍັງບໍ່ລະໄປຈາກພຣະໂລມາທາດ. ສ່ວນໂທນະພຣາມ ເມື່ອການແບ່ງພຣະທາດສິ້ນສຸດລົງ ກໍໄດ້ຮູ້ວ່າພຣະທາດທີ່ຢູ່ໃນລະຫວ່າງຜ້າໂພກຫົວ, ໃນລະຫວ່າງຜ້ານຸ່ງ ແລະໃນລະຫວ່າງໂປ້ຕີນນັ້ນ ໄດ້ສູນຫາຍໄປແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ນອນຫງາຍລົງກັບພື້ນດິນ. ໃນເວລານັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຊົງທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ຊົງດຳຣິວ່າ 'ໂທນະອາຈານຜູ້ນີ້ ອາດຈະເຖິງແກ່ຄວາມພິນາດເພາະຄວາມກະວົນກະວາຍຍ້ອນຢາກໄດ້ພຣະທາດ ເຮົາຄວນຈະແປງກາຍເປັນຄົນດີດພິນ ເຂົ້າໄປຫາລາວເພື່ອບັນເທົາຄວາມໂສກເສົ້າເຖີດ' ຈຶ່ງຊົງລະຮູບຮ່າງຂອງທ້າວສັກກະ ແລ້ວແປງgາຍເປັນຄົນດີດພິນ ເຂົ້າໄປຫາລາວ ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ແລ້ວຂັບຮ້ອງເພງສະຫວັນ ພ້ອມທັງດີດພິນ ກ່າວອຸທານເປັນປະການຕ່າງໆ. ພຣະອົງຊົງg່າວວ່າ 'ເຮົາຈະຕັດຖ້ອຍຄຳອັນເປັນທັມມະດາຂອງບຸຣຸດນີ້' ແລ້ວຊົງສະແດງຫັງສະຣາດຊາດົກ ວ່າ 'ບຸກຄົນຜູ້ທຳລາຍປະໂຫຍດຂອງຜູ້ນ້ອຍ ເພາະຄວາມໂລບໃນຖ້ອຍຄຳຂອງຜູ້ຟັງ ຍ້ອນຄວາມໂລບຈັດ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມເປັນຄົນຊົ່ວ ສິ່ງໃດທີ່ໄດ້ມາແລ້ວ ສິ່ງນັ້ນຖືວ່າໄດ້ມາດ້ວຍດີ'. ໂທນະພຣາມໄດ້ຍິນແນວນັ້ນແລ້ວ ກໍຄິດວ່າ 'ຄົນດີດພິນຜູ້ນີ້ ຄົງຈະຮູ້ເລື່ອງທີ່ເຮົາເປັນຂະໂມຍແລ້ວ' ຈຶ່ງໄດ້ຫາຍໂສກເສົ້າ ແລ້ວລຸກຂຶ້ນ ພໍຫຼຽວເບິ່ງກໍເຫັນທະນານຕວງ ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງມືທີ່ໃຊ້ຕວງພຣະສະຣີຣະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກໍຖືວ່າເປັນສິ່ງທີ່ເນື່ອງດ້ວຍພຣະທາດຄືກັນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະສ້າງສະຖູບເພື່ອບັນຈຸທະນານນີ້' ແລ້ວຈຶ່ງຖືເອົາທະນານນັ້ນໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນເຈດີ. ສ່ວນພວກເຈົ້າໂມຣιຍະ ເມື່ອໄດ້ຮັບເອົາພຣະອັງຄານ (ຖ່ານ) ໄປແລ້ວ ກໍໄດ້ສ້າງເຈດີບັນຈຸພຣະອັງຄານ ທີ່ຊື່ວ່າ ອັງຄາຣະເຈດີ.

(Nagare kapilavatthumhi sammādiṭṭhi bahujjano;

Tattha sārīrikaṃ thūpaṃ akāsi ratanāmayaṃ.

(ໃນເມືອງກະບິນລະພັດ ມະຫາຊົນຜູ້ເປັນສັມມາທິດຖິ ໄດ້ສ້າງພຣະສະຖູບອັນເຮັດດ້ວຍແກ້ວປະເສີດ ເພື່ອບັນຈຸພຣະສະຣີຣະທາດໄວ້ ນະ ທີ່ນັ້ນ.

Nagare allake ramme buddhadhātu patiṭṭhiya;

Silāya muggavaṇṇāya thūpaṃ sadhātukaṃ akā.

ໃນເມືອງອັលລະກັບປະອັນໜ້າຣົມມະນີ ມະຫາຊົນໄດ້ປະດິດສະຖານພຣະພຸດທະທາດໄວ້ ແລະໄດ້ສ້າງສະຖູບອັນເຮັດດ້ວຍຫີນສີຂຽວດັ່ງສີຖົ່ວຂຽວ ເພື່ອບັນຈຸພຣະທາດ.

Jano pāveyyaraṭṭhasmiṃ patiṭṭhiya sārīrikaṃ;

Silāya maṇivaṇṇāya pāveyyaṃ cetiyaṃ akā.

ປະຊາຊົນໃນແຄວ້ນປາວາ ໄດ້ປະດິດສະຖານພຣະສະຣີຣະທາດໄວ້ ແລະໄດ້ສ້າງປາເວຍຍະເຈດີ ອັນເຮັດດ້ວຍຫີນສີດັ່ງແກ້ວມະນີ.

Cīvaraṃ pattadaṇḍañca madhurāyaṃ apūjayuṃ;

Nivāsanaṃ kusaghare pūjayiṃsu mahājanā.

ມະຫາຊົນໄດ້ບູຊາພຣະຈີວອນ, ບາດ ແລະໄມ້ເທົ້າ ທີ່ເມືອງມະທຸຣາ, ໄດ້ບູຊາຜ້ານຸ່ງ ທີ່ເມືອງກຸສະຄະຣະ.

Paccattharaṇaṃ kapile uṇṇalomañca kosale;

Pūjesuṃ pāṭaliputte karakaṃ kāyabandhanaṃ.

ໄດ້ບູຊາຜ້າປູລາດ ທີ່ເມືອງກະບິນລະພັດ, ບູຊາພຣະອຸນນາໂລມ ທີ່ແຄວ້ນໂກສົນ, ບູຊາກະບອກນໍ້າ ແລະຜ້າຮັດແອວ ທີ່ເມືອງປາຕະລີບຸດ.

Nisīdanaṃ avantisu campāyaṃ’dakasāṭakaṃ;

Devaraṭṭhe attharaṇaṃ videhe parissāvanaṃ.

ໄດ້ບູຊາຜ້ານັ່ງ ທີ່ແຄວ້ນອະວັນຕີ, ບູຊາຜ້າອາບນໍ້າ ທີ່ເມືອງຈຳປາ, ບູຊາຜ້າປູລາດ ທີ່ແຄວ້ນເທວະ, ບູຊາຜ້າຕອງນໍ້າ ທີ່ແຄວ້ນວິເທຫະ.

Vāsi-sūcigharañcāpi indapatthe apūjayuṃ;

Pāsāṇake padaṃ seṭṭhaṃ bhaṇḍasesaṃ parantake.

ໄດ້ບູຊາມີດໂກນ ແລະກ່ອງເຂັມ ທີ່ເມືອງອິນທະປັດ, ບູຊາພຣະພຸດທະບາດອັນປະເສີດ ທີ່ເມືອງປາສານະກະ, ແລະບູຊາເຄື່ອງບໍຣິຂານທີ່ເຫຼືອທັງໝົດ ທີ່ເມືອງປະຣັນຕະກະ.

Mahiṃsu manujā dhātuṃ aṭṭhadoṇamitaṃ tadā;

Dhātu vitthāritā āsi lokanāthassa satthuno).

ໃນເວລານັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍໄດ້ບູຊາພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣະທາດ ມີປະມານ ໘ ໂທນະ ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງໂລກ ຈຶ່ງໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປດ້ວຍປະການສະນີ).

Te pana rājāno hi attanoladdhadhātuṃ gahetvā sakasakanagaraṃ gantvā cetiyaṃ kārāpetvā mahantaṃ pūjāvidhānaṃ kariṃsu. Cakkhumantassa bhagavato sarīradhātu aṭṭhadoṇamattaṃ suvaṇṇanāḷiyā ekasataaṭṭhavīsatināḷikā ahosi? Satthā pana uttarāsāḷhanakkhattena mātukucchiyaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. Visākhanakkhattena mātukucchito nikkhami. Uttarāsāḷhanakkhattena mahābhinikkhamanaṃ nikkhami. Visākhanakkhattena buddho ahosi. Uttarāsāḷhanakkhattena dhammacakkaṃ pavattesi. Teneva yamakapāṭihāriyaṃ akāsi. Assayujanakkhattena devorohaṇaṃ akāsi. Visākhanakkhattena parinibbāyi. Mahākassapattherā ca anuruddhatthero ca dve mahātherā bhagavato sarīradhātuyo vissajjāpetvā adaṃsu.

ສ່ວນພວກກະສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອໄດ້ຮັບພຣະທາດທີ່ຕົນໄດ້ແລ້ວ ກໍສະເດັດກັບຄືນສູ່ພຣະນະຄອນຂອງຕົນໆ ແລ້ວໂປດໃຫ້ສ້າງເຈດີ ແລະເຮັດການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່. ພຣະສະຣີຣະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ມີພຣະຈັກຂຸ (ປັນຍາ) ນັ້ນ ມີປະມານ ໘ ໂທນະ ເຊິ່ງເທົ່າກັບ ໑໒໘ ທະນານ ດ້ວຍທະນານຄຳ. ສ່ວນພຣະພຸດທະສາດສະດານັ້ນ ຊົງຖືປະຕິສົນທິໃນພຣະຄັນຂອງພຣະມານດາ ດ້ວຍອຸດຕະຣາສາທະນັກຂັດ, ຊົງປະສູດຈາກພຣະຄັນຂອງພຣະມານດາ ດ້ວຍວິສາຂະນັກຂັດ, ຊົງສະເດັດອອກມະຫາພິເນດສະກົມ ດ້ວຍອຸດຕະຣາສາທະນັກຂັດ, ຊົງຕຣັສຮູ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ດ້ວຍວິສາຂະນັກຂັດ, ຊົງສະແດງພຣະທັມມະຈັກ ດ້ວຍອຸດຕະຣາສາທະນັກຂັດ, ຊົງສະແດງຍົມມະກະປະຕິຫານ ດ້ວຍອຸດຕະຣາສາທະນັກຂັດນັ້ນເອງ, ຊົງສະເດັດລົງຈາກສະຫວັນ (ເທໂວໂຣຫະນະ) ດ້ວຍອັດສະຍຸຊະນັກຂັດ, ແລະຊົງດັບຂันທະປະຣິນິບພານ ດ້ວຍວິສາຂະນັກຂັດ. ພຣະມະຫາເຖຣະທັງສອງອົງ ຄື ພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣະ ແລະພຣະອະນຸຣຸດທະເຖຣະ ໄດ້ເປັນຜູ້ຈັດແຈງແຈກຈ່າຍພຣະສະຣີຣະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.

Tesaṃ rājunaṃ bhagavato sarīradhātuṃ labhitvā sattadivasasattamāsādhikāni sattavassāni mahārahaṃ pūjaṃ katvā gatakāle micchādiṭṭhikamanussā? Samaṇo gotamo parinibbuto. Tassa dhātu atthāya amhākaṃ jīvitakappanaṃ nāsetvā pūjaṃ karotī’ti sammāsambuddhe padussanti. Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā mahākassapattherassa ārocesi;’bhante micchādiṭṭhikā manussā bhagavati paduṭṭhacittena ito cutā avīcinirayaṃ uppajjanti. Bahutarā anāgate micchādiṭṭhikā mātupitughātakā rājāno bhavissanti. Ajjeva dhātuyo nidahituṃ vaṭṭatī’ti thero vicāretvā addasa.

ເມື່ອພວກກະສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບພຣະສະຣີຣະທາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ກໍໄດ້ທຳການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານຕະຫຼອດເວລາ ໗ ປີ ໗ ເດືອນ ແລະ ໗ ວັນ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ພວກມະນຸດຜູ້ເປັນມິດສາທິດຖິຕ່າງgໍພາກັນປະທຸສະຮ້າຍ (ມີຈິດຄິດຮ້າຍ) ຕໍ່ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມດັບຂັນທະປະຣິນິບພານໄປແລ້ວ ແຕ່ພວກກະສັດເຫຼົ່ານີ້ພັດມາທຳລາຍການດຳຣົງຊີວິດຂອງພວກເຮົາ ເພື່ອທຳການບູຊາພຣະທາດຂອງພຣະອົງ'. ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຊົງຄຳນຶງເຖິງເຫດການນັ້ນແລ້ວ ກໍຊົງຊາບ ຈຶ່ງໄດ້ແຈ້ງແກ່ພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣະວ່າ: 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພວກມະນຸດຜູ້ເປັນມິດສາທິດຖິ ມີຈິດຄິດຮ້າຍໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອຈຸຕິ (ຕາຍ) ຈາກອັດຕະພາບນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄປເກີດໃນອະເວຈີມະຫານະລົກ. ໃນອະນາຄົດ ຈະມີພວກກະສັດຜູ້ເປັນມິດສາທິດຖິ ແລະເປັນຜູ້ຂ້າພໍ່ຂ້າມານດາ (ອະນັນຕະຣິຍະກັມ) ເປັນຈຳນວນຫຼາຍຂຶ້ນ. ໃນມື້ນີ້ເອງ ເປັນການສົມຄວນທີ່ຈະອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣະທາດໄປປະດິດສະຖານ (ຝັງ) ໄວ້'. ພຣະເຖຣະ ເມື່ອພິຈາຣະນາເບິ່ງແລ້ວ ກໍເຫັນ (ເຫດການນັ້ນ).

Anantamatthaṃ dharamānakāle katvāna sattānamalīnacitto sesānamatthāya sarīradhātuṃ ṭhapetva so maccumukhaṃ upeto. (Katvā yo bodhiñāṇaṃ vividhabalavaraṃ bujjhituṃ pāramīyo vatvā saṅkheyyapuṇṇe aparimitabhave uttaritvā sumuttaṃ. Ārohitvāna sīghaṃ ariyasivapadaṃ accutaṃ sītibhāvaṃ patto so jātipāraṃ nikhilapadahanaṃ dukkaraṃ kārayitvā.

ໃນເວລາທີ່ຍັງຊົງພະຊົນຢູ່, ພະອົງຜູ້ມີພະທັຍອັນບໍລິສຸດ ໄດ້ຊົງບຳເພັນປະໂຫຍດອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ແກ່ສັດທັງຫຼາຍ, ຊົງປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນທີ່ເຫຼືອ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າສູ່ປາກແຫ່ງຄວາມຕາຍ. (ພະອົງໃດຊົງບຳເພັນບາຣະມີທັງຫຼາຍ ເພື່ອຕັດສະຮູ້ພະໂພທິຍານອັນປະກອບດ້ວຍພະລັງອັນປະເສີດຕ່າງໆ, ຊົງຂ້າມພົ້ນພົບອັນປະມານບໍ່ໄດ້ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍບຸນທີ່ຊົງສັ່ງສົມໄວ້, ຊົງຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ຊົງສະເດັດຂຶ້ນສູ່ພະນິບພານອັນເປັນບົມມະສຸກ ອັນບໍ່ເຄື່ອນຄ້ອຍ ອັນເປັນສະພາບທີ່ເຢັນສະບາຍຢ່າງຮວດເຣັວ, ພະອົງຊົງເຖິງຝັ່ງຟາກນັ້ນແຫ່ງການເກີດ ໂດຍໄດ້ຊົງບຳເພັນຄວາມພຽນອັນເຮັດໄດ້ຍາກທັງປວງ.)

Dhātvantarāyaṃ disvāna thero kassapasavhayo;

Nidhānaṃ sabbadhātunaṃ karohītyāha bhūpatiṃ.

ພະເຖຣະຜູ້ມີນາມວ່າ ກັດສະປະ ເຫັນອັນຕະລາຍທີ່ຈະບັງເກີດແກ່ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ຈຶ່ງໄດ້ທູນພະຣາຊາວ່າ 'ຂໍມະຫາຣາດຈົ່ງຊົງກະທຳການປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງປວງເຖີດ'.

Sādhūti so paṭissutvā māgadho tuṭṭhamānaso;

Dhātunidhānaṃ kāresi sabbattha vattitādiya.

ພະຣາຊາແຫ່ງມະຄົດຊົງຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ' ດ້ວຍພະທັຍອັນຍິນດີ ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ກະທຳການປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ທີ່ນຳມາຈາກທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ.

Kārāpetvāna so rājā kassapassa nivedayī;

Dhātuyo āharī thero idaṃ kāraṇamaddasa.

ພະຣາຊາຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງ (ທີ່ປະດິດສະຖານ) ແລ້ວ ຈຶ່ງກາບທູນໃຫ້ພະກັດສະປະເຖຣະຊົງຊາບ. ພະເຖຣະໄດ້ນຳເອົາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາ ເພາະໄດ້ເຫັນເຫດຜົນນີ້.

Bhujaṅgā parigaṇhiṃsu rāmagāmamhi dhātuyo;

Cetiye dhārayissanti laṅkādīpe anāgate.

ພວກພະຍານາກໄດ້ຄຸ້ມຄອງຮັກສາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍໄວ້ໃນຣາມະຄາມ, (ເພາະ) ໃນອະນາຄົດ ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານັ້ນຈະປະດິດສະຖານຢູ່ໃນພະເຈດີ ທີ່ເກາະລັງກາ.

Tā dhātuyo ṭhapetvāna thero kassapasavhayo;

Rañño ajātasattussa adāsi dhātuyo tadā.

ພະເຖຣະຜູ້ມີນາມວ່າ ກັດສະປະ ໄດ້ເວັ້ນພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້ ແລ້ວຈຶ່ງຖວາຍພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ (ທີ່ເຫຼືອ) ແກ່ພະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູໃນການນັ້ນ.

Gehe cūpakaraṇāni catusaṭṭhisatāni so;

Abbhantare ṭhapesi rājā sabbā tā buddhadhātuyo.

ພະຣາຊາຊົງປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງໝົດນັ້ນໄວ້ພາຍໃນຫ້ອງ ພ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງອຸປະກອນຕ່າງໆ ຈຳນວນຫົກພັນສີ່ຮ້ອຍຊິ້ນ.

Karaṇḍāsīti saṃkiṇṇaṃ cetiyāsītilaṅkataṃ;

Gehe bahusamākiṇṇaṃ thūpārāmappamāṇakaṃ.

ພາຍໃນຫ້ອງນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍອົບແປດສິບອົບ, ປະດັບປະດາດ້ວຍພະເຈດີແປດສິບອົງ, ມີສິ່ງຂອງຕ່າງໆ ແອອັດຢູ່ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ມີຂະໜາດເທົ່າກັບທູປາຣາມ.

Kāretvā sabbakaraṇaṃ vālikaṃ okirī tahiṃ;

Nānāpupphasahassāni nānā gandhaṃ samākiri.

ຊົງໂປດໃຫ້ເຮັດເຄື່ອງປະກອບທັງປວງແລ້ວ, ຊົງໂປດໃຫ້ໂຮຍຊາຍລົງໃນທີ່ນັ້ນ, ແລະຊົງໂຮຍດອກໄມ້ຕ່າງໆ ຫຼາຍພັນດອກ ພ້ອມທັງເຄື່ອງຫອມນານาຊະນິດ.

Asītitherarūpāni aṭṭhacakkasatāni ca;

Suddhodhanassa rūpampi māyāpajāpatādinaṃ.

ແລະຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງຮູບປັ້ນພະອະສີຕິມະຫາສາວົກແປດສິບອົງ, ທຳມະຈັກແປດຮ້ອຍວົງ, ພ້ອມທັງຮູບປັ້ນຂອງພະເຈົ້າສຸດໂທທະນະ, ພະນາງມາຍາ, ພະນາງປະຊາບໍດີ ແລະທ່ານອື່ນໆ.

Sabbāni tāni rūpāni suvaṇṇasseva kārayi;

Pañca chattadhajasate ussāpesi mahīpatī.

ພະຣາຊາຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງຮູບປັ້ນທັງໝົດນັ້ນດ້ວຍຄຳແທ້, ແລະຊົງໂປດໃຫ້ຍົກສັດຕະປັດ (ຄັນຮົ່ມ) ແລະທຸງຢ່າງລະຫ້າຮ້ອຍຄັນ.

Jātarūpamaye kumbhe kumbhe ca ratanāmaye;

Pañca pañca sateyeva ṭhapāpesi samantato.

ຊົງໂປດໃຫ້ຕັ້ງໝໍ້ນ້ຳທີ່ເຮັດດ້ວຍຄຳ ແລະໝໍ້ນ້ຳທີ່ເຮັດດ້ວຍແກ້ວມະນີ ຢ່າງລະຫ້າຮ້ອຍໜ່ວຍ ໄວ້ໂດຍຮອບ.

Sovaṇṇanikkhamayena ca kapāle rajatāmaye;

Puresi gandhatelassa jālāpetvā padīpake.

ແລະໃນຖາດທີ່ເຮັດດ້ວຍຄຳ ແລະຖາດທີ່ເຮັດດ້ວຍເງິນ, ຊົງໂປດໃຫ້ໃສ່ນ້ຳມັນຫອມໃຫ້ເຕັມ ແລ້ວຈຸດປະທີບໄຟໄວ້.

Pañca pañca sateyeva ṭhapāpesi disampati;

Ime tatheva tiṭṭhanta adhiṭṭhāsi mahāmuni.

ພະຣາຊາຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນທິດຊົງໂປດໃຫ້ຕັ້ງປະທີບໄວ້ຢ່າງລະຫ້າຮ້ອຍດວງ. ພະມະຫາມຸນີ (ພະພຸດທະເຈົ້າ) ໄດ້ຊົງອະທິຖານໄວ້ວ່າ 'ຂໍໃຫ້ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຄົງຢູ່ຢ່າງນັ້ນເຖີດ'.

Vitthāritā dhammāsoko bhavissati anāgate;

Akkhare soṇṇapattamhi chindāpesi mahāmatī.

ພະເຖຣະຜູ້ມີປັນຍາຫຼວງຫຼາຍ ໄດ້ໂປດໃຫ້ຈາຣຶກອັກສອນລົງໃນແຜ່ນຄຳວ່າ 'ໃນອະນາຄົດ ພະເຈົ້າທັມມາໂສກະລາດ ຈະຊົງເຜີຍແຜ່ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານີ້'.

Pakappitvā visukammaṃ dhātugabbhasamantato;

Vātavegena yāyantaṃ yantarūpamakārayī.

ຊົງເນລະມິດຮູບຍົນທີ່ເຄື່ອນໄຫວດ້ວຍແຮງລົມ ໂດຍໃຫ້ພະວິສະວະກຳເທວະບຸດຈັດແຈງໄວ້ໂດຍຮອບຫ້ອງບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ.

Katvā silāparikkhepaṃ pidahitvā silāhi taṃ;

Tassūpari karī thūpaṃ samaṃ pāsāṇathūpiyaṃ.)

ຊົງເຮັດຮົ້ວອ້ອມດ້ວຍແຜ່ນຫີນ ແລະປິດໄວ້ດ້ວຍແຜ່ນຫີນທັງຫຼາຍ, ແລ້ວຊົງສ້າງພະສະຖູບຫີນອົງໜຶ່ງໄວ້ເໜືອຫ້ອງນັ້ນ ໃຫ້ສະເໝີກັບພື້ນດິນ.)

Dhātunidhānakathā samattā.

ຈົບເລື່ອງການປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ.

Iti ariyajanappasādanatthāya kate dhātuvaṃse tathāgatassa parinibbutādhikāro nāma dutiyo paricchedo.

ປໍຣິເສດ (ບົດ) ທີສອງ ຊື່ວ່າ ຕອນພະຕາຖາຄົດສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ ໃນຄຳພີທາຕຸວົງ ທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສຂອງອະລິຍະຊົນ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.

3. Dhātuparamparākathā

໓. ເລື່ອງລາວຄວາມເປັນມາຂອງພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຕາມລຳດັບ

Dhātusu pana vibhajitvā dīyamānesu satthuno nalāṭadhātu kosinārakānaṃ mallānaṃ laddhakoṭṭhāseyeva ahosi. Mahākassapatthero te upasaṅkamitvā satthuno nalāṭadhātu tumhākaṃ koṭṭhāse ahosi, taṃ gahetuṃ āgato, bhagavā hi dharamāneyeva tambapaṇṇidīpassa anujāni, ‘tasmā taṃ amhākaṃ dethā’ti. Taṃ sutvā mallarājāno?’Evaṃ patigaṇhatha bhante dhātu’ti mahākassapattherassa adaṃsu. So attano saddhivihārikaṃ mahānandattheraṃ pakkosāpetvā nalāṭadhātuṃ therassa niyyādetvā’ imaṃ dhātuṃ tambapaṇṇi dīpe mahāvālukagaṅgāya dakkhiṇabhāge serunāma dahassa ante varāha nāma soṇḍimatthake kākavaṇṇatisso nāma rājā patiṭṭhāpessati, cetiyaṃ saṅghārāmaṃ kārāpessati, tvaṃ imaṃ dhātuṃ gahetvā vesāliyaṃ upanissāya mahāvanavihāre kuṭāgārasālāyaṃ satthuno vasitagandhakuṭiyaṃ ṭhapetvā dhātupūjaṃ katvā āyusaṅkhāre ossaṭṭhe parinibbāpayamāne attano saddhivihārikassa candaguttattherassa dhātuvaṃsaṃ kathetvā appamatto hohī’ti vatvā dhātuṃ therassa datvā anupādisesanibbānadhātuyā parinibbāyi.

ກໍແລ້ວ ເມື່ອມີການແບ່ງປັນພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍ, ພະນະລາດທາດ (ກະດູກໜ້າຜາກ) ຂອງພະສາດສະດາ ໄດ້ຕົກຢູ່ໃນສ່ວນແບ່ງຂອງພວກມັលລະກະສັດແຫ່ງເມືອງກຸສິນາຣາ. ພະມະຫາກັດສະປະເຖຣະໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພວກມັលລະກະສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ພະນະລາດທາດຂອງພະສາດສະດາຕົກຢູ່ໃນສ່ວນແບ່ງຂອງພວກທ່ານ, ອາດຕະມາເດີນທາງມາເພື່ອຮັບເອົາພະນະລາດທາດນັ້ນ, ເພາະວ່າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເມື່ອຍັງຊົງພະຊົນຢູ່ ໄດ້ຊົງອະນຸຍາດ (ພະນະລາດທາດນີ້) ໃຫ້ແກ່ເກາະຕຳພະປັນນິ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງມອບພະນະລາດທາດນັ້ນໃຫ້ແກ່ພວກອາດຕະມາເຖີດ'. ພວກມັលລະກະສັດໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຈົ່ງຮັບເອົາພະທາດເຖີດ' ແລ້ວໄດ້ຖວາຍແກ່ພະມະຫາກັດສະປະເຖຣະ. ພະເຖຣະຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງພະມະຫານັນທະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກ (ສິດ) ຂອງຕົນມາ ແລ້ວມອບພະນະລາດທາດໃຫ້ແກ່ພະເຖຣະນັ້ນ ພ້ອມທັງກ່າວວ່າ 'ພະທາດອົງນີ້ ພະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິດສະ ຈະຊົງປະດິດສະຖານໄວ້ ທີ່ຍອດໂຂດຫີນຊື່ວ່າ ວະຣາຫະ ໃກ້ກັບໜອງນ້ຳຊື່ວ່າ ເສຣຸ ທາງທິດໃຕ້ແຫ່ງແມ່ນ້ຳມະຫາວາລຸກະຄັງຄາ ໃນເກາະຕຳພະປັນນິ, ແລະຈະຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງພະເຈດີ ແລະສັງຄາຣາມໄວ້. ທ່ານຈົ່ງຮັບເອົາພະທາດນີ້ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພະຄັນທະກຸຕິ ທີ່ປະທັບຂອງພະສາດສະດາ ນະ ປ່າຊ້າກູຕາຄາຣະສາລາ ໃນມະຫາວັນວິຫານ ອາໄສເມືອງເວສາລີ, ແລ້ວກະທຳການບູຊາພະທາດ, ເມື່ອປົງອາຍຸສັງຂານ ແລະກຳລັງຈະດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ ຈົ່ງບອກເລົ່າປະຫວັດພະທາດ (ທາຕຸວົງ) ແກ່ພະຈັນທະຄຸດຕະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກຂອງຕົນ ແລ້ວຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດເຖີດ'. ຄັນກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງມອບພະທາດໃຫ້ແກ່ພະເຖຣະນັ້ນ ແລ້ວສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນιບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ.

Sāvako satthukappo so pabhīnnapaṭisambhido;

Gahetvā mānayī dhātuṃ mahānando mahāvane.

ພະມະຫານັນທະເຖຣະ ຜູ້ເປັນພະສາວົກປຽບເໝືອນພະສາດສະດา ຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາຄຸນນັ້ນ ໄດ້ຮັບເອົາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດແລ້ວ ໄດ້ກະທຳການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ໃນປ່າມະຫາວັນ.

Tassa therassa saddhivihāriko candaguttatthero dhātuṃ gahetvā ākāsaṃ uggantvā sāvatthīyaṃ jetavanamahāvihāre dasabalena vasitagandhakuṭiyaṃ ṭhapetvā dhātupūjaṃ katvā ciraṃ vihāsi. Sopi āyusaṅkhāre ossaṭṭhe parinibbāpayamāne attano. Saddhivihārikaṃ bhaddasenattheraṃ pakkosāpetvā dhātuṃ therassa niyyādetvā dhātuvaṃsaṃ kathetvā anusāsitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

ພະຈັນທະຄຸດຕະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກຂອງພະເຖຣະນັ້ນ ໄດ້ຮັບເອົາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດແລ້ວ ເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພະຄັນທະກຸຕິ ທີ່ປະທັບຂອງພະທົດສະພົນ ນະ ພະເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ເມືອງສາວັດຖີ, ໄດ້ກະທຳການບູຊາພະທາດ ແລ້ວອາໄສຢູ່ສິ້ນກາລານານ. ແມ້ແຕ່ພະເຖຣະອົງນັ້ນ ເມື່ອປົງອາຍຸສັງຂານ ແລະກຳລັງຈະດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ ກໍໄດ້ຮ້ອງພະພັດທະເສນະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກຂອງຕົນມາ ແລ້ວມອບພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໃຫ້, ບອກເລົ່າປະຫວັດພະທາດ ແລະສັ່ງສອນ ແລ້ວຈຶ່ງດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ.

Candagutto mahāpañño chaḷabhiñño visārado;

Ramme jetavane dhātuṃ ṭhapetvā vandanaṃ akā.

ພະຈັນທະຄຸດຕະເຖຣະ ຜູ້ມີປັນຍາຫຼວງຫຼາຍ ຜູ້ໄດ້ອະພິນຍາຫົກ ຜູ້ມີຄວາມແກ້ວຫານ ໄດ້ປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນພະເຊຕະວັນອັນຮົມເຢັນ ແລ້ວໄດ້ກະທຳການອະພິວາດ.

Tassa sisso bhaddasenatthero dhātuṃ gahetvā ākāsena gantvā dhammacakkappavattane isipatane mahā vihāre satthuno vasitagandhakuṭiyaṃ ṭhapetvā gandhamālādīhi pūjetvā ciraṃ vihāsi. So parinibbāpayamāno attano saddhivihārikassa jayasenattherassa dhātuṃ niyyādetvā dhātuvaṃsaṃ kathetvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

ພະພັດທະເສນະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສິດຂອງພະເຖຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ຮັບເອົາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດແລ້ວ ເຫາະໄປທາງອາກາດ ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພະຄັນທະກຸຕິ ທີ່ປະທັບຂອງພະສາດສະດາ ນະ ອິສິປະຕະນະມະລຶຄະທາຍະວັນມະຫາວິຫານ ອັນເປັນສະຖານທີ່ສະແດງພະທັມມະຈັກກັປປະວັດຕະນະສູດ, ໄດ້ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວອາໄສຢູ່ສິ້ນກາລານານ. ພະເຖຣະອົງນັ້ນ ເມື່ອກຳລັງຈະດັບຂັນທະປະຣິນ进ພານ ໄດ້ມອບພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໃຫ້ແກ່ພະຊະຍະເສນະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກຂອງຕົນ, ບອກເລົ່າປະຫວັດພະທາດ ແລ້ວຈຶ່ງດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ.

Bhaddaseno mahāthero katakicco mahāisi;

Dhātuṃ ṭhapetvā isipatane vanditvā nibbutiṃ gato.

ພະພັດທະເສນະມະຫາເຖຣະ ຜູ້ມີກິດອັນເຮັດແລ້ວ ຜູ້ເປັນມະຫາຣຶສີ ໄດ້ປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນອິສິປະຕະນະ ແລ້ວອະພິວາດ ແລ້ວຈຶ່ງເຖິງຄວາມດັບສະໜິດ (ນิບພານ).

So pana jayasenatthero taṃ dhātuṃ gahetvā veluvanamahāvihāre satthuno vasitagandhakuṭiyaṃ ṭhapetvā gandhamālādīhi pūjetvā ciraṃ vasitvā parinibbāpayamāno attano saddhivihārikassa mahāsaṅgharakkhitattherassa dhātuṃ niyyādetvā dhātuvaṃsaṃ kathetvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

ສ່ວນພະຊະຍະເສນະເຖຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ຮັບເອົາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດນັ້ນແລ້ວ ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພະຄັນທະກຸຕິ ທີ່ປະທັບຂອງພະສາດສະດາ ນະ ພະເວລຸວັນມະຫາວິຫານ, ໄດ້ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວອາໄສຢູ່ສິ້ນກາລານານ, ເມື່ອກຳລັງຈະດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ ໄດ້ມອບພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໃຫ້ແກ່ພະມະຫາສັງຄະຮັກຂິຕະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກຂອງຕົນ, ບອກເລົ່າປະຫວັດພະທາດ ແລ້ວຈຶ່ງດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ.

Gahetvāna dhātuvaraṃ jayaseno mahāmuni;

Nidhāya veluvane ramme akā pūjaṃ manoramaṃ.

ພະຊະຍະເສນະຜູ້ເປັນມະນີແຫ່ງມຸນີ ໄດ້ຮັບເອົາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດອັນປະເສີດແລ້ວ ໄດ້ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພະເວລຸວັນອັນຮົມເຢັນ ແລ້ວໄດ້ກະທຳການບູຊາອັນເປັນທີ່ຈັບໃຈ.

So panāyasmā saṅgharakkhitatthero dhātuṃ gahetvā ākāsena āgantvā kosambiṃ upanissāya ghosita seṭṭhinā kārāpite ghositārāme bhagavato vasitagandhakuṭiyaṃ ṭhapetvā gandhamālādīhi pūjaṃ katvā ciraṃ vihāsi. So’pi parinibbāpayamāno attano saddhivihārikaṃ mahādevattheraṃ pakkosāpetvā dhātuvaṃsaṃ kathetvā appamatto hohī’ti vatvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

ສ່ວນພະສັງຄະຮັກຂິຕະເຖຣະ ຜູ້ມີອາຍຸອົງນັ້ນ ໄດ້ຮັບເອົາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດແລ້ວ ເຫາະມາທາງອາກາດ ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນພະຄັນທະກຸຕິ ທີ່ປະທັບຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ນະ ໂຄສິຕາຣາມ ທີ່ໂຄສິກະເສດຖີສ້າງໄວ້ ອາໄສເມືອງໂກສັມພີ, ໄດ້ກະທຳການບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວອາໄສຢູ່ສິ້ນກາລານານ. ແມ້ແຕ່ພະເຖຣະອົງນັ້ນ ເມື່ອກຳລັງຈະດັບຂັນທະປະຣິນິບພານ ກໍໄດ້ຮ້ອງພະມະຫາເທວະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກຂອງຕົນມາ, ບອກເລົ່າປະຫວັດພະທາດ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດເຖີດ' ແລ້ວຈຶ່ງດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ.

Saṅgharakkhitavhayo thero cando viya supākaṭo;

Ṭhapetvā ghositārāme akā pūjaṃ manoramaṃ.

ພະເຖຣະຜູ້ມີນາມວ່າ ສັງຄະຮັກຂິຕະ ຜູ້ປາກົດເດັ່ນເໝືອນດັ່ງພະຈັນ ໄດ້ປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນໂຄສິຕາຣາມ ແລ້ວໄດ້ກະທຳການບູຊາອັນເປັນທີ່ຈັບໃຈ.

Tassa therassa saddhivihāriko mahādevatthero dhātuṃ gahetvā devānampiyatissassa mahārañño bhātu mahānāgassa uparājassa mahāgāme setacchattaṃ ussāpitakāle hatthoṭṭha nāmajanapade kukkuṭapabbatantare mahāsālarukkhamūle ākāsato otaritvā nisīdi. Tasmiṃ samaye mahākāḷo nāma upāsako attano puttadārehi saddhiṃ mālāgandhavilepanaṃ dhajapatākādīni gāhāpetvā divasassa tikkhattuṃ mahantehi pūjāvidhānehi dhātuṃ pariharitvā ciraṃ vasi. Māsassa aṭṭha-uposathadivase dhātuto chabbaṇṇaraṃsiyo uggacchiṃsu. Tasmiṃ samaye so padeso buddhassa dharamānakālo viya ahosi. Janapadavāsī manussāpi therassa santike sīlāni gaṇhanti, uposathavāsaṃ vasanti, dānaṃ denti, cetiyassa mahantaṃ pūjaṃ karontī. Tato aparabhāge uparājā mahāgāme viharanto bheriṃ carāpesi? Yo amhākaṃ dasabalassa dhātuṃ gahetvā idhāgato, tassa mahantaṃ sampattiṃ dassāmīti. Tasmiṃ kāle kuṭumbiko mahākāḷo uparājaṃ passissāmīti tassa anucchavikaṃ paṇṇākāraṃ gahetvā rājadvāre ṭhatvā sāsanaṃ pahiṇi. Uparājā taṃ pakkosāpesi. So gantvā vanditvā ṭhito taṃ paṇṇākāraṃ rājapurisānaṃ paṭicchāpesi. Uparājā? Mātula mahākāḷa, tumhākaṃ janapade amhākaṃ satthuno dhātu atthī’ti āha. Mahākāḷo upa rājassa kathaṃ sutvā atthi deva, mayhaṃ kulupagattherassa santike ādāsamaṇḍalappamāṇaṃ satthuno nalāṭadhātu chabbaṇṇaraṃsīhi ākāsappadese sūriyasahassacandasahassānaṃ uṭṭhitakālo viya obhāseti. So janapado buddhassa uppannakālo viya ahosīti āha. Tassa kuṭumbikassa kathaṃ suṇantassaeva rañño sakalasarīraṃ pañcavaṇṇāya pītiyā paripuṇṇaṃ ahosi. Ativiya somanassappatto rājā mayhaṃ mātulassa mahākāḷassa satasahassaṃ kahāpaṇāni ca catusindhavayuttarathañca suvaṇṇālaṅkārehi susajjitaṃ ekaṃ assañca udakaphāsukaṭṭhānake khettañca pañcadāsīsatañca dethā’ti vatvā aññañca pasādaṃ dāpesi. So uparājā ettakaṃ kuṭumbikassa dāpetvā taṃ divasameva nagare bheriṃ carāpetvā hatthassarathayānāni gahetvā kuṭumbikaṃ maggadesakaṃ katvā anupubbena hatthoṭṭhajanapadaṃ patvā ramaṇīye bhūmippadese khandhāvāraṃ bandhitvā amaccagaṇaparivuto kuṭumbikaṃ gahetvā therassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Sesā amaccā kuṭumbiko ca theraṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Uparājā theraṃ vanditvā sārāṇīyaṃ kathaṃ katvā ekamantaṃ nisinno paṭisanthāramakāsi. Mahādevattheropi sammodanīyaṃ kathaṃ katvā kissa tvaṃ mahārāja idhāgatosi āgatakāraṇaṃ me ārocehī’ti āha. Bhante tumhākaṃ. Santike amhākaṃ bhagavato nalāṭadhātu atthī kira. Taṃ vandissāmi’ti āgatomhī’ti āha. Thero? Bhaddakaṃ mahā rāja tayā katanti vatvā dhātugharadvāraṃ vivaritvā mahārāja buddhassa nalāṭadhātu atidullabhā’ti āha. Rājā soḷasehi gandhodakehi nahāyitvā sabbālaṅkārapatimaṇḍito ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā añjaliṃ paggayha namassamāno aṭṭhāsi. Buddhārammaṇāya pītiyā sakalasarīraṃ phuṭaṃ ahosi.

ພະມະຫາເທວະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກຂອງພະເຖຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ຮັບເອົາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດແລ້ວ ໃນສະໄໝທີ່ພະມະຫານາກອຸປະຣາດ ພະອະນຸຊາຂອງພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິດສະມະຫາຣາດ ຊົງຍົກສະເຫວດຕະສັດ (ສັດຂາວ) ຂຶ້ນຄອງເມືອງມະຫາຄາມ, ພະເຖຣະໄດ້ເຫາະມາຈາກອາກາດ ແລ້ວນັ່ງລົງທີ່ໂຄນຕົ້ນຮັງໃຫຍ່ ລະຫວ່າງພູກຸກກຸຕະບັນພົດ ໃນເຂດແຂວງຊື່ວ່າ ຫັດຖົດຖະ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ອຸປາສົກຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະຫາກາລະ ພ້ອມດ້ວຍບຸດແລະພັນລະຍາ ໄດ້ຖືເອົາດອກໄມ້, ເຄື່ອງຫອມ, ເຄື່ອງທາ, ທຸງ ແລະທິວເປັນຕົ້ນ ມາບຳເພັນການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ວັນລະສາມເທື່ອ, ໄດ້ປະຕິບັດບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ແລ້ວອາໄສຢູ່ສິ້ນກາລານານ. ໃນວັນອຸໂປສົດແປດຄ່ຳຂອງແຕ່ລະເດືອນ, ພະສັດສະໝີມີສີຫົກປະການ (ສັບພັນນະຣັງສີ) ໄດ້ຊາບຊ່ານອອກມາຈາກພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ສະຖານທີ່ແຫ່ງນັ້ນປຽບເໝືອນເວລາທີ່ພະພຸດທະເຈົ້າຍັງຊົງພະຊົນຢູ່. ແມ້ແຕ່ປະຊາຊົນຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແຂວງນັ້ນ ກໍໄດ້ພາກັນມາສະມາທານສິນ, ຮັກສາອຸໂປສົດ, ຖວາຍທານ ແລະກະທຳການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ພະເຈດີ ນະ ສຳນັກຂອງພະເຖຣະ. ໃນກາລຕໍ່ມາ, ພະອຸປະຣາດຜູ້ຄອງເມືອງມະຫາຄາມ ຊົງໂປດໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວວ່າ 'ຜູ້ໃດນຳເອົາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະທົດສະພົນຂອງພວກເຮົາເດີນທາງມາຮອດທີ່ນີ້, ພວກເຮົາຈະມອບຊັບສົມບັດອັນມະຫາສານໃຫ້ແກ່ຜູ້ນັ້ນ'. ໃນເວລານັ້ນ, ຄະຫະບໍດີມະຫາກາລະ ຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະເຂົ້າເຝົ້າພະອຸປະຣາດ' ຈຶ່ງໄດ້ຖືເອົາເຄື່ອງບັນນາການອັນສົມຄວນ ໄປຢືນຢູ່ທີ່ປະຕູພະຣາຊະວັງ ແລ້ວສົ່ງຂ່າວເຂົ້າໄປ. ພະອຸປະຣາດຊົງໂປດໃຫ້ຮ້ອງລາວເຂົ້າໄປ. ລາວເຂົ້າໄປກາບທູນ ແລ້ວມອບເຄື່ອງບັນນາການນັ້ນໃຫ້ແກ່ພວກຣາຊະບຸຣຸດ. ພະອຸປະຣາດຕັດຖາມວ່າ 'ລຸງມະຫາກາລະ, ໃນແຂວງຂອງພວກທ່ານ ມີພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະສາດສະດາຂອງພວກເຮົາຢູ່ແທ້ຫຼືບໍ່?'. ມະຫາກາລະໄດ້ຍິນພະດຳຣັດຂອງພະອຸປະຣາດແລ້ວ ຈຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂໍເດຊະ ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມີແທ້ຂ້ານ້ອຍ, ນະ ສຳນັກຂອງພະເຖຣະຜູ້ເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງຕະກູນຂ້າພະອົງ, ມີພະນະລາດທາດຂອງພະສາດສະດາ ທີ່ມີຂະໜາດເທົ່າກັບແຜ່ນແວ່ນແຍງ, ຊົງເປັ່ງສັບພັນນະຣັງສີຫົກປະການ ສະຫວ່າງສະໄຫວໄປທົ່ວທ້ອງຟ້າ ປຽບເໝືອນເວລາທີ່ພະອາທິດພັນດວງ ແລະພະຈັນພັນດວງຂຶ້ນພ້ອມກັນ. ແຂວງນັ້ນປຽບເໝືອນສະໄໝທີ່ພະພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ'. ເມື່ອພະຣາຊາຊົງສະດັບຖ້ອຍຄຳຂອງຄະຫະບໍດີນັ້ນ, ພະວໍຣະກາຍທັງສິ້ນກໍເຕັມໄປດ້ວຍປີຕິຫ້າປະການ. ພະຣາຊາຊົງມີພະທັຍຍິນດີເປັນຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ຈົ່ງມອບເງິນແສນກະຫາປະນະ, ຣົດມ້າທີ່ທຽມດ້ວຍມ້າສິນທົບສີ່ໂຕ, ມ້າທີ່ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງຄຳຢ່າງດີໂຕໜຶ່ງ, ເນື້ອທີ່ນາໃນບ່ອນທີ່ມີນ້ຳອຸດົມສົມບູນ, ແລະທາດຍິງຫ້າຮ້ອຍຄົນ ໃຫ້ແກ່ລຸງມະຫາກາລະຂອງເຮົາເຖີດ' ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ພະຣາຊະທານລາງວັນອື່ນໆ ອີກ. ພະອຸປະຣາດຊົງພະຣາຊະທານຊັບເຖິງພຽງນັ້ນແກ່ຄະຫະບໍດີແລ້ວ, ໃນວັນນັ້ນເອງ ຊົງໂປດໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໃນພະນະຄອນ, ຊົງຈັດຕຽມກອງທັບຊ້າງ, ມ້າ, ຣົດ ແລະພາຫະນະທັງຫຼາຍ, ໂດຍໃຫ້ຄະຫະບໍດີເປັນຜູ້ນຳທາງ, ແລ້ວສະເດັດໄປຕາມລຳດັບຈົນເຖິງແຂວງຫັດຖົດຖະ. ຊົງຕັ້ງຄ້າຍຫຼວງລົງໃນສະຖານທີ່ອັນຮົມເຢັນສວຍງາມ, ແວດລ້ອມດ້ວຍເສນາອາມາດ, ຊົງພາຄະຫະບໍດີສະເດັດໄປຍັງທີ່ຢູ່ຂອງພະເຖຣະ, ກາບໄຫວ້ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພວກອາມາດທີ່ເຫຼືອແລະຄະຫະບໍດີກໍກາບໄຫວ້ພະເຖຣະ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນkhángໜຶ່ງ. ພະອຸປະຣາດກາບໄຫວ້ພະເຖຣະແລ້ວ, ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳອັນເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນ, ນັ່ງລົງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ກະທຳການຕ້ອນຮັບ. ພະມະຫາເທວະເຖຣະກໍໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລ້ວຖາມວ່າ 'ມະຫາຣາດ, ທ່ານເດີນທາງມາທີ່ນີ້ດ້ວຍເຫດໃດ? ຂໍຈົ່ງບອກເຫດທີ່ມາແກ່ອາດຕະມາເຖີດ'. ພະອຸປະຣາດກາບທູນວ່າ 'ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໄດ້ຍິນວ່າພະນະລາດທາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ປະດິດສະຖານຢູ່ ນະ ສຳນັກຂອງພະຄຸນເຈົ້າ. ຂ້າພະອົງເດີນທາງມາເພື່ອຈະກາບໄຫວ້ພະນະລາດທາດນັ້ນ'. ພະເຖຣະກ່າວວ່າ 'ມະຫາຣາດ, ການທີ່ທ່ານກະທຳນັ້ນດີແລ້ວ' ແລ້ວເປີດປະຕູຫ້ອງພະທາດ ພ້ອມທັງກ່າວວ່າ 'ມະຫາຣາດ, ພະນະລາດທາດຂອງພະພຸດທະເຈົ້າເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກຍິ່ງ'. ພະຣາຊາຊົງສົງ (ອາບນ້ຳ) ດ້ວຍນ້ຳອົບຫອມສິບຫົກໝໍ້, ຊົງປະດັບພະອົງດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ, ຊົງຫົ່ມຜ້າສະໄບສະຫຼຽງບ່າ, ປະນົມມືອະພິວາດຢືນຢູ່. ພະວໍຣະກາຍທັງສິ້ນເຕັມໄປດ້ວຍປີຕິອັນມີພະພຸດທະເຈົ້າເປັນອາຣົມ.

(Rājā pītivegena imā gāthā āha;

Namāmi vīra pāde te cakkaṅkita tale subhe;

Vandite naradevehi amataṃ dehi vandite.

(ພະຣາຊາຊົງກ່າວຄາຖາເຫຼົ່ານີ້ ດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງປີຕິວ່າ: 'ຂ້າພະອົງຂໍນ້ອມອະພິວາດພະບາດທັງສອງຂອງພະອົງຜູ້ມີຄວາມພຽນອັນແກ້ວຫານ ອັນມີພື້ນພະບາດປະດັບດ້ວຍຮູບກົງຈັກອັນງົດງາມ, ອັນມະນຸດແລະເທວະດາທັງຫຼາຍຕ່າງກໍພາກັນກາບໄຫວ້; ຂໍພະອົງຈົ່ງປະທານພະນິບພານອັນບໍ່ຕາຍ ແກ່ຂ້າພະອົງຜູ້ກາບໄຫວ້ຢູ່ເຖີດ.

Lokanātha tuvaṃ eko saraṇaṃ sabbapāṇinaṃ;

Loke tayā samo natthi tārehi janataṃ bahuṃ.

ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງໂລກ, ພະອົງຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງສັດທັງປວງ; ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີຜູ້ໃດສະເໝີເໝືອນພະອົງ; ຂໍພະອົງຈົ່ງໂປດຮື້ຂົນສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ຂ້າມພົ້ນ (ຈາກກອງທຸກ) ເຖີດ.

Mahaṇṇave mayaṃ bhante nimuggā dīghasambhave;

Appatissā appatiṭṭhā saṃsarāma ciraṃ tahiṃ.

ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພວກຂ້າພະອົງຈົມຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດຄືສົງສານອັນຍາວນານນີ້; ບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ ບໍ່ມີທີ່ຢຶດໜ່ຽວ, ຕ້ອງທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສົງສານນັ້ນສິ້ນກາລານານ.

Etarahi tumhe āpajja patiṭṭhaṃ adhigacchare;

Tumhākaṃ vandanaṃ katvā uttiṇṇamha bhavaṇṇavā’ti.)

ໃນບັດນີ້, ພວກຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າເຖິງພະອົງແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ທີ່ເພິ່ງອັນໝັ້ນຄົງ; ເມື່ອໄດ້ກະທຳການອະພິວາດພະອົງແລ້ວ, ພວກຂ້າພະອົງກໍຈະຂ້າມພົ້ນມະຫາສະໝຸດຄືພົບພູມນີ້ໄດ້'.)

Tasmiṃ khaṇe dhātuto rasmiyo nikkhamiṃsu. Sakala laṅkādīpaṃ suvaṇṇarasadhārāhi sañchannaṃ viya ahosi. Mahantaṃ pītisomanassaṃ uppajji. Rājā mahantaṃ somanassaṃ patto hutvā haṭṭhatuṭṭho ahosi. So dhātugharato nikkhamitvā therena saddhiṃ alaṅkatamaṇḍape ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno (nisajjādose vajjetvā seyyathidaṃ? Atiduraccāsanta-uparivāta-unnatappadesa-atisammukha-atipacachā’ti. Atidūre nisinno sace kathetukāmo uccāsaddena kathetabbaṃ hoti. Accāsanne nisinno saṅkaraṃ karoti. Uparivāte nisinno sarīragandho vāyati. Unnatappadese nisinno agāravaṃ karoti. Atisammukhe nisinno cakkhunā cakkhuṃ paharitvā daṭṭhabbaṃ hoti. Atipacchā nisinno gīvaṃ parivattetvā daṭṭhabbaṃ hoti. Iti nisajjādosaṃ vajjetvā nisinno). Evamāha. Bhante imaṃ dhātuṃ mayhaṃ detha. Mahantaṃ pūjāsakkaraṃ katvā pariharāmīti. Bhaddakaṃ mahārāja imāya dhātuyā sammāsambuddho dharamānoyeva vyākaraṇaṃ akāsi. Tumhākaṃ vaṃse jāto kākavaṇṇatisso nāma rājā imasmiṃ dīpe mahāvālukagaṅgāya dakkhiṇatīre seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍiyā matthake patiṭṭhapetvā mahantaṃ thūpaṃ karissatī’ti vatvā satthā tattha samāpattiṃ samāpajjitvā pañcasatakhīṇāsavehi saddhiṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā gato. Tasmā gaṇhatha mahārājā’ti vatvā dhātuṃ adāsi.

ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະຣັສມີທັງຫຼາຍໄດ້ຊ່ານອອກຈາກພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ. ທົ່ວທັງລັງກາທະວີບປາກົດປະໜຶ່ງວ່າຖືກປົກຄຸມໄປດ້ວຍກະແສທານແຫ່ງນ້ຳຄຳ. ຄວາມປີຕິໂສມະນັດຢ່າງຍິ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ພຣະຣາຊາຊົງເຖິງຄວາມໂສມະນັດຢ່າງຍິ່ງ ມີພຣະຫະລຶໄທເບີກບານຍິນດີ. ພຣະອົງຊົງສະເດັດອອກຈາກຫໍພຣະທາດ ແລ້ວປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ຮ່ວມກັບພຣະເຖຣະ ໃນມົນທົບທີ່ຕົກແຕ່ງຢ່າງງົດງາມ. (ເມື່ອປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ຊົງເວັ້ນໂທດແຫ່ງການນັ່ງ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ໄກເກີນໄປ, ໃກ້ເກີນໄປ, ເໜືອລົມ, ທີ່ສູງ, ເຊິ່ງໜ້າເກີນໄປ ແລະ ຂ້າງຫຼັງເກີນໄປ. ດ້ວຍວ່າ ຜູ້ນັ່ງໄກເກີນໄປ ຫາກປະສົງຈະສົນທະນາ ກໍຕ້ອງເວົ້າດ້ວຍສຽງດັງ. ຜູ້ນັ່ງໃກ້ເກີນໄປ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ບຽດສຽດກັນ. ຜū້ນັ່ງເໜືອລົມ ກິ່ນກາຍຍ່ອມພັດໄປຖືກ. ຜູ້ນັ່ງໃນທີ່ສູງ ຍ່ອມສະແດງຄວາມບໍ່ເຄົາລົບ. ຜູ້ນັ່ງເຊິ່ງໜ້າເກີນໄປ ຍ່ອມຕ້ອງສົບຕາຈ້ອງເບິ່ງກັນ. ຜູ້ນັ່ງຂ້າງຫຼັງເກີນໄປ ຍ່ອມຕ້ອງອ່ຽງຄໍຫຼຽວເບິ່ງ. ພຣະອົງຊົງເວັ້ນໂທດແຫ່ງການນັ່ງເຫຼົ່ານີ້ ແລ້ວປະທັບນັ່ງ). ແລ້ວມີພຣະຣາຊະດຳຣັດວ່າ: 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍທ່ານຈົ່ງມອບພຣະທາດນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າທອດ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະກະທຳການບູຊາສັກກາລະຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ປົກປັກຮັກສາໄວ້'. ພຣະເຖຣະກ່າວວ່າ: 'ດີແລ້ວ ມະຫາຣາດ ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ເມື່ອຍັງຊົງພຣະຊົນຢູ່ ໄດ້ຊົງພະຍາກອນເຖິງພຣະທາດນີ້ໄວ້ວ່າ: "ພຣະຣາຊາພຣະນາມວ່າ ກາກະວັນນະຕິສສະ ຜູ້ບັງເກີດໃນລາຊະວົງຂອງມະຫາຣາດ ຈະຊົງສະຖາປະນາພຣະສະຖູບອົງໃຫຍ່ ໂດຍປະດິດສະຖານພຣະທາດນີ້ໄວ້ເໜືອຫົວຊ້າງສิລາທີ່ຊື່ວ່າ ວະລາຫະ ໃກ້ໜອງນ້ຳທີ່ຊື່ວ່າ ເສຣຸ ທາງຝັ່ງທິດໃຕ້ແຫ່ງແມ່ນ້ຳມະຫາວາລຸກະຄັງຄາ ໃນເກາະນີ້". ຄັນພຣະສາດສະດາຕັດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ຊົງເຂົ້າສະມາບັດ ນະ ທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຊົງກະທຳປະທັກສິນສາມຮອບ ຮ່ວມກັບພຣະຂີນາສົບຫ້າຮ້ອຍຮູບ ແລ້ວຈຶ່ງສະເດັດຫຼີກໄປ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຂໍມະຫາຣາດຈົ່ງຮັບເອົາໄປທອດ' ກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ມອບພຣະທາດໃຫ້.

Rājā dhātuṃ gahetvā caturassapallaṅke dhātukaraṇḍakaṃ nidahitvā karaṇḍake dhātuṃ patiṭṭhāpetvā taṃ kumudapattasannihamaṅgalasindhavayuttarathe ṭhapetvā samantā ārakkhaṃ saṃvidahitvā (rājā dhātuṃ gahetvā) pañcaṅgaturiye paggaṇhāpayamāno pacchā āgacchatu’ti mahājanassa sāsanaṃ vatvā mahādevattherassa santikaṃ gantvā? Tumhe bhante, dhātuyā upaṭṭhānaṃ karonto āgacchathā’ti āha. Thero tassa kathaṃ sutvā;’mahārāja ayaṃ dhātu paramparā āgatā. Ahaṃ bhagavato dhammabhaṇḍāgārikaānandatthero viya imaṃ dhātuṃ pariharissāmī’ti vatvā attano paccayadāyakaṃ kuṭumbikaṃ āpucchitvā pattacīvaramādāya dhātuṃ upaṭṭhahiyamāno pacchato pacchato gacchati. Rājā dhātuṃ gahetvā anupubbena mahāgāmaṃ patto mahāsenaguttaṃ pakkosāpetvā nagaraṃ alaṅkarāpehī’ti āha. So nagare bheriṃ carāpetvā aṭṭhārasa vīthiyo sammajjantu, puṇṇaghaṭe ṭhapentu, dhajapatākādayo ussāpentu, toraṇāni ussāpentu, pañcavaṇṇāni pupphāni okirantu, sakalanagaraṃ alaṅkarontu, gandhamālādayo gahetvā suddhuttarāsaṅgā hutvā sakalanāgarā paṭipathaṃ āgacchantuti āṇāpesi. Tato mahājano sabbaturiyāni ghosāpayamāno gandhamālādihattho paṭipathaṃ nikkhanto. Devamanussā bhikkhubhikkhuniyo upāsakopāsikā appamāṇā ahesuṃ. (Gandhamālādi puṇṇaghaṭasamussitadhajākiṇṇā) parisā velukkhepasahassāni pavattayiṃsu. Sugandhavātābhighātasamuddaghoso viya sakalanagaraṃ ekaninnādajātaṃ. So rājā nagare bandhanāgāre sabbasatte bandhanā muñcantu, dhammena samena anusāsantuti vatvā dhātuṃ gahetvā attano nagaraṃ pavesetvā attano rājanivesanaṃ āgantvā nāṭakīnaṃ saññamadāsi dhātuṃ vandantuti. Nāṭakī nānābharaṇehi patimaṇḍitā rājagehato nikkhamitvā dhātuṃ vanditvā attano attano hatthagatāni turiyabhaṇḍāni sādhukaṃ paggaṇhitvā mahantaṃ pūjamakaṃsu.

ພຣະຣາຊາຊົງຮັບເອົາພຣະທາດແລ້ວ ຊົງວາງຜອບພຣະທາດໄວ້ເທິງບັນລັງສີ່ຫຼ່ຽມ ຊົງປະດິດສະຖານພຣະທາດໄວ້ໃນຜອບ ແລ້ວຊົງອັນເຊີນຜອບນັ້ນຂຶ້ນປະດິດສະຖານເທິງລາຊະຣົດມຸງຄຸນ ທີ່ທຽມດ້ວຍມ້າສິນທົບທີ່ມີສີຂາວດັ່ງກີບດອກບົວຂາວ ຊົງຈັດແຈງການຮັກສາຄວາມປອດໄພໂດຍຮອບ (ພຣະຣາຊາຊົງຮັບເອົາພຣະທາດແລ້ວ) ຊົງໃຫ້ປະໂຄມດົນຕີມີອົງຫ້າ ແລ້ວຊົງສົ່ງຂ່າວສານແກ່ມະຫາຊົນວ່າ 'ຂໍຈົ່ງຕາມມາພາຍຫຼັງເຖີດ' ແລ້ວສະເດັດໄປຫາພຣະມະຫາເທວະເຖຣະ ກ່າວວ່າ: 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງບຳລຸງພຣະທາດແລ້ວເດີນທາງໄປນຳກັນທອດ'. ພຣະເຖຣະໄດ້ຟັງຄຳຂອງພຣະອົງແລ້ວ ກ່າວວ່າ: 'ມະຫາຣາດ ພຣະທາດນີ້ສືບທອດກັນມາຕາມລຳດັບ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະປົກປັກຮັກສາພຣະທາດນີ້ ປະໜຶ່ງພຣະອານົນທະເຖຣະ ຜູ້ເປັນຂຸນຄັງແຫ່ງພຣະທຳຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ' ກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງບອກລາຄະຫະບໍດີຜູ້ເປັນອຸປະຖາກປັດໄຈຂອງຕົນ ຖືເອົາບາດແລະຈີວອນ ແລ້ວເດີນທາງຕາມຫຼັງໄປເລື້ອຍໆ ເພື່ອບຳລຸງພຣະທາດ. ພຣະຣາຊາຊົງອັນເຊີນພຣະທາດສະເດັດໄປເຖິງເມືອງມະຫາກາມະຕາມລຳດັບ ແລ້ວຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ເອີ້ນຕົວມະຫາເສນາກຸດຕະມາ ແລ້ວຕັດວ່າ: 'ຈົ່ງຕົກແຕ່ງພຣະນະຄອນເຖີດ'. ມະຫາເສນາກຸດຕະນັ້ນ ຈຶ່ງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວທົ່ວເມືອງ ໂດຍສັ່ງວ່າ: 'ຈົ່ງປັດກວາດຫົນທາງທັງສິບແປດສາຍ, ຈົ່ງຕັ້ງໝໍ້ນ້ຳທີ່ເຕັມປ່ຽມໄວ້, ຈົ່ງຍົກທຸງທິວແລະແຜ່ນຜ້າຂຶ້ນ, ຈົ່ງຕັ້ງຊຸ້ມປະຕູໂຄ້ງ, ຈົ່ງໂປຍປິວປ່ຽນດອກໄມ້ຫ້າສີ, ຈົ່ງຕົກແຕ່ງທົ່ວທັງພຣະນະຄອນ, ຂໍໃຫ້ຊາວເມືອງທັງປວງຖືເອົາເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ຫົ່ມຜ້າສະໄບສີຂາວບໍລິສຸດ ແລ້ວອອກມາຕ້ອນຮັບຕາມຫົນທາງ'. ລຳດັບນັ້ນ ມະຫາຊົນຕ່າງປະໂຄມເຄື່ອງດົນຕີທັງປວງ ຖືເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ໃນມື ອອກມາຕ້ອນຮັບຕາມຫົນທາງ. ເທວະດາ, ມະນຸດ, ພຣະພິກຂຸ, ພຣະພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ ແລະ ອຸປາສິກາ ທັງຫຼາຍມີຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍບໍ່ມີປະມານ. ບໍລິສັດ (ຜູ້ແວດລ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ, ດອກໄມ້, ໝໍ້ນ້ຳທີ່ເຕັມປ່ຽມ ແລະ ທຸງທິວທີ່ຍົກຂຶ້ນສະຫຼັບສະຫຼ້າງ) ໄດ້ໂຍນຜ້າຂຶ້ນເທິງອາກາດເປັນພັນໆຜືນ. ທົ່ວທັງພຣະນະຄອນມີສຽງດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວ ປະໜຶ່ງສຽງຄື້ນໃນມະຫາສະໝຸດທີ່ຖືກລົມພັດກິ່ນຫອມມາປານນັ້ນ. ພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນ ຊົງມີພຣະຣາຊະດຳຣັດວ່າ: 'ຈົ່ງປ່ອຍສັດທັງປວງອອກຈາກຄຸກໃນພຣະນະຄອນ, ຈົ່ງປົກຄອງໂດຍທຳແລະຄວາມສະເໝີພາບ' ແລ້ວຊົງອັນເຊີນພຣະທາດສະເດັດເຂົ້າສູ່ພຣະນະຄອນຂອງພຣະອົງ ເມື່ອສະເດັດເຖິງພຣະຣາຊະວັງ ແລ້ວຊົງໃຫ້ສັນຍານແກ່ພວກນາງສະໜົມນັກຟ້ອນວ່າ 'ຈົ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະທາດເຖີດ'. ພວກນາງສະໜົມນັກຟ້ອນ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນຕ່າງໆ ໄດ້ອອກມາຈາກພຣະຣາຊະວັງ ຖວາຍອະພິວາດພຣະທາດ ແລ້ວຈັບເອົາເຄື່ອງດົນຕີທີ່ຢູ່ໃນມືຂອງຕົນໆ ປະໂຄມຢ່າງມ່ວນຊື່ນ ກະທຳການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່.

Tato vaḍḍhakiṃ pakkosāpetvā rājanivesanato nātidūre nāccāsante subhumitale dhātugharaṃ kārāpetvā mālākammalatākammādiṃ patiṭṭhāpetvā dhātughare vicittamaṇḍapaṃ kārāpetvāna sattaratanamayaṃ dhātukaraṇḍakaṃ kārāpetvā dhātukaraṇḍake dhātuṃ ṭhapetvā ratanapallaṅka matthake dhātuṃ ṭhapetvā upari vicittavitānaṃ bandhitvā sāṇiyā parikkhipāpetvā mahantena parivārena mahantaṃ dhātupūjaṃ akāsi. Mahājanā gandhamālaṃ gahetvā māsassa aṭṭhūposathadivase dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ akaṃsu. Dhātuto raṃsiyo samuggacchanti. Mahājanā vimbhayajātā sādhukāraṃ karonti. Somanassabhūtā sakalanagaravāsino buddhārammaṇa pītiṃ gahetvā divase divase dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ karontā vītināmenti. Pañcasīlāni rakkhanti, buddhamāmakā dhammamāmakā saṅghamāmakā hutvā saraṇāni gacchanti. Rājā mahājanassa ovadati. ‘‘Mettaṃ bhāvetha, karuṇaṃ muditaṃ upekkhaṃ bhāvetha, kule jeṭṭhāpacāyanakammaṃ karothā‘‘ti. Ovaditvā bhikkhusaṅghassapi cattāro paccaye gaṅgāya maho-ghappavattanakālo viya mahādānaṃ pavattesi. Mātāpituṭṭhāne ṭhatvā bhikkhusaṅghaṃ saṅgaṇhi. Mahājanā tassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā yebhuyyena tasmiṃ kāle matā saggaṃ gatā.

ຕໍ່ມາ ຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ເອີ້ນຊ່າງໄມ້ມາ ແລ້ວໃຫ້ສ້າງຫໍພຣະທາດຂຶ້ນໃນພື້ນທີ່ອັນຮາບພຽງດີ ບໍ່ໄກແລະບໍ່ໃກ້ເກີນໄປຈາກພຣະຣາຊະວັງ ຊົງໃຫ້ປະດັບປະດາດ້ວຍລວດລາຍດອກໄມ້ແລະເຄືອວັນເປັນຕົ້ນ ຊົງໃຫ້ສ້າງມົນທົບອັນວິຈິດງົດງາມໄວ້ໃນຫໍພຣະທາດ ຊົງໃຫ້ສ້າງຜອບພຣະທາດທີ່ເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະເຈັດປະການ ຊົງບັນຈຸພຣະທາດໄວ້ໃນຜອບພຣະທາດນັ້ນ ແລ້ວຊົງອັນເຊີນພຣະທາດປະດິດສະຖານໄວ້ເທິງລັດຕະນະບັນລັງ ຊົງໃຫ້ຜູກເພດານອັນວິຈິດໄວ້ເບື້ອງເທິງ ຊົງໃຫ້ກັ້ນດ້ວຍມ່ານໂດຍຮອບ ແລ້ວຊົງກະທຳການບູຊາພຣະທາດຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ. ມະຫາຊົນທັງຫຼາຍຖືເອົາເຄື່ອງຫອມແລະດອກໄມ້ ພາກັນກະທຳການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ພຣະທາດ ໃນວັນອຸໂປສົດ 8 ຄ່ຳ ແຫ່ງເດືອນ. ພຣະຣັສມີທັງຫຼາຍໄດ້ຊ່ານອອກຈາກພຣະທາດ. ມະຫາຊົນເກີດຄວາມອັດສະຈັນໃຈ ຕ່າງກໍເປັ່ງສຽງສາທຸການ. ຊາວເມືອງທັງປວງມີຄວາມໂສມະນັດ ຍຶດເອົາພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນອາຣົມ ເກີດຄວາມປີຕິ ໄດ້ໃຊ້ເວລາໃຫ້ຜ່ານໄປດ້ວຍການກະທຳການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ພຣະທາດໃນທຸກໆວັນ. ພວກເຂົາຮັກສາສິນຫ້າ, ເປັນພຸດທະມາມະກະ ທັມມະມາມະກະ ສັງຄະມາມະກະ ແລະ ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕຣເປັນທີ່ເພິ່ງ. ພຣະຣາຊາຊົງໂອວາດມະຫາຊົນວ່າ: 'ຈົ່ງຈະເລີນເມດຕາ, จົ່ງຈະເລີນກະລຸນາ ມຸທິຕາ ອຸເປກຂາ, ຈົ່ງກະທຳຄວາມເຄົາລົບຢຳເກງຕໍ່ຜູ້ໃຫຍ່ໃນຕະກູນ'. ຄັນຊົງໂອວາດແລ້ວ ໄດ້ຊົງຖວາຍມະຫາທານຄືປັດໄຈສີ່ແກ່ພຣະພິກຂຸສົງ ປຽບເໝືອນຫ້ວຍນ້ຳໃຫຍ່ທີ່ໄຫຼນອງໃນແມ່ນ້ຳຄັງຄາ. ພຣະອົງຊົງຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະດັ່ງມານດาແລະບິດາ ຊົງອຸປະຖຳຄ້ຳຊູພຣະພິກຂຸສົງ. ມະຫາຊົນຕັ້ງຢູ່ໃນໂອວາດຂອງພຣະອົງ ກະທຳບຸນມີທານເປັນຕົ້ນ ເມື່ອດັບຂັນໄປໃນສະໄໝນັ້ນ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນ.

Kalyāṇavaggamhi patiṭṭhitā janā,Dānādi puññāni karitva sabbadā;

Cutā cutā sabbajanā sumānasā,Gatā asesaṃ sugatiṃ subhe ratā.

ຊົນທັງຫຼາຍຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນກັນລະຍານະທຳ ກະທຳບຸນມີທານເປັນຕົ້ນໃນກາລະທຸກເມື່ອ ເປັນຜູ້ມີໃຈເບີກບານຍິນດີໃນຄວາມດີ ເມື່ອຈຸຕິໄປແລ້ວ ທຸກຄົນບໍ່ມີເຫຼືອ ຕ່າງກໍໄດ້ໄປສູ່ສຸຄະຕິພົບ.

Rājā dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ karonto mahagāme vihāsi. Tena patiṭṭhāpitavihārā kathetabbā? Kathaṃ? Lenavihāraṃ candagirivihāraṃ koṭipabbatavihāraṃ nagaraṅgaṇavihāraṃ selakā vihāraṃ talākāvihāranti evamādayo vihāre patiṭṭhāpetvā tipiṭakamahāariṭṭhattherassa dakkhiṇodakaṃ datvā mahāvihāre niyyādesi. Evaṃ so rājā yāvajīvaṃ dhātuṃ pariharitvā pacchime kāle maraṇamañce nipanno attano puttaṃ yaṭālatissa kumāraṃ pakkosāpetvā; tāta tissa, amhehi pariharita nalāṭadhātu pūjehī’ti dhātuvaṃsaṃ kathetvā puttaṃ anusāsitvā kālaṃ katvā saggapuraṃ gato.

ພຣະຣາຊາຊົງກະທຳການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ພຣະທາດ ປະທັບຢູ່ໃນເມືອງມະຫາກາມະ. ວິຫານທັງຫຼາຍທີ່ພຣະອົງຊົງສະຖາປະນາໄວ້ ຄວນກ່າວເຖິງຫຼືບໍ່? ຄວນກ່າວຄືແນວໃດ? ຄື ພຣະອົງຊົງສະຖາປະນາວິຫານທັງຫຼາຍ ມີເລນະວິຫານ, ຈັນທະຄີຣິວິຫານ, ໂກຕິປັບພະຕະວິຫານ, ນະຄະລັງຄະນະວິຫານ, ເສລະກາວິຫານ ແລະ ຕະລາກະວິຫານ ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຊົງຫຼັ່ງນ້ຳທັກສິໂນທົກຖວາຍແກ່ພຣະມະຫາອະລິດຖະເຖຣະຜູ້ຊົງພຣະໄຕປີດົກ ມອບຖວາຍແກ່ມະຫາວິຫານ. ພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນ ຊົງປົກປັກຮັກສາພຣະທາດຕະຫຼອດພຣະຊົນຊີບດ້ວຍປະການສະນີ ໃນກາລະສຸດທ້າຍ ເມື່ອປະທັບນອນເທິງພຣະແທ່ນບັນທົມໃກ້ສະຫວັນຄົດ ຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ເອີ້ນພຣະຣາຊະໂອຣົດຄື ຍັດຖາລະຕິສສະກຸມານ ມາເຝົ້າ ແລ້ວຕັດວ່າ: 'ລູກຕิສສະເອີຍ ຈົ່ງບູຊາພຣະນະລາດທາດ (ພຣະທາດໜ້າຜາກ) ທີ່ພໍ່ໄດ້ປົກປັກຮັກສາໄວ້ນີ້ເຖີດ' ຄັນຊົງສະແດງຄວາມເປັນມາແຫ່ງພຣະທາດ (ທາດຸວົງ) ແລະ ຊົງໂອວາດພຣະຣາຊະໂອຣົດແລ້ວ ກໍຊົງສະຫວັນຄົດ ເສດັດໄປສູ່ສະຫວັນນະຄອນ.

Rājā mahānāgavaro yasassi,Katvāpi rajjaṃ matimā susaddho;

Mānetva saṅghaṃ catupaccayehi,Agā asoko varadevalokaṃ;

ພຣະຣາຊາມະຫານາກ ຜູ້ປະເສີດ ມີພຣະກຽດຕິຍົດ ມີພຣະປັນຍາ ແລະ ມີພຣະຣາດຊະສັດທາຢ່າງແຮງກ້າ ຄັນຊົງຄອງຣາດຊະສົມບັດແລ້ວ ຊົງບູຊາພຣະສົງດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ປາສະຈາກຄວາມໂສກເສົ້າ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ເທວະໂລກອັນປະເສີດ.

Tassa putto yaṭālatissakumāro pitu accayena pitarā vuttaniyāmeneva dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ kāresi. So’pi divasassa tayo vāre dhātupaṭṭhānaṃ karonto rajjaṃ kāretvā ciraṃ vihāsi. Iminā’pi patiṭṭhāpitavihārā kathetabbā; dhammasālavihāraṃ mahādhammasālavihāraṃ selābhayavihāranti evamādayo patiṭṭhāpetvā-tipiṭakamahāariṭṭhattherassa saddhivihāriko tipiṭakamahāabhayatthero uparājassa mahānāgassa ayyako. Tassa therassa dakkhiṇodakaṃ adāsi. So’pi rājā yāvajīvaṃ dhātuṃ pariharitvā pacchime kāle maraṇamañce nipanno attano puttaṃ goṭhābhayakumāraṃ pakkosāpetvā’dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ karonto appamatto hohī’ti vatvā dhātuvaṃsaṃ kathetvā kālaṃ katvā sagge nibbatti.

ພຣະຣາຊະໂອຣົດຂອງພຣະອົງ ພຣະນາມວ່າ ຍັດຖາລະຕິສສະກຸມານ ເມື່ອພຣະຣາຊະບິດາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ໄດ້ຊົງໃຫ້ກະທຳການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ພຣະທາດ ຕາມແນວທາງທີ່ພຣະຣາຊະບິດາຕັດໄວ້ທຸກປະການ. ພຣະອົງຊົງບຳລຸງພຣະທາດວັນລະສາມເທື່ອ ຊົງຄອງຣາດຊະສົມບັດຢູ່ເປັນເວລາດົນນານ. ວິຫານທັງຫຼາຍທີ່ພຣະອົງຊົງສະຖາປະນາໄວ້ ຄວນກ່າວເຖິງຄືກັນ ຄື ພຣະອົງຊົງສະຖາປະນາວິຫານທັງຫຼາຍ ມີທັມມະສາລາວິຫານ, ມະຫາທັມມະສາລາວິຫານ ແລະ ເສລາໄພຍະວິຫານ ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຊົງຫຼັ່ງນ້ຳທັກສิໂນທົກຖວາຍແກ່ພຣະມະຫາອະພະຍະເຖຣະຜູ້ຊົງພຣະໄຕປີດົກ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກຂອງພຣະມະຫາອະລິດຖະເຖຣະຜູ້ຊົງພຣະໄຕປີດົກ ແລະ ເປັນພຣະອັຍຍະກາຂອງພຣະອຸປະຣາດມະຫານາກ. ພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນ ຊົງປົກປັກຮັກສາພຣະທາດຕະຫຼອດພຣະຊົນຊີບ ໃນກາລະສຸດທ້າຍ ເມື່ອປະທັບນອນເທິງພຣະແທ່ນບັນທົມໃກ້ສະຫວັນຄົດ ຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ເອີ້ນພຣະຣາຊະໂອຣົດຄື ໂກຖາໄພຍະກຸມານ ມາເຝົ້າ ແລ້ວຕັດວ່າ: 'ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ກະທຳການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ພຣະທາດເຖີດ' ຄັນຊົງສະແດງຄວາມເປັນມາແຫ່ງພຣະທາດແລ້ວ ກໍຊົງສະຫວັນຄົດ ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ.

Yaṭṭhālako nāma mahāmahīpati,Mahājanassatthakaro guṇālayo;

So dhātupūjaṃ vipulaṃ anekadhā,Katvā gato devapuraṃ anindito.

ພຣະຣາຊາພຣະນາມວ່າ ຍັດຖາລະກະ ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນແຜ່ນດິນ ຊົງກະທຳປະໂຫຍດແກ່ມະຫາຊົນ ເປັນທີ່ສະຖິດແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ ຄັນຊົງກະທຳການບູຊາພຣະທາດຢ່າງຫຼວງຫຼາຍເປັນອະເນກປະການແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ເທວະນະຄອນ.

Tassa putto goṭhābhayakumāro pitu accayena pitarā vuttaniyāmeneva dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ katvā goṭhābhaya mahārājā hutvā rajjaṃ karonto kācaragāme dasabhātike rājāno ghātetvā daṇḍakammatthāya goṭhābhayamahātherassa hatthoṭṭhajanapade vasantassa mattikalenavihāraṃ khīrasāla vihāraṃ nāgamahāvihāraṃ kumbhaselavihāraṃ cetiyapabbatavihāraṃ sānupabbatavihāraṃ kaṇikāra selavihāraṃ ambasela vihāraṃ tindukalena vihāraṃ karaṇḍakavihāraṃ godhasālavihāraṃ vālukatitthavihāranti evamādayo gaṅgāya paratīre pañcasatavihāre orimatīre pañcasatavihāre cā’ti vihārasahassaṃ kāretvā attano sadisanāmassa goṭhābhayattherassa dakkhiṇodakaṃ datvā adāsi. So yāvajīvaṃ dhātupūjaṃ katvā pacchime kāle maraṇamañce nipanno attano puttaṃ kākavaṇṇatissa kumāraṃ pakkosāpetvā āliṅgitvā;’tāta tissa, ayaṃ nalāṭadhātu amhākaṃ paramparāya āgatā. Tvaṃ kira dhātuṃ gahetvā mahāgaṅgāya passe seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍiyā matthake patiṭṭhāpetvā saṅghārāmaṃ kārāpessasī’ti satthā jīvamāno vyākaraṇamakāsi. Tasmā tvaṃ imaṃ dhātuṃ gahetvā mamaccayena tasmiṃ ṭhāne patiṭṭhāpehī’ti puttaṃ anusāsitvā kālakiriyaṃ katvā sagge nibbatti.

ພຣະຣາຊະໂອຣົດຂອງພຣະອົງ ພຣະນາມວ່າ ໂກຖາໄພຍະກຸມານ ເມື່ອພຣະຣາຊະບິດາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ໄດ້ຊົງກະທຳການບູຊາຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ພຣະທາດ ຕາມແນວທາງທີ່ພຣະຣາຊະບິດາຕັດໄວ້ທຸກປະການ ຊົງຂຶ້ນຄອງຣາດເປັນພຣະມະຫາຣາດພຣະນາມວ່າ ໂກຖາໄພຍະ. ເມື່ອຊົງຄອງຣາດຊະສົມບັດຢູ່ ໄດ້ຊົງປົງພຣະຊົນພຣະຣາຊາສິບພີ່ນ້ອງໃນເມືອງກາຈະຣະຄາມ ເພື່ອເປັນການໄຖ່ໂທດ (ທັນດະກຳ) ຈຶ່ງຊົງສ້າງວິຫານພັນຫຼັງ ຄື ວິຫານຫ້າຮ້ອຍຫຼັງທາງຝັ່ງນັ້ນແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄັງຄາ ແລະ ວິຫານຫ້າຮ້ອຍຫຼັງທາງຝັ່ງນີ້ ມີມັດຕິກາເລນະວິຫານ, ຂີຣະສາລາວິຫານ, ນາກະມະຫາວິຫານ, ກຸມພະເສລະວິຫານ, ເຈຕິຍະປັບພະຕະວິຫານ, ສານຸປັບພະຕະວິຫານ, ກະນິກາຣະເສລະວິຫານ, ອຳພະເສລະວິຫານ, ຕິນທຸກາເລນະວິຫານ, ກະຣັນທະກະວິຫານ, ໂຄທະສາລາວິຫານ ແລະ ວາລຸກະຕິດຖະວິຫານ ເປັນຕົ້ນ ຖວາຍແກ່ພຣະໂກຖາໄພຍະມະຫາເຖຣະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຫັດຖົດຖະຊົນນະບົດ ແລ້ວຊົງຫຼັ່ງນ້ຳທັກສິໂນທົກຖວາຍແກ່ພຣະໂກຖາໄພຍະເຖຣະ ຜູ້ມີຊື່ຄືກັນກັບພຣະອົງ. ພຣະອົງຊົງກະທຳການບູຊາພຣະທາດຕະຫຼອດພຣະຊົນຊີບ ໃນກາລະສຸດທ້າຍ ເມື່ອປະທັບນອນເທິງພຣະແທ່ນບັນທົມໃກ້ສະຫວັນຄົດ ຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ເອີ້ນພຣະຣາຊະໂອຣົດຄື ກາກະວັນນະຕິສສະກຸມານ ມາເຝົ້າ ຊົງໂອບກອດແລ້ວຕັດວ່າ: 'ລູກຕິສສະເອີຍ ພຣະນະລາດທາດ (ພຣະທາດໜ້າຜາກ) ນີ້ ສືບທອດກັນມາຕາມລຳດັບໃນຕະກູນຂອງພວກເຮົາ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະສາດສະດາເມື່ອຍັງຊົງພຣະຊົນຢູ່ ໄດ້ຊົງພະຍາກອນໄວ້ວ່າ: "ເຈົ້າຈະອັນເຊີນພຣະທາດນີ້ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ເໜືອຫົວຊ້າງສິລາທີ່ຊື່ວ່າ ວະລາຫະ ໃກ້ໜອງນ້ຳທີ່ຊື່ວ່າ ເສຣຸ ທາງຝັ່ງແມ່ນ້ຳມະຫາຄັງຄາ ແລ້ວຈະສ້າງສັງຄາຣາມຂຶ້ນ". ເພາະເຫດນັ້ນ ເມື່ອພໍ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ເຈົ້າຈົ່ງອັນເຊີນພຣະທາດນີ້ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ ນະ ທີ່ນັ້ນເຖີດ' ຄັນຊົງໂອວາດພຣະຣາຊະໂອຣົດແລ້ວ ກໍຊົງສະຫວັນຄົດ ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ.

Goṭhābhayo nāma mahīpatissaro,Mahājane tosayi appamatto;

So dhātupūjaṃ vipulaṃ karitvā,Agā asoko varadevalokaṃ.

ພຣະຣາຊາພຣະນາມວ່າ ໂກຖາໄພຍະ ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນແຜ່ນດິນ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ຊົງຍັງມະຫາຊົນໃຫ້ຍິນດີ ຄັນຊົງກະທຳການບູຊາພຣະທາດຢ່າງຫຼວງຫຼາຍແລ້ວ ປາສະຈາກຄວາມໂសກເສົ້າ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ເທວະໂລກອັນປະເສີດ.

Mahānando mahāpañño candagutto bahussuto;

Bhaddaseno mahāthero bhaddadhamme visārado.

ພຣະມະຫານັນທະເຖຣະ ຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ, ພຣະຈັນທະກຸດຕະເຖຣະ ຜູ້ເປັນພະຫູສູດ, ພຣະພັດທະເສນະມະຫາເຖຣະ ຜູ້ແຄ້ວຄາດໃນກັນລະຍານະທຳ,

Jayaseno ca so vīro thero so saṅgharakkhito;

Devatthero ca medhāvī rakkhakā dhātu bhaddakā.

ພຣະຊະຍະເສນະເຖຣະ ຜູ້ມີຄວາມພາກພຽນ, ພຣະສັງຄະຮັກຂິຕະເຖຣະ, ພຣະເທວະເຖຣະ ຜູ້ມີປັນຍາ, ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ປົກປັກຮັກສາພຣະທາດອັນປະເສີດ.

Uparājā mahānāgo yaṭṭhālako mahābalo;

Goṭhābhayo mahāpuñño kākavaṇṇo ca vīriyavā.

ພຣະອຸປະຣາດມະຫານາກ, ພຣະຣາຊາຍັດຖາລະກະ ຜູ້ມີພະລັງຫຼາຍ, ພຣະໂກຖາໄພຍະ ຜູ້ມີບຸນຫຼາຍ ແລະ ພຣະກາກະວັນນະ ຜູ້ມີຄວາມພາກພຽນ,

Ete therā ca rājāno puññavanto sumānasā;

Dhātu paramparānītā dhātā dhātusukovidā.

ພຣະເຖຣະແລະພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ລ້ວນແຕ່ເປັນຜູ້ມີບຸນ ມີໃຈເບີກບານຍິນດີ ເປັນຜູ້ຊົງຈຳແລະສະຫຼາດໃນພຣະທາດ ໄດ້ອັນເຊີນພຣະທາດສືບທອດກັນມາຕາມລຳດັບ.

Kassapādīnatherānaṃ paramparāyamāgatā;

Mahānāgādi hatthato yāva tissamupāgatā.

ພຣະທາດນີ້ສືບທອດມາຕາມລຳດັບແຫ່ງພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ ມີພຣະກັດສະປະເຖຣະເປັນຕົ້ນ ຈາກມືຂອງພຣະມະຫານາກເປັນຕົ້ນ ຈົນມາເຖິງພຣະຕິສສະ.

Iti ariyajanappasādanatthāya kate dhātuvaṃse

ໃນຄຳພີທາດຸວົງ (ຕຳນານພຣະທາດ) ທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສຂອງສາທຸຊົນທັງຫຼາຍນີ້

Dhātuparamparā kathā nāma

ມີຊື່ວ່າ ທາດຸປະຣັມປະຣາກະຖາ (ເລື່ອງລາວການສືບທອດພຣະທາດ)

Tatiyo paricchedo.

ເປັນປະຣິເສດ (ບົດ) ທີສາມ.

4. Pakiṇṇakakathā

໔. ປະກິນນະກະກະຖາ (ເລື່ອງເບັດເຕັດ)

Tatra ṭhatvā rañeño uppatti kathetabbā. (So pana) amhākaṃ satthuno bodhippattito puretarameva mahāmalaya raṭṭhe vanacarakaṃ paṭicca tassa bhariyāya kucchiyaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. Navaḍḍhamāsāvasāne mātukucchito nikkhamitvā kamena vaḍḍhanto viññubhāvaṃ pāpuṇi. Tassa pitā ekaṃ dārikaṃ ānetvā puttassa gehe akāsi. Aparabhāge tassa pitā kālamakāsi. Kumāro’carako’ti paññāyi. So tato paṭṭhāya paccekabuddhaṃ upaṭṭhahi. Carako attano nivāsavatthusmiṃ kadalipanasādīni ropetvā phalārāmaṃ akāsi. Tato aparabhāge tena ropitapanasarukkho mahantaṃ cāṭippamāṇaṃ panasaphalaṃ gaṇhi. Carako attano vatthuṃ gantvā sākhāya supakkaṃ panasaphalaṃ passitvā chinditvā gehaṃ āharitvā apassāyaṃ luñcitvā upadhāresi. Tato samantā catumadhuraṃ viya yūsaṃ otaritvā apassayaṃ apanīta āvāṭaṃ pūretvā aṭṭhāsi. Tato carako evaṃ cintesi. Imaṃ panasaphalaṃ amhākaṃ paccekabuddhena vinā aññesaṃ nānucchavikanti. Paṭisāmetvā ṭhapesi.

ໃນເລື່ອງນັ້ນ ຄວນກ່າວເຖິງການບັງເກີດຂອງພະລາຊາ. (ກໍແຕ່ວ່າ) ກ່ອນທີ່ພະສາສະດາຂອງພວກເຮົາຈະໄດ້ບັນລຸພະໂພທິຍານນັ້ນເອງ ພະອົງ [ພະລາຊານັ້ນ] ໄດ້ຖືປະຕິສົນທິໃນທ້ອງຂອງພັນລະຍາຂອງນາຍພານປ່າຄົນໜຶ່ງ ໃນແຄວ້ນມະຫາພະລາຊະ. ເມື່ອລ່ວງພົ້ນໄປໄດ້ເກົ້າເດືອນເຄິ່ງ ກໍໄດ້ປະສູດອອກຈາກທ້ອງຂອງມານດາ ເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນຕາມລຳດັບ ຈົນເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ດຽງສາ. ບິດາຂອງເຂົາໄດ້ນຳເອົາເດັກຍິງຄົນໜຶ່ງມາໃຫ້ເປັນພັນລະຍາຢູ່ໃນເຮືອນຂອງບຸດ. ໃນການຕໍ່ມາ ບິດາຂອງເຂົາໄດ້ເຖິງແກ່ກຳ. ເດັກຊາຍນັ້ນປາກົດຊື່ວ່າ 'ຈະຣະກະ'. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ເຂົາໄດ້ບຳລຸງພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ. ນາຍຈະຣະກະໄດ້ປູກຕົ້ນກ້ວຍ ແລະ ຕົ້ນໝາກມີ້ເປັນຕົ້ນ ໄວ້ໃນບ່ອນຢູ່ຂອງຕົນ ເຮັດໃຫ້ເປັນສວນໝາກໄມ້. ຕໍ່ມາ ຕົ້ນໝາກມີ້ທີ່ເຂົາປູກໄວ້ນັ້ນ ໄດ້ອອກໝາກໃຫຍ່ເທົ່າກັບໝໍ້ດິນ. ນາຍຈະຣະກະໄດ້ໄປຍັງສວນຂອງຕົນ ເຫັນໝາກມີ້ທີ່ສຸກດີຢູ່ເທິງກິ່ງໄມ້ ຈຶ່ງຕັດແລ້ວນຳມາເຮືອນ ວາງພິງໄວ້ ແລ້ວປອກເປືອກອອກພິຈາລະນາເບິ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ນ້ຳຫວານຄືກັບລົດຫວານທັງສີ່ (ຈະຕຸມະທູ) ໄດ້ໄຫຼອອກມາຈາກໝາກມີ້ນັ້ນ ຈົນເຕັມແອ່ງທີ່ຮອງຮັບໄວ້. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ນາຍຈະຣະກະຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ໝາກມີ້ນີ້ ບໍ່ຄວນແກ່ຜູ້ນອກຈາກພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ'. ເຂົາຈຶ່ງເກັບມ້ຽນໄວ້.

Punadivase paccekabuddho lenato nikkhamitvā sarīrapaṭijagganaṃ katvā surattapallavasadisaṃ antaravāsakaṃ parimaṇḍalaṃ katvā nivāsetvā bahalapavaramahāpaṃsukūlacīvaraṃ pārupitvā nīlabhamaravaṇṇaṃ pattaṃ hatthena gahetvā ākāsena āgantvā tassa kuṭidvāre pākaṭo ahosi. Carako kuṭito nikkhamitvā taṃ vanditvā hatthato pattaṃ gahetvā gehaṃ pavesetvā pīṭhe nisīdāpetvā attanā ṭhapitaṭṭhānato panasaphalaṃ gahetvā yūsaṃ patte pūretvā paṭiggahāpesi. Paccekabuddho taṃ paribhuñjitvā ākāsato attano vasanaṭṭhānameva gato. Athekadivasaṃ carako paradesā gacchanto bhariyaṃ pakkosāpetvā;’ amma, ayyassa appamatto hutvā dānaṃ dehī’ti sabbūpakaraṇaṃ niyyādetvā paradesaṃ gato. Punadivase paccekabuddho lenato nikkhamitvā cīvaraṃ pārupitvā pattamādāya ākāsato āgantvā kuṭidvāre otaritvā aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe carakassa bhariyā kuṭito nikkhamitvā paccekabuddhassa hatthato pattaṃ gahetvā gehe nisīdāpetvā bhattaṃ adāsi.

ໃນວັນຕໍ່ມາ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າສະເດັດອອກຈາກຖ້ຳ ຊຳຮະຮ່າງກາຍແລ້ວ ຊົງນຸ່ງສະບົງທີ່ກົມກຽນງາມປານໃບໄມ້ອ່ອນທີ່ມີສີແດງສົດ ຊົງຫົ່ມຈີວອນບັງສະກຸນຜືນໃຫຍ່ອັນໜາ ແລະ ປະເສີດ ຊົງຖືບາດທີ່ມີສີດຳຄືກັບແມງພູ່ດ້ວຍພະຫັດ ສະເດັດມາທາງອາກາດ ມາປາກົດຢູ່ທີ່ປະຕູກຸຕິຂອງເຂົາ. ນາຍຈະຣະກະອອກຈາກກຸຕິ ໄຫວ້ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້ານັ້ນແລ້ວ ຮັບບາດຈາກພະຫັດ ນຳສະເດັດເຂົ້າໄປໃນເຮືອນ ໃຫ້ນັ່ງເທິງຕັ່ງ ແລ້ວນຳເອົາໝາກມີ້ຈາກບ່ອນທີ່ຕົນເກັບມ້ຽນໄວ້ ບີບເອົານ້ຳຫວານໃສ່ຈົນເຕັມບາດ ແລ້ວຖວາຍ. ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຊົງສະեຫວີຍນ້ຳຫວານນັ້ນແລ້ວ ກໍສະເດັດກັບໄປຍັງບ່ອນຢູ່ຂອງພະອົງທາງອາກາດ. ຕໍ່ມາ ມີມື້ໜຶ່ງ ນາຍຈະຣະກະຈະເດີນທາງໄປຕ່າງຖິ່ນ ຈຶ່ງຮ້ອງພັນລະຍາມາແລ້ວສັ່ງວ່າ 'ນາງເອີຍ, ເຈົ້າຈົ່ງຢ່າປະມາດໃນການຖວາຍທານແກ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າເດີ' ແລ້ວມອບເຄື່ອງໄທຍະທານທັງປວງໃຫ້ ແລ້ວເດີນທາງໄປຕ່າງຖິ່ນ. ໃນວັນຕໍ່ມາ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າສະdepດັດອອກຈາກຖ້ຳ ຊົງຫົ່ມຈີວອນ ແລະ ຖືບາດ ສະເດັດມາທາງອາກາດ ລົງມາສະຖິດຢູ່ທີ່ປະຕູກຸຕິ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພັນລະຍາຂອງນາຍຈະຣະກະອອກຈາກກຸຕິ ຮັບບາດຈາກພະຫັດຂອງພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ ນິມົນໃຫ້ນັ່ງໃນເຮືອນ ແລ້ວຖວາຍພັດຕາຫານ.

Tena bhattakicce pariniṭṭhite sā taruṇapaccekabuddhaṃ passitvā kilesapaṭisaṃyuttaṃ cittaṃ uppādetvā paccekabuddhassa attano ajjhāsayaṃ kathesi. Paccekabuddho tassā kathaṃ sutvā jigucchamāno uppatitvā ākāsato attano vasanaṭṭhānameva gato. Sā paccekabuddhassa gatakāle attano sarīraṃ telena makkhetvā bhaṇḍanakā viya nitthunamānā mañce nipajji. Carako paradesato āgantvā bhariyaṃ nipajjamānaṃ evamāha?’Bhadde, kiṃ ayyassa bhikkhaṃ adāsī’ti. Sā nitthunamānā āha? Mā puccha tava ayyassa kammanti. Kathehi bhadde, kiṃ tena kammaṃ katanti. So attanā saddhiṃ kilesavasne okāsaṃ kārāpetuṃ vāyamitvā mayā ayuttanti vutte mama kese gahetvā hatthapādehi ākoṭetvā sarīraṃ nakhena ottharitvā sīse paharitvā gato’ti vutte carako taṃ sutvā asahanto (eso mayā) evarūpassa assamaṇakammassa posito’ti vatvā tassā sokaṃ vinodetvā dhanuṃ ādāya tikkhasaraṃ gahetvā etaṃ māretvā āgamissāmī’ti vatvā vasanaṭṭhānaṃ agamāsi.

ເມື່ອພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າສະເຫວີຍພັດຕາຫານສຳເລັດແລ້ວ ນາງເຫັນພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຜູ້ຍັງໜຸ່ມແໜ້ນ ກໍເກີດຈິດປະຕິພັດດ້ວຍກິເລດ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວສະແດງຄວາມປະສົງຂອງຕົນແກ່ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ. ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຟັງຄຳເວົ້າຂອງນາງແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມລັງກຽດ ຈຶ່ງເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ສະເດັດກັບໄປຍັງບ່ອນຢູ່ຂອງພະອົງທັນທີ. ເມື່ອພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າສະເດັດໄປແລ້ວ ນາງໄດ້ເອົານ້ຳມັນມາທາຕົນຕົວ ແລ້ວນອນຄາງຄວນຄືກັບຄົນຖືກທຸບຕີຢູ່ເທິງຕຽງ. ນາຍຈະຣະກະກັບມາຈາກຕ່າງຖິ່ນ ເຫັນພັນລະຍານອນຢູ່ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ນາງຜູ້ຈະເລີນ, ເຈົ້າໄດ້ຖວາຍບິນທະບາດແກ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແລ້ວບໍ່?' ນາງຄາງຄວນແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ຢ່າຖາມເຖິງການກະທຳຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງເຈົ້າເລີຍ'. ເຂົາຖາມວ່າ 'ນາງຜູ້ຈະເລີນ, ຈົ່ງບອກມາເຖີດ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ເຮັດຫຍັງໄວ້?'. ນາງຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ພະອົງພະຍາຍາມຈະໃຫ້ຂ້ອຍຍອມສະໜອງກິເລດນຳ ເມື່ອຂ້ອຍປະຕິເສດວ່າບໍ່ສົມຄວນ ພະອົງກໍດຶງຜົມຂ້ອຍ ທຸບຕີດ້ວຍມືແລະຕີນ ເອົາເລັບຂູດຮ່າງກາຍ ແລະ ຕີຫົວຂ້ອຍແລ້ວໜີໄປ'. ນາຍຈະຣະກະໄດ້ຟັງແນວນັ້ນ ກໍບໍ່ອາດອົດກັ້ນໄດ້ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ເຮົາໄດ້ລ້ຽງດູສະມະນະຜູ້ມີການກະທຳອັນບໍ່ແມ່ນສະມະນະເຊັ່ນນີ້ໄວ້ຕັ້ງດົນ'. ເຂົາໄດ້ປອບໃຈນາງໃຫ້ຫາຍໂສກເສົ້າ ແລ້ວຈັບທະນູແລະລູກສອນອັນຄົມກ້າ ໂດຍເວົ້າວ່າ 'ເຮົາຈະໄປຂ້າສະມະນະນັ້ນແລ້ວຈຶ່ງຈະກັບມາ' ແລ້ວເດີນທາງໄປຍັງບ່ອນຢູ່ຂອງພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ.

Tasmiṃ samaye paccekabuddho nahānatthāya gato. Gantvā ca pana kāyabandhanaṃ ākāse cīvaravaṃsaṃ viya katvā nivāsanapāpuraṇaṃ tasmiṃ ṭhapetvā jalasāṭakaṃ nivāsetvā udakamatthakā ākāse nisīditvā nahāyituṃ ārabhi. Carako paccekabuddhassa garugāravakāraṇaṃ passanto gumbantare nilīno aṭṭhāsi. Ṭhatvā ca pana evarūpaṃ acchariyaṃ disvā cintesi? Ayañca evarūpaṃ na karoti, addhā esā musāvādā’ti. Ahaṃ etissā vacanaṃ gahetvā evarūpassa samaṇassa akāraṇe aparādhaṃ kataṃ. Eso tādisaṃ na karotī’ti cintetvā paccekabuddhassa nahatvā ṭhītakāle gantvā pādesu nipatitvā?’Mayhaṃ khamatha ayyā’ti āha. Pacceka buddho? Kiṃ kathesi upāsakā’ti. So attano mātugāmassa kathitaṃ ācikkhi. Evañhi sati upāsaka tumhākaṃ āgatakammaṃ niṭṭhapetvā gantuṃ vaṭṭatī’ti āha. Mā evaṃ kathetha sāmi, ahaṃ aññāṇabhāvena tassā vacanaṃ gahetvā tumhākaṃ akāraṇe dubbhituṃ āgatomhi’ti sabbaṃ attanā cintitaṃ ācikkhi.

ໃນເວລານັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າສະເດັດໄປເພື່ອຈະສົງນ້ຳ. ເມື່ອສະເດັດໄປແລ້ວ ຊົງເຮັດໃຫ້ຮັດປະຄົດລອຍຢູ່ໃນອາກາດຄືກັບຮາວພາດຈີວອນ ແລ້ວຊົງພາດສະບົງແລະຈີວອນໄວ້ເທິງນັ້ນ ຊົງນຸ່ງຜ້າສົງນ້ຳ ແລ້ວປະທັບນັ່ງສົງນ້ຳຢູ່ກາງອາກາດເໜືອຍອດນ້ຳ. ນາຍຈະຣະກະຢືນລີ້ຢູ່ໃນລະຫວ່າງພຸ່ມໄມ້ ເພື່ອເບິ່ງອາການອັນເປັນໜ້າເຄົາລົບຂອງພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ. ເມື່ອຢືນເບິ່ງຢູ່ ແລະ ໄດ້ເຫັນສິ່ງມະຫັດສະຈັນເຊັ່ນນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າອົງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ເຮັດການກະທຳເຊັ່ນນັ້ນແນ່ນອນ, ນາງນັ້ນເວົ້າຕົວະແທ້ໆ. ເຮົາເຊື່ອຄຳເວົ້າຂອງນາງແລ້ວ ໄດ້ເຮັດຄວາມຜິດໂດຍບໍ່ມີມູນຄວາມຈິງຕໍ່ສະມະນະຜູ້ມີສິນເຊັ່ນນີ້. ພະອົງຍ່ອມບໍ່ເຮັດການກະທຳເຊັ່ນນັ້ນດອກ'. ເມື່ອຄິດໄດ້ແນວນັ້ນ ເມື່ອພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າສົງນ້ຳແລ້ວ ແລະ ຢືນຢູ່ ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າໄປກາບລົງທີ່ແທບພະບາດ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຂໍໂປດອົດໂທດໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີດ'. ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຖາມວ່າ 'ອຸປາສົກ, ເຈົ້າເວົ້າເລື່ອງຫຍັງ?'. ເຂົາຈຶ່ງໄດ້ກ່າວເລື່ອງທີ່ພັນລະຍາຂອງຕົນເວົ້ານັ້ນໃຫ້ຊົງຊາບ. ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ອຸປາສົກ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ເຈົ້າກໍຄວນເຮັດກິດທີ່ເຈົ້າມາໃຫ້ສຳເລັດ ແລ້ວຈຶ່ງກັບໄປເຖີດ'. ເຂົາກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າພະເຈົ້າມາເພື່ອຈະປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ທ່ານໂດຍບໍ່ມີມູນຄວາມຈິງ ກໍເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ ໂດຍເຊື່ອຄຳເວົ້າຂອງນາງນັ້ນ' ແລ້ວໄດ້ກ່າວບອກຄວາມຄິດທັງໝົດຂອງຕົນໃຫ້ຊົງຊາບ.

Paccekabuddho? Āma upāsaka, sā attanā saddhiṃ asaddhammapaṭisaṃyuttakathaṃ kathesī’ti āha. So tassā kujjhitvā ahaṃ etaṃ nissāya imassa aparajjhāmi. Gantvā taṃ māressāmī’ti paccekabuddhaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā nikkhami. Paccekabuddho taṃ nivattetvā mātugāmaṃ mā mārehī’ti anekavidhāni kāraṇāni kathetvā pañcasīle patiṭṭhapetvā tassa dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha?

ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ແມ່ນແລ້ວ ອຸປາສົກ, ນາງໄດ້ເວົ້າຈາຊັກຊວນເຮົາໃນເລື່ອງອະສັດທຳແທ້'. ເຂົາຮ້າຍໃຫ້ນາງຫຼາຍ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາຕ້ອງເຮັດຜິດບາບຕໍ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າກໍເພາະອາໄສນາງຄົນນີ້. ເຮົາຈະກັບໄປຂ້ານາງເສຍ' ແລ້ວກາບພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດ ແລ້ວອອກເດີນທາງໄປ. ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຫ້າມເຂົາໄວ້ວ່າ 'ຢ່າຂ້ານາງເລີຍ' ແລ້ວຊົງສະແດງເຫດຜົນຕ່າງໆ ນາໆ ໃຫ້ຟັງ ຊົງຕັ້ງເຂົາໄວ້ໃນສິນຫ້າ ແລ້ວຊົງສະແດງທຳແກ່ເຂົາ ໂດຍກ່າວຄາຖາ ນີ້ວ່າ:

Yo appaduṭṭhassa narassa dussati,Suddhassa posassa anaṅgaṇassa;

Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’ti;

ຜູ້ໃດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ຄົນຜູ້ບໍ່ປະທຸສະຮ້າຍ, ຜູ້ເປັນບຸລຸດຜູ້ບໍລິສຸດ ບໍ່ມີກິເລດເຄື່ອງມົວໝອງ; ບາບຍ່ອມກັບມາສະໜອງຄົນພານຜູ້ນັ້ນເອງ, ເໝືອນດັ່ງຝຸ່ນລະອຽດທີ່ຊັດໄປທວນລົມ ສະນັ້ນ.

Carako tassa dhammadesanaṃ sutvā pasantacitto hutvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā gehaṃ gantvā tāya saddhiṃ samaggavāsaṃ vasitvā tato paṭṭhāya yāvajīvaṃ paccekabuddhassa cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārādayo parikkhāre ca datvā paṭijaggi. So tasmiṃyeva lene vasanto aparabhāge anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

ນາຍຈະຣະກະໄດ້ຟັງພະທຳມະເທດສະໜານັ້ນແລ້ວ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ກາບດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດ ແລ້ວກັບຄືນເມືອເຮືອນ ຢູ່ຮ່ວມກັນກັບນາງດ້ວຍຄວາມສາມັກຄີ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ເຂົາໄດ້ບຳລຸງພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ມີຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ ເປັນຕົ້ນ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າອົງນັ້ນ ເມື່ອອາໄສຢູ່ໃນຖ້ຳນັ້ນເອງ ໃນການຕໍ່ມາ ກໍໄດ້ສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນิບພານ ດ້ວຍອນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ.

Sayambhuñāṇena vigayha dhammaṃ,Dukkhaṃ anantaṃ sakalaṃ pahāya;

Samādhijhānābhirato yasassi,Gato vināsaṃ pavaro yasassi.

ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີຍົດໃຫຍ່ ຊົງຢັ່ງຮູ້ທຳດ້ວຍພະສາຍັມພູຍານ ຊົງລະເສຍເຊິ່ງທຸກທັງປວງອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ຊົງຍິນດີແລ້ວໃນສະມາທິແລະຊານ ໄດ້ສະເດັດເຖິງຄວາມດັບຂັນທະປະຣິນิບພານແລ້ວ.

Atha pacchā carako kālaṃ katvā sagge nibbatti. Tattha ciraṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā devalokato cavitvā imasmiṃ dīpe malaya raṭṭhe amaruppala lenassa āsannaṭṭhāne upacarakassa putto hutvā nibbatti. So navamāsaḍḍhapariyosāne mātukucchito nikkhami. Tassa nāmagahaṇadivase ñātakā amaruppala kumāroti nāmaṃ akaṃsu. So pana aparabhāge vaḍḍhento dārakehi saddhiṃ kīḷanto pattapuṭena vālukabhattaṃ pacitvā, dārakā ime samaṇāti vatvā paṭipāṭiyā nisīdāpetvā dānaṃ dassāmī’ti vatvā kīḷādānaṃ deti. Ekadivasaṃ amaruppala kumāro vālukathupaṃ katvā attano nivāsanavatthadussaṃ gahetvā khuddakadaṇḍake bandhitvā paṭākaṃ katvā pūjanatthāya ṭhapesi. Amaruppala lenavāsī maliya devattheraṃ nissāya dānādīni puññāni katvā tato cuto imasmiṃyeva dīpe mahāgāme goṭhābhayamahārājassa aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi. So navamāsaḍḍhapariyosāne mātukucchito nikkhami. Tassa nāmagahaṇa divase’kākavaṇṇatisso’ti nāmaṃ akaṃsu. So anupubbena vaḍḍhitvā pitu accayena chattaṃ ussāpetvā kākavaṇṇatissamahārājā ahosi. Tassa chatte ussāpiteyeva sakalaraṭṭhaṃ subhikkhaṃ ahosi. Pañca vā dvādasa vā divase anatikkamitvā devo sammā vassati. Vessantarabodhisattassa dānagge yācakānaṃ hatthe bhikkhābhājanaṃ viya tasmiṃ kāle vāpīpokkharaṇī-nadī-kandara-sobbha-jātasarādayo vassodakena pūritā ahesuṃ. Pañcavidhapadumasañchannā anekadijasamākiṇṇā nānārukkhehi virocitā ahesuṃ. Nānā sassāni sampajjiṃsu, uttarakuru ālakamandā rājadhānisadisaṃva hiraññasuvaṇṇādi ratanaṭṭhānaṃ.

ພາຍຫຼັງມາ ນາຍຈະຣະກະໄດ້ເຖິງແກ່ກຳ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ. ໄດ້ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດຢູ່ໃນສະຫວັນນັ້ນເປັນເວລາດົນນານ ເມື່ອຈຸຕິຈາກເທວະໂລກແລ້ວ ກໍໄດ້ມາເກີດເປັນບຸດຂອງອຸປະຈະຣະກະ ຢູ່ໃກ້ກັບຖ້ຳອະມະຣຸບປະລະ ໃນແຄວ້ນມະລະຍະ ໃນເກາະນີ້. ເມື່ອລ່ວງພົ້ນໄປໄດ້ເກົ້າເດືອນເຄິ່ງ ກໍໄດ້ປະສູດອອກຈາກທ້ອງຂອງມານດາ. ໃນວັນຕັ້ງຊື່ ພວກຍາດຕິພີ່ນ້ອງໄດ້ຕັ້ງຊື່ໃຫ້ເຂົາວ່າ 'ອະມະຣຸບປະລະກຸມານ'. ຕໍ່ມາ ເມື່ອເຂົາເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນ ໄດ້ຫຼິ້ນກັບພວກເດັກນ້ອຍທັງຫຼາຍ ໂດຍເອົາໃບໄມ້ເຮັດເປັນກະທົງຫຸງເຂົ້າຊາຍ ແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ພວກເດັກນ້ອຍເອີຍ, ພວກນີ້ແມ່ນພະສະມະນະ' ແລ້ວໃຫ້ນັ່ງລຽງກັນ ໂດຍເວົ້າວ່າ 'ເຮົາຈະຖວາຍທານ' ແລ້ວໃຫ້ທານເປັນການຫຼິ້ນ. ມື້ໜຶ່ງ ອະມະຣຸບປະລະກຸມານໄດ້ກໍ່ເຈດີຊາຍ ແລ້ວເອົາຜ້ານຸ່ງຂອງຕົນມາຜູກໃສ່ໄມ້ແສ້ເຮັດເປັນທຸງ ປັກໄວ້ເພື່ອບູຊາ. ເຂົາໄດ້ອາໄສພະມະລິຍະເທວະເຖຣະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຖ້ຳອະມະຣຸບປະລະ ເຮັດບຸນມີການຖວາຍທານເປັນຕົ້ນ ເມື່ອຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ມາຖືປະຕິສົນທິໃນທ້ອງຂອງພະອັກຄະມະເຫສີຂອງພະເຈົ້າໂຄຖາໄພມະຫາລາດ ໃນມະຫາກາມະ ໃນເກາະນີ້ເອງ. ເມື່ອລ່ວງພົ້ນໄປໄດ້ເກົ້າເດືອນເຄິ່ງ ກໍໄດ້ປະສູດອອກຈາກທ້ອງຂອງມານດາ. ໃນວັນຕັ້ງຊື່ ພວກຍາດໄດ້ຕັ້ງຊື່ໃຫ້ເຂົາວ່າ 'ກາກະວັນນະຕິສສະ'. ເຂົາເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນຕາມລຳດັບ ເມື່ອພະບິດາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ກໍໄດ້ຍົກສະເຫວດຕະສັດຂຶ້ນຄອງລາດ ເປັນພະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິສສະມະຫາລາດ. ເມື່ອພະອົງຍົກສະເຫວດຕະສັດຂຶ້ນຄອງລາດແລ້ວ ທົ່ວທັງແວ່ນແຄວ້ນກໍມີຄວາມອຸດົມສົມບູນ. ຝົນໄດ້ຕົກຖືກຕ້ອງຕາມລະດູການ ບໍ່ເກີນຫ້າວັນ ຫຼື ສິບສອງວັນ. ໃນເວລານັ້ນ ອ່າງເກັບນ້ຳ, ສະໂບກຂະຣະນີ, ແມ່ນ້ຳ, ຫ້ວຍ, ບຶງ ແລະ ໜອງນ້ຳທັງຫຼາຍ ກໍເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຝົນ ເໝືອນດັ່ງພາຊະນະໃສ່ອາຫານໃນມືຂອງພວກຍາຈົກ ຢູ່ໂຮງທານຂອງພະເວດສັນດອນໂພທິສັດ. ແຫຼ່ງນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນດາດດາໄປດ້ວຍດອກບົວຫ້າຊະນິດ ເຕັມໄປດ້ວຍໝູ່ນົກນານາພັນ ແລະ ງົດງາມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ. ພືດພັນທັນຍາຫານຕ່າງໆ ກໍຈະເລີນງອກງາມດີ ເປັນແຫຼ່ງຊັບສົມບັດມີເງິນແລະຄຳເປັນຕົ້ນ ເໝືອນດັ່ງເມືອງອຸຕຕະຣະກຸຣຸ ແລະ ເມືອງອາລະກາມັນດາ.

So rājā saddhāya sampanno mahābhikkhusaṅghassa cattāro paccaye anūnaṃ katvā dāpesi. Saṭṭhimattānaṃ tipiṭakadharānaṃ candanadoṇiyā satapākatelassa pūrāpetvā yāvapiṭṭhipādaṃ tāva osīdāpetvā nisinnānaṃ laṭṭhima dhudantakaṭṭhaṃ catumadhuraṃ pakkhipitvā dāpesi. Ucchukaṇḍa-sakkharā-nālikera-phalamūlakhandhakhādanañca nānāvidhamaccharasehi sugandhasālitaṇḍulena sādhitayāgubhattañca pātova adāsi. Antarābhatte aṭṭhārasavidha-antarakhajjakañca ucchukadalipanasaphalādayo ca nānāvidhottaribhaṅgena saddhiṃ sugandhasālitaṇḍulabhattaṃ nānaggarasaṃ dāpetvā pacchābhattaṃ aṭṭhavidhakappīyapānake ca dāpesi. Aññe samaṇaparikkhāre ca dāpesi. Iminā niyāmeneva bhikkhusaṅghassa tipiṭakadharabhikkhūnañca nirantaraṃ mahā dānaṃ datvā vasati.

ພະລາຊາອົງນັ້ນ ຊົງປະກອບດ້ວຍສັດທາ ໄດ້ຖວາຍປັດໄຈສີ່ແກ່ພະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ບໍ່ໃຫ້ບົກພ່ອງເລີຍ. ຊົງເອົານ້ຳມັນທີ່ຫຸງແລ້ວຮ້ອຍເທື່ອ ໃສ່ໃນຮາງໄມ້ຈັນຈົນເຕັມ ແລ້ວໃຫ້ພະພິກຂຸຜູ້ຊົງພະໄຕປິດົກປະມານຫົກສິບຮູບ ນັ່ງແຊ່ຕີນລົງໄປຈົນຮອດຫຼັງຕີນ ແລ້ວຖວາຍໄມ້ສີຟັນຊະນິດພິເສດ ແລະ ຈະຕຸມະທູ (ລົດຫວານທັງສີ່). ຊົງຖວາຍທ່ອນອ້ອຍ, ນ້ຳຕານ, ໝາກພ້າວ, ຂອງຂົບຄ້ຽວທີ່ເປັນເຫງົ້າແລະຮາກໄມ້ ແລະ ຍາຄູພ້ອມທັງພັດຕາຫານທີ່ປຸງດ້ວຍເຂົ້າສາລີທີ່ມີກິ່ນຫອມ ປະກອບດ້ວຍລົດຊາດຕ່າງໆ ໃນເວລາເຊົ້າ. ໃນລະຫວ່າງມື້ ຊົງຖວາຍຂອງຂົບຄ້ຽວສິບແປດຊະນິດ ມີອ້ອຍ, ກ້ວຍ, ໝາກມີ້ ເປັນຕົ້ນ ພ້ອມທັງກັບເຂົ້າຕ່າງໆ ແລະ ພັດຕາຫານທີ່ຫຸງດ້ວຍເຂົ້າສາລີທີ່ມີກິ່ນຫອມ ມີລົດຊາດອັນເລີດຕ່າງໆ ແລະ ໃນເວລາຫຼັງເພນ ຊົງຖວາຍນ້ຳປານະແປດຊະນິດທີ່ຄວນແກ່ສະມະນະ. ທັງຊົງຖວາຍບໍລິຂານຂອງສະມະນະອື່ນໆ ອີກ. ພະອົງຊົງຖວາຍມະຫາທານແກ່ພະພິກຂຸສົງ ແລະ ພະພິກຂຸຜູ້ຊົງພະໄຕປິດົກ ຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ດ້ວຍທຳນອງນີ້ແລ.

Athāparena samayena kalyāṇiyaṃ sivo nāma mahārājā attano bhāgineyyassa abhayakumārassa kākavaṇṇatissa rañño bhaginiyā somadeviyā nāma rājaputtiyā āvāhamaṅgalaṃ katvā ānetvā pādaparicārikaṃ dāpesi. Datvā ca pana abhaya kumāraṃ girinagaramhi nisīdāpesī. So girinagare rajjaṃ kārāpetvā giriabhayo nāma rājā hutvā mahantaṃ sampattiṃ anubhavamāno vihāsi. Tato aparabhāge kākavaṇṇatissa mahārājā mahāgāme viharanto aññatarassa bhikkhussa gatte maṅkunā daṭṭhaṭṭhāne gaṇḍaṃ uṭṭhitaṃ disvā kimetaṃ ayyā’ti pucchi. Maṅkunā daṭṭhaṭṭhānaṃ mahārājāti. Taṃ sutvā saṃvegappatto, bhante maṅkunā kismiṃ na bhavanti’ti pucchi. Paṭṭasāṭake na bhavanti’ti. Ime pana bhaddantā paṭṭasāṭake kuto labhantī’ti cintetvā gato. Taṃ divasameva pānīyamāḷake nisinno tipiṭakatissatthero nāma rañño buddhasīhanādasuttaṃ nāma kathesi. So there pasanno; uttarāsaṅge dīyamāne’ekasāṭako bhavissāmi’ tasmā imameva dātuṃ na sakkā, kathaṃ karissāmī’ti cintento therena saddhiṃ kathayamāno tattha māḷakeyeva aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe eko kāko ambasākhantare nisīditvā

ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ ພະລາຊາຊົງພະນາມວ່າ ສີວະ ໃນເມືອງກັນຍານີ ໄດ້ຈັດພິທີອະພິເສກສົມລົດໃຫ້ແກ່ ອະໄພກຸມານ ຜູ້ເປັນຫຼານຊາຍ ກັບພະລາຊະທິດາຊົງພະນາມວ່າ ໂສມະເທວີ ຜູ້ເປັນພະຂະນິດຖາຂອງພະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິສສະ ແລ້ວນຳມາສະຖາປະນາໄວ້ໃນຕຳແໜ່ງພະມະເຫສີ. ຄັ້ງນັ້ນ ໄດ້ໂປດໃຫ້ອະໄພກຸມານໄປຄອງເມືອງຄີຣີນຄອນ. ພະອົງຊົງຄອງລາດຢູ່ໃນເມືອງຄີຣີນຄອນນັ້ນ ຊົງພະນາມວ່າ ພະເຈົ້າຄີຣີອະໄພ ຊົງສະເຫວີຍມະຫາສົມບັດຢູ່ຢ່າງມີຄວາມສຸກ. ຕໍ່ມາ ພະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິສສະມະຫາລາດ ຂະນະປະທັບຢູ່ໃນມະຫາກາມະ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນຕຸ່ມໜອງຂຶ້ນຢູ່ບ່ອນທີ່ໂຕເຮືອດກັດ ເທິງຮ່າງກາຍຂອງພະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ຈຶ່ງຕັດຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ແມ່ນຫຍັງ?'. ພະພິກຂຸທູນວ່າ 'ມະຫາລາດ, ນີ້ແມ່ນບ່ອນທີ່ໂຕເຮືອດgັດ'. ພະອົງໄດ້ຟັງແນວນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມສັງເວດ ຈຶ່ງຕັດຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໂຕເຮືອດຍ່ອມບໍ່ມີຢູ່ໃນຜ້າຊະນິດໃດ?'. ພະພິກຂຸທູນວ່າ 'ຍ່ອມບໍ່ມີຢູ່ໃນຜ້າໄໝ'. ພະລາຊາຊົງດຳຣິວ່າ 'ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຈະຫາຜ້າໄໝມາຈາກໃສ?' ແລ້ວສະເດັດກັບໄປ. ໃນວັນນັ້ນເອງ ພະເຖຣະຜູ້ຊົງພະໄຕປິດົກຊື່ວ່າ ຕິສສະເຖຣະ ນັ່ງຢູ່ທີ່ໂຮງນ້ຳ ໄດ້ສະແດງພຸດທະສີຫະນາດສູດແກ່ພະລາຊາ. ພະລາຊາຊົງເຫຼື້ອມໃສໃນພະເຖຣະນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ຖ້າເຮົາຖວາຍຜ້າຫົ່ມຜືນນີ້ ເຮົາກໍຈະເຫຼືອຜ້າຜືນດຽວ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ອາດຖວາຍຜືນນີ້ໄດ້, ເຮົາຈະເຮັດແນວໃດດີ?' ຂະນະທີ່ຊົງດຳຣິຢູ່ນັ້ນ ກໍໄດ້ຢືນສົນທະນາກັບພະເຖຣະຢູ່ທີ່ໂຮງນ້ຳນັ້ນເອງ. ໃນຂະນະນັ້ນ ມີກາໂຕໜຶ່ງຈັບຢູ່ລະຫວ່າງກິ່ງມ່ວງ

Saddaṃ karonto evamācikkhi. Ayya kākavaṇṇatissamahārāja, tumhākaṃ kaṅkhā nāma natthī, pasādakkhaṇe dhammakathikassa uttarāsaṅgaṃ dehī’ti āha.

ໄດ້ຮ້ອງຂຶ້ນແລ້ວກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແດ່ພະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິສສະມະຫາລາດ ຄວາມສົງໄສຂອງພະອົງຍ່ອມບໍ່ມີ, ໃນຂະນະທີ່ເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສນີ້ ຂໍຈົ່ງຖວາຍຜ້າຫົ່ມແກ່ພະທຳມະກະຖຶກເຖີດ'.

(Kāko so kākavaṇṇassa vadeti vacanakkhamo,Pasādajāto therassa tuvaṃ saddhammadesane;

Dadāhi uttarāsaṅgaṃ mahātherassa bhūmipā’ti.)

(ກາໂຕນັ້ນ ຜູ້ມີວາຈາອັນຄວນຟັງ ໄດ້ກ່າວກັບພະເຈົ້າກາກະວັນນະວ່າ 'ຂ້າແດ່ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນ ພະອົງຊົງເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນການສະແດງພະສັດທຳຂອງພະເຖຣະແລ້ວ ຂໍຈົ່ງຖວາຍຜ້າຫົ່ມແກ່ພະມະຫາເຖຣະເຖີດ'.)

Mahārāja, ahaṃ tumhākaṃ pañcasāsanaṃ gahetvā āgato. Vihāradevi puttaṃ vijāyi. Idamekaṃ sāsanaṃ. Ekā kareṇukā suvīrahatthipotakaṃ titthasare vijāyī. Idaṃ dutiyaṃ sāsanaṃ. Goṭhasamuddamajjhena sattamattā nāvā paṭṭane paccuṭṭhitā, idaṃ tatiyaṃ sāsanaṃ uttara vaḍḍhamānapabbatapāde dvikarīsappamāṇe khette taruṇatālakkhandhappamāṇā suvaṇṇakkhandhā uggacchiṃsu, idaṃ catutthaṃ sāsanaṃ. Giripabbatapāde koṭa raṭṭhaka vihāre koṭaraṭṭhako nāma thero maggopasamaṃ vatvā giripabbatamatthake sattatālappamāṇaṃ uggantvā ākāse nisinno parinibbāyi, idaṃ pañcamaṃ sāsanaṃ.

ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ຂ້າພະອົງນຳຂ່າວສານ ໕ ປະການມາຖວາຍພຣະອົງແລ້ວ. ພຣະນາງວິຫາຣະເທວີປະສູດພຣະຣາຊະໂອຣົດແລ້ວ, ນີ້ແມ່ນຂ່າວສານທີ ໑. ນາງຊ້າງພັງເຊືອກໜຶ່ງໄດ້ຕົກລູກເປັນລູກຊ້າງຜູ້ມີກຳລັງແຂງແຮງ ທີ່ທ່າສະນ້ຳ, ນີ້ແມ່ນຂ່າວສານທີ ໒. ເຮືອປະມານ ໗ ລຳ ໄດ້ແລ່ນມາຮອດທ່າເຮືອທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດໂຄດຖະ, ນີ້ແມ່ນຂ່າວສານທີ ໓. ແທ່ງຄຳທັງຫຼາຍມີຂະໜາດເທົ່າກັບຕົ້ນຕານໜຸ່ມ ໄດ້ຜຸດຂຶ້ນມາໃນເນື້ອທີ່ນາປະມານ ໒ ກະລີ ທີ່ເຊີງເຂົາອຸດຕະຣະວັດທະມານະ, ນີ້ແມ່ນຂ່າວສານທີ ໔. ພຣະເຖຣະນາມວ່າ ໂກຕະຣັດຖະກະ ທີ່ໂກຕະຣັດຖະກະວິຫານ ເຊີງເຂົາຄີຣີ, ໄດ້ສະແດງທັມມະເທສະນາເລື່ອງມັກໂຄປະສະມະ ແລ້ວເຫາະຂຶ້ນໄປໃນອາກາດສູງເທົ່າກັບຕົ້ນຕານ ໗ ຕົ້ນ ທີ່ຍອດເຂົາຄີຣີ ແລ້ວນັ່ງນິບພານໃນອາກາດ, ນີ້ແມ່ນຂ່າວສານທີ ໕.

(Putto hatthī ca nāvā ca catutthaṃ hemakhandhakaṃ;

Therassa parinibbānaṃ pañcamaṃ sāsanaṃ idaṃ.

(ຂ່າວສານເຫຼົ່ານີ້ຄື: ພຣະຣາຊະໂອຣົດ ໑, ລູກຊ້າງ ໑, ເຮືອ ໑, ແທ່ງຄຳເປັນທີ ໔, ແລະ ການນິບພານຂອງພຣະເຖຣະ ເປັນຂ່າວສານທີ ໕.

Imaṃ gahetvāna ahaṃ āgato tava santikaṃ;

Sāsanaṃ īdisaṃ sutvā puññakamme rato bhava.

ຂ້າພະອົງນຳເອົາຂ່າວສານນີ້ມາສູ່ສຳນັກຂອງພຣະອົງ, ເມື່ອໄດ້ຟັງຂ່າວສານເຊັ່ນນີ້ແລ້ວ ຂໍຈົ່ງຍິນດີໃນບຸນກຸສົນເຖີດ.

Vatthaṃ sahasā dāpehi kato sabbasamāgamo;

Idaṃ niccaṃ jānanto kiṃ laggo uttarāsaṅge’ti.)

ຂໍຈົ່ງຮີບພຣະຣາຊະທານຜ້າໂດຍໄວ, ການປະຊຸມທັງປວງໄດ້ຈັດຂຶ້ນແລ້ວ, ເມື່ອຊົງຊາບເລື່ອງນີ້ຢູ່ເປັນນິດ ເຫດໃດຈຶ່ງຍັງຕິດຂ້ອງຢູ່ໃນຜ້າຫົ່ມເລົ່າ?)

Rājā kākassa vacanaṃ sutvā hasi. Thero? Kasmā mahārāja hasī’ti pucchi. Bhante, etasmiṃ ambasākhantare nisīditvā saddaṃ karontassa kākassa kathaṃ sutvā hasinti sabbaṃ ārocesi. Thero’pi raññā purimattabhāve katakammaṃ passitvā hasi. Rājā kasmā ayyo hasī’ti pucchi. Mahārāja, tumhākaṃ anantare attabhāve malayaraṭṭhe amaruppala nāma kāle katakammaṃ passitvā hasitti. Tena puṭṭho katakusalakammaṃ sabbaṃ vitthārena tassa ācikkhi. Rājā somanassappatto attano uttarāsaṅgaṃ datvā theraṃ vanditvā gehaṃ gato. Koṭaraṭṭhakavihāraṃ gantvā therassa sarīrajjhāpanaṃ kārāpetvā dhātuṃ ādāya cetiyaṃ kārāpetvā mahantaṃ pūjaṃ katvā mahāgāmaṃ gato. Suvaṇṇaṃ āharāpetvā rājaṅgaṇe ṭhapāpesi. Goṭhasamuddakucchiyaṃ patta nāvāto vatthāni āharāpetvā bhikkhusaṅghassa cīvaratthāya dāpetvā mahādānaṃ pavattetvā mahāgāmasamīpe vihāraṃ kārāpetvā viharanto attano puttaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ pakkosāpetvā; tāta, tvaṃ gantvā girimhi nagare nisīdā’ti vatvā amaccañcassa pituṭṭhāne ṭhapetvā girinagaraṃ pāhesi. Taṃ disvā giriabhaya kumāro kumārena saddhiṃ āgatabaḷassa vatthāhārādīni dāpetvā mahantaṃ sammānaṃ akāsi. Rājakumāro giripabbatapāde vihāsi.

ພຣະຣາຊາໄດ້ຟັງຄຳຂອງກາແລ້ວຊົງພຣະສໍຣານ. ພຣະເຖຣະຈຶ່ງທູນຖາມວ່າ 'ມະຫາຣາດ, ພຣະອົງຊົງພຣະສໍຣານດ້ວຍເຫດໃດ?' ພຣະຣາຊາຈຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງໄດ້ຟັງຄຳຂອງກາທີ່ຈັບຢູ່ລະຫວ່າງກິ່ງມ່ວງນີ້ແລ້ວຮ້ອງຢູ່ ຈຶ່ງຊົງພຣະສໍຣານ' ແລ້ວກາບທູນເລື່ອງທັງປວງ. ພຣະເຖຣະເອງກໍເຫັນກັມທີ່ພຣະຣາຊາໄດ້ຊົງກະທຳໄວ້ໃນອັດຕະພາບກ່ອນ ຈຶ່ງຍິ້ມ. ພຣະຣາຊາທູນถามວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ເຫດໃດທ່ານຈຶ່ງຍິ້ມ?' ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ 'ມະຫາຣາດ, ອາຕະມາພາບເຫັນກັມທີ່ພຣະອົງໄດ້ຊົງກະທຳໄວ້ໃນອັດຕະພາບກ່ອນໜ້ານີ້ ໃນຄັ້ງທີ່ເປັນຄົນຊື່ວ່າ ອະມະຣຸບປະລະ ໃນມະລະຍະລັດ ຈຶ່ງຍິ້ມ.' ເມື່ອພຣະຣາຊາທູນຖາມແລ້ວ ພຣະເຖຣະຈຶ່ງໄດ້ສະແດງກຸສົນກັມທັງປວງທີ່ພຣະອົງໄດ້ຊົງກະທຳໄວ້ໂດຍລະອຽດ. ພຣະຣາຊາຊົງມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີ ໄດ້ຖວາຍຜ້າອຸຕຕະຣາສົງຂອງພຣະອົງ ແລ້ວນົບໄຫວ້ພຣະເຖຣະແລ້ວສະເດັດກັບພຣະຣາຊະວັງ. ພຣະອົງໄດ້ສະເດັດໄປຍັງໂກຕະຣັດຖະກະວິຫານ ຊົງໂປດໃຫ້ທຳການຊາປະນະກິດສົບຂອງພຣະເຖຣະ ແລ້ວອັນເຊີນພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາສ້າງພຣະເຈດີ ຊົງທຳການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ ແລ້ວສະເດັດໄປຍັງເມືອງມະຫາກາມະ. ຊົງໂປດໃຫ້ນຳຄຳມາໄວ້ທີ່ລານຫຼວງ. ຊົງໂປດໃຫ້ນຳຜ້າທັງຫຼາຍຈາກເຮືອທີ່ມາຮອດທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດໂຄດຖະ ມາຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງເພື່ອເປັນຜ້າຈີວອນ ຊົງບຳເພັນມະຫາທານ ແລ້ວชົງໂປດໃຫ້ສ້າງວິຫານໄວ້ໃກ້ເມືອງມະຫາກາມະ. ເມື່ອປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໄດ້ຊົງຮຽກພຣະຣາຊະໂອຣົດນາມວ່າ ທຸຕຖະຄາມະນີ ມາເຝົ້າ ແລ້ວຕຳຣັດວ່າ 'ລູກເອີຍ, ເຈົ້າຈົ່ງໄປຢູ່ທີ່ເມືອງຄີຣີເຖີດ' ແລ້ວຊົງຕັ້ງອຳມາດໄວ້ໃນຖານະເປັນບິດາ ແລ້ວສົ່ງໄປຍັງເມືອງຄີຣີ. ເມື່ອພຣະກຸມານຄີຣີອະໄພເຫັນພຣະຣາຊະໂອຣົດນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ພຣະຣາຊະທານຜ້າ, ອາຫານ ແລະ ສິ່ງຂອງຕ່າງໆ ແກ່ກອງທະຫານທີ່ມາພ້ອມກັບພຣະກຸມານ ແລະ ໄດ້ທຳການຕ້ອນຮັບຢ່າງສົມກຽດ. ພຣະຣາຊະໂອຣົດຈຶ່ງໄດ້ປະທັບຢູ່ທີ່ເຊີງເຂົາຄີຣີ.

Tato aparabhāge jātiṃ nissāya khattiyānaṃ vivādo ahosi. So abhayarājā kiṃ mevivādenā’ti attano bhariyāya somadeviyā saddhiṃ balavāhanaṃ gahetvā anukkamena gacchanto serunagare rajjaṃ kārentaṃ attasahāyaṃ sivarājaṃ sandhāya tassa santikaṃ āgañji. So’pi sivarājā giriabhayaraññā saddhiṃ āgatabaḷassa mahantaṃ sakkāraṃ kāretvā ahatavatthatilataṇḍulādīni āharāpetvā dāpesi. Katipāhaccaye; samma, kasmā āgatosi’ti pucchi. So āgatakāraṇaṃ sabbamassa ācikkhi. Bhaddakaṃ samma, te kataṃ āgantabbameva āgato. Ahaṃ te kattabbaṃ jānissāmi. Tvaṃ mā cintayī’ti vatvā tassa vasanatthāya nagarabhūmiṃ gavesanto sarakoṭiyaṃ atiramaṇīyabhūmiṃ passitvā tasmiṃ bhūmibhāge so nagaraṃ māpetvā deviyā ekasadisanāmaṃ karissāmī’ti somanagaranti nāmaṃ akāsi. Taṃ nagaraṃ susamiddhaṃ sampannadhanadhaññādīhi upakaraṇehi dvāraṭṭālakagopuraparikhāpokkhara-ṇiyādīhi sahitaṃ hatthiassarathapattiādīhi samākulaṃ saṅkhapaṇavabherisaddādīhi samākiṇṇaṃ nagaraṃ ahosi. So abhayo ciraṃ somanagare mahantaṃ issariyaṃ anubhavanto vihāsi.

ໃນກາລະຕໍ່ມາ ໄດ້ເກີດການວິວາດກັນລະຫວ່າງກະສັດທັງຫຼາຍເພາະອາໄສຊາດຕະກູນ. ພຣະເຈົ້າອະໄພນັ້ນຊົງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດດ້ວຍການວິວາດນີ້' ຈຶ່ງຊົງພາພຣະນາງໂສມະເທວີຜູ້ເປັນພຣະມະເຫສີ ພ້ອມດ້ວຍກອງທັບ ສະເດັດໄປໂດຍລຳດັບ ເພື່ອໄປຫາພຣະເຈົ້າສີວະຣາດຜູ້ເປັນພຣະສະຫາຍ ຜູ້ຄອງເມືອງເສຣຸນີ. ພຣະເຈົ້າສີວະຣາດນັ້ນກໍໄດ້ຊົງຕ້ອນຮັບກອງທັບທີ່ມາພ້ອມກັບພຣະເຈົ້າຄີຣີອະໄພຢ່າງສົມກຽດ ແລະ ຊົງໂປດໃຫ້ນຳຜ້າໃໝ່, ງາ, ເຂົ້າສານ ແລະ ສິ່ງຂອງອື່ນໆ ມາພຣະຣາຊະທານໃຫ້. ເມື່ອລ່ວງໄປໄດ້ສອງສາມວັນ ພຣະເຈົ້າສີວະຣາດຈຶ່ງທູນຖາມວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ, ເຈົ້າສະເດັດມາດ້ວຍເຫດໃດ?' ພຣະເຈົ້າອະໄພຈຶ່ງກາບທູນເຫດການທີ່ສະເດັດມາທັງປວງໃຫ້ຊົງຊາບ. ພຣະເຈົ້າສີວະຣາດຕຳຣັດວ່າ 'ດີແລ້ວສະຫາຍ, ສິ່ງທີ່ເຈົ້າເຮັດນັ້ນຖືກຕ້ອງແລ້ວ, ຄວນຈະມາແທ້ໆ. ເຮົາຈະຈັດການສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ເຈົ້າເອງ, ເຈົ້າຢ່າກັງວົນເລີຍ.' ແລ້ວຊົງສະແຫວງຫາພື້ນທີ່ສ້າງເມືອງເພື່ອໃຫ້ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງພຣະເຈົ້າອະໄພ, ຊົງເຫັນພື້ນທີ່ອັນໜ້າຣື່ນຣົມຍິ່ງຢູ່ທີ່ສະຣະໂກຕິ ຈຶ່ງຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງເມືອງຂຶ້ນໃນພື້ນທີ່ນັ້ນ ແລະ ຊົງຕັ້ງຊື່ເມືອງນັ້ນໃຫ້ຄ້າຍຄືກັບພຣະນາມຂອງພຣະເທວີວ່າ 'ໂສມະນະຄອນ'. ເມືອງນັ້ນເປັນເມືອງທີ່ຮຸ່ງເຮືອງ ພ້ອມດ້ວຍຊັບສິນ, ເຂົ້າປາອາຫານ ແລະ ອຸປະກອນຕ່າງໆ, ປະກອບດ້ວຍປະຕູ, ຫໍຮົບ, ຊຸ້ມປະຕູ, ຄູເມືອງ ແລະ ສະໂບກຂະຣະນີ, ຄັບຄາຄັ່ງໄປດ້ວຍຊ້າງ, ມ້າ, ລົດ ແລະ ພົນທະຫານ, ກຶກກ້ອງໄປດ້ວຍສຽງສັງ, ສຽງໂທນ ແລະ ສຽງກອງ. ພຣະເຈົ້າອະໄພໄດ້ສະເຫວີຍຣາຊະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຢູ່ໃນໂສມະນະຄອນນັ້ນຕະຫຼອດກາລະນານ.

Athāparasmiṃ kāle somadevī raññā saddhiṃ kathesi; ayya amhākaṃ paṭisaraṇaṃ cetiyañca vihārañca kāretuṃ vaṭṭatī’ti. Bhaddakaṃ te kathitanti somanassappatto hutvā vihārabhūmiṃ gavesanto nagarato nātidure nāccāsanne mahantaṃ sālavanaṃ atthi. Taṃ passituṃ gato. Tadā tasmiṃ sālavane mahāariṭṭhattherassa vaṃse mahāmahindatthero nāma eko thero atthi. So saṭṭhimatte bhikkhū gahetvā viharati. Taṃ disvā iriyāpathe pasanno theraṃ evamāha; ‘ayya tumhākaṃ imasmiṃ sālavane vihāraṃ karissāmi’ti. Thero tassa vacanaṃ sutvā tuṇhīhāvena adhivāsesi. Rājā somanassappatto theraṃ vanditvā nagarameva gantvā somadeviṃ āmantetvā; bhaddesomadevi, amhākaṃ manoratho matthakaṃ patto. Vihārakaraṇatthāya manāpo bhūmibhāgo laddho. Tattha ca mahindo nāma thero samaṇānaṃ saṭṭhimattaṃ gahetvā viharati. Taṃ vanditvā viharaṇatthāya paṭiññaṃ gahetvā āgato. Tattha vihāraṃ karissāmī’ti āha. Sā taṃ sutvā somanassappattā sādhū’ti sampaṭicchi. Punadivase deviyā saddhiṃ therassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Thero tesaṃ mahāsamayasuttaṃ kathesi. Te ubho’pi dhammaṃ sutvā somanassajātā ahesuṃ. Atha rājā ayya dhātuṃ kuto labhissāmā’ti theraṃ pucchi. Mā cintayi mahārāja, dhātuṃ amhe jānissāmā’ti ācikkhi.

ຕໍ່ມາໃນກາລະພາຍຫຼັງ ພຣະນາງໂສມະເທວີໄດ້ກາບທູນພຣະຣາຊາວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ, ພວກ ເຮົາຄວນຈະສ້າງພຣະເຈດີ ແລະ ວິຫານ ເພື່ອເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງພວກ ເຮົາ.' ພຣະຣາຊາຊົງມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີຕຳຣັດວ່າ 'ເຈົ້າເວົ້າດີແລ້ວ' ແລ້ວຊົງສະແຫວງຫາພື້ນທີ່ສ້າງວິຫານ, ຊົງສະເດັດໄປທອດພຣະເນດປ່າໄມ້ຮັງຜືນໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງ ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໃກ້ບໍ່ໄກຈາກຕົວເມືອງ. ໃນເວລານັ້ນ, ໃນປ່າໄມ້ຮັງນັ້ນ ມີພຣະເຖຣະອົງໜຶ່ງນາມວ່າ ພຣະມະຫາມະຫິນທະເຖຣະ ໃນວົງຂອງພຣະມະຫາອະຣິດຖະເຖຣະ ອາໄສຢູ່. ທ່ານມີພຣະພິກຂຸປະມານ ໖໐ ຮູບເປັນບໍລິວານ. ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ຊົງເຫຼື້ອມໃສໃນອິຣິຍາບົດ ຈຶ່ງຕຳຣັດກັບພຣະເຖຣະວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ข້າພະອົງຈະສ້າງວິຫານຖວາຍແກ່ພວກທ່ານໃນປ່າໄມ້ຮັງນີ້.' ພຣະເຖຣະໄດ້ຟັງຄຳຂອງພຣະອົງແລ້ວ ກໍຊົງຮັບໂດຍດຸສນີພາບ. ພຣະຣາຊາຊົງມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີ ໄດ້ນົບໄຫວ້ພຣະເຖຣະແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ພຣະນະຄອນ, ຊົງຕຳຣັດກັບພຣະນາງໂສມະເທວີວ່າ 'ນາງຜູ້ຈະເລີນ, ຄວາມປາດຖະໜາຂອງພວກ ເຮົາສຳເລັດແລ້ວ. ພວກ ເຮົາໄດ້ພື້ນທີ່ອັນເພິ່ງພໍໃຈເພື່ອສ້າງວິຫານແລ້ວ. ແລະ ທີ່ນັ້ນມີພຣະເຖຣະນາມວ່າ ມະຫິນທະ ອາໄສຢູ່ພ້ອມດ້ວຍພຣະສົງປະມານ ໖໐ ຮູບ. ເຮົາໄດ້ນົບໄຫວ້ທ່ານ ແລະ ໄດ້ຮັບຄຳໝັ້ນສັນຍາເພື່ອຈະສ້າງວິຫານແລ້ວ. ເຮົາຈະສ້າງວິຫານໃນທີ່ນັ້ນ.' ພຣະນາງໄດ້ຟັງແລ້ວ ກໍມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີ ແລະ ຮັບວ່າ 'ສາທຸ'. ໃນວັນຕໍ່ມາ, ພຣະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍພຣະເທວີໄດ້ສະເດັດໄປຫາພຣະເຖຣະ ນົບໄຫວ້ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະເຖຣະໄດ້ສະແດງມະຫາສະມະຍະສູດແກ່ທັງສອງພຣະອົງ. ທັງສອງພຣະອົງໄດ້ຟັງທັມແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມໂສມະນັດຍິນດີຍິ່ງ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຈຶ່ງທູນຖາມພຣະເຖຣະວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພວກ ເຮົາຈະໄດ້ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດມາຈາກໃສ?' ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ 'ມະຫາຣາດ, ຢ່າກັງວົນເລີຍ, ພວກ ເຮົາຈະຈັດຫາພຣະທາດເອງ.'

So tato paṭṭhāya vihārabhumiṃ sodhāpetvā khāṇukaṇṭakādayo nīharitvā bheritalamiva ramaṇīyaṃ samaṃ kārāpetvā iṭṭhakavaḍḍhakiṃ pakkosāpetvā iṭṭhacitaṃ kārāpetvā cetiyakammaṃ paṭṭhapesi. Vaḍḍhakī cetiyaṃ cinanto katipāhena pupphādhānattayaṃ niṭṭhapetvā dhātugabbhe sabbaṃ kattabbaṃ kammaṃ niṭṭhapetvā rañño paṭivedesi. Rājā, āgantvā therassa ārocesi. Niṭṭhāpito ayya dhātu gabbho’ti. Thero rañño vacanaṃ sutvā attanā pariharitaṃ tathāgatassa dakkhiṇadāṭhādhātuṃ tassa adāsi. Rājā dhātuṃ gahetvā sunakkhattena sumuhuttena mahatā parivārena dhātugabbhe nidahitvā atimanoramaṃ udakabubbuḷakelāsakuṭapaṭibhāgaṃ cetiyaṃ kārāpesi.

ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພຣະຣາຊາຊົງໂປດໃຫ້ແຜ້ວຖາງພື້ນທີ່ສ້າງວິຫານ, ໃຫ້ນຳເອົາຕໍໄມ້ ແລະ ໜາມທັງຫຼາຍອອກ, ເຮັດໃຫ້ພື້ນທີ່ຮາບພຽງແລະງົດງາມຄືກັບໜ້າກອງ, ຊົງໂປດໃຫ້ຮຽກຊ່າງກໍ່ອິດມາ ແລ້ວໃຫ້ກໍ່ອິດເລີ່ມຕົ້ນການສ້າງພຣະເຈດີ. ຊ່າງກໍ່ອິດເມື່ອກໍ່ພຣະເຈດີຢູ່ ພາຍໃນສອງສາມວັນກໍໄດ້ສ້າງຖານດອກໄມ້ ໓ ຊັ້ນສຳເລັດ, ແລະ ໄດ້ສ້າງຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງປວງສຳເລັດ ແລ້ວກາບທູນໃຫ້ພຣະຣາຊາຊົງຊາບ. ພຣະຣາຊາສະເດັດມາແລ້ວກາບທູນພຣະເຖຣະວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຫ້ອງບັນຈຸພຣະທາດສຳເລັດແລ້ວ.' ພຣະເຖຣະໄດ້ຟັງຄຳຂອງພຣະຣາຊາແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍພຣະທາດຂ້ຽວແກ້ວເບື້ອງຂວາຂອງພຣະຕຖາຄົດ ທີ່ທ່ານໄດ້ຮັກສາໄວ້ເອງ ແກ່ພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາຊົງຮັບພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດແລ້ວ ໃນເລີກງາມຍາມດີ ໄດ້ຊົງອັນເຊີນເຂົ້າບັນຈຸໄວ້ໃນຫ້ອງບັນຈຸພຣະທາດ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານເປັນອັນຫຼາຍ, ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງພຣະເຈດີອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຊິ່ງມີສັນຖານຄ້າຍຄືກັບຟອງນ້ຳ ແລະ ຍອດເຂົາໄກລາດ.

Saddhādiguṇasampanno lokasāsanarakkhako;

Sacetiyaṃ mahārājā kārāpesi vihārakaṃ.

ພຣະມະຫາຣາດຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄຸນມີສັດທາເປັນຕົ້ນ ຜູ້ປົກປັກຮັກສາໂລກແລະພຣະສາສະໜາ ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງວິຫານພ້ອມດ້ວຍພຣະເຈດີແລ້ວ.

Tato therassa santike saṭṭhimattānaṃ bhikkhunaṃ atthāya saṭṭhimattāni pariveṇāni kārāpetvā dvāraṭṭālakapākārehi sobhitaṃ vihāraṃ niṭṭhapetvā attano deviyā ekanāmaṃ katvā mahindattherassa dakkhiṇodakaṃ datvā gandhamālādhūpadhajehi pūjaṃ karonto divasassa tikkhattuṃ dhātupaṭṭhānaṃ gantvā dānādīni puññāni kurumāno giriabhayarājā mahantaṃ sampattiṃ anubhavamāno somanagaraṃ paṭivasati.

ແຕ່ນັ້ນມາ ພຣະອົງໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງກຸຕິ ໖໐ ຫຼັງ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະພິກຂຸ ໖໐ ຮູບ ໃນສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະ, ຊົງສ້າງວິຫານອັນງົດງາມດ້ວຍປະຕູ, ຫໍຮົບ ແລະ ກຳແພງຈົນສຳເລັດ, ຊົງຕັ້ງຊື່ວິຫານໃຫ້ຄືກັບພຣະນາມຂອງພຣະເທວີຂອງພຣະອົງ, ຊົງຫຼັ່ງນ້ຳທັກສິໂນທົກຖວາຍແກ່ພຣະມະຫິນທະເຖຣະ, ຊົງທຳການບູຊາດ້ວຍຂອງຫອມ, ດອກໄມ້, ທູບ ແລະ ທຸງທັງຫຼາຍ, ສະເດັດໄປຍັງສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານພຣະທາດວັນລະ ໓ ເທື່ອ, ຊົງບຳເພັນບຸນມີການຖວາຍທານເປັນຕົ້ນ. ພຣະເຈົ້າຄີຣີອະໄພຊົງສະເຫວີຍສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ປະທັບຢູ່ໃນໂສມະນະຄອນ.

(Nagare somanāmamhi ramaṇīye manorame;

Deviyā saha modanto rajjaṃ kāresi nāyako.)

(ພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນຜູ້ນຳ ຊົງສະເຫວີຍຣາດຊະສົມບັດຢ່າງມີຄວາມສຸກຮ່ວມກັບພຣະເທວີ ໃນໂສມະນະຄອນອັນໜ້າຣື່ນຣົມແລະເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ.)

Tato vihāradeviyā bhātā cullapiṇḍapātiyatissatthero nāma ekadivasaṃ kākavaṇṇatissamahārañño āyusaṅkhāramolokento na cirappavattanabhāvaṃ ñatvā punadivase rañño santikaṃ gantvā tena saddhiṃ kathesi. Mahārāja tumhākaṃ nalāṭadhātuyā satthārā byākaraṇaṃ dinnaṃ;’mahāvālukagaṅgāya dakkhiṇabhāge seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍiyā matthake anāgate kākavaṇṇatisso nāma mahārājā mayhaṃ nalāṭadhātuṃ patiṭṭhapessatī’ti vatvā taṃ sandhāya bhagavā samāpattiṃ samāpajjitvā gato. Tassa vacanaṃ manasikarohī’ti āha. Tassa kathaṃ sutvā amhākaṃ kusalasampattiṃ avināsetvā ayyassa vacanamuddissa cetiyaṃ kārāpanatthāya gantabbanti mantvā bhaddakaṃ ayyā’ti therassa vacanaṃ sampaṭicchitvā attano puttaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ girinagarato pakkosāpetvā mahāgāme nisīdāpetvā nagare bheriṃ carāpesi; ahaṃ mahāvālukāya gaṅgāya samīpe seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍiyā matthake cetiyaṃ kārāpanatthāya gamissāmi, sabbaseniyo ca mahā jano ca mayā saddhiṃ āgacchantu’ti vatvā rājā culapiṇḍapātiyatissattherassa tissamahāvihāre sāgalattherassa ca santikaṃ gantvā bhante tumhākaṃ parivāre pañcasatamatte bhikkhu gahetvā dhātuṃ upaṭṭhahantā mayā saddhiṃyeva āgacchathā’ti vatvā bhaddamāse bhaddadivase sunakkhatte sumuhutte bandhāvāraṃ sajjetvā dhātugharato dhātukaraṇḍakaṃ nīharitvā susajjitarathe ṭhapetvā upari setacchattañca katvā purato purato ratanamaṇaḍape kārāpetvā puretaramakāsi.

ຕໍ່ມາ ພຣະພີ່ຊາຍຂອງພຣະນາງວິຫາຣະເທວີ ນາມວ່າ ພຣະຈູລະປິນທະປາຕິຍະຕິສສະເຖຣະ ໃນວັນໜຶ່ງ ເມື່ອພິຈາລະນາເບິ່ງອາຍຸສັງຂານຂອງພຣະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິສສະມະຫາຣາດ ກໍຊາບວ່າຈະຢູ່ໄດ້ບໍ່ດົນ, ໃນວັນຕໍ່ມາ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດໄປຫາພຣະຣາຊາ ແລ້ວສົນທະນາຮ່ວມກັບພຣະອົງວ່າ 'ມະຫາຣາດ, ພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດສ່ວນພຣະນະລາດຂອງພຣະອົງນັ້ນ ພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາໄດ້ຊົງພະຍາກອນໄວ້ວ່າ: ໃນອະນາຄົດ ພຣະມະຫາຣາດນາມວ່າ ກາກະວັນນະຕິສສະ ຈະປະດິດສະຖານພຣະນະລາດທາດຂອງຕະຖາຄົດ ໄວ້ທີ່ເໜືອແອ່ງຫີນຊື່ວ່າ ວະຣາຫະ ໃກ້ກັບໜອງນ້ຳຊື່ວ່າ ເສຣຸ ທາງທິດໃຕ້ແຫ່ງແມ່ນ້ຳມະຫາວາລຸກະຄັງຄາ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງເຂົ້າສະມາບັດແລ້ວສະເດັດໄປ ເພາະຊົງໝາຍເຖິງເລື່ອງນັ້ນ. ຂໍພຣະອົງຈົ່ງມົນສິການຄຳຕຳຣັດຂອງພຣະອົງນັ້ນເຖີດ.' ພຣະຣາຊາໄດ້ຟັງຄຳຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ຊົງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາຄວນຈະໄປເພື່ອສ້າງພຣະເຈດີ ຕາມຄຳແນະນຳຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ກຸສົນສົມບັດຂອງເຮົາເສື່ອມເສຍໄປ' ຈຶ່ງຊົງຮັບຄຳຂອງພຣະເຖຣະວ່າ 'ດີແລ້ວ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ' ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ຮຽກພຣະຣາຊະໂອຣົດນາມວ່າ ທຸຕຖະຄາມະນີ ມາຈາກເມືອງຄີຣີ ໃຫ້ປະທັບຢູ່ໃນເມືອງມະຫາກາມະ, ແລ້ວຊົງໂປດໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວທົ່ວເມືອງວ່າ 'ເຮົາຈະໄປເພື່ອສ້າງພຣະເຈດີ ທີ່ເໜືອແອ່ງຫີນຊື່ວ່າ ວະຣາຫະ ໃກ້ກັບໜອງນ້ຳຊື່ວ່າ ເສຣຸ ໃກ້ແມ່ນ້ຳມະຫາວາລຸກະຄັງຄາ, ຂໍໃຫ້ກອງທັບທັງປວງ ແລະ ມະຫາຊົນຈົ່ງໄປກັບເຮົາເຖີດ.' ແລ້ວພຣະຣາຊາໄດ້ສະເດັດໄປຫາພຣະຈູລະປິນທະປາຕິຍະຕິສສະເຖຣະ ແລະ ພຣະສາຄະລະເຖຣະ ທີ່ຕິສສະມະຫາວິຫານ ແລ້ວຕຳຣັດວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງພາພຣະພິກຂຸສົງປະມານ ໕໐໐ ຮູບ ຜູ້ບຳລຸງຮັກສາພຣະທາດ ໄປກັບຂ້າພະອົງເຖີດ.' ໃນເດືອນອັນເປັນມຸງຄຸນ ວັນອັນເປັນມຸງຄຸນ ແລະ ເລີກງາມຍາມດີ, ພຣະອົງໄດ້ຊົງຈັດຕັ້ງຄ້າຍພັກ, ຊົງອັນເຊີນຜອບພຣະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດອອກຈາກຫໍພຣະທາດ ປະດິດສະຖານໄວ້ເທິງຣົດທີ່ຕົບແຕ່ງຢ່າງງົດງາມ, ຊົງກັ້ນເສດຕະສັດເບື້ອງເທິງ, ແລະ ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງມົນທົບແກ້ວໄວ້ທາງໜ້າ ເພື່ອອັນເຊີນນຳໄປກ່ອນ.

Tato rājā puttaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ pakkosāpetvā anusāsitvā puttaṃ saddhātissakumārañca vihāradeviñca gahetvā sīghaṃ nikkhami. Cūḷapiṇḍapātiyatissatthero ca attano parivāre pañcasatabhikkhū gahetvā dhātuṃ upaṭṭhahanto pacchato āgañchi. Sabbaseniyo ca rājā ca bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā bhikkhu saṅghena saddhiṃ gantvā dīghavāpiṃ pāpuṇiṃsu. Tasmiṃ saddhātissakumāraṃ nisīdāpetvā anukkamena āgantvā sumanamālāpiṭṭhiyaṃ khandhavāraṃ bandhitvā nisīdi. Kasmā pana taṃ ṭhānaṃ evaṃ nāmakaṃ jātanti. Sumananāgarājā sattadivasāni nāgasampattiṃ abhiramamāno (nalāṭadhātuṃ vissari.) Sattāhaccayena nalāṭadhātuṃ anussaritvā pacchā āvajjamāno rañño dhātuṃ gahetvā āgatabhāvaṃ ñatvā mahantaṃ somanassaṃ patto mahantajjhāsayo attano parivāre chakoṭimatte nāge gahetvā dhātupaṭipathaṃ gantvā dhātupatiṭṭhitaṭṭhāneva pathaviyaṃ nābhippamāṇato sumanamālāvassaṃ vassesi. Tasmā taṃ ṭhānaṃ sumanamālāpiṭṭhiti jātaṃ. Punadivase rājā dhātuṃ gahetvā varāha nāma soṇḍiṃ pāpuṇi. Sampattāya dhātuyā tasmiṃ ṭhāne sumananāgarājā rathacakke yāva nābhiṃ tāva osīdāpetvā aparivattanaṃ akāsi. Taṃ disvā rājā saṃvegappatto theraṃ pucchi. Mā bhāyi mahārāja, dhātu patiṭṭhānaṭṭhānaṃ āgato. Imasmiṃ ṭhāne patiṭṭhahissatī’ti āha.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງໂປດໃຫ້ຮຽກພຣະຣາຊະໂອຣົດທຸຕຖະຄາມະນີມາເຝົ້າ ແລ້ວຊົງສັ່ງສອນ, ຈາກນັ້ນຊົງພາພຣະຣາຊະໂອຣົດສັດທາຕິສສະກຸມານ ແລະ ພຣະນາງວິຫາຣະເທວີ ສະເດັດອອກໄປໂດຍໄວ. ພຣະຈູລະປິນທະປາຕິຍະຕິສສະເຖຣະກໍພາພຣະພິກຂຸ ໕໐໐ ຮູບຜູ້ເປັນບໍລິວານ ບຳລຸງຮັກສາພຣະທາດ ຕິດຕາມໄປທາງຫຼັງ. ກອງທັບທັງປວງ ແລະ ພຣະຣາຊາໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງ ແລ້ວສະເດັດໄປພ້ອມກັບພຣະພິກຂຸສົງຈົນຮອດເມືອງທີຄະວາປີ. ພຣະອົງຊົງໂປດໃຫ້ສັດທາຕິສສະກຸມານປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ແລ້ວສະເດັດໄປໂດຍລຳດັບ ຈົນຮອດລານດອກໄມ້ສຸມະນະ ແລ້ວຊົງຕັ້ງຄ້າຍພັກປະທັບຢູ່. ເຫດໃດສະຖານທີ່ນັ້ນຈຶ່ງມີຊື່ຢ່າງນັ້ນ? ເພາະວ່າ ພະຍານາກສຸມະນະຊົງເພີດເພີນໃນນາກສົມບັດຢູ່ຕະຫຼອດ ໗ ວັນ ຈຶ່ງຫຼົງລືມພຣະນະລາດທາດ. ເມື່ອລ່ວງໄປໄດ້ ໗ ວັນ ພະຍານາກລະນຶກເຖິງພຣະນະລາດທາດໄດ້ ຈຶ່ງພິຈາລະນາເບິ່ງ ກໍຊາບວ່າພຣະຣາຊາຊົງອັນເຊີນພຣະທາດສະເດັດມາແລ້ວ, ຈຶ່ງມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີຍິ່ງ ແລະ ມີພຣະໄທເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ພາຝູງນາກປະມານ ໖ ໂກດ ຜູ້ເປັນບໍລິວານ ເດີນທາງໄປຕ້ອນຮັບພຣະທາດ, ແລ້ວຊົງບັນດານໃຫ້ຝົນດອກໄມ້ສຸມະນະຕົກລົງມາສູງເຖິງລະດັບສະດືເທິງແຜ່ນດິນ ນະ ສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານພຣະທາດນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ສະຖານທີ່ນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ ສຸມະນະມາລາປິດຖິ. ໃນວັນຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາຊົງອັນເຊີນພຣະທາດສະເດັດໄປຮອດແອ່ງຫີນຊື່ວ່າ ວະຣາຫະ. ເມື່ອພຣະທາດສະເດັດມາຮອດສະຖານທີ່ນັ້ນ ພະຍານາກສຸມະນະໄດ້ເຮັດໃຫ້ລໍ້ຣົດຈົມລົງໄປໃນດິນເລິກເຖິງດຸມລໍ້ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເຄື່ອນຍ້າຍໄປໃສ. ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນເຫດການນັ້ນແລ້ວ ກໍຊົງເກີດຄວາມສັງເວດ ຈຶ່ງທູນຖາມພຣະເຖຣະ. ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ 'ມະຫາຣາດ ຢ່າກົວເລີຍ, ພຣະອົງສະເດັດມາຮອດສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານພຣະທາດແລ້ວ. ພຣະທາດຈະປະດິດສະຖານຢູ່ ນະ ສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້.'

Taṃ sutvā rājā dhātupatiṭṭhāna bhūmibhāgaṃ bhavissatī’ti cintetvā tattheva senaṃnivesetvā idaṃ ṭhānaṃ samantato sakaṇṭakaṃ vanaṃ nīharāpetvā bhūmibhāgaṃ atiramaṇīyaṃ bheritalamiva samaṃ kārāpetvā seniyapāmokkhaṃ āmantetvā tumhe dhātuṃ ṭhapanatthāya paṭhamaṃ dhātugharaṃ kārāpetvā dhātu gabbhaṃ patiṭṭhāpetvā nivedesi. Rājā anto dhātughare tasmiṃ dhātugabbhe dhātukaraṇḍakaṃ patiṭṭhapetvā bahi ārakkhaṃ saṃvidhāya tattha mahantaṃ pūjāvidhānaṃ kārāpetvā dhātugharaṃ catujātiyagandhena vilimpāpesi. Tadupādāya taṃ gehaṃ gandhamūlaṃ nāma jātaṃ. Tasmiṃ ṭhāne bahū sannipatiṃsu. Tattha mahindo nāma thero āgantuka bhikkhūnaṃ vattapaṭivattaṃ akāsi. Punadivase rājā vihāraṃ gantvā sukhena vasittha ayyā’ti pucchitvā sabbe bhikkhu nimantetvā rājagehe nisīdāpetvā yāgubhattaṃ sakkaccaṃ datvā pacchā bhattaṃ anumodanaṃ sutvā nisinnakāle thero ovadanto mahārāja, pamādena vasituṃ na vaṭṭati jīvitaṃ nāma na ciraṭṭhitikaṃ, dhātupatiṭṭhāpanaṃ papañcaṃ akatvā kārehī’ti vatvā gāthamāha?

ເມື່ອພະລາຊາໄດ້ສົດັບຄຳນັ້ນແລ້ວ ຊົງດຳລິວ່າ "ບ່ອນນີ້ຈັກເປັນສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ" ຈຶ່ງຊົງຕັ້ງຄ້າຍທະຫານໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນເອງ, ຊົງສັ່ງໃຫ້ຖາກຖາງປ່າໜາມໂດຍຮອບໃນສະຖານທີ່ນີ້, ຊົງເຮັດໃຫ້ພື້ນທີ່ຮາບພຽງ ແລະ ໜ້າລື່ນລົມຍິ່ງນັກ ປານດັ່ງໜ້າກອງ, ແລ້ວຊົງດຳຣັດກັບນາຍທະຫານຜູ້ເປັນຫົວໜ້າວ່າ "ພວກທ່ານຈົ່ງສ້າງຫໍພະທາດຂຶ້ນກ່ອນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການປະດິດສະຖານພະທາດ, ແລ້ວຈົ່ງປະດິດສະຖານຫ້ອງພະທາດໄວ້ ແລ້ວຈົ່ງແຈ້ງແກ່ເຮົາ". ພະລາຊາຊົງປະດິດສະຖານຜອບພະທາດໄວ້ໃນຫ້ອງພະທາດ ພາຍໃນຫໍພະທາດນັ້ນ, ຊົງຈັດການຮັກສາປ້ອງກັນພາຍນອກ, ຊົງໃຫ້ເຮັດການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານໃນທີ່ນັ້ນ, ແລະ ຊົງໃຫ້ທາຫໍພະທາດດ້ວຍຂອງຫອມ 4 ຊະນິດ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ຫໍພະທາດນັ້ນຈຶ່ງມີຊື່ວ່າ "ຄັນທະມູນ". ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ມີມະຫາຊົນມາປະຊຸມກັນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ໃນທີ່ນັ້ນ ພະເຖລະຊື່ວ່າ ມະຫິນທະ ໄດ້ເຮັດຂໍ້ວັດປະຕິບັດແກ່ພິກຂຸຜູ້ມາຈາກຕ່າງຖິ່ນ. ໃນວັນຕໍ່ມາ ພະລາຊາຊົງສະເດັດໄປຍັງວິຫານ ແລ້ວຕັດຖາມວ່າ "ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຢູ່ສະບາຍດີຫຼື?", ແລ້ວຊົງນິມົນພິກຂຸທັງໝົດໃຫ້ໄປນັ່ງໃນພະລາຊະວັງ, ຊົງຖວາຍເຂົ້າຢາຄູ ແລະ ພັດຕາຫານໂດຍເຄົາລົບ, ພາຍຫຼັງພັດຕາຫານ ຊົງສະດັບການອະນຸໂມທະນາ. ໃນເວລາທີ່ພະລາຊານັ່ງຢູ່ ພະເຖລະໄດ້ໂອວາດວ່າ "ມະຫາບໍພິດ, ພະອົງບໍ່ຄວນຢູ່ດ້ວຍຄວາມປະໝາດ, ຊີວິດນີ້ບໍ່ຍືນຍາວເລີຍ, ຂໍພະອົງຈົ່ງຢ່າໄດ້ເນັ່ນຊ້າໃນການປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດເລີຍ" ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວຄາຖາວ່າ:

Yasmā hi jīvitaṃ nāma appaṃ bubbulakupamaṃ;

Tasmā hi paṇḍito poso kareyya kusalaṃ sadā’ti.

"ເພາະວ່າ ຊີວິດນີ້ມີປະມານນ້ອຍ ປຽບເໝືອນຟອງນ້ຳ, ເພາະສະນັ້ນ ບຸກຄົນຜູ້ເປັນບັນດິດ ຄວນສ້າງບຸນກຸສົນຢູ່ສະເໝີ."

Iminā nayena dhammaṃ kathetvā cūḷapiṇḍapātiyatissa tthero ca sāgalatthero ca mahindatthero cā’ti tayo therā attano attano parivāre bhikkhū gahetvā dhātu pariharaṇatthāya āgacchiṃsu.

ພະເຖລະສະແດງທຳດ້ວຍທຳນອງນີ້ແລ້ວ. ພະເຖລະ 3 ອົງ ຄື: ພະຈູລະປິນທະປາຕິຍະຕິສສະເຖລະ, ພະສາກະລະເຖລະ ແລະ ພະມະຫິນທະເຖລະ ໄດ້ພາພິກຂຸຜູ້ເປັນບໍລິວານຂອງຕົນໆ ສະເດັດມາເພື່ອອັນເຊີນພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ.

Vipulayaso parahitāvahanto,Sujanahito dhitimā avītasaddho;

Suparivuto mahatiyā hi parisā,Rājaseṭṭho pavarathūpamārabhī’ti.

"ພະລາຊາຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີພະກຽດຕິຍົດອັນໄພບູນ, ຊົງບຳເພັນປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ອື່ນ, ຊົງເກື້ອກູນແກ່ສັດຈະຊົນ, ຊົງມີພະໄທໝັ້ນຄົງ, ຊົງມີພະສັດທາອັນບໍ່ເສື່ອມຄາຍ, ແວດລ້ອມໄປດ້ວຍບໍລິສັດເປັນຈຳນວນຫຼາຍ, ໄດ້ຊົງເລີ່ມຕົ້ນສ້າງພະສະຖູບອັນປະເສີດແລ້ວ."

Iti ariyajanappasādanatthāya kate dhātuvaṃse

ໃນຄຳພີທາດຸວົງ ທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສຂອງອະລິຍະຊົນນີ້

Pakiṇṇako nāma

ຊື່ວ່າ ປົກິນນະກະ

Catuttho paricchedo.

ເປັນປະຣິເສດ ທີສີ່.

5. Dhātunidhānādhikāro

໕. ຕອນວ່າດ້ວຍການປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ

Tato vimaṃsetvā bhumibhāgaṃ gahetuṃ vaṭṭatī’ti bhūmi bhāgaṃ vīmaṃsento maṅgalasammate aṭṭha goṇe āharāpetvā gandhodakena nahāpetvā siṅgesu suvaṇṇakañcukaṃ patimuñcāpetvā gandhapañcaṅgulikaṃ dāpetvā gīvāya mālādāmaṃ bandhāpetvā ayodāmena bandhāpetvā evaṃ cintesi? Yadi pana bhagavato nalāṭadhātu yasmiṃ ṭhāne patiṭṭhahitvā lokatthacariyaṃ karontī pañcavassasahassāni sāsanaṃ patiṭṭhahissati tasmiṃ ṭhāne goṇā sayameva ayodāmato muñcitvā thupaṭṭhānaṃ samantato vicaritvā catusu disāsu sayantuti adhiṭṭhahitvā purise āṇāpesi. Te tatheva akaṃsu. Tato vibhātāya rattiyā rājāgoṇe gāhāpanatthāya āyuttake āṇāpesi. Te manussā gantvā goṇe apassitvā na passāma devā’ti rañño ārocesuṃ. Gaccha bhaṇe, goṇānaṃ gataṭṭhānaṃ olokethā’ti āha. Te gavesamānā bandhanaṭṭhāne adisvā padānupadaṃ gantvā thūpakaraṇaṭṭhānaṃ samantā vicaritvā catusu disāsu sayitagoṇe disvā sayitaṭṭhānato naṅguṭṭhādīni maddantāpi uṭṭhāpetuṃ asakkontā gantvā rañño ārocesuṃ; deva, goṇā na uṭṭhahanti, ekaṃ ṭhānaṃ samantā vicaritvā catusu disāsu sayitā’ti. Taṃ sutvā rājā senaṅgaparivuto sayameva gantvā’pi goṇe uṭṭhāpetuṃ asakkonto rājā evaṃ adhiṭṭhāsi; yadi imasmiṃ ṭhāne dhātu patiṭṭhāpetabbā bhaveyya goṇā uṭṭhahitvā gacchantu’ti. Goṇā cittakkhaṇeyeva uṭṭhahitvā palāyiṃsu. Rājā taṃ acchariyaṃ disvā pasannamano hutvā punekadivasaṃ vuttaniyāmeneva asse alaṅkārāpetvā ayodāmena bandhāpetvā ṭhapesi. Assāpi te goṇā viya gantvā nipajjiṃsu. Rājā gantvā tatheva adhiṭṭhahitvā asse uṭṭhāpesi. Punekadivasaṃ hatthīṃ alaṅkārāpetvā tatheva adhiṭṭhāsi. Sopi bandhadāme chinditvā pacchimayāmasamanantare gantvā cetiyakaraṇaṭṭhāne nipajji. Pabhātāya rattiyā rājā hatthīgopake pakkosāpetvā hatthiṃ ānethā’ti āha. Hatthigopakā hatthiṃ bandhanaṭṭhāne adisvā, hatthiṃ bandhanaṭṭhāne na passāma devā’ti āhaṃsu. Tenahi bhaṇe, sīghaṃ upadhārethā’ti vutte hatthigopakā padānupadaṃ gavesamānā cetiyaṭṭhāne nipannaṃ hatthiṃ disvā āgantvā rañño ārocesuṃ. Taṃ sutvā rājā heṭṭhā vuttappakārena paṭipajjitvā hatthiṃ pure katvā āgacchi.

ລຳດັບນັ້ນ ພະລາຊາຊົງດຳລິວ່າ 'ຄວນຈະພິຈາລະນາເລືອກເອົາພື້ນທີ່ດິນ' ເມື່ອຈະຊົງທົດສອບພື້ນທີ່ດິນ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເອົາງົວຜູ້ມຸງຄຸນ 8 ໂຕມາ, ໃຫ້ອາບນ້ຳຫອມ, ໃຫ້ສວມປອກຄຳທີ່ເຂົາ, ໃຫ້ເຈີມດ້ວຍແປ້ງຫອມຫ້າຮອຍນິ້ວ, ໃຫ້ຄ້ອງພວງມາໄລທີ່ຄໍ, ແລ້ວຜູກໄວ້ດ້ວຍໂສ້ເຫຼັກ, ແລ້ວຊົງຕັ້ງຈິດອະທິຖານວ່າ: 'ຫາກພະນະລາດທາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຈະປະດິດສະຖານໃນສະຖານທີ່ໃດ ເພື່ອບຳເພັນໂລກັດຖະຈະຣິຍາ ແລະ ເຮັດໃຫ້ພະສາສະນາຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຕະຫຼອດຫ້າພັນປີ, ຂໍໃຫ້ງົວທັງຫຼາຍຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກໂສ້ເຫຼັກໄດ້ເອງ ແລ້ວທ່ຽວໄປຮອບໆ ສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງພະສະຖູບ ແລ້ວນອນລົງໃນທິດທັງສີ່' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງສັ່ງພວກລາຊະບຸລຸດ. ພວກລາຊະບຸລຸດກໍໄດ້ເຮັດຕາມນັ້ນ. ຄັນເວລາຮຸ່ງເຊົ້າ, ພະລາຊາຊົງສັ່ງໃຫ້ພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ໄປນຳງົວມາ. ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນໄປແລ້ວບໍ່ເຫັນງົວ ຈຶ່ງກາບບັງຄົມທູນພະລາຊາວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາລາຊາ ພວກຂ້າພະອົງບໍ່ເຫັນງົວເລີຍ'. ພະລາຊາຕັດວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປເບິ່ງບ່ອນທີ່ງົວໄປ'. ພວກເຂົາຄົ້ນຫາຢູ່ ບໍ່ພົບໃນບ່ອນຜູກ ຈຶ່ງຕາມຮອຍຕີນໄປ ເຫັນງົວນອນຢູ່ໃນທິດທັງສີ່ ຫຼັງຈາກທ່ຽວໄປຮອບໆ ສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງພະສະຖູບ, ເຖິງແມ່ນວ່າພວກເຂົາຈະຢຽບຫາງ ແລະ ສ່ວນອື່ນໆ ຂອງມັນເພື່ອໃຫ້ມັນລຸກຂຶ້ນ ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ມັນລຸກຂຶ້ນໄດ້, ຈຶ່ງກັບມາກາບບັງຄົມທູນພະລາຊາວ່າ 'ຂ້າແດ່ພະອົງ, ງົວທັງຫຼາຍບໍ່ຍອມລຸກຂຶ້ນເລີຍ, ພວກມັນທ່ຽວໄປຮອບໆ ສະຖານທີ່ແຫ່ງໜຶ່ງ ແລ້ວນອນລົງໃນທິດທັງສີ່'. ພະລາຊາໄດ້ສົດັບດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງສະເດັດໄປດ້ວຍພະອົງເອງ ແວດລ້ອມດ້ວຍກອງທັບ, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຊົງພະຍາຍາມໃຫ້ງົວລຸກຂຶ້ນກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໄດ້, ພະລາຊາຈຶ່ງຊົງອະທິຖານວ່າ 'ຫາກພະທາດຄວນຈະປະດິດສະຖານໃນສະຖານທີ່ນີ້ ຂໍໃຫ້ງົວທັງຫຼາຍຈົ່ງລຸກຂຶ້ນແລ້ວເດີນໄປເຖີດ'. ໃນຊົ່ວຂະນະຈິດນັ້ນເອງ ງົວທັງຫຼາຍກໍລຸກຂຶ້ນແລ້ວແລ່ນໜີໄປ. ພະລາຊາຊົງເຫັນເຫດອັດສະຈັນນັ້ນແລ້ວ ມີພະໄທເຫຼື້ອມໃສ, ໃນວັນຕໍ່ມາ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ແຕ່ງມ້າທັງຫຼາຍຕາມວິທີທີ່ກ່າວມາແລ້ວນັ້ນ ຜູກໄວ້ດ້ວຍໂສ້ເຫຼັກ. ມ້າທັງຫຼາຍກໍເດີນໄປແລ້ວນອນລົງຄືກັນກັບງົວເຫຼົ່ານັ້ນ. ພະລາຊາສະເດັດໄປແລ້ວຊົງອະທິຖານຢ່າງນັ້ນເອງ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ມ້າທັງຫຼາຍລຸກຂຶ້ນ. ໃນວັນຕໍ່ມາ ກໍໂປດໃຫ້ແຕ່ງຊ້າງ ແລ້ວຊົງອະທິຖານຢ່າງນັ້ນເອງ. ຊ້າງນັ້ນກໍຕັດໂສ້ຜູກ ແລ້ວເດີນໄປນອນລົງໃນສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງພະເຈດີໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງ. ຄັນເວລາຮຸ່ງເຊົ້າ ພະລາຊາໂປດໃຫ້ເອີ້ນຄວານຊ້າງມາ ແລ້ວຕັດວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປນຳຊ້າງມາ'. ຄວານຊ້າງທັງຫຼາຍບໍ່ເຫັນຊ້າງໃນບ່ອນຜູກ ຈຶ່ງກາບບັງຄົມທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ພະອົງ ພວກຂ້າພະອົງບໍ່ເຫັນຊ້າງໃນບ່ອນຜູກເລີຍ'. ພະລາຊາຕັດວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກເຈົ້າຈົ່ງຮີບໄປຊອກຫາເບິ່ງ'. ເມື່ອຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຄວານຊ້າງທັງຫຼາຍຈຶ່ງຕາມຮອຍຕີນໄປ ຄົ້ນຫາຈົນພົບຊ້າງນອນຢູ່ໃນສະຖານທີ່ທີ່ຈະສ້າງພະເຈດີ ຈຶ່ງກັບມາກາບບັງຄົມທູນພະລາຊາ. ພະລາຊາໄດ້ສົດັບດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງປະຕິບັດຕາມວິທີທີ່ກ່າວມາຂ້າງຕົ້ນ ແລ້ວສະເດັດນຳໜ້າຊ້າງກັບມາ.

Evaṃ tīhi vimaṃsanāhi vīmaṃsetvā bhumigahitabhāvaṃ therassa santikaṃ gantvā vanditvā upaṭṭhahamāno ārocesi. Tasmiṃ kāle serunagare sivarājā bahū paṇṇākāre gāhāpetvā rājānaṃ passissāmi’ti āgantvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Rājā tena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ katvā nisinnakāle loṇanagare mahānāgarājā’pi bahupaṇṇākāraṃ gāhāpetvā rājānaṃ passissāmi’ti āgantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Tena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ akāsi; imasmiṃ ṭhāne dasabaladhātuṃ patiṭṭhāpessāmi, tumhe mama sahāyā hothā’ti te gahetvā gantvā dhātuṃ vandathā’ti vandāpesi. Tasmiṃ khaṇe dhātuto chabbaṇṇaraṃsiyo uggacchiṃsu. Devā sādhukāraṃ karontā ākāsato mālāyo khipiṃsu. Rājāno somanassappattā amhākaṃ laṅkāyaṃ dasabalassa nalāṭadhātu amhākaṃ raṭṭhe patiṭṭhahissati. Esā dhātu mahā janassa satthukiccaṃ sādheyyāti vanditvā gatā. Rājā tesaṃ gatakāle giriabhayaṃ pakkosāpetvā tāta, iṭṭhakaṃ janassa pīḷanaṃ akatvā kārāpemā’tī āha. Mā cintayittha deva, ahaṃ iṭṭhakaṃ kārāpessāmīti. Evañhi sati papañco bhavissatī’ti āha. Amhākaṃ santike suvaṇṇarajatāni mandāni kuto labhissāmā’ti vutte giriabhayo evamāha; deva, satthā mahāpuñño mahantaṃ pūjāsakkārasammānaṃ labhissati. Tvaṃ acintetvā cetiyakammaṃ paṭṭhapehī’ti āha.

ເມື່ອພະລາຊາຊົງທົດສອບດ້ວຍການທົດສອບ 3 ຄັ້ງຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດໄປຫາພະເຖລະ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວກາບບັງຄົມທູນເລື່ອງການໄດ້ພື້ນທີ່ດິນນັ້ນ. ໃນເວລານັ້ນ ພະຍາສີວະລາດ ແຫ່ງເຊຣູນະຄອນ ໄດ້ຖືເຄື່ອງບັນນາການເປັນຈຳນວນຫຼາຍມາ ດ້ວຍຕັ້ງພະໄທວ່າ 'ເຮົາຈັກເຂົ້າເຝົ້າພະລາຊາ' ເມື່ອມາຮອດແລ້ວຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ໃນເວລາທີ່ພະລາຊາຊົງປາໄສຢ່າງສະໜິດສະໜົມກັບພະຍາສີວະລາດນັ້ນ ແລະ ປະທັບນັ່ງຢູ່, ພະຍາມະຫານาຄະລາດ ແຫ່ງໂລນານະຄອນ ກໍໄດ້ຖືເຄື່ອງບັນນາການເປັນຈຳນວນຫຼາຍມາ ດ້ວຍຕັ້ງພະໄທວ່າ 'ເຮົາຈັກເຂົ້າເຝົ້າພະລາຊາ' ເມື່ອມາຮອດແລ້ວຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພະລາຊາໄດ້ຊົງປາໄສຢ່າງສະໜິດສະໜົມກັບພະຍາມະຫານาຄະລາດນັ້ນ ແລ້ວຕັດວ່າ 'ເຮົາຈັກປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະທົດສະພົນໄວ້ໃນສະຖານທີ່ນີ້, ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງເປັນສະຫາຍຂອງເຮົາເຖີດ' ແລ້ວຊົງພາພວກເຂົາໄປນະມັດສະການພະທາດ. ໃນຂະນະນັ້ນ ສັບພັນນະຣັງສີ ໄດ້ຊາບຊ່ານອອກມາຈາກພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ. ເຫຼົ່າເທວະດາຕ່າງກໍຊ້ອງສາທຸການ ແລະ ໂປຍປິ່ນດອກໄມ້ລົງມາຈາກຟາກຟ້າ. ພະລາຊາທັງຫຼາຍຕ່າງມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີວ່າ 'ພະນະລາດທາດຂອງພະທົດສະພົນໃນເກາະລັງກາຂອງພວກ ເຮົາ ຈັກປະດິດສະຖານຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງພວກ ເຮົາ. ພະທາດນີ້ຈັກບຳເພັນພຸດທະກິດແກ່ມະຫາຊົນ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດແລ້ວສະເດັດກັບໄປ. ເມື່ອພະລາຊາເຫຼົ່ານັ້ນສະເດັດກັບໄປແລ້ວ ພະລາຊາຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເອີ້ນ ກິຣິອະໄພ ມາ ແລ້ວຕັດວ່າ 'ລູກເອີຍ, ເຮົາຈົ່ງຊ່ວຍກັນເຮັດດິນຈີ່ໂດຍບໍ່ໃຫ້ເປັນການບຽດບຽນປະຊາຊົນເຖີດ'. ກິຣິອະໄພກາບບັງຄົມທູນວ່າ 'ข້າແດ່ພະອົງ ຂໍຢ່າຊົງກັງວົນເລີຍ, ຂ້າພະອົງຈັກໃຫ້ເຮັດດິນຈີ່ເອງ'. ພະລາຊາຕັດວ່າ 'ຖ້າເຮັດຢ່າງນັ້ນ ມັນຈັກເນັ່ນຊ້າ'. ເມື່ອພະລາຊາຕັດວ່າ 'ຄຳ ແລະ ເງິນ ຂອງພວກ ເຮົາມີໜ້ອຍ, ເຮົາຈັກຫາໄດ້ຈາກໃສ?' ກິຣິອະໄພຈຶ່ງກາບບັງຄົມທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ພະອົງ, ພະศาสດາຊົງມີບຸນຍາທິການຫຼາຍ ຍ່ອມຈັກໄດ້ຮັບການບູຊາສັກກาລະອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ພະອົງຢ່າຊົງກັງວົນເລີຍ ຂໍຈົ່ງເລີ່ມຕົ້ນການສ້າງພະເຈດີເຖີດ'.

So tassa taṃ acintanīyaṃ kathaṃ sutvā somanassappatto therassa santike dhammaṃ sutvā dhātuṃ vanditvā nagaraṃ gantvā bhuttasāyamāso sayane nipanno niddaṃ okkami. Vibhātāya rattiyā pabujjhitvā iṭṭhakaṃ cintayamānassa domanassaṃ ahosi. Tasmiṃ kāle sakko devarājā vissakammaṃ devaputtaṃ āmantetvā; tāta, vissakamma, kākavaṇṇatissamahārājā amhākaṃ satthuno nalāṭa dhātuṃ nidahitvā mahantaṃ cetiyaṃ kārāpetukāmo iṭṭhakaṃ cintayi. Tvaṃ gantvā phāsukaṭṭhāne iṭṭhakaṃ māpehīti āha. Taṃ sutvā vissakammadevaputto duggatassa brāhmaṇassa khette iṭṭhakaṃ māpetvā devalokameva gato. Tasmiṃ khaṇe khettasāmiko duggatabrāhmaṇo pātova attano khettaṃ olokanatthāya gato itovito olokento iṭṭhakarāsiṃ disvā cintesi; hīyo rājā iṭṭhakaṃ kathaṃ labhissāmīti kathesi. Mahantaṃ vata paṇṇākāraṃ mayā laddhanti tuṭṭho devैṭṭhakāni kājena gahetvā rañño dassanatthāya gantvā rājadvāre ṭhatvā sāsanaṃ pahiṇi. Taṃ pakkosāpetvā kasmā pāto’va āgatosī’ti pucchi. Deva mayhaṃ khette iṭṭhakarāsiṃ disvā pāto’va iṭṭhakāni gahetvā āgatomhī’ti. Īdisāni iṭṭhakāni cetiyassa anucchavikānīti dassesi. Rājā passitvā somanassappatto brāhmaṇassa bahuṃ dhanaṃ dāpesi.

ພະລາຊາໄດ້ສົດັບຄຳເວົ້າອັນໜ້າອັດສະຈັນຂອງກິຣິອະໄພນັ້ນແລ້ວ ມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີ, ໄດ້ສະດັບພະທຳມະເທດສະໜາໃນສຳນັກຂອງພະເຖລະ, ຖວາຍອະພິວາດພະທາດແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ພະລາຊະວັງ, ເມື່ອສະເຫວີຍພັດຕາຫານແລງແລ້ວ ຈຶ່ງບັນທົມຫຼັບໄປເທິງແທ່ນບັນທົມ. ຄັນເວລາຮຸ່ງເຊົ້າ ຊົງຕື່ນບັນທົມແລ້ວ ຊົງວິຕົກກັງວົນເລື່ອງດິນຈີ່ ຈຶ່ງເກີດຄວາມໂທມະນັດ. ໃນເວລານັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະລາດ ຊົງມີພະບັນຊາສັ່ງ ວິສະວະກຳເທວະບຸດ ວ່າ 'ແນ່ ວິສະວະກຳ, ພະຍາກາກະວັນນະຕິສສະມະຫາລາຊາ ປາດຖະໜາຈັກປະດິດສະຖານພະນະລາດທາດຂອງພະສາດສະດາຂອງພວກ ເຮົາ ແລ້ວສ້າງພະເຈດີອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ຊົງວິຕົກກັງວົນເລື່ອງດິນຈີ່ຢູ່. ທ່ານຈົ່ງໄປເນລະມິດດິນຈີ່ໄວ້ໃນສະຖານທີ່ອັນສະດວກເຖີດ'. ວິສະວະກຳເທວະບຸດໄດ້ຟັງພະບັນຊານັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໄປເນລະມິດດິນຈີ່ໄວ້ໃນນາຂອງພາມຜູ້ຍາກຈົນຄົນໜຶ່ງ ແລ້ວກັບຄືນສູ່ເທວະໂລກ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພາມຜູ້ຍາກຈົນເຊິ່ງເປັນເຈົ້າຂອງນາ ໄດ້ເດີນທາງໄປເບິ່ງນາຂອງຕົນແຕ່ເຊົ້າຕຣູ່, ເມື່ອຫຼຽວເບິ່ງທາງນັ້ນທາງນີ້ ກໍເຫັນກອງດິນຈີ່ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ມື້ວານນີ້ ພະລາຊາຊົງຕັດວ່າ ຈັກຫາເດິນຈີ່ໄດ້ແນວໃດ. ໂອ້, ເຮົາໄດ້ເຄື່ອງບັນນາການອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແລ້ວ'. ພາມນັ້ນມີຄວາມຍິນດີ ຈຶ່ງເອົາດິນຈີ່ໃສ່ຄານຫາບ ເພື່ອຈະນຳໄປຖວາຍແກ່ພະລາຊາ, ເມື່ອໄປຮອດປະຕູພະລາຊະວັງແລ້ວ ຈຶ່ງສົ່ງຂ່າວເຂົ້າໄປ. ພະລາຊາໂປດໃຫ້ເອີ້ນພາມນັ້ນເຂົ້າເຝົ້າ ແລ້ວຕັດຖາມວ່າ 'ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງມາແຕ່ເຊົ້າຕຣູ່ແທ້?'. ພາມກາບບັງຄົມທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ພະອົງ, ข້າພະອົງເຫັນກອງດິນຈີ່ໃນນາຂອງຂ້າພະອົງ ຈຶ່ງໄດ້ນຳດິນຈີ່ເຫຼົ່ານີ້ມາແຕ່ເຊົ້າຕຣູ່'. ແລ້ວສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ 'ດິນຈີ່ເຫຼົ່ານີ້ເໝາະສົມແກ່ການສ້າງພະເຈດີ'. ພະລາຊາຊົງທອດພະເນດແລ້ວ ມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ພະລາຊະທານຊັບເປັນຈຳນວນຫຼາຍແກ່ພາມນັ້ນ.

Tasmiṃ khaṇe aññaṃ sāsanaṃ āhari. Madanapaṭṭanadvārato catasso rajatanāvā suvaṇṇabhumito catasso suvaṇṇanāvā ukkamiṃsūti paṭṭanamukhadvāre viharanto ārakkhaka jeṭṭhako dhammapālo nāma āgantvā rañño ārocesi. Rājā tuṭṭho suvaṇṇarajate āharāpesi.

ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ກໍມີຂ່າວອີກເລື່ອງໜຶ່ງມາເຖິງ. ນາຍດ່ານຮັກສາການປາກອ່າວຊື່ວ່າ ທຳມະປາລະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ທີ່ປາກອ່າວທ່າເຮືອ ໄດ້ມາເຂົ້າເຝົ້າແລ້ວກາບບັງຄົມທູນພະລາຊາວ່າ 'ມີເຮືອເງິນ 4 ລຳ ແລ່ນມາຈາກທ່າເຮືອມະທະນະ ແລະ ມີເຮືອຄຳ 4 ລຳ ແລ່ນມາຈາກສຸວັນນະພູມ'. ພະລາຊາຊົງມີຄວາມຍິນດີ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ນຳເອົາຄຳ ແລະ ເງິນເຫຼົ່ານັ້ນມາ.

(Iṭṭhakaṃ rajatañceva suvaṇṇañca mahārahaṃ;

Āharitvāna taṃ sabbaṃ kammaṃ ārabhi cetiye.

(ພະລາຊາຊົງໃຫ້ນຳເອົາດິນຈີ່, ເງິນ ແລະ ຄຳ ອັນມີຄ່າຍິ່ງທັງໝົດນັ້ນມາ ແລ້ວຊົງເລີ່ມຕົ້ນການກໍ່ສ້າງພະເຈດີ.

Satthu puññānubhāvena rañño puññabalena ca;

Cintitacintitaṃ sabbaṃ khaṇeneva samijjhati.)

ດ້ວຍບຸນຍານຸພາບຂອງພະສາດສະດາ ແລະ ດ້ວຍພະລັງບຸນຂອງພະລາຊາ, ສິ່ງໃດໆ ທີ່ຊົງດຳລິແລ້ວ ທັງໝົດນັ້ນກໍສຳເລັດໄດ້ໃນຊົ່ວຂະນະດຽວ.)

Tato rājā cūḷapiṇḍapātiyatissattherassa santikaṃ gantvā? Ayya iṭṭhakabhumiṃ gamissāmīti āha. Thero sutvā tuṭṭho attano parivārehi pañcasatabhikkhūhi saddhiṃ iṭṭhaka bhūmiṃ gato. Tato mahāsāgalatthero ca mahindatthero ca attano parivārehi bhikkhuhi saddhiṃ iṭṭhakabhumiṃ gatā. Siva nagare rājāpi iṭṭhakabhumiṃ gato. Loṇanagare nāgarājāpi iṭṭhakabhumiṃ gato. Somanagare giriabhayarājāpi attano senaṅgehi parivāretvā iṭṭhakabhumiṃ gato. Tesaṃ samaṇa brāhmaṇānaṃ rājabaḷānañca sampiṇḍitattā so piṭṭhipāsāṇo balavāhano nāma jāto. Te sabbe iṭṭhakabhumiṃ samosariṃsu. Thero iṭṭhakarāsiṃ oloketvā rājānaṃ evamāha? Mahārāja, ayaṃ iṭṭhakarāsi cetiye sabbakammatthāya pahotī’ti. Rājā attamano senaṅgaparivuto sayameva paṭhamaṃ iṭṭhakaṃ gaṇhi. Taṃ disvā sesarājāno ca amaccādayo ca parisā ca sabbe bhikkhu ca iṭṭhakāni gaṇhiṃsu tasmiṃ kāle bhāraṃ ukkhipitvā gamanaṃ papañcaṃ bhavissatī’ti rājā cintesi. Thero tassa cittaṃ jānitvā evamāha? Mā cintayittha mahārāja, iṭṭhakāni gahetvā gaccha. Pacchā devanāgādayo iṭṭhakabhumito paṭṭhāya yāva cetiyaṭṭhānaṃ nirantarā ṭhitā āharissantī’ti. Te āharitvā cetiyaṭṭhāne rāsiṃ karonti. Teneva nīyāmena yāva cetiyassa niṭṭhaṅgamā tāva devanāgasupaṇṇādayo nirantaraṃ ṭhatvā iṭṭhakāni āharitvā cetiyakaraṇaṭṭhāneva catusu disāsu rāsiṃ akaṃsu.

ລຳດັບນັ້ນ ພະລາຊາສະdepັດໄປຫາພະຈູລະປິນທະປາຕິຍະຕິສສະເຖລະ ແລ້ວຕັດວ່າ 'ພະຄຸນເຈົ້າ ຂ້າພະອົງຈັກໄປຍັງສະຖານທີ່ທີ່ມີດິນຈີ່'. ພະເຖລະໄດ້ຟັງແລ້ວມີຄວາມຍິນດີ ຈຶ່ງເດີນທາງໄປຍັງສະຖານທີ່ທີ່ມີດິນຈີ່ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸ 500 ຮູບ ຜູ້ເປັນບໍລິວານຂອງຕົນ. ຈາກນັ້ນ ພະມະຫາສາກະລະເຖລະ ແລະ ພະມະຫິນທະເຖລະ ກໍໄດ້ເດີນທາງໄປຍັງສະຖານທີ່ທີ່ມີດິນຈີ່ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸຜູ້ເປັນບໍລິວານຂອງຕົນໆ. ພະລາຊາແຫ່ງສີວະນະຄອນ ກໍສະເດັດໄປຍັງສະຖານທີ່ທີ່ມີດິນຈີ່ຄືກັນ. ພະຍານາຄະລາດ ແຫ່ງໂລນານະຄອນ ກໍສະເດັດໄປຍັງສະຖານທີ່ທີ່ມີດິນຈີ່ຄືກັນ. ພະຍາກິຣິອະໄພ ແຫ່ງໂສມະນະຄອນ ກໍແວດລ້ອມດ້ວຍກອງທັບຂອງຕົນ ສະເດັດໄປຍັງສະຖານທີ່ທີ່ມີດິນຈີ່ຄືກັນ. ເພາະການມາປະຊຸມກັນຂອງເຫຼົ່າສະມະນະພາມ ແລະ ກອງທັບຂອງພະລາຊາເຫຼົ່ານັ້ນ, ພື້ນຫີນນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ພະລາວาຫະນະ'. ພວກເຂົາທັງໝົດໄດ້ມາປະຊຸມກັນໃນສະຖານທີ່ທີ່ມີດິນຈີ່. ພະເຖລະຫຼຽວເບິ່ງກອງດິນຈີ່ແລ້ວ ກ່າວກັບພະລາຊາວ່າ 'ມະຫາລາຊາ, ກອງດິນຈີ່ນີ້ພຽງພໍແກ່ການງານທັງປວງໃນພະເຈດີ'. ພະລາຊາຊົງມີຄວາມຍິນດີ ແວດລ້ອມດ້ວຍກອງທັບ ໄດ້ຊົງຈັບດິນຈີ່ກ້ອນທຳອິດດ້ວຍພະອົງເອງ. ເມື່ອເຫັນດັ່ງນັ້ນ ພະລາຊາອົງອື່ນໆ, ເຫຼົ່າອຳມາດ, ບໍລິສັດທັງຫຼາຍ ແລະ ພິກຂຸທັງໝົດ ກໍຕ່າງພາກັນຈັບເອົາດິນຈີ່. ໃນເວລານັ້ນ ພະລາຊາຊົງດຳລິວ່າ 'ການແບກຫາບພາລະແລ້ວເດີນທາງໄປ ຈັກເຮັດໃຫ້ເນັ່ນຊ້າ'. ພະເຖລະຮູ້ພະທັຍຂອງພະລາຊາແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ມະຫາລາຊາ ຂໍຢ່າຊົງກັງວົນເລີຍ, ຂໍຈົ່ງຖືເອົາດິນຈີ່ແລ້ວສະເດັດໄປເຖີດ. ພາຍຫຼັງ ເຫຼົ່າເທວະດາ ແລະ ພະຍານາກເປັນຕົ້ນ ຈັກຢືນລຽງກັນບໍ່ຂາດສາຍ ຕັ້ງແຕ່ສະຖານທີ່ທີ່ມີດິນຈີ່ ຈົນຮອດສະຖານທີ່ສ້າງພະເຈດີ ເພື່ອຊ່ວຍກັນຂົນສົ່ງດິນຈີ່'. ພວກເຂົາຂົນສົ່ງດິນຈີ່ແລ້ວມາກອງໄວ້ໃນສະຖານທີ່ສ້າງພະເຈດີ. ດ້ວຍວິທີນັ້ນເອງ ຈົນກວ່າພະເຈດີຈັກສຳເລັດ, ເຫຼົ່າເທວະດາ, ພະຍານາກ ແລະ ຄຸດທັງຫຼາຍເປັນຕົ້ນ ຕ່າງກໍຢືນລຽງກັນບໍ່ຂາດສາຍ ຂົນສົ່ງດິນຈີ່ ມາກອງໄວ້ໃນທິດທັງສີ່ ຂອງສະຖານທີ່ກໍ່ສ້າງພະເຈດີນັ້ນເອງ.

Tato rājā sabbe iṭṭhakavaḍḍhakī rāsiṃ kārāpetvā tesaṃ vaḍḍhakīnaṃ antare jayasenaṃ nāma iṭṭhakavaḍḍhakiṃ parigaṇhitvā tassa pana satasahassagghanakāni dve sāṭakāni kahāpaṇasatasahassāni ca suvaṇṇakuṇḍalādayo ābharaṇāni ca dāpesi. Tassa parivārānaṃ vaḍḍhakīnaṃ ahatavatthādīni sabbupakaraṇāni dāpesi. Anekavidhaṃ mahantaṃ sammānaṃ kāretvā therena saddhiṃ mantento; ayya ajja visākhapuṇṇamī uposathadivaso, tasmā nalāṭadhātuyā maṅgalaṃ karitvā cetiyaṭṭhāne iṭṭhakaṃ patiṭṭhāpetuṃ vaṭṭatī’ti āha. Taṃ sutvā thero; bhaddakaṃ mahārāja, buddhassa bhagavato jātadivaso’ti vatvā cetiyakammakaraṇatthāya pañca jane gaṇhi. Tesu eko varadevo nāma, eko saṅkho nāma, eko vijjo nāma, eko pussadevo nāma, eko mahādevo nāma. Imesaṃ vaḍḍhakīnaṃ maṅgalaṃ kārāpetvā chaṇavesaṃ gahetvā sabbālaṅkārena alaṅkārāpetvā rājā sayampi sabbālaṅkārena patimaṇḍito maṅgalavidhānaṃ kārāpetvā bhikkhusaṅghaṃ gandhamālādīhi pūjetvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā catusu ṭhānesu pañcapatiṭṭhitena vanditvā vijamhetvā suvaṇṇaghaṭṭhānaṃ pavisitvā suvaṇṇakhacitaṃ maṇimuttāratanamayaṃ paribbhamanadaṇḍaṃ jīvamānakamātāpitarena ubhatosumaṇḍitapasādhitena abhimaṅgalasammatena amaccaputtena gāhāpetvā mahantaṃ cetiyaṃ tattha karonto sayampi paribbhamanadaṇḍaṃ gahetvā parikammakatabhumiyaṃ paribbhamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Tato mahāvaḍḍhakī sunakkhattena sumuhuttena cetiyaṭṭhāne iṭṭhakaṃ patiṭṭhāpesi.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ປະຊຸມຊ່າງກໍ່ອິດທັງໝົດ ແລ້ວຊົງເລືອກເອົາຊ່າງກໍ່ອິດຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ໄຊຍະເສນ ໃນບັນດາຊ່າງເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວພຣະຣາຊາໄດ້ພຣະຣາຊະທານຜ້າສາຕະກະສອງຜືນທີ່ມີມູນຄ່າແສນໜຶ່ງ, ເງິນກະຫາປະນະແສນໜຶ່ງ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບຕ່າງໆ ມີຕຸ້ມຫູຄຳເປັນຕົ້ນ ແກ່ຊ່າງຜູ້ນັ້ນ. ແລະ ໄດ້ພຣະຣາຊະທານຜ້າໃໝ່ ແລະ ເຄື່ອງອຸປະກອນທັງປວງແກ່ພວກຊ່າງທີ່ເປັນບໍລິວານຂອງຊ່າງຜູ້ນັ້ນ. ຊົງເຮັດການສັກກາລະບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຫຼາຍປະການ ແລ້ວຊົງປຶກສາກັບພຣະເຖຣະວ່າ: 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ມື້ນີ້ເປັນວັນອຸໂປສົດເພັງເດືອນວິສາຂະ, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນເຮັດມຸງຄຸນແກ່ພຣະນະລາດທາດ ແລ້ວວາງສິລາຣຶກໃນສະຖານທີ່ສ້າງພຣະເຈດີ.' ພຣະເຖຣະໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: 'ດີແລ້ວ ມະຫາຣາດ ມື້ນີ້ເປັນວັນປະສູດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ' ແລ້ວໄດ້ເລືອກເອົາບຸກຄົນ ໕ ຄົນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການກໍ່ສ້າງພຣະເຈດີ. ໃນບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ວະຣະເທວະ, ຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສັງຂະ, ຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຊຊະ, ຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ປຸດສະເທວະ, ຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະຫາເທວະ. ພຣະຣາຊາຊົງໃຫ້ເຮັດມຸງຄຸນແກ່ຊ່າງເຫຼົ່ານີ້ ໃຫ້ແຕ່ງກາຍດ້ວຍຊຸດສະຫຼອງເທດສະການ ແລະ ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ, ແມ່ນແຕ່ພຣະຣາຊາເອງກໍຊົງເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ ແລ້ວຊົງໃຫ້ຈັດພິທີມຸງຄຸນ, ຊົງບູຊາພຣະພິກຂຸສົງດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລະ ດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ, ຊົງເຮັດປະທັກສິນ ໓ ຮອບ, ຊົງຂາບໄຫວ້ດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດໃນ ໔ ທິດ, ແລ້ວຊົງສະເດັດເຂົ້າສູ່ສະຖານທີ່ວາງແຜ່ນຄຳ, ຊົງໃຫ້ບຸດຂອງອຳມາດຜູ້ໄດ້ຮັບສົມມຸດວ່າເປັນມຸງຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ມີບິດາມານດາຍັງມີຊີວິດຢູ່ ຜູ້ໄດ້ຮັບການປະດັບຕົກແຕ່ງຢ່າງງົດງາມທັງສອງດ້ານ ຖືໄມ້ວັດແທກທີ່ປະດັບດ້ວຍຄຳ, ຝັງແກ້ວມຸກດາ ແລະ ອັນຍະມະນີ, ພຣະຣາຊາເມື່ອຈະຊົງສ້າງພຣະເຈດີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ກໍຊົງຖືໄມ້ວັດແທກນັ້ນດ້ວຍພຣະອົງເອງ ແລ້ວຊົງໝູນວັດແທກໄປເທິງພື້ນດິນທີ່ໄດ້ຕຽມໄວ້ ແລ້ວຊົງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ລຳດັບນັ້ນ ນາຍຊ່າງໃຫຍ່ໄດ້ວາງອິດກ້ອນທຳອິດລົງໃນສະຖານທີ່ສ້າງພຣະເຈດີ ໃນເລີກງາມຍາມດີ.

Tasmiṃ khaṇe catunahutādhika dviyojana satasahassabahulā ayaṃ mahāpathavī sādhukāraṃ pavattentī viya mahānādaṃ pavattesi. Devamanussā divase divase pahonaka-mattikaṃ nisadena piṃsitvā suppehi papphoṭhetvā denti. Evaṃ karonto katipayeneva divasena pupphādhānattayaṃ cinitvā mahābhikkhu saṅghassa nivedesi. Taṃ sutvā saṅgho cunduttaranāmake dve sāmaṇere āṇāpesi? Tumhe himavantaṃ gantvā medavaṇṇapāsāṇe āharathā’ti. Te pana sāmaṇerā jātiyā soḷasavassikā chaḷabhiññāppabhedena paṭisambhidappattā. Mahākhīṇāsavabhikkhusaṅghassa santikā bhikkhusaṅghassa vacanaṃ sampaṭicchitvā ākāsaṃ abbhuggantvā himavantato attano iddhibalena medavaṇṇapāsāṇe āhariṃsu. Etesu ekaṃ pāsāṇaṃ dhātugabbhassa bhumiyaṃ pattharitvā catusu passesu cattāro pāsāṇe patiṭṭhāpetvā aparaṃ dhātugabbhaṃ pidahituṃ adassanaṃ katvā ṭhapayiṃsu.

ໃນຂະນະນັ້ນ ມະຫາປະຖະພີນີ້ ອັນມີຄວາມໜາສອງແສນສີ່ໝື່ນໂຍດ ໄດ້ເປັ່ງສຽງຮ້ອງຄຳຮາມອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ປານປະໜຶ່ງວ່າຈະເປັ່ງສຽງສາທຸການ. ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ ຕ່າງກໍບົດດິນໜຽວທີ່ພຽງພໍໃນແຕ່ລະວັນດ້ວຍຫີນບົດ ແລ້ວຝັດດ້ວຍກະດົ້ງແລ້ວນຳມາຖວາຍ. ເມື່ອເຮັດຢູ່ຢ່າງນີ້ ພຽງແຕ່ບໍ່ເທົ່າໃດວັນ ກໍກໍ່ຊັ້ນວາງດອກໄມ້ ໓ ຊັ້ນສຳເລັດ ແລ້ວຈຶ່ງກາບທູນໃຫ້ພຣະມະຫາພິກຂຸສົງຊາບ. ພຣະສົງໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງມີບັນຊາແກ່ສາມະເນນສອງຮູບ ຊື່ວ່າ ຈຸນທະ ແລະ ອຸດຕະຣະ ວ່າ: 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປສູ່ປ່າຫິມະພານ ແລ້ວນຳເອົາແຜ່ນຫີນສີມັນສະໝອງມາ.' ສາມະເນນທັງສອງຮູບນັ້ນ ມີອາຍຸ ໑໖ ປີໂດຍກຳເນີດ ໄດ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາ ດ້ວຍປະເພດແຫ່ງອະພິນຍາ ໖. ທ່ານທັງສອງໄດ້ຮັບຄຳສັ່ງຂອງພຣະພິກຂຸສົງ ຈາກສຳນັກຂອງພຣະພິກຂຸສົງຜູ້ເປັນພຣະມະຫາຂີນາສົບ ແລ້ວເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ນຳເອົາແຜ່ນຫີນສີມັນສະໝອງມາຈາກປ່າຫິມະພານດ້ວຍອິດທິຣິດຂອງຕົນ. ໃນບັນດາແຜ່ນຫີນເຫຼົ່ານັ້ນ ພວກເພິ່ນໄດ້ລາດແຜ່ນຫີນແຜ່ນໜຶ່ງໄວ້ເທິງພື້ນຂອງຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດ, ວາງແຜ່ນຫີນ ໔ ແຜ່ນໄວ້ໃນ ໔ ທິດ, ແລະ ໄດ້ເກັບແຜ່ນຫີນອີກແຜ່ນໜຶ່ງໄວ້ເພື່ອປິດຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດ ໂດຍເຮັດໃຫ້ຫາຍຕົວໄປ.

Tadā rājā dhātugabbhe kammaṃ niṭṭhapento nava koṭippamāṇaṃ suvaṇṇaṃ āharāpetvā suvaṇṇakārānaṃ datvā dhātugabbhassa iṭṭhakāni karothā’ti āṇāpesi. Te suvaṇṇakārā dīghato ratanappamāṇaṃ puthulato vidatthīppamāṇaṃ bahalato caturaṅgulappamāṇaṃ iṭṭhakaṃ katvā dhātugabbhaṃ ciniṃsu. Taṃ pana dhātugabbhaṃ uccato soḷasahatthaṃ vitthāratopi itocito dasadasaratanaṃ katvā suvaṇṇiṭṭhakeheva niṭṭhapetvā dhātugabbhassa majjhe sattaratanamayaṃ sineruṃ kārāpetvā sinerussa upari jātihiṅgulakena paṇḍukambalasilāsanaṃ sattaratanena pāricchattakarukkhaṃ rajatamayaṃ setacchattaṃ brahmunā gāhāpetvā satthuno paṭimāya upari dhāriyamānaṃ kāresi. Sinerupādamūle gandhakalalapūrita nīluppalavibhusitasuvaṇṇamayaaṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritaratnapadumavibhusitarajatamayaaṭṭhuttara- sataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūrita setuppalamālāvibhusitamaṇimayaaṭṭhuttarasataghaṭapattiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritasetuppalavibhusita-masāragallamaya aṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritacampakapupphavibhusitalohitaṅkamayaaṭṭhuttarasata ghaṭapattiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritapañcuppalavibhusitamattikāmayaaṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tāsaṃ ghaṭapantīnaṃ antare gandhakalalapūritasattaratanamayasarāvake ṭhapāpesi. Kañcanamaya-sattaratanamaya-vicittamālālatāpuṇṇaghaṭasirivacchanandiyāvaṭṭabhaddapīṭhādayo ca hatthiassasīhavyagghosabhapantiādayo ca kāresi. Devorohaṇaṃ yamakapāṭihīrādayo dhanapāla-aṅgulimāla-āḷavakadamanādayo, sāriputta-moggallāna-mahākassapattherādayo, asītimahāsāvakarūpādīni ca kārāpesi. Sinerussa majjhimabhāge tārāgaṇaparivāritaṃ rajatamayaṃ candamaṇḍalañca kārāpesi. Raṃsijālavibhusitaṃ kanakamayaṃ sūriyamaṇḍalañca kārāpesi.

ໃນເວລານັ້ນ ພຣະຣາຊາເມື່ອຈະໃຫ້ການງານໃນຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດສຳເລັດ ຈຶ່ງຮັບສັ່ງໃຫ້ນຳເອົາຄຳມີປະມານ ໙ ໂກດ ມາພຣະຣາຊະທານແກ່ພວກຊ່າງຄຳ ແລ້ວມີພຣະຣາຊະບັນຊາວ່າ: 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງເຮັດອິດສຳລັບຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດ.' ພວກຊ່າງຄຳເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ເຮັດອິດມີຂະໜາດຍາວ ໑ ສອກ, ກວ້າງ ໑ ຄືບ, ໜາ ໔ ນิ້ວ ແລ້ວກໍ່ຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດ. ກໍ່ຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດນັ້ນໃຫ້ສູງ ໑໖ ສອກ, ກວ້າງດ້ານລະ ໑໐ ສອກ ໃຫ້ສຳເລັດດ້ວຍອິດຄຳນັ້ນເອງ, ແລ້ວໃຫ້ສ້າງພູເຂົາສิເນຣຸອັນເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະ ໗ ປະການ ໄວ້ໃນທ່າມກາງຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດ, ເທິງຍອດພູເຂົາສິເນຣຸນັ້ນ ໃຫ້ສ້າງແທ່ນບັນທຸກຳພົນດ້ວຍຊາດແທ້, ຕົ້ນປາຣິຊາດດ້ວຍລັດຕະນະ ໗ ປະການ, ສະເຫວດຕະສັດເຮັດດ້ວຍເງິນ ໂດຍໃຫ້ທ້າວມະຫາພຣົມເປັນຜູ້ຖື ກັ້ນຢູ່ເໜືອພຣະພຸດທະຮູບຂອງພຣະສາດສະດາ. ທີ່ເຊີງພູເຂົາສິເນຣຸ ຊົງໃຫ້ຕັ້ງແຖວໝໍ້ນ້ຳຄຳ ໑໐໘ ໝໍ້ ທີ່ເຕັມດ້ວຍເປືອກຕົມເຄື່ອງຫອມ ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຂາບ. ຖັດຈາກນັ້ນ ຊົງໃຫ້ຕັ້ງແຖວໝໍ້ນ້ຳເງິນ ໑໐໘ ໝໍ້ ທີ່ເຕັມດ້ວຍເປືອກຕົມເຄື່ອງຫອມ ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຫຼວງ. ຖັດຈາກນັ້ນ ຊົງໃຫ້ຕັ້ງແຖວໝໍ້ນ້ຳແກ້ວມະນີ ໑໐໘ ໝໍ້ ທີ່ເຕັມດ້ວຍເປືອກຕົມເຄື່ອງຫອມ ປະດັບດ້ວຍພວງດອກບົວຂາວ. ຖັດຈາກນັ້ນ ຊົງໃຫ້ຕັ້ງແຖວໝໍ້ນ້ຳແກ້ວມະສາຣະກັນ ໑໐໘ ໝໍ້ ທີ່ເຕັມດ້ວຍເປືອກຕົມເຄື່ອງຫອມ ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຂາວ. ຖັດຈາກນັ້ນ ຊົງໃຫ້ຕັ້ງແຖວໝໍ້ນ້ຳແກ້ວທັບທິມ ໑໐໘ ໝໍ້ ທີ່ເຕັມດ້ວຍເປືອກຕົມເຄື່ອງຫອມ ປະດັບດ້ວຍດອກຈຳປາ. ຖັດຈາກນັ້ນ ຊົງໃຫ້ຕັ້ງແຖວໝໍ້ນ້ຳດິນ ໑໐໘ ໝໍ້ ທີ່ເຕັມດ້ວຍເປືອກຕົມເຄື່ອງຫອມ ປະດັບດ້ວຍດອກບົວ ໕ ຊະນິດ. ໃນລະຫວ່າງແຖວໝໍ້ນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນ ຊົງໃຫ້ຕັ້ງຖ້ວຍມີລັກສະນະຄືຈານ ທີ່ເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະ ໗ ປະການ ອັນເຕັມດ້ວຍເປືອກຕົມເຄື່ອງຫອມ. ແລະ ຊົງໃຫ້ເຮັດໝໍ້ນ້ຳມີຍອດທີ່ເຮັດດ້ວຍຄຳ ແລະ ລັດຕະນະ ໗ ປະການ ປະດັບດ້ວຍລວດລາຍເຄືອໄມ້ ແລະ ດອກໄມ້ອັນວິຈິດ, ຮູບສີຣິວັດສະ, ນັນທິຍາວັດ, ແທ່ນມຸງຄຸນ ເປັນຕົ້ນ, ແລະ ແຖວຮູບຊ້າງ, ມ້າ, ສິງ, ເສືອໂຄ່ງ, ໂຄອຸສຸພະ ເປັນຕົ້ນ. ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບສະແດງຕອນສະເດັດລົງຈາກເທວະໂລກ, ຕອນສະແດງຍົມມະກະປະຕິຫານ ເປັນຕົ້ນ, ຕອນຊົງທໍລະມານຊ້າງທະນະປາລະ, ອົງຄຸລິມານ, ອາຣະວະກະຍັກ ເປັນຕົ້ນ, ຮູບພຣະສາຣີບຸດ, ພຣະໂມຄະຣານະ, ພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣะ ເປັນຕົ້ນ, ແລະ ຮູບພຣະມະຫາສາວົກ ໘໐ ຮູບ. ທີ່ທ່າມກາງພູເຂົາສິເນຣຸ ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບດວງຈັນເຮັດດ້ວຍແກ້ວຈັນທະຣະກັນອັນເຮັດດ້ວຍເງິນ ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ດາວ. ແລະ ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບດວງອາທິດເຮັດດ້ວຍຄຳ ປະດັບດ້ວຍຂ່າຍລັງສີ.

Tato sinerussa matthake pāricchattakamule paṇḍukambalasilāsane amhākaṃ satthuno paṭimaṃ ghanakoṭṭima rattasuvaṇṇamayaṃ kārāpetvā mātudevapāmokkha dasasahassa cakkavāḷadevatānaṃ sattappakaraṇaṃ abhidhammaṃ desanākārena nisīdāpesi. Tassa vīsatinakhā akkhitalānaṃ setaṭṭhānāni jātiphalikamayāni. Aṅguliyo suvaṇṇamayā hatthapādatalāni ca dantāvaraṇāni ca akkhīnaṃ rattaṭṭhānāni ca jātipavāḷamayāni, kesamassubhamukaṭṭhānāni indanīlamayāni, samacattālīsa dantā vajiramayā ahesuṃ. Uṇṇalomaṃ pana suvaṇṇa bhittiyaṃ ṭhapitarajatabubbuḷavilāsaṃ rajatamayaṃ ahosi. Bhagavato anavalokita muddhani matthake sattaratanamayaṃ vicittakiṃkiṇijālaṃ parikkhipāpesi. Maṇḍapassa anto navasatasahassagghanakaṃ muttākalāpamolambakaṃ manoramaṃ celavitānaṃ bandhāpetvā maṇḍapakoṭiyaṃ muttājālaṃ tadanantaraṃ satta ratanavicittaṃ kiṃkiṇijālaṃ parikkhipāpesi.

ລຳດັບນັ້ນ ເທິງຍອດພູເຂົາສິເນຣຸ ນະ ເຄີງຕົ້ນປາຣິຊາດ ເທິງແທ່ນບັນທຸກຳພົນ ຊົງໃຫ້ສ້າງພຣະພຸດທະຮູບຂອງພຣະສາດສະດາຂອງພວກເຮົາ ດ້ວຍຄຳຊົມພູນຸດຫຼໍ່ໜາ, ໃຫ້ປະທັບນັ່ງໃນທ່າສະແດງພຣະອະພິທຳ ໗ ຄຳພີ ແກ່ເທວະດາໃນໝື່ນຈັກກະວານ ມີພຣະມານດາເທບພະບຸດເປັນປະທານ. ເລັບທັງ ໒໐ ແລະ ສ່ວນສີຂາວຂອງດວງຕາຂອງພຣະພຸດທະຮູບນັ້ນ ເຮັດດ້ວຍແກ້ວຜລຶກແທ້. ພຣະອົງຄຸລີເປັນຄຳ, ຝາມື ຝາຕີນ, ຮີມສົບ ແລະ ສ່ວນສີແດງຂອງດວງຕາ ເຮັດດ້ວຍແກ້ວປະວານແທ້, ພຣະເກສາ, ພຣະມັດສຸ ແລະ ພຣະຂະໜົງ ເຮັດດ້ວຍແກ້ວອິນທະນິນ, ພຣະທົນທັງ ໔໐ ຊີກ ເຮັດດ້ວຍເພັດ. ສ່ວນພຣະອຸມມະໂລມເຮັດດ້ວຍເງິນ ງົດງາມດັ່ງຟອງນ້ຳເງິນທີ່ປະດັບໄວ້ເທິງຝາຄຳ. ທີ່ພຣະອຸສນິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງໃຫ້ຂຶງຂ່າຍກະດິ່ງອັນວິຈິດ ທີ່ເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະ ໗ ປະການ ໄວ້ໂດຍຮອບ. ພາຍໃນມົນທົບ ຊົງໃຫ້ຂຶງເພດານຜ້າອັນງົດງາມ ຫ້ອຍດ້ວຍພວງແກ້ວມຸກດາ ມີມູນຄ່າເກົ້າແສນ, ທີ່ມຸມມົນທົບ ຊົງໃຫ້ຂຶງຂ່າຍແກ້ວມຸກດາ ແລະ ຖັດຈາກນັ້ນ ຊົງໃຫ້ຂຶງຂ່າຍກະດິ່ງອັນວິຈິດດ້ວຍລັດຕະນະ ໗ ປະການ ໄວ້ໂດຍຮອບ.

Amhākaṃ bhagavato mātudevaputtampi sattaratanena kārāpesi. Tathā erāvaṇavissakammadevaputtādayo ca saparivāro sakko devarājā ca cattāro mahārājāno ca pañcasikhadevaputtādayo gandhabbadevaputtā ca sahampati mahā brahmādayo mahābrahmano ca kārāpesi. Vessantarajātakaṃ karonto saṃjayamahārājā phusatīdevī ādayo ca maddīdevī dve dārake ca jūjakabrāhmaṇādayo ca kārāpesi. Vidhura-soṇadatta mahānāradakassapa-sutasoma-suppāraka-saṅkhapālajātakādīni ca, dhammacakkappavattana-mahāsamayasuttādi desanākāro ca, suddhodanamahārājā mahāmāyā mahāpajāpatī gotamī bhaddakaccānā rāhulamātādevī ca rāhulakumāro ca channañca kanthakañca mahābhinikkhamanaṃ mahābodhimaṇḍalaṃ asītimahāsāvakā kosalamahārājā anāthapiṇḍikamahāseṭṭhi cūḷaanāthapiṇḍika-visākhā suppavāsā ca pacchā cūḷapiṇḍapātiya tissattherañca attānañca kārāpetvā te sabbe dhātu gabbhe patiṭṭhāpesi.

ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບພຣະມານດາເທບພະບຸດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ດ້ວຍລັດຕະນະ ໗ ປະການ ເຊັ່ນກັນ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບທ້າວສັກກະເທວະຣາດ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ມີເທບພະບຸດເອຣາວັນ ແລະ ເທບພະບຸດວິສະວະກຳເປັນຕົ້ນ, ທ້າວຈະຕຸມະຫາຣາດທັງ ໔, ເທບພະບຸດປັນຈະສิຂະເປັນຕົ້ນ ແລະ ພວກຄັນທັບພະເທບພະບຸດ, ທ້າວສະຫັມບໍດີມະຫາພຣົມເປັນຕົ້ນ ແລະ ພວກມະຫາພຣົມທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບເລື່ອງເວດສັນດອນຊາດົກ ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບພຣະເຈົ້າສັນໄຊ, ພຣະນາງຜຸດສະດີເປັນຕົ້ນ, ພຣະນາງມັດສີ, ກຸມານທັງສອງ ແລະ ຊູຊົກພຣາມເປັນຕົ້ນ. ແລະ ຊົງໃຫ້ສ້າງຮູບເລື່ອງວິທູຣະຊາດົກ, ໂສນະທັດຕະຊາດົກ, ມະຫານາຣະທະກັດສະປະຊາດົກ, Sຸຕະໂສມະຊາດົກ, ສຸບປາຣະກະຊາດົກ, ສັງຂະປາລະຊາດົກເປັນຕົ້ນ, ຮູບສະແດງຕອນສະແດງພຣະທຳມະຈັກກັບປະວັດຕະນະສູດ ແລະ ມະຫາສະໄມຍະສູດເປັນຕົ້ນ, ຮູບພຣະເຈົ້າສຸດໂທທະນະ, ພຣະນາງມະຫາມາຍາ, ພຣະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ, ພຣະນາງພັດທະກັດຈານາ, ພຣະຣາຫຸນກຸມານ, ນາຍສັນນະ, ມ້າກັນທະກະ, ຕອນມະຫາພິເນດສະກົມ, ມົນທົນພຣະສີມະຫາໂພ, ພຣະມະຫາສາວົກ ໘໐ ຮູບ, ພຣະເຈົ້າໂກສົນ, ອະນາຖະບິນທິກະມະຫາເສດຖີ, ຈູລະອະນາຖະບິນທິກະ, ນາງວິສາຂາ, ນາງສຸບປະວາສາ, ແລະ ພຣະຈູລະບິນທະປາຕິຍະຕິດສະເຖຣະໃນພາຍຫຼັງ, ແລະ ຮູບຂອງພຣະອົງເອງ ແລ້ວຊົງນຳຮູບທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດ.

Dhātugabbhavaṇṇaṇā samattā.

ການພັນລະນາຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດ ຈົບບໍລິບູນ.

Evaṃ dhātugabbhe pūjāvidhānaṃ suvibhattaṃ sumanoramaṃ kārāpetvā therena saddhiṃ kathesi? Bhante dhātugabbhe mayā kattabbaṃ niṭṭhāpitaṃ. Sve rohiṇīnakkhattena dhātu nidhānaṃ karissāmī. Ayyā pana kesadhātuyo gahetvā āgacchantuti. Tissattherassa bhāramakāsi. Thero taṃ sutvā bhaddakaṃ mahārāja, kesadhātuyo vicinitvā āharāpessāmāti vatvā attano saddhivihārikaṃ sivattheraṃ pakkosāpetvā āvuso bhūmindharanāgavimāne jayaseno nāma nāgarājā vasati. Tassa santike (kesadhātuyo santi.) Tapussa bhallikānaṃ dvebhātikavāṇijānaṃ paricaraṇakāle tesaṃ pamādaṃ ñatvā nāgarājā dve kesadhātuyo gahetvā nāgabhavane ṭhapesi. Tvaṃ tā dhātuyo āharitvā rañño dehīti āṇāpesi. Thero taṃ vacanaṃ sampaṭicchitvā gato.

ພຣະຣາຊາຊົງໃຫ້ຈັດພິທີບູຊາໃນຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດຢ່າງເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ ແລະ ງົດງາມໜ້າອອນຊອນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງມີພຣະຣາຊະດຳຣັດກັບພຣະເຖຣະວ່າ: 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ການງານທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດໃນຫ້ອງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດສຳເລັດແລ້ວ. ມື້ອື່ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດການບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດ ດ້ວຍໂຣຫິນີເລີກ. ຂໍພຣະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງນຳເອົາພຣະເກສາທາດມາເຖີດ.' ພຣະຣາຊາຊົງມອບພາລະນີ້ແກ່ພຣະຕິດສະເຖຣະ. ພຣະເຖຣະໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: 'ດີແລ້ວ ມະຫາຣາດ ອາດຕະມາຈະຄົ້ນຫາແລ້ວໃຫ້ນຳເອົາພຣະເກສາທາດມາ' ແລ້ວຈຶ່ງຮຽກພຣະສິວະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກຂອງຕົນມາສັ່ງວ່າ: 'ອາວຸໂສ ໃນພູມິນທະຣະນາຄະວິມານ ມີພະຍານາກຊື່ວ່າ ໄຊຍະເສນ ອາໄສຢູ່. ພຣະເກສາທາດມີຢູ່ໃນສຳນັກຂອງພະຍານາກນັ້ນ. ໃນສະໄໝທີ່ພໍ່ຄ້າສອງອ້າຍນ້ອງຄື ຕະປຸດສະ ແລະ ພັລລິກະ ບຳລຸງຮັກສາຢູ່ ພະຍານາກຮູ້ເຖິງຄວາມປະໝາດຂອງພວກເຂົາ ຈຶ່ງໄດ້ຖືເອົາພຣະເກສາທາດ ໒ ເສັ້ນ ໄປເກັບໄວ້ໃນວິມານນາກ. ທ່ານຈົ່ງໄປນຳເອົາພຣະເກສາທາດເຫຼົ່ານັ້ນມາຖວາຍແກ່ພຣະຣາຊາເຖີດ.' ພຣະເຖຣະຮັບຄຳສັ່ງນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ເດີນທາງໄປ.

Tato rājā attano bhaginiyā somadeviyā ca bhāgineyyassa giriabhayarañño ca sāsanaṃ pesesi? Sve dhātunidhānaṃkarissāma. Tumhe senaṅgaṃ gahetvā āgacchathā’ti. Loṇanagare mahānāgarañño ca seru nagare sivarañño ca tatheva sāsanaṃ pesetvā sayampi attano vijite yena mayhaṃ hatthato antamaso ekakarīsamattampi laddhaṃ tadupādāya sabbepi tumhe saddhiṃ parivārena āgacchathā’ti bheriṃ carāpesi. Taṃ sutvā somanassappattā mahājanā attano attano vibhavānurūpena alaṅkatapaṭiyattā agamiṃsu. Rājā pabhātāya rattiyā sabbe seniyo gandhamālādhūpadhajādayo gahetvā dhātunidhānaṃ āgacchantuti vatvā bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā tivīvaratthāya mahagghavatthādīni datvā sayampi sabbālaṅkārapatimaṇḍito nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā uposathaṃ adhiṭṭhāya maṇikuṇḍalamekhalānūpura valayādivicittasabbālaṅkāravibhūsitāhi koseyyādisukhumanānāvidhavicittavatthanivatthāhi naccagītavāditaturiyabhaṇḍagahita hatthāhi devaccharāpaṭibhāganāṭakitthīhi parivārito vuttappakārehi saddhiṃ cetiyaṭṭhānaṃ gantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā aṭṭhāsi.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງສົ່ງຂ່າວສານໄປເຖິງພຣະນາງໂສມະເທວີ ຜູ້ເປັນພຣະພະຄິນີ ແລະ ພຣະເຈົ້າຄີຣີອະໄພ ຜູ້ເປັນພຣະພາກິໄນວ່າ: 'ມື້ອື່ນ ພວກເຮົາຈະເຮັດການບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດ. ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງພາເສນາອານາຈັກມາເຖີດ.' ແລະ ຊົງສົ່ງຂ່າວສານໄປເຖິງພຣະເຈົ້າມະຫານາກ ແຫ່ງໂລນະນະຄອນ ແລະ ພຣະເຈົ້າສິວະ ແຫ່ງເສຣຸນະລັງຄະນະຄອນ ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ແລະ ພຣະອົງເອງກໍຊົງໃຫ້ຕີກອງປ່າວປະກາດໄປທົ່ວພຣະຣາຊະອານາຈັກຂອງພຣະອົງວ່າ: 'ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຈາກມືຂອງເຮົາ ແມ່ນແຕ່ພຽງເນື້ອທີ່ດິນໜຶ່ງກະລີສະເປັນຢ່າງໜ້ອຍ ຂໍໃຫ້ພວກທ່ານທັງໝົດຈົ່ງພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານເດີນທາງມາເຖີດ.' ມະຫາຊົນທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງຄຳປະກາດນັ້ນແລ້ວ ຕ່າງກໍມີຄວາມຍິນດີ ປະດັບຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍຕາມສົມຄວນແກ່ຖານະຂອງຕົນ ແລ້ວເດີນທາງໄປ. ເມື່ອຮຸ່ງເຊົ້າ ພຣະຣາຊາຊົງມີພຣະຣາຊະບັນຊາໃຫ້ກອງທັບທັງໝົດຖືເອົາເຄື່ອງຫອມ, ດອກໄມ້, ທູບ ແລະ ທຸງເປັນຕົ້ນ ເດີນທາງໄປສູ່ສະຖານທີ່ບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດ, ແລ້ວຊົງຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງ, ຊົງຖວາຍຜ້າທີ່ມີມູນຄ່າສູງເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໄຕຈີວອນ, ສ່ວນພຣະອົງເອງກໍຊົງເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ, ຊົງສະເຫວີຍພັດຕາຫານອັນມີຣົດຊາດຕ່າງໆ, ຊົງອະທິຖານອຸໂປສົດສິນ, ແລ້ວຊົງແວດລ້ອມດ້ວຍພວກສະຕີຜູ້ເປັນນາງລະຄອນ ຜູ້ປຽບສະເໝືອນນາງອັບສອນສະຫວັນ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການອັນວິຈິດຕ່າງໆ ມີຕຸ້ມຫູແກ້ວມະນີ, ສາຍແອວ, ສາຍຄໍ, ກຳໄລແຂນເປັນຕົ້ນ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າໄໝອັນລະອຽດ ແລະ ຜ້າວິຈິດຫຼາຍຊະນິດ, ໃນມືຖືເຄື່ອງດົນຕີ ເຕັ້ນລຳ ຂັບຮ້ອງ ແລະ ບັນເລງເພງ, ພຣະອົງຊົງສະເດັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ສ້າງພຣະເຈດີ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານຕາມທີ່ກ່າວມາແລ້ວ, ຊົງຂາບໄຫວ້ພຣະມະຫາພິກຂຸສົງ ແລ້ວຊົງຢືນຢູ່.

Tato somanagare giriabhayarājā’pi sabbe nāgarā attano attano vibhavānurūpena dhātunidhānaṭṭhānaṃ āgacchantuti nagare bheriṃ carāpetvā sayaṃ sabbālaṅkārapatimaṇḍito susajjitaamaccagaṇaparivārito nikkhami. Soma devīpi sīsaṃ nahātvā ahatavatthanivatthā sabbālaṅkārapatimaṇḍitā devaccharā viya attano parivārā pañcasatakumāriyo nīlavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā puṇṇaghaṭe gāhāpetvā tāsaṃ anantarā pañcasatakumāriyo pītavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā pūjābhaṇḍāni gāhāpetvā, tāsaṃ anantarā pañcasata kumāriyo rattavatthehi paridahāpetvā tatheva. Alaṅkāretvā vicitrapupphapūritamañjusāyo gāhāpetvā tāsaṃ anantarā pañcasatakumāriyo setavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā dhūma kaṭacchuke gāhāpetvā evaṃ pūjāvidhānaṃ saṃvidahitvā parivārena cetiṅgaṇaṃ gantvā mahābhikkhusaṅghaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā gandhamālādīhi pūjaṃ katvā attano sāminā giriabhayarājena saddhiṃ ekapasse ṭhītā.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຍາກິຣິອະໄພແຫ່ງໂສມະນະຄອນ ກໍໄດ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໄປທົ່ວເມືອງວ່າ "ຂໍໃຫ້ຊາວເມືອງທັງປວງຈົ່ງໄປຍັງສະຖານທີ່ບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ ຕາມກຳລັງຊັບຂອງຕົນໆ ເຖີດ" ແລ້ວພະອົງເອງຜູ້ຊົງປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ອາມາດທີ່ຈັດແຕ່ງຕົວເປັນຢ່າງດີ ກໍໄດ້ສະເດັດອອກໄປ. ສ່ວນພະນາງໂສມະເທວີ ກໍໄດ້ສົງສະໜານ (ສະຫົວ) ແລ້ວ ຊົງນຸ່ງຫົ່ມຜ້າໃໝ່ ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ ປານປະໜຶ່ງນາງອັບສອນສະຫວັນ ຊົງຈັດແຈງໃຫ້ພວກກຸມານີຜູ້ເປັນບໍລິວານ ໕00 ຄົນ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າສີຂຽວ ປະດັບປະດາເຊັ່ນດຽວກັນ ແລ້ວໃຫ້ຖືໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມ, ຖັດຈາກນັ້ນ ກໍໃຫ້ກຸມານີ ໕00 ຄົນ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າສີເຫຼືອງ ປະດັບປະດາເຊັ່ນດຽວກັນ ແລ້ວໃຫ້ຖືເຄື່ອງບູຊາ, ຖັດຈາກນັ້ນ ກໍໃຫ້ກຸມານີ ໕00 ຄົນ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າສີແດງ ປະດັບປະດາເຊັ່ນດຽວກັນ ແລ້ວໃຫ້ຖືຫີບອັນເຕັມไปด้วยດອກໄມ້ຕ່າງໆ, ຖັດຈາກນັ້ນ ກໍໃຫ້ກຸມານີ ໕00 ຄົນ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າສີຂາວ ປະດັບປະດາເຊັ່ນດຽວກັນ ແລ້ວໃຫ້ຖືເຕົ້າຄວັນ (ກະຖາງທູບ). ພະນາງຊົງຈັດແຈງເຄື່ອງບູຊາຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ສະເດັດໄປຍັງລານພະເຈດີພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ຊົງອະພິວາດພະມະຫາພິກຂຸສົງດ້ວຍເບນຈະປະດິດ ບູຊາດ້ວຍຂອງຫອມແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວປະທັບຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ຮ່ວມກັບພະຍາກິຣິອະໄພ ຜູ້ເປັນພະສະຫວາມີຂອງພະນາງ.

Loṇanagare mahānāgarājā’pi sabbālaṅkārehi patimaṇḍito sabbābharaṇehi susajjītaamaccamaṇḍalaparivuto naccagītaturīyāni paggaṇhāpayamāno gandhamālā dhūmakaṭacchu gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā bhikkhusaṅghaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.

ສ່ວນພະຍາມະຫານາກແຫ່ງໂລນານະຄອນ ກໍໄດ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ອາມາດທີ່ຈັດແຕ່ງຕົວດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບທັງປວງ ໃຫ້ປະໂຄມດົນຕີ ທັງຟ້ອນລຳແລະຂັບຮ້ອງ ໃຫ້ຖືເອົາຂອງຫອມ, ດອກໄມ້ ແລະເຕົ້າຄວັນ ແລ້ວມາຮອດສະຖານທີ່ພະເຈດີ ໄຫວ້ພະພິກຂຸສົງ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ.

Serunagare sivarājā’pi attānaṃ sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā mahantena parivārena pūjāvidhānaṃ gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Rājaparisā attano vibhavānurūpena vatthālaṅkārehi candana mālādīhi ca sobhamānā nalāṭe muttākalāpamolambaka vicittasuvaṇṇapaṭṭāni bandhitvā hatthābharaṇādi anekābharaṇehi dibbaparisā viya sumaṇḍitapasādhitā vesānurūpāni vividhāvudhāni gahetvā ekapasse ṭhītā. Sīhavyagghadīpicammehi pasādhitasuvaṇṇālaṅkārasuvaṇṇadhajahemajālasañchanne ratha vare ca sabbālaṅkāravibhusitā rathikā āruyha ekapasse ṭhītā. Brāhmaṇaputtādayo maṇḍitacamme pārupitvā upasobhayamānā ekapasse ṭhītā. Bahu amaccā attano attano vesānurūpena mahagghavatthābharaṇavibhūsitā saparivārā ekapasse ṭhītā. Gandhodaka pūrita dakkhiṇāvatta saṅkhaṃ gahetvā upavītasuttaṃ ekaṃsaṃ karitvā brāhmaṇaveṭhanaṃ veṭhetvā purohitabrāhmaṇā mahantena parivārena pūjāvidhānaṃ gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā jayaghosaṃ sāventā evamāhaṃsu?

ສ່ວນພະຍາສີວະແຫ່ງເຊຣູນະຄອນ ກໍໄດ້ຊົງປະດັບປະດາພະອົງດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ ໃຫ້ບໍລິວານເປັນອັນມາກຖືເຄື່ອງບູຊາ ແລ້ວສະເດັດມາຮອດສະຖານທີ່ພະເຈດີ ຊົງອະພິວາດພະມະຫາພິກຂຸສົງ ແລ້ວປະທັບຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຝ່າຍລາຊະບໍລິວານ ຕ່າງກໍງົດງາມດ້ວຍເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມແລະເຄື່ອງປະດັບ ແລະດອກໄມ້ຈັນເປັນຕົ້ນ ຕາມກຳລັງຊັບຂອງຕົນ ຜູກແຜ່ນຄຳອັນວິຈິດທີ່ມີພວງໄຂ່ມຸກຫ້ອຍຍ້ອຍຢູ່ທີ່ໜ້າຜາກ ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບມືເປັນຕົ້ນເປັນອັນມາກ ປານປະໜຶ່ງບໍລິວານສະຫວັນ ຖືອາວຸດຕ່າງໆ ຕາມຄວນແກ່ຖານະ ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພວກນາຍສະຫັດຖີ (ນາຍລົດ) ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ ຂຶ້ນສູ່ລົດອັນປະເສີດ ທີ່ປະດັບດ້ວຍໜັງລາຊະສີ, ໜັງເສືອໂຄ່ງ ແລະໜັງເສືອດາວ ມຸງດ້ວຍທຸງຄຳແລະຕາໜ່າງຄຳ ກໍຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ສ່ວນkhangໜຶ່ງ. ພວກບຸດພຣາມເປັນຕົ້ນ ຫົ່ມໜັງສັດອັນປະດັບປະດາໃຫ້ງົດງາມ ກໍຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພວກອາມາດເປັນອັນມາກ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມແລະເຄື່ອງປະດັບອັນມີຄ່າ ຕາມຄວນແກ່ຖານະຂອງຕົນໆ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ກໍຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພວກພຣາມປຸໂຣຫິດ ຖືສັງຂະທັກສິນາສັ່ງ (ສັງຂ໌ວຽນຂວາ) ອັນເຕັມດ້ວຍນ້ຳຫອມ ພາດຜ້າສະໄບ (ຜ້າຢຽວ) ສະພາຍແລ່ງ ຄຽນຫົວແບບພຣາມ ໃຫ້ບໍລິວານເປັນອັນມາກຖືເຄື່ອງບູຊາ ແລ້ວມາຮອດສະຖານທີ່ພະເຈດີ ໄຫວ້ພະມະຫາພິກຂຸສົງ ແລ້ວເປັ່ງສຽງໄຊໂຍ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

Khemaṃ subhikkhaṃ bhavatu niccaṃ janapadaṃ sivaṃ;

Sassāni samuppajjantu rañño evaṃ jayā siyuṃ.

"ຂໍຄວາມກະເສມສຳລານ ແລະຄວາມອຸດົມສົມບູນ ຈົ່ງມີແກ່ແວ່ນແຄວ້ນຕະຫຼອດການ, ຂໍພືດພັນທັນຍາຫານຈົ່ງງອກງາມ, ແລະຂໍໄຊຊະນະຈົ່ງມີແກ່ພະຣາຊາ ດ້ວຍປະການສະນີເຖີດ."

Avasesā mahājanā evamāhaṃsu? Samuddapariyantaṃ hi mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ vasundharaṃ āvasatu amaccaparivārito. Evaṃ vatvā? Amhākaṃ ayyo kākavaṇṇatisso mahā rājā sadevake loke ekapuggalassa lokanāthassanalāṭadhātuṃ patiṭṭhāpetī’ti attano attano vibhavānurūpena sumaṇḍitapasādhitā. Khujjavāmanakādayo’pi sabbe janā pūjābhaṇḍāni gahetvā sādhukāraṃ dadamānā aṭṭhaṃsu. Imasmiṃ cetiyaṭṭhāne rāsībhūtā parisā evaṃ veditabbā? Khattiyā brāhmaṇā vessā negamā ca samāgatā pupphādigahitā sabbe alaṅkāravibhūsitā.

ມະຫາຊົນທີ່ເຫຼືອ ກໍໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂໍພະຣາຊາ ຜູ້ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ອາມາດ ຈົ່ງຄອບຄອງແຜ່ນດິນອັນມີມະຫາສະໝຸດເປັນຂອບເຂດ ມີທະເລເປັນຕຸ້ມຫູ ນີ້ເຖີດ." ຄັນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຕ່າງກໍປະດັບປະດາຢ່າງງົດງາມຕາມກຳລັງຊັບຂອງຕົນໆ ໂດຍກ່າວວ່າ: "ພະຣາຊາຂອງພວກເຮົາ ຄືພະຍາກາກະວັນນະຕິສສະ ໄດ້ຊົງປະດິດສະຖານພະອຸຣັງຄະທາດ (ພະທາດໜ້າຜາກ) ຂອງພະໂລກະນາດ ຜູ້ເປັນບຸກຄົນເອກໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະໂລກ." ແມ່ນແຕ່ຄົນຄ່ອມ ຄົນເຕ້ຍ ແລະຄົນອື່ນໆ ທັງປວງ ກໍຖືເຄື່ອງບູຊາ ຢືນເປັ່ງສຽງສາທຸການຢູ່. ໝູ່ບໍລິວານທີ່ມາຊຸມນຸມກັນ ນະ ສະຖານທີ່ພະເຈດີນີ້ ຄວນຊາບດັ່ງນີ້: ຄື ກະສັດ, ພຣາມ, ເພດ (ພໍ່ຄ້າ), ແລະຊາວເມືອງ ທັງປວງ ຕ່າງກໍມາປະຊຸມກັນ ຖືດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ແລະປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ.

Gaṇanā vītivattā te aneke ca mahājanā;

Samuddo pattharantova khattiyā samupāgatā.

ມະຫາຊົນເປັນອັນມາກເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຈຳນວນເຫຼືອທີ່ຈະນັບໄດ້, ພວກກະສັດທີ່ສະເດັດມາ ກໍປຽບປະໜຶ່ງມະຫາສະໝຸດອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ.

Alaṅkato mahārājā sarājaparivārito;

Devarājā yathā sakko aṭṭhāsi cetiyaṅgaṇe.

ພະມະຫາຣາຊາ ຜູ້ຊົງປະດັບປະດາແລ້ວ ພ້ອມດ້ວຍລາຊະບໍລິວານ ໄດ້ປະທັບຢືນຢູ່ ນະ ລານພະເຈດີ ປານປະໜຶ່ງທ້າວສັກກະເທວະລາດ ຜູ້ເປັນລາຊາແຫ່ງເທວະດາ.

Sādhuvādena sattānaṃ pañcaṅgaturiyehi ca;

Hatthassarathasaddena samākiṇṇaṃ mahītalaṃ.

ພື້ນແຜ່ນດິນອັນກວ້າງໃຫຍ່ ກໍດັງສະໜັ່ນໄປດ້ວຍສຽງສາທຸການຂອງເຫຼົ່າສັດ, ສຽງດົນຕີຫ້າຊະນິດ (ປັນຈະດົນຕີ), ແລະສຽງຊ້າງ, ສຽງມ້າ, ສຽງລົດ.

Tato cūḷapiṇḍapātiyatissatthero attano saddhivihārīke pañcasata khīṇāsave parivāretvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Mahāsāgalatthero’pi pañcasata khīṇāsave parivāretvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Mahindatthero’pi attano sāvake saṭṭhimatte khiṇāsave gahetvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Iti iminā niyāmeneva eko dve tayo cattāro pañca khīṇāsavā āgacchantā satta sahassamattā ahesuṃ. Tato cūḷapiṇḍapātiyatissatthero ettake bhikkhū parivāretvā cetiyaṅgaṇe nisīdī. Tato rājā āgantvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā therena saddhiṃ kathesi? Kesadhātu kuto labhissāma ayyā’ti. Tasmiṃ khaṇe tissatthero attano saddhivihārikaṃ sivattheraṃ olokesi. So olokitakkhaṇeyeva nisinnaṭṭhānato uṭṭhāya cīvaraṃ pārupitvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā chaḷabhiñño mahākhīṇāsavo catutthajjhānaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya pathaviyaṃ nimujjitvā bhumindharanāgavimāne pāturahosi.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຈູລະປິນທະປາຕິຍະຕิສສະເຖລະ ແວດລ້ອມດ້ວຍພະຂີນາສົບ ໕00 ຮູບ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫານິກຂອງຕົນ ກໍໄດ້ມາຮອດສະຖານທີ່ພະເຈດີນັ້ນເອງ. ພະມະຫາສາກະລະເຖລະ ກໍແວດລ້ອມດ້ວຍພະຂີນາສົບ ໕00 ຮູບ ມາຮອດສະຖານທີ່ພະເຈດີນັ້ນເອງ. ພະມະຫິນທະເຖລະ ກໍພາພະຂີນາສົບປະມານ 60 ຮູບ ຜູ້ເປັນສາວົກຂອງຕົນ ມາຮອດສະຖານທີ່ພະເຈດີນັ້ນເອງ. ໂດຍທຳນອງນີ້ ພະຂີນາສົບທັງຫຼາຍ ທີ່ທະຍອຍກັນມາ ຮູບໜຶ່ງ, ສອງຮູບ, ສາມຮູບ, ສີ່ຮູບ, ຫ້າຮູບ ຈຶ່ງມີຈຳນວນປະມານ 7,000 ຮູບ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຈູລະປິນທະປາຕິຍະຕິສສະເຖລະ ແວດລ້ອມດ້ວຍພິກຂຸມີປະມານເທົ່ານັ້ນ ກໍໄດ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ລານພະເຈດີ. ລຳດັບນັ້ນ ພະຣາຊາສະເດັດມາຮອດແລ້ວ ຊົງອະພິວາດດ້ວຍເບນຈະປະດິດ ແລ້ວຕັດຖາມພະເຖລະວ່າ: "ຂ້ານ້ອຍ ພວກຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ພະເກສາທາດມາແຕ່ໃສ?" ໃນຂະນະນັ້ນ ພະຕິສສະເຖລະ ໄດ້ຫຼຽວເບິ່ງພະສີວະເຖລະ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫານິກຂອງຕົນ. ພະສີວະເຖລະນັ້ນ ພໍແຕ່ຖືກຫຼຽວເບິ່ງ ກໍລຸກຂຶ້ນຈາກບ່ອນນັ່ງ ຫົ່ມຈີວອນ ໄຫວ້ພະມະຫາພິກຂຸສົງ, ພະເຖລະຜູ້ເປັນພະມະຫາຂີນາສົບ ຜູ້ໄດ້ອະພິນຍາຫົກ ເຂົ້າຈະຕຸດຖະຊານ (ຊານທີສີ່) ແລ້ວອອກຈາກຊານນັ້ນ ດຳດິນລົງໄປ ແລ້ວໄປປາກົດຕົວຢູ່ ນະ ວິມານຂອງພະຍານາກຜູ້ຮັກສາແຜ່ນດິນ.

(Sutvāssa sivathero ca vasippatto visārado;

Pākaṭo abhavi nāganagaraṃ purato khaṇe.)

(ພະສີວະເຖລະ ຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານ (ວະສີ) ແລະມີຄວາມແກ້ວຫານ ພໍໄດ້ຍິນຄຳນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປປາກົດຕົວຢູ່ຕໍ່ໜ້າເມືອງນາກ ໃນຂະນະນັ້ນທັນທີ.)

Tasmiṃ kho pana samaye jayaseno nāgarājā attano bhāgineyyaṃ dvikoṭimatte nāge parivāretvā mahā yasaṃ anubhavamānaṃ nisinnaṃ iṅgitasaññaṃ datvā theraṃ duratova āgacchantaṃ disvā cintesi? Imasmiṃ nāgabhavane samaṇehi kattabbakiccaṃ natthī. Nissaṃsayaṃ kesadhātuṃ nissāya āgato bhavissatīti uṭṭhāya dhātugharaṃ pavisitvā dhātukaraṇḍakaṃ gilitvā kiñci ajānanto viya nisīdi. Tasmiṃ kāle thero tassa santikaṃ agamāsi. Nāgarājā paccuggantvā paṭisanthāraṃ karonto therena saddhiṃ kathesi. Kasmā ayyo āgato’ti vutte evamāha? Tilokanāthassa amhākaṃ sambuddhassa kesadhātūnaṃ atthāya āgato, tuyhaṃ santike ṭhapitakesadhātuyo papañcaṃ akatvā mayhaṃ dehi, teyeva sandhāya upajjhāyena pesitomhī’ti vutte amhākaṃ sammā sambuddhassa kesadhātuyo mama santike natthī’ti āha. Thero dhātukaraṇḍakaṃ gilitabhāvaṃ ñatvā gaṇhāmi mahārājā kesadhātuyo’ti vutte āma passanto gahetvā gacchāhīti āha. Evaṃ tayo vāre paṭiññaṃ gahetvā tatheva ṭhīto?

ໃນສະໄໝນັ້ນ ພະຍານາກຊື່ວ່າ ຊະຍະເສນະ ແວດລ້ອມດ້ວຍບໍລິວານນາກປະມານ ສອງໂກດ ຜູ້ເປັນຫຼານຊາຍ (ລູກຂອງເອື້ອຍ) ນັ່ງສະເຫວີຍຍົດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຢູ່ ໄດ້ໃຫ້ສັນຍານດ້ວຍທ່າທາງ ເມື່ອເຫັນພະເຖລະກຳລັງເດີນມາແຕ່ໄກ ກໍຄິດວ່າ: "ໃນພົບນາກນີ້ ບໍ່ມີກິດຈະກຳໃດໆ ທີ່ສະມະນະຈະຕ້ອງເຮັດ. ທ່ານຄົງຈະມາເພາະເຫດແຫ່ງພະເກສາທາດຢ່າງແນ່ນອນ" ຈຶ່ງລຸກຂຶ້ນເຂົ້າໄປຍັງຫໍພະທາດ ກືນອົບພະທາດລົງໄປ ແລ້ວນັ່ງເຮັດຄືບໍ່ຮູ້ບໍ່ເຫັນຫຍັງ. ໃນເວລານັ້ນ ພະເຖລະໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ລາວ. ພະຍານາກໄດ້ອອກມາຕ້ອນຮັບ ແລະເຮັດປະຕິສັນຖານ ສົນທະນາກັບພະເຖລະ. ເມື່ອຖາມວ່າ: "ຂ້ານ້ອຍ ທ່ານມາດ້ວຍເຫດໃດ?" ພະເຖລະຈຶ່ງກ່າວວ່າ: "ອາຕະມາ ມາເພື່ອຕ້ອງການພະເກສາທາດຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງສາມໂລກ, ຂໍມະຫາຣາຊາຈົ່ງມອບພະເກສາທາດທີ່ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສຳນັກຂອງມະຫາຣາຊາໃຫ້ແກ່ອາຕະມາ ໂດຍຢ່າໄດ້ຊັກຊ້າເລີຍ, ພະອຸປັດຊາໄດ້ສົ່ງອາຕະມາ ກໍເພື່ອໝາຍເອົາພະເກສາທາດນັ້ນແລ້ວ." ເມື່ອພະເຖລະກ່າວຢ່າງນີ້ ພະຍານາກຈຶ່ງຕອບວ່າ: "ພະເກສາທາດຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ບໍ່ມີຢູ່ໃນສຳນັກຂອງຂ້ານ້ອຍດອກ." ພະເຖລະຮູ້ວ່າພະຍານາກກືນອົບພະທາດລົງໄປແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: "ມະຫາຣາຊາ ອາຕະມາຈະຂໍຖືເອົາພະເກສາທາດເດີ້." ພະຍານາກຕອບວ່າ: "ໂດຍ, ຖ້າທ່ານເຫັນ ກໍຈົ່ງຖືເອົາໄປເຖີດ." ພະເຖລະໄດ້ຮັບຄຳຢືນຢັນຢ່າງນີ້ເຖິງສາມຄັ້ງ ແລ້ວກໍຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ.

Iddhiyā māpayitvāna tato so sukhumaṃ karaṃ,Pavesetvā mukhe tassa gaṇhī dhātukaraṇḍakaṃ;

Nāgālayābhinikkhami tiṭṭha nāgā’ti bhāsiya.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຖລະໄດ້ນິມິດມືອັນລະອຽດດ້ວຍລິດ ແລ້ວສອດເຂົ້າໄປໃນປາກຂອງພະຍານາກນັ້ນ ຈັບເອົາອົບພະທາດ ແລ້ວອອກຈາກພົບນາກ ໂດຍກ່າວວ່າ "ຈົ່ງຢຸດຢູ່ກ່ອນເຖີດ ພະຍານາກ".

Tasmiṃ khaṇe jayaseno nāgarājā samaṇaṃ vañcetvā pesitomhī’ti vatvā tassa gatakāle dhātukaraṇḍakaṃ oloketvā dhātu apassitvā samaṇena nāsitomhī’ti dve hatthe ukkhipitvā ṭhapetvā attano sakalanāgabhavanaṃ eka kolāhalaṃ katvā mahantena saddena paridevanto? Amhākaṃ cakkhuni uppāṭetvā gato viya sadevakassa lokassa patiṭṭhānabhūtassa sammāsambuddhassa kesadhātuyo apāyadukkhato amuñcantānaṃ amhākaṃ abhibhavitvā dhātuyo gahetvā gatasamaṇaṃ anubandhitvā gaṇhissāmā’ti dvekoṭimatte nāge gahetvā attano bhāgineyyena saddhiṃ tassa piṭṭhito piṭṭhito anubandhitvā ākāsaṃ uggacchiṃ (su). Tasmiṃ khaṇe pana sivatthero akāsato otaritvā pathaviyaṃ pāvisi. Puna tepi pathaviyaṃ pavisiṃsu. Evaṃ thero tehi saddhiṃ ummujja nimujjaṃ karonto pāṭihāriyaṃ dassetvā serunagarassa nātidūre piṭṭhipāsāṇe uggañji. Tattheva te saṃvejetvā cetiyaṅgaṇe mahābhikkhusaṅghassa purato pākaṭo ahosi. Nāgā taṃ gahetuṃ asakkontā mahantena saddena ravaṃ patiravaṃ datvā. Ito paṭṭhāya naṭṭhamhā’ti tasmiṃ piṭṭhi pāsāṇe sabbe samāgamaṃ katvā mahāsaddena parideviṃsu? Naṭṭhambhā vata bho’ti. Tato paṭṭhāya so piṭṭhipāsāṇo nāgānaṃ ravaṃ patiravaṃ datvā paridevitahāvena nāgagallaṃ nāma ahosi.

ໃນຂະນະນັ້ນ ພະຍານາກຊະຍະເສນະ ຄິດວ່າ "ເຮົາໄດ້ຕົວະສະມະນະແລ້ວສົ່ງກັບໄປ" ເມື່ອພະເຖລະຈາກໄປແລ້ວ ຈຶ່ງກວດເບິ່ງອົບພະທາດ ແຕ່ບໍ່ເຫັນພະທາດ ຈຶ່ງຮ້ອງວ່າ "ເຮົາຖືກສະມະນະທຳລາຍແລ້ວ!" ຍົກມືທັງສອງຂຶ້ນ ປ່າວປະກາດໄປທົ່ວພົບນາກຂອງຕົນໃຫ້ເກີດຄວາມໂກລາຫົນ ເປັ່ງສຽງຮ້ອງໄຫ້ຄວນຄາງຢ່າງແຮງວ່າ: "ສະມະນະນັ້ນ ປຽບປະໜຶ່ງຄວັດເອົາດວງຕາຂອງພວກເຮົາໄປ, ທ່ານໄດ້ຂົ່ມເຫັງພວກເຮົາ ແລ້ວຖືເອົາພະເກສາທາດຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງໂລກພ້ອມທັງເທວະໂລກ ຜູ້ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາພົ້ນຈາກທຸກໃນອະບາຍ ໄປເສຍແລ້ວ, ພວກເຮົາຈົ່ງຕິດຕາມໄປຈັບສະມະນະນັ້ນຄືນມາເຖີດ" ແລ້ວພາໝູ່ນາກປະມານສອງໂກດ ພ້ອມດ້ວຍຫຼານຊາຍຂອງຕົນ ຕິດຕາມໄປທາງຫຼັງຂອງພະເຖລະ ກະໂດດຂຶ້ນສູ່ອາກາດ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພະສີວະເຖລະ ໄດ້ລົງຈາກອາກາດແລ້ວດຳລົງສູ່ແຜ່ນດິນ. ຝ່າຍພວກນາກກໍດຳດິນຕາມໄປ. ພະເຖລະສະແດງປາຕິຫານ ດຳດິນໂຜ່ຂຶ້ນໂຜ່ລົງຮ່ວມກັບພວກນາກເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວໄປປາກົດຕົວຢູ່ເທິງຫຼັງແຜ່ນຫີນ (ພິຖິປາສານ) ທີ່ຢູ່ບໍ່ໄກຈາກເຊຣູນະຄອນ. ພະເຖລະເຮັດໃຫ້ພວກນາກເຫຼົ່ານັ້ນເກີດຄວາມສັງເວດ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ ແລ້ວໄປປາກົດຕົວຢູ່ຕໍ່ໜ້າພະມະຫາພິກຂຸສົງ ນະ ລານພະເຈດີ. ພວກນາກບໍ່ສາມາດຈະຈັບພະເຖລະໄດ້ ຈຶ່ງເປັ່ງສຽງຮ້ອງໄຫ້ຄວນຄາງດັງສະໜັ່ນຫັ່ນໄຫວ. ພວກນາກທັງປວງມາປະຊຸມກັນຢູ່ເທິງຫຼັງແຜ່ນຫີນນັ້ນ ຮ້ອງໄຫ້ຄວນຄາງດ້ວຍສຽງອັນດັງວ່າ: "ຕັ້ງແຕ່ນີ້ໄປ ພວກ ເຮົາຈິບຫາຍແລ້ວໜໍ!" ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ແຜ່ນຫີນນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ ນາກະກັນລະ (ຫີນນາກຮ້ອງ) ເພາະເປັນບ່ອນທີ່ພວກນາກມາຮ້ອງໄຫ້ຄວນຄາງສະໜັ່ນຫັ່ນໄຫວ.

Nāgo therassa piṭṭhitoyeva anubandhitvā cetiyaṅgaṇaṃ gantvā rājānaṃ evamāha? Deva, eso bhikkhu mayā adinnadhātu gahetvā āgato’ti. Taṃ sutvā rājā? Saccaṃ kira ayya nāgassa vacananti vutte naheva mahārāja, iminā dinnaṃ eva dhātuṃ aggahesinti vutte? Nāgo tava sakkhiṃ dehīti āha. Thero tassa bhāginyeṃ samaṇuppala nāgarājānaṃ sakkhiṃ akāsi. Rājā tassa bhāgineyyassa sabbavacanaṃ sutvā saddahi. Tasmiṃ kāle dukkhābhibhūto nāgarājā gantvā bahi ṭhīto. Tato paṭṭhāya so nāgarājā bahi hutvā nisinnattā bahināgarājā nāma ahosi. Tassa pana bhāgineyyaṃ anto cetiyaṅgaṇe nisīdāpesi. Imassa pana cetiyassa ārakkhaṃ gahitanāgā kathetabbā. Sumananāgarañño parivārā chakoṭimattā nāgā, jayasenassa parivārā koṭisatamattā nāgā, samaṇuppalanāgarañño parivārā dvikoṭimattā nāgā ahesuṃ. Sabbe dhātuyā ārakkhaṃ gaṇhiṃsu. Rājā therassa hatthato kesadhātuṃ gahetvā ratanacaṅegāṭake ṭhapetvā mahindassa nāma amaccassa adāsi. Tasmiṃ samāgame tipiṭakamahāphussadevattherassa saddhivihārikā paṭisambhidappattā cattāro sāmaṇerā ahesuṃ. Tesu eko malaya rājaputto sumanasāmaṇero nāma, eko serunagare sivarājabhāgineyyassa putto uttara sāmaṇero nāma. Eko mahāgāme mālākāraputto cunda sāmaṇero nāma eko mahāgāme ekassa kuṭumbikassa putto mahākassapasāmaṇero nāma, ime cattāro sāmaṇerā ajja kākavaṇṇatissamahārājā mahācetiye dhātu nidhānaṃ karissati, mayaṃ himavantaṃ gantvā sukusumāni āharissāmāti theraṃ vanditvā ākāsato himavantaṃ gantvā campakanāgasalalādayo pūjanīyamālaṃ gahetvā tāvatiṃsadeva lokaṃ gatā.

ພະຍານາກໄດ້ຕິດຕາມທາງຫຼັງຂອງພະເຖລະໄປຈົນຮອດລານພະເຈດີ ແລ້ວກາບທູນພະຣາຊາຢ່າງນີ້ວ່າ: "ມະຫາຣາຊາ ພິກຂຸຮູບນີ້ໄດ້ຖືເອົາພະທາດທີ່ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ມາແລ້ວ." ພະຣາຊາໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຖາມວ່າ: "ຂ້ານ້ອຍ ຄຳເວົ້າຂອງພະຍານາກເປັນຈິງຫຼືບໍ່?" ພະເຖລະຕອບວ່າ: "ບໍ່ເປັນຈິງດອກ ມະຫາຣາຊາ ອາຕະມາໄດ້ຖືເອົາພະທາດທີ່ລາວອະນຸຍາດໃຫ້ແລ້ວ." ພະຍານາກຈຶ່ງກ່າວວ່າ: "ທ່ານຈົ່ງສະແດງພະຍານຂອງທ່ານເບິ່ງດູ." ພະເຖລະຈຶ່ງໄດ້ອ້າງເອົາພະຍານາກຊື່ວ່າ ສະມະນຸບປະລະ ຜູ້ເປັນຫຼານຊາຍຂອງພະຍານາກນັ້ນ ເປັນພະຍານ. ພະຣາຊາໄດ້ຟັງຄຳເວົ້າທັງປວງຂອງຫຼານຊາຍນັ້ນແລ້ວ ກໍຊົງເຊື່ອ. ໃນເວລານັ້ນ ພະຍານາກຜູ້ຖືກຄວາມທຸກຄອບງຳ ກໍໄດ້ອອກໄປຢືນຢູ່ທາງນອກ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພະຍານາກນັ້ນ ເພາະເຫດທີ່ອອກໄປນັ່ງຢູ່ທາງນອກ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ ພະຍາພະຫິນາກ (ພະຍານາກທາງນອກ). ສ່ວນຫຼານຊາຍຂອງລາວ ພະຣາຊາໄດ້ໃຫ້ນັ່ງຢູ່ທາງໃນລານພະເຈດີ. ຄວນກ່າວເຖິງພວກນາກທີ່ຮັບໜ້າທີ່ຮັກສາພະເຈດີນີ້ ຄື: ບໍລິວານຂອງພະຍາສຸມະນະນາກ ມີປະມານ ຫົກໂກດ, ບໍລິວານຂອງພະຍາຊະຍະເສນະ ມີປະມານ ຮ້ອຍໂກດ, ບໍລິວານຂອງພະຍາສະມະນຸບປະລະນາກ ມີປະມານ ສອງໂກດ. ນາກທັງປວງເຫຼົ່ານັ້ນ ຕ່າງກໍຮັບໜ້າທີ່ຮັກສາພະທາດ. ພະຣາຊາຊົງຮັບພະເກສາທາດຈາກມືຂອງພະເຖລະ ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນຜະອົບແກ້ວ ແລ້ວມອບໃຫ້ແກ່ອາມາດຊື່ວ່າ ມະຫິນທະ. ໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ ມີສາມະເນນສີ່ຮູບ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາປັນຍາ ຜູ້ເປັນສັດທິວິຫານິກຂອງພະຕິປິຕະກະມະຫາຜຸດສະເທວະເຖລະ. ໃນສາມະເນນເຫຼົ່ານັ້ນ ຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສຸມະນະສາມະເນນ ຜູ້ເປັນພະລາຊະບຸດແຫ່ງມະລາຍະ, ຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ອຸດຕະຣະສາມະເນນ ຜູ້ເປັນບຸດຂອງຫຼານຊາຍພະຍາສີວະແຫ່ງເຊຣູນະຄອນ, ຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ຈຸນທະສາມະເນນ ຜູ້ເປັນບຸດຂອງນາຍຊ່າງດອກໄມ້ໃນມະຫາກາມະ, ຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະຫາກັດສະປະສາມະເນນ ຜູ້ເປັນບຸດຂອງຄະຫະບໍດີໃນມະຫາກາມະ. ສາມະເນນທັງສີ່ຮູບນີ້ ຄິດວ່າ: "ມື້ນີ້ ພະຍາກາກະວັນນະຕິສສະມະຫາຣາຊາ ຈະຊົງເຮັດການບັນຈຸພະທາດໃນພະມະຫາເຈດີ, ພວກເຮົາຈົ່ງໄປຍັງປ່າຫິມະພານ ເພື່ອຖືເອົາດອກໄມ້ອັນງົດງາມມາເຖີດ" ແລ້ວໄຫວ້ພະເຖລະ ເຫາະໄປທາງອາກາດສູ່ປ່າຫິມະພານ ຖືເອົາດອກໄມ້ບູຊາ ມີດອກຈຳປາ, ດອກນາກ ແລະດອກສົນ (ສະລະລະ) ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວໄປຍັງດາວະດຶງສະເທວະໂລກ.

Tasmiṃ kāle sakko devarājā sabbābharaṇapatimaṇḍito dvisu devalokesu devatāyo gahetvā erāvaṇahatthīkkhandhamāruyha aḍḍhateyyakoṭidevaccharāparivārito sudassanamahā vīthiyaṃ vicaranto savaṅgoṭake te cattāro sāmaṇere duratova āgacchante disvā hatthīkkhandhato oruyha pañca patiṭṭhitena vanditvā tesaṃ hatthe mālācaṅgoṭake disvā? Kiṃ ayyā tumhākaṃ hatthe’ti pucchi. Taṃ sutvā sāmaṇerā mahārāja, kiṃ tvaṃ na jānāsi. Laṅkāyaṃ kākavaṇṇatissa mahārājā dasabalassa nalāṭadhātuṃ gahetvā mahāvālukagaṅagāya dakkhiṇapasse seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍimatthake cetiyaṃ kārāpetuṃ tumhākaṃ niyogena vissakammadevaputtena nimmitैṭṭhakāni gahetvā cetiyaṃ kārāpetvā ajja dhātunidhānaṃ karoti. Tattha pūjanatthāya himavantato ānītapupphamidanti vatvā itopi kusumaṃ gahetuṃ āgatamhā’ti vadiṃsu. Sakko tesaṃ vacanaṃ sutvā?

ໃນກາລະນັ້ນ, ທ້າວສັກກະເທວະລາດ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນທັງປວງ ຊົງພາເທວະດາທັງຫຼາຍໃນເທວະໂລກທັງສອງ ສະເດັດຂຶ້ນປະທັບເໜືອຄໍຊ້າງເອລາວັນ ແວດລ້ອມດ້ວຍເທບອັບສອນສອງໂກດເຄິ່ງ ທ່ຽວໄປໃນຖະໜົນໃຫຍ່ຊື່ສຸທັດສະນະ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນສາມະເນນທັງສີ່ຮູບນັ້ນຖືຂັນດອກໄມ້ຍ່າງມາແຕ່ໄກ ຈຶ່ງສະເດັດລົງຈາກຄໍຊ້າງ ແລ້ວກາບໄຫວ້ດ້ວຍເບນຈະປະດິດ ເມື່ອເຫັນຂັນດອກໄມ້ໃນມືຂອງສາມະເນນເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຖາມວ່າ: 'ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ໃນມືຂອງພວກທ່ານແມ່ນຫຍັງ?' ສາມະເນນທັງຫຼາຍໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: 'ມະຫາລາດ, ທ່ານບໍ່ຮູ້ບໍ? ໃນເກາະລັງກາ ພະເຈົ້າກາກະວັນນະຕິສສະມະຫາລາດ ຊົງນຳເອົາພະນະລາດທາດຂອງພະທົດສະພົນ ໄປສ້າງພະເຈດີໄວ້ທີ່ເໜືອຍອດຫີນຊື່ວະລາຫະ ໃກ້ໜອງນ້ຳຊື່ເສຣຸ ທາງທິດໃຕ້ຂອງແມ່ນ້ຳມະຫາວາລຸກະຄັງຄາ ໂດຍໄດ້ນຳເອົາອິດທີ່ພະວິສະນຸກຳເທວະບຸດນິລະມິດຂຶ້ນຕາມຄຳສັ່ງຂອງພະອົງມາສ້າງພະເຈດີ ແລະໃນມື້ນີ້ຈະຊົງເຮັດການບັນຈຸພະທາດ. ພວກອາຕະມາພາບຈຶ່ງໄດ້ນຳເອົາດອກໄມ້ທີ່ນຳມາຈາກປ່າຫິມະພານນີ້ ເພື່ອໄປບູຊາໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ແລະໄດ້ມາເພື່ອຈະເອົາດອກໄມ້ຈາກທີ່ນີ້ໄປອີກ.' ທ້າວສັກກະໄດ້ຍິນຄຳຂອງສາມະເນນເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ

Ayya tumhākaṃ hatthe pupphāni cūḷāmaṇicetiye pujetvā amhākaṃ uyyānato pupphāni gahetvā gacchathāti vatvā tehi saddhiṃ gantvā tesaṃ pupphehi cūḷāmaṇicetiyaṃ pūjesi. Tato papañcaṃ na bhavitabbanti sakkassa nivedesuṃ. Taṃ sutvā sakko sāmaṇerānaṃ pañcamahāuyyānato pāricchatta-koviḷārādīni pupphāni ca candanacuṇṇañca gahetvā dāpesi. Sāmaṇerā pupphāni gahetvā devalokato otaritvā himavantaṃ pavisitvā suvaṇṇamaṇipabbate santacchāyāya nasīditvā divāvihāraṃ katvā nakkhattavelāya sampattāya maṇī gavesamānā cattāro maṇayo addasaṃsu. Tesaṃ eko indanīlamaṇī, eko pahassarajotiraṅga maṇī, eko veluriyamaṇi, eko masāragallamaṇi, cattāro maṇayo ca dibbapupphāni ca gahetvā therānaṃ dassesuṃ. Thero? Mahārāja, ime sāmaṇerā pāricchattakakoviḷārādīni pupphāni ca candanacuṇṇañca cattāro maṇayo ca gahetvā āgatā’ti rañño ārocesuṃ.

ຈຶ່ງຕັດວ່າ: 'ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ຂໍຈົ່ງບູຊາດອກໄມ້ໃນມືຂອງພວກທ່ານແກ່ພະຈຸລາມະນີເຈດີ ແລ້ວຈົ່ງຖືເອົາດອກໄມ້ຈາກສວນຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄປເຖີດ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວສະເດັດໄປກັບສາມະເນນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຊົງບູຊາພະຈຸລາມະນີເຈດີດ້ວຍດອກໄມ້ຂອງສາມະເນນເຫຼົ່ານັ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ, ສາມະເນນທັງຫຼາຍໄດ້ແຈ້ງແກ່ທ້າວສັກກະວ່າ: 'ບໍ່ຄວນຈະຊັກຊ້າ'. ທ້າວສັກກະໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງນຳເອົາດອກໄມ້ມີດອກປາຣິຊາດ ແລະດອກໂກວິລາຣະເປັນຕົ້ນ ແລະຈຸນຈັນຈາກມະຫາສວນທັງຫ້າ ມາຖວາຍແກ່ສາມະເນນທັງຫຼາຍ. ສາມະເນນທັງຫຼາຍຮັບເອົາດອກໄມ້ແລ້ວ ລົງຈາກເທວະໂລກ ເຂົ້າສູ່ປ່າຫິມະພານ ນັ່ງພັກຜ່ອນໃນຮົ່ມໄມ້ອັນເຢັນສະບາຍທີ່ພູຄຳແລະພູແກ້ວ ເຮັດກິດຈະວັດກາງເວັນ ເມື່ອເຖິງເວລາອັນເປັນມຸງຄຸນ ຈຶ່ງສະແຫວງຫາແກ້ວມະນີ ແລະໄດ້ເຫັນແກ້ວມະນີສີ່ດວງ. ໃນແກ້ວມະນີເຫຼົ່ານັ້ນ ດວງໜຶ່ງແມ່ນແກ້ວອິນທະນິນ, ດວງໜຶ່ງແມ່ນແກ້ວປະພັດສະຣະໂຊຕິຣັງສີ, ດວງໜຶ່ງແມ່ນແກ້ວໄພທູນ, ດວງໜຶ່ງແມ່ນແກ້ວມະສາຣະກັນ. ສາມະເນນທັງຫຼາຍໄດ້ຖືເອົາແກ້ວມະນີທັງສີ່ດວງ ແລະດອກໄມ້ທິບທັງຫຼາຍ ໄປສະແດງແກ່ພະເຖລະ. ພະເຖລະຈຶ່ງກາບທູນແກ່ພະຣາຊາວ່າ: 'ມະຫາລາດ, ສາມະເນນເຫຼົ່ານີ້ຖືເອົາດອກໄມ້ມີດອກປາຣິຊາດ ແລະດອກໂກວິລາຣະເປັນຕົ້ນ, ຈຸນຈັນ ແລະແກ້ວມະນີສີ່ດວງມາຮອດແລ້ວ'.

Rājā taṃ sutvā somanassajāto sāmaṇere pañca patiṭṭhītena vanditvā tesamāhatamaṇayo gahetvā mahānanda nāma amaccassa datvā therehī saddhiṃ mahantena parivārena cetiyaṅgaṇaṃ gantvā maṇikaraṇḍakena dhātuṃ gahetvā attano sīse dhātuṃ ṭhapetvā upari setacchattaṃ kārāpetvā cetiyaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā pācīnadvāre ṭhīto? Ayaṃ dasabalassa nalāṭadhātu amhehi kārāpitāya buddhapaṭimāya nalāṭe uṇṇalomākāraṃ hutvā patiṭṭhahatūti adhiṭṭhāsi. Tassa cintitakkhaṇeyeva dhātu karaṇḍato nabhamuggantvā ākāse sattatālappamāṇe ṭhatvā chabbaṇṇa raṃsiyo vissajjesi. Tā raṃsiyo kuṭena āsiñcamānavilīna suvaṇṇaṃ viya antalikkhato nikkhantasuvaṇṇarasadhārā viya sakalalaṅkādīpaṃ raṃsijālehi ekobhāsaṃ katvā gaṇhiṃsu. Tasmiṃ kāle yamakapāṭihāriyasadisaṃ pāṭihāriyaṃ ahosi. Mahākāruṇikassa bhagavato adiṭṭhapubbaṃ pāṭihāriyaṃ disvā mahājanā tathāgatassa rūpakāyaṃ paccakkhabhutā viya ahesuṃ.

ພະຣາຊາໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ກໍຊົງມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີ ກາບໄຫວ້ສາມະເນນທັງຫຼາຍດ້ວຍເບນຈະປະດິດ ຊົງຮັບເອົາແກ້ວມະນີທີ່ສາມະເນນນຳມາ ມອບໃຫ້ແກ່ອຳມາດຊື່ມະຫານັນທະ ແລ້ວສະເດັດໄປສູ່ລານພະເຈດີພ້ອມດ້ວຍພະເຖລະທັງຫຼາຍແລະບໍລິວານເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ຊົງອັນເຊີນພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດດ້ວຍຜອບແກ້ວມະນີ ມາປະດິດສະຖານໄວ້ເໜືອພະສຽນຂອງພະອົງ ຊົງໃຫ້ກາງສະເຫວດຕະສັດໄວ້ເບື້ອງເທິງ ແລ້ວชົງເຮັດປະທັກສິນອ້ອມພະເຈດີສາມຮອບ ໄປປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ປະຕູທິດຕາເວັນອອກ ແລ້ວຊົງຕັ້ງອະທິຖານວ່າ: 'ຂໍພະນະລາດທາດຂອງພະທົດສະພົນນີ້ ຈົ່ງປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ໜ້າຜາກຂອງພະພຸດທະຮູບທີ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າສ້າງຂຶ້ນ ໂດຍປາກົດເປັນຮູບອຸນນາໂລມເຖີດ'. ໃນຂະນະທີ່ພະອົງຊົງດຳຣິຢູ່ນັ້ນເອງ ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດກໍສະເດັດອອກຈາກຜອບ ຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ ປະທັບຢູ່ນະພາອາກາດສູງເທົ່າຕົ້ນຕານເຈັດຊົ່ວຕົ້ນ ແລ້ວເປັ່ງສັບພັນນະຣັງສີ. ລັງສີເຫຼົ່ານັ້ນປຽບເໝືອນຄຳຫຼອມລະລາຍທີ່ເທລົງຈາກເບົ້າ ແລະປຽບເໝືອນກະແສທານນ້ຳຄຳທີ່ໄຫຼອອກຈາກທ້ອງຟ້າ ເຮັດໃຫ້ທົ່ວທັງເກາະລັງກາສະຫວ່າງສະໄຫວເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນດ້ວຍຂ່າຍແຫ່ງລັງສີ. ໃນກາລະນັ້ນ ໄດ້ມີປາຕິຫານຄ້າຍຄືກັບຍົມມະກະປາຕິຫານປາກົດຂຶ້ນ. ມະຫາຊົນທັງຫຼາຍເມື່ອໄດ້ເຫັນປາຕິຫານອັນບໍ່ເຄີຍເຫັນມາກ່ອນຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ມີພະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນ ກໍມີຄວາມຮູ້ສຶກປຽບເໝືອນໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າສະເພາະພະພັກພະຮູບກາຍຂອງພະຕາຖາຄົດເຈົ້າ.

Adiṭṭhapubbaṃ satthussa pāṭihīraṃ mahājanā;

Disvā pītiparā jātā pasādamajjhaguṃ jine.

ມະຫາຊົນທັງຫຼາຍ ເມື່ອໄດ້ເຫັນປາຕິຫານອັນບໍ່ເຄີຍເຫັນມາກ່ອນຂອງພະສາດສະດາ ກໍເກີດຄວາມປີຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ແລະໄດ້ເຖິງຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະຊິນະເຈົ້າ.

Pūjesuṃ gandhamālañca alaṅkāraṃ sakaṃ sakaṃ;

Sabbe vandiṃsu sirasā-cetiyaṃ īdisaṃ varaṃ.

ທຸກຄົນຕ່າງກໍໄດ້ບູຊາດ້ວຍຂອງຫອມ, ດອກໄມ້ ແລະເຄື່ອງປະດັບຂອງຕົນໆ ແລ້ວກົ້ມກາບໄຫວ້ພະເຈດີອັນປະເສີດປານນັ້ນດ້ວຍສຽນເກົ້າ.

Tasmiṃ samāgame eko paṇḍitapuriso jinaṃ thomento evamāha?

ໃນສະມາຄົມນັ້ນ ມີບຸລຸດຜູ້ເປັນປາດຄົນໜຶ່ງ ເມື່ອຈະສັນລະເສີນພະຊິນະເຈົ້າ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ:

Nibbutassāpi buddhassa yaso bhavati īdiso;

Ṭhītassa lokanāthassa kīdisā āsi sampadā.

ແມ້ເມື່ອພະພຸດທະເຈົ້າສະເດັດດັບခັນທະປະຣິນິບພານໄປແລ້ວ ພະກຽດຕິຄຸນຍັງປາກົດເຖິງພຽງນີ້; ເມື່ອພະໂລກະນາດຍັງຊົງພະຊົນຢູ່ ຄວາມເຖິງພ້ອມຈະຍິ່ງໃຫຍ່ພຽງໃດ.

Anubhāvamidaṃ sabbaṃ puññeneva mahesino;

Kareyya ñatvā puññaṃ taṃ patthento bodhimuttamaṃ.

ອານຸພາບທັງປວງນີ້ ລ້ວນແຕ່ເກີດຈາກບຸນຂອງພະມະເຫສີເຈົ້າ; ບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງບຸນນັ້ນ ແລະປາດຖະໜາພະໂພທິຍານອັນສູງສຸດ ກໍຄວນກະທຳບຸນນັ້ນເຖີດ.

Tasmiṃ kāle nānāratanavicittaṃ anekālaṅkārapatimaṇḍitaṃ mahārahaṃ samussitadhajapatākaṃ nānāvidhakusumasamākiṇṇaṃ anekapūjāvidhānaṃ gahetvā manussā chaṇavesaṃ gaṇhiṃsu. Anekavidhaturiyasaṅghuṭṭaṃ ahosi. Tasmiṃ khaṇe devatāyo pupphavassaṃ vassāpenti. Mahānubhāvasampannā nāgā pūjaṃ karonti. Evaṃ sabbe devā nāgā manussā sādhukāraṃ denti, apphoṭenti, velukkhepaṃ karonti, hatthīno kuñcanādaṃ nadanti. Assā tuṭṭhiravaṃ ravanti, bahalaghana mahāpathavī yāva udakapariyantaṃ kampi. Disāsu vijjullatā nicchariṃsu. Sakalalaṅkādīpe sumanakūṭādayo mahānagā kusumagaṇasamākiṇṇā ahesuṃ. Sabbe jalāsayā pañcavidha padumasañchantā, devatānamantare manussā, manussānaṃ antare yakkhanāgasupaṇṇādayo ca ahesuṃ. Bhikkhubhikkhunīupāsaka upāsikā aparimāṇā ahesuṃ. Mahantena sādhukārena mahā nigghosena sakalalaṅkādīpe tibbavātābhihatasamuddo viya ekaninnādaṃ ekanigghosaṃ ahosi. Iminā pūjāvidhānena pasādakabhūtamahājanakāyamajjhe dhātu pāṭihāriyaṃ dassetvā ākāsato otaritvā buddhapaṭimāya nalāṭe puṇṇacandasassirīkaṃ abhibhavantamiva virocamānā patiṭṭhāsi.

ໃນສະໄໝນັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍຕ່າງແຕ່ງກາຍດ້ວຍຊຸດສະຫຼອງເທດສະການ ຖືເຄື່ອງບູຊາອັນມີຄ່າຫຼາຍ ທີ່ປະດັບປະດາດ້ວຍແກ້ວປະເສີດຕ່າງໆ ຕົກແຕ່ງດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການຫຼາກຫຼາຍ ຍົກທຸງທິວຂຶ້ນສູງ ສະພຣັ່ງພ້ອມດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ແລະເຄື່ອງບູຊາອັນມີປະການຕ່າງໆ. ສຽງດົນຕີປະໂຄມຫຼາກຫຼາຍຊະນິດກໍດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວ. ໃນຂະນະນັ້ນ ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍຕົກແຕ່ງໃຫ້ຝົນດອກໄມ້ຕົກລົງມາ. ພະຍານາກທັງຫຼາຍຜູ້ມີມະຫິດທິລິດກໍເຮັດການບູຊາ. ເທວະດາ, ພະຍານາກ ແລະມະນຸດທັງປວງ ຕ່າງກໍເປັ່ງສຽງສາທຸການ, ຕົບມື, ໂຍນຜ້າສະແດງຄວາມຍິນດີ, ຊ້າງທັງຫຼາຍກໍຮ້ອງໂກນຈະນາດ, ມ້າທັງຫຼາຍກໍຮ້ອງດ້ວຍຄວາມຍິນດີ, ແຜ່ນດິນໃຫຍ່ອັນໜາແໜ້ນກໍຫວັ່ນໄຫວສະເທືອນໄປຈົນຮອດຂອບເຂດນ້ຳ. ສາຍຟ້າແລບກໍປາກົດຂຶ້ນໃນທິດທັງຫຼາຍ. ພູເຂົາໃຫຍ່ທັງຫຼາຍມີພູສຸມະນະກູດເປັນຕົ້ນ ໃນທົ່ວເກາະລັງກາ ຕ່າງກໍສະພຣັ່ງພ້ອມດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ. ແຫຼ່ງນ້ຳທັງປວງກໍດາດດາໄປດ້ວຍດອກບົວຫ້າປະການ, ມະນຸດທັງຫຼາຍປົນεປຢູ່ນຳເທວະດາ, ພວກຍັກ, ພະຍານາກ ແລະພະຍາຄຸດເປັນຕົ້ນ ກໍປົນເປຢູ່ນຳມະນຸດທັງຫຼາຍ. ພະພິກຂຸ, ພະພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ ແລະອຸປາສິກາ ກໍມີຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍຈົນນັບບໍ່ຖ້ວນ. ດ້ວຍສຽງສາທຸການອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະສຽງກຶກກ້ອງມະໂຫລານ ເຮັດໃຫ້ທົ່ວທັງເກາະລັງກາມີສຽງດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ ປຽບεໝືອນມະຫາສະໝຸດທີ່ຖືກພາຍຸພັດແຮງ. ດ້ວຍເຄື່ອງບູຊານີ້ ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດໄດ້ສະແດງປາຕິຫານທ່າມກາງໝູ່ມະຫາຊົນຜູ້ມີຄວາມεຫຼື້ອມໃສ ແລ້ວສະເດັດລົງຈາກທ້ອງຟ້າ ປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ໜ້າຜາກຂອງພະພຸດທະຮູບ ສ່ອງແສງສະຫວ່າງຮຸ່ງເຮືອງປານຈະຂົ່ມຄວາມງາມຂອງດວງຈັນວັນເພັງ.

Rājā mahānandanāmakassa amaccassa hatthato kesadhātuṃ gahetvā vihāradeviyā datvā tvaṃ imā kesadhātuyo dasabalassa anavalokita matthake patiṭṭhāpehī’ti āha. Sā kesadhātuyo gahetvā tattheva patiṭṭhahantu’ti adhiṭṭhānaṃ akāsi. Tasmiṃ khaṇe kesadhātuyo karaṇḍato nabhaṃ uggantvā mayūragīvasaṃkāsanīlaraṃsiyo vissajjentī ākāsato otaritvā buddhapaṭimāya uttamaṅge sirasmiṃ patiṭṭhahiṃsu.

ພະຣາຊາຊົງຮັບເອົາພະເກສາທາດຈາກມືຂອງອຳມາດຊື່ມະຫານັນທະ ແລ້ວມອບໃຫ້ແກ່ພະນາງວິຫາຣະເທວີ ພ້ອມທັງຕັດວ່າ: 'ນ້ອງຈົ່ງອັນເຊີນພະເກສາທາດເຫຼົ່ານີ້ຂອງພະທົດສະພົນ ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ເໜືອພະສຽນຂອງພະພຸດທະຮູບເຖີດ'. ພະນາງຮັບເອົາພະເກສາທາດແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງຕັ້ງອະທິຖານວ່າ: 'ຂໍພະເກສາທາດທັງຫຼາຍຈົ່ງປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ນັ້ນເຖີດ'. ໃນຂະນະນັ້ນ ພະເກສາທາດທັງຫຼາຍກໍສະເດັດອອກຈາກຜອບຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ ເປັ່ງລັງສີສີຂຽວເຂັ້ມຄືຄໍນົກຍູງ ແລ້ວສະເດັດລົງຈາກທ້ອງຟ້າ ປະດິດສະຖານຢູ່ເໜືອພະສຽນອັນເປັນສ່ວນສູງສຸດຂອງພະພຸດທະຮູບ.

Tato rājā therena saddhiṃ dhātugabbhaṃ pavisitvā dibbacandanacuṇṇasamākiṇṇaṃ pāricchattakakoviḷārādi sugandhapupphasantharaṃ viyūhitvā pabhāsamudayasamākiṇṇe cattāro maṇi pāsāṇe ṭhapesi. Tesaṃ ālokābhibhūto dhātugabbho ativiya virocittha. Sabbanāṭakitthīyo attano attano ābharaṇāni omuñcitvā dhātugabbheyeva pūjesuṃ. Tato rājā dhātunidhānaṃ katvā buddharūpassa pādatale sīsaṃ ṭhapetvā nipanno evaṃ paridevi; mayhaṃ pitupitāmahaparamparāgatādhātu ajja ādiṃ katvā ito paṭṭhāya viyogā jātā ahaṃ dāni tumhākaṃ aticiraṃ (ṭhītā) ramaṇīyā rohaṇajanapadā āharitvā imasmiṃ ṭhāne patiṭṭhāpesinti vatvā sineru muddhani samujjalamahāpadīpo viya tumhe idheva ṭhītā. Idāni na gamissāma mayaṃ khamatha bhagavā’ti paridevamāno dhātu gabbheyeva patitvā āha?

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍພະເຖລະໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປໃນຫ້ອງບັນຈຸພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ຊົງໂຮຍຜົງໄມ້ຈັນທິບ ແລະລາດດອກໄມ້ມີກິ່ນຫອມມີດອກປາຣິຊາດແລະດອກໂກວິລາຣະເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຊົງວາງແຜ່ນຫີນແກ້ວມະນີສີ່ແຜ່ນທີ່ມີແສງສະຫວ່າງຮຸ່ງເຮືອງໄວ້. ຫ້ອງບັນຈຸພະທາດນັ້ນສະຫວ່າງສະໄຫວຢ່າງຍິ່ງດ້ວຍແສງສະຫວ່າງຂອງແກ້ວມະນີເຫຼົ່ານັ້ນ. ນາງສະໜົມນັກຟ້ອນທັງປວງຕ່າງກໍຖອດເຄື່ອງປະດັບຂອງຕົນໆ ບູຊາລົງໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດນັ້ນເອງ. ຈາກນັ້ນ ພະຣາຊາຊົງເຮັດການບັນຈຸພະທາດ ແລ້ວຊົງວາງພະສຽນລົງແທບພະບາດຂອງພະພຸດທະຮູບ ບັນທົມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດອັນເປັນມໍລະດົກຕົກທອດມາແຕ່ບັນພະບຸລຸດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຈະຕ້ອງພັດພາກຈາກກັນແລ້ວ. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ອັນເຊີນພະອົງມາແຕ່ໂຣຫະນະຊົນນະບົດອັນເປັນທີ່ລື່ນລົມ ເພື່ອມາປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຖານທີ່ນີ້ ເປັນເວລາດົນນານ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວກາບທູນວ່າ: 'ພະອົງຊົງປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ນີ້ ປຽບເໝືອນປະທີບດວງໃຫຍ່ທີ່ຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ເໜືອຍອດເຂົາສິເນຣຸ. ບັດນີ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ໄປໃສແລ້ວ, ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຈົ່ງງົດໂທດໃຫ້ແກ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີດ' ພະອົງຊົງຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ແລະຊົງລົ້ມລົງບັນທົມຢູ່ນັ້ນເອງໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ ແລ້ວຕັດວ່າ:

Aho viyogaṃ dukkhaṃ me etā bādhenti dhātuyo;

Vatvā so paridevanto dhātugabbhe sayī tadā.

ພະຣາຊາຊົງກ່າວວ່າ: 'ອະນິດຈາເອີຍ! ຄວາມທຸກເພາະການພັດພາກຈາກພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມບີບຄັ້ນຂ້າພະເຈົ້າ' ຊົງຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮແລ້ວ ກໍບັນທົມຢູ່ນັ້ນເອງໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດໃນກາລະນັ້ນ.

Marissāmi no gamissaṃ ayyaṃ hitvā idheva’haṃ;

Dullabhaṃ dassanaṃ tassa saṃsāre carato mamā’ti.

ແລະຊົງກ່າວວ່າ: 'ຂ້າພະເຈົ້າຈະຂໍຕາຍຢູ່ທີ່ນີ້ ຈະບໍ່ຍອມລະຖі້ມພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄປໃສເລີຍ; ເພາະການທີ່ຈະໄດ້ເຫັນພະອົງອີກນັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກຍິ່ງ ສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ຍັງທ່ອງທ່ຽວຢູ່ໃນສັງສາວັດນີ້'.

Vatvā paridevanto nipajji. Tassa pana bhikkhusaṅghassa antare sahadevo nāma thero rājānaṃ dhātugabbhe rodamānaṃ nipannaṃ disvā kimajjhāsayo etassā’ti cetopariyañāṇena samantāharitvā idha nipanno marissāmī’ti nipannabhāvaṃ jānitvā iddhiyā saṃsaraṃ piyarūpaṃ māpetvā dhātugabbhato taṃ bahi akāsi.

ພະຣາຊາຊົງກ່າວຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮແລ້ວກໍບັນທົມຢູ່. ແຕ່ໃນທ່າມກາງພະພິກຂຸສົງນັ້ນ ມີພະເຖລະຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າສະຫະເທວະ ເຫັນພະຣາຊາບັນທົມຮ້ອງໄຫ້ຢູ່ໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ ຈຶ່ງຊົງກຳນົດຮູ້ວາລະຈິດຂອງພະອົງດ້ວຍເຈໂຕປະຣິຍະຊານວ່າ: 'ພະຣາຊານີ້ມີອັດທະຍາໄສແນວໃດ?' ເມື່ອຮູ້ວ່າພະອົງບັນທົມຢູ່ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ຈະຂໍຕາຍຢູ່ທີ່ນີ້' ຈຶ່ງຊົງໃຊ້ລິດນິລະມິດຮູບອັນເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈ ແລ້ວນຳພະຣາຊາອອກມາພາຍນອກຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ.

(Iddhiyā so vasipatto chaḷabhiñño visārado;

Taṃ khaṇaññeva sappañño rājānaṃ taṃ bahiṃ akā.)

(ພະເຖລະຜູ້ບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນລິດ, ຜູ້ໄດ້ອະພິນຍາຫົກ, ຜູ້ມີຄວາມແກ້ວຫານ ແລະມີປັນຍາສະຫຼາດຮອບຮູ້ຮູບນັ້ນ ໄດ້ນຳພະຣາຊາອອກມາພາຍນອກໃນຂະນະນັ້ນεອງ.)

Tato paṭhamānītajotiraṅga pāsāṇaṃ dhātugabbhassa upari vitānaṃ viya ṭhapetvā arahantā? Dhātugabbho samantato caturassamañcaṃ viya ekaghano hotu. Dhātu gabbhe gandhā mā sussantu, pupphāni mā milāyantu, ratanāni mā vivaṇṇā hontu, pūjanīyabhaṇḍāni mā nassantu, paccatthikapaccāmittānaṃ okāso vā vivaro vā mā hotu’ti adhiṭṭhahiṃsu. Tato rājā dhātuyo mahantaṃ pūjaṃ katvā maṅgalacetiye caturassakoṭṭhakaṃ atimanoramaṃ chattakammañca kelāsakūṭaṃ viya sudhākammañca vālukapādato paṭṭhāya sabbañca kattabbaṃ kammaṃ niṭṭhāpesi. So pana seta nimmalacandaraṃsi viya udakabubbuḷakelāsakūṭapaṭibhāgo chattadharo acalappatiṭṭhito sujanappasādako aññatitthīya maddanakaro maṅgalathūpo virocittha.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍໄດ້ວາງແຜ່ນຫີນໂຊຕິຣັງສີທີ່ນຳມາໃນຕອນທຳອິດ ໄວ້ເບື້ອງເທິງຫ້ອງບັນຈຸພະທາດ ປຽບເໝືອນເພດານ ແລ້ວຊົງອະທິຖານວ່າ: 'ຂໍຫ້ອງບັນຈຸພະທາດນີ້ ຈົ່ງເປັນເນື້ອດຽວກັນໂດຍຮອບ ປຽບເໝືອນຕຽງສີ່ຫຼ່ຽມ. ຂໍຂອງຫອມທັງຫຼາຍໃນຫ້ອງບັນຈຸພະທາດຢ່າໄດ້ແຫ້ງແລ້ງ, ຂໍດອກໄມ້ທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ຫ່ຽວແຫ້ງ, ຂໍແກ້ວມະນີທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ໝອງສີ, ຂໍເຄື່ອງສັກກາລະບູຊາທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ເສຍຫາຍ, ແລະຂໍຢ່າໃຫ້ມີຊ່ອງຫວ່າງ ຫຼືໂອກາດແກ່εຫຼົ່າສັດຕູໝູ່ປັດຈາມິດເລີຍ'. ຈາກນັ້ນ ພະຣາຊາຊົງເຮັດການບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ພະບໍຣົມມະສາລີຣິກະທາດ ແລ້ວຊົງສ້າງຫ້ອງສີ່ຫຼ່ຽມອັນໜ້າຊົມຊື່ນຍິນດີຍິ່ງ, ຊົງເຮັດການຍົກສະເຫວດຕະສັດ, ແລະຊົງເຮັດການທາປູນຂາວໃຫ້ຂາວຜ່ອງປຽບເໝືອນຍອດເຂົາໄກລາດ ຕັ້ງແຕ່ຖານຊາຍຂຶ້ນໄປ ແລະຊົງເຮັດການງານທັງປວງທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ສຳເລັດລົງ. ພະມັງຄະລະສະຖູບນັ້ນ ກໍປາກົດສະຫວ່າງສະໄຫວ ປຽບເໝືອນແສງຈັນອັນຂາວຜ່ອງສະອາດ, ມີສັນຖານຄ້າຍຄືຟອງນ້ຳ ແລະຍອດເຂົາໄກລາດ, ຊົງໄວ້ເຊິ່ງສະເຫວດຕະສັດ, ປະດິດສະຖານຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ເປັນທີ່ເຫຼື້ອມໃສຂອງສັດຈະຊົນທັງຫຼາຍ ແລະຂົ່ມເສຍເຊິ່ງພວກອັນຍະεດຍລະຖີ.

Vilāsamāno aṭṭhāsi tosayanto mahājane;

Maṅgalakelāsathūpo acalo suppatiṭṭhito.

ພະມັງຄະລະສະຖູບອັນປຽບເໝືອນພູເຂົາໄກລາດ ປະດິດສະຖານຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ງົດງາມຮຸ່ງເຮືອງ ຍັງຄວາມຍິນດີໃຫ້ເກີດແກ່ມະຫາຊົນທັງຫຼາຍ.

Sujanappasādanakaro titthiyadiṭṭhimaddano;

Bhavi saddhākaro seṭṭho sabbajanapasādako.

ພະສະຖູບນັ້ນ ເປັນທີ່ຍັງຄວາມεຫຼື້ອມໃສໃຫ້ເກີດແກ່ສາທຸຊົນ, ຂົ່ມເສຍເຊິ່ງທິດຖິຂອງພວກອັນຍະεດຍລະຖີ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສັດທາອັນປະເສີດ ແລະຍັງຄວາມεຫຼື້ອມໃສໃຫ້ເກີດແກ່ຄົນທັງປວງ.

Cetiyo pavaro loke mahājananisevito;

Dhajapupphasamākiṇṇo sadā pūjāraho bhavi.

ພະເຈດີອັນປະເສີດສຸດໃນໂລກ ທີ່ມະຫາຊົນທັງຫຼາຍຕ່າງພາກັນມາສັກກາລະບູຊາ ສະພຣັ່ງພ້ອມດ້ວຍທຸງທິວແລະດອກໄມ້ຫຼາກຫຼາຍ ໄດ້ເປັນສະຖານທີ່ອັນຄວນແກ່ການບູຊາຕະຫຼອດກາລະທຸກເມື່ອ.

Bahū janā samāgamma nānā desā samāgatā;

Pūjesuṃ taṃ mahāthūpaṃ sabbadāpi atanditā.

ມະຫາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ທີ່ເດີນທາງມາຈາກທິດທາງຕ່າງໆ ຕ່າງກໍພາກັນມາບູຊາພະມະຫາສະຖູບນັ້ນ ດ້ວຍຄວາມບໍ່ຂີ້ຄ້ານ ຕະຫຼອດກາລະທຸກເມື່ອ.

Īdiso patirūpavāso so deso dullabho bhave;

Appamattā sadā santā vinātha kusalaṃ bahunti.

ດິນແດນອັນເປັນປະຕິຮູບະເທດປານນັ້ນ ຫາໄດ້ຍາກຍິ່ງໃນໂລກ; ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຜູ້ສະຫງົບລະງັບ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ປະກອບກຸສົນກຳອັນເປັນປະໂຫຍດໃຫ້ຫຼວງຫຼາຍຕະຫຼອດກາລະທຸກເມື່ອεຖີດ.

Rājā kappāsikasukhumavatthena mahārahaṃ cetiyaṃ veṭhetvā, sirivaḍḍhanaṃ nāma mahābodhiṃ patiṭṭhapetvā tattha bodhigharañca kārāpetvā tibhūmakaṃ uposathāgāraṃ kārāpetvā rattiṭṭhāna divāṭṭhānādīni katvā sabbaṃ vihāre kattabbaṃ kāresi. Ettakaṃ kārāpetvā vihāraṃ dakkhiṇodakaṃ dassāmī’ti cintetvā asītisahassamattānaṃ bhikkhūnaṃ sattadivasāni nānāvidha sūpavyañjanehi mahādānaṃ datvā sattame divase mahābhikkhu saṅghassa ticīvaratthāya vatthāni dāpetvā pātova pātarāsabhattaṃ bhuñjitvā therassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ ṭhīto evamāha? Ayyā, cātuddasike mahābhikkhusaṅghassa dakkhiṇaṃ dātumicchāmī’ti. So panāyasmā evamāha; upakaṭṭha puṇṇamāyaṃ uposathadivase assayujanakkhattena dakkhiṇaṃ dhātuṃ bhaddakanti. So therassa vacanaṃ sutvā pañcapatiṭṭhitena theraṃ vanditvā somanagare attano bhaginiṃ deviṃ kathesi? Bhagini, dasabalassa nalāṭadhātuṃ nidahitvā maṅgalamahācetiyānurūpaṃ pāsādaṃ alaṅkatadvāraṭṭālakatoraṇaṃ seta vattha anekadhajasamākiṇṇaṃ vihārañca kārāpetvā dakkhiṇaṃ dassāmī’ti ayyassa kathesiṃ. So panāyasmā; upakaṭṭha puṇṇamāya uposathadivase dātuṃ yuttanti āhā’ti. Deva, kiṃ kathesi, ayyassa kathītaniyāmeneva upakaṭṭha puṇṇamāya uposathadivase dakkhiṇaṃ dehī’ti āha. So tassā kathaṃ sutvā somanassapatto sādhu bhadde’ti sampaṭicchitvā somanagare viharanto, upakaṭṭha puṇṇamāya uposathe sampatteyeva ajjuposatho’ti ñatvā giriabhayaṃ pakkosāpetvā, tāta sve dakkhiṇaṃ dātabbaṃ tvaṃ senaṅgaṃ alaṅkaritvā sve amhehi saddhiṃ ehī’ti vatvā serunagare sivarañño loṇanagare mahānāgarañño paṇṇaṃ pahiṇī. Sve tumhākaṃ hatthiassarathapattādīni suvaṇṇālaṅkārehi alaṅkaritvā sve amhehi saddhiṃ chaṇa vesaṃ gāhāpetvā ayyassa tissattherassa dakkhiṇaṃ dīyamānaṃ samosarantuti. Te pana rājāno sāsanaṃ sutvā attano attano vibhavānurūpena hatthiassarathapattādīni alaṅkaritvā gandhapañcaṅgulikaṃ datvā suvaṇṇamālādīni pilandhāpetvā mahā goṇepi tatheva alaṅkaritvā siṅgesu suvaṇṇakañcukaṃ (paṭi) muñcāpetvā amaccagahapati-brāhmaṇaputta-ajagopaka-khujjavāmanaka-senāpatiādayo ca vicittavatthāni nivāsetvā nānāvidhavilepanāni vilimpetvā āgantvā rañño dassayiṃsu. Rājāpi caturaṅginiyā senāya parivuto alaṅkatahatthikkhandhaṃ āruhi. Sesarājāno ca attano attano senaṅgehi parivāretvā hatthikkhandhe nisīditvā rājānaṃ majjhe katvā vāmadakkhiṇapassato namassamānā nikkhamiṃsu. Tassa pana gamanaṃ ajātasattuno tathāgatassa dassanatthāya jīvakambavanagamanaṃ viya tiṃsayojanappamāṇaṃ erāvaṇahatthikkhandhaṃ āruhitvā dvīsu devalokesu devehi parivāretvā sakkassa devānamindassa nandanavanagamanakālo viya ca ahosi. So vaḍḍhamāsakacchāyāya sampattāya somanagarato nikkhamitvā serudahassa ante nānāvidha alaṅkatapaṭiyattanāṭakitthīnaṃ pañcaṅgikaturiyaṃ paggaṇhāpayamāno aṭṭhāsi.

ພຣະຣາຊາຊົງເອົາຜ້າຝ້າຍເນື້ອລະອຽດອັນມີຄ່າຫຼາຍພັນຮອບພຣະເຈດີ, ຊົງປະດິດສະຖານພຣະມະຫາໂພທິ ຊື່ວ່າ ສິຣິວັດທະນະ, ຊົງໃຫ້ສ້າງເຮືອນໂພທິໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນ, ຊົງໃຫ້ສ້າງໂຮງອຸໂປສົດ ໓ ຊັ້ນ, ຊົງສ້າງທີ່ພັກກາງຄືນ ທີ່ພັກກາງເວັນ ເປັນຕົ້ນ, ຊົງໃຫ້ກະທຳກິດທັງປວງທີ່ຄວນກະທຳໃນວິຫານ. ເມື່ອຊົງໃຫ້ສ້າງສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຊົງດຳຣິວ່າ "ເຮົາຈະຖວາຍວິຫານດ້ວຍການຫຼັ່ງນ້ຳທັກຂິໂນທົກ" ຈຶ່ງຊົງຖວາຍມະຫາທານດ້ວຍແກງແລະກັບເຂົ້າຕ່າງໆ ແກ່ພຣະພິກຂຸສົງປະມານ ໘໐,໐໐໐ ຮູບ ຕະຫຼອດ ໗ ວັນ. ໃນວັນທີ ໗ ຊົງໃຫ້ຖວາຍຜ້າເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໄຕຣຈີວອນແກ່ພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່, ໃນເວລາເຊົ້າ ຊົງສະເຫວີຍພຣະກະຍາຫານເຊົ້າແລ້ວ ສະເດັດໄປສູ່ສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະ ຊົງອະພິວາດແລ້ວ ປະທັບຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ແລ້ວກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍປາດຖະໜາຈະຖວາຍທັກຂິໂນທົກແກ່ພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ໃນວັນອຸໂປສົດ ໑໔ ຄ່ຳ". ພຣະເຖຣະຜູ້ມີອາຍຸນັ້ນກ່າວວ່າ "ມະຫາຣາດ ການຖວາຍທັກຂິໂນທົກໃນວັນອຸໂປສົດເພັງ ໑໕ ຄ່ຳ ທີ່ໃກ້ເຂົ້າມາ ດ້ວຍອັດສະຍຸຊະນັກຂັດ ຈຶ່ງຈະເປັນການດີ". ພຣະຣາຊາຊົງສົດັບຄຳຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ຊົງອະພິວາດພຣະເຖຣະດ້ວຍເບນຈະປະດິດສະຖານ ແລ້ວຊົງຕຣັດແກ່ພຣະນາງເທວີ ຜູ້ເປັນພຣະພະຄິນີຂອງພຣະອົງ ໃນໂສມະນະຄອນວ່າ "ນ້ອງຍິງ, ພີ່ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າວ່າ 'ພີ່ໄດ້ບັນຈຸພຣະນະລາດທາດຂອງພຣະທົດສະພົນແລ້ວ ໃຫ້ສ້າງປຣາສາດອັນສົມຄວນແກ່ພຣະມະຫາເຈດີອັນເປັນມຸງຄຸນ ຕົກແຕ່ງດ້ວຍປະຕູ ຫໍຮົບ ແລະຊຸ້ມປະຕູ, ໃຫ້ສ້າງວິຫານອັນດາດດາດດ້ວຍຜ້າຂາວແລະທຸງທິວຕ່າງໆ ແລ້ວຈະຖວາຍທັກkhິໂນທົກ'. ແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ຄວນຖວາຍໃນວັນອຸໂປສົດເພັງ ໑໕ ຄ່ຳ ທີ່ໃກ້ເຂົ້າມາ'". ພຣະນາງເທວີກາບທູນວ່າ "ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ພຣະອົງຕຣັດຢ່າງໃດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຖວາຍທັກຂິໂນທົກໃນວັນອຸໂປສົດເພັງ ໑໕ ຄ່ຳ ທີ່ໃກ້ເຂົ້າມາ ຕາມທີ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກ່າວໄວ້ເຖີດ". ພຣະຣາຊາຊົງສົດັບຄຳຂອງພຣະນາງແລ້ວ ຊົງມີພຣະໄທຍິນດີ ຊົງຮັບວ່າ "ດີແລ້ວ ນ້ອງຍິງ" ເມື່ອປະທັບຢູ່ໃນໂສມະນະຄອນ, ເມື່ອວັນອຸໂປສົດເພັງ ໑໕ ຄ່ຳ ໃກ້ເຂົ້າມາ ຊົງຊາບວ່າ "ວັນນີ້ເປັນວັນອຸໂປສົດ" ຈຶ່ງຊົງໃຫ້ຮ້ອງກິຣິອະໄພມາແລ້ວຕຣັດວ່າ "ແນ່ພໍ່ ມື້ອື່ນຄວນຖວາຍທັກຂິໂນທົກ ເຈົ້າຈົ່ງຕົກແຕ່ງກອງທັບ ແລ້ວໄປກັບພວກເຮົາໃນມື້ອື່ນເຖີດ" ແລ້ວຊົງສົ່ງພຣະຣາຊະສານໄປເຖິງພຣະເຈົ້າສິວິຣາດ ໃນເຊຣຸນະລາດ ແລະພຣະເຈົ້າມະຫານາຄະຣາດ ໃນໂລນະລາດວ່າ "ມື້ອື່ນ ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງຕົກແຕ່ງຊ້າງ ມ້າ ລົດ ແລະພົນທະຫານ ເປັນຕົ້ນ ດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຄຳ ແລ້ວແຕ່ງກາຍດ້ວຍຊຸດສະຫຼອງເທດສະການ ມາພ້ອມພຽງກັນກັບພວກເຮົາໃນມື້ອື່ນ ເພື່ອຮ່ວມຖວາຍທັກຂິໂນທົກແກ່ພຣະຕິສສະເຖຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ". ພຣະຣາຊາເຫຼົ່ານັ້ນຊົງສົດັບຂ່າວສານແລ້ວ ກໍຊົງຕົກແຕ່ງຊ້າງ ມ້າ ລົດ ແລະພົນທະຫານ ເປັນຕົ້ນ ຕາມພຣະຣາຊະຊັບຂອງຕົນໆ, ຊົງທາດ້ວຍຂອງຫອມມີຮູບຫ້າຮິ້ວມື, ຊົງປະດັບດ້ວຍພວງມາໄລຄຳ ເປັນຕົ້ນ, ແມ່ນແຕ່ໂຄໃຫຍ່ກໍຊົງຕົກແຕ່ງຢ່າງນັ້ນຄືກັນ ຊົງໃຫ້ສວມປອກຄຳທີ່ເຂົາ, ສ່ວນພວກອຳມາດ, ຄະຫະບໍດີ, ບຸດພຣາມ, ຄົນລ້ຽງແບ້, ຄົນຄ່ອມ, ຄົນເຕ້ຍ, ແລະເສນາບໍດີ ເປັນຕົ້ນ ກໍນຸ່ງຫົ່ມຜ້າອັນວິຈິດ, ລູບໄລ້ດ້ວຍເຄື່ອງຫອມຕ່າງໆ ແລ້ວພາກັນມາເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາກໍຊົງແວດລ້ອມດ້ວຍເສນາສີ່ເຫຼົ່າ ສະເດັດຂຶ້ນປະທັບເທິງຄໍຊ້າງທີ່ຕົກແຕ່ງແລ້ວ. ສ່ວນພຣະຣາຊາທີ່ເຫຼືອກໍຊົງແວດລ້ອມດ້ວຍກອງທັບຂອງຕົນໆ ປະທັບນັ່ງເທິງຄໍຊ້າງ ຊົງກະທຳພຣະຣາຊາໄວ້ທ່າມກາງ ແລ້ວສະເດັດອອກໄປທາງເບື້ອງຊ້າຍແລະຂວາດ້ວຍຄວາມເຄົາຣົບ. ການສະເດັດໄປຂອງພຣະອົງນັ້ນ ປຽບເໝືອນການສະເດັດໄປສູ່ປ່າໝາກມ່ວງຂອງໝໍຊີວົກ ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຕຖາຄົດຂອງພຣະເຈົ້າອະຊາດສັດຕູ, ແລະປຽບເໝືອນເວລາທີ່ທ້າວສັກກະເທວະຣາດ ແວດລ້ອມດ້ວຍເທວະດາໃນສະຫວັນສອງຊັ້ນ ປະທັບເທິງຄໍຊ້າງເອຣາວັນ ຕົວມີຂະໜາດ ໓໐ ໂຍດ ສະເດັດໄປສູ່ສວນນັນທະວັນ. ພຣະຣາຊານັ້ນ ເມື່ອເງົາບ່າຍຄ້ອຍລົງ ກໍສະເດັດອອກຈາກໂສມະນະຄອນ ໄປປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ແຄມໜອງເຊຣຸ ຊົງໃຫ້ປະໂຄມເຄື່ອງດົນຕີຫ້າຊະນິດຂອງພວກນາງຟ້ອນທີ່ຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຕ່າງໆ.

Mahāpathavī bhijjamānā viya pabbatā parivattamānā viya mahāsamuddo (thalaṃ) avattharitvā bhijjamānakālo viya ca ahosi. Brāhmaṇā jayamukhamaṅgalikā sotthi vacanaṃ vadiṃsu. Sabbālaṅkārapatimaṇḍitā nāṭakitthiyo pañcaṅgikaturiyaṃ pavattayiṃsu. Mahājano velukkhepasahassāni pavattesi. Tato rājā bahū gandhadīpadhūpādayo gāhāpetvā uṭṭhāya senāya parivuto therassa vasanaṭṭhānaṃ pavisitvā theraṃ vanditvā nisinno āha? Ayya rājāno ca sampiṇḍitvā dakkhiṇodakassa dīyamānassa kālo’ti. Thero tassa kathaṃ sutvā bhaddakaṃ mahārājā’ti sampaṭicchi. Tasmiṃ dakkhiṇodakassa dānadivase nānāvidhavicittamaṇidaṇḍakesu nānāvidha dhajapatākādīni bandhāpetvā samussitāni ahesuṃ. Purimādī disāsu manuññavātā vāyiṃsu. Tathā mahāraṃsijālasamujjalito sahassaraṃsibhākaro atthaṅgato ahosi. Vipphuritakiraṇarajadhūmarāhuabbhādīhi uparodhehi virahito tārāgaṇaparivuto puṇṇacando samujjalarajatamayaṃ ādāsamaṇḍalaṃ viya pācīnadisato samuggato. Tasmiṃ khaṇe daṇḍadīpikādayo samujjalāpesuṃ. Mahāmaṅgalacetiyaṃ pana jātisumanamālādāmena parikkhipitvā ekamālāguṇaṃ viya alaṅkari. Yathā tārāgaṇaparivuto puṇṇacando tathā padīpamālālaṅkato mahācetiyo ativiya virocati. Sakala laṅkādīpe pana sabbe rukkhāpi vicittadhajena alaṅkatā viya akālaphalapallavehi vicittā ahesuṃ. Mahāsamuddaloṇasāgarādayo’pi pañcavidhapadumasañchannā ahesuṃ.

ແຜ່ນດິນໃຫຍ່ປານຈະແຕກສະຫຼາຍ, ພູເຂົາທັງຫຼາຍປານຈະພັງທະລາຍ, ແລະມະຫາສະໝຸດປານຈະຖ້ວມທັບແຜ່ນດິນແລ້ວແຕກສະຫຼາຍໄປໃນເວລານັ້ນ. ພວກພຣາມໄດ້ກ່າວຄຳອຳນວຍພອນໄຊອັນເປັນມຸງຄຸນ. ພວກນາງຟ້ອນຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ ໄດ້ປະໂຄມດົນຕີຫ້າຊະນິດ. ມະຫາຊົນໄດ້ໂຍນຜ້າຂຶ້ນເທິງອາກາດຫຼາຍພັນຄັ້ງ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງໃຫ້ຖືເຄື່ອງຫອມ ປະທີບ ແລະທູບ ເປັນຕົ້ນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ແລ້ວຊົງລຸກຂຶ້ນ ແວດລ້ອມດ້ວຍກອງທັບ ສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ທີ່ຢູ່ຂອງພຣະເຖຣະ ຊົງອະພິວາດພຣະເຖຣະແລ້ວ ປະທັບນັ່ງ ກາບທູນວ່າ "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງເວລາທີ່ພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍຈະຮ່ວມກັນຫຼັ່ງນ້ຳທັກຂິໂນທົກແລ້ວ". ພຣະເຖຣະໄດ້ຟັງຄຳຂອງພຣະອົງແລ້ວ ກໍຮັບວ່າ "ດີແລ້ວ ມະຫາຣາດ". ໃນວັນຖວາຍທັກຂິໂນທົກນັ້ນ ທຸງທິວແລະແຜ່ນຜ້າຕ່າງໆ ທີ່ຜູກໄວ້ກັບດອກໄມ້ແລະດອກໄມ້ແກ້ວອັນວິຈິດຕ່າງໆ ໄດ້ຖືກຍົກຂຶ້ນສະໄຫວ. ສາຍລົມອັນເຢັນສະບາຍໄດ້ພັດມາຈາກທິດທັງຫຼາຍ ມີທິດຕາເວັນອອກເປັນຕົ້ນ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະອາທິດຜູ້ມີຣັງສີພັນດວງ ອັນຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍຮູບຮ່າງແຫ່ງຣັງສີອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ກໍໄດ້ຕົກດິນໄປ. ພຣະຈັນວັນເພັງອັນແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ດາວ ປາສະຈາກສິ່ງກີດຂວາງ ມີລະອອງ ຄວັນ ຣາຫູ ແລະກີບເມກ ເປັນຕົ້ນ ໄດ້ຂຶ້ນມາຈາກທິດຕາເວັນອອກ ປຽບເໝືອນແວ່ນເງິນອັນຮຸ່ງເຮືອງ. ໃນຂະນະນັ້ນ ໄຟຄົບເພີງ ເປັນຕົ້ນ ກໍໄດ້ຖືກຈຸດຂຶ້ນໃຫ້ສະຫວ່າງສະໄຫວ. ສ່ວນພຣະມະຫາເຈດີອັນເປັນມຸງຄຸນ ກໍໄດ້ຖືກປະດັບປະດາດ້ວຍພວງມາໄລດອກມະລິອ້ອມຮອບ ປຽບເໝືອນພວງດອກໄມ້ດຽວກັນ. ພຣະມະຫາເຈດີອັນປະດັບດ້ວຍປະທີບໂຄມໄຟ ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງຍິ່ງ ປຽບເໝືອນພຣະຈັນວັນເພັງອັນແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ດາວ. ໃນທົ່ວລັງກາທະວີບ ແມ່ນແຕ່ຕົ້ນໄມ້ທັງປວງກໍວິຈິດໄປດ້ວຍໝາກແລະໃບອ່ອນທີ່ອອກນອກລະດູການ ປຽບເໝືອນຖືກປະດັບດ້ວຍທຸງອັນວິຈິດ. ແມ່ນແຕ່ມະຫາສະໝຸດແລະທະເລເກືອ ເປັນຕົ້ນ ກໍດາດດາດໄປດ້ວຍດອກບົວ ໕ ຊະນິດ.

Vicitravatthābharaṇehi sabbe,Alaṅkatā devasamānavaṇṇā;

Anekasaṅkhyā sumanā patītā,Janā samantā parivārayiṃsu.

ປະຊາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ຜູ້ມີຈິດຍິນດີແລະເບີກບານ ເຊິ່ງຕົກແຕ່ງຮ່າງກາຍດ້ວຍເສື້ອຜ້າແລະເຄື່ອງປະດັບອັນວິຈິດທັງປວງ ມີວັນນະປຽບເໝືອນເທວະດາ ໄດ້ພາກັນແວດລ້ອມຢູ່ໂດຍຮອບ.

Sabbeva ujjalāpesuṃ daṇḍadīpaṃ manoramaṃ;

Sakalampi idaṃ dīpaṃ āsi obhāsitaṃ tadā.

ໃນເວລານັ້ນ ຄົນທັງປວງໄດ້ຈຸດໄຟຄົບເພີງອັນໜ້າຮັກໃຄ່ໃຫ້ສະຫວ່າງສະໄຫວ, ທົ່ວທັງເກາະນີ້ກໍສະຫວ່າງສະໄຫວຮຸ່ງເຮືອງ.

Tārāgaṇasamākiṇṇo puṇṇacandova jotayī;

Sārade nabhamajjhamhi ṭhito ruciraraṃsiyā.

ພຣະຈັນວັນເພັງອັນແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ດາວ ປະດິດສະຖານຢູ່ທ່າມກາງທ້ອງຟ້າໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ຍ່ອມສ່ອງແສງສະຫວ່າງດ້ວຍຣັງສີອັນງົດງາມ.

Tathā ayaṃ thūpavaro suppabhāso alaṅkato;

Mālāpadīpamajjhamhi bhāti bhutilakuttamo.

ພຣະສະຖູບອັນປະເສີດນີ້ ກໍມີຣັງສີອັນງົດງາມ ຖືກປະດັບປະດາແລ້ວ ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ທ່າມກາງພວງມາໄລແລະປະທີບ ປຽບເໝືອນເຄື່ອງປະດັບໜ້າຜາກອັນປະເສີດສຸດຂອງແຜ່ນດິນ.

Sabbe’pi pādapā assa laṅkādīpassa sabbaso;

Dhajehi’va samākiṇṇā āsuṃ pupphaphalandadā.

ຕົ້ນໄມ້ທັງປວງໃນລັງກາທະວີບນີ້ ຕ່າງກໍດົກໜາໄປດ້ວຍດອກແລະໝາກ ປຽບເໝືອນດາດດາດໄປດ້ວຍທຸງທິວໂດຍປະການທັງປວງ.

Sacetanā yathā sabbe akā pūjaṃ akā tadā;

Tathā acetanā sabbe akā pūjaṃ anappakaṃ.

ໃນເວລານັ້ນ ສິ່ງທີ່ມີວິນຍານທັງປວງໄດ້ກະທຳການບູຊາຢ່າງໃດ, ສິ່ງທີ່ບໍ່ມີວິນຍານທັງປວງກໍໄດ້ກະທຳການບūຊາອັນໃຫຍ່ຫຼວງຢ່າງນັ້ນຄືກັນ.

Yebhuyyena bhumaṭṭhe deve upādāya yāva akaṇiṭṭhakā devā brahmā dibbamālāpāricchattakakoviḷāracandanacuṇṇaṃ gahetvā āgatādevāti vā manussāti vā jānituṃ asakkonti. Ukkaṭṭhamahāsamāgamo ahosi. Tasmimpi divase mahāpathavi ākāsayugandharacakkavāḷapabbatuttamādayo kampiṃsu. Taṃ disvā rājā ativiya somanassappatto there ca avasesa mahāmattādayo sannipātetvā nāṭakādayo ca gahetvā, idānevāhaṃ vihāradakkhiṇaṃ dassāmi’ti cetiyaṅgaṇaṃ agamāsi. Theropi bhikkhusaṅghaṃ gahetvā cetiyaṅgaṇe alaṅkatamaṇḍape nisīdi. Rājā vāsitagandhodakasuvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā udakaṃ therassa hatthe āsiñcitvā dakkhiṇaṃ adāsi. Datvā ca pana evamāha; ayyā esā dhātu mayhaṃ pitāmahavaṃsena āgatā. Idāni amhākaṃ atiruciraramaṇiyā rohaṇajanapadā āharitvā suvaṇṇena dhātugabbhaṃ, sattaratanena dhātumaṇḍapaṃ kārāpetvā tasmiṃ suvaṇṇamayaṃ buddhapaṭimaṃ nisīdāpetvā amhākaṃ dasabalassa nalāṭadhātuṃ nidahitvā ayyassa cīvarādīnamatthāya idāni soḷasagāmavarāni dassāmi’ti gāmavarāni datvā samantato tigāvutappamāṇe serudahe bheriṃ carāpetvā ārāmikaṃ katvā āha? Bhante, tumhākaṃ mayā dinnasoḷasagāmaṃ ajjeva gantabbaṃ. Gantvā ca pana ajjeva pariggahaṃ karothāti vatvā tattheva vāsupagato puna divase samāgantvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā sattame divase mahābhikkhusaṅghassa tīcīvarappahonakasāṭakaṃ paṇītaṃ bhojanaṃ datvā therassa santikaṃ āgato, ayya vihāre kattabbaṃ aparihāpetvā mayā kataṃ, gehaṃ gamissāmīti (nivedesi). Thero tassa kathaṃ sutvā sādhu mahārājāti sampaṭicchi.

ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ເທວະດາທັງຫຼາຍຕັ້ງແຕ່ພູມມະເທວະດາ ຂຶ້ນໄປຈົນເຖิงອະກະນິດຖະພົມ ຕ່າງກໍຖືເອົາພວງມາໄລທິບ, ດອກປາຣິຊາດ, ດອກໂກວິຣະ ແລະຈຸນຈັນ ແລ້ວພາກັນມາ ຈົນບໍ່ສາມາດຈະຈຳແນກໄດ້ວ່າ ຜູ້ນີ້ເປັນເທວະດາ ຫຼື ຜູ້ນີ້ເປັນມະນຸດ. ໄດ້ມີການປະຊຸມກັນຢ່າງມະໂຫລານຢ່າງຍິ່ງ. ໃນວັນນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ແຜ່ນດິນໃຫຍ່, ອາກາດ, ພູເຂົາຍຸຄັນທອນ, ແລະພູເຂົາຈັກກະວານອັນປະເສີດ ເປັນຕົ້ນ ກໍຫວັ່ນໄຫວ. ພຣະຣາຊາຊົງເຫັນເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຊົງມີພຣະໄທຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ຊົງໃຫ້ປະຊຸມພຣະເຖຣะທັງຫຼາຍ ແລະພວກອຳມາດທີ່ເຫຼືອ ເປັນຕົ້ນ, ຊົງພາພວກນາງຟ້ອນ ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວສະເດັດໄປສູ່ລານພຣະເຈດີ ດ້ວຍພຣະດຳຣິວ່າ "ບັດນີ້ ເຮົາຈະຖວາຍທັກຂິໂນທົກແກ່ວິຫານ". ຝ່າຍພຣະເຖຣະກໍພາພຣະພິກຂຸສົງໄປນັ່ງຢູ່ເທິງມົນທົບອັນຕົກແຕ່ງແລ້ວ ນະລານພຣະເຈດີ. ພຣະຣາຊາຊົງຈັບພຣະເຕົ້າຄຳອັນເຕັມດ້ວຍນ້ຳຫອມອົບ ແລ້ວຫຼັ່ງນ້ຳລົງເທິງມືຂອງພຣະເຖຣະ ຖວາຍທັກຂິໂນທົກ. ເມື່ອຖວາຍແລ້ວ ກໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພຣະທາດນີ້ໄດ້ສືບທອດມາຕາມວົງຕະກູນປູ່ຂອງຂ້ານ້ອຍ. ບັດນີ້ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ອັນເຊີນມາຈາກໂຣຫະນະຊົນນະບົດອັນເປັນທີ່ໜ້າຍິນດີແລະງົດງາມຢ່າງຍິ່ງຂອງພວກເຮົາ, ຊົງໃຫ້ສ້າງຫ້ອງບັນຈຸພຣະທາດດ້ວຍຄຳ, ສ້າງມົນທົບພຣະທາດດ້ວຍລັດຕະນະ ໗ ປະການ, ໃຫ້ປະດິດສະຖານພຣະພຸດທະຮູບຄຳໄວ້ໃນມົນທົບນັ້ນ, ບັນຈຸພຣະນະລາດທາດຂອງພຣະທົດສະພົນຂອງພວກເຮົາແລ້ວ, ບັດນີ້ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຈີວອນ ເປັນຕົ້ນ ຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຂ້ານ້ອຍຈະຖວາຍບ້ານສ່ວຍອັນປະເສີດ ໑໖ ບ້ານ" ເມື່ອຊົງຖວາຍບ້ານສ່ວຍອັນປະເສີດແລ້ວ ຊົງໃຫ້ຕີກອງປ່າວປະກາດໂດຍຮອບໜອງເຊຣຸ ປະມານ ໓ ຄາວຸດ ຊົງໃຫ້ຈັດຕັ້ງຄົນເຝົ້າວັດ ແລ້ວກາບທູນວ່າ "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ບ້ານ ໑໖ ບ້ານທີ່ຂ້ານ້ອຍຖວາຍແກ່ພວກທ່ານນັ້ນ ພວກທ່ານຄວນໄປໃນວັນນີ້ເລີຍ. ເມື່ອໄປແລ້ວ ກໍຈົ່ງເຂົ້າຄອບຄອງໃນວັນນີ້ເລີຍ" ຊົງກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຊົງພັກແຮມຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນເອງ. ໃນວັນຕໍ່ມາ ຊົງສະເດັດມາຮ່ວມກັນແລ້ວ ຊົງຖວາຍມະຫາທານຕະຫຼອດ ໗ ວັນ, ໃນວັນທີ ໗ ຊົງຖວາຍຜ້າທີ່ພຽງພໍແກ່ໄຕຣຈີວອນ ແລະພັດຕາຫານອັນປະນີດແກ່ພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ແລ້ວສະເດັດໄປສູ່ສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະ ກາບທູນວ່າ "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ກິດທີ່ຄວນກະທຳໃນວິຫານ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ກະທຳແລ້ວໂດຍບໍ່ໃຫ້ບົກພ່ອງ, ຂ້ານ້ອຍຈະຂໍກັບຄືນສູ່ພຣະຣາຊະວັງ". ພຣະເຖຣະໄດ້ຟັງຄຳຂອງພຣະອົງແລ້ວ ກໍຮັບວ່າ "ດີແລ້ວ ມະຫາຣາດ".

So pana cetiyassa pūjanatthāya pupphārāmaṃ kārāpetvā mālākārānaṃ paribbayaṃ dāpesi. Tathā bherivādakanāṭakānampi vihārasīmante suvaṇṇanaṅgalena paricchinditvā ārāmikānampi gāmaṃ kārāpesi. Bhikkhusaṅghassa veyyāvaccatthāya attano santike pañcasataamaccadhītaro tattake amaccaputte dāsadāsiyo ca datvā paribbayatthāya tesaṃ tesaṃ pañcasatasahassakahāpaṇe ca dāpesi. Bhikkhusaṅghassa ca dhātupujanatthāya soḷasasahassaṃ kahāpaṇaṃ dāpesi.

ພຣະຣາຊານັ້ນ ຊົງໃຫ້ສ້າງສວນດອກໄມ້ເພື່ອບູຊາພຣະເຈດີ ແລະຊົງໃຫ້ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍແກ່ພວກຊ່າງຮ້ອຍດອກໄມ້. ຊົງໃຫ້ສ້າງບ້ານໃຫ້ແກ່ພວກນັກດົນຕີກອງ, ພວກນັກຟ້ອນ ແລະພວກຄົນເຝົ້າວັດ ໂດຍຊົງກຳນົດເຂດແດນວິຫານດ້ວຍໄຖຄຳ. ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໄວຍາສັງກອນຂອງພຣະພິກຂຸສົງ ຊົງຖວາຍບຸດສາວຂອງອຳມາດ ໕໐໐ ຄົນ, ບຸດຊາຍຂອງອຳມາດ ໕໐໐ ຄົນ, ແລະຂ້າທາດຍິງຊາຍ ຈາກສຳນັກຂອງພຣະອົງ, ແລະຊົງໃຫ້ເງິນກະຫາປະນະ ໕໐໐,໐໐໐ ແກ່ພວກເຂົາແຕ່ລະກຸ່ມ ເພື່ອເປັນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ. ແລະຊົງຖວາຍເງິນກະຫາປະນະ ໑໖,໐໐໐ ເພື່ອບູຊາພຣະທາດແກ່ພຣະພິກຂຸສົງ.

Tato giriabhayaṃ pakkosāpetvā, tāta tumhe idheva niccaṃ vasatha. Amhākaṃ vihāre ca ārāmikesu ca ayyesu ca appamatto hohīti ovaditvā sabbaṃ tassa niyyādesi. Thero tassa evamāha? Mahārāja samantato mahāsīmaṃ bandhitabbanti. Bandhatha bhanteti vutte? Mahārāja akittitena nimittena sīmaṃ bandhituṃ nasakkā, vihārassa pācīna pacchimuttaradakkhiṇato mahāsīmaṃ bandhanāya nimittaṃ sallakkhetvā dehi, mayaṃ sīmaṃ bandhissāmāti āha. Rājā tuṭṭho satta amacce sabbālaṅkārena alaṅkaritvā sīmānimittaṃ kittetvā āgamanatthaṃ pesesi. Te pana satta amaccā catusu disāsu nimittaṃ sallakkhetvā paṇṇe likhitvā āharitvā rañño adaṃsu. Rājā ekekaṃ satakahāpaṇaṃ datvā catusu disāsu ārakkhaṃ dāpetvā sīmaṃ bandhantūti mahābhikkhusaṅghassa nivedesi. Atha thero bhikkhusaṅghaparivuto cetiyaṅgaṇe nisīditvā vappamāsakāḷapakkhadvādasadivase sīmaṃ bandhitvā niṭṭhapesi.

ລຳດັບນັ້ນ ຊົງໃຫ້ຮ້ອງກິຣິອະໄພມາແລ້ວ ຊົງໂອວາດວ່າ "ແນ່ພໍ່ ເຈົ້າຈົ່ງອາໄສຢູ່ໃນທີ່ນີ້ເປັນນິດເຖີດ. ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດໃນວິຫານ, ໃນພວກຄົນເຝົ້າວັດ ແລະໃນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍຂອງພວກເຮົາ" ແລ້ວຊົງມອບໝາຍທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງໃຫ້ແກ່ລາວ. ພຣະເຖຣະໄດ້ກ່າວແກ່ພຣະອົງຢ່າງນີ້ວ່າ "ມະຫາຣາດ ຄວນຜູກມະຫາສີມາໂດຍຮອບ". ເມື່ອພຣະຣາຊາກາບທູນວ່າ "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍຈົ່ງຜູກເຖີດ", ພຣະເຖຣະຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ມະຫາຣາດ ບໍ່ສາມາດຈະຜູກສີມາໄດ້ໂດຍບໍ່ກຳນົດນิມິດ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງກຳນົດນິມິດເພື່ອຜູກມະຫາສີມາໃນທິດຕາເວັນອອກ, ຕາເວັນຕົກ, ເໜືອ ແລະໃຕ້ ຂອງວິຫານໃຫ້ແກ່ພວກເຮົາ, ພວກຂ້ານ້ອຍຈະຜູກສີມາ". ພຣະຣາຊາຊົງມີພຣະໄທຍິນດີ ຊົງຕົກແຕ່ງອຳມາດ ໗ ຄົນດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງ ແລ້ວຊົງສົ່ງໄປເພື່ອກຳນົດນິມິດສີມາແລ້ວກັບຄືນມາ. ອຳມາດ ໗ ຄົນນັ້ນໄດ້ກຳນົດນິມິດໃນທິດທັງ ໔ ແລ້ວຂຽນລົງໃນໃບລານ ນຳມາຖວາຍແກ່ພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາຊົງພຣະຣາຊະທານເງິນກຳນັນແກ່ພວກເຂົາຄົນລະ ໑໐໐ ກະຫາປະນະ, ຊົງໃຫ້ຈັດເວນຍາມຮັກສາການໃນທິດທັງ ໔ ແລ້ວກາບທູນແກ່ພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ວ່າ "ຂໍພຣະສົງຈົ່ງຜູກສີມາເຖີດ". ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຖຣະແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ໄດ້ນັ່ງຢູ່ທີ່ລານພຣະເຈດີ ແລ້ວຜູກສີມາຈົນສຳເລັດເສັດສິ້ນ ໃນວັນແຮມ ໑໒ ຄ່ຳ ເດືອນວັບປະ.

Tattha sīmānimittaṃ evaṃ jānitabbaṃ; purimāya disāya sigāla pāsāṇaṃ gato. Tato macchaselagāmassa vāma passena koṭasīmā nāma gāmakkhettaṃ vissajjetvā gaṇadvāragāmaṃ gato. Cittavāpiyā uttaravāna koṭito varagāmakkhette piṭṭhipāsāṇaṃ gato. Tato sālikaṃ nāma madhukarukkhe ṭhītapāsāṇathūpassa gato. Tato vuttika nāma vāpiyā dakkhiṇavāna koṭito kaṇikāra selassa gato. Tato channajjhāpitaselassa gato. Tato kukkuṭasiva nāma upāsakassa madhukarukkhe ṭhītaṃ thūpaṃ gato. Tato soṇḍaṃ nāma selaṃ gato. Tato sabaraṃ nāma pāsāṇaṃ gato. Tato elālatitthassa gato. Tato sobbha majjhimena gantvā assabandhanaṃ nāma ṭhānaṃ gato. Tato pāsāṇassa matthake udaka kākaṃ nāma nigrodhaṃ gato. So rukkho udaka kākānaṃ vusita bhāvena evaṃ nāma jāto. Tato tambatitthaṃ nāma gantā mahācārikassanāma thūpamaggassa gato. Tato assamaṇḍalapiṭṭhiṃ gato. Tato mahā kadamba passe ṭhītaṃ pāsāṇathūpaṃ gato. Tato mahā rājuvāpiyā uttarakoṭiyā ṭhītaṃ mahānigrodharukkhaṃ gato. Tato mahāvanapiṭṭhiṃ gato. Tato loṇasāgarassa ante rajataselaṃ gato. Puna āvattitvā sigāla pāsāṇeyeva ṭhīto. Imaṃ ettakaṃ padesaṃ samantato paricchindāpetvā rājā adāsi. Vihārassa bahū ārāmike ca (tesaṃ) vividhāni upakaraṇāni (ca) dāpetvā sabbe pākāratoraṇādayo kārāpetvā vihāraṃ niṭṭhāpetvā rohaṇameva gato.

ໃນເລື່ອງນັ້ນ, ເຄື່ອງໝາຍເຂດສີມາ (ນິມິດສີມາ) ພຶງຊາບດັ່ງນີ້: ຈາກທິດບູຮະພາ (ທິດຕາເວັນອອກ) ໄປເຖິງຫີນໝາຈອກ (ສິຄາລະປາສານ). ຈາກນັ້ນ, ຜ່ານທາງເບື້ອງຊ້າຍຂອງບ້ານມັດສະເສລະ (ບ້ານຫີນປາ) ລະເວັ້ນເຂດບ້ານທີ່ຊື່ວ່າ ໂກຕະສີມາ ແລ້ວໄປເຖິງບ້ານຄະນະທະວາລະ. ຈາກມຸມເບື້ອງເໜືອຂອງໜອງຈິດຕະວາປີ ໄປເຖິງຫີນຫຼັງເຕົ່າ (ປິດຖິປາສານ) ໃນເຂດບ້ານອັນປະເສີດ. ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງສະຖູບຫີນທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃກ້ຕົ້ນໝາກຊາງ (ມະທຸກະລຸກຂະ) ທີ່ຊື່ວ່າ ສາລິກະ. ຈາກນັ້ນ, ຈາກມຸມເບື້ອງໃຕ້ຂອງໜອງວຸດຕິກະ ໄປເຖິງຫີນກັນນິກາ (ກະນິກາລະເສລະ). ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງຫີນສັນນັດຊາປິຕະ (ຫີນທີ່ຖືກມຸງແລະເຜົາ). ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງສະຖູບທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃກ້ຕົ້ນໝາກຊາງຂອງອຸປາສົກຊື່ວ່າ ກຸກກຸຕະສิວະ. ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງຫີນຊື່ວ່າ ໂສນທະ. ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງຫີນຊື່ວ່າ ສະພະລະ. ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງທ່າເອລາລະ. ຈາກນັ້ນ, ຜ່ານໄປທາງກາງລະຫວ່າງຊ່ອງເຂົາ ແລ້ວໄປເຖິງສະຖານທີ່ຊື່ວ່າ ອັດສະພັນທະນະ (ບ່ອນຜູກມ້າ). ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງຕົ້ນໄຮ (ນິໂຄຣດ) ຊື່ວ່າ ອຸທະກະກາກະ (ກາຮ້ອງນ້ຳ) ເທິງຍອດຫີນ. ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນໄດ້ຊື່ຢ່າງນັ້ນ ເພາະເປັນບ່ອນຢູ່ອາໄສຂອງຝູງກາຮ້ອງນ້ຳ. ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງທ່າຕຳພະ ແລ້ວໄປເຖິງທາງສະຖູບຂອງມະຫາຈາຣິກະ. ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງຫຼັງລານມ້າ (ອັດສະມົນທົນປິດຖິ). ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງສະຖູບຫີນທີ່ຕັ້ງຢູ່ຂ້າງຕົ້ນຄັດເຄົ້າໃຫຍ່ (ມະຫາຄະທຳພະ). ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງຕົ້ນໄຮໃຫຍ່ທີ່ຕັ້ງຢູ່ມຸມເບື້ອງເໜືອຂອງໜອງມະຫາຣາຊະວາປີ. ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງຫຼັງປ່າໃຫຍ່ (ມະຫາວັນນະປິດຖິ). ຈາກນັ້ນ, ໄປເຖິງພູເງິນ (ຣະຊະຕະເສລະ) ທີ່ສຸດຊາຍແດນທະເລເກືອ (ໂລນະສາຄອນ). ແລ້ວວົນກັບມາຕັ້ງຢູ່ທີ່ຫີນໝາຈອກນັ້ນເອງ. ພະຣາຊາໄດ້ຊົງກຳນົດເຂດແດນໂດຍຮອບພຽງເທົ່ານີ້ ແລ້ວພະຣາຊະທານ (ທີ່ດິນນັ້ນ). ຊົງພະຣາຊະທານຄົນເຝົ້າວັດ (ອາຣາມິກະ) ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ແລະເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກຕ່າງໆ ແກ່ວັດນັ້ນ, ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງກຳແພງ ແລະຊຸ້ມປະຕູທັງໝົດເປັນຕົ້ນ, ເມື່ອສ້າງວັດສຳເລັດແລ້ວ ກໍໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ແຄວ້ນໂຣຫະນະນັ້ນເອງ.

Rājā pasannahadayo mahāpuñño mahābalo;

Kāretvā uttamaṃ thūpaṃ kañcanagghīka sobhitaṃ.

ພະຣາຊາຜູ້ມີພະໄທເຫຼື້ອມໃສ ມີບຸນຫຼາຍ ມີພະລັງຫຼາຍ ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງພະສະຖູບອັນປະເສີດ ເຊິ່ງງົດງາມດ້ວຍແທ່ງຄຳ.

Bandhāpetvā tato sīmaṃ vaṭṭagāmañca soḷasa;

Datvā ārāmikānañca sabbupakaraṇāni ca.

ຈາກນັ້ນ ຊົງໂປດໃຫ້ຜູກສີມາ ແລະພະຣາຊະທານວັດຕະຄາມສິບຫົກແຫ່ງ ພ້ອມທັງພະຣາຊະທານຄົນເຝົ້າວັດ ແລະເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກທັງປວງ.

Tato so rohaṇaṃ gantvā mahāsenāpurakkhato;

Vihāradeviyā saddhiṃ modamāno vasī tahiṃ.

ແລ້ວພະອົງມີກອງທັບໃຫຍ່ແວດລ້ອມ ສະເດັດໄປສູ່ແຄວ້ນໂຣຫະນະ ຊົງມີຄວາມສຳລານຢູ່ທີ່ນັ້ນຮ່ວມກັບພະນາງວິຫາຣະເທວີ.

Thero pana tattheva viharanto yo imasmiṃ vihāre vasanto tathāgatassa ekagandhakuṭiyaṃ vuttho viya bhavissatīti khyākaritvā tato paṭṭhāya sīlācārasamādhisamāpattipaṭiladdhajaḷabhiññāpaṭisambhidappattehi khīṇāsavehi parivāretvā sabba buddhaguṇaṃ anussaranto ciraṃ vasitvā tattheva anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

ສ່ວນພະເຖລະ ເມື່ອອາໄສຢູ່ທີ່ວັດນັ້ນເອງ ໄດ້ພະຍາກອນໄວ້ວ່າ 'ຜູ້ໃດທີ່ອາໄສຢູ່ໃນວັດນີ້ ຈະເປັນເໝືອນດັ່ງໄດ້ຢູ່ຮ່ວມໃນພະຄັນທະກຸຕິດຽວກັນກັບພະຕະຖາຄົດ', ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພະອົງມີພະຂີນາສົບທັງຫຼາຍ ຜູ້ບັນລຸອະພິຍາ 6 ແລະປະຕິສຳພິທາ ຜູ້ໄດ້ຮັບສີລາຈາຣິວັດ, ສະມາທິ ແລະສະມາບັດ ແວດລ້ອມແລ້ວ, ຊົງລະນຶກເຖິງພະພຸດທະຄຸນທັງປວງ ຢູ່ອາໄສເປັນເວລາດົນນານ ແລ້ວໄດ້ດັບຂັນທະປະຣິນιພານດ້ວຍອນຸປາທິເສສະນິພານທາດ ຢູ່ທີ່ວັດນັ້ນເອງ.

Anekaguṇasampanno tissatthero bahussuto;

Janānaṃ saṅgahaṃkatvā nibbuto so anāsavo.

ພະຕິດສະເຖລະ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄຸນອັນເໜກປະການ ເປັນພະພະຫູສູດ ໄດ້ຊົງສົງເຄາະປະຊາຊົນທັງຫຼາຍ ແລ້ວເປັນຜູ້ປາສະຈາກອາສະວະ ດັບຂັນທະປະຣິນιພານແລ້ວ.

Therāpi te sīlasamādhiyuttā,Bahussutā sādhuguṇābhirāmā;

Paññāpabhāvāyuppannacittā,Guṇākarā tānayutā janānaṃ.

ແມ່ນແຕ່ພະເຖລະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລແລະສະມາທິ ເປັນພະພະຫູສູດ ຍິນດີໃນຄຸນງາມຄວາມດີ, ມີຈິດເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງປັນຍາ, ເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງຄຸນຄວາມດີ ໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອປະຊາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍໝື່ນ.

Pahīnabhavasaṃsārā pabhinnapaṭisambhidā;

Nāmarūpaṃ samāsanto pesalā chinnabandhanā.

... ຜູ້ລະສັງສານວັດໃນພົບໄດ້ແລ້ວ ມີປະຕິສຳພິທາອັນແຕກສານ, ຜູ້ສະຫງົບລະງັບນາມແລະຮູບ ເປັນຜູ້ມີສີລເປັນທີ່ຮັກ ແລະຕັດເຄື່ອງຜູກມັດໄດ້ແລ້ວ.

Sattānaṃ uttamaṃ santiṃ katvā ca janasaṅgahaṃ;

Nibbutā te mahāpaññā padīpoca sumānasā.

ພະເຖລະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາໃຫຍ່ ມີໃຈດີ ເປັນດັ່ງປະທີບ ໄດ້ສ້າງຄວາມສະຫງົບອັນປະເສີດສຸດແກ່ສັດທັງຫຼາຍ ແລະໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອປະຊາຊົນ ແລ້ວດັບຂັນທະປະຣິນιພານແລ້ວ.

Iti ariyajanappasādanatthāya kate dhātuvaṃse

ຄຳພີທາຕຸວົງ ທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສຂອງອະລິຍະຊົນ ດັ່ງນີ້

Dhātunidhānādhikāro nāma

ຕອນທີ່ວ່າດ້ວຍການປະດິດສະຖານພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດ

Pañcamo paricchedo.

ເປັນປະຣິເສດ (ບົດ) ທີຫ້າ.

Iminā kārāpitavihārā kathetabbā; vihāradevīmahāvihāraṃ, chātapabbata vihāraṃ, samuddavihāraṃ, cittalapabbatavihāraṃ, bhaddapāsāṇadvāravihāraṃ, acchagalla vihāraṃ, koḷambatissapabbatavihāraṃ, gaṇavihāraṃ, kālakavihāraṃ, dukkhapālaka vihāraṃ, uccaṅgaṇavihāraṃ, koṭitissavihāraṃ, tassa pana ekanāmaṃ katvā kārāpite mahāgāme tissamahāvihārādiṃ katvā ekasataaṭṭhavīsavihārāni katāni ahesuṃ.

ວັດທັງຫຼາຍທີ່ພະອົງຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງຂຶ້ນ ຄວນກ່າວເຖິງດັ່ງນີ້: ວິຫາຣະເທວີມະຫາວິຫານ, ຊາຕະບັນພະຕະວິຫານ, ສະມຸດທະວິຫານ, ຈິດຕະລະບັນພະຕະວິຫານ, ພັດທະປາສານະທະວາຣະວິຫານ, ອັດສະຄັນລະວິຫານ, ໂກລຳພະຕິດສະບັນພະຕະວິຫານ, ຄະນະວິຫານ, ກາລະກະວິຫານ, ທຸກຂະປາລະກະວິຫານ, ອຸດຈັງຄະນະວິຫານ, ໂກຕິຕິດສະວິຫານ. ແຕ່ເມື່ອລວມຊື່ວັດເຫຼົ່ານັ້ນເຂົ້າເປັນຊື່ດຽວກັນ ທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນເມືອງມະຫາຄາມ ມີຕິດສະມະຫາວິຫານເປັນຕົ້ນ ວັດທັງໝົດໜຶ່ງຮ້ອຍຊາວແປດ (໑໒໘) ວັດ ຈຶ່ງໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນ.

Aṭṭhavīsaekasatavihārañca mahārahaṃ;

Vihāradeviyā saddhiṃ kārāpesi mahāyaso.

ພະຣາຊາຜູ້ມີຍົດໃຫຍ່ ໄດ້ຊົງໂປດໃຫ້ສ້າງວັດອັນມີຄ່າຫຼາຍ ໜຶ່ງຮ້ອຍຊາວແປດວັດ ຮ່ວມກັບພະນາງວິຫາຣະເທວີ.

Tato paṭṭhāya rājā mahādānaṃ datvā puññāni katvā tato cuto devaloke nibbatti.

ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພະຣາຊາໄດ້ຊົງຖວາຍມະຫາທານ ແລະຊົງບຳເພັນບຸນທັງຫຼາຍ ເມື່ອສະຫວັນຄົດ (ຈຸຕິ) ຈາກອັດຕະພາບນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ.

Katvāni puññakammāni anekāni mahāyaso;

Atthaṃ janassa katvāna gantvāna tusitaṃ puraṃ.

ພະຣາຊາຜູ້ມີຍົດໃຫຍ່ ຊົງບຳເພັນບຸນຍະກຳເປັນອັນມາກ ໄດ້ຊົງບຳເພັນປະໂຫຍດແກ່ປະຊາຊົນ ແລ້ວໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ.

So tattha dibbasampattiṃ cīraṃ bhuñjiya nandito;

Mahāvībhavasampanno devatānaṃ purakkhato.

ພະອົງຊົງຍິນດີສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນເປັນເວລາດົນນານ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍມະຫາສົມບັດ ມີເຫຼົ່າເທວະດາແວດລ້ອມ.

Tampi sampattimohāya jīvavaloke manorame;

Lokuttaraṃ sivaṃ khemaṃ icchanto āgamissati.

ພະອົງຊົງປາຖະໜາຄວາມສະຫງົບອັນເປັນໂລກຸດຕະຣະ ແລະຄວາມກະເສມ ໃນໂລກມະນຸດອັນເປັນທີ່ໜ້າຍິນດີ ເພື່ອລະຄວາມຫຼົງໃນສົມບັດນັ້ນ ກໍຈະສະເດັດມາ (ບັງເກີດອີກ).

So tato cuto jambudīpe nibbattitvā metteyya bhagavato pitā subrahmā nāma bhavissati. Vihāradevī tasseva mātā brahmavatī nāma brāhmaṇī bhavissati. Abhayagāmaṇīkumāro tasseva metteyyassa bhagavato paṭhamaggasāvako bhavissati. Kaniṭṭho saddhātisso dutiyaggasāvako bhavissati.

ພະອົງຈຸຕິຈາກເທວະໂລກນັ້ນແລ້ວ ຈະມາບັງເກີດໃນຊົມພູທະວີບ ຈະໄດ້ເປັນພາມຊື່ວ່າ ສຸພຣົມ ພະບິດາຂອງພະເມດໄຕພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ພະນາງວິຫາຣະເທວີ ຈະໄດ້ເປັນພາມມະນີຊື່ວ່າ ພຣົມມະວະດີ ພະມານດາຂອງພະອົງ. ພະອະໄພຄາມິນີກຸມານ ຈະໄດ້ເປັນພະອັກຄະສາວົກເບື້ອງຂວາ (ທີໜຶ່ງ) ຂອງພະເມດໄຕພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ. ພະອະນຸຊາຊື່ວ່າ ສັດທາຕິດສະ ຈະໄດ້ເປັນພະອັກຄະສາວົກເບື້ອງຊ້າຍ (ທີສອງ).

Ettāvatā nalāṭadhātu saṃvaṇṇanā samattā.

ການພັນລະນາເລື່ອງພະນະລາດທາດ (ພະທາດໜ້າຜາກ) ຈົບລົງພຽງເທົ່ານີ້.

Dhātuvaṃso samatto.

ຄຳພີທາຕຸວົງ ຈົບບໍຣິບູນ.

Anena puññakammena saṃsaranto bhavābhave;

Sabbattha paṇḍito homī sāriputtova paññavā.

ດ້ວຍບຸນຍະກຳນີ້ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່ ຂໍໃຫ້ເປັນຜູ້ມີປັນຍາສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ ເໝືອນດັ່ງພະສາຣີບຸດເຖລະເຈົ້າ.

Arimedassa buddhassa pabbajitvāna sāsane;

Nibbānaṃ pāpuṇitvāna muñcemi bhavabandhanā.

ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ອຸປະສົມບົດໃນພະສາສະໜາຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຊົງພະນາມວ່າ ອະລິເມດ ແລ້ວບັນລຸເຖິງພະນິພານ ຫຼຸດພົ້ນຈາກເຄື່ອງຜູກມັດໃນພົບດ້ວຍເທີ້ນ.

Anena me sabbabhavābhave’haṃ,Bhaveyyamekantaparānukampī;

Kulī balī ceva satī matī ca,Kavīhisantehi sadā samaṅgī.

ດ້ວຍບຸນຍະກຳນີ້ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໃນທຸກໆ ພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່ ເປັນຜູ້ມີຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ຜູ້ອື່ນໂດຍສ່ວນດຽວ, ເປັນຜູ້ມີຕະກູນສູງ, ມີກຳລັງ, ມີສະຕິ, ມີປັນຍາ ແລະໄດ້ພົບປະສະມາຄົມກັບເຫຼົ່າປາດຊະຍາເມທີຜູ້ສະຫງົບຢູ່ສະເໝີ.

Paññāvantānaṃ aggo bhavatu.

ຂໍໃຫ້ເປັນຜູ້ເລີດກວ່າຜູ້ມີປັນຍາທັງຫຼາຍເທີ້ນ.